Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1035/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Kaute, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2019 roku, nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. S. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 18 czerwca 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wpłynęło pismo skarżącego z dnia 11 czerwca 2018 r., w którym wskazał między innymi, że domaga się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2015 r. Decyzji zarzucił wydanie z rażącym naruszeniem prawa, mając na uwadze skierowanie jej do osoby nie będącej stroną w sprawie, gdyż B.S. nie może zostać obciążona obowiązkiem podatkowym datowanym na 2015 r., gdyż w dacie wydawania decyzji nie była właścicielką nieruchomości rolnej ani budynku, dla których wydawana była decyzja podatkowa. Dalej wskazał, że dwie decyzje dotyczące 2013 r. powinny być wydane jako jedna, według stanu zgodnego z prawidłowo ustalonymi stronami postępowania oraz na podstawie zapisów z ewidencji gruntów i budynków na początku 2013 r. oraz stawek obowiązujących w 2013 r.

Pismem z dnia 25 września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zwróciło się do Wójta Gminy W. o nadesłanie akt przedmiotowej sprawy, które przesłane zostały przy piśmie z dnia 2 października 2018 r., jednak bez załączenia informacji podatkowej złożonej przez podatnika.

Dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. pismem z dnia 4 października 2018 r. zwróciło się do Wójta Gminy W. o nadesłanie dokumentu, na podstawie którego ustalono podstawę opodatkowania budynku.

Pismem z dnia 9 października 2018 r. Wójt Gminy W. poinformował, że W. S., pomimo skierowanego do niego wezwania, nie złożył informacji podatkowych. Dlatego powierzchnię opodatkowanego budynku ustalono na podstawie informacji podatkowej złożonej przez M. S. Informacja ta została przekazana jako uzupełnienie akt sprawy z odwołania skarżącego od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2016 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. pismami z dnia 22 listopada 2018 r. zawiadomiło W. S. oraz M. S. o prawie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego zgodnie z art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: "O.p.").

Pismem z dnia 14 grudnia 2018 r. skarżący przedstawił kwestie dotyczące decyzji Wójta Gminy W. w okresie od 1 listopada 2013 r. do 31 grudnia 2014 r.

Decyzją wydaną w dniu [...] grudnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2015 r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za okres od 1 listopada 2013 r. – 31 grudnia 2013 r. w kwocie 234,00 zł.

Skarżący wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji, zarzucając jej:

– naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;

– naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie okoliczności mających wpływ na jej wynik;

– sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego;

– nieuwzględnienie i brak odniesienia się organu do wszystkich podniesionych zarzutów;

– brak uwzględnienia podnoszonych faktów dotyczących rażącego naruszenia prawa w postępowaniu podatkowym, poprzez zaniechanie wnioskowanej wizji.

W uzasadnieniu odwołania, skarżący zwrócił również uwagę na pominięcie przez SKO okoliczności, że przez wiele lat podnosił niezgodność zapisów ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz że w 2018 r. została wydana decyzja Starosty W. jednoznacznie potwierdzająca wszystkie powtarzane przez niego w okresie wielu lat argumenty. Stwierdził, że błąd organu ewidencyjnego bezrefleksyjnie przyjmowany przez organ podatkowy nie może doprowadzać do krzywdy podatnika. Kolegium nie odniosło się też do pisma podatnika z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu w postaci wizji lokalnej na gruncie. Ponadto, decyzja za 2013 r. pomimo wydania w 2015 r., powinna zdaniem odwołującego opierać się na stanie faktycznym i prawnym z 2013 r. Natomiast brak zastosowania się do tej zasady, stanowi rażące naruszenie prawa, czym Kolegium w zaskarżanej decyzji w ogóle się nie zajęło. Dalej powołał się na zasady praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz obowiązku zebrania całego materiału dowodowego. Dlatego w sytuacji, gdy organ dysponował dwoma różnymi wpisami w ewidencji gruntów (z 2013 r. i 2015 r.), przyjęcie późniejszego i niekorzystnego dla podatnika wypisu bez wątpienia stanowi rażące naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego.

Zawiadomieniami z dnia 28 lutego 2019 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zakreśliło stronom siedmiodniowy termin celem wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

Skarżący odebrał zawiadomienie w dniu 21 marca 2019 r. natomiast W. I. S. nie podjął korespondencji.

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2018 r.

Pismem z dnia 26 marca 2019 r. skarżący wypowiedział się co do zgromadzonego materiału dowodowego.

Następnie pismem z dnia 20 kwietnia 2019 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] marca 2019 r. i wznowienie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w dniu 1 marca 2019 r. zostało wysłane na jego adres zawiadomienie z dnia 28 lutego 2019 r. o możliwości zapoznania się w terminie 7 dni z materiałem dowodowym. Zawiadomienie zostało odebrane w dniu 21 marca 2019 r. Tym samym termin do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tej sprawie upływał z dniem 28 marca 2019 r., co też strona uczyniła pismem z dnia 26 marca 2019 r., dochowują terminu, jak również z ostrożności podnosząc w swoim wystąpieniu szereg wniosków dowodowych i argumentów. W dniu 12 marca 2019 r. ponownie wysłano na adres strony zawiadomienie z dnia 28 lutego 2019 r. mówiące o siedmiodniowym terminie do zapoznania z materiałem dowodowym. Termin do zapoznania się z materiałem dowodowym upływał z dniem 4 kwietnia 2019 r. Strona dochowała terminu występując do Kolegium pismem z dnia 3 kwietnia 2019 r., podnosząc powtórnie i uwypuklając to, co podnosiła w swoim poprzednim wystąpieniu. Wobec powyższego sprawa nie mogła być procedowana, a decyzja nie mogła być wydana przed dotarciem do Kolegium wystąpień wspomnianych wyżej, a z całą pewnością nie przed dotarciem pierwszego z nich do SKO w S. Jak podniósł skarżący, w dniu [...] marca 2019 r. Kolegium wydało jednak decyzję, nie oczekując na wpływ choćby zwrotek od adresata, nie mówiąc już o oczekiwaniu na wystąpienie strony. Decyzję wydano w dniu [...] marca 2019 r., w którym dotarło do strony pierwsze zawiadomienie o możliwości zapoznania z materiałem dowodowym.

Pismem z dnia 9 maja 2019 r. Kolegium wystąpiło do skarżącego w celu sprecyzowania żądania. W piśmie z dnia 3 czerwca 2019 r., stanowiącym odpowiedź na ww. wezwanie, skarżący wyjaśnił, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa i została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie dlatego nie może pozostać w obrocie prawnym.

Pismem z dnia 13 czerwca 2019 r. Kolegium zawiadomiło W. S. o wszczęciu postępowania w związku z wnioskiem M. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] marca 2019 r. oraz o możliwości zapoznania z materiałem dowodowym, a także pismem z tego samego dnia umożliwiono skarżącemu zapoznanie się z materiałem dowodowym.

Pismem z dnia 11 lipca 2019 r. skarżący zwrócił się z prośbą o wydłużenie terminu do zapoznania z materiałem dowodowym oraz o ewentualne przesłanie nowych dowodów, jeśli takie się pojawiły.

Uwzględniając powyższy wniosek, Kolegium ponownie umożliwiło stronom postępowania zapoznanie się z materiałem dowodowym pismami z dnia 16 lipca 2019 r.

W odpowiedzi na ww. pismo skarżący w dniu 14 sierpnia 2019 r. poinformował o wniesieniu skargi na przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji tutejszego Kolegium z dnia [...] marca 2019 r.

Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji. W treści odwołania podał, iż decyzja SKO w S. z dnia [...] października 2019 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, dobrych praktyk, zwyczajów i logiki. Skarżący wskazał, iż nie może zgodzić się z twierdzeniem Kolegium, iż w każdym innym przebiegu wypadków decyzja byłaby taka sama. Organy podatkowe nie mogą postępować niezgodnie z zasadą praworządności. Końcowo skarżący podał, iż ze względu na sytuacją osobistą odwołanie postara się uzupełnić i rozszerzyć, gdy pojawi się ku temu sposobność.

Pismami z dnia 9 stycznia 2020 r. SKO w S. wyznaczyło stronom siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

W dniu 17 lutego 2020 r. do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącego, w treści którego wskazał, iż sprawa jest oczywista, gdyż decyzja została wydana zupełnie nieprawidłowo i błędnie z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] października 2019 r., którą to decyzją Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2019 r.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. tutejsze Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2019 r., wydanej w pierwszej instancji, nie tylko zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, ale także jasno i wyczerpująco wyjaśniło, jaka jest istota takiego postępowania oraz z jakich powodów stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić.

W przedmiotowej sprawie Kolegium zawiadomiło strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do jego treści, jednakże kwestionowaną decyzję wydało zanim strona zajęła stanowisko w sprawie. W ocenie Kolegium, powyższego uchybienia nie można uznać za rażące naruszenie prawa. Uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, w sytuacji gdy organ nie dołączył do akt sprawy żadnego nowego materiału dowodowego.

Ustosunkowując się do pozostałych z okoliczności, które mają w ocenie odwołującego świadczyć o konieczności stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji (okoliczności wymienione przez ustawodawcę w treści art. 247 § 1 pkt 2 i 5 O.p. - pismo skarżącego z dnia 3 czerwca 2019 r ), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wyjaśniło, iż o spełnieniu przesłanki wydania decyzji bez podstawy prawnej (art. 247 § 1 pkt 2 O.p.) można mówić wówczas, gdy wydano decyzję mimo braku przepisu prawnego dopuszczającego działanie organu administracji publicznej w danym stanie faktycznym w formie takiego zewnętrznego indywidualnego aktu administracyjnego albo wydano decyzję na podstawie przepisu, który nie stanowi właściwego źródła prawa powszechnie obowiązującego.

Zdaniem SKO, w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuację, bowiem postawę prawną do wydania kwestionowanej przez skarżącego decyzji stanowiły przepisy Ordynacji podatkowej. W myśl art. 248 § 1 pkt 2 O.p. właściwe w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji jest samorządowe kolegium odwoławcze, jeżeli decyzja (w pierwszej instancji) została wydana przez ten organ. SKO wskazało, iż organ podatkowy działał zatem w granicach i na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa, stąd też nie sposób czynić mu zarzutu, iż kwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej.

Odnośnie ostatniego, z podnoszonych przez skarżącego zarzutów, a mianowicie, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2019 r., została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, Kolegium wskazało, iż w przypadku przesłanki określonej w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. chodzi o sytuację, w której organ w treści decyzji ewidentnie rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotu, który nie jest stroną toczącego się postępowania. O tym, do kogo dana decyzja jest skierowana, decyduje jej treść, w której musi się znaleźć miejsce na oznaczenie strony. Zdaniem SKO, z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w sposób bezsporny wynika, iż współwłaścicielami objętych opodatkowaniem gruntów w okresie od 1 listopada 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. byli M. S. i W. S. po [...] części każdy z nich. Jako współwłaściciele nieruchomości zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm., dalej: "u.p.r.") oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm., dalej: "u.p.o.l.") byli podatnikami łącznego zobowiązania pieniężnego ustalanego na podstawie art. 6c u.p.r. Stąd też, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo decyzja została skierowana do obu współwłaścicieli gruntów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. końcowo jeszcze raz podkreśliło, iż stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania). Instytucja ta służy eliminowaniu z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, dotkniętych najpoważniejszymi wadami.

W opinii Kolegium, skoro zatem postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym i postępowanie to ogranicza się do zbadania, czy kwestionowane ostateczne rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych enumeratywnie w art. 247 § 1 O.p. uzasadniających stwierdzenie nieważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stoi na stanowisku, iż w sprawie nie zaszły żadne okoliczności, które przemawiałyby za koniecznością uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] października 2019 r. i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji tutejszego Kolegium z dnia [...] marca 2019 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, iż Kolegium w decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności nie uwzględniło faktu, że decyzją z 2015 r. Wójt Gminy W. zmienił własną decyzję (po decyzji SKO) z 2013 r. w sprawie wymiaru podatku za 2013 r. Zmiana polegała na podzieleniu roku podatkowego, zmianie stron postępowania, a także podwyższeniu sumarycznej kwoty tego podatku. Zdaniem skarżącego, zmiana strony postępowania nie może prowadzić do zmiany wymiaru podatku, czego SKO nie uwzględniło. Już to, w ocenie skarżącego, stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, a potem do jej wznowienia. Decyzja z dnia [...] października 2019 r. była wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik i rozstrzygnięcie w decyzji SKO z [...] marca 2019 r., z naruszeniem praw odnośnie wypowiadania się w sprawie. Ustawowe określenie terminu powoduje, iż organ podatkowy nie ma żadnej możliwości jego skrócenia. Tym bardziej nie ma możliwości rezygnacji z tego mechanizmu. Strona ma prawo wypowiedzieć się w przedmiocie całego materiału dowodowego zgromadzonego w danej sprawie. Skarżący podał, iż z uzasadnienia decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. nie wynika, jakimi przesłankami organ się kierował. Organ ponadto nie wyjaśnił, dlaczego do ustalenia stanu faktycznego dotyczącego 2013 r. wójt gminy w 2015 r. wziął informację z 2016 r. z ewidencji gruntów i budynków, a nie z 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Należy również wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z treścią art. 15zzs4 ust. 2 tej ustawy, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Natomiast w myśl ust. 3 ww. art. 15zzs4 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zarządzenie w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy, zostało wydane w niniejszej sprawie 5 listopada 2020 roku (zarządzenie k. 35 akt postępowania sądowego).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakreślonych wyżej granicach, sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przy ocenie zaskarżonej decyzji należy mieć na uwadze okoliczność, że decyzja SKO z [...] marca 2019 roku, będąca przedmiotem wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności (rozpoznawanego w niniejszej sprawie) była badana w przez tutejszy sąd. Wyrokiem z 5 marca 2020 roku w sprawie sygn. akt III SA/Wa 1458/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję SKO z [...] marca 2019 roku utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] grudnia 2018 roku odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy W. z [...] maja 2015 roku.

Wobec wszczęcia przez SKO, na wniosek skarżącego, postępowania o stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2019 roku, doszło do "dwutorowego" badania prawidłowości tej decyzji, w dwóch konkurencyjnych postępowaniach – postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie III SA/Wa 1458/19 oraz w sprawie niniejszej.

Wyrok w sprawie ze skargi na decyzję z [...] marca 2019 roku (III SA/Wa 1458/19) został wydany 5 marca 2020 roku. Zatem w dacie wydania będącej przedmiotem rozpoznania w tej sprawie, zaskarżonej decyzji (z [...] lutego 2020 roku) ani też w dacie wydania decyzji ją poprzedzającej (z [...] października 2019 roku) nie istniał jeszcze wyrok, w którym sąd oddalił skargę na decyzję wydaną w sprawie będącej przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności postępowania, w której została ona wydana.

Z drugiej strony, w dacie wszczęcia - na wniosek skarżącego - postępowania o stwierdzenie nieważności postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2019 roku toczyło się już (było wszczęte) postępowanie przed sądem administracyjnym ze skargi na tę właśnie decyzję

Z akt sprawy wynika bowiem, że skarga na decyzję SKO z [...] marca 2019 roku została wniesiona 12 maja 2019 roku, zaś postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte z 13 czerwca 2019 roku (po uzupełnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności przez skarżącego pismem z 3 czerwca 2019 roku.

Zagadnienie, czy w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, było przedmiotem ww. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2017 r., w sprawie sygn. akt II GPS 1/17. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale tej stwierdził, że w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., dalej: K.p.a.) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Pomimo, że teza powyższa została wyrażona na gruncie K.p.a. to, w ocenie sądu, z uwagi na analogię z regulacjami ordynacji podatkowej oraz uchwałodawczy autorytet sądu, przedstawione w niej poglądy należy przełożyć na grunt ordynacji podatkowej. Pogląd taki został wyrażony m. in w wyroku z 12 października 2017 roku w sprawie sygn. akt I FSK 2209/15. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając argumentację przytoczoną w uchwale (II GPS 1/17) stwierdził, że w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można na wniosek strony wszcząć postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, będącej przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, jednakże organ podatkowy obowiązany jest zawiesić to postępowanie - na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Niewątpliwie bowiem orzeczenie sądu administracyjnego – stwierdził sąd w powołanym wyroku - ma w takim przypadku charakter rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dla możliwości dalszego procedowania w tej sprawie (toku tego postępowania).

W świetle powyższego – w okolicznościach niniejszej sprawy – organ mógł wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z [...] marca 2019 roku. Jednakże, w związku z tym, że toczyło się już postępowanie sądowoadministracyjne, w którym sąd badał zgodność z prawem decyzji z [...] marca 2019 roku, winien był to postępowanie zawiesić.

Zdaniem sądu nie może budzić wątpliwości, że SKO wiedziało o wniesienie przedmiotowej skargi przez M. S. Skarga bowiem dotyczyła decyzji tego organu i – po myśli art. 54 § 1 ppsa – musiała być wniesiona za jego pośrednictwem. Dodatkowo należy zauważyć, że o wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z [...] marca 2019 roku skarżący poinformował ten organ pismem z 14 sierpnia 2019 roku, co organ odnotował także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2020 roku.

Podsumowując powyższe należy wskazać, że trwające postępowanie w sprawie III SA/Wa 1458/19 nie stało na przeszkodzie wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Organ winien był jednak zawiesić postępowanie, na podstawie art. 201 § 1 pkt 2) ordynacji podatkowej do czasu prawomocnego zakończenia postepowania w sprawie III SA/Wa 1458/19. Uzasadnieniem celowości takiego działania jest argumentacja przedstawiona w ww. uchwale z 5 czerwca 2017 roku, którą sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, przyjmuje za własną. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w niej, że należy pamiętać, że sąd administracyjny, rozpoznając skargę, nie jest związany jej zarzutami, co powoduje, że przedmiotem kontroli sądu mogą być również okoliczności stanowiące podstawę zastosowania jednego z trybów nadzwyczajnych, a w świetle art. 170 ppsa organ administracji publicznej nie może wydać rozstrzygnięcia sprzecznego z wyrokiem sądu.

Po uprawomocninieniu się wyroku w sprawie III SA/Wa 1458/19 organ będzie uprawniony do podjęcia postępowania w sprawie i podjęcia dalszych czynności, w zależności od treści prawomocnego rozstrzygnięcia ww. sprawy. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (I FSK 2209/15) należy wyjaśnić, że w przypadku, gdy sąd administracyjny oddali skargę podatnika, organ podatkowy - w świetle art. 249 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej - mimo wszczęcia i zawieszenia postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, powinien po podjęciu zawieszonego postępowania, umorzyć postępowanie podatkowe (z zastrzeżeniem sytuacji, gdy żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej).

W przypadku natomiast gdy sąd administracyjny uwzględni skargę podatnika i uchyli zaskarżoną decyzję ostateczną, o stwierdzenie nieważności której podatnik zwrócił się do organu, tenże - po podjęciu zawieszonego postępowania - także zmuszony będzie do umorzenia postępowania w tej sprawie na podstawie art. 208 § 1 ordynacji podatkowej, skoro decyzja, która miała być przedmiotem oceny tego organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności, została wyeliminowana już z obrotu prawnego rozstrzygnięciem sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2017 roku w sprawie sygn.. akt I FSK 2209/15)

W konsekwencji powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy wydanie zaskarżonej decyzji SKO z [...] lutego 2020 roku, stanowi naruszenie powołanego przepisu art. 201 § 1 pkt 2) ppsa. Z tego względu zaskarżona decyzja została uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ppsa. Z tych samych powodów, na podstawie art. 135 ppsa, sąd uchylił również decyzję z [...] października 2019 roku, poprzedzającą zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, w pierwszej kolejności ustalając, czy wyrok wydany w sprawie III SA/Wa 1458/19 jest prawomocny.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Z uwagi na to, że skarżący został zwolniony od kosztów sądowych postanowieniem z 9 lipca 2020 roku (sygn. akt III SPP/Wa 215/20), a innych kosztów w sprawie nie poniósł, sąd nie zasądził od organu na jego rzecz kosztów postępowania.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.