Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1740/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 84
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 6 ust. 4 i 5, par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska -Górnikiewicz ( spr.) sędzia del. WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 60/10 w sprawie ze skargi G. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 1740 / 10

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę G. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi na podstawie art. 104 § 1 i 2 oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) nie stwierdził u G. W. choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.).

Analiza przebiegu zatrudnienia G. W. wykazała, iż w okresach od dnia 12 marca 1975 r. do dnia 31 maja 1975 r. była zatrudniona w PSS "[...]" na stanowisku sprzedawcy, od dnia 1 maja 1976 r. do dnia 12 marca 1977 r. na stanowisku telefonistki w "[...]" w L., od dnia 30 marca 1977 r. do dnia 28 lutego 1985 r. w Zakładach [...] w L. na stanowisku robotnika magazynu, od dnia 27 kwietnia 1985 r. do dnia 13 czerwca 1985 r. w [...]" w L. na stanowisku chałupnika, od dnia 20 sierpnia 1985 r. do dnia 1 lipca 1986 r. w Z .P. [...]" w Łodzi na stanowisku robotnika magazynowego, od dnia 25 września 1986 r. do dnia 6 marca 1992 r. w PSS "[...]" na stanowisku sprzedawcy, od dnia 18 listopada 1993 r. do dnia 1 grudnia 1993 r. w Zakładzie [...] w L., natomiast od dnia 23 listopada 1999 r. na stanowisku pracownika gospodarczego w Politechnice [...].

Organ inspekcji sanitarnej stwierdził, iż przeprowadzone w uprawnionych do orzekania jednostkach orzeczniczych I i II stopnia specjalistyczne badania lekarskie wykazały, iż brak jest podstaw do rozpoznania u G. W. choroby zawodowej. Stanowisko obu jednostek, co do braku podstaw do uznania zawodowej etiologii obwodowego układu nerwowego było zgodne. Obie jednostki orzecznicze niezależnie od siebie wskazały, że warunki pracy nie miały wpływu na rozwój powstałych zmian chorobowych. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy organ inspekcji sanitarnej uznał, że jest on wystarczający do wydania decyzji i dostatecznie uzasadnia stwierdzenie o braku podstaw do stwierdzenia u G. W. choroby zawodowej z poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, gdyż ustalenia kliniczne uprawnionych placówek służby zdrowia wskazują bezspornie na pozazawodowy charakter schorzenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. W., uzupełnione kolejnymi pismami z dnia 26 i 29 października 2009 r., podnosząc zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa administracyjnego, karnego oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., a także wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i o ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, po rozpoznaniu wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski zawarte w decyzji organu I instancji. Orzekające w niniejszej sprawie uprawnione jednostki służby zdrowia, stwierdziły, że istniejące u G. W. objawy składające się na zespół cieśni nadgarstka nie są przyczynowo związane z wykonywaną pracą zawodową, a przemawia za tym zarówno ocena warunków pracy, jak i analiza zmian w stanie zdrowia. Organ odwoławczy podkreślił, iż z opisu stanowiska pracy G. W. nie wynika, aby monotypowość ruchów, wykonywanie rutynowych, powtarzających się szybkich, niezmiennych ruchów nadgarstków w długich okresach czasowych była czynnikiem dominującym, co jest warunkiem rozpoznania zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka. Stanowisko pracy G. W. cechuje zróżnicowany charakter wykonywanych prac, zmienna pozycja ciała i zmienne obciążenie kończyn górnych. Zatem ustalony sposób wykonywania pracy nie stwarzał warunków do ucisku nerwów pośrodkowych w kanałach nadgarstków, co z kolei oznacza, że w środowisku pracy nie występował czynnik szkodliwy (sprawczy). Biorąc natomiast pod uwagę historię chorobową G. W., czyli wielostawowe dolegliwości bólowe z odczynami zapalnymi i obrzękami, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego z dyskopatią, podejrzenie niedoczynności tarczycy przyjęto, że wysoce prawdopodobnym czynnikiem etiologicznym zmian rozpoznanych jako zespół cieśni nadgarstka są schorzenia ogólnoustrojowe, uznawane za czynniki ryzyka w etiologii pozazawodowej zespołu. Za pozazawodowym tłem schorzenia przemawiają również utrzymujące się (co wynika z wywiadu) dolegliwości bólowe nadgarstków po odbarczających zabiegach operacyjnych, jak i dolegliwości bólowe wielostawowe przy braku od wielu miesięcy obciążenia wynikającego z pracy zawodowej. W przypadku zawodowego zespołu cieśni nadgarstka objawy chorobowe ustępują po przerwaniu narażenia, które było jego przyczyną sprawczą i wykonaniu odbarczającego zabiegu chirurgicznego. Brak było, zatem podstaw do rozpoznania u G. W. choroby zawodowej pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstków, a co wynikało zarówno z braku przesłanek wymaganych do rozpoznania zawodowej etiologii choroby, jak i z analizy historii choroby. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie kwestionuje faktu, że G. W. jest osobą schorowaną, że rozpoznana choroba występuje w wykazie chorób zawodowych, jednakże rozpoznane schorzenie nie znajduje związku przyczynowego z wykonywaną pracą zawodową.

Skargę na powyższą decyzję wniosła G. W., zarzucając organom administracji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art.8, art. 9, art. 10 w związku z art. 79 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisów Kodeksu karnego (m.in. art. 233 § 4, art. 271, art. 272, art. 231), a także podkreśliła, iż orzekający w sprawie organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionych w odwołaniu zarzutów i przedstawionych przez nią informacji.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca, podtrzymując dotychczasową argumentację wskazała, iż w toku postępowania nie wzięto pod uwagę karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 19 listopada 2004 r. i zaktualizowanej w dniu 26 kwietnia 2006 r., w których wskazano, iż warunki pracy miały wpływ na dolegliwości narządu ruchu, a zwłaszcza rąk i nie można wykluczyć istnienia związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy na stanowisku sprzątaczki. Pominięto też opinię lekarza- konsultanta P. C., który uznał, że schorzenie skarżącej pozostaje w związku z warunkami wykonywanej pracy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 14 kwietnia 2010 r. skarżąca potwierdziła, że w dniu 20 sierpnia 2009 r. została skierowana na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z pozycji 1, 18 i 19 aktualnego wykazy chorób zawodowych. Wobec powyższego oświadczyła, że ma świadomość, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie będzie ocena legalności decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazując na definicję choroby zawodowej (art. 2351 Kodeksu pracy), na okres, kiedy może nastąpić rozpoznanie choroby zawodowej (art. 2352 Kodeksu pracy), na treść pkt 20 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. oraz na treść § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, podkreślił, iż w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed dniem 3 lipca 2009 r., a więc wszystkie czynności dokonane przed tą datą w niniejszym postępowaniu są skuteczne.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie w toku postępowania ustalono, że skarżąca wykonywała pracę sprzątaczki i rozpoznano u niej zespół cieśni nadgarstka w obydwu dłoniach. Istota sporu sprowadza się do tego, czy zasadnie organy sanitarne przyjęły, iż choroba ta nie został spowodowana czynnikami występującymi w środowisku pracy i w związku z tym nie ma charakteru zawodowego, tj. choroby wskazanej w pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji nie uchybiły wymogom proceduralnym określonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W ocenie Sądu, organy obu instancji zebrały istotny do rozpatrzenia i załatwienia sprawy materiał dowodowy, na który składają się w szczególności orzeczenia medyczne trzech specjalistycznych jednostek (Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Łodzi, Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu), odnoszące się do rozpatrywanej jednostki chorobowej. Orzeczenia powyższe uwzględniały rozpoznanie kliniczne choroby zespołu cieśni nadgarstka. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy stwarzała organom administracji dostateczne podstawy do przyjęcia, że orzeczenia lekarskie zostały wydane po wysokospecjalistycznych badaniach skarżącej i po uwzględnieniu innych dowodów istotnych w rozpoznawanym przypadku, co pozwalało przypisać tym orzeczeniom walory opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. W opiniach jednostek medycyny pracy sformułowano jednoznaczne i poparte szczegółowym uzasadnieniem wnioski o braku u skarżącej choroby zawodowej. Mając do dyspozycji specjalistyczne orzeczenia, bazujące również na analizie badań medycznych, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej mogły bez naruszenia granic zakreślonych w art. 80 k.p.a. ocenić te dowody i przyjąć je za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena opinii lekarskich w niniejszej sprawie nie ma cech dowolności, skoro wydane w sprawie przez wyspecjalizowane jednostki opinie są udokumentowane, ze sobą spójne i nie można im postawić skutecznie zarzutu braku obiektywizmu, a nadto zostały uzasadnione w sposób czytelny i wyczerpujący. Organ administracyjny nie miał, zatem podstaw do odmowy ich uwzględnienia.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż w odniesieniu do choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (ujętej w pozycji 20.1 wykazu) warunkiem uznania jej zawodowej etiologii jest stwierdzenie, że praca polegała na monotypowości ruchów, wykonywaniu rutynowych, powtarzających się szybkich, niezmiennych ruchów nadgarstków w ciągu całej zmiany roboczej lub przez większą jej część. Tymczasem zebrany w sprawie materiał dowodowy wykluczył zawodowe źródło choroby skarżącej. Trzy placówki służby zdrowia upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych zajęły zgodne stanowisko, iż schorzenia stwierdzonego u G. W. nie można wiązać przyczynowo ze sposobem wykonywania pracy i czynnościami, które wykonywała przy sprzątaniu. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że praca skarżącej nie charakteryzowała się monotypowością ruchów podczas całej zmiany roboczej lub przez większą jej część. Ta okoliczność przesądzała o zasadności kontrolowanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd pierwszej instancji uznał je za bezzasadne oraz wskazał, iż poza kognicją sądu administracyjnego pozostają zarzuty naruszenia przez medyczne jednostki orzecznicze i organy administracyjne przepisów kodeksu karnego, bowiem mimo zawiadomień organów ścigania skarżąca nie legitymuje się prawomocnym wyrokiem skazującym, wymaganym z punktu widzenia art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.).

Również zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. w ocenie Sądu, w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego są nieuzasadnione i nie mogą stanowić podstawy wyeliminowania z obrotu zaskarżonych decyzji. Pomimo, że rozstrzygnięcie orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 14 marca 2007 r., w zakresie opisowym dotyczy pozycji 19, a wskazuje na pozycję 20 wykazu chorób zawodowych, to w opinii Sądu wada ta jednak nie mogła stanowić podstawy wyeliminowania z obrotu zaskarżonych decyzji. Należy bowiem mieć na uwadze fakt, że w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej z dnia 25 kwietnia 2006 r. w pozycji dotyczącej narażenia zawodowego, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej lekarz wpisał "rozpoznany zespół cieśni nadgarstka, które to dolegliwości pacjentka wiąże z wykonywaną pracą". Również uzasadnienie orzeczenia z dnia 14 marca 2007 r. dotyczy zarówno pozycji 19 jak i 20 wykazu, a późniejsze rozstrzygnięcie jakie zapadło w trybie odwoławczym w II instancji (tj. w Instytucie Medycyny Pracy I Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu) i na podstawie którego wydano zaskarżone decyzje, odnoszą się zarówno w części opisowej jak i poprzez wskazanie numeru do pozycji 20 wykazu. Wobec powyższego należy uznać, że pomyłkowy opis choroby zawodowej w orzeczeniu medycznym I instancji nie jest wadą istotną. Sąd podkreślił też, że jak wynika z akt sprawy w dniu 20 sierpnia 2009 r. skarżąca została skierowana na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z pozycji 1, 18 i 19 wykazu chorób zawodowych i postępowanie w tym przedmiocie jest w toku, co skarżąca potwierdziła na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r.

Również zarzut nieuwzględnieni opinii z dnia 30 maja 2006 r. sporządzonej przez lekarza konsultanta w zakresie ortopedii dr A. P. C., nie jest zasadny w kontekście przyjęcia, że była to tylko jedna z wielu opinii wydawanych przez lekarzy specjalistów w toku prowadzonego postępowania, zaś kompetentnym do wydania wiążącego orzeczenia lekarskiego jest lekarz, o którym mowa w § 5 rozporządzenia. Wbrew stanowisku skarżącej Sąd nie stwierdził, aby powyższa opinia przesądzała fakt spowodowania stwierdzonego u skarżącej schorzenia zespołu cieśni w obrębie nadgarstków sposobem wykonywania przez nią pracy. Stanowisko to zostało potwierdzono w opinii uzupełniającej sporządzonej przez tego samego lekarza w dniu 25 września 2006 r. z zastrzeżeniem uzależnienia ostatecznej diagnozy od wyników dodatkowych badań. Skarżąca, jak wynika z materiału dowodowego została w uprawnionych jednostkach poddana bardzo wielu specjalistycznym badaniom lekarskim i laboratoryjnym, które kompleksowo ocenione stały się podstawą wydanych orzeczeń lekarskich, a następnie decyzji administracyjnych. Zarzut poświadczenia nieprawdy przez lekarzy orzeczników w wydawanych przez nich orzeczeniach nie znalazł potwierdzenia w wyniku przeprowadzonego postępowania karnego.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w świetle uregulowań prawnych zawartych w ww. rozporządzeniu brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącej naruszenia procedury przy sporządzaniu karty oceny narażenia zawodowego jak również twierdzenia, że organy pominęły przy wypełnianiu formularza oceny narażenia zawodowego istotne dla jej stanowiska pracy czynności i sposób ich wykonywania. Analiza postępowania organów jak również treści tego spornego formularza datowanego na dzień 27 czerwca 2006 r. w opinii Sądu prowadzi do wniosku, że takie twierdzenie nie znajduje uzasadnienia w kontekście opisu narażenia zawodowego w zakresie istotnym dla rozpoznania choroby zawodowej z pozycji 20 pkt 1 wykazu. Przedstawiony w dokumentacji opis w ocenie Sądu wyczerpująco charakteryzował sposób wykonania pracy skarżącej i nie był sprzeczny z opisem przedstawianym w licznych pismach samej skarżącej. Zauważyć trzeba, iż w opiniach uprawnionych lekarzy, jak i w treści decyzji podkreślano okoliczność, że uwzględniono warunki pracy nie tylko wskazane w karcie oceny narażenia zawodowego, ale również przedstawiane przez skarżącą w jej licznych wystąpieniach. Odnośnie zarzutów nieuwzględniania narażenia zawodowego w środowisku pracy skarżącej wypowiadały się dodatkowo zarówno Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (pismo z dnia 5 czerwca 2009 r.), jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu (pismo z dnia 3 marca 2009 r.).

Również zarzut niedopuszczenia skarżącej do pełnego, swobodnego dostępu do dokumentacji i sporządzania kopii zgromadzonych dokumentów nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, o czym świadczą pisma z dnia 30 października 2008 r. oraz z dnia 20 sierpnia 2009 r.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G. W., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, bez podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do jego wyjaśnienia, mimo iż stan sprawy został przez organy administracyjne obu instancji ustalony niezgodnie z obowiązującą procedurą,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 k.p.a. oraz przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające w tym przypadku na naruszeniu:

- przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez zaniechanie podjęcia przez organ czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez pozyskanie informacji dotyczących oceny narażenia zawodowego od skarżącej G. W. jako pracownika w sytuacji, gdy lekarz orzecznik, mimo brzmienia przepisu § 6 ust. 4 i ust. 5 pkt 5 nie sporządził samodzielnej oceny narażenia zawodowego przez organ administracyjny przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego oraz zaniechał uzupełnienia informacji dotyczących oceny narażenia zawodowego o informacje pochodzące od skarżącej jako pracownika,

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne określenie zakresu postępowania dowodowego oraz zebrania materiału dowodowego przez organy administracyjne w sposób niewyczerpujący, bez przeprowadzenia dodatkowej opinii uzupełniającej dla określenia, czy pomiędzy wykonywaną przez skarżącą pracą, a wystąpieniem u niej zespołu cieśni nadgarstka bezspornie albo z dużym prawdopodobieństwem zachodzi związek przyczynowy; na ograniczeniu się jedynie do poszukiwania innych niż zawodowa przyczyn choroby, w oderwaniu od całokształtu okoliczności, mimo iż określenie wpływu sposobu wykonywania pracy przez skarżącą na jej chorobę, ma istotny wpływ na wynik postępowania; na poszukiwaniu przyczyn stanu chorobowego w danych statystycznych bez uwzględnienia indywidualnych wyników badań skarżącej, a także na oparciu się na wybranym wyniku badań krwi, bez uwzględnienia szeregu innych istotnie odmiennych wyników badań,

- art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że orzeczenia lekarskie nr [...] oraz [...] r. są spójne, przekonywujące i spełniają kryteria opinii biegłego w sytuacji gdy, ustalenia końcowe tych orzeczeń były zmieniane z uwagi na podstawowe błędy diagnostyczne w zakresie przebytych przez skarżącą chorób ginekologicznych, a także, mimo iż nie uwzględniono w nich szeregu wyników badań ambulatoryjnych i analiz, w tym wyników badań na TSH z dnia 19 września 2007 r. oraz opinii lekarza ortopedy z dnia 10 czerwca 2006 r. oraz lekarza reumatologa z 8 listopada 2006 r., w których wykluczono reumatoidalne zapalenie stawów oraz endokrynologiczne podłoże choroby, uznając zespół cieśni nadgarstków, jako chorobę zawodową.

- art. 84 k.p.a. niedopuszczeniu przez organy administracyjne dowodu z opinii kolejnych biegłych- lekarzy orzeczników, w sytuacji gdy w sprawie istniały opinie biegłych pozostające ze sobą w sprzeczności, co do przyczyn powstania u skarżącej zespołu cieśni nadgarstków.

Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej, G. W. wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi celem ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca, wskazując na treść § 8 i § 6 ust. 4 i ust. 5 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., a także na art. 2351 Kodeksu pracy, podkreśliła, iż w niniejszej sprawie lekarz orzecznik nie dokonał samodzielnie oceny narażenia zawodowego. Zdaniem skarżącej bez podania przyczyny lekarz orzecznik oparł się na karcie z dnia 27 czerwca 2006 r. sporządzonej przez Sanepid, odrzucając natomiast kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez dwóch lekarzy podstawowej profilaktyki z Miejskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 19 listopada 2004 r., zaktualizowaną w dniu 26 kwietnia 2006 r. Odrzucona karta oceny narażenia zawodowego zawierała stwierdzenia pozwalające przyjąć na istnienie warunków pracy, skutkujących narażeniem skarżącej na wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia choroby zawodowej. Co więcej mimo istnienia rozbieżności między kartami oceny narażenia zawodowego nie doszło do ich wyjaśnienia ani uzupełnienia materiału o informacje pochodzące od pracownika G. W., a poprzestano jedynie na wyjaśnieniach pracodawcy, które w jego imieniu złożyła W. B.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd art. 7, art. 77 i art. 80, art. 84 k.p.a. w związku z art. 145 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skarżąca podniosła, iż w toku postępowania wielokrotnie zwracała uwagę na szereg rozbieżności i sprzeczności w zgromadzonym materiale dowodowym, które to ostatecznie nie zostały wyjaśnione. W szczególności wskazała na rozbieżności w orzeczeniach lekarskich jednostek I i i II stopnia w kontekście wykonanych w nich badań ambulatoryjnych i opinii lekarzy konsultantów (biegłych) wskazujących na pozazawodowe tło powstania u skarżącej zespołu cieśni nadgarstków. Konsultant Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Łodzi- lekarz ortopeda w opinii z dnia 10 czerwca 2006 r. uznał zespół cieśni nadgarstków u skarżącej za chorobę zawodową, a w drugiej opinii z dnia 8 października 2006 r. przyjął za przyczynę zespołu cieśni nadgarstków reumatoidalne zapalenie stawów. Przyjęcie reumatoidalnego zapalenia stawów było zaś o tyle nieuzasadnione, że lekarz reumatolog, która także wydawała opinię w sprawie, stwierdziła wprost w opinii z dnia 8 listopada 2006 r., iż wyniki badań skarżącej nie spełniają kryteriów do rozpoznania reumatoidalnego zapalenia stawów. W orzeczeniu z dnia 26 lutego 2009 r. za przyczynę powstania zespołu cieśni nadgarstków uznano rzekomo przebyte przez skarżącą choroby endokrynologiczne i ginekologiczne skutkujące zabiegiem operacyjnym w 1997 r. Jednakże po ustaleniu, że skarżąca nigdy takim zabiegom poddawana nie była, ustaleń o pozazawodowych przyczynach choroby nie zmieniono, podtrzymując orzeczenie z dnia 26 lutego 2009 r. w dotychczasowym kształcie. W związku z powyższym w ocenie skarżącej organ administracyjny powinien wyjaśnić zgłaszane wątpliwości oraz rozbieżności dopuszczając dowód z opinii kolejnych biegłych lekarzy.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wnosząc o jej oddalenie w całości oraz wskazując na bezzasadność podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając skargę kasacyjną w granicach określonych art. 183 § 1 p.p.s.a. za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 k.p.a. oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. i § 6 ust. 4 i 5 pkt 5 tego rozporządzenia. Argumentacja powyższego zarzutu zmierzała do wykazania, że lekarz orzecznik, który przeprowadza ocenę narażenia zawodowego w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej, takiej oceny samodzielnie nie sporządził oraz nie uzupełnił posiadanych informacji dotyczących oceny narażania zawodowego o informacje zgłaszane przez skarżącą, precyzując w uzasadnieniu kasacji, iż chodzi o kwestie związane z ciągłymi zmianami temperatury wody używanej przez skarżącą w pracy oraz znaczący udział środków chemicznych w pracy. Skarżąca przedstawiając powyższe wywody pominęła fakt, iż podnoszone powyżej okoliczności, jak wykazano w postępowaniu, nie mogły stać się podstawą powstania choroby zawodowej określonej w poz. 20 pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r., to jest choroby związanej z monotypowością ruchów wykonywanych podczas pracy oraz obciążeń statycznych, a więc nie mogły wpłynąć na zmianę oceny warunków pracy wykonywanej przez skarżącą. Ponadto stwierdzić trzeba, iż część argumentacji kasacji jest wprost sprzeczna z zawartością akt administracyjnych. I tak skarżąca wskazała, iż lekarz orzecznik "odrzucił" kartę oceny narażenia zawodowego Miejskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 19 listopada 2004 r. Tymczasem w orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 14 marca 2007 r. wprost wskazano, iż "w dokumentacji jest również karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wystawiona pierwotnie 19.11.2004 r. przez lekarza J. D., która została uaktualniona przez lek. W. W. w dniu 26.04.2006 r." Również podnoszona w kasacji kwestia braku oceny narażenia zawodowego w aktach sprawy sporządzonej na formularzu zgodnie z warunkami § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów, nie pozwala na zaakceptowanie stanowiska strony skarżącej. Należy, bowiem stwierdzić, iż znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja spełnia wymogi określone normami stanowiącymi materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie. Nie można było również uznać za znajdujący uzasadnienie zarzut dotyczący konieczności przeprowadzenia postępowania uzupełniającego, w szczególności odnośnie przeprowadzenia dowodu z opinii lekarza alergologa i toksykologa. Skoro, bowiem wykazano w orzeczeniach lekarskich, iż etiologia zawodowa choroby nie jest związana z ww. czynnikami, a orzeczenia te nie budziły wątpliwości, to nie było również żadnej potrzeby prowadzenia postępowania uzupełniającego w tym zakresie. Nie można również było podzielić uwag skarżącej, co do tego, iż w jej ocenie nie uwzględniono indywidualnych wyników badań skarżącej, skoro to właśnie do tych okoliczności odnosiły się wszystkie sporządzane na potrzeby kontrolowanego postępowania orzeczenia lekarskie. Niezrozumiałe w tym kontekście pozostaje stwierdzenie skarżącej dotyczące "oparcia się na wybranym wyniku badań krwi, bez uwzględnienia szeregu innych istotnie odmiennych wyników badań". Tym samym za nie zasługujący na uwzględnienie uznać należało zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a.

Bezzasadne są też zarzuty naruszenia art. 80 i art. 84 k.p.a. Wbrew opinii skarżącej przedstawione orzeczenia lekarskie są ze sobą spójne i zgodnie potwierdzają, że schorzenie skarżącej nie ma cech choroby zawodowej. Ponadto w orzeczeniu lekarskim z dnia 26 lutego 2009 r. wbrew opinii skarżącej nie wskazano, iż przyczyną choroby są schorzenia endokrynologiczne i ginekologiczne. W orzeczeniu tym Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu ani nie wskazał na ww. zabiegi, ani nie przesądzał o faktycznej przyczynie wystąpienia choroby. Wskazując jedynie na inne przyczyny niż zawodowe, wykluczono możliwość uznania związku rozpoznanej u skarżącej choroby ze sposobem wykonywania pracy zawodowej. Odnośnie kwestii, czy przedmiotowe schorzenie było spowodowane reumatoidalnym zapaleniem stawów, czy inną, pozazawodową przyczyną stwierdzić trzeba, iż pozostaje to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wymaganą, bowiem dla stwierdzenia choroby zawodowej okolicznością jest jedynie, przy uwzględnieniu oceny warunków pracy, bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenie, że choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (art. 2351 Kodeksu pracy). Istnienie takiej okoliczności zostało bezsprzecznie wykluczone przez uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki orzecznicze, a wskazane przez skarżącą wątpliwości tej ocenie nie zaprzeczają.

W związku z powyższym, ponieważ stanowi faktycznemu przedstawionemu przez Sąd pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić dowolności w przyjętych ustaleniach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2123/04, ONSAiWSA 2006 r., nr 1, poz. 9) na uwzględnienie nie zasługiwał również postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, wobec braku zasadności przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów oraz wobec nie stwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania z art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.