Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1108/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 53 ust. 4 pkt 5, art. 60 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
article: art. 106 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 161 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1064
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Andrzej Siwek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] stycznia 2021r., znak: [...]; II. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz K. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. S. ("skarżąca") jest postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska ("Minister") znak: [...] z [...] marca 2021 r. wydane w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu 13 stycznia 2021 r. do Ministerstwa Klimatu i Środowiska wpłynął wniosek Burmistrza Miasta i Gminy P. o zajęcie stanowiska w sprawie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji pod nazwą: "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie jednorodzinnej" na części działki o nr ewid. [...] w miejscowości W., obręb [...] R., gmina P., o którą wystąpiła skarżąca.

Postanowieniem znak: [...] z [...] stycznia 2021 r. Minister na podstawie art. 106 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, "k.p.a.") w związku z art. 60 ust. 1 i art. 53 ust. 4 pkt 5 i ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r., poz. 293, "u.p.z.p.") oraz art. 158 w związku z art. 161 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2020 r., poz. 1064, "p.g.g.") po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza Miasta i Gminy P. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla wskazanej powyżej inwestycji.

W uzasadnieniu postanowienia Minister podał, że zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1720) w związku z art. 33 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r, poz. 1171) od 7 października 2020 r. Minister Klimatu i Środowiska kieruje działem administracji rządowej - środowisko. W związku z powyższym organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest obecnie Minister Klimatu i Środowiska. Zgodnie z art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wydaje decyzję o warunkach zabudowy po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Stosownie zaś do art. 158 p.g.g. do właściwych organów administracji geologicznej należy podejmowanie rozstrzygnięć niezbędnych oraz wykonywanie innych czynności niezbędnych do stosowania ustawy. Przy czym na podstawie art. 161 ust. 3 pkt 1 p.g.g. do ministra właściwego do spraw środowiska należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 ww. ustawy, w szczególności siarki rodzimej. I dalej Minister wskazał, że zgodnie z art. 125 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219) złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Zgodnie z art. 95 p.g.g. m.in. udokumentowane złoża kopalin w celu ich ochrony ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa. Zgodnie z powyższym należy uznać, że celem uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy z organem administracji geologicznej jest zapewnienie możliwości ochrony udokumentowanych oraz nieudokumentowanych złóż kopalin oraz wykluczenie takiego sposobu zagospodarowania nieruchomości, która mogłaby w przyszłości uniemożliwić ich eksploatację zgodną z racjonalnym gospodarowaniem i kompleksowym wykorzystaniem kopaliny głównej i towarzyszących. W konsekwencji Minister stwierdził, że trwała zabudowa budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie jednorodzinnej, na działce nr [...], obręb [...] R., gmina P. uniemożliwi przyszłą eksploatację wstępnie rozpoznanego udokumentowanego złoża siarki rodzimej "R." [...], o zasobach ok. 50 mln ton. Dlatego też planowana inwestycja narusza zasadę ochrony złóż kopalin przeznaczonych do eksploatacji otworowej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku skarżącej, postanowieniem znak: [...] z [...] marca 2021 r. Minister utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] stycznia 2021 r. i podtrzymał stanowisko w nim wyrażone.

Wskazał, że zasada racjonalnej gospodarki złożem kopaliny stanowi jeden z głównych nakazów kierowanych do adresatów przepisów dotyczących złóż kopalin. Pojęcie "racjonalności gospodarowania zasobami" nie zostało dotychczas zdefiniowane w przepisach prawa. Normami pomocnymi do jego zdefiniowania mogą być przykładowo normy dotyczące właściwości geologicznych złóż kopalin, związane m.in. z wielkością i konturami granic złoża, jego położeniem względem innych złóż, a także innymi cechami budowy geologicznej złoża, w tym jakością kopaliny, parametrami skał otaczających złoże, warunkami hydrogeologicznymi. Dodał, że kształtowanie warunków racjonalnej gospodarki złożami zaczyna się już na etapie prac poszukiwawczych i trwa miejscami aż do likwidacji zakładu górniczego włącznie (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2323/15). W podobny sposób wypowiadają się przedstawiciele doktryny, którzy wskazują, że racjonalne gospodarowanie złożem kopaliny odnosić się powinno nie tylko do okresu eksploatacji złoża, lecz także i do etapów: przedeksploatacyjnego oraz poeksploatacyjnego - w odniesieniu do likwidacji zakładu górniczego; zob. M. Pchałek [w] M. Górski, M, Pchałek, W. Radecki, J. Jerzmański, M. Bar, S. Urban, J. Jendrośka - Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Wrocław 2001, komentarz do art. 125, teza 5. Z powyższych względów zasadę "racjonalnego gospodarowania zasobami złóż", o której mowa w art. 125 ustawy Prawo ochrony środowiska, należy rozumieć szeroko a więc nie tylko jako eksploatację (wydobycie kopaliny ze złoża), lecz także jako np. zachowanie (ochronę) złoża dla potrzeb eksploatacji w przyszłości, co implikuje z kolei zakaz zabudowy. Organ zaznaczył przy tym, że z art. 95 ust. 1 p.g.g. wynika, że sam obowiązek ujawnienia udokumentowanych złóż w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi jeden z instrumentów ochrony złóż kopalin, statuowany zwłaszcza w Prawie ochrony środowiska. Przy czym przez "ujawnienie złóż" należy rozumieć podanie konkretnej nazwy i numeru oraz oznaczenie konturów ich granic w części graficznej. Skutkiem zaś ujawnienia w planie miejscowym, na obszarze nim objętym, mogą być ograniczenia w zakresie wykorzystywania nieruchomości (np. poprzez zakaz zabudowy).

Minister wskazał też, że przesłanki ochrony złóż nie zostały dotychczas sprecyzowane na gruncie przepisów Prawa geologicznego i Prawa ochrony środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 394/15, stwierdził, że w art. 125 tej ostatniej ustawy ustawodawca wprowadził ochronę złóż kopalin niezależnie od tego, czy już podlegają eksploatacji, czy będą eksploatowane w przyszłości. Za zasadny uznał NSA wniosek, że na mocy tego przepisu samo stwierdzenie istnienia złoża kopaliny generuje obowiązek jej ochrony. W przypadku uzgodnienia projektów decyzji o warunkach zabudowy i o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, ochrona złoża przejawia się w ustaleniu przez organ administracji geologicznej, czy w projektach ww. decyzji wydawanych dla konkretnych inwestycji prawidłowo zostało ujawnione udokumentowane złoże kopaliny oraz czy planowana funkcja i sposób zagospodarowania terenu w niej określony nie ograniczy w przyszłości możliwości eksploatacji złoża.

W końcu Minister, po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stwierdził, że w granicach działki [...], obręb [...] R., gmina P. znajduje się udokumentowane złoże siarki rodzimej "R." [...] oraz, że planowany sposób zagospodarowania działki [...] trwałą zabudową spowoduje naruszenie zasady ochrony złóż kopalin. Zabudowa na działce [...] uniemożliwi wydobycie złoża siarki rodzimej spełniającego warunki do jego eksploatacji, co prowadziłoby do naruszenia zasady racjonalnego gospodarowania kopalinami oraz kompleksowego ich wykorzystania określonej w art. 125 ustawy Prawo ochrony środowiska. Prawdopodobną metodą wydobycia siarki rodzimej jest eksploatacja otworowa, skutkująca osiadaniem gruntu i deformacją powierzchni terenu. Realizacja inwestycji w postaci trwałej zabudowy terenu budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie jednorodzinnej, na działce nr [...], obręb [...] R., gmina P. skutkowałaby zatem wyłączeniem ewentualnej eksploatacji złoża siarki rodzimej "R." [...] w przyszłości, w części objętej planowaną inwestycją.

Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie interes strony stoi w ewidentnej kolizji z interesem społecznym. W doktrynie wyrażany jest jednolity pogląd, w myśl którego "Organ administracji zobowiązany jest do wyważenia ciężaru relacji pomiędzy interesem obywateli i interesem społecznym. W momencie kolizji pomiędzy nimi ograniczeniu podlegać będzie słuszny interes obywateli, ale tylko w zakresie, w jakim narusza on interes społeczny. Organ musi zatem zachować proporcję pomiędzy celem interesu społecznego i zakresem ograniczenia słusznego interesu obywateli." (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. prof. zw. dr hab. Roman Hauser, prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski, 2020). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej organ uznał, że budowa budynku mieszkalnego bez wątpienia stoi na przeszkodzie interesowi społecznemu, jakim jest ochrona złoża siarki rodzimej "R." [...]. Realizacja tej inwestycji spowoduje bowiem wyłączenie możliwości eksploatacji ww. złoża w przyszłości. Tymczasem wyrażony zarówno w ustawie Prawo geologiczne i górnicze, jak i w ustawie Prawo ochrony środowiska nakaz ochrony złóż kopalin sformułowany jest bezwarunkowo w tym znaczeniu, że organ administracji geologicznej nie jest upoważniony do swobodnego wyboru, którym złożom powinien udzielić ochrony, a którym nie. Tym samym, stosownemu ograniczeniu musi podlegać słuszny interes strony, co w niniejszej sprawie wyraża się w odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla wspomnianej inwestycji.

W skardze do Sądu na ww. postanowienie Ministra z [...] marca 2021 r., skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia z [...] stycznia 2021 r., a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

-art. 7 ust. 2 p.g.g. poprzez nieuwzględnienie, że zgodnie z uchwałą Nr [...] z dnia 27 października 2016 r. w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy P. sposób wykorzystania nieruchomości - działki o nr ewidencyjnym [...] położonej w W. (obręb R.) - ustalony w ww. studium wskazuje, że ww. nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w ww. studium jako obszar zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami oraz obszary rolne,

-art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 9 ust. 4 i art. 10 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p. poprzez nieuwzględnienie, że zgodnie z uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2016 r. w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy P. sposób wykorzystania nieruchomości - działki o nr ewidencyjnym [...] położonej w W. (obręb R.) - ustalony w ww. studium wskazuje, że ww. nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w ww. studium jako obszar zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami oraz obszary rolne,

-art. 140 Kodeksu cywilnego i art 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez bezzasadne - dokonane w sposób uznaniowy i zupełnie dowolny - ograniczenie skarżącej prawa do wykorzystywania własnej nieruchomości zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności, polegające na uniemożliwieniu (wskutek wydania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia) skarżącej zabudowy własnej nieruchomości na cele mieszkalne,

-art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady równego traktowania polegające na odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie jednorodzinnej, na działce nr [...] w W. (obręb R.) w sytuacji, gdy w ostatnich latach wydawane były rozstrzygnięcia pozytywnie odnoszące się do uzgodnienia projektów decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla nieruchomości położonych w ww. miejscowości również na obszarze wstępnie rozpoznanego udokumentowanego złoża siarki rodzimej "R." [...],

-art 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego polegające na pominięciu, że:

a. zgodnie z uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2016 r. w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy P. sposób wykorzystania nieruchomości - działki o nr ewidencyjnym [...] położonej w W. (obręb R.) - ustalony w ww. studium wskazuje, że ww. nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w ww. studium jako obszar zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami oraz obszary rolne,

b. nieruchomość stanowiąca działkę o nr ewidencyjnym [...] położona w R. znajduje się pomiędzy zabudowanymi już uprzednio budynkami mieszkalnymi nieruchomościami, tj. działkami o nr ewidencyjnych: [...] i [...], a tym samym ewentualna eksploatacja złóż siarki rodzimej w miejscu położenia nieruchomości nie jest gospodarczo uzasadniona,

c. zgodnie ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy P. złoże siarki rodzimą "R." zakwalifikowane zostało - ze względu na ochronę wód podziemnych i ogólną uciążliwość - jako bardzo konfliktowe,

d. nieruchomość stanowiąca działkę o nr ewidencyjnym [...] położona w R. znajduje się na obszarze, który nie jest objęty jakąkolwiek koncesją dotyczącą nie tylko wydobywania oraz eksploatacji, ale również koncesją na rozpoznanie i udokumentowanie złóż siarki rodzimej,

-art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art 126 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do:

a. faktycznych przyczyn odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie jednorodzinnej, na działce nr [...], obręb [...] R., gmina P.,

b. wszystkich zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a w szczególności do zarzutu naruszenia zasady równego traktowania wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. (w kontekście wydawania przez organ postępowania odmiennych rozstrzygnięć dotyczących opiniowania projektów decyzji o warunkach zabudowy w odniesieniu do nieruchomości posiadających te same cechy co nieruchomość należąca do skarżącej, a położonych w obrębie R.).

Odpowiadając na skargę Minister w piśmie z 24 maja 2021 r. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, przy czym z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, kierując się art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., "p.p.s.a."). Sąd uznał bowiem, że sprawa zakończona zaskarżonym postanowieniem, w I instancji rozpoznana została przez organ niewłaściwy rzeczowo; to zaś czyniło koniecznym zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i wyeliminowanie z obrotu prawnego obu postanowień Ministra poprzez stwierdzenie ich nieważności.

Rozwijając tę ocenę Sąd zauważa, że kontrolował w sprawie postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z [...] marca 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie własne tego organu z [...] stycznia 2021 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie jednorodzinnej, na działce nr [...], obręb [...] R., gmina P. O uzgodnienie ww. projektu decyzji o warunkach zabudowy wystąpił Burmistrz Miasta i Gminy P. wskazując, że planowana inwestycja wymaga uzgodnienia w odniesieniu do udokumentowanych złóż kaplin, a to stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. Wystąpienie to Burmistrz Miasta i Gminy P. skierował do Ministra; z załączonych do ww. wystąpienia dokumentów wynika, że organ ten przyjął, iż teren planowanej inwestycji zlokalizowany jest w granicach złoża siarki rodzimej R. ([...]).

Stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 5 w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Właściwość rzeczową organów administracji geologicznej określa ustawa Prawo geologiczne i górnicze.

Stosownie do art. 161 ust. 1 tej ostatniej ustawy zasadą jest, że organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest marszałek województwa. Wyjątki od tej zasady reguluje art. 161 ust. 2 i 3. Art. 161 ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze stanowi, że do ministra właściwego do spraw środowiska, jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji, należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące: złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 (pkt 1); określania warunków hydrogeologicznych w związku z projektowaniem odwodnień złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 (pkt 1a); określania warunków hydrogeologicznych w związku z wtłaczaniem do górotworu wód pochodzących z odwodnień, o których mowa w pkt 1a, wód złożowych powstałych przy wydobywaniu kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, oraz wód złożowych z podziemnych magazynów węglowodorów (pkt 1b); obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 2); określania warunków geologiczno-inżynierskich na potrzeby posadawiania urządzeń i obiektów wchodzących w skład zespołu urządzeń służących do wyprowadzenia mocy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 234); regionalnych badań hydrogeologicznych (pkt 3); określania warunków hydrogeologicznych w związku z ustanawianiem obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych (pkt 4); określania warunków hydrogeologicznych oraz geologiczno-inżynierskich dla potrzeb podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji albo podziemnego składowania odpadów (pkt 5); określania warunków hydrogeologicznych oraz geologiczno-inżynierskich na potrzeby poszukiwania lub rozpoznawania kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz podziemnego składowania dwutlenku węgla (pkt 5a); regionalnych badań budowy geologicznej kraju (pkt 6); regionalnych prac kartografii geologicznej (pkt 7); otworów wiertniczych do rozpoznania budowy głębokiego podłoża, niezwiązanego z dokumentowaniem złóż kopalin (pkt 9); obiektów budownictwa wodnego o wysokości piętrzenia przekraczającej 5 m (pkt 10). Ponadto w art. 161 ust. 4 p.g.g. uregulowano, że do ministra właściwego do spraw środowiska należą także sprawy związane z zatwierdzaniem dokumentacji geologiczno-inwestycyjnej złoża węglowodorów (które to ustawa definiuje w art. 6 pkt 16 wskazując, że węglowodorami są ropa naftowa, gaz ziemny oraz ich naturalne pochodne, a także metan występujący w złożach węgla kamiennego, z wyjątkiem metanu występującego jako kopalina towarzysząca).

Z powyższych przepisów wynika, że kompetencje ministra ograniczone zostały do spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacją geologiczną dotyczącą spraw określonych w pkt 1-10, a także do spraw dotyczących zatwierdzania dokumentacji geologiczno-inżynierskiej złoża węglowodorów.

W świetle brzmienia tych przepisów minister właściwy do spraw środowiska nie jest, zdaniem Sądu, organem (I instancji) właściwym do dokonania uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy jako organ administracji geologicznej - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Kompetencje ministra dotyczą spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi. Nie można zaś uznać, aby uzgodnienie dokonywane w ramach współdziałania organów w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy było sprawą związaną z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi. W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z prowadzeniem robót geologicznych; te zdefiniowano w art. 6 ust. 1 pkt 11 p.g.g. jako wykonywanie w ramach prac geologicznych wszelkich czynności poniżej powierzchni terenu, w tym przy użyciu środków strzałowych, a także likwidacja wyrobisk po tych czynnościach. Natomiast określenie co stanowi dokumentację geologiczną i w jaki sposób podlega ona zatwierdzeniu zawiera Dział V, rozdział 2 ww. ustawy, w szczególności art. 88, 89, 93. Zgodnie z art. 88 ust. 1 p.g.g. dokumentacją geologiczną jest przedstawienie wyników prac geologicznych, wraz z ich interpretacją, określeniem stopnia osiągnięcia zamierzonego celu wraz z uzasadnieniem. Tymczasem uzgodnienie wydawane w trybie art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. jest zajęciem stanowiska przez właściwy organ administracji geologicznej, który niewątpliwie może skorzystać ze sporządzonej dokumentacji geologicznej (sporządzonej na podstawie prac geologicznych), lecz nie musi być organem, który tę dokumentację zatwierdził. Tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 czerwca 2021 r., o sygn. akt II OSK 28/21, zaznaczając nadto, że wskazane regulacje nie dają podstaw do przyjęcia, że skoro minister będzie organem właściwym w sprawach związanych z zatwierdzeniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi w wypadku złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, to będzie również właściwy do dokonania uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli inwestycja planowana jest na terenie gdzie znajdują się złoża kopaliny. Podzielając w pełni to stanowisko, Sąd wyklucza także, z przyczyn w istocie już powyżej podanych, stwierdzenie właściwości rzeczowej ministra do orzekania w sprawie w I instancji na podstawie art. 161 ust. 4 p.g.g. (tym bardziej, że sam organ w postanowieniu z 26 stycznia 2021 r. jako podstawę prawną do działania w sprawie wskazał art. 161 ust. 3 pkt 1 p.g.g.).

Sąd zaznacza jednocześnie za Naczelnym Sądem Administracyjnym (v. ww. wyrok, ale też wyrok NSA z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 3266/19), że kompetencja organu administracji do działania nie może być dorozumiana lecz musi wynikać wprost z obowiązującego przepisu prawa. Skoro w art. 161 ust. 3 p.g.g. przewidziano przypadki stanowiące odstępstwo od generalnej reguły, to uprawnienia ministra właściwego do spraw środowiska wynikające z tego uregulowania nie mogą być przenoszone na sytuacje nie objęte dyspozycją wskazanego przepisu; co więcej - uprawnienie wynikające z art. 161 ust. 3 p.g.g. powinno być stosowane ściśle. Sąd stwierdza zatem, że przepis ten nie stanowi normy kompetencyjnej wyznaczającej właściwość rzeczową ministra jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji właściwego do dokonania uzgodnienia, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p.

Sąd zauważa przy tym, że stosownie do art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zgodnie z nakazem wynikającym z tego przepisu, organ administracji publicznej powinien badać swoją właściwość na każdym etapie postępowania. Organ niewłaściwy w danym postępowaniu nie może podjąć żadnej czynności, lecz zobowiązany jest do niezwłocznego przekazania sprawy organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Naruszenie przepisów o właściwości ma daleko idący skutek, bowiem zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w takim postępowaniu bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Co istotne, każdy przypadek naruszenia właściwości (w odniesieniu do wszystkich jej rodzajów) i niezależnie od jej podstaw, stanowi przesłanką stwierdzenia nieważności. Wystąpienie tego rodzaju wady powoduje zawsze konieczność usunięcia decyzji (postanowienia – v. art. 126 k.p.a.) z obrotu prawnego.

Ze wskazanych przyczyn Sąd stwierdził nieważność wydanych w sprawie postanowień Ministra; z uwagi na powodów ich eliminacji z obrotu prawnego Sąd przyjął jednocześnie, że zarzuty skargi, kwestionujące ocenę merytoryczną tego organu, na tym etapie należy uznać za przedwczesne; sprawa winna być bowiem rozpoznana w I instancji przez właściwy do tego organ. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, organ ten winien w swojej ocenie odnieść się do wszystkich istotnych dla skarżącej aspektów sprawy, dając temu wyraz w uzasadnieniu podjętego postanowienia.

I kończąc, Sąd zaznacza, że w sytuacji gdy przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze wyraźnie nie przekazują kompetencji z zakresu administracji geologicznej innemu organowi administracji publicznej, co do zasady właściwy jest marszałek województwa.

W tych warunkach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.