Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2538/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 247
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] S.A., w imieniu której występuje kurator Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi [...] S.A., w imieniu której występuje kurator Z. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o udostępnienie ze zbioru PESEL danych adresowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 19 listopada 2014 r. kurator Z. B., występujący w imieniu skarżącej [...] S.A. z siedzibą w S. przy ul. [...], wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o udostępnienie ze zbioru PESEL danych adresowych M. S.

W toku postępowania kurator Z. B., występujący w imieniu skarżącej [...] S.A., wystąpił z wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Wniosek ten rozpoznany został postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2015 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie na podstawie art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na nieuzupełnienie braków fiskalnych skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie od powyższego postanowienia, postanowieniem z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt II OZ 350/15 uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając w uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, że: "W niniejszej sprawie budzi zasadniczą wątpliwość, czy skarga podlegała odrzuceniu. Kurator w terminie otwartym do uiszczenia wpisu nie uiścił należnej opłaty, ale wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wniosek taki został złożony po doręczeniu kuratorowi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2015 r., a wolę jego złożenia kurator potwierdził po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do wpisu. (...) Sąd I instancji błędnie więc przyjął, że brak było podstaw do przyznania kuratorowi prawa pomocy, z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. W pierwszej kolejności rozpatrzenia wymagał bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie tej kwestii pozwalało na odrzucenie skargi. W niniejszej sprawie skarga została odrzucona już dzień po wydaniu zaskarżonego postanowienia z 24 marca 2015 r. Ewentualne przyznanie prawa pomocy na skutek złożonego wniosku pozwoli nadać skardze dalszy bieg."

Zakres żądania przyznania prawa pomocy rozszerzony został w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 kwietnia 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu, w którym wnioskodawca wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Wnioski te zostały łącznie rozpoznane w rozszerzonym zakresie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2015 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze względu na oczywistą bezzasadność skargi wynikającą z przekroczenia zakresu uprawnień kuratora Z. B. wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...]. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 czerwca 2015 r. Sąd stwierdził, że z treści postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...] wynika, że kurator został upoważniony do podjęcia czynności mających na celu dokonanie likwidacji Spółki, ewentualnie powołanie jej organów. Z. B., działający jako kurator Spółki [...] S.A., nie ma legitymacji do żądania udostępnienia danych od organu. Nie posiada jej także sama Spółka, bo nie ma organów. Właśnie w tym m.in. celu został ustanowiony kurator. Powołane postanowienie Sądu z dnia [...] maja 2013 r. nie upoważnia kuratora do wystąpienia ani z wnioskiem do organu o udostępnienie ze zbioru PESEL danych adresowych, ani do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego, w ocenie Sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarga nie mogłaby zostać uwzględniona, a ponieważ przepis art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, to należy stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje wnioskodawcy w niniejszej sprawie w świetle treści powołanego art. 247 i to bez względu na to czy skarga podlegała odrzuceniu, czy oddaleniu ze względu na jej oczywistą bezzasadność i bez względu na przyczynę, która ległaby u podstaw takiego rozstrzygnięcia, tj. przyczynę procesową, czy wynikającą z przepisów prawa materialnego.

Na skutek zażalenia wniesionego na powyższe postanowienie z dnia 11 czerwca 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 711/15 uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że "W przedmiotowej sprawie (...) pobieżna (...) ocena skargi nie pozwala stwierdzić jednoznacznie, że skarga jest oczywiście bezzasadna. Wynika to przede wszystkim z braku pewności, czy wniesienie skargi przez kuratora [...] S.A. Z. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych wydane w sprawie wszczętej wnioskiem ww. kuratora o udostępnienie ze zbioru PESEL danych adresowych wspólnika/akcjonariusza ww. Spółki, nie mieści się w zakresie uprawnień tego kuratora określonych w postanowieniu Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...]. Nie przesądzając tej kwestii, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, że bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowa skarga jest oczywiście bezzasadna."

Ponownie rozpoznając wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Mając na względzie przytoczoną powyżej argumentację, która legła u podstaw rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 711/15, należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie wzbogacił swojej argumentacji o głębszą analizę prawną, jaką posłużył się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2015 r., lecz jedynie poddał w wątpliwość czy przedmiotowa skarga jest oczywiście bezzasadna.

Stosownie do art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez konieczności dokonywania gruntownej analizy prawnej, jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona, przy czym stwierdzenie przez sąd oczywistej bezzasadności skargi powoduje, że skarga taka podlegać będzie oddaleniu bądź odrzuceniu. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2.; M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 1034 i nast.). Zastosowanie więc powołanego art. 247 jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny sprawy nie budzi wątpliwości.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, albowiem Z. B. wnosząc skargę w imieniu [...] S.A. przekroczył zakres uprawnień kuratora wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...] i z tej przyczyny przedmiotowa skarga nie mogłaby zostać uwzględniona. Mocą tego postanowienia, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, Z. B. ustanowiony został kuratorem [...] S.A., którego zakresem uprawnień jest niezwłoczne przeprowadzenie czynności zmierzających do powołania nowych organów Spółki, a jeżeli nie dojdzie do powołania jej organów, niezwłoczne podjęcie czynności zmierzających do likwidacji tego podmiotu. Zakres praw i obowiązków kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 Kodeksu cywilnego nie uprawnia go do inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego w imieniu Spółki. Tym samym wniesienie skargi przez kuratora występującego w imieniu [...] S.A. nastąpiło z przekroczeniem kompetencji wynikających z art. 42 kc. Zgodnie z treścią art. 42 § 1 kc kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Kurator ma zatem podjąć niezwłocznie wszelkie dopuszczalne działania, aby osoba prawna mogła działać przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie, jak wymaga tego przepis art. 38 kc, lecz nie może zastępować tego organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 59/07, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postanowienie Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...] nie upoważnia kuratora do wystąpienia ani z wnioskiem do organu o udostępnienie ze zbioru PESEL danych adresowych, ani do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego skarga nie mogłaby zostać uwzględniona, a ponieważ przepis art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, to należy stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje wnioskodawcy w niniejszej sprawie w świetle treści powołanego art. 247 i to bez względu na to czy skarga podlegała odrzuceniu, czy oddaleniu ze względu na jej oczywistą bezzasadność i bez względu na przyczynę, która ległaby u podstaw takiego rozstrzygnięcia, tj. przyczynę procesową, czy wynikającą z przepisów prawa materialnego, o czym była już mowa na wstępie rozważań Sądu. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że kurator jest przedstawicielem ustawowym osoby prawnej i należy stosować do niego przepisy o przedstawicielstwie. Przedstawicielstwo polega na tym, że przedstawiciel dokonuje w imieniu innej osoby (reprezentowanego) czynności prawnej, która, o ile mieści się w granicach umocowania, czyli upoważnienia przedstawiciela do działania w imieniu reprezentowanego, wywołuje skutki prawne nie na rzecz przedstawiciela, lecz bezpośrednio na rzecz reprezentowanej przez niego osoby. W ocenie Sądu, skoro kurator nie może zastępować statutowych organów spółki, to nie może reprezentować spółki w sprawie, która nie dotyczy czynności wynikających z art. 42 § 2 kc. Kurator nie może zatem zastępować organów spółki w sprawach nie związanych ani z powołaniem organów spółki, ani jej likwidacją. A zatem kurator skarżącej Spółki nie jest legitymowany do wystąpienia w imieniu Spółki ze skargą do sądu administracyjnego. Umocowanie kuratora ustanowionego w trybie art. 42 Kodeksu cywilnego ograniczone jest do podjęcia działań zmierzających do powołania organów spółki, ewentualnie jej likwidacji. A zatem Z. B. nie mógł złożyć skutecznego wniosku do organu w jej imieniu. Czynność ta bowiem wykracza poza upoważnienie ustawowe i wynikające z treści przywołanego wyżej postanowienia. Również inicjowanie postępowania sądowoadministracyjnego nie mieści się w zakresie uprawnień tego kuratora określonych w omawianym postanowieniu Sądu z dnia [...] maja 2013 r. Uprawnienie do likwidacji spółki nie oznacza zdolności do żądania udostępnienia ze zbioru PESEL danych adresowych wspólnika/akcjonariusza Spółki.

Z. B., działający jako kurator Spółki [...] S.A., nie ma legitymacji do żądania udostępnienia danych od organu. Nie posiada jej także sama Spółka, bo nie ma organów. Właśnie w tym m.in. celu został ustanowiony kurator. Z treści przywołanego wyżej postanowienia Sądu Rejonowego dla W. wynika, że został on upoważniony do podjęcia czynności mających na celu dokonanie jej likwidacji, ewentualnie powołanie jej organów. Zgodnie z art. 38 kc osoba prawna działa poprzez swoje organy. Organem spółki akcyjnej upoważnionym do prowadzenia jej spraw i jej reprezentowania, wedle brzmienia art. 368 § 1 Kodeksu spółek handlowych, jest zarząd. W razie jego braku ustanawia się kuratora w trybie art. 42 § 1 kc. Według dyspozycji art. 42 § 2 kc kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Kurator ma więc precyzyjnie określone kompetencje, do których nie należy zastępowanie organów spółki.

W niniejszej sprawie skarżąca Spółka nie ma organów, które w myśl art. 368 § 1 ksh w związku z art. 30 § 3 kpa są legitymowane do działania w imieniu spółki akcyjnej w postępowaniu administracyjnym, a więc także do żądania jego wszczęcia, stąd z tego powodu doszło do ustanowienia dla niej kuratora mocą postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] maja 2013 r. Zarówno jego treść, jak i brzmienie stanowiącego podstawę prawną tego postanowienia przepisu art. 42 § 1 i 2 kc, nie powinny budzić wątpliwości co do zakresu umocowania kuratora. Mianowicie przepis ten wskazuje na możliwość ustanowienia kuratora wówczas, gdy osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, regulując powinność kuratora podjęcia czynności zmierzających do powołania organów tej osoby, a w razie potrzeby do jej likwidacji. Zatem konieczność ustanowienia kuratora wynika zawsze z braku organów, których jednak kurator nie zastępuje, a dąży do ich powołania, ewentualnie do likwidacji spółki. Nie jest on upoważniony do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego, gdyż nie jest to ani czynność zmierzająca do powołania organów Spółki, ani jej likwidacji. Wszczęcie postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego do tej materii nie należy. Poza tym musi nastąpić za żądanie podmiotu, który ma w tym interes prawny, jak i właściwie działającego w postępowaniu. Judykatura co do zakresu umocowania kuratora jest utrwalona, co tylko wzmacnia wyrażony powyżej pogląd (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2223/10 i z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 958/13 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 1271/08 – dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej, a także Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...], LEX nr [...]).

Zatem dokonując analizy treści skargi w zakresie art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie całokształtu materiału aktowego zgromadzonego w sprawie stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności przemawiające za uwzględnieniem żądań kuratora, zachodzi natomiast sytuacja contra facta non valent argumenta, tj. że argumenty muszą ustąpić wobec faktów, bowiem dowodów nie należy liczyć, należy je ważyć (argumenta ponderantur, non numerantur), a zaistniały w sprawie stan faktyczny i prawny, gdy obowiązuje prawo, powołane orzecznictwo i doktryna jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia skargi, stanowi podstawę do nieprzyznania prawa pomocy.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, że jest zupełnie oczywiste, że przedmiotowa skarga podlegałaby oddaleniu ze względu na jej oczywistą bezzasadność wynikającą z przekroczenia zakresu uprawnień kuratora Z. B. wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...], a skoro tak, to w świetle treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy wnioskodawcy nie przysługuje.

Z powyższych względów, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy czym, orzekając w oparciu o powołany przepis, Sąd nie badał sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwości płatniczych.