Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 592/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20 7 ust. 1, art. 136
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 22 ust. 1, art. 29 ust. 1,  art. 41
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.),, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2011r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu stypendium habilitacyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Uniwersytetu na rzecz R.S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Rektor Uniwersytetu, zwany dalej organem, działając na podstawie art. 22 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), § 2 ust. 2 pkt 1, § 3 ust. 1 i 3, § 7 ust. 1 pkt 2, § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych, art. 60 ust. 6 w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164 poz. 1365 z zm.), art. 104, art. 107, art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania R. S., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] zobowiązującą R. S. do zwrotu pobranego stypendium habilitacyjnego w kwocie 26988 (dwadzieścia sześć tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt osiem) złotych w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż R. S. był pracownikiem Uniwersytetu (poprzednio Akademii ) od dnia 1 października 2005r. do dnia 31 lipca 2009r. W dniu 19 kwietnia 2006r. zawarł z Uniwersytetem umowę o stypendium habilitacyjne na okres od dnia 1 kwietnia 2006r. do 31 marca 2007r. Podstawą przyznania stypendium była - wymagana rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych - pozytywna opinia Rady Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu o stopniu zaawansowania rozprawy habilitacyjnej.

Wysokość przyznanego stypendium wynosiła 2249,00 zł miesięcznie i zostało wypłacane R. S. w okresie od kwietnia 2006r. do marca 2007r. w łącznej wysokości 26988,00 zł. Przygotowana przez R. S. rozprawa habilitacyjna nie otrzymała pozytywnych recenzji wydawniczych. R. S. nie wszczął przewodu habilitacyjnego na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu i nie przystąpił tym samym do kolokwium habilitacyjnego na wyżej wymienionym Wydziale do dnia 31 marca 2009r. ani w terminie późniejszym.

R. S. przeprowadził natomiast kolokwium habilitacyjne w dniu 22 czerwca 2009r. na Wydziale Pedagogicznym Katolickiego Uniwersytetu w R.. W dniu 23 czerwca 2009r. Rada Naukowa Wydziału Pedagogicznego tego Uniwersytetu nadała R. S. tytuł docenta nauk humanistycznych. Zaświadczeniem z dnia [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego potwierdził, iż decyzja wydana przez ten Uniwersytet o nadaniu R. S. tytuł docenta jest równoważna z dyplomem doktora habilitowanego nauk humanistycznych nadawanym w Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją z dnia 18 maja 2011 Rektor Uniwersytetu, zobowiązał R. S. do zwrotu pobranego stypendium habilitacyjnego w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji.

R. S. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem powyższej decyzji.

Utrzymując w mocy decyzję z [...] organ wskazał, iż podstawą prawną do przyznania R. S. stypendium habilitacyjnego był art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) oraz wydane na podstawie ust. 2 tego przepisu rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych (Dz. U. Nr 115, poz. 965). Z uwagi na fakt, iż R. S. spełnił wymogi § 2 ust. 2 i § 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, w szczególności jako pracownik ówczesnej Akademii uzyskał pozytywną opinię Rady Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu o stopniu zaawansowania rozprawy habilitacyjnej, pomiędzy nim a uczelnią została zawarta przewidziana § 3 ust 3 cytowanego rozporządzenia umowa o stypendium habilitacyjne. Na mocy powyższej umowy Uniwersytet wypłacił R. S. stypendium habilitacyjne za miesiące kwiecień 2006r. - marzec 2007r. w kwocie 26988,00 zł.

Zgodnie z § 7 1-3 cytowanego rozporządzenia osoba, która pobierała stypendium, może zostać zobowiązana przez organ przyznający stypendium do zwrotu całości lub części pobranego stypendium, jeżeli: cofnięto jej stypendium, albo w ciągu dwóch lat od daty upływu okresu, na który stypendium zostało przyznane, nie przystąpiła do kolokwium habilitacyjnego, chyba że nieprzystąpienie do kolokwium habilitacyjnego nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. O wysokości kwoty pobranego stypendium podlegającej zwrotowi rozstrzyga organ przyznający stypendium.

Rozstrzygnięcie przez organ przyznający stypendium powyższej kwestii następuje w drodze decyzji administracyjnej, co wynika z treści art. 29 ust. 1 cytowanej ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Skoro zatem wyżej wymieniona ustawa, ani wydane na jej podstawie rozporządzenie nie reguluje wprost w formy, w jakiej organ przyznający stypendium orzeka w przedmiocie jego zwrotu należy w tej sytuacji stosować przepisy k.p.a. Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010r. podjęta w sprawie III CZP 74/10. Organ podkreślił, iż jakkolwiek uchwała ta dotyczy stypendium doktoranckiego przyznawanego na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 25.05.2005 r. w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich to, wskazany w § 14 w/w rozporządzenia sposób zobowiązania do zwrotu pobranego stypendium orzeczenie podmiotu, który przyznał stypendium - jest tożsamy ze sposobem wskazanym w wydanym w tym samym dniu rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25.05.2005 r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych. Ponadto oba rozporządzenia są aktami wykonawczymi do tej samej ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Co więcej, w myśl uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003r., OPS 5/03 (ONSA 2004/1/9), organy szkół wyższych są uprawnione do podejmowania konkretnych decyzji na podstawie i w ramach ustaw, zaś z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2005 r., P 18/03 (OTK 2000/7/258) wynika, iż w wypadku wątpliwości co do formy załatwienia sprawy administracyjnej należy przyjąć, że powinna ona być załatwiona w drodze decyzji administracyjnej, w tak zwanym ogólnym postępowaniu administracyjnym.

Nałożony na stronę obowiązek zwrotu stypendium habilitacyjnego, ma bowiem źródło w uwzględnieniu przez Uniwersytet wniosku R. S. o przyznanie stypendium habilitacyjnego jako osobie przygotowującej się do wszczęcia przewodu habilitacyjnego. Co prawda pomiędzy uczelnią a R. S. została zawarta umowa o przyznanie stypendium, jednakże fakt ten nie przekreśla administracyjnoprawnego charakteru sprawy o zwrot stypendium habilitacyjnego. Umowa zgodnie z § 3 ust 3 cytowanego rozporządzenia w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych określała bowiem wysokość stypendium oraz warunki i okres jego wypłacania. Zasady zwrotu stypendium są jednakże określone w § 7 cytowanego rozporządzenia. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż uczelni przysługuje jednostronne uprawnienie do zobowiązania habilitanta do zwrotu części lub całości stypendium. Mimo więc zawarcia umowy, podjęcie decyzji o zwrocie stypendium było jednostronną decyzją uczelni. Takie uprawnienie do jednostronnego kształtowania sytuacji prawnej strony jest zaś charakterystyczne dla stosunków administracyjnoprawnych. Umowy łączącej strony nie można zatem uznać za umowę cywilnoprawną. Gdyby umowa o przyznanie stypendium habilitacyjnego była stosunkiem zobowiązaniowym, ustawodawca nie przyznałby bowiem "podmiotowi przyznającemu stypendium" jednostronnego uprawnienia do zobowiązania drugiej strony umowy do zwrotu stypendium, ale stwierdziłby, że umowa ma określać nie tylko warunki i okres wypłacania stypendium, ale także przypadki w jakich habilitant jest obowiązany do zwrotu stypendium. Względnie określiłby tylko okoliczności w jakich habilitant jest obowiązany do zwrotu stypendium, nie nadałby jednak podmiotowi przyznającemu stypendium jednostronnego uprawnienia do ustalania czy te okoliczności wystąpiły.

Na marginesie należy zaznaczono, iż umowy o stypendium habilitacyjne nie można uznać za umowę o pracę - strony pozostawały już bowiem w stosunku pracy przed jej zawarciem. W tej sytuacji nie było między nimi możliwe zawarcie kolejnej umowy o pracę.

W ocenie organu, przyznanie stypendium habilitacyjnego przez uczelnię R. S., wynikało z "władztwa administracyjnego uczelni w stosunku do jego osoby wynikającego z faktu przygotowywania się przez niego do wszczęcia przewodu habilitacyjnego na wydziale humanistycznym uczelni". Fakt, iż R. S. przestał być pracownikiem Uniwersytetu nie przekreśla zdaniem organu administracyjnoprawnego charakteru sprawy o zwrot stypendium. W przeciwnym wypadku należałoby bowiem uznać, iż mimo istnienia jednego uregulowania prawnego dotyczącego zwrotu stypendiów habilitacyjnych istnieją dwie różne drogi dochodzenia zwrotu stypendium: administracyjnoprawna dla habilitantów pozostających w stosunku pracy z podmiotem przyznającym stypendium i cywilnoprawna dla habilitantów, którzy w takim stosunku prawnym już nie są. Zdaniem organu, nie sposób też podzielić zarzutu, iż R. S. nie przystąpił do kolokwium habilitacyjnego z przyczyn od niego niezależnych. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, iż nie przystąpił do kolokwium habilitacyjnego w terminie dwóch lat od końca okresu, na który zostało mu przyznane stypendium to jest do dnia 31 marca 2009r. W niniejszej zaś sprawie nie istniały żadne - niezależnie od R. S. przeszkody, które uniemożliwiałyby mu złożenie wniosku o wszczęcie przewodu habilitacyjnego na Wydziale Humanistyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu. Za taką przyczynę nie może być także uznany fakt otrzymania negatywnych recenzji wydawniczych rozprawy habilitacyjnej.

Nie można też uznać, iż R. S. wypełnił obowiązek przystąpienia do kolokwium habilitacyjnego poprzez uzyskanie tytułu docenta nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki - specjalność pedagogika religii na Katolickim Uniwersytecie w R., nawet pomimo tego, iż tytuł ten, jak wynika z zaświadczenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] jest równoważny z dyplomem doktora habilitowanego nauk humanistycznych nadawanym w Rzeczypospolitej Polskiej.

Z przepisu § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzeniu z dnia 25.05.2005 r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych jednoznacznie wynika, iż - w przypadku osoby, która otrzymała stypendium habilitacyjne - wszczęcie przewodu habilitacyjnego jest możliwe tylko i wyłącznie w tej jednostce, która wydała opinię o stopniu zaawansowania rozprawy habilitacyjnej. W tej sytuacji R. S. był zobligowany do wszczęcia przewodu habilitacyjnego na Wydziale Humanistycznego Uniwersytetu , gdyż to Rada tego wydziału opiniowała stopień zaawansowania jego rozprawy habilitacyjnej. Otrzymanie więc przez R. S. tytułu doktora habilitowanego (lub tytułu równoważnego) na jakiejkolwiek innej uczelni nie może być uznane za spełnienie warunku przystąpienia do kolokwium habilitacyjnego. W niniejszej sprawie warunek przystąpienia do kolokwium habilitacyjnego mógł być bowiem spełniony tylko w jednym wypadku - otwarcia przewodu habilitacyjnego na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu .

Ponadto wypełniając obowiązek przystąpienia do kolokwium habilitacyjnego na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu - R. S. mógł uzyskać stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie historii. Wydział Humanistyczny Uniwersytetu ma bowiem prawo habilitowania jedynie w tej dziedzinie. Na Katolickim Uniwersytecie w R. R. S. uzyskał zaś stopień naukowy w zakresie pedagogiki. Nie można zatem uznać by R. S. wypełnił obowiązek przystąpienia do kolokwium habilitacyjnego w dziedzinie historii poprzez uzyskanie stopnia doktora habilitowanego z innej dyscypliny nauki. Stypendium zostało bowiem przyznane R. S. w celu pomocy w uzyskaniu stopnia naukowego z konkretnej dyscypliny naukowej.

Organ zaznaczył także, iż stopień naukowy doktora habilitowanego w zakresie pedagogiki został nadany R. S. ponad dwa lata po upływie okresu na jaki stypendium zostało przyznane.

W tej sytuacji, w ocenie organu, niniejsza sprawa podlega rozstrzygnięciu w drodze administracyjnej, a nadto nie zachodzą przesłanki, na podstawie których można zwolnić R. S. z obowiązku zwrotu przyznanego mu stypendium habilitacyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R. S. zarzucając, iż w sprawie niniejszej nie zachodzi droga postępowania administracyjnego. Zdaniem strony skarżącej organ wydając decyzje powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 r. podjętą w sprawie III CZP 74/10, z której wynika, że sprawa o zwrot stypendium nie traci charakteru administracyjno-prawnego mimo ustania stosunku prawnego łączącego uczelnię z osobą otrzymującą stypendium. Organ wszakże nie zauważył, że uchwała dotyczyła byłego doktoranta. Studentów i doktorantów generalnie łączy z uczelnią wyższą, na mocy art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm. ), stosunek administracyjnoprawny. Tymczasem R. S. był nauczycielem akademickim i jako nauczyciela akademickiego łączył go z uczelnią stosunek pracy, a zatem zarówno do niego jak i innych pracowników uczelni, zastosowanie miały wyłącznie przepisy kodeksu pracy, a nie kodeksu postępowania administracyjnego.

Oznacza to, że tym bardziej, po ustaniu stosunku pracy w relacji skarżący -

uczelnia, nie mogą być stosowane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący powołał się w tym zakresie na wyrok WSA w Lublinie z dnia 30.04.2009 r. wydany w sprawie sygn. akt: SA /Lu 462/08.

Zdaniem autora skargi, w niniejszej sprawie nie zachodzą również okoliczności wskazane w rozporządzeniu MENiS z dnia 25.05.2005r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych, bowiem w żadnej mierze nie można przypisać skarżącemu winy. Skarżący zrobił wszystko co było możliwe aby uzyskać habilitację.

Skarżący podkreślił, że uzyskał stopień doktora habilitowanego, a żaden przepis rozporządzenia z dnia 25.05.2005 r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych, wbrew twierdzeniom organu, nie przewiduje zwrotu pobranego stypendium w przypadku uzyskania habilitacji w innej jednostce. Jest to tym bardziej logiczne, że uczelnia, udzielając stypendium w tym przypadku, działała jako pracodawca. Pracodawca może udzielić stypendium i żądać jego zwrotu w przypadku nie uzyskania tytułu. To, że w niniejszej sprawie doszło do kumulacji ról uczelni jako pracodawcy i uczelni jako jednostki opiniującej i wszczynającej przewód, nie daje uprawnień pracodawcy do żądania zwrotu stypendium, jeśli skarżący dopełnił warunki umowy i uzyskał tytuł doktora habilitowanego choć w innej jednostce. Wniosek o wszczęcie przewodu habilitacyjnego został złożony w terminie tj. w dniu 12.02.2009r. Okoliczności sprawy dokumentują ponadto dwa pisma skarżącego wysłane do Rektora Uniwersytetu: z dnia 27.10.2008 r. oraz z dnia 15.05.2009r. Skarżący podniósł także, iż został zwolniony z pracy za wypowiedzeniem i od tego wypowiedzenia odwołał się do Sądu pracy.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie tego rozstrzygnięcia i poprzedzającego go rozstrzygnięcia z 18.05.2011r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 p.p.s.a.). Podkreślić także należy, iż stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dla określenia właściwości sądu administracyjnego istotne jest zatem określenie czy sprawa będąca przedmiotem rozstrzygnięcia ma charakter administracyjnoprawny, a z związku z tym, czy organ administracji powinien wydać w tym zakresie stosowne orzeczenie, które następnie mogłoby podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest odpowiedź na pytanie czy sprawa zwrotu stypendium habilitacyjnego przyznanego przez uczelnię jej pracownikowi w oparciu o § 3 ust.1 i 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25.05.2005r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych (Dz. U. nr 115,poz.965) ma charakter sprawy administracyjnej załatwianej poprzez wydanie decyzji administracyjnej.

Rozpocząć należy od wskazania, że stosownie do art. 1 pkt 1 k.p.a., kodeks ten normuje postępowanie w sprawach, które mają charakter administracyjny, tj. regulują taki stosunek prawny, w którym jednym z uczestników jest organ administracji publicznej właściwy do rozstrzygania sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Podkreślenia wymaga, iż Uniwersytet, tak jak każda uczelnia wyższa, jest zakładem administracyjnym, a więc jednostką organizacyjną nie będącą organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając przy tym z władztwa zakładowego. Organy szkół wyższych są uprawnione do podejmowania konkretnych decyzji na podstawie i w ramach ustaw ( por. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13.10.2003r., OSP 5/03, ONSA 2004/1/19). Jak stwierdził WSA w Lublinie w wyroku z dnia 30.04.2009r. sygn. akt. III SA/Lu 462/08 (dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "władztwo zakładowe nie jest jakimś samoistnym władztwem państwowym, lecz częścią tego władztwa, wynikającą z upoważnienia organów zakładu do abstrakcyjnych, jak i konkretnych regulacji na podstawie i w ramach ustaw. Istotę władztwa zakładowego stanowi więc zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (...)".

Mając na uwadze powyższe należy zaakceptować stanowisko prezentowane w orzecznictwie, aprobowane również przez strony niniejszego postępowania, iż generalnie studentów i doktorantów łączy z uczelnią stosunek administracyjnoprawny z mocy art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2005r.( Dz. U. nr 164,poz.1365 ze zm.).Stosunek ten bowiem zawiera elementy władztwa ze strony uczelni i nawiązuje się przez wyrażenie zgody przez kandydata na warunki tych studiów określone przepisami prawa i regulaminem uczelni. Wszelkie kwestie związane ze stosunkiem administracyjnoprawnym, łączącym szkołę wyższą z uczestnikiem studiów doktoranckich należą więc do drogi administracyjnej. Sprawą administracyjną będzie również zobowiązanie do zwrotu pobranego stypendium, skoro obowiązek ten ma źródło w stosunku administracyjnoprawnym i decyzji organu szkoły wyższej ( por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010r. w sprawie III CZP 74/10 ).

Przedstawionych rozważań - w zakresie charakteru relacji łączących szkołę wyższą ze studentami i doktorantami - nie można jednak, zdaniem Sądu, przekładać na relacje łączące skarżącego z uczelnią.

Nie jest w sprawie kwestionowane, iż:

1/ skarżący był pracownikiem Uniwersytetu (poprzednio Akademii ) od dnia 1.10.2005r. do dnia 31.07.2009r.

2/ w dniu 19.04.2006r. skarżący zawarł z Uniwersytetem umowę o stypendium habilitacyjne na okres od dnia 1.04.2006r.do 31.03.2007r.

3/ podstawę prawną przyznania skarżącemu stypendium habilitacyjnego stanowił art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) oraz § 3 ust 1 i 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. (Dz. U. Nr 115, poz. 965) w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych. Zdaniem organu, w stanie faktycznym tej sprawy, uprawnienie do rozstrzygnięcia w drodze decyzji w przedmiocie zwrotu stypendium wynika z treści art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Przepis ten stanowi, iż w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do zaskarżania decyzji wydanych w tych postępowaniach stosuje się przepisy o zaskarżaniu decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego. W ocenie organu, skoro wyżej wymieniona ustawa, ani wydane na jej podstawie rozporządzenie nie reguluje wprost formy, w jakiej organ przyznający stypendium orzeka w przedmiocie jego zwrotu należy w tej sytuacji stosować przepisy k.p.a.

Zdaniem organu sprawa o zwrot stypendium habilitacyjnego ma administracyjnoprawny charakter. Z § 7 cytowanego rozporządzenia wynika jednoznacznie, iż uczelni przysługuje jednostronne uprawnienie do zobowiązania habilitanta do zwrotu części lub całości stypendium. Mimo więc zawarcia umowy, podjęcie decyzji o zwrocie stypendium było jednostronną decyzją uczelni. Umowy łączącej strony nie można zatem uznać za umowę cywilnoprawną. Zdaniem organu, "przyznanie skarżącemu stypendium habilitacyjnego wynikało z władztwa administracyjnego uczelni w stosunku do jego osoby wynikającego z faktu przygotowywania się przez niego do wszczęcia przewodu habilitacyjnego na wydziale humanistycznym uczelni".

Zdaniem Sądu stanowisko organu jest błędne.

Należy zgodzić się ze skarżącym, iż w dacie podejmowania zaskarżonych rozstrzygnięć, problematykę stypendiów doktoranckich i habilitacyjnych regulowało szereg aktów prawnych dotyczących przyznawania jak i zwrotu takich stypendiów.

W związku z powyższym koniecznym jest wskazanie, iż na gruncie tych przepisów można wyróżnić dwa rodzaje stypendiów:

po pierwsze - stypendia doktoranckie, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19.12.2006r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez placówki naukowe ( Dz. U. z 2007r. nr 1,poz. 2.), które uchyliło uprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia z 25.05.2005r. w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich ( Dz. U. nr 115,poz.964 ) wydane na podstawie art. 41 ustawy z 14.03.2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki ( Dz. U. nr 65,poz.595). Stypendia doktoranckie o których mowa w w/w rozporządzeniach są przyznawane i cofane przez jednostki prowadzące studia doktoranckie w oparciu o decyzję administracyjną (por. § 3 ust.3 pkt 2-4, ust. 5 i § 4 ust. 3 pkt 4, ust. 4, ust.5 i § 14 ust.1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia z 25.05.2005r. oraz § 8 i 10 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19.12.2006r.).

W tym zakresie relacje pomiędzy uczelnią a uczestnikami studiów doktoranckich mają istotnie charakter administracyjny właściwy w relacjach zakład administracyjny – użytkownik zakładu. Jak już bowiem podniesiono na wstępie w ramach tego stosunku administracyjnoprawnego organizacja studiów, prawa i obowiązki uczestników takich studiów określone zostały przez podmiot wyposażony w cechy władztwa zwierzchniego, a stosunek ten nawiązuje się poprzez wyrażenie zgody przez kandydata na warunki tych studiów określone w przepisach prawa i regulaminie uczelni. Tym samym kandydat wyrażając zgodę na podjęcie studiów przyjmuje warunki uczelni w w/w zakresie, obejmujące także kwestie przyznania i zwrotu stypendium.

Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż powoływanie się przez organ na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010r. podjętą w sprawie III CZP 74/10 , z której wynika, że nie jest dopuszczalna droga sądowa w sprawie z powództwa szkoły wyższej przeciwko osobie fizycznej o świadczenie pieniężne obejmujące wypłacone jej stypendium doktoranckie, do którego zwrotu osoba ta została zobowiązana na podstawie § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia z 25.05.2005r. w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich ( Dz. U. nr 115,poz.964 ) - w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jest niezasadne.

Z akt sprawy wynika bowiem, że podstawę prawną przyznania jak i zobowiązania skarżącego do zwrotu stypendium habilitacyjnego stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych (Dz. U. Nr 115, poz. 965), a więc odmienne od tych o jakich mowa w w/w uchwale;

po drugie - stypendia doktorskie i habilitacyjne, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25.05.2005r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych (Dz. U. Nr 115, poz. 965). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia – stypendium może być przyznane przez pracodawcę lub inną osobę fizyczną albo prawną, zwanych dalej "organami przyznającymi stypendium", na wniosek osoby ubiegającej się o to stypendium. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 3 tego rozporządzenia – wysokość stypendium oraz warunki i okres jego wypłacania określa umowa. Takie brzmienie tych przepisów, w powiązaniu z przedstawionymi powyżej rozważaniami oznacza, iż z uwagi na status podmiotu przyznającego stypendium (pracodawca, osoba fizyczna, osoba prawna) jak również i zawartą przez strony umowę - uprawnione jest stwierdzenie, iż stosunek łączący strony takiej umowy, nie ma charakteru administracyjnego właściwego dla relacji zakład administracyjny - jego użytkownik. Prawa i obowiązki stron reguluje bowiem umowa.

Z materiału zebranego w aktach sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżący otrzymał stypendium jako pracownik uczelni w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych (Dz. U. Nr 115, poz. 965) na podstawie umowy o jakiej mowa w § 3 ust. 3 tego rozporządzenia.

Reasumując, skoro skarżący jako pracownik naukowy szkoły wyższej otrzymał stypendium habilitacyjne od pracodawcy (uczelni) w oparciu o zawartą z nim umowę o jakiej mowa w § 3 ust. 3 tego rozporządzenia to - okoliczność ta wyklucza uznanie, iż przyznanie jak i zwrot tego stypendium ma charakter administracyjnoprawny. To zaś oznacza, iż brak jest podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji.

Podkreślenia wymaga, iż z mocy art. 136 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w sprawach dotyczących stosunku pracy pracowników uczelni, nieuregulowanych w ustawie, stosuje się przepisy kodeksu pracy, a nie k.p.a.

Końcowo należy także wskazać, iż wbrew stanowisku organu, podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji nie mógł stanowić art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.). Rozpoznawana sprawa nie dotyczy bowiem nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni, ale zwrotu stypendium habilitacyjnego.

Wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej skutkować musiało stwierdzeniem jej nieważności oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku uzasadnia art. 152 p.p.s.a

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.