Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1628/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art.  145  par. 1  pkt 1  lit. b i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Iwona Kosińska asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej I. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy Miejskiej I. kwotę 440 złotych (czterysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1319/07 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1899/06 oddalający skargę Gminy Miejskiej I. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku, powołując się na ustalenia organów administracyjnych, wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania Wójta Gminy wiejskiej I., uchyliła w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] o przekazaniu nieodpłatnie gminie miejskiej I. nieruchomości stanowiącej ujęcie wody w T., oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] oraz o odmowie przekazania mienia składającego się z tych działek na rzecz gminy wiejskiej I., i orzekła merytorycznie o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.; zwaną dalej jako ustawa komunalizacyjna) przez gminę miejską I. prawa własności składników gruntowych nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Komisja odmówiła ponadto przekazania w trybie art. 5 ust. 3 pkt 3 ustawy komunalizacyjnej gminie miejskiej I. powołanych nieruchomości. W pkt 3 decyzji Komisja stwierdziła nabycie w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej przedmiotowych nieruchomości przez gminę wiejską I., ponadto w pkt 4 decyzji odmówiła stwierdzenia nabycia jak i przekazania zarówno gminie miejskiej I. jak i gminie wiejskiej I. prawa własności obiektów i urządzeń wodnych znajdujących się na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. wskazał, że w sprawie wszczętej z wniosku Gminy I. o przekazanie na własność nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako działka [...] o pow. [...] ha, zajętej pod urządzenia wodno-kanalizacyjne (ujęcie wody, stacja uzdatniania wody, studnie głębinowe, maszynownia, zbiorniki wody pitnej, agregatownia itp. urządzenia) interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., ma także Przedsiębiorstwo W. Spółka z o.o. w I. Przedsiębiorstwo jest następcą prawnym po dawnym Wojewódzkim Przedsiębiorstwie W. w B. (zarządzenie nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. w sprawie podziału przedsiębiorstwa państwowego podlegającego komunalizacji). Przedsiębiorstwo użytkuje nieruchomość objętą wnioskiem komunalizacyjnym i od początku uczestniczyło w postępowaniu administracyjnym. Sytuacja ta uległa zmianie w 2006 r. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. jak również skarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nie zostały doręczone Przedsiębiorstwu W. w I., przez co dotychczasowa strona postępowania administracyjnego jaką było ww. przedsiębiorstwo na tym etapie nie brała udziału w postępowaniu, co stanowi przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że akta administracyjne sprawy są niekompletne. Brak w nich m.in. decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wydanej w wyniku rozpatrzenia odwołania Wójta Gminy I. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r., wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, którym rozpoznana została skarga Prezydenta Miasta I., wniesiona na ww. decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w oparciu o akta administracyjne nie można w sposób jednoznaczny ustalić, co działo się w sprawie po dniu 10 maja 1997 r. aż do dnia [...] maja 2006 r. Ustalenia w tym zakresie –w ocenie Sądu - mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, podobnie jak istotne może okazać się wyjaśnienie podnoszonej w skardze kasacyjnej okoliczności, iż w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny, który uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że powyższe uwagi mają istotne znaczenie z punktu widzenia podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego wskutek nieprawidłowego zastosowania w sprawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zamiast art. 5 ust. 3 pkt 2 tej ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na różnicę między stwierdzeniem nabycia mienia przez gminę z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej (decyzja deklaratoryjna) a komunalizacją na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy, gdzie istnieje konieczność wykazania przez gminę niezbędności mienia do wykonywania jej zadań (decyzja konstytutywna).

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w wyniku wniesienia odwołania Wójta Gminy Miejskiej I. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. kontroli Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej podlegała decyzja wydana w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. Powołany jako podstawa decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. nie uprawniał organu odwoławczego do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o inną podstawę prawną niż przyjęta w decyzji organu pierwszej instancji. Oznacza to, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, iż Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wykroczyła poza granice sprawy, której przedmiotem była komunalizacja mienia w oparciu o art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy.

Do akt sprawy wpłynęło pismo uczestnika postępowania Gminy Wiejskiej I. z dnia 20 stycznia 2009 r. zawierające wniosek o utrzymanie w mocy decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268). Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny lub po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (J. P. Tarno, dz. cyt. i powołane tam orzeczenie Sądu Najwyższego).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2008 r. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.

Mając powyższe na uwadze skarga zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. jak również zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nie zostały doręczone Przedsiębiorstwu W. w I., przez co dotychczasowa strona postępowania administracyjnego jaką było ww. przedsiębiorstwo na tym etapie nie brała udziału w postępowaniu, co stanowi przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego.

Kolejno Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że akta administracyjne sprawy są niekompletne, co uzasadnia zarzut dowolności dokonanych ustaleń przez organy orzekające.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w wyniku wniesienia odwołania Wójta Gminy Miejskiej I. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. kontroli Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej podlegała decyzja wydana w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. Powołany jako podstawa decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie uprawniał organu odwoławczego do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o inną podstawę prawną niż przyjęta w decyzji organu pierwszej instancji. Tym samym Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wykroczyła poza granice sprawy, której przedmiotem była komunalizacja mienia w oparciu o art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy.

Z tego względu, że naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego miało miejsce również na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji Sąd uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponownie rozpoznając sprawę organy orzekające, mając na uwadze wskazane naruszenia prawa procesowego, uwzględnią wskazania co do dalszego postępowania

i ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2008 r.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 152, art. 190 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.