Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 739/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 2 i 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 77 par. 1, art. 11, art. 107
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... stycznia 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata Ł. C. Kancelaria Adwokacka w W. [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy).


UZASADNIENIE

W dniu ....08.2006r. A. C. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu zobowiązany wskazał, że nie jest w stanie spłacić swoich zaległości wobec ZUS - przekroczył już 60 rok życia i definitywnie zakończył działalność gospodarczą z przyczyn od niego niezależnych. Także starania o podjęcie pracy nie powiodły się , obecnie jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku.

Decyzją nr ... z ... listopada 2006r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenia społeczne za okres ....1997r. oraz od ....1998r do ....1998r. w łącznej kwocie ... zł, w tym z tytułu: składek - ... zł, odsetek liczonych na dzień ...08.2006 r. - ....065,00 zł ,

- Fundusz Pracy za okres ...1997r, od ...1998r do ...1998r, w łącznej kwocie ... zł, w tym z tytułu: składek ... zł, odsetek liczonych na dzień ....08.2006 r. - ... zł .

Decyzją z ... lutego 2007r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, powołując się na treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, gdyż jego zdaniem decyzję tę wydał nie Zakład Ubezpieczeń Społecznych ale Prezes Zakładu.

W dniu ... lutego 2007r. A. C. złożył pismo, w którym podtrzymał swój wniosek o umorzenie, rozszerzając jednocześnie zakres na wszystkie zaległości.

Decyzją nr ... z dnia ... października 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w O. odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres ...1997r., ...1998r.-...1998r. w łącznej kwocie ... zł, w tym z tytułu: składek - ... zł, odsetek liczonych na dzień ...08.2006 r. - ... zł ,

- Fundusz Pracy za okres ...1997r, od ...1998r do 11.1998r, w łącznej kwocie ... zł, w tym z tytułu: składek ... zł, odsetek liczonych na dzień ...08.2006 r. - ... zł ,

- ubezpieczenia społeczne za ...1999r., ...1999r., 08.1999r.-...2002r., 01.2003r., 02.2003r., ...2003r.- ...2006r. w łącznej kwocie ... zł, w tym z tytułu: składek - ... zł, odsetek liczonych na dzień ...08.2006r. -... zł, kosztów upomnienia - ... zł,

- ubezpieczenie zdrowotne za okres ...1999r. - ....2002r., 02.2003r., ...2003r.-....2003r., ...2004r.- ...2006r. w łącznej kwocie ... zł, w tym z tytułu: składek - ... zł, odsetek liczonych na dzień ...08.2006r. - ...zł, kosztów upomnienia - ...zł,

- Fundusz Pracy za okres ...1999r., 02.2000r.-04.2000r., 06.2000r., 08.2000r.-11.2001r., 06.2002r.-....2002r., 02.2003r., 09.2003r. - ....2003r., 02.2004r.- ....2006r. w łącznej kwocie ... zł, w tym z tytułu składek na Fundusz Pracy - ... zł, odsetek liczonych na dzień ....08.2006r. - ... zł, kosztów upomnienia - ... zł.

W ocenie Zakładu w przypadku Wnioskodawcy nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia należności wymieniona w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm. ) tj. całkowita nieściągalność, gdyż nadal prowadzona jest egzekucja za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. - tytuły wykonawcze do chwili obecnej nie zostały zrealizowane, a Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Zdaniem organu nie zachodzą też przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. , skonkretyzowane w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). ZUS wskazał, że przedsiębiorcy samodzielnie musza, ponosić ciężar prowadzenia działalności gospodarczej i tym samym zobowiązani są do opłacenia należności z tytułu składek w wyznaczonym ustawowym terminie płatności, niezależnie od przyczyn uniemożliwiających spełnienie takiego obowiązku. Generowanie długu oraz trudności finansowe płatnika składek nie mogą generalnie stanowić przesłanki obligującej organ do umorzenia zaległości. Dalej ZUS wskazał, że Wnioskodawca nie udowodnił, że musi sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co uniemożliwiałoby podjęcie pracy, posiadane schorzenia nie stanowią przeszkody do świadczenia pracy, co też sam Wnioskodawca deklaruje. Podstawą do umorzenia nie może być także opieka nad niepełnosprawnym wnukiem, gdyż tą sprawuje córka prowadząca odrębne gospodarstwo domowe. ZUS podniósł, że A.C. nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, iż poniósł jakieś straty materialne spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, tj. np. powodzi, pożaru, kradzieży, itp.

Konkludując ZUS podkreślił, że decyzje w przedmiocie umorzenia zapadają na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, zaś okresy zaległości obejmujące długotrwałe okresy prowadzonej działalności gospodarczej wskazują, że A. C. uporczywie uchylał się od obowiązku opłacenia składek.

Decyzją Nr ... z ... stycznia 2008r., wydaną po rozpatrzeniu wniesionego przez A. C. środka odwoławczego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji o braku przesłanek do umorzenia należności. Zdaniem Prezesa na powstanie zadłużenia nie miały wpływu ani artykuły w prasie przedstawiające Wnioskodawcę w niekorzystnym świetle ani też działania egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego, gdyż zaległości dotyczą całego okresu prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto organ stwierdził, że nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej Wnioskodawcy - w ocenie organu w pełni potwierdzają to złożone dokumenty. Wskazał jednak, że trudności finansowe jakie spotkały Wnioskodawcę nie obligują organów ZUS do umorzenia należności, gdyż rozstrzygnięcie w tym przedmiocie następuje na podstawie uznania administracyjnego.

Od powyższego rozstrzygnięcia A. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazał, że jego zdaniem decyzja zapadła jednoinstancyjnie, gdyż decyzję odwoławczą wydał zamiast Prezesa ZUS Dyrektor Oddziału w O. Ponadto zarzucił , że decyzja zapadłą bez należytego rozważenia i wyjaśnienia jego sytuacji życiowej.

W piśmie z ... lipca 2008r. pełnomocnik Skarżącego uzupełnił zarzuty skargi. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS z ...10.2007r. oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu. Zaskarżonej decyzji zarzucił :

1. naruszenie prawa materialnego tj.

- art. 28 ust 1 i 2, ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. poprzez brak umorzenia w całości lub w części należności z tytułu składek w sytuacji, gdy należności te są całkowicie nieściągalne, Skarżący zaprzestał prowadzenia jakiejkolwiek działalności, jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnego majątku, z którego można egzekwować przedmiotowe należności, prowadzona przeciwko niemu egzekucja jest całkowicie nieskuteczna, a poniesione do tej pory wydatki egzekucyjne przekroczą kwoty uzyskane z postępowania egzekucyjnego;

- art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez brak umorzenia w całości tub w części należności z tytułu składek Skarżącego w sytuacji, w której nawet jeżeliby przyjąć, iż brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności, to za umorzeniem tych należności przemawia uzasadniony przypadek w postaci wieku, stanu zdrowia, możliwości zarobkowych, znikomych źródeł dochodów oraz sytuacji rodzinnej Skarżącego, który nie posiada realnych możliwości wywiązania się z zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

- § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) poprzez błędne uznanie, ze opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi Skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- § 3 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez uznanie, że dolegliwości chorobowe Skarżącego oraz konieczność sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawnymi córką i wnukiem nie pozbawia go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności;

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji ograniczające się do opisu historycznego przedmiotowej sprawy, a następnie do stwierdzenia, ze argumenty Skarżącego nie ujawniają nowych dowodów i okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia bez odniesienia się w żaden sposób do indywidualnej sytuacji Skarżącego, co spowodowało przekroczenie granic uznania administracyjnego i błędną odmowę umorzenia w całości lub w części należności Skarżącego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Jak wynika akt sprawy, Skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie jej zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Wobec treści wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Oznacza to, iż w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych..

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV S. 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa, skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 kpa." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W uzasadnieniu decyzji Prezesa ZUS zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową i rodzinną Skarżącego, a więc związanych z przesłankami umorzenia zawartymi w § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazania jakie dokumenty zostały przez Stronę złożone, a następnie stwierdzenie - bez głębszej ich analizy i omówienia, że sytuacja A.C., aczkolwiek trudna to nie uzasadnia umorzenia należności. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech w znacznej mierze nie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wywody powyższe nie oznaczają, że Sąd neguje istotę instytucji uznania administracyjnego - wybór rozstrzygnięcia zawsze będzie należał do organu administracyjnego i sąd nie ma możliwości nakazania wydania określonego rozstrzygnięcia. Dlatego też za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w piśmie z 25 lipca 2008 r. Ponadto należy w tym miejscu wskazać, iż użyte w art. 28 ust. 3a sformułowanie "uzasadniony przypadek" nie odnosi się jedynie do sytuacji finansowej, zdrowotnej i osobistej dłużnika. Zakład podejmując decyzję nie może pominąć okoliczności związanych z samymi przyczynami powstania zadłużenia. Trudno przyjąć, że zasługuje na ulgę osoba, która przez lata prowadząc zyskowną działalność gospodarczą nie realizowała swoich ustawowych obowiązków w zakresie świadczeń na ubezpieczenia społeczne. Organy w uzasadnieniach obu decyzji sygnalizowały, że tak właśnie jest w sprawie niniejszej, jednak problem ten został przedstawiony zdawkowo.

Za nietrafny należy uznać sformułowany w skardze zarzut wydania decyzji jednoinstancyjnie, w tym decyzji II instancji przez osobę nieuprawnioną. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie kwestionuje się prawa określonego pracownika ZUS, w tym rzecz jasna Dyrektora Oddziału, posiadającego właściwe upoważnienie - do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Kwestię tę wyjaśnia w wielu swoich orzeczeniach NSA w tym m.in. w wyroku z 14 grudnia 2006 r. sygn. II GSK 264/06. W rozważaniach zawartych w tym wyroku jednoznacznie zaprezentowano pogląd, że kompetencje Prezesa Zakładu wynikają z treści art. 73 u.s.u.s., zaś Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako jednostka organizacyjna stanowiąca całość, jest organem administracji państwowej wykonującym swoje zadania za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych przy czym ustrój, zadania i kompetencje ZUS określają art. 66- 79a u.s.u.s. W związku z treścią wspomnianych przepisów NSA podkreślił, że art. 74 ust.5 u.s.u.s. w zestawieniu z treścią § 3 ust.2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych ( obecnie § 2 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych ( Dz.U. Nr 28 poz. 168 ), stanowi wystarczającą podstawę prawną do udzielania przez Prezesa ZUS upoważnień pracownikom ZUS, w tym Dyrektorom Oddziałów do reprezentowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu. Prezes ZUS nie jest zaś odrębnym od ZUS organem , ale jednym z organów Zakładu ( art. 72 u.s.u.s.).

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.