Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 435/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1933/21 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 października 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1933/21 oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 4 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Dyrektor ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku [...] - dalej: skarżącej, strony - na podstawie tytułów wykonawczych z 18 grudnia 2019 r. obejmujących m.in. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Chodziło o należność główną [...] zł wraz z odsetkami. Jako podstawę prawną dochodzonych należności wskazano decyzję ZUS z 28 grudnia 2018 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek zmarłego płatnika [...] na spadkobierców – w tym skarżącą.

W toku podjętych czynności organ egzekucyjny zawiadomieniami o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej w NFZ Warszawa.

Skarżąca wniosła zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 18 grudnia 2019 r.

Dyrektor Oddziału ZUS w Płocku postanowieniem z 22 stycznia 2020 r. odmówił uznania zgłoszonych zarzutów.

Orzekając na skutek zażalenia strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem z 8 lipca 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji winien odnieść się do wszystkich zarzutów wskazanych przez stronę oraz powinien przeprowadzić i przedstawić analizę wysokości należności dochodzonych od skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z 18 grudnia 2019 r. w odniesieniu do decyzji z 28 grudnia 2018 r. zmienionej wyrokiem Sądu Okręgowego w Ostrołęce sygn. akt [...] i aktualnego stanu czynnego spadku.

Dyrektor Oddziału ZUS w Płocku postanowieniem z 10 sierpnia 2020 r. ponownie odmówił uznania zgłoszonych zarzutów.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że obowiązek wykazany w tytułach wykonawczych powstał i jest zgodny z decyzją z 28 grudnia 2018 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania zmarłego [...] na spadkobierców, w tym na stronę. Wyrokiem z 14 marca 2019 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ostrołęce na skutek odwołania zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że w punkcie II dodał słowa: "ograniczając odpowiedzialność do wartości stanu czynnego spadku". W pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Uprawnione i uzasadnione jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanych spadkobierców o należność z tytułu składek w pełnej wysokości, ponieważ wartość czynna spadku (wg. ostatniego wykazu z 21 lipca 2019 r. wynosi [...] zł), jest wyższa od wysokości zobowiązania wobec ZUS. Przy tym nie ma podstaw do proporcjonalnego ograniczenia dochodzonej kwoty.

Organ I instancji wskazał, że pierwszeństwo zaspokojenia należności zabezpieczonych hipotecznie na podstawie art. 1025 § 1 pkt 5 k.p.c. ma miejsce przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości. W sprawie [...] dysponujący hipoteką wpisaną przed ZUS skorzysta z pierwszeństwa zaspokojenia w przypadku egzekucji z obciążonej nieruchomości. Natomiast w postępowaniu egzekucyjnym z innych składników majątkowych (np. majątku wspólnego spadkobiercy) wierzytelność banku nie skorzysta z pierwszeństwa przed wierzytelnością z tytułu składek na ubezpieczenia (art. 1026 § 1 k.p.c.).

Orzekając na skutek zażalenia skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem z 4 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek stwierdzony w tytule wykonawczym powstał na podstawie prawomocnej decyzji z 28 grudnia 2018 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania zmarłego [...] na spadkobierców: żonę i troje dzieci. Nieruchomość obciążona hipoteką jest wyłączona z masy spadkowej. Zasady zaspokojenia należności przez spadkobierców którzy przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza określa art. 1032 § 2 k.c. i w sprawie organ egzekucyjny nie naruszył wskazanego przepisu. Uprawnione jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanych spadkobierców w pełnej wysokości, gdyż wartość czynna spadku jest większa od wysokości zobowiązań wobec ZUS i nie ma podstaw do proporcjonalnego ograniczenia dochodzonej kwoty. Wg ostatniego wykazu z 21 lipca 2019 r. stan czynny spadku wynosi [...] zł, na którą składa się połowa majątku spółki cywilnej o wartości [...] zł oraz majątek zmarłego o wartości [...] zł. Zadłużenie wobec ZUS jest niższe od wartości stanu czynnego spadku. Należność ZUS korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia w stosunku do innych wierzycieli w wypadku stosowania egzekucji z innych wierzytelności. Obowiązek określony na podstawie tytułów wykonawczych jest zgodny z treścią prawomocnej decyzji z 28 grudnia 2018 r.

Organ II instancji podniósł, że w przypadku prowadzenia egzekucji należności pieniężnych organ egzekucyjny ma prawo stosować środki przewidziane w art. 1a pkt 12 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej u.p.e.a. Przy czym ZUS nie jest uprawniony do stosowania egzekucji z nieruchomości.

Uzasadniając oddalenie skargi strony na ww. postanowienie WSA w Warszawie podkreślił, że wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką bez względu na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikającego z prawa spadkowego. Śmierć dłużnika nie może negatywnie wpływać na możliwość zaspokojenia się przez wierzyciela hipotecznego z przedmiotu hipoteki, gdyż zabezpieczenie zapewnia mu swoiste prawo na nieruchomości, bez względu na to, kto stanie się jej właścicielem. Uznanie, że śmierć dłużnika ogranicza lub wyłącza możliwość zaspokojenia się przez wierzyciela hipotecznego byłoby nieuzasadnionym ograniczeniem skuteczności hipoteki, które w zasadniczy sposób musiałoby wpływać na jej znaczenie w obrocie gospodarczym.

Sąd I instancji podniósł, że organ egzekucyjny nie prowadził i nie mógł prowadzić egzekucji z nieruchomości. Organ egzekucyjny i zarazem wierzyciel wszczął postępowanie egzekucyjne z innych wierzytelności (kontraktu z NFZ). W sprawie zasadne jest skierowanie egzekucji do majątku zobowiązanych spadkobierców i co najważniejsze wartość czynna spadku jest wyższa od wysokości zobowiązań wobec ZUS. Nie ma również podstaw do proporcjonalnego ograniczenia dochodzonej kwoty. Prawidłowo organ wskazał na ostatni wykaz z 21 lipca 2019 r., z którego wynika, że stan czynny spadku wynosi [...] zł. Natomiast zadłużenie wobec ZUS jest niższe od wartości stanu czynnego spadku.

W ocenie WSA w egzekucji z innych wierzytelności należność ZUS korzysta z pierwszeństwa przed innymi wierzytelnościami (została wskazana w pkt 4 art. 115 § 1 u.p.e.a., a także w pkt 7 art. 1025 § 1 k.p.c.). W egzekucji innych składników majątku spadkobierców należności ZUS powinny zostać zaspokojone przed należnościami zabezpieczonymi hipoteką określonymi w art. 115 § 1 pkt 3 u.p.e.a., oraz w art. 1025 § 1 pkt 5 k.p.c.

Sąd podniósł, że wierzyciele posiadający zabezpieczenie rzeczowe (art. 1025 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c.) posiadają określone przywileje egzekucyjne tylko wówczas, jeśli przedmiotem podziału jest suma pieniężna uzyskana ze spieniężenia tego prawa majątkowego, które obciążało zabezpieczenie rzeczowe. Podobnie kwestia ta została uregulowana w u.p.e.a., a więc tylko w wypadku egzekucji z nieruchomości wierzyciel hipoteczny korzysta z uprzywilejowania. Zatem istnienie wierzyciela w postaci banku, który posiada hipotekę na nieruchomości, z której nie jest prowadzona egzekucja nie ma żadnego znaczenia w sprawie, gdyż wierzyciel ten nie korzysta z uprzywilejowania w stosunku do ZUS w wypadku prowadzenia egzekucji z innych składników majątkowych niż ta nieruchomość obciążona hipoteką.

Zdaniem WSA organ egzekucyjny zastosował jeden ze wskazanych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środków egzekucyjnych. Dyrektor ZUS, jako organ egzekucyjny nie posiada uprawnień do stosowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z nieruchomości.

[...] wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. Przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez ich niezastosowanie i nieprawidłową kontrolę sądową działalności Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie poprzez oddalenie skargi na jego postanowienie wydane z naruszeniem prawa:

- art. 33 § 1 pkt 1) i 3) upea poprzez zaakceptowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji istnienia wierzytelność spadkowej wyprzedzającej kolejnością wierzytelność Organu, która skonsumowała wartość masy spadkowej oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z Decyzji nr 13 ZUS Oddział w Płocku, Inspektorat w Makowie Mazowieckim z 28 grudnia 2018 r. tj. w sytuacji gdy odpowiedzialność skarżącej powinna uwzględniać ograniczenia wynikające z przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza,

- art. 33 § 1 pkt 8) upea poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, poprzez wyegzekwowanie wierzytelności stanowiącej główne źródło utrzymania skarżącej,

- art. 98 § 1 i § 2, art. 122 i art. 194 Ordynacji podatkowej (o.p.) w zw. z art. 1031 § 2 i art. 1032 § 1 Kodeksu cywilnego, art. 115 § 1 u.p.e.a. , poprzez pominięcie zasad mających zastosowanie od spłaty wierzycieli spadkowych, w tym istnienia wierzytelności spadkowych, które wyprzedzały w kolejności zaspokojenia wierzytelność ZUS, jak też pominięcie kwoty wartości czynnej spadku.

2. Prawa materialnego tj. art. 98 § 1 i § 2, art. 122 i art, 194 o.p. w zw. z art. 1031 § 2 i art. 1032 § 1 Kodeksu cywilnego, art. 115 § 1 u.p.e.a. poprzez pominięcie zasad mających zastosowanie od spłaty wierzycieli spadkowych, tym istnienia wierzytelności spadkowych, które wyprzedzały w kolejności zaspokojenia wierzytelność ZUS, jak też kwoty wartości czynnej spadku.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:-

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze kasacyjnej, bowiem strona przeciwna w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W osnowie skargi kasacyjnej jej autor powołał się wprawdzie na obie podstawy wymienione w art. 174 p.p.s.a., lecz sposób sformułowania zarzutów oraz ich uzasadnienie wskazuje, że chodzi tu o naruszenie przepisów mających charakter materialny. Należy w tym miejscu wskazać, że wadliwe przyporządkowanie zarzutu do podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje co do zasady takiego zarzutu, jeżeli jego sformułowanie pozwala na jego ocenę w ramach prawidłowej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 2 września 2010 r., sygn. akt II FSK 636/09, LEX 745778).

Zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak, więc autor skargi kasacyjnej, powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym, więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być zastosowany (zob. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1342/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2668/15, niepubl.).

Oceniając zarzuty prawa materialnego przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Autor skargi kasacyjnej stara się dowieść, że w stanie faktycznym sprawy (którego nie kwestionuje) niezasadnie przyjęto, że przy egzekucji administracyjnej prowadzonej z majątku spadkobiercy, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, obowiązek spłaty długu spadkowego skarżącej względem ZUS wyprzedza powstały wcześniej i zabezpieczony hipotecznie dług spadkodawcy względem banku. W jego ocenie zasady pierwszeństwa oraz proporcjonalności powinny być stosowane konsekwentnie w odniesieniu do całości zobowiązań spadkowych. Przyjęta przez organ i zaaprobowana przez Sąd, kolejność spłaty wierzycieli spadkowych w praktyce prowadzi do zaburzenia zasady pierwszeństwa, gdyż w istocie powoduje, że wierzytelności zabezpieczone hipotecznie byłyby wyłączone z kolejności zaspakajania, a ich realna spłata mogłaby nastąpić jedynie w przypadku egzekucji z zabezpieczonego przedmiotu.

Zgodnie z art. 98 § 1 o.p. do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Wykładnia literalna tego przepisu potwierdza, że zakres odpowiedzialności spadkobiercy ustawodawca uzależnił od rozwiązań przyjętych na gruncie prawa spadkowego, zawartych wyłącznie w Kodeksie cywilnym w księdze czwartej: Spadki, w tytule V: Przyjęcie i odrzucenie spadku i w tytule VII: Odpowiedzialność za długi spadkowe.

Przepis art. 1012 K.c. stanowi, że spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. W niniejszej sprawie jest niesporne, że strona - spadkobierca - przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, ograniczając przez to swoją odpowiedzialność za długi spadkowe. W myśl art. 1031 § 1 K.c. w razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia. Stosownie natomiast do § 2 w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi; ta sytuacja nie wystąpiła w sprawie.

Przepisy Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za długi spadkowe mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a więc organy nie mogą w trakcie postępowania administracyjnego modyfikować zasad tej odpowiedzialności. Przyjmując spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spadkobiercy odpowiadają za zobowiązania podatkowe spadkodawcy do wysokości przypadającego każdemu z nich udziału spadkowego, określonego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Wydając decyzję podatkową w zakresie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy, organ podatkowy nie może rozszerzyć tej odpowiedzialności, wykraczając poza przedstawione wyżej ramy tej odpowiedzialności, określone w Kodeksie cywilnym.

Uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie ma jednak zastosowania do wszystkich przypadków. Nie wlicza się tutaj wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie. Nieruchomość obciążona hipoteką jest wyłączona z masy spadkowej. Wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką, bez względu na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z prawa spadkowego (art. 74 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece dalej: u.k.w.h.). Ww. przepis znajduje zastosowanie w wypadku śmierci dłużnika osobistego, po którym dziedziczą spadkobiercy z ograniczeniem odpowiedzialności do stanu czynnego spadku. Nie może budzić wątpliwości, że zasada zgodnie, z którą wierzyciel hipoteczny może zaspokoić się z nieruchomości obciążonej hipoteką niezależnie od ograniczenia odpowiedzialności wynikającego z prawa spadkowego, obowiązuje również w przypadku śmierci właściciela nieruchomości. W postanowieniu z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt III CZP 96/15 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe jest wyłączne, w stosunku do wierzyciela, którego wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką. Również WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1868/14 zajął stanowisko, zgodnie z którym przepis art., 74 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, nie stanowi części składowej przepisów Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz odpowiedzialności za długi spadkowe, czyli przepisów do których odwołuje się art. 98 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

W tym miejscu należy zauważyć, że kwestie związane z dochodzeniem praw przez wierzyciela hipotecznego oraz egzekucji z tym związanej, poruszone w skardze kasacyjnej, wykraczają poza ramy niniejszej sprawy.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 98 § 1 i § 2 o.p. Jak już wskazano wyżej, na zakres odpowiedzialności za długi spadkowe, na mocy odesłania do przepisów Kodeksu cywilnego zawartego w tym przepisie rzutuje sposób przyjęcia spadku. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. W rozpoznawanej sprawie uprawnione jest zatem prowadzenie postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanych spadkobierców o należność z tytułu składek w pełnej wysokości, ponieważ wartość czynna spadku jest wyższa od wysokości zobowiązań wobec ZUS. Wg ostatniego wykazu z dnia 21.07.2019 r. stan czynny spadku wynosi [...] zł, na którą składa się połowa majątku spółki cywilnej o wartości [...] zł oraz majątek zmarłego o wartości [...] zł. Zadłużenie wobec ZUS jest niższe od wartości stanu czynnego spadku. Przy tym nie istnieją wierzytelności wskazane w art. 1025 § 1 pkt 1-3 i pkt 6 k.p.c. W egzekucji innych składników: majątku spadkobierców należność ZUS powinna zostać zaspokojona przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt.5 k.p.c.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że pierwszeństwo zaspokojenia należności zabezpieczonych hipotecznie na podstawie art. 1025 § 1 pkt 5 k.p.c. ma miejsce przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości. W sprawie Bank dysponujący hipoteką wpisaną przed ZUS skorzysta z pierwszeństwa zaspokojenia w przypadku egzekucji z obciążonej nieruchomości. Natomiast w postępowaniu egzekucyjnym z innych składników majątkowych (np. majątku wspólnego spadkobiercy) wierzytelność banku nie skorzysta z pierwszeństwa przed wierzytelnością z tytułu składek na ubezpieczenia (art. 1026 § 1 k.p.c.). W sprawie należność ZUS korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia w stosunku do innych wierzycieli w wypadku stosowania egzekucji z innych wierzytelności.

Podsumowują ten wątek rozważań, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że należność ZUS korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia w stosunku do innych wierzycieli w wypadku stosowania egzekucji z innych wierzytelności. Przy czym ZUS nie jest uprawniony do stosowania egzekucji z nieruchomości. Organ egzekucyjny, w przypadku prowadzenia egzekucji należności pieniężnych ma prawo stosować środki przewidziane w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Przy czym zgodnie z art. 19 § 4 pkt 12 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału ZUS, jako organ egzekucyjny nie posiada uprawnień do stosowania środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z nieruchomości

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a., należy stwierdzić, że jest on chybiony, ponieważ obowiązek określony na podstawie tytułów wykonawczych jest zgodny z treścią prawomocnej decyzji z 28 grudnia 2018 r. nr [...] o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, zmienionej wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt [...] w pkt II poprzez ograniczenie odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku. W decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek wykazane są znane na dzień wydania decyzji należności z tytułu składek.

Nie jest usprawiedliwiony również zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny nie zastosował również zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zasadnie przyjął WSA w sprawie, że zobowiązana nie spełniając zobowiązań publicznoprawnych musi się liczyć z niedogodnościami związanymi między innymi z zajęciem wierzytelności pieniężnych, nawet jeżeli stanowią one jedyne źródło utrzymania. Organ egzekucyjny, w przypadku prowadzenia egzekucji należności pieniężnych ma prawo stosować środki przewidziane w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Powyższy przepis w sposób jednoznaczny określa zatem, że Dyrektor Oddziału ZUS, jako organ egzekucyjny nie posiada uprawnień do stosowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucji z nieruchomości. Wybór środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego nie zaś do zobowiązanego i organ ten nie jest zobligowany do stosowania środków egzekucyjnych wskazanych przez zobowiązanego. Jednak w przypadku, gdy podmiot zobowiązany wskazuje składniki majątku, z których egzekucja może być równie skuteczna, istnieje możliwość zmiany zastosowanego środka egzekucyjnego.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i jako taką oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.