Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 227/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 45
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 58 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 865 § 1, art. 866
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. A. L., M. S. s.c. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1412/17 odrzucające skargę D. A. L., M. S. s.c. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. i 2011 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

1. Postanowienie sądu I instancji

Postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1412/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. A. L., M. S. s.c. (dalej: spółka, skarżąca), na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 lutego 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 i 2011 r.

2. Uzasadnienie rozstrzygnięcia sądu I instancji

Skarżąca spółka pismem z 3 marca 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. Skarga została podpisana przez pełnomocnika skarżącej, który do skargi dołączył uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącą.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z dnia 6 kwietnia 2017 r. skarżąca została wezwana do usunięcia – w terminie 7 dni – pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej przy piśmie z dnia 24 kwietnia 2017 r. ponownie złożył pełnomocnictwo upoważniające go do reprezentowania skarżącej spółki przed sądami administracyjnymi.

WSA powołał przepisy art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", po czym stwierdził, że brakiem formalnym obarczona jest skarga, do której nie został nadesłany dokument, z którego wynikałoby uprawnienie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie złożenia skargi. Oznacza to bowiem, że nie zostało wykazane umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do podpisania skargi i do działania w imieniu strony skarżącej.

Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 24 kwietnia 2017 r., zatem termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków upłynął 2 maja 2017 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 2 P.p.s.a. Pomimo prawidłowo doręczonego wezwania, strona nie uzupełniła braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie. Pełnomocnik odpowiadając na powyższe wezwanie ponownie nadesłał - pomimo, iż nie był o to wzywany - pełnomocnictwo udzielone mu przez spółkę. Nie nadesłał jednak dokumentu z wyszczególnieniem wspólników spółki, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentowania spółki, a właśnie do nadesłania takiego dokumentu skarżąca była wzywana.

W związku z powyższym WSA w Warszawie przyjął, że skarżąca nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi i w konsekwencji, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd skargę odrzucił.

3. Zażalenie

W zażaleniu skarżąca, działając przez swojego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W opinii wnoszącej zażalenie w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi, albowiem spółka w dniu 15 września 2016 r. przekazała do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. uwierzytelniony odpis umowy spółki cywilnej wraz z jej zmianami. Strona powołała, na poparcie swoich racji, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt II GSK 1690/13, w którym to orzeczeniu NSA stwierdził, że "Nie można uznać, iż każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia. Nie można bowiem zakwalifikować jako braku istotnego nienadesłanie na wezwanie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (KRS) w sytuacji, gdy w aktach administracyjnych znajduje się odpis z KRS, potwierdzający uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa w dacie, w której dokonano tej czynności prawnej".

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że linia orzecznicza sądów administracyjnych w przedmiocie prawidłowości odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia przez stronę jej braków formalnych poprzez przedłożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa, a który to dokument znajdował się w aktach administracyjnych sprawy, nie jest jednolita.

Z jednej strony, istnieją orzeczenia, w których NSA przyjmuje, że tak rygorystyczne stanowisko sądów zamyka stronom prawo do sądu (vide postanowienie z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 1437/13, z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2765/14, czy powołane w zażaleniu postanowienie z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt II GSK 1690/13 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach), co jest uznawane za przyczynę uchylenia postanowień odrzucających skargi.

Z drugiej natomiast strony, można powołać przykłady orzeczeń, w których NSA prezentował odmienne, mniej liberalne, stanowisko (postanowienie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt I FSK 1575/10 oraz z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 2095/13, dostępne w bazie CBOIS).

4.3. W tym miejscu NSA zauważa, że stroną niniejszego postępowania jest spółka cywilna. Zgodnie zaś z art. 865 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.), każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki. Art. 866 Kodeksu stanowi zaś, że w braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw.

Jak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 340/17 (w tej konkretnej sprawie strona nie działała przez pełnomocnika, ale również została wezwana do nadesłania umowy spółki cywilnej (która to umowa znajdowała się w aktach sprawy administracyjnej) pod rygorem odrzucenia skargi, następnie, w wyniku nieuzupełnienie braku skarga została przez WSA w Rzeszowie odrzucona, które to postanowienie zostało uchylone omawianym orzeczeniem NSA z dnia 11 lipca 2017 r.), "co do zasady, do skutecznego złożenia skargi wystarczy podpis jednego ze wspólników. Wprawdzie przepis ten ma charakter ius dispositvum, biorąc pod uwagę, że skargę podpisali obaj wspólnicy nie można zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że w sprawie powstała uzasadniona wątpliwość, czy była ona dotknięta brakiem formalnym o którym jest mowa w art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 tej ustawy. W tym stanie rzeczy odrzucenie skargi naruszało prawo strony do rozpoznania sprawy przez sąd (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej)".

W opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie, w sytuacji kiedy w aktach administracyjnych sprawy znajduje się uwierzytelniona kopia umowy spółki cywilnej wraz z aneksami (k.374-379), a z umowy tej wynika, że od dnia 30 września 2014 r. wspólnikami spółki cywilnej są M. S. i A. L. (k. 374), którzy to wspólnicy podpisali złożone wraz ze skargą pełnomocnictwo (k. 29 akt sądowych), odrzucenie skargi jest środkiem zbyt daleko idącym, ponieważ nie każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do jego odrzucenia lub pozostawienia bez rozpoznania (vide postanowienie NSA z dnia 21 czerwca 2013 r., II OSK 1437/13). Z umowy spółki cywilnej wynikało jasno, że "Każdy ze wspólników jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia zwykłych spraw spółki" (§ 7), a także, że "Każdy ze wspólników umocowany jest do samodzielnego i nieograniczonego reprezentowania spółki wobec osób trzecich" (§ 8) – k. 377.

Sąd I instancji dokonując oceny, czy niewykonanie wezwania stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. winien był uwzględnić treść wezwania oraz stan faktyczny wynikający z akt sprawy, przez które to akta należy rozumieć także akta administracyjne przesłane przez organ wraz ze skargą.

4.4. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.