Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 5/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 302 ust 1 pk 16, art 315 ust 1, art 318 ust 1, ust 2 pkt 2, art 319 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Szef Urzędu) z [...] października 2015 r., Nr [...] wydana na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16, art. 315 ust. 1 oraz art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i art. 319 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2013 poz. 1650, ze zm.,dalej: ustawa o cudzoziemcach) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...] – U. K. (dalej: strona, skarżący), od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej: organ I instancji) z [...] maja 2015 r. Nr [...], orzekającej o zobowiązaniu ww. cudzoziemca do powrotu bez określenia terminu dobrowolnego powrotu i o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: RP) i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wydania niniejszej decyzji.

W decyzji z [...] października 2015 r. organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen i orzekł o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeżeli cudzoziemiec nie opuści terytorium RP w terminie dobrowolnego powrotu określonym w tej decyzji albo przekroczy granicę lub będzie usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

W dniu 14 kwietnia 2015 r. do Naczelnika Wydziału do Spraw Cudzoziemców [...] Oddziału Straży Granicznej w B. wpłynęło pismo ze Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w B. informujące o tym, że wobec przebywającego w ośrodku ob. [...] - U. K., Rada do Spraw Uchodźców w dniu [...] marca 2015 r. wydała decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej.

W dniu 14 kwietnia 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w B., z urzędu, wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu, o czym cudzoziemiec został skutecznie poinformowany zawiadomieniem.

W dniu [...] maja 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wydał decyzję nr [...], w której orzekł o zobowiązaniu U. K. do powrotu bez określenia terminu dobrowolnego powrotu i o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji. Ww. decyzja została doręczona stronie w dniu [...] maja 2015 r.

W trakcie postępowania przed organem I instancji do akt sprawy dołączono kserokopie trzech wezwań do stawiennictwa w oddziałach MSW: w dniu 20 listopada 2014 r., w dniu 1 grudnia 2014 r. oraz w dniu 18 marca 2015 r.

Organ I instancji stwierdził, że przedstawione przez skarżącego ww. wezwania do osobistego stawiennictwa w Oddziale MSW zostały sfałszowane i w związku z tym nie mogą stanowić dowodu w przedmiotowym postępowaniu.

W dniu [...] maja 2015 r., w ustawowym terminie U. K. złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem poczty i organu I instancji, odwołanie od ww. decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany, bądź na pobyt ze względów humanitarnych, a w razie nieuwzględnienia powyższego o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzupełnieniu odwołania z 10 czerwca 2015 r. cudzoziemiec zarzucił zaskarżonej decyzji: naruszenie przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na błędnych ustaleniach stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że nie jest on zagrożony w kraju pochodzenia traktowaniem naruszającym art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 ze zm.) oraz podważenie wiarygodności powołanych przez niego dowodów, przy jednoczesnym braku podjęcia inicjatywy dowodowej z urzędu; naruszenie przepisów art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach, poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie, tj. przyjęcie, że w razie powrotu do kraju pochodzenia nie grożą mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie oraz, że nie grozi mu naruszenie jego praw podstawowych (tj. prawa do życia, wolności, bezpieczeństwa osobistego i sprawiedliwego procesu), których gwarancje przestrzegania zostały nałożone na RP na podstawie ww. Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

W decyzji z [...] października 2015 r. organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen i orzekł o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeżeli cudzoziemiec nie opuści terytorium RP w terminie dobrowolnego powrotu określonym w tej decyzji albo przekroczy granicę lub będzie usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

W uzasadnieniu decyzji z [...] października 2015 r. organ II instancji wyjaśnił, że badając przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy wykorzystał materiał zgromadzony w toku postępowania uchodźczego, które zakończyło się w dniu [...] stycznia 2015 r. wydaniem przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzji, które to rozstrzygnięcie utrzymała w mocy w dniu [...] marca 2015 r. Rada do Spraw Uchodźców.

Organ II instancji odniósł się do zarzutów cudzoziemca dotyczących: niedostatecznie wnikliwie przeprowadzonego postępowania przez organ I instancji oraz stwierdzenia przez organ I instancji, że powołane przez niego dowody tj. trzy wezwania do osobistego stawiennictwa w oddziale MSW są fałszywe, zaś złożone przez skarżącego zeznania nie są wiarygodne.

Szef Urzędu stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby wobec cudzoziemca w chwili obecnej zachodziły okoliczności wymienione w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 348 i art. 351 ww. ustawy, mogące skutkować udzieleniem mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Organ II instancji nie stwierdził naruszeń przez organ I instancji art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., wskazanych w przedmiotowym odwołaniu, gdyż organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, przesłuchał cudzoziemca w zrozumiałym dla niego języku rosyjskim, zgromadził materiał dowodowy w stopniu wystarczającym do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie i był uprawniony do oceny, że wobec cudzoziemca nie zachodzą przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany w Polsce. W ocenie organu II instancji, materiał dowodowy sprawy został szczegółowo przeanalizowany i rzetelnie oceniony.

W skardze skarżący zaskarżył decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono: naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na błędnych ustaleniach stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że skarżący nie jest zagrożony traktowaniem naruszającym art. 3 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz uznanie w konsekwencji, że niezasadnym jest udzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, bądź pobyt tolerowany w Polsce;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 15 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie ponownego rozpatrzenia sprawy, a w szczególności nieprzeprowadzenie samodzielnego postępowania dowodowego (w tym w zakresie gromadzenia materiału dowodowego dotyczącego sytuacji w kraju pochodzenia) i uznanie, że wystarczający jest materiał dowodowy zgromadzony w sprawie cudzoziemca do czasu wydania decyzji przez Radę do Spraw Uchodźców. Składając skargę skarżący wniósł o: uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz o przyznanie, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Szef Urzędu odniósł się wprawdzie do wskazanych przeze skarżącego w odwołaniu zarzutów, jednakże podzielił pogląd wyrażony w decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, uznając stwierdzenia skarżącego dotyczące zagrożenia istniejącego dla niego w kraju pochodzenia za nieuwiarygodnione i nieuprawdopodobnione. Cudzoziemiec podkreślił, że organ II instancji opierał się w głównej mierze na materiale dowodowym zgromadzonym w czasie postępowania o nadanie statusu uchodźcy, które jest odrębnym postępowaniem, argumentując, że ustalenia poczynione przez organy uprzednio prowadzące postępowanie są rzetelne. W skardze skarżący wskazał, że w ramach postępowania uchodźczego, a także powrotnego podkreślał, że nie wie, z jakiego powodu otrzymywał wezwania na takich formularzach. Organ uznał w związku z tym, że są one fałszywe, nie powołując jednak na tę okoliczność żadnych dodatkowych dowodów (przykładowo opinii biegłego, który pozwoliłby ustalić ich prawdziwość). W ocenie skarżącego, wskazując na fałszywość dowodów, organ nie przeprowadził samodzielnego postępowania, a tylko arbitralną opinię, co stanowi również bezpośrednie naruszenie, art. 7 k.p.a. Organ zaniechał podjęcia wszystkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym dopuścił się dowolnej oceny materiału dowodowego. Zdaniem cudzoziemca, organ II instancji zaniechał również dokonania analizy sytuacji w [...], stwierdzając jednie, że nie zmieniła się ona znacząco od czasu wydania decyzji przez Radę do Spraw Uchodźców do dnia wydania decyzji przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w dniu [...] maja 2015 r.

Według skarżącego, organ II instancji powinien przeprowadzić samodzielne postępowanie dotyczące sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca do czasu wydania decyzji z [...] października 2015 r. Organ nie wskazał żadnych dowodów, opracowań czy też dokumentów, które pozwalałyby uznać takie stwierdzenie za uzasadnione. Powyższe zdaniem skarżącego, stanowi naruszenie zasad wynikających z art. 11 i art. 15 k.p.a.

Cudzoziemiec podkreśla, że zarzucany przeze niego brak ustaleń w kwestii powołanego materiału dowodowego, brak dokonania analizy sytuacji w kraju pochodzenia stanowią przyczynę, dla której nie udzielono cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych, bądź pobyt tolerowany w Polsce. Skarżący podnosi, że postępowanie dowodowe w tym zakresie jest istotne, bowiem sytuacja w [...] w dalszym ciągu pozostaje niestabilna, w związku z czym w razie powrotu do kraju pochodzenia będzie narażony na traktowanie, które wypełnia przesłanki wskazane w art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji, ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2015 r.

W rozpoznawanej sprawie wyróżniono zarzuty proceduralne oraz dotyczące prawa materialnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zarzuty procesowe, podnoszące naruszenie przepisów postępowania, powinny być zbadane przed zarzutami niewłaściwej wykładni lub błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Dopiero wszak po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, co stanowi kwestię o charakterze procesowym, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis materialnoprawny (tak np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 848/11, LEX nr 1218904 i z 9 maja 2013 r., sygn. akt IOSK 2355/11, LEX nr 1328094).

W ocenie Sądu, organ II instancji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów: k.p.a. oraz ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy w postaci: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 11, art. 15, art. 80 k.p.a. wskazać należy, że materiał dowodowy oraz postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I i II instancji są zgodne z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi organy administracji orzekające w niniejszej sprawie podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony.

Zdaniem Sądu, przeprowadzone przez organy I i II instancji postępowanie wyjaśniające, jak również zgromadzony materiał dowodowy w kontrolowanej przez Sąd sprawie mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię zasad postępowania administracyjnego umożliwił dokonanie oceny w zakresie spełnienia przesłanek wymaganych przez prawo do wydania w niniejszej sprawie decyzji z [...] października 2015 r. uchylającej zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen i orzekającą o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeżeli cudzoziemiec nie opuści terytorium RP w terminie dobrowolnego powrotu określonym w tej decyzji albo przekroczy granicę lub będzie usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że w odniesieniu do skarżącego wystąpiły przesłanki materialnoprawne do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Podnieść należy, że z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a., wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności.

Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Według Sądu, kierując się tak zakreśloną treścią tej zasady postępowania administracyjnego nie można w niniejszej sprawie stwierdzić naruszenia przez organy orzekające art. 8 k.p.a. Ponadto, jeżeli rozstrzygnięcie decyzji nie pozostaje w sprzeczności z treścią jej uzasadnienia, to sytuacja taka, nie narusza art. 107 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, uzasadnienia decyzji organu I i II instancji są skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także objaśniają tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisów k.p.a. oraz ustawy o cudzoziemcach. Z uzasadnienia decyzji organu I i II instancji wynikają motywy podjętych rozstrzygnięć, których przedmiotem jest zobowiązanie cudzoziemca do powrotu.

Według Sądu, uzasadnienia kontrolowanych decyzji stanowią uzewnętrznioną motywację podjętych w nich rozstrzygnięć. W uzasadnieniach tych decyzji znalazło się bowiem ustalenie, jakie normy obowiązują w związku z wydaniem decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu. Podejmując rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie organy przeprowadziły również w sposób prawidłowy proces subsumcji stanu faktycznego pod obowiązujące normy prawne regulujące zobowiązanie cudzoziemca do powrotu. Proces ten w ocenie Sądu, znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zarówno organu I i II instancji.

W przedmiotowej sprawie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w decyzji z [...] października 2015 r. ustosunkował się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu, a także przeprowadziła kontrolę instancyjną działania, które podjął organ I instancji. Ustalenia te znajdują bowiem swój wyraz w decyzji odwoławczej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2015 r.

W zaskarżonej do Sądu decyzji organ II instancji powołał się także na motywy wyrażone przez organ I instancji w decyzji z [...] maja 2015 r.

W ocenie Sądu, organ II instancji dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy (w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wystarczający do wydania merytorycznej decyzji). Szef Urzędu, dokonując ustaleń stanu faktycznego wnikliwie ocenił cały materiał dowodowy, przeanalizowała również aktualną sytuację w kraju pochodzenia skarżącego.

Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, dlaczego, po dokonaniu wszechstronnej analizy materiału dowodowego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen i orzekł o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeżeli cudzoziemiec nie opuści terytorium RP w terminie dobrowolnego powrotu określonym w tej decyzji albo przekroczy granicę lub będzie usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

W ocenie Sądu, Szef Urzędu uzasadnił także fakt nieuwzględnienia odwołania skarżącego, podając motywy, jakimi się kierowała się przy odrzuceniu poszczególnych twierdzeń zawartych w tym odwołaniu. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji z [...] października 2015 r. wyczerpująco udowodnił także brak związku przyczynowego między wadami postępowania zarzucanymi w odwołaniu, a decyzją wydaną przez organ I instancji. Należy stwierdzić, że uzasadnienia kontrolowanych przez Sąd decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie są związane z przedmiotem rozstrzygnięcia, którym jest wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. wskazać należy, że zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga, aby w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest także, by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie ograniczył się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale przede wszystkim ponownie merytorycznie rozstrzygnął sprawę oraz rozpatrzył żądania strony i ustosunkował się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

Uzasadnienie decyzji organu II instancji nie jest sformułowane ogólnikowo. Funkcją uzasadnienia jest przekonanie strony, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygniecie, to, że przyczyną tego są istotne powody. W ocenie Sądu, funkcja przekonywania została zrealizowana przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest szczególnie ważne właśnie przy decyzjach, w których organ odmawia nadania statusu uchodźcy oraz odmawia udzielenia ochrony uzupełniającej.

Według Sądu, na podstawie uzasadnienia decyzji z 19 października 2015 r. strona mogła poznać powody wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. W ocenie Sądu, ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ rozpatrujący sprawę wyczerpują istotę sprawy, a uzasadnienia decyzji organów obu instancji, odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze stwierdzić należy, że Szef Urzędu rozpatrzył sprawę ponownie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, w oparciu o materiał dowodowy zebrany w toku postępowania przed organem I instancji. Sąd nie dopatrzył się też nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organy obu instancji, a zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy oraz o odmowie udzielenia jej ochrony uzupełniającej.

W ocenie Sądu, organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a., ustawy o cudzoziemcach.

Sąd nie podziela zarzutu naruszenia prawa materialnego obejmującego art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że w razie powrotu do kraju pochodzenia będzie on narażony na traktowanie, które wypełnia przesłanki wskazane w art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach. Należy wskazać, że badając przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy wykorzystał materiał zgromadzony w toku postępowania uchodźczego, które zakończyło się w dniu [...] stycznia 2015 r. wydaniem przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzji, które to rozstrzygnięcie utrzymała w mocy w dniu [...] marca 2015 r. Rada do Spraw Uchodźców.

Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy: została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy i nie opuścił on terytorium RP w terminie i przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2. Jak wynika z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium RP w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nadania mu statusu uchodźcy, lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, - stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona.

W literaturze wyrażono pogląd, według którego określenie podstaw prawnych zobowiązania cudzoziemca do powrotu pozostaje w sferze wyłącznej kompetencji państwa. Akty prawa UE lub międzynarodowego nie determinują krajowego prawa o cudzoziemcach w tym zakresie (zob. P. Dąbrowski, [w:] J. Chlebny, Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, Warszawa 2015, s. 694).

W praktyce każde państwo wprowadza do swojego ustawodawstwa materialne przesłanki będące podstawą zobowiązania cudzoziemca do powrotu, z których część ma charakter uniwersalny. Weryfikacja podstaw prawnych zobowiązania cudzoziemca do powrotu dokonywana jest na podstawie standardów międzynarodowych, które sprowadzają się do ustalenia, czy: przy zobowiązaniu do powrotu nie stosowano dyskryminacji, zobowiązanie do powrotu miało charakter zindywidualizowany i było zgodne z prawem wewnętrznym, zobowiązanie do powrotu jest proporcjonalne do działania lub zaniechania cudzoziemca, zobowiązanie do powrotu nie nastąpiło do kraju stosującego tortury, zobowiązanie do powrotu nie naruszyło innych chronionych międzynarodowo praw, zobowiązanemu do powrotu cudzoziemcowi przysługiwały środki odwoławcze.

Podnieść należy, że stwierdzenie w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach, wyklucza możliwość uznaniowego wyboru przez organ administracji rodzaju rozstrzygnięcia. W dyspozycji art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach ustawodawca użył kategorycznego sformułowanie, według którego decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi. Oznacza to, że orzeczenie o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest obligatoryjne. W takiej sytuacji wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada, że sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia. W art. 302 ustawy o cudzoziemcach ustawodawca przewidział materialnoprawne podstawy zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Użyty zwrot "wydaje się" jednoznacznie wskazuje, że mamy do czynienia z decyzją związaną. W przypadku decyzji związanych, norma prawna jednoznacznie determinuje konsekwencje danego stanu faktycznego podciągniętego w drodze subsumcji pod abstrakcyjny stan faktyczny normy prawnej. Decyzje związane należy zatem wyraźne odróżnić od decyzji o charakterze uznaniowym.

Jak wynika z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec powinien opuścić terytorium RP w ciągu 30 dni od daty otrzymania ostatecznej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2015 r., tj. do dnia [...] maja 2015 r. włącznie, czego jednak nie uczynił. Zaistnienie powyższej okoliczności przemawiała za obowiązkiem wydania przedmiotowej decyzji na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Cudzoziemiec nie zaskarżył ww. decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przez co decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2015 r. nr [...] jest nie tylko ostateczna, ale również prawomocna i funkcjonuje w obrocie prawnym.

Podnieść należy, że sytuacja skarżącego przy uwzględnieniu okoliczności w postaci grożącego mu niebezpieczeństwa w kraju pochodzenia i potrzeby udzielania ochrony międzynarodowej była rozważona przez organy administracji. Od czasu zakończenia tego postępowania cudzoziemiec przebywał na terytorium RP i nie przedstawił nowych okoliczności przemawiających za udzieleniem mu ochrony międzynarodowej na terytorium RP z uwagi na pogorszenie sytuacji w kraju pochodzenia.

Brak podstaw do udzielenia cudzoziemcowi ochrony na terytorium RP na podstawie powoływanych przez niego okoliczności potwierdza także przeprowadzone w sprawie cudzoziemca kolejne postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej, wszczęte na jego wniosek z [...] maja 2015 r. Postępowanie to zostało zakończone wydaniem decyzji przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2015 r. nr [...] o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Według tego przepisu wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest wnioskiem niedopuszczalnym, w przypadku, gdy jest kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie zaistniały, ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody, ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Zdaniem Sądu, skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności przemawiających za zmianą stanowiska organu co do potrzeby objęcia go ochroną na terytorium RP.

Sąd nie podziela zarzutu skarżącego o braku przeprowadzenia samodzielnego postępowania i uznanie, że wystarczający jest materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej do czasu wydania decyzji przez Radę do Spraw Uchodźców nie może zostać uwzględniony. Skoro Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jest właściwy do przeprowadzenia w pierwszej instancji postępowania w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej, nie powinno budzić wątpliwości cudzoziemca, że zgromadzony przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców materiał dowodowy został wykorzystany także w toku postępowania z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemca na terytorium RP, w tym wypadku dotyczącego zobowiązania cudzoziemca do powrotu do kraju pochodzenia na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach.

Zdaniem Sądu, wobec powyższego organ odwoławczy także w toku przedmiotowego postępowania miał podstawy by uznać brak zaistnienia przesłanek do udzielenia cudzoziemcowi ochrony na terytorium RP z uwagi na konieczność ochrony jego praw wskazanych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, tj. zgody na pobyt tolerowany (art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach), albo zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach).

Wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji przeanalizowały sytuację cudzoziemca i pod kątem potrzeby udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium RP na podstawie innych przesłanek wskazanych w art. 348 ustawy o cudzoziemcach. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że wykonanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP nie będzie stanowić ingerencji w jego prawo do życia rodzinne i prywatne nie do zaakceptowania w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Należy podkreślić, że w toku postępowania skarżący nie powołał się na żadne okoliczności, które wskazywałyby, że prowadzi w Polsce życie rodzinne. Skarżący przebywa w Polsce sam i nie ma tu rodziny.

Wskazać należy również, że nałożony na cudzoziemca zakaz ponownego wjazdu na terytorium Polski i obszar krajów Schengen nie został wymierzony bezterminowo, a jedynie na okres 1 roku. Po upływie tego czasu skarżący będzie mógł starać się o przyznanie odpowiedniego tytułu pobytowego na ponowny wjazd do Polski. Powinien to być jednak tytuł dostępny dla zainteresowanego, tj. inny niż ochrona międzynarodowa, albowiem przeprowadzone w sprawie cudzoziemca postępowanie wyjaśniające wykazało, że aktualnie nie ma podstaw do jej udzielenia.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania przez organy administracji publicznej decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach.

Odnosząc się do złożonego na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu [...] maja 2016 r. do akt kopii wezwania wraz z tłumaczeniem oraz listu gończego, który według skarżącego listonosz przyniósł do domu cudzoziemca na okoliczność, że jest prowadzone postępowanie karne przeciwko niemu i w razie powrotu do kraju pochodzenia będzie narażony na tortury, wskazać należy, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, czy inny akt prawny. Sąd orzekający w tym składzie w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, według którego "Sąd pierwszej instancji jak i NSA nie prowadzą postępowania dowodowego, a jedynie kontrolują ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Natomiast tylko wyjątkowo sąd administracyjny może na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzić z urzędu lub na wniosek stron dowody uzupełniające, lecz tylko z dokumentów urzędowych oraz gdy jest to konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie" (zob. wyrok NSA z 22 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1011/14, LEX nr 1989168). Podnieść również należy, że organ I instancji uznał, że przedstawionego przez skarżącego trzy wezwania do osobistego stawiennictwa w oddziale MSW w dniu 20 listopada 2014 r., w dniu 1 grudnia 2014 r. oraz w dniu 18 marca 2015 r. są fałszywe. W ocenie organu odwoławczego, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej słusznie uznał, że przedstawione przez skarżącego dokumenty nie są autentyczne (wcześniej takie stanowisko odnośnie ww. dwóch pierwszych wezwań wyraził Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz Rada do Spraw Uchodźców, natomiast trzecie wezwanie zawierało te same błędy co poprzednie).

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.