Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 160/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2,  art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla punkt II zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z., poz. 2096 ze zm.), w zw. z art. 17, art. 24 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2018r., poz.2220 ze zm. dalej u.ś.r.) po rozpatrzeniu odwołania A. Ł. (dalej jako strona lub skarżąca) od decyzji Wójta Gminy D. nr [...] znak [...], z dnia [...] września 2019 r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym ojcem - G. R. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przyznało A. Ł. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad ojcem - G. R. od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] grudnia 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Dnia [...] sierpnia 2019r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek Pani A. Ł. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Do wniosku dołączone zostały dokumenty: oświadczenie wnioskodawcy o zrzeczeniu się prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, opis czynności wykonywanych podczas opieki nad ojcem, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, karta informacyjna leczenia szpitalnego (k. 1-6 akt).

Decyzją nr [...] znak [...] z dnia [...] września 2019 r. Wójt Gminy D. odmówił przyznania wnioskującej żądanego świadczenia z powodu niespełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Organ ustalił, iż ojciec skarżącej jest osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności pana R. datuje się od [...] września 2012 r., nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Ojciec skarżącej wymaga konieczności stałej, długotrwałej opieki, pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Dalej organ wskazał, że A. Ł. jest córką Pana G. R., a zatem jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny. Pani A. Ł. nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o., z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ustawy niezbędne jest łącznie spełnienie wszystkich przesłanek wynikających z tego przepisu. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...]-09-2012 r. Organ ustalił, iż skoro niepełnosprawność ojca nie powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy, to brak jest podstaw do przyznania Pani A. Ł. świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji, w terminie ustawowym, A. Ł., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. Ż., złożyła odwołanie, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji przez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej oraz art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. poprzez zastosowanie normy prawnej w nim wyrażonej w sposób literalny, czego nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości.

Opisaną we wstępie decyzją SKO w [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy D. z [...] września 2019 r. i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad ojcem - G. R. od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] grudnia 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów odwołującej się może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem lub niepełnosprawną osobą dorosłą. Jest to świadczenie opiekuńcze, którego zasadniczym celem jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez osobę rezygnującą z zatrudnienia lub niepodejmującą zatrudnienia w celu zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W niniejszej sprawie materialną podstawę odmowy przyznania A. Ł. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem stanowił art. 17 ust. 1b ustawy. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. SKO wskazało, że przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. wydanym w sprawie o sygnaturze K-38/13 (Dz.U. z 2014r. poz. 1443) - w zakresie jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału zróżnicowanie uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawności najpóźniej przed ukończeniem 25 roku życia jest niezgodne z Konstytucją RP, dlatego art. 17 ust. 1 b ustawy nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści po wejściu w życie omawianego orzeczenia. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego wyroku wskazał, że brzmienie art. 17 ust. 1b ustawy prowadzi do sytuacji, w której "osoba rezygnująca bądź niepodejmującą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 25 roku życia może być traktowana w odmienny sposób - z punktu widzenia prawa do świadczeń opiekuńczych - w zależności od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. (...) Dochodzi tutaj do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej, kategorii np. w zakresie wysokości przysługujących im świadczeń opiekuńczych".

Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b ustawy bez uwzględnienia faktu, że doszło do zmiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment tego przepisu. W związku powyższym Kolegium stwierdziło, że skarżąca począwszy od [...] listopada 2019 r. spełnia wszystkie pozytywne przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad G. R..

Kolegium w dalszej kolejności zbadało spełnienie pozostałych przesłanek wymaganych dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, biorąc pod uwagę cytowany wyżej art. 17 ust. 1 ustawy, jak również brak przesłanek negatywnych wynikających z art. 17 ust. 5 ustawy. Kolegium orzekło o przyznaniu A. Ł. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem - G. R., w okresie od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] grudnia 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Kwota świadczenia będzie waloryzowana zgodnie z art. 17 ust. 3a ustawy. Datę początkową SKO ustaliło od [...] listopada 2019 r., ponieważ do [...].10.2019 r. skarżąca była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co stanowiło przesłankę negatywną. Datę końcową natomiast ustalono w oparciu o art. 24 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. Ł. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zaskarżyła decyzję Kolegium w części tj. w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wnosząc o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] sierpnia 2019 r. ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze zawarto również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżąca zarzuciła decyzji SKO naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegająca na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, ze w sytuacji gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne skarżącej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem, przy czym zagadnieniem spornym nie jest prawo do tego świadczenia, lecz ustalenie daty początkowej, od której świadczenie winno być przyznane, z uwagi na zbieg tego świadczenia ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, który był skarżącej uprzednio przyznany.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (przywoływanej w tekście jako u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zasadnie Kolegium uznało, że art. 17 ust. 1b u.ś.r należy odczytywać łącznie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w aktualnym stanie prawnym, ukształtowanym po wydaniu wskazanego wyroku sądu konstytucyjnego, moment powstania niepełnosprawności nie ma już wpływu na realizację uprawnienia wnioskodawczyni do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie zasadnie nie budziło wątpliwości organu odwoławczego, że skarżąca spełnia pozytywne przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jest ona bowiem osobą zobowiązaną do alimentacji swojego ojca, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki, której sprawowanie wymagało od skarżącej zaprzestania wszelkiej aktywności zawodowej.

Przedmiotem sporu pozostaje natomiast ocena kwestii istnienia przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. i co się z tym wiąże, daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika bowiem z tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2092 ze zm.).

W ocenie Sądu, przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko, nie uwzględniało w sposób prawidłowy okoliczności, że już we wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. skarżąca, mając świadomość występującego zbiegu uprawnień, jednoznacznie dokonała wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego – świadczenia pielęgnacyjnego i zwróciła się o uchylenie funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy, powołując się na art. 27 ust. 5 u.ś.r. (por. k.6 akt administracyjnych).

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Żądanie skarżącej, wyrażone we wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r., jak i poparte załączonym do niego oświadczeniem jest jasne i zrozumiałe, ponieważ skarżąca dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego i wniosła o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania świadczenia korzystniejszego. Skarżąca nie zamierzała więc pobierać jednocześnie dwóch świadczeń.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie można wymagać od niej uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18, z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18 i z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Gl 985/18 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).

Należy zatem podzielić w całej rozciągłości pogląd reprezentowany w podanych powyżej orzeczeniach sądów administracyjnych, że to na organie spoczywał główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby skarżącej realizację jej żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynikał z momentu złożenia stosownego wniosku. Cytowane już orzecznictwo sądowe jako przykład takiego rozwiązania podaje m.in. jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w ramach jednej, dwuaspektowej decyzji.

Istniała zatem w tym zakresie możliwość takiego ukształtowania sytuacji prawnej strony, która pozwalałaby na uzyskanie przez nią uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego już od momentu złożenia przez nią wniosku, a której jednocześnie organ odwoławczy nie wykorzystał. Wprawdzie zamiana zasiłków niosłaby za sobą konieczność rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno już zostało wypłacone, lecz organ pomocy społecznej mógłby tego dokonać poprzez wzajemną kompensatę świadczeń i wypłacenie skarżącej różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Opolu z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18, w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 158/19, we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 360/19).

Zdaniem Sądu nieprawidłowo SKO przyjęło datę początkową na [...] listopada 2019 r. Powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o jego przyznanie nie może być upływ okresu, na jaki został przyznany skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy (do [...] października 2019 r.). Wniosek skarżącej wpłynął do organu I instancji już w sierpniu 2019 r. Organ już wtedy otrzymał informację o zrzeczeniu się przez skarżącą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ pierwszej instancji rozpatrywał wniosek skarżącej w dniu [...] września 2019 r. i już wówczas skarżąca winna uzyskać decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku. Natomiast organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu daty powstania niepełnosprawności matki skarżącej, pomimo odmiennego orzecznictwa samorządowych kolegiów odwoławczych i sądów administracyjnych. Nieprawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji nie może rodzić negatywnych konsekwencji dla skarżącej i pozbawiać ją przysługującego jej świadczenia od dnia złożenia wniosku.

W efekcie skarżąca została pozbawiona należnego jej świadczenia pielęgnacyjnego za 3-miesięczny okres, czego nie można zaakceptować z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wypłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wniosek o przyznanie korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r., został złożony przez skarżącą do organu pierwszej instancji w dniu [...] sierpnia 2019 r. Dlatego też, stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane skarżącej od miesiąca złożenia wniosku, czyli od [...] sierpnia 2019 r.

Należało więc przyjąć, że pominięcie okoliczności dokonania przez skarżącą wyboru korzystniejszego świadczenia już w momencie złożenia wniosku w dniu [...] sierpnia 2019 r., z jednoznacznym zrzeczeniem się przez nią prawa do dalszego pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowiło o naruszeniu przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Uniemożliwiło to tym samym zastosowanie regulacji art. 24 ust. 2 u.ś.r. i przyznanie stronie świadczenia począwszy od sierpnia 2019 r., tj. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalenie. Kolegium w sposób nieuprawniony przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres krótszy, aniżeli wynikało to z daty złożenia przez nią wniosku.

Zakwestionowana decyzja narusza zatem art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 24 ust. 2 u.ś.r. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też decyzję Kolegium należało uchylić w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c).

Wskazania co do dalszych czynności sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyjęcia, że już w momencie złożenia wniosku, tj. w dniu [...] sierpnia 2019 r., skarżąca zrzekła się specjalnego zasiłku opiekuńczego. Następnie organ wyda rozstrzygnięcie na podstawie właściwie zastosowanych przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 27 ust. 5 u.ś.r. i przyzna prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku. Organ winien jednocześnie uwzględnić konieczną w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego.