Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 2968/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie: NSA Anna Robotowska (spraw.) Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Konrad Bonisławski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2004 r. sprawy ze skargi "G. – opakowania" Spółka z o. o. z/s w T. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2003 r. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór zdobniczy [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz "G. – opakowania" Spółka z o. o. kwotę 700,- zł. (siedemset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] lutego 2003r. oddalił wniosek spółki "G." o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru zdobniczego pt. "Pojemnik na artykuły spożywcze" przyznanego J.S. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą Zakład Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych.

W uzasadnieniu podniesiono, iż wnioskodawca żądając unieważnienia prawa wskazał, że przedmiotowy pojemnik nie był nowy w dacie zgłoszenia do Urzędu Patentowego, bowiem w styczniu 1998r. został opracowany pojemnik według ww. wzoru zdobniczego przez pracownika austriackiej firmy "G.- [...]", oznaczony numerem katalogowym [...], który to numer wraz z logo firmy, tj. słowem "G." tłoczony jest na spodzie pojemnika. Pojemniki te produkowane były w Austrii i sprzedawane odbiorcom polskim i czeskim za pośrednictwem filii "G.- [...]" i "G.-opakowania". Współpracujący z firmą odbiorcy - producenci artykułów spożywczych, w celu wykorzystania pojemnika do opakowania swoich wyrobów muszą dysponować odpowiednimi maszynami pakującymi.

W Polsce odbiorcą pojemników nr [...] jest producent sałatek rybnych firma P., która w celu zastosowania tego opakowania zamówiła w firmie H. stosowną maszynę pakującą.

Organ podniósł, iż na okoliczność braku nowości w dacie zgłoszenia spornego wzoru zdobniczego wnioskodawca przedstawił:

– zamówienie na dostawę opakowań [...], skierowane w dacie [...] kwietnia 1998r. przez "G.- [...]" z siedzibą w Czechach do [...] G. und S. GmbH z siedzibą w Austrii - zamówione pojemniki sprzedano czeskiemu producentowi sałatek (k. [...]);

– zamówienia na dostawę opakowań z Austrii do Czech w maju 1998 r. i czerwcu 1998 r. (k. [...]);

– faktury za dostarczone do Czech opakowania z maja 1998r. (k. [...]);

– zamówienie na dostawę pojemników do Czech z czerwca 1998r. (k. [...]);

– pismo firmy "G.- [...]" do firmy N., s.r.o. (czeskie przedstawicielstwo producenta maszyn pakujących - firmy H.), w którym nadawca, nawiązując do rozmowy telefonicznej informuje odbiorcę o przesłaniu w załączeniu rysunku technicznego wanienki [...] ml, nr katalogowy [...], przeznaczonego dla firmy R. w B. (k. 5);

– zamówienie na maszynę pakującą złożone przez firmę P. w firmie H. (k. [...]);

– oświadczenie wiceprezesa zarządu P. (k. [...]);

– stronę z katalogu firmy G. ze zdjęciem pojemnika nr [...] (k. [...]).

Wnioskodawca podniósł także, że pojemniki (wanienki) nr [...] wprowadzone były do obrotu głównie na terenie Czech i Austrii, a w Polsce czynione były starania o uruchomienie produkcji takich pojemników (wanien).

Zdaniem wnioskodawcy wskutek wzmożonej w latach 1997-2000 aktywności osób przenoszących przez południową granicę do Polski alkohol i artykuły spożywcze w ww. pojemnikach, pojemniki te były znane też w Polsce.

Ponadto wzór opakowania był w Polsce oferowany w celach komercyjnych, został bowiem ujawniony firmie P. bez zachowania poufnego charakteru rokowań.

Firma G. prowadzi także stronę internetową pod adresem www. [...].com i na tej stronie prezentowała także pojemnik o numerze katalogowym [...]. Wnioskodawca załączył cztery wydruki z internetu (k. [...]) przedstawiające różnorakie opakowania: puszki kubki, butelki itp.

Wnioskodawca podkreślił zarzut braku nowości światowej pojemnika (wanienki) nr katalogowy [...] w świetle obowiązującego w dacie zgłoszenia wzoru przepisu § 6 ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ochrony wzorów zdobniczych.

Uprawniony wniósł o oddalenie wniosku. Przyznał, iż zgłoszone dowody w części wskazują na prowadzenie produkcji i wprowadzenie do obrotu spornego rozwiązania (wzoru ), ale z tych dowodów wynika, iż pojemniki były wprowadzane do obrotu na terenie Czech i Austrii, a nie na terenie Polski . Zdaniem uprawnionego wnioskodawca zgłoszonymi dowodami nie wykazał braku nowości wzoru w dacie zgłoszenia na terenie Polski.

Oceniając zgłoszone przez wnioskodawcę dowody UP uznał, że rysunek techniczny pojemnika nr [...] (k. [...]) opracowany w styczniu 1998 r. przez pracownika austriackiej firmy "G.- [...]" nie stanowi skutecznego przeciwstawienia, bowiem nie został podany on do wiadomości (nie był ujawniony) dla szerokiego kręgu osób trzecich.

Powołane zamówienie z dnia [...] kwietnia 1998r. na dostawę opakowań nr katalogowy [...] skierowane przez "G.- [...]" z siedzibą w Czechach do [...]G. und S. GmbH z siedzibą w Austrii również , w ocenie organu, nie są skutecznym dowodem braku nowości, albowiem numer katalogowy wpisany w zamówienie obok liczby [...] ma dwa znaki zapytania ([...]??).

Zamówienie na dostawę opakowań z Austrii do Czech w maju 1998r. i czerwcu zawiera numer wyrobu [...]; analogiczne dane zawiera zamówienie wskazane jako dowód przeciwstawiony na karcie "[...]".

Kolejne przeciwstawienia stanowiące faktury za dostarczone do Czech opakowania zawierają następujące symbole wyrobów [...].

Przeciwstawiony dokument mający świadczyć o identyczności (zgodności) wyrobów oznaczonych tym samym symbolem to, zamówienie na dostawę pojemników do Czech z czerwca 1998 r. zawierające zapis "W. Art. Nr [...]).

Przeciwstawione również pismo firmy "G.- [...]" skierowane do firmy N., s.r.o. (czeskie przedstawicielstwo producenta maszyn pakujących - firmy H.), w którym nadawca nawiązuje do rozmowy telefonicznej i informuje odbiorcę o przesłaniu w załączeniu rysunku technicznego wanienki [...] ml, nr katalogowy [...] przeznaczonego dla firmy R. w B. nie jest, w ocenie UP ,dowodem skutecznie uniemożliwiającym nowość zgłoszenia

W ocenie Kolegium Orzekającego nie można więc jednoznacznie zidentyfikować tak różnych symboli i oznaczeń podanych w tych dokumentach ze spornym wzorem zdobniczym i na podstawie domniemań i przypuszczeń unieważnić prawo ochronne.

Urząd Patentowy również nie podzielił stanowiska wnioskodawcy jakoby zamówienie na maszynę pakującą z dnia [...] maja 1998 r. stanowiło przeszkodę do udzielenia prawa ochronnego (z rejestracji), bowiem samo zamówienie na maszynę pakującą złożone przez firmę P. w firmie H. nie może świadczyć jednoznacznie o ujawnieniu pojemnika (wanienki) o cechach znamiennych określonych w zastrzeżeniu ochronnym wzoru zdobniczego nr R-[...].

Złożone przez wiceprezesa zarządu P. oświadczenie, z którego wynika, że firma G. [...] Sp. z o.o. prezentowała mu (w firmie P.) opakowanie o nr artykułu [...] nie stanowi, w świetle doktryny i wieloletniej praktyki Urzędu Patentowego RP i Komisji Odwoławczej przy tym Urzędzie, powszechnego ujawnienia wzoru, gdyż taka prezentacja miała zasięg lokalny - zakładowy - jednostkowy, czego nie można utożsamiać z udostępnieniem rozwiązania do powszechnej wiadomości (§ 6 ust. 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ochrony wzorów zdobniczych).

Organ uznał, iż nie jest skutecznym dowodem braku nowości fragment katalogu firmy G. przedstawiający zdjęcie w perspektywie, bowiem nie zawiera on daty publikacji, a wnioskodawca na rozprawie nie potrafił wskazać daty przedmiotowego katalogu, a ponadto ze zdjęcia przedstawiającego pojemnik w perspektywie nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie jego tożsamości z cechami znamiennymi zastrzeganymi we wzorze zdobniczym nr [...].

Postawiony przez wnioskodawcę zarzut ujawnienia przedmiotowego pojemnika przy pomocy osób przekraczających południową granicę Polski nie może być, w ocenie UP, dowodem stanowiącym podstawę do unieważnienia tego prawa z powodu braku nowości. Wskazane bowiem okoliczności ujawnienia rozwiązania bez przedstawienia konkretnego dowodu w tym zakresie, pozostają jedynie w sferze przypuszczeń i nie mogą przesądzać o uwzględnieniu żądania wnioskodawcy.

Powołane publikacje i wydruki z internetu różnych: puszek, butelek, pojemników itp. przez firmę G.-[...] pod swoim adresem internetowym nie ujawniają jednoznacznie pojemnika (wanienki) o takich cechach znamiennych, jakie są chronione w spornym wzorze, o czym świadczy fakt, że na rozprawie wnioskodawca nie potrafił wskazać pojemnika tożsamego z chronionym.

Urząd uznał za niecelowe przesłuchanie świadków: J.S. i Z.G. wnioskowanych przez uprawnionego z prawa ochronnego na okoliczność wcześniejszego, tj. w 1997 r. opracowania pojemnika u uprawnionego, a także opracowania formy do produkcji.

W skardze na powyższą decyzję Spółka wnosiła o uchylenie w całości decyzji Urzędu Patentowego R. P. z dnia [...] lutego 2003r. gdyż zdaniem skarżącej decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów o wynalazczości. Urząd wyznaczył termin rozprawy nie sprawdzając uprzednio poprawności wniosku pod względem formalnym, zaś uzupełnienia braków formalnych wniosku (brak tłumaczenia dokumentów na język polski) zażądał na rozprawie.

Nie umożliwiono Skarżącej wypowiedzenia się co do budzących wątpliwość Urzędu Patentowego zapisów na przedstawionych przez Skarżącą dokumentach. Nie wyjaśniono zatem stanu faktycznego sprawy w stopniu wystarczającym do jego rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie oceny dokumentów, które Skarżąca złożyła na dowód ujawnienia wzoru przed datą zgłoszenia go do ochrony przez Jana Sobczaka, Urząd Patentowy ograniczył się do stwierdzenia, że nie jest w stanie jednoznacznie zidentyfikować symboli i oznaczeń podanych w dokumentach, że ujawnienie wzoru nie zostało w związku z tym dostatecznie udowodnione.

Powszechnie znanym jest fakt, że większość firm - a nieodzownie duże, dokonujące ogromnej ilości transakcji - sporządza dokumenty (w tym faktury) w formie elektronicznej; dane do dokumentów pobierane są z elektronicznej bazy danych, w której rozmiar komórki jest z góry zaprogramowany na określoną ilość miejsc, a dane liczbowe, zajmujące mniej miejsca są uzupełniane nieznaczącym zerem na pierwszej pozycji. Stąd wynika różnica w numerach katalogowych spornego wzoru zdobniczego na różnych dokumentach ([...] - na rysunku technicznym i w korespondencji, [...] - na sporządzanych elektronicznie fakturach i zamówieniach).

Wnikliwe wyjaśnienie sprawy jest szczególnie ważne w świetle przepisów, które przyjęto za podstawę rozpatrzenia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru zdobniczego.

Zgodnie z zapisem § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz. U. Nr 8, poz. 45) Urząd Patentowy przez wydanie świadectwa ochronnego stwierdza własność wzoru zdobniczego i wyłączne prawo jego stosowania - z pominięciem prawa autorskiego i przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Rejestrując wzór zdobniczy Urząd Patentowy automatycznie kwalifikuje go jako utwór oryginalny, swoisty, mający indywidualny charakter, stanowiący samodzielne osiągnięcie twórcy. Jest wręcz niemożliwe stworzenie identycznego wzoru niezależnie od siebie przez dwie różne osoby. W ocenie Skarżącej nie jest możliwe wykorzystanie koncepcji wzoru na podstawie przedstawionego na dowód autorstwa dokumentu z dnia [...] lipca 1997r. Nietrudno natomiast wyobrazić sobie sytuację odwrotną -rysunek techniczny opracowany w firmie G., pokazujący pojemnik z dużą dokładnością, a następnie wykonane zgodnie z tym rysunkiem i wprowadzone do obrotu opakowania mogły zostać z łatwością skopiowane przez każdego zainteresowanego.

Przyjęty za podstawę prawną zaskarżonej decyzji § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z intencją prawodawcy, dotyczy sytuacji ujawnienia wzoru przez właściciela przed datą zgłoszenia - przez ten sam podmiot - do ochrony (wcześniejsze ujawnienie wzoru przez właściciela szkodzi nowości wzoru). Z braku stosownego przepisu, regulującego kwestię zgłoszenia / ujawnienia wzoru przez dwa różne podmioty, przez analogię stosowany jest przepis przytoczony powyżej.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie, a w uzasadnieniu odwołał się do argumentacji jak w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu niewłaściwej interpretacji § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych stwierdza, że zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia w sprawach nieunormowanych w rozporządzeniu w przedmiocie ochrony wzorów zdobniczych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wzorów użytkowych, zawarte w ustawie z dnia 31 maja 1962r. – Prawo wynalazcze (Dz.U. Nr 33, poz. 156). Na podstawie zaś art. 76 tej ustawy za wzór użytkowy uważa się techniczne, nie stosowane dotychczas w Polsce, ukształtowanie przedmiotu, jego układu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci umożliwiające większą użyteczność lub łatwość stosowania tego przedmiotu.

Zgodnie z tymi przepisami wykształciła się tego rodzaju praktyka w Urzędzie Patentowym RP, że stosowanie wzoru zdobniczego za granicą nie szkodzi jego nowości na terytorium Polski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawa - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność rejestrową wzorów zdobniczych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności rejestrowej wzoru zdobniczego zarejestrowanego w 1995 r. są zatem przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych.

Zdolność rejestrowa wzoru zdobniczego jest uzależniona od jego nowości. W myśl § 6 pkt 2 rozporządzenia z 1963r. wzoru nie uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ze świadectwa ochronnego, został podany do wiadomości powszechnej albo też był w Polsce jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania tego wzoru zdobniczego. Cechę nowości niweczy jakiekolwiek ujawnienie wzoru w kraju bez względu na sposób, w jaki to nastąpiło (zob. M. Poźniak-Niedzielska, Wzory zdobnicze i ich ochrona. Warszawa 1978. s. 57). Decyzja Urzędu Patentowego o zarejestrowaniu wzoru nie jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że wzór jest rzeczywiście nowy, lecz oznacza tylko, że w toku postępowania rejestracyjnego nie stwierdzono przesłanek wyłączających możliwość zarejestrowania wzoru z powodu braku jego nowości w znaczeniu przedmiotowym (obiektywnym). Jeżeli w toku badania, czy też wskutek zgłoszenia zastrzeżenia lub sprzeciwu, wyjdzie na jaw brak nowości, Urząd Patentówy odmawia zarejestrowania wzoru, jeżeli zaś ujawni się to już po wydaniu świadectwa ochronnego i zarejestrowaniu wzoru - świadectwo ochronne na wzór zdobniczy powinno zostać przez Urząd Patentowy w całości lub w części unieważnione.

Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.) Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy dopuścił się naruszenia tych reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym świadczy przede wszystkim uzasadnienie jego decyzji.

W świetle § 6 ust. 2 rozróżnia się trzy rodzaje wydarzeń, których stwierdzenie jest równoznaczne z odmówieniem cechy nowości. Są nimi: podanie do wiadomości powszechnej, jawne stosowanie w Polsce lub wystawienie na widok publiczny. Cechę nowości niweczy jakiekolwiek ujawnienie wzoru w kraju bez względu na sposób, w jaki to nastąpiło. Natomiast jeżeli chodzi o wzory, których wyjawienie nastąpiło za granicą, należy odmówić im cechy nowości tylko wtedy, gdy wyjawienie nastąpiło przez podanie wiadomości powszechnej (zob. M. Poźniak-Niedzielska, Wzory zdobnicze i ich ochrona. Warszawa 1978, s. 56).

Zarówno w doktrynie, jak i w praktyce przyjmuje się, że podanie wzoru zdobniczego do wiadomości powszechnej za granicą niweczy jego nowość. W piśmiennictwie zwracano nawet wyraźnie uwagę, że § 6 ust. 2 rozporządzenia z 1963r. "ustanawia, o wiele większe wymagania w zakresie nowości wzoru, niż art. 76 ustawy z 1962r., który w stosunku do wzorów użytkowych ograniczał się do ustanowienia wymogu, aby wzór użytkowy nie był stosowany w Polsce". Podkreślano, że "kryteria nowości wzoru zdobniczego zostały sformułowane podobnie jak w art. 17 ust. 2 ustawy z 1962r. w stosunku do wynalazków, z tą tylko różnicą, że w przeciwieństwie do § 6 rozporządzenia z 1963r., przepis ustawy z 1962r. precyzuje wyraźnie, że podanie wynalazku do wiadomości powszechnej zarówno na terenie Polski jak i za granicą szkodzi nowości wynalazku" (zob. M. Poźniak-Niedzielska, Problem ochrony prawnej wzorów zdobniczych, w: Problemy ochrony prawnej wzorów przemysłowych. Materiały międzynarodowego sympozjum zorganizowanego w Warszawie u dniach 3-4 października 1972r., Wrocław 1974r., s. 92). Stanowisko, że nowości wzoru zdobniczego szkodzi podanie go do wiadomości powszechnej za granica przyjmowane było też w orzecznictwie (zob. np. decyzję Komisji Odwoławczej z [...] października, 1999r. w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na wzór zdobniczy "uchwyt do pieczątki" (Komisja odwoławcza [...]).

Przede wszystkim organ oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy nie odniósł się do przyznania przez uprawnionego faktu, że pojemnik w/g wzoru zdobniczego był produkowany i rozprowadzany za granicą przed datą zgłoszenia (odpowiedź uprawnionego na wniosek). Ocena więc dowodów zebranych w sprawie powinna uwzględniać przyznaną okoliczność przez samego uprawnionego.

Organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający stanu faktycznego i słuszny jest zarzut skarżącego, iż jeżeli organ miał wątpliwości czego dotyczą występujące w fakturach liczby obok występującej liczby [...] winien zażądać od skarżącego wyjaśnienia tych wątpliwości.

W tym stanie rzeczy wobec naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O Kostach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.