Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1170/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3,  art. 41
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
article: art. 11a,  art. 12,  art. 33 ust. 1 pkt 11
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
journal: Dz.U. 1999 nr 80 poz 912
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach  energetycznych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. decyzją nr [...] z dnia [...]r. odmówił nakazania umieszczenia pracownika R.C. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.).

Postępowanie prowadzone przez organ inspekcji pracy zostało wszczęte skargą R. C. na nieumieszczenie go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez pracodawcę, tj. A Sp. z o.o. w W. B w K.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji, powołując się na wyniki kontroli podał, że R.C. jest zatrudniony na stanowisku "specjalista elektromonter" z miejscem wykonywania pracy R. - Sekcja [...] w B. Ponadto na podstawie materiału dowodowego stwierdzono, że strona nie wykonuje żadnych prac związanych z usuwaniem awarii na napowietrzniowych liniach elektroenergetycznych, ponieważ czynności te wykonują pracownicy spółki C S.A.

W ocenie inspektora pracy nie jest możliwe zakwalifikowanie pracy wykonywanej przez R.C. na stanowisku "specjalista elektromonter" do prac wymienionych w załączniku nr 2 pkt 17 do ustawy o emeryturach pomostowych (tj. prace elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem).

W ocenie organu dla uznania, iż dana praca może być zaliczona do prac o szczególnym charakterze konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: rodzaj wykonywanej pracy musi mieścić się w grupie prac wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych oraz zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 3 tej ustawy wykonywana praca musi wymagać szczególnej odpowiedzialność oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia.

Podano również, iż już na tym etapie można stwierdzić, że nie są spełnione wszystkie niezbędne przesłanki do zakwalifikowania pracy wykonywanej przez R.C. do prac o szczególnym charakterze. Z dokonanych ustaleń wynika bowiem, że R.C. jako specjalista elektromonter wykonuje czynności związane z przygotowywaniem miejsca pracy na sieci jezdnej, poprzez wykonywanie łączenia ruchowego odłącznikiem sekcyjnym nr 26 (ze stykiem [...]). Nie wykonuje zatem prac przy usuwaniu awarii napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem oraz nie prowadzi prac z zakresu eksploatacji tych sieci w warunkach prac pod napięciem. Tym samym nie jest spełniona pierwsza przesłanka do uznania, iż jest to praca o szczególnym charakterze. Ponadto, zdaniem organu pierwszej instancji wykonywane czynności mogą ewentualnie stwarzać zagrożenie bezpośrednio dla R.C. lub mogących znaleźć się w pobliżu współpracowników. Zagrożenia, jakie występują przy wykonywaniu łączeń ruchowych odłącznikiem sekcyjnym nr 26 (ze stykiem [...]), nie mogą być utożsamiane z występowaniem zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego. Tym samym nie jest spełniony kolejny warunek konieczny do stwierdzenia wykonywania przez R.C. prac o szczególnym charakterze.

R.C. nie zgodził się z powyższą decyzją i wniósł o jej uchylenie. Wskazał, iż w wykazie prac o szczególnym charakterze w pkt 17 wyszczególnione są prace elektromonterów nie tylko bezpośrednio przy usuwaniu awarii, ale także przy eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Przytoczył również treść instrukcji [...], zgodnie z którą eksploatacja urządzeń elektroenergetycznych to wszelkie działania niezbędne do właściwego funkcjonowania urządzeń elektroenergetycznych, w tym prowadzenie ich w ruchu oraz utrzymanie w należytym stanie technicznym. Według odwołującego prace odłączeniowe i załączeniowe na odłączniku nożowym (odłącznik nr [...] i [...]), ze względu na fakt, iż noże jako elementy składowe są stale pod napięciem, należy zaliczyć do prac przy eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Ponadto, niezrozumiałym jest, że prace wykonywane na odłączniku przez elektromonterów D w R. nie są pracami zaliczonymi do prac wykonywanych pod napięciem na sieci jezdnej i że jest to zgodne z zapisami zawartymi w § 14.1 instrukcji [...]. Odwołujący zakwestionował również okoliczność, iż nie został upoważniony przez prowadzącego eksploatację do wykonywania prac pod napięciem. Ostatecznie podkreślił, iż wykonywana przez niego praca wymaga szczególnej odpowiedzialności, a ewentualne błędy wynikające z pogorszenia sprawności psychofizycznej związanej z procesem starzenia się, mogą spowodować zagrożenie bezpieczeństwa zdrowia i życia innych osób oraz zniszczenie mienia znacznej wartości.

Okręgowy Inspektor Pracy w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie sprawy zależy od wykładni przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz treści załącznika nr 2 do tej ustawy, zawierającego wykaz prac o szczególnym charakterze. A zatem przy ocenie, czy praca wykonywana przez R.C. może być zakwalifikowana jako praca o szczególnym charakterze, należy uwzględnić zarówno definicję takich prac zawartą w art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, jak i rodzaj wykonywanej przez niego pracy. Przesłanki wynikające z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz treści załącznika nr 2 do ustawy zawierającego wykaz prac o szczególnym charakterze należy więc rozpatrywać łącznie, co oznacza, że niespełnienie jednej z nich uniemożliwia nakazanie umieszczenia pracownika w ewidencji prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Zatem warunkiem koniecznym do uznania, iż wykonywana praca ma charakter pracy o szczególnym charakterze jest, aby (łącznie):

1) była to praca wymagająca szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się;

2) wykonywana praca została ujęta w wykazie prac o szczególnym charakterze (załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych).

Wskazano następnie, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach [...] oraz w dniach [...]r. dokonano oględzin miejsca pracy D na [...] w R. oraz wysłuchano R.C. w zakresie rodzaju i zakresu wykonywanych czynności.

Na podstawie Regulaminu Technicznego D na [...] w R., który obowiązuje od dnia [...]r. ustalono, że ogólny zakres czynności, które może wykonywać elektromonter [...] obejmuje: bieżące utrzymanie, przeglądy bieżące i okresowe oraz naprawy baterii akumulatorowych, wytwarzanie wody destylowanej, bieżące utrzymanie, przeglądy okresowe i naprawa awaryjna prądnic [...] wraz z napędem, bieżące utrzymanie, przeglądy okresowe i drobne naprawy awaryjne urządzeń instalacji oświetleniowej w [...] i [...], bieżące utrzymanie, przeglądy bieżące i okresowe oraz naprawy awaryjne urządzeń instalacji ogrzewania elektrycznego [...], wykonywanie pomocniczych robót ślusarskich związanych z naprawą instalacji elektrycznego oświetlenia i ogrzewania, bieżące utrzymanie i przeglądy okresowe urządzeń do ładowania baterii akumulatorów, urządzeń do stacjonarnego podgrzewania [...], wykonywanie przeglądów [...], kontrolnych, zerowych i okresowych [...] i [...]. Naprawa bieżąca urządzeń elektrycznych w [...], prowadzenie na bieżąco dokumentacji oraz inne prace z polecenia zwierzchników. Dodatkowo na terenie D na [...] w R. wykonuje się prace związane z bieżącymi naprawami elektrycznych [...]. Natomiast prace związane z usuwaniem awarii na napowietrznych liniach elektroenergetycznych są wykonywane przez pracowników spółki C S.A. Organ nie podzielił odmiennego stanowiska skarżącego w tym zakresie.

Organ przytoczył zapisy "Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach elektroenergetyki [...]. Prace przy i w pobliżu sieci trakcyjnych zbudowanych na konstrukcjach sieci jezdnej [...] ([...])", stosowaną w zakresie organizacji na terenie [...] R., która definiuje pracę przy sieci jezdnej pod napięciem jako pracę, podczas której pracownicy, przebywający na izolowanym pomoście roboczym, znajdują się na potencjale sieci jezdnej i dotykają elementów sieci jezdnej będących pod napięciem, jednocześnie znajdując się wewnątrz strefy prac pod napięciem lub sięgając w jej obszar częścią swego ciała, narzędziem lub innym przedmiotem (§ 14.1). Ponadto, zgodnie z zapisem § 14.3 cytowanej instrukcji EBH-1a praca przy sieci jezdnej pod napięciem może być wykonywana wyłącznie przez zespół pracowników kwalifikowanych posiadających pisemne upoważnienia do wykonywania tego rodzaju prac, wydawane przez prowadzącego eksploatację. W aktach odwołującego brak jest natomiast jego pisemnego upoważnienia przez prowadzącego eksploatację do wykonywania prac pod napięciem.

Organ nie zgodził się z twierdzeniem odwołującego, iż prace odłączeniowe

i załączeniowe na odłączniku nożowym (odłącznik nr [...] i [...]), ze względu na fakt, iż noże, jako elementy składowe są stale pod napięciem, należy zaliczyć do prac przy eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Procedura związana z przygotowaniem miejsca pracy tylko na urządzeniach elektroenergetycznych na sieci jezdnej nad [...] pomiędzy izolatorami sekcyjnymi odłącznika sekcyjnego nr [...] w R. została opisana w dokumencie pt. "Regulamin Przygotowania Miejsca Pracy w Pobliżu Sieci Jezdnej Na [...] w R.", który obowiązuje od dnia [...]r.

Zgodnie z treścią przedmiotowego dokumentu, zwłaszcza jego Rozdziału 3 "Zasady organizacji i warunki techniczne wykonywania pracy przy sieci jezdnej pod napięciem", wyłączenie napięcia odłącznikiem sekcyjnym nr [...] (ze stykiem [...]) umieszczonym na słupie trakcyjnym w lokacie [...] polega na otwarciu nożowych styków roboczych odłącznika nr [...], wskutek czego zdejmowane jest napięcie z sieci jezdnej nad [...] w obszarze ograniczonym izolatorami sekcyjnymi, po czym napęd odłącznika powinien być zamykany na klucz zablokowany kłódką w pozycji "otwarty", w celu uniemożliwienia podania napięcia na sieć trakcyjną. Na ryglu blokady odłącznika należy wywiesić tabliczkę ostrzegawczą "Nie załączać". Po wykonaniu opisanej czynności łączeniowej należy sprawdzić brak obecności napięcia na sieci jezdnej, a następnie założyć na wysięgi pomocnicze sieci jezdnej przenośne [...] od strony wschodniej i zachodniej na [...]. Po zdjęciu napięcia z sieci: jezdnej nad [...] praca wykonywana na dachu elektrycznego zespołu [...] jest wykonywana w stanie beznapięciowym. Po zakończeniu prac na dachu elektrycznego zespołu [...] oraz odebraniu od brygady sprzętu służącego do wchodzenia na dach możliwe jest powtórne podanie napięcia na sieć jezdną. W celu powtórnego włączenia napięcia należy zdjąć [...] ochronne z wysięgów pomocniczych sieci jezdnej, następnie odbezpieczyć blokadę napędu odłącznika zdjąć tabliczkę z napisem "Nie załączać", po czym dokonać załączenia napięcia nad odpowiednim torem poprzez zamknięcie styków nożowych odłącznika i zamknąć napęd na klucz.

Z ustaleń inspektora pracy wynika, iż zgodnie z treścią załącznika nr [...] do Regulaminu Przygotowania Miejsca Pracy w Pobliżu Sieci Jezdnej na [...] w R. odwołujący pełni funkcję "dopuszczającego", który przygotowuje miejsce pracy na sieci jezdnej. W związku z powyższym, wykonuje wyłącznie czynności przygotowania miejsca pracy na sieci jezdnej zgodnie z opisaną wyżej procedurą. Ponadto, funkcję tą wykonuje jeszcze trzynastu innych pracowników, którzy również w odrębnych postępowaniach ubiegają się o jej uznanie za pracę w szczególnym charakterze.

Okręgowy Inspektor Pracy w K. podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że prac odłączeniowych i załączeniowych na odłączniku nożowym nie można zaliczyć do prac eksploatacyjnych na napowietrznych sieciach elektroenergetycznych pod napięciem. Nie budzi wątpliwości, że prace te należą do prac eksploatacyjnych określonych definicją z Instrukcji [...]. Należy jednak zwrócić uwagę, że warunkiem zaliczenia ich do prac o szczególnym charakterze jest ich wykonywanie w warunkach prac pod napięciem. W przedmiotowej sprawie czynności, jakie wykonuje specjalista elektromonter w celu przygotowania miejsca pracy na sieci jezdnej nie są pracami zaliczanymi do prac wykonywanych pod napięciem. Wynika to między innymi z cytowanego już §14.1 Instrukcji [...]. Również czas wykonywania ww. czynności wyklucza możliwość stwierdzenia, iż odwołujący wykonuje pracę o szczególnym charakterze, gdyż strona nie wykonuje ich w pełnym wymiarze czasu pracy.

Ostatecznie wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, "Prace o szczególnym charakterze, to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się".

Ustawa o emeryturach pomostowych nie definiuje pojęcia "bezpieczeństwo publiczne", a jednak wymaga, aby możliwość należytego wykonywania prac o szczególnym charakterze następowała w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu. Z uwagi na brak ustawowej definicji pojęcia "bezpieczeństwa publicznego", należy w tym miejscu posłużyć się powszechnym rozumieniem tego pojęcia, zgodnie z którym składa się na nie ogół warunków i instytucji chroniących życie, zdrowie, mienie obywateli oraz majątek ogólnonarodowy, ustrój i suwerenność państwa przed zjawiskami groźnymi dla ładu prawnego, a także przed zjawiskami mogącymi zakłócić normalne funkcjonowanie obywateli. Organ zaznaczył, że praca wykonywana przez odwołującego stwarza zagrożenie wyłącznie dla niego samego i jego współpracowników, co nie może być utożsamiane z zagrożeniem publicznym wpływającym na bezpieczeństwo publiczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R.C. wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu zaznaczając, że w ramach swoich obowiązków wykonuje eksploatację urządzeń sieci elektroenergetycznej będącej pod napięciem. Nadto, według regulaminu, przygotowanie miejsca pracy [...] wyraźnie obejmuje prace podłączeniowe i załączeniowe, jako podstawowy obowiązek, bez którego nie mogą zaistnieć dalsze czynności. Dodatkowo wykonuje on pracę mogącą stanowić zagrożenie publiczne, gdyż odpowiedzialna i bezpieczna eksploatacja odłącznika nożowego chroni życie i zdrowie obywateli oraz majątek ogólnonarodowy.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę postulował jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że nie zostały spełnione wszystkie niezbędne przesłanki do zakwalifikowania pracy wykonywanej przez skarżącego do prac o szczególnym charakterze. Jego praca należy wyłącznie do prac eksploatacyjnych, brak jest zatem jej wykonywania pod "napięciem", co jest jednym z warunków zaliczenia jej do prac o szczególnym charakterze. Na marginesie wskazano, że strona nie spełnia również drugiego warunku w postaci wykonywania pracy mającej związek z bezpieczeństwem publicznym.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 13 stycznia 2012 r. doprecyzował skargę zarzucając zaskarżonej decyzji: naruszenie art. 3 ust. 3 w związku z załącznikiem nr 2 pkt 17 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez błędną ich wykładnię, jak też naruszenie art. 84 K.p.a. oraz art. 25 ustawy o Państwowej Inspekcji pracy poprzez brak dowodu z opinii biegłego z zakresu energetyki na okoliczność interpretacji pojęć "prac pod napięciem" oraz "eksploatacji sieci", a także art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych występujących w sprawie okoliczności, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy mające wpływ na jej wynik oraz naruszenie art. 6 K.p.a. poprzez działanie organu na podstawie prywatnej instrukcji [...], a nie powszechnie obowiązujących przepisów prawa. W końcowej części uzasadnienia wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Organ odwoławczy ustosunkowując się do powyższego pisma uznał sprecyzowane w nim zarzuty za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle tego unormowania zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. W przypadku dostrzeżenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 150, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd administracyjny uchyla ten akt lub stwierdza jego nieważność. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zakres rozstrzygnięcia sądu wytyczają granice danej sprawy.

W tym kontekście uznano, iż skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykazała bowiem, że rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot nie narusza obowiązującego prawa.

Ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.) wprowadzona została z dniem 1 stycznia 2009 r. reforma systemu ubezpieczeń społecznych. Przepisy tej ustawy definiują pracę w szczególnych warunkach i pracę o szczególnym charakterze.

Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy odmowy nakazania umieszczenia skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych w rozumieniu art. 3 ust. 3 w związku z ust. 5 tej samej ustawy. Zatem dalsze rozważania prawne należy poprzedzić analizą unormowań zamieszczonych w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Zgodnie z tym przepisem prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Wykaz tego typu prac określa załącznik nr 2 do wymienionej powyżej ustawy, co oznacza, że nie zachodzi potrzeba badania, czy każda z prac w nim wymienionych, spełnia wymogi definicji pracy o szczególnym charakterze. Jest to katalog zamknięty, co powoduje, że takich cech nie mogą posiadać inne prace choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem. Jednocześnie po myśli art. 3 ust. 5 omawianej ustawy za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w jej art. 3 ust. 3.

Natomiast zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi centralny rejestr stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (pkt 1), jak również centralny rejestr pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (pkt 2). Jednocześnie płatnik składek jest obowiązany prowadzić: wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (ust. 4). Dodatkowo płatnik ten obowiązany jest powiadomić pracowników o dokonaniu wpisu do prowadzonej przez siebie ewidencji (ust. 5). Natomiast pracownikowi w przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy (ust. 6).

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na postanowienia art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji.

Przyznanie pracownikowi uprawnienia do złożenia "skargi" dotyczącej niewpisania go do ewidencji pracowników określonej w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych nie może być natomiast w żadnym przypadku rozumiane jako uprawnienie pracownika do żądania wydania przez właściwe organy inspekcji pracy rozstrzygnięcia, czy dane stanowisko pracy (które zajmuje pracownik) spełnia wymogi ustawy o emeryturach pomostowych. Należy bowiem pamiętać, że to pracodawca określa wykaz stanowisk pracy, na których - w jego zakładzie pracy - wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych).

Mając to wszystko na względzie należy stwierdzić, że organy inspekcji pracy - otrzymawszy skargę pracownika złożoną w oparciu o art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych - obowiązane są prowadzić postępowanie kontrolne na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Postępowanie to może zakończyć się wydaniem nakazu wpisu do ewidencji na podstawie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, jeżeli dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pomimo to pracownik - spełniający wszystkie warunki do objęcia go obowiązkiem opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych - nie został wciągnięty do ewidencji.

W tym miejscu warto zasygnalizować, że w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1969/10 (publ. http://cbois.nsa.gov.pl/) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż nakazanie wpisania pracownika świadczącego pracę na stanowisku nie zaliczonym do wykazu stanowisk z art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze byłoby w istocie wiążącym ustalaniem, czy określone stanowisko (zajmowane przez danego pracownika) spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych. Tymczasem - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - do dokonywania tego rodzaju ustaleń (jakie stanowiska spełniają warunki ustawy o emeryturach pomostowych) organy inspekcji pracy nie są umocowane. Jednocześnie zgodnie z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

W załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych "wykaz prac o szczególnym charakterze" pod pozycją 17 wymieniono "Prace elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem".

Szczególny charakter omawianej regulacji, w tym okoliczność, że spełnienie zawartych w tych przepisach wymogów daje możliwość ubiegania się o wcześniejszą emeryturę, jako wyjątek od ogólnej zasady wyrażonej w art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 53, poz. 1227 z późn. zm.) nakazuje, aby wykładnia tych przepisów dokonywana była ze szczególną dbałością o precyzyjne odtworzenie woli ustawodawcy. Zatem jedynie praca o szczególnym charakterze wymieniona w załączniku nr 2 do ustawy i wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy uzasadnia umieszczenie pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych bez względu na to, czy oprócz wymienionego rodzaju pracy wykonuje również inne czynności. Podobne stanowisko wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I OSK 420-424/11 i I OSK 438-439/11 (publ. http://cbois.nsa.gov.pl/).

W ocenie skarżącego jego praca na stanowisku "specjalisty elektromontera" jest pracą o szczególnym charakterze, wymienioną w pkt 17 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, wykonuje bowiem przez pewien czas, każdego dnia pracy, prace eksploatacyjne na napowietrznych sieciach elektroenergetycznych oraz wykonuje też prace eksploatacyjne w warunkach pod napięciem. Skarżący podniósł, że prace pod napięciem wykonywane są przez niego w czasie pracy przy tzw. odłączniku i związane są z przygotowaniem, a następnie likwidacją miejsca pracy na [...]. W tym zakresie czynności "włączenia" i wyłączenia" fragmentu sieci będącej pod napięciem, zdaniem skarżącego, stanowią eksploatację sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Skarżący nie kwestionował natomiast, że nie wykonuje prac związanych z usuwaniem awarii napowietrznych sieci.

Wobec stanowiska skarżącego kwestia mająca zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sprowadza się do oceny, czy praca przez niego wykonywana jest pracą wymienioną w pozycji 17 wspomnianego wykazu, czyli jest pracą elektromontera wykonywaną bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącego uznające wykonywanie przez niego czynności polegających na "włączaniu i wyłączaniu" fragmentu sieci będącej pod napięciem jako eksploatację napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem, nie zasługuje na aprobatę. Tym samym w tym zakresie rozstrzygnięcia organów odmawiające wpisania skarżącego do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnym charakterze są uzasadnione, gdyż nie było ku temu podstaw prawnych.

O prawidłowości decyzji świadczy niewątpliwe charakter czynności wykonywanych przez skarżącego na jego stanowisku pracy, które nie są wykonywane bezpośrednio pod napięciem. Ich zakres polega wprawdzie na włączaniu i wyłączaniu fragmentu linii napowietrznej będącej pod napięciem za pomocą odłącznika liniowego nr [...], który jednakże zlokalizowany jest w taki sposób, iż nie ma możliwości dotknięcia linii napowietrznej lub elementów odłącznika będących pod napięciem. Oznacza to, że skarżący w trakcie wykonywania czynności związanych z włączaniem i wyłączaniem napięcia nie wykonuje prac pod napięciem w rozumieniu § 55 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczenstwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach elektrycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 912). Według tego przepisu prace na liniach napowietrznych zasilanych napięciem powyżej 1 kV i poniżej 30 kV są wykonywane pod napięciem, jeżeli odległość wokół nieosłoniętych urządzeń i instalacji elektroenergetycznych a strefą pracy wynosi do 0,6 m. Natomiast już samo usytuowanie odłącznika liniowego nr [...] powoduje, iż skarżący podczas włączania i wyłączania napięcia stoi na poziomie gruntu przy słupie trakcyjnym w odległości większej, niż 0,6 m od części będącej pod napięciem.

Dodatkowo należy podzielić stwierdzenie organu odwoławczego, że obsługa załącznika nr [...], następuje z poziomu "0" i polega na przestawieniu drążka manipulacyjnego w pozycji "odłączony/załączony". Przełączenia dokonuje się zdecydowanym ruchem, przemieszczając dźwignię napędu w przeciwnie skrajne położenie. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że czynności związane z przygotowaniem miejsca pracy na linii napowietrznej są tożsame z wykonywaniem prac w warunkach prac pod napięciem. Ponadto należy zauważyć, że skarżący nie został upoważniony na piśmie przez prowadzącego eksploatację do wykonywania prac pod napięciem, a zgodnie z § 14 instrukcji [...] praca przy sieci jezdnej pod napięciem może być wykonywana wyłącznie przez pracowników kwalifikowanych posiadających pisemne upoważnienie do wykonywania tego rodzaju prac, wydane przez prowadzącego eksploatację. Skarżący posiada natomiast wyłącznie świadectwo kwalifikacyjne nr [...] uprawniające do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci na stanowisku eksploatacji w zakresie: obsługi, konserwacji, remontów, montażu, kontrolno-pomiarowym. Zatem może wykonywać tylko czynności z zakresu eksploatacji sieci i urządzeń wymienionych w tym świadectwie kwalifikacyjnym. Z tego dokumentu wynika jednoznacznie, iż skarżący nie jest uprawniony do wykonywania jakichkolwiek prac eksploatacyjnych pod napięciem. W tym zakresie organy powołały się na opis stanowiska pracy i zakres czynności skarżącego, ustalony w toku kontroli przeprowadzonej u pracodawcy. Opis ten jest zgodny z przedłożoną przez uczestnika postępowania dokumentacją dotyczącą stanowiska pracy skarżącego.

W ocenie Sądu, zakres wykonywanych przez skarżącego prac ustalono również na podstawie informacji udzielonych przez samego skarżącego, jak i protokołu kontroli jego stanowiska pracy. Ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane. Natomiast oceny charakteru tych prac pod kątem spełnienia wymogów zawartych w ustawie o emeryturach pomostowych organ dokonał wyłącznie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Podsumowując przyjdzie skonstatować, że skarżący w ramach wykonywanej pracy wykonuje czynności polegające na przygotowaniu miejsca pracy na sieci jezdnej poprzez wykonywanie łączenia ruchowego, zgodnie ze stosowaną na stanowisku pracy skarżącego instrukcją "[...]- Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Przy Utrzymaniu Elektrycznych i [...]", "Regulaminie Przygotowania Miejsca Pracy w pobliżu Sieci Jezdnej na [...] w R." oraz § 14.1 instrukcji [...]. Nie są to w żadnym stopniu prace, które można zaliczyć do prac wykonywanych pod napięciem. Nie ma zatem znaczenia szczegółowe wyliczenie ile czasu skarżący poświęca na zamykaniu i otwieraniu odłącznika liniowego nr [...], gdyż nie jest to praca pod napięciem, co wynika z powyższych uregulowań.

W tej sytuacji ocena i wnioski przyjęte przez organy inspekcji pracy w kwestii charakteru pracy wykonywanej przez skarżącego, w ocenie Sądu są zasadne.

Zaakcentować przyjdzie, że na mocy art. 23715 § 2 Kodeksu pracy ministrowie właściwi dla określonych gałęzi pracy lub rodzajów prac w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej oraz Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej określają, w drodze rozporządzenia, przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące tych gałęzi lub prac.

Stosowanym w rozptrywanej sprawie rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczenstwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach elektrycznych określono wymagania bezpieczenstwa i higieny pracy pracowników zatrudnionych przy eksploatacji urządzeń i instalacji energetycznych oraz dopuszczono instrukcję eksploatacji, a więc zatwierdzoną przez pracodawcę instrukcję określającą procedury i zasady wykonywania czynności niezbędnych przy eksploatacji urządzeń i instalacji energetycznych, opracowaną na podstawie odrębnych przepisów oraz dokumentacji producenta (§ 1 i 2 pkt 7). Nie ulega zatem watpliwości, że wbrew zarzutom skarżącego, przyjęte do stosowania instrukcje w zakresie organizacji prac wykonywanych przy urządzeniach elektroenergetycznych mają na celu uszczegółowienie zasad bezpiecznego wykonywania prac, które są wykonywane w danym zakładzie, przez co pozwalają na poznanie systematyki i specyfiki danej pracy oraz są pomocne przy ustalaniu stanu faktycznego danej sprawy.

Reasumując przyjdzie stwierdzić, iż w sprawie wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, prawidłowo zastosowano przepisy ustawy o emeryturach pomostowych oraz dokonano właściwej ich wykładni. Organom administracyjnym nie można również zarzucić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i to takich, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jej uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.