Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 32/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 7, par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 32/15 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 18 czerwca 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , Sędziowie, Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , , Protokolant, asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r., sprawy ze skargi W. L., na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, , oddala skargę., , ,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., dalej zwany także DPWIS, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) jak również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania W. L., dalej: strona, odwołujący się, skarżący, od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J., dalej zwany także PPIS, z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy krzemowej (poz. 3.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u skarżącego, utrzymał w mocy wymienioną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że strona pracowała kolejno w:

-od 01.08.1973 r. do 14.11.1973 r., od 10.12.1973 r. do 25.04.1974 r., od 03.05.

1976 r. do 31.01.1983 r., od 01.10.1983 r. do 04.10.1984 r. w A S.A. w W. (obecnie B S.A. z siedzibą w Z.) na stanowisku ślusarza i mistrza Wydziałów R-3 i R-1, gdzie wykonywane były prace montażowe, naprawy i konserwacje, czyszczenie maszyn i urządzeń górniczych oraz trasowanie, nitowanie, wiercenie konstrukcji stalowych w narażeniu na pył węglowy z zawartością krzemionki;

-od 08.10.1984 r. do 31.01.1994 r. w C w W. (obecnie następcą prawnym jest D S.A. w B. - Oddział w D. Zakład [...]) na stanowisku ślusarza pod ziemią oraz dozorcy i sztygara warsztatu mechanicznego i gospodarki wodnej na powierzchni w narażeniu na pył węglowy i pył wolnej krystalicznej krzemionki;

-od 28.07.2003 r. do 31.08.2005 r. w E Sp. z o.o. [...],[...] G. (obecnie: F Sp. z o.o. we W.) na stanowisku sztygara mechanicznego i maszynowego w narażeniu na pył wolnej krystalicznej krzemionki;

- od 10.07.2006 r. do 08.08.2007 r. w G Sp. z o. o. z siedzibą we W. (z miejscem pracy: wyrobiska w Z. [...],[...] M.), na stanowisku sztygara ds. maszynowych w narażeniu na pył wolnej krystalicznej krzemionki;

- od 2009 r. strona przebywa na rencie;

W związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej, PPIS w dniu 28 sierpnia 2012 r. wszczął postępowanie w sprawie choroby zawodowej - pylicy płuc: pylica krzemowa (poz. 3.1) u strony.

Strona była badana w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. - Oddział w W., który dnia [...] sierpnia 2012 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy krzemowej (poz. 3.1). Placówka I stopnia diagnostycznego w uzasadnieniu podała, iż "(...) Badania czynnościowe układu oddechowego (spirometria, gazometria) w normie. Radiologicznie w płucach wykazano zagęszczenia nieregularne 1/2 t/t nie odpowiadające pylicy (...). Powyższe rozpoznanie potwierdził konsultujący pulmonolog. Podstawą do rozpoznania rozpatrywanej pylicy płuc jest stwierdzenie w obrazie radiologicznym klatki piersiowej zacienień okrągłych typu p lub q lub r, o gęstości co najmniej 1/1, których aktualnie nie wskazano. Mając na uwadze powyższe brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pylicy krzemowej poz. 3 pkt. 1."

Na podstawie orzeczenia lekarskiego wydanego przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. i po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego, PPIS wydał w dniu [...] lutego 2013 r. decyzję Nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy krzemowej (poz. 3.1) u strony.

Od powyższej decyzji strona odwołała się, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Odwołujący się wiąże występujące u niego schorzenie z pracą zawodową w narażeniu na pył. Wniósł o ponowne przeanalizowanie jego dokumentacji medycznej.

DPWIS dnia 3 kwietnia 2013 r. skierował odwołującego się na badania do Instytutu [...] w Ł. celem wydania ostatecznego orzeczenia lekarskiego.

Dnia 12 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. wpłynęło z Instytutu [...] w Ł. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: pylicy płuc - pylica krzemowa płuc (poz. 3.1) u strony. W uzasadnieniu podano, iż: "(...) W trakcie obecnej hospitalizacji pacjenta w Klinice I[...] nie stwierdzano zmian osłuchowych nad polami płucnymi, spoczynkowe badanie spirometryczne nie wykazało istotnych zaburzeń wentylacji płuc; nie stwierdzono również niewydolności oddechowej w badaniu gazometrycznym. Stwierdzane na wykonanym obecnie zdjęciu radiologicznym oraz zdjęciach wcześniejszych, zawartych w dokumentacji zmiany w płucach nie spełniają radiologicznych wymogów dla pylicy płuc zgodnie z wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 roku (stopień 0/0 wg klasyfikacji radiologicznej Międzynarodowego Biura Pracy). Obraz radiologiczny odpowiada zmianom o cechach nieznacznego włóknienia śródmiąższowego i pozapalnym, bez cech radiologicznych charakterystycznych dla pylic, zwłaszcza pylicy krzemowej i pylicy górników kopalń węgla. Z powyższego powodu brak jest podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej pod postacią pylicy płuc (w tym pylicy krzemowej poz. 3.1 Wykazu Chorób Zawodowych)."

DPWIS dokonał oceny ww. opinii lekarskich, które zdaniem organu budziły wątpliwości w kwestii klasyfikacji zmian radiologicznych wg ILO. W związku z powyższym organ II instancji pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. zwrócił się z prośbą do placówek orzeczniczych I i II stopnia o wydanie opinii uzupełniających uwzględniających odniesienie się do postawionych rozbieżnych klasyfikacji zmian radiologicznych.

W odpowiedzi z dnia 2 września 2013 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. wyjaśnił, iż "do rozpoznania pylicy płuc stosuje się klasyfikację radiologiczną Międzynarodowego Biura Pracy (ILO) 1980 z rewizją w 2000 i 2011 r. Do rozpoznania pylicy krzemowej niezbędne jest stwierdzenie w obrazie rtg obecności zacienień okrągłych typu p, q, r o gęstości co najmniej 1/1, których nie wykazano na zdjęciu. Różnice w opisie radiogramów przez WOMP i I[...] należy tłumaczyć interpretacją i doświadczeniem lekarzy radiologów. Zdarza się, że opisy tych samych zdjęć nieznacznie się różnią. Jednakże w omawianym przypadku w obu jednostkach nie potwierdzono zmian upoważniających do rozpoznania pylicy płuc. (...)"

Natomiast Instytut [...] w Ł. w dniu 12 września 2013 r. przesłał do DPWIS pismo, w którym podniósł, iż "Rozpoznanie kliniczne pylicy płuc jest możliwe jedynie w oparciu o ocenę zdjęcia radiologicznego klatki piersiowej. Zdjęcie powinno wykazać obecność zmian typowych dla określonego rodzaju pylicy i kategorii przewidzianej w zestawie wzorcowych radiogramów przygotowanych przez ILO. W przypadku istnienia zmian odpowiadających pylicy, powinny zostać one sklasyfikowane wg ILO. Ocena zdjęcia powinna być dokonywana przez lekarza wyspecjalizowanego w interpretacji obrazu radiologicznego pod kątem pylicy. To ten specjalista odpowiada za interpretację obrazu i zakwalifikowanie zaobserwowanych zmian do określonej kategorii. Specjalista radiolog o dużym doświadczeniu w tym zakresie współpracujący od wielu lat z Instytutem [...] im. [...] w Ł. stwierdził na radiogramie klatki piersiowej badanego obecność zmian o cechach nieznacznego włóknienia śródmiąższowego i pozapalnym, bez cech radiologicznych charakterystycznych dla pylic, zwłaszcza pylicy krzemowej i pylicy górników kopalń. Dlatego zmiany te, jako niecharakterystyczne dla pylicy, nie zostały przez niego sklasyfikowane wg klasyfikacji ILO (stopień 0/0). Podczas konsultacji w DWOMP we W. powyższe zmiany również zostały zakwalifikowane jako "nie odpowiadające pylicy"; nie powinny być zatem klasyfikowane zgodnie z ILO."

DPWIS po przeanalizowaniu dokumentacji dopatrzył się nieprawidłowości w toku postępowania administracyjnego organu I instancji tj. nie został prawidłowo określony krąg stron uprawnionych w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym organ II instancji wydał w dniu [...] listopada 2013 r. decyzję nr [...] uchylającą w/w decyzję PPIS z dnia [...] lutego 2013 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, którą strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wr 883/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając tym samym, iż w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 10 k.p.a., gdyż organ I instancji nie zagwarantował wszystkim stronom tego postępowania czynnego udziału na każdym etapie postępowania. Sąd tym samym podzielił stanowisko organu odwoławczego uznając za zasadne uchylenie decyzji I instancji i powtórne przeprowadzenie postępowania przez PPIS.

W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego na podstawie uzupełnionych/zweryfikowanych orzeczeń lekarskich i w oparciu o przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego PPIS wydał w dniu [...] sierpnia 2014 r. decyzję Nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy krzemowej (poz. 3.1) u odwołującego się.

Od powyższej decyzji strona odwołała się, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Odwołujący się wiąże występujące u niego schorzenie z pracą zawodową w narażeniu na pył. Nadto strona wniosła o ponowne przeprowadzenie badań w uprawnionej jednostce orzeczniczej medycyny pracy, załączając dokumentację medyczną.

DWPIS podstawie zgromadzonej dokumentacji dotyczącej choroby zawodowej odwołującego się wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 235 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

Stwierdzono, że w przypadku strony ww. kryteria nie zostały spełnione.

Podkreślono, że dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w W. i Instytut [...] w Ł., były zgodne co do faktu, iż według obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., brak jest podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej: pylicy płuc - pylicy krzemowej (poz. 3.1). Placówki orzecznicze jednoznacznie wskazują na fakt, iż wg klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie (ILO 1980) zmiany radiologiczne u strony odpowiadają stopniowi 0/0 i nie dają podstaw do rozpoznania pylicy krzemowej płuc. Badaniem radiologicznym, które jest podstawą do rozpoznania pylicy płuc, nie wykazano zmian ogniskowych w płucach (regularnych, okrągłych, o odpowiedniej gęstości) mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Z tych też względów nie można było wykazać związku przyczynowo-skutkowego między środowiskiem pracy a stanem zdrowia odwołującego się, który zgodnie z definicją choroby zawodowej jest wymagany do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej.

Nadto, jak podkreśla uprawniona placówka orzecznicza w przypadku strony obraz radiologiczny płuc odpowiada zmianom pozapalnym o cechach nieznacznego włóknienia śródmiąższowego, co nie jest charakterystyczne dla pylicy krzemowej płuc.

Organ odwoławczy podkreślił, że upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówki medyczne (D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. oraz Instytut [...] w Ł.) wydały spójne, co do meritum orzeczenia lekarskie i po przeprowadzeniu specjalistycznych badań. Warunek dotyczący rozpoznania klinicznego choroby zawodowej: pylicy płuc - pylicy krzemowej (poz. 3.1) u strony nie został spełniony.

Wskazano, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter oraz warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Zdaniem organu odwoławczego, wydane w sprawie orzeczenia lekarskie zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia odwołującego się, są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco uzasadnione i wyjaśniają wszelkie wątpliwości. Zaznaczono, że lekarz wydający orzeczenie lekarskie jest to lekarz specjalista, który ma świadomość doniesień naukowych i dysponuje szeroką wiedzą medyczną oraz posiada odpowiednią praktykę w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych. Ustawodawca powierzył obowiązek rozpoznawania chorób zawodowych jednostkom organizacyjnym, zatrudniającym wyspecjalizowany personel medyczny, gdyż czynność ta wymaga wiedzy specjalistycznej i leży poza kompetencjami organów administracji.

Podkreślono, że decyzje w sprawach chorób zawodowych wydawane są przez Państwową Inspekcję Sanitarną zgodnie z linią orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, gdzie przyjęto, iż bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej. Jeżeli orzeczenia lekarskie stwierdzają brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane są takimi ustaleniami i nie mogą wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego.

Odnosząc się do zarzutu strony w odwołaniu, dotyczącego powiązania dolegliwości zdrowotnych u strony z wykonywaną pracą zawodową stwierdzono, że w tym zakresie zostało wypracowane - co do zasady - stanowisko Sądów Administracyjnych, z treści którego wynika, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, niż to uczyniły upoważnione jednostki orzecznicze. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń placówek diagnostycznych i nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia strony kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. Wobec czego rozpoznanie choroby zawodowej może jedynie nastąpić w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych.

Natomiast odnosząc się do kwestii narażenia zawodowego strony zauważono, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie kwestionują narażenia na pył krystalicznej krzemionki podczas pracy zawodowej w latach 1973-2007. Powyższe potwierdziły również uprawnione jednostki orzecznicze wskazując jednoznacznie w orzeczeniach lekarskich ww. lata pracy jako okres narażenia zawodowego na pył krystalicznej krzemionki. Podkreślono jednak, że fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej, dokonane przez jednostkę właściwą do rozpoznania chorób zawodowych oraz spełnienie wszelkich kryteriów zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zatem, do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest jej rozpoznanie, przez uprawnione jednostki orzecznicze, z jednoczesnym wskazaniem związku przyczynowo-skutkowego z wykonywaną pracą zawodową czego w przedmiotowym postępowaniu nie potwierdzono. Nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową a tymi warunkami.

Nadto, mając na uwadze wątpliwości strony odwołującej się, dotyczące przyczyn istniejących dolegliwości zdrowotnych podkreślono, że ustawodawca nie nakłada na jednostki orzecznicze obowiązku wyjaśnienia przyczyn powstania określonej choroby po wykluczeniu jej przyczyn zawodowych, co zresztą w większości przypadków leży poza zakresem kompetencji takich jednostek. Zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, uprawnione jednostki orzecznicze służby zdrowia I i II stopnia wydające orzeczenie w postępowaniu dotyczącym istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie rozstrzygają problemów związanych ze stanem zdrowia osoby badanej i nie wypowiadają się na inne tematy, niż będące celem tego postępowania administracyjnego, w tym także na pytania postawione przez skarżącego w skardze, dotyczące przyczyn stwierdzonych u niego zmian chorobowych. Do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie pozazawodowych przyczyn schorzenia.

Wskazano, że w przedmiotowym postępowaniu strona odwołująca się skorzystała z zasady dwuinstancyjności rozpoznania choroby zawodowej przez uprawnione placówki służby medycyny pracy, gdyż zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych była badana w trybie odwoławczym w jednostce orzeczniczej II stopnia - w Instytucie [...] w Ł. Placówką medyczną I stopnia diagnostycznego w przedmiotowej sprawie jest D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W., który wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Zatem, wniosek odwołującego się dotyczący skierowania na ponowne badania przez upoważnione jednostki medyczne uznano za bezpodstawny.

Zwrócono uwagę, iż nie można żądać, aby biegły brał udział w przeprowadzaniu kolejnych dowodów, bądź wydawał dodatkowe opinie, tylko dlatego, że konsekwentnie podtrzymuje swoje ustalenia, które nie są korzystne dla strony.

W opinii organu odwoławczego, załączona przez stronę odwołującą się dokumentacja medyczna tj. karta Informacyjna z leczenia szpitalnego z dnia 21 stycznia 2014 r. w [...] oraz Konsultacja audiologiczna z dnia 2 stycznia 2014 r. dotyczy innych schorzeń, które nie są przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, gdyż dotyczą zespołu bólowego kręgosłupa i niedosłuchu. Zatem, ww. dokumenty medyczne nie mają wpływu na kierunek zapadłego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do wskazania strony, iż pylica jest chorobą postępującą wyjaśniono, iż zgodnie z literaturą przedmiotu ("Choroby zawodowe" pod. red. K. Marka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001) zmiany krzemicze w płucach rozwijają się powoli, najczęściej po kilkunastoletnim, rzadziej kilkuletnim narażeniu. Zależy to w dużej mierze od stężenia krzemionki w powietrzu wdychanym. Przebieg kliniczny pylicy krzemowej jest najczęściej powolny i przez dłuższy czas bezobjawowy. Profilaktyka u osób pracujących w narażeniu polega na wykonywaniu badań okresowych. Badanie okresowe ma na celu wykrycie zmian budzących podejrzenie pylicy w jak najwcześniejszym okresie ich rozwoju i ocenę zdolności do pracy na dotychczasowym stanowisku. Pierwsze badanie okresowe połączone ze zdjęciem rentgenowskim powinno być wykonane po 4 latach pracy, a następne w odstępach 2-4 letnich. Częstotliwość tych badań powinna być zwiększona w przypadkach, gdy w ostatnim badaniu stwierdzono zmiany budzące podejrzenie pylicy np. kategorię 1/0 lub zmiany typu s, t, u. Wywiad, badanie przedmiotowe i spirometryczne mogą być wykonywane częściej, optymalnie co roku. Zmiany o charakterze nieregularnych zacienień (s, t, u) uzasadniają przeprowadzenie badania kontrolnego po upływie roku i mogą stanowić profilaktyczne wskazanie do okresowej zmiany stanowiska pracy (turnusowanie) lub przeniesienia na stanowisko o mniejszym zapyleniu. Stwierdzenie zmian upoważniających do klinicznego rozpoznania krzemicy (kategoria 1/1 zacienień okrągłych) uzasadnia przerwanie narażenia na pył krzemowy w stężeniach przekraczających normatyw higieniczny. Początkowe zmiany pylicze przy dobrej sprawności układu oddechowego niekoniecznie muszą powodować trwałą niezdolność do pracy. Niezdolność do pracy częściowa lub całkowita uwarunkowana jest stopniem zaburzeń czynności płuc spowodowanych powikłaniami pylicy. Zmiany zaawansowane (kategoria 3/3 q lub r), a w szczególności zmiany guzowate (B i C) wymagają całkowitego przerwania narażenia na pyły zwłókniające i zazwyczaj powodują częściową lub całkowitą niezdolność do pracy.

Z tych też powodów nie leży w gestii organu administracji ocena potrzeby częstości wykonywania badań. Na marginesie zauważono, iż w ostatnim wykonanym badaniu RTG (orzeczenie lekarskiej z dnia [...] czerwca 2013 r.) stwierdzono zmiany w płucach o stopniu 0/0 wg klasyfikacji radiologicznej Międzynarodowego Biura Pracy z wyraźnym wskazaniem, iż brak jest cech charakterystycznych dla pylic.

Podkreślono, iż organ wydając decyzję kieruje się oceną stanu zdrowia zainteresowanego wyrażoną w orzeczeniu lekarskim. Wskazano, że przepis szczegółowy tj. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, stawia organowi przy wydawaniu decyzji wymóg kierowania się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zaznaczono, że orzeczenie jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów k.p.a. ma charakter opinii biegłego. Skoro omawiane orzeczenie jest opinią w rozumieniu art. 84 k.p.a. podlega ono także weryfikacji, tak jak każdy inny dowód w sprawie. W opinii organu odwoławczego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich stwierdził, że wydane opinie medyczne w przedmiotowym postępowaniu spełniają ww. wymagania. Niemniej jednak okoliczność wskazana powyżej - rozwojowy charakter choroby nie wyklucza poddania się zainteresowanego w przyszłości powtórnym badaniom stopnia zaawansowania zmian w płucach, które, przy ich ewentualnej progresji, mogą w przyszłości korespondować z rozpoznaniem pylicy płuc i tym samym stanowić podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy po wnikliwej analizie zgromadzonej dokumentacji, nie znalazł podstaw prawnych ani faktycznych do zmiany decyzji organu I instancji.

Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy prowadził postępowanie w sposób nierzetelny i niezbyt dogłębnie zapoznał się z badaniami i opiniami przedstawionymi przez jednostki diagnostyczne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu nierzetelnie prowadzonego postępowania w sprawie podkreślono, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie uzupełnione stosownymi opiniami zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia skarżącego się oraz analizą zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco uzasadnione i wyjaśniają wszelkie wątpliwości.. Podkreślono, że ustawodawca powierzył obowiązek rozpoznawania chorób zawodowych lekarzom orzecznikom, gdyż czynność ta wymaga wiedzy specjalistycznej. Ponadto proces orzeczniczy jest procesem indywidualnym i uwzględnia się w nim osobniczą wrażliwość pacjenta, którą ocenia lekarz orzecznik przy wydawaniu orzeczenia. To lekarz orzecznik dysponując wiedzą specjalistyczną dokonuje oceny związku przyczynowo- skutkowego między schorzeniem a sposobem wykonywania pracy. Zdaniem organu, orzecznik działa bezstronnie gdyż, nie kieruje nim żaden interes i dlatego orzeka zgodnie z wiedzą i sztuką medyczną. Podkreślono, że ani skarżący, ani organ nie mają podstaw merytorycznych do oceny procesu orzeczniczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jak i poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy krzemowej (poz. 3.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji.

Kodeks pracy w art. 235¹ - stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W związku z tym skarżący został poddany badaniu w jednostkach medycznych, to jest w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. – Oddział w W. i w Instytucie [...] w Ł. Ośrodki te nie znalazły podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy krzemowej (poz. 3.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania opinii tych jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Lekarze obu tych jednostek wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Trzeba tu zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca

2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę.

Sąd jednocześnie podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę wskazującą, że postępowanie w omawianej sprawie dotyczyło wyłącznie choroby zawodowej: pylicy krzemowej (poz. 3.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach prawa. Uprawnieni do orzekania lekarze swoje opinie oparli na całości zebranej dokumentacji medycznej. Obie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych były zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. W opinii tych jednostek podano, że według klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie (ILO 1980) zmiany radiologiczne u skarżącego odpowiadają stopniowi 0/0 i nie dają podstaw do rozpoznania pylicy krzemowej płuc. Badaniem radiologicznym, które jest podstawą do rozpoznania pylicy płuc, nie wykazano zmian ogniskowych w płucach (regularnych, okrągłych, o odpowiedniej gęstości) mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Z tych też względów nie można było wykazać związku przyczynowo-skutkowego między środowiskiem pracy a stanem zdrowia skarżącego, który zgodnie z definicją choroby zawodowej jest wymagany do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej.

Nadto stwierdzono, że w przypadku skarżącego obraz radiologiczny płuc odpowiada zmianom pozapalnym o cechach nieznacznego włóknienia śródmiąższowego, co nie jest charakterystyczne dla pylicy krzemowej płuc.

Odnosząc się do kwestii narażenia zawodowego skarżącego należy zauważyć, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie kwestionują narażenia na pył krystalicznej krzemionki podczas pracy zawodowej w latach 1973-2007. Powyższe potwierdziły również uprawnione jednostki orzecznicze wskazując jednoznacznie w orzeczeniach lekarskich ww. lata pracy jako okres narażenia zawodowego na pył krystalicznej krzemionki.

Podkreślić przy tym należy, że nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku.

Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu, że żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia

16 marca 2011 r. VII SA/Wa 2203/10).

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane m. innymi ze stanem zdrowia, aczkolwiek bardzo istotne z jego punktu widzenia, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.