Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 685/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13, art. 15, art. 97, art. 18
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 513 ust. 1 pkt 2, art. 522
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [....] Rada do Spraw Uchodźców (dalej również jako "Rada", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania G. M. (dalej: "skarżąca") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szefa Urzędu") z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], orzekającej o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją tą objęty został również syn skarżącej: G. M.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] marca 2014 r. skarżąca, obywatelka [...], złożył wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy. Oświadczyła, że mieszkała w miejscowości [...], położonej na [...]. Oświadczyła także, że na [...] była poddawana prześladowaniom ze strony oddziałów tzw. samoobrony krymskiej, jako osoba o poglądach [...], brała bowiem udział w protestach przeciwko aneksji [...]. Skarżąca wskazała, że obawia się o bezpieczeństwo swojego syna , który był poddawany szykanom w szkole oraz że na [...] dojdzie do czystek etniczno-religijnych, wymierzonych w osoby, które nie przyjęły obywatelstwa rosyjskiego oraz chrześcijan.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca przybył do Polski w grupie 32 osób pochodzących z [...], które wspólnie zdecydowały się na wyjazd. Członków tej grupy łączy wyznawana religia - należą oni do Kościoła "[...]". Po opuszczeniu [...] wszystkie te osoby trafiły do [...], a następnie do pobliskiej miejscowości [...], gdzie władze lokalne zapewniły im zakwaterowanie u prywatnej osoby. Cała grupa odczuwała dyskomfort z powodu korzystania z kosztownej pomocy osoby prywatnej i nie odczuwała dostatecznej ich zdaniem pomocy ze strony władz lokalnych. Po ogłoszeniu wyników referendum na [...], w którym większość uzyskali zwolennicy przyłączenia [...] do [...], cała grupa zdecydowała się na wyjazd z [....] do Polski. Wniosek o nadanie statusu uchodźcy został złożony w trakcie przekraczania granicy państwowej.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. przeprowadzono przesłuchanie skarżącej, w trakcie którego podtrzymała ona swoje dotychczasowe oświadczenia. Według jej relacji na [...] cała grupa, której była członkiem była postrzegana jako [...], a w konsekwencji [...] bowiem po aneksji [...] otwarcie formułowali poglądy [...] i brali udział w licznych protestach, podczas których byli narażeni na agresję ze strony osób popierających aneksję. Aktywność członków Kościoła "[...]-relacjonowana przez media- ściągnęła uwagę [...] władz, w tym lidera samozwańczych Straży Obywatelskich S. A. oraz jego pomocnika Ż. przy czym ten ostatni miał dostać rozkaz rozprawienia się z członkami Kościoła "[...]".

W dniu [...] maja 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] odmówił skarżącej nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia jej ochrony uzupełniającej i nie udzielił zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu organ uznał zagrożenie istniejące dla skarżącej na [...] za udowodnione. Szef Urzędu powołał się jednak na art. 18 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, wskazując, że skarżąca ma możliwość zamieszkania w innej, bezpiecznej części [...], a to ustalenie wyłącza ją z kręgu beneficjentów ochrony międzynarodowej.

Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz wskazując, iż nie tylko na [...] zagraża jej niebezpieczeństwo, lecz także na pozostałej części [...], co wskazuje, że organ nieprawidłowo zastosował względem skarżącej art. 18 ustawy. Zarzuciła również nierozważenie przez organ możliwości prześladowań na tle religijnym w związku z jej członkostwem w kościele "[...]". Wskazała przy tym, że działalność tego kościoła spotyka się z atakami cerkwi prawosławnej i niechętnym stosunkiem reszty społeczeństwa a także, że po aneksji [...] warunki praktykowania jej religii znacznie się pogorszyły.

Cudzoziemka wskazała również na naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., gdyż jej zdaniem organ nie sprawdził aktualnej, faktycznej sytuacji na [...], nie zbadał faktycznego przestrzegania praw mniejszości religijnych, etnicznych i narodowościowych w różnych rejonach [...] oraz realnej możliwości uzyskania pomocy od władz [...] przez osobę przesiedloną.

Rada po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. utrzymała w mocy orzeczenie Szefa Urzędu w uzasadnieniu wskazując, że bez wątpienia, w razie powrotu na [...] skarżąca będzie zagrożona prześladowaniami. Jest ona osobą, o której powszechnie wiadomo, że posiada poglądy polityczne przychylne wobec władz [...]. Jako członek Kościoła "[...]" czynnie występowała przeciwko [...] aneksji [...], co potwierdza przedłożone zaświadczenie [...] Ministerstwa Obrony Narodowej. Zeznania skarżącej na temat okoliczności wymuszonego wyjazdu z [...] i ich działań [...] Rada oceniała jako spójne i wiarygodne. Stenogram rozmowy telefonicznej z osobą piastującą wysokie stanowisko w obecnej administracji [...] Rada uznała za nieweryfikowalny, pod względem sprawdzenia autentyczności nagrania, jak i tożsamości osób biorących w niej udział. Niemniej jednak Rada nie znalazła powodów, by traktować to nagranie jako nieautentyczne, a formułowane w nim groźby można uznała za realne w świetle znanej faktografii wydarzeń na [...]. Rada wskazała, że nie ulega żadnych wątpliwości, że obecnie na [...] dochodzi do bardzo poważnych naruszeń praw człowieka w szczególności w odniesieniu do oponentów politycznych obecnych władz, jak i przedstawicieli mniejszości narodowych. Podsumowując tę część rozważań Rada uznała, że niewątpliwie ze strony obecnych władz [...] skarżącej zagraża prześladowanie ze względu na żywione przez nią poglądy polityczne.

W tej sytuacji zasadnym, zdaniem Rady, było rozważenie, czy w odniesieniu do skarżącej istnieje możliwość relokacji wewnętrznej na terenie [...]. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca.

Rozważając tę kwestię Rada na wstępie podkreśliła, że skarżąca będzie na terenie [...] traktowana jako obywatel [...], niezależnie od faktu, że miejsce jej stałego zamieszkania jest położone na terytorium uznawanym za okupowane. Aneksja [...] przez Federację [...] nie prowadzi do utraty przez skarżącą obywatelstwa [...]. Wprawdzie ustawodawstwo [...] zakłada nabycie przez ludność [...] obywatelstwa [...] z mocy prawa, jednak w odniesieniu do tych osób, które stale zamieszkiwały na [...] w dniu [...] marca 2014 r. i w ciągu miesiąca nie złożyły oświadczenia o odrzuceniu obywatelstwa [...] (Report on the human rights situation in [...] [...] May 2014, UNHCR, s. 27-28). Rada stwierdziła, że skarżąca w tej dacie nie przebywał już na [...], w związku z czym te regulacje zdają się jej nie dotyczyć. Organ podkreślił przy tym, iż nawet jednak gdyby władze [...] uznały ją za obywatelkę [...] (np. kierując się nieaktualizowanymi danymi meldunkowymi), nabycie obywatelstwa [...] nie znosi obywatelstwa [...]. Na takim stanowisku stoi także ustawodawstwo [...], co w sposób jednoznaczny potwierdza art. 5 ust. 4 ustawy z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] o zabezpieczeniu praw i wolności obywateli i porządku prawnym na czasowo okupowanym terytorium [...], w którym przesądzono, iż automatyczne i przymusowe nabycia obywatelstwa [...] nie będzie uznawane przez prawo [...] za ważne.

Wobec powyższych ustaleń, za niemające znaczenia uznała Rada argumenty skarżącej odnoszące się do faktu, że na [...] nie może otrzymać pomocy jako uchodźca (por. pisemna interpretacja [...] przepisów prawa dokonana przez Krajowy Urząd Migracyjny [...]). Status uchodźcy ze swej natury może być nadany tylko cudzoziemcowi, a nie obywatelowi państwa, w którym toczyłaby się procedura uchodźcza. W kategoriach prawa międzynarodowego na terytorium swej ojczyzny skarżąca mogła być uznana za osobę wewnętrznie przesiedloną. A zatem, wykazanie, że obywatel [...] nie może ubiegać się na [...] o status uchodźcy i korzystać z pomocy socjalnej przeznaczonej dla tej grupy, absolutnie nie potwierdza zagrożenia ze strony władz [...], stosowania praktyk dyskryminacyjnych, czy pozbawienia dostępu do pomocy socjalnej w ogóle. Odmowne stanowisko Krajowego Urzędu Migracyjnego nie mogłoby być inne, zważywszy na fakt posiadania obywatelstwa [...].

Organ II instancji wskazał, że pierwszą przesłanką powołania się na alternatywę ochrony wewnętrznej jest przesądzenie, że na części terytorium kraju pochodzenia nie występują zagrożenia prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy. W ocenie Rady na terytorium [...] kontrolowanym przez władze [...], osobom o poglądach politycznych takich jak skarżąca nie zagraża niebezpieczeństwo. Poglądy polityczne, żywione przez skarżącą mogą sprowadzić na nią niebezpieczeństwo tylko na terenach kontrolowanych przez separatystów, natomiast nie na kontrolowanym przez rząd w [...] terytorium. Wnioskodawczyni kwestionuje wprawdzie, by zachodnia i centralna [...] były dla niego bezpieczne, jednak nie ze względu na postawę władz państwowych, ale z powodu obaw o dalszy rozwój wypadków politycznych. Z odebranych zeznań wynika jej obawa przed eskalacją konfliktu zbrojnego na cały kraj lub nawet przed aneksją całego terytorium państwa przez [...], a taki scenariusz, zdaniem Rady, ma charakter czysto hipotetyczny.

Rada uznała za nieprzekonujące twierdzenia skarżącej o braku bezpieczeństwa przesiedleńców na terytorium [...], w tym zakresie, w jakim odnoszą się one do terytorium kontrolowanego przez władze [...]. Skarżąca wskazała, że wg raportu Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Praw Człowieka z 15 maja 2014 r. także poza [...] dochodzi do licznych zabójstw, stosowania przemocy, porwań, zastraszeń i licznych pobić. Te uwagi organ odwoławczy uznał za nieadekwatne bowiem dotyczą tylko terenów państwa kontrolowanych przez separatystów. To dowodzi tylko, zdaniem Rady, że zagrożenie dla skarżącej nie jest ograniczone do [...], ale rozciąga się na te wszystkie obwody, na obszarach których rząd w [...] nie kontroluje sytuacji. W konsekwencji Rada przyjęła, że skarżąca żywi uzasadnioną obawę przed prześladowaniem, ale jest ona uzasadniona tylko na części terytorium [...], niekontrolowanym przez [...] rząd.

Rada nie uznała za prawdopodobne by skarżącej groziło niebezpieczeństwo ze strony obecnych władz [...] na terytorium [...] kontrolowanym przez rząd w [...]. Przedłożenie stenogramu rozmowy telefonicznej, z której treści wynika, że funkcjonariusz obecnej administracji [...] ustalił numer telefonu lidera grupy, zdaje się mieć wymowę sugerującą, że wszystkie osoby z grupy, do której należy skarżąca są pod nadzorem władz [...]. Rada uznała jednak, że jakiekolwiek działania wymierzone w cudzoziemców poza [...] wymagałyby przeprowadzenia złożonej operacji. Taka możliwość jest, według Rady, nieprawdopodobna, nie jest bowiem jasne jaki miałby być cel takiego działania i dlaczego faktyczne władze [...] miałyby przypisywać tak szczególne znaczenie tej grupie przesiedleńców. Rada uznała, że taka prognoza jest trudna do zaakceptowania w świetle profilu skarżącej, która ma wprawdzie sprecyzowane poglądy polityczne, przejawiała aktywność religijno-społeczną, jednak utrzymywała się z wykonywania zawodu nauczyciela w szkole podstawowej i nie jest osobą publiczną znaną bądź wpływową a co za tym idzie ten rodzaj zaangażowania politycznego nie uprawdopodabnia by skarżąca była narażona na niebezpieczeństwo tak dalece, iż będzie ścigana przez prześladowców po opuszczeniu [...].

Rada podniosła także, że kolejnym warunkiem wyrażonym w art. 18 ust. 1 jest istnienie możliwości bezpiecznego i legalnego przemieszczenia się do innej części kraju. W ocenie Rady, w niniejszej sprawie potwierdzeniem spełnienia tego warunku jest fakt, że cudzoziemka przed przybyciem do Polski przemieściła się do zachodniej części kraju, gdzie uzyskała pomoc (zakwaterowanie, wyżywienie). Wprawdzie skarżąca oraz członkowie Kościoła do którego należy i z którymi przekroczyła granice Polski krytycznie oceniają władze lokalne, które nie interesowały się w wystarczający sposób ich losami, to nie zmienia to jednak faktu, że osoby te otrzymały realną pomoc. Przedstawiciele struktur lokalnych skierowali ich do [...] i przyjęli do wiadomości, jakie są ich potrzeby, choć raczej ich nie zaspokoili w pożądanym zakresie. W swych zeznaniach skarżąca wyraźnie zaprzeczyła, by w trakcie podróży napotkała jakiekolwiek problemy, wręcz przeciwnie, w swych zeznaniach bardzo pochlebnie wypowiada się o osobie, która udzieliła im gościny. Możliwość faktycznego przesiedlenia się potwierdza także raport UNHCR z lipca 2014 r. (punkty 5-7) oraz opracowanie WIKP z 24 października 2014 r. (materiał WIKP na temat osób wewnętrznie przesiedlonych). Nie ma zatem, zdaniem organu odwoławczego, wątpliwości, że istnieje realna możliwość relokacji.

Skarżąca jako obywatelka [...] pozostawała na całym jej terytorium legalnie i pod tym względem sytuacja nie ulegnie zmianie po jego ewentualnym powrocie. Ponadto, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z 15 kwietnia 2014 r. o zabezpieczeniu praw i wolności obywateli i porządku prawnym na czasowo okupowanym terytorium [...], przekraczanie granicy z Autonomiczną Republiką [...] jest dla obywateli [...] w pełni dozwolone.

Art. 18 ust. 2 ustawy nakazuje wziąć pod uwagę dominującą sytuację panująca na tej (pozostałej, wolnej od prześladowań) części kraju oraz osobiste uwarunkowania skarżącej. Zgodnie z treścią stanowiska UNHCR te okoliczności należy rozważać na trzech płaszczyznach: sytuacji bezpieczeństwa w potencjalnych regionach schronienia, poszanowania praw człowieka wobec przesiedleńców i ich sytuacji ekonomicznej.

Rada przyjęła, że względem skarżącego sytuację tę można analizować względem całego obszaru [...] kontrolowanego przez władze [...], jednak najbardziej prawdopodobne jest udzielenie cudzoziemcom pomocy w obwodzie [...], gdyż tam uzyskali już raz pomoc, jak i dlatego, że tam właśnie znaleźliby się po przekroczeniu granicy polskiej.

Sytuację bezpieczeństwa na analizowanym obszarze [...] Rada oceniła pozytywnie. Nie toczą się tam żadne działania militarne. O zagrożeniach bezpieczeństwa osobistego przesiedleńców nie wspomina żaden ze zgromadzonych z inicjatywy Strony lub organu materiałów źródłowych. Przeciwnie, w tym zakresie podkreślane jest zaangażowanie i mobilizacja całego społeczeństwa w zapewnienie warunków bytowych dla przesiedleńców.

Przechodząc do oceny osobistych uwarunkowań przesiedleńców na płaszczyźnie możliwości ich samodzielnego utrzymania się (sytuacji ekonomicznej), Rada odniosła się do argumentacji skarżącej dotyczącej twierdzenia, że obywatele [...], którzy wyjechali zagranicę są automatycznie wykluczeni z możliwości uzyskania pomocy socjalnej. W tym zakresie Rada uznała, że ta argumentacja nie jest trafna, ponieważ opiera się w całości na przepisach projektu ustawy z 19 czerwca 2014 r. o osobach przesiedlonych, która istotnie przewidywała tego typu ograniczenia. Jednak nie weszła ona w życie wskutek weta Prezydenta P., które spowodowało opracowanie nowego projektu. W dniu 14 czerwca 2014 r. Rada Najwyższa [...] przyjęła nową ustawę o zapewnieniu praw i swobód osobom wewnętrznie przesiedlonym, która weszła w życie 22 listopada 2014 r. Nowy akt prawny nie przewiduje już takich ograniczeń jak poprzedni projekt. Niezależnie od powyższych ustaleń, skarżąca jako osoba pochodząca z [...] jest objęta ustawą o zabezpieczeniu praw i wolności obywateli i porządku prawnym na czasowo okupowanym terytorium [...], która nie przewiduje ograniczeń związanych z wyjazdem za granicę.

Rada przyznała, że sytuacja ekonomiczna przesiedleńców pozostaje trudna, co jest rezultatem bardzo złej sytuacji ekonomicznej [...] i skali przesiedleń, szacowanej od 450 do 900 tys. osób. Szacuje się, że instytucje państwowe zapewniły zakwaterowanie ok. % przesiedleńców. Pozostali korzystają z pomocy organizacji pozarządowych, międzynarodowych, krewnych lub zdecydowali się na emigrację. Generalnie można przyjąć, że organy władzy publicznej podejmują intensywne działania na rzecz przesiedleńców, jakkolwiek bardzo zła sytuacja gospodarcza kraju oraz realia kryzysu humanitarnego rzutują na trudną sytuację tych osób.

W ocenie Rady te ustalenia nie wyłączają możliwości zastosowania koncepcji alternatywy ochrony wewnętrznej. Warunkiem powoływania się na nią, nie jest ustalenie dobrej kondycji materialnej osoby przesiedlonej, czy korzystnych dla niej prognoz ekonomicznych. Funkcją ochrony międzynarodowej nie jest bowiem przeciwdziałanie ubóstwu lub wykluczeniu społecznemu.

UNHCR w kontekście wymogu "osobistych uwarunkowań" wskazuje, że osoby przesiedlane powinny korzystać z "sieci wsparcia" w bezpiecznej części kraju. Ze względu na zaangażowanie społeczeństwa w pomoc przesiedleńcom, której doświadczyła skarżąca i jej rodzina, Rada stanęła na stanowisku, że przesiedleńcy, w szczególności w obwodach zachodniej [...], korzystają z takiego wsparcia. W indywidualnych przypadkach może pojawić się ostracyzm społeczny i odmowa pomocy w odniesieniu do przedstawicieli grup mniejszościowych. Jednakże, skarżąca nie zalicza się do żadnej takiej grupy. Pewną odrębność w jej profilu widać w odniesieniu do wyznawanej religii, nie jest to jednak okoliczność, w ocenie Rady, stygmatyzująca ją społecznie. Rada analizując tę kwestię powołała się na opracowanie WIKP z 3 kwietnia 2014 r. na temat Kościoła "[...]" (s. 37-38 akt organu I instancji).

A zatem zdaniem Rady żadna z okoliczności, które organy rozpatrujące wniosek muszą wziąć pod uwagę na podstawie art. 18 ustawy nie wyłącza w przypadku skarżącej możliwości uzyskania przez nią ochrony na innej części terytorium [...]. W konsekwencji uznając za zasadne obawy Cudzoziemki co do zagrożenia jej osoby na [...] Rada uznała że nie może to stanowić podstawy do udzielenia jej ochrony w postaci nadania statusu uchodźcy.

Natomiast w odniesieniu do bezpiecznej części [...], Rada sformułowała pogląd, że obawa w tym zakresie jest nieuzasadniona. Skarżąca dopiero w uzupełnieniu odwołania zarzucił organowi I instancji brak odniesienia się do obaw ze względów religijnych. Wcześniej na żadnym etapie nie podnosił istnienia takiego zagrożenia. W efekcie, zdaniem Rady, zadeklarowane na etapie odwoławczym obawy można rozważać wyłącznie w kategoriach hipotezy co do dalszego rozwoju wolności religijnej na [...].

Rada stwierdziła, że zgromadzone informacje w tym zakresie dowodzą, że na [...] nie dochodzi do żadnych systemowych prześladowań na tle religijnym. Natomiast notowane są negatywne wypowiedzi hierarchów prawosławnych na temat Kościoła "[...]". W warstwie werbalnej utrzymuje się stan napięcia między dominującą religią prawosławną, a tym odłamem protestantyzmu. Nie ma natomiast doniesień, by za sławami szły czyny. Kościół do którego należy skarżąca działa legalnie, został zarejestrowany. Na [...] funkcjonuje też Stowarzyszenie Kościołów "[...]", choć nie jest jasne, czy także Kościół skarżącej jest stowarzyszony w tej organizacji. Nawet jeśli nie, to Kościół ten przynależy do szerszych struktur organizacyjnych, działających w sposób nieskrępowany na [...].

Organ II instancji wskazał przy tym, że z raportów międzynarodowych, w tym Raportu Departamentu Stanu USA Report International Religious Freedom – [...] z 28 lipca 2014 r. [...] generalnie przestrzega praw mniejszości religijnych. Protestanci stanowiący ok. 0,8% społeczeństwa i nie napotykają oni żadnych szczególnych problemów ze strony władz państwowych.

Z tych przyczyn Rada również nie znalazła podstaw, by skarżącej nadać status uchodźcy.

Przechodząc do oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek uzasadniających zastosowania ochrony uzupełniającej, Rada stwierdziła, że w sprawie nie zarysował się żaden aktualny związek z możliwością orzeczenia kary śmierci lub egzekucją, zakazem tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Same warunki egzystencji przesiedleńców w [...] nie stanowią przesłanki do twierdzenia, że osoby te są zagrożone nieludzkim lub poniżającym traktowaniem.

W odniesieniu do obszaru [...] Rada uznała, że można uznać za uzasadnione odniesienie do art. 15 pkt 3 ww. ustawy. W tym zakresie Rada nie podzieliła stanowiska wyrażonego w decyzji I instancyjnej, że na terytorium [...] nie toczy się żaden konflikt zbrojny. Wprawdzie na obszarze Półwyspu [...] nie toczą się obecnie bezpośrednie działania militarne, niemniej jest to w świetle prawa międzynarodowego terytorium okupowane, zajęte militarnie, pozostające centralnym punktem sporu między [...] a [...]. Niezależnie od oceny, czy art. 15 pkt 3 ustawy może być odnoszony do [...], czy też wyłącznie do obszarów, na których toczą się walki, to zdaniem Rady art. 18 wyłączający możliwość uznania obawy przed prześladowaniami za uzasadnioną znajduje zastosowanie także w odniesieniu do instytucji ochrony uzupełniającej. Z tego też względu Rada nie znalazła podstaw, by udzielić skarżącej ochrony uzupełniającej.

Rada stwierdziła również, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na zasadach określonych w art. 97 ustawy

Przepis ten bowiem odmiennie niż art 13 i 15 (odpowiednio odnoszące się do nadania statusu uchodźcy i udzielania ochrony uzupełniającej) stanowi o kraju, do którego ma nastąpić wydalenie (a nie kraju pochodzenia). W okolicznościach tej sprawy nie ulega wątpliwości, zdaniem Rady, że krajem tym również będzie [...]. Skarżąca deklaruje obywatelstwo [...], a Polska nie uznała aneksji [...] i na arenie międzynarodowej traktuje go jako część [...].

Ustawa nie odniosła też wyraźnie koncepcji alternatywy ochrony wewnętrznej do instytucji zgody na pobyt tolerowany, niemniej jednak art. 97 odsyła do rozumienia wymienionych w nim praw przyjętego przez Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Rada wskazała, że Europejski Trybunał Praw Człowieka co najmniej kilkakrotnie stanął na stanowisko braku zasadności stosowania art. 3 (zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania bez podstawy prawnej), w sytuacji, gdy Cudzoziemiec może przemieścić się na inną część terytorium swojego państwa, wolną od zagrożeń i tam się osiedlić (tak np. M. A Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wersja LEX OMEGA). Rada przyjęła, że potwierdzenie występowania takich okoliczności stwarza podstawy do stwierdzenia braku zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Rada wskazała również, że skarżąca powołała prawa dziecka jako podstawę udzielenia wszystkim członkom rodziny zgody na pobyt tolerowany. Jednakże w tym zakresie zdaniem Rady art. 97 ust. 1 pkt 1 a ustawy nie może być interpretowany w ten sposób, że każdy cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy, który przybył do Polski z dziećmi realizującymi obowiązek szkolny spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. Pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie, w opinii Rady, może zapaść tylko w przypadku wieloletnich okresów pobytu dzieci w Polsce, na tyle długich by zmiana kraju zamieszkania zatarła związki z krajem pochodzenia i skutkowałaby istotnymi problemami adaptacyjnymi po powrocie - co w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Niezgadzajac się z powyższym rozstrzygnięciem Pani G. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rady z dnia [...] grudnia 2014r., wnosząc o jej uchylenie. W skardze zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art 7, art.

75 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 80 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a., poprzez:

- niezapoznanie się z aktualnymi informacjami dotyczącymi sytuacji na [...], w tym stanu bezpieczeństwa ludności cywilnej na terytorium zachodniej i centralnej [...];

- niezbadanie, czy w praktyce prawa osób wewnętrznie przesiedlonych na terytorium [...] są przestrzegane w stopniu co najmniej zapewniającym im godne warunki życia;

- nieprzetłumaczenie załączonych do zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków dowodowych sporządzonych w językach obcych tj. języku a., r. i u.;

2. istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 11 k.p.a. oraz art. 107 §1 i § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie, czym kierował się organ odmawiając skarżącej i jej bliskim udzielenia ochrony uzupełniającej, bądź zgody na pobyt tolerowany;

3. istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 8 k.p.a.; poprzez niedokonanie indywidualnej analizy sprawy oraz poprzez niewłaściwą analizę zebranego materiału dowodowego;

4. naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 13 ust 1 oraz art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do nadania skarżącej i jej bliskim statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej;

5. naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia skarżącej i jej synowi zgody na pobyt tolerowany, w szczególności poprzez niesprawdzenie stopnia zintegrowania się małoletniego syna skarżącej z polskim społeczeństwem oraz czy w przypadku powrotu na [...] syn będzie miał zapewniony realny dostęp do edukacji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniósł, że rozpatrując odwołanie od decyzji Szefa Urzędu, Rada dysponowała opracowaniami na temat sytuacji na [...] według stanu na 7 maja 2014 r. Sytuacja ta jednak uległa od tego czasu znaczącemu pogorszeniu.

Skarżąca podniosła, że dokonując analizy sytuacji osób wewnętrznie przesiedlonych, Rada oparła się jedynie na brzmieniu prawa bez sprawdzenia praktyki jego stosowania. Tym samym nie zbadała, czy wprowadzono w życie regulacje mające na celu zagwarantowanie, że prawa osób wewnętrznie przesiedlonych na terytorium [...] będą przestrzegane w stopniu co najmniej zapewniającym im godne warunki życia.

W raporcie opracowanym przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka z 15 listopada 2014 r. podkreśla się liczne bariery, na które napotykają osoby wewnętrznie przesiedlone. Zwraca się uwagę, że problemy te występują nie tylko na terytorium, na którym występuję działania zbrojne, ale w całej [...].

Jak wynika z pochodzącego z dnia 2 grudnia 2014 r. raportu Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców na Ukrainie występują liczne problemy w zakresie zagwarantowania osobom wewnętrznie przesiedlone na terytorium [...] respektowania ich podstawowych praw człowieka. Zwraca się m.in. uwagę na nietolerancję ze strony ludności miejscowej w stosunku do osób wewnętrznie przesiedlonych oraz wzrastającą potrzebę tworzenia nowych miejsc do zakwaterowania osób wewnętrznie przesiedlonych w ośrodkach stworzonych specjalnie dla nich. Co więcej, w związku z coraz większym napływem osób wewnętrznie przesiedlonych brakuje bieżących miejsc noclegowych. Jest to szczególnie istotne w kontekście zbliżającej się zimy.

Skarżąca zarzuciła także Radzie, że nie wskazała przesłanek, jakimi kierowała się odmawiając nadania skarżącej i jej synowi ochrony uzupełniającej lub pobytu tolerowanego.

Uzasadnienie do decyzji w przedmiotowym zakresie jest, w ocenie skarżącego, bardzo krótkie i opiera się jedynie na wskazaniu ogólnej i nieaktualnej sytuacji w kraju pochodzenia bez zbadania indywidualnych przesłanek zwiększających ryzyko doznania poważnej krzywdy takich jak np. posiadanie [...] poglądów politycznych przez mieszkańca [...] oraz możliwości uzyskania faktycznej pomocy od władz [...] jako osoba posiadająca status osoby wewnętrznie przesiedlonej, ryzyko posiadania wyznania innego niż powszechne w społeczeństwie [...] oraz posiadania narodowości [...]. Organ nie odniósł się także do kwestii postępującego procesu integracji syna skarżącej z polskim społeczeństwem oraz braku realnej możliwości uzyskania dostępu do edukacji w przypadku powrotu na [...].

Skarżąca podniosła również, że Kościół "[...]", którego jest wyznawcą nie należy do działającego na [...] Stowarzyszenia Kościołów "[...]". W związku z powyższym nie można oczekiwać, że w sytuacji łamania swobody wyznania otrzyma pomoc wsparcie od szerszej społeczności wyznawców tego Kościoła, Nadto wskazała, że błędne jest stwierdzenie, że wraz z członkami wspólnoty religijnej otrzymała wsparcie od władz lokalnych. Jak wyraźnie zaznaczyła w trakcie przesłuchania statusowego w dniu [...] kwietnia 2014 r., pomocy udzieliły im osoby prywatne.

Skarżąca zwróciła także uwagę na wciąż pogarszającą się sytuację na [...], w związku z czym realna możliwość udzielenia pomocy przez władze [...] osobom wewnętrznie przesiedlonym jest coraz bardziej ograniczona. Wskazała także i podkreśliła, że organ nie wziął pod uwagę indywidualnej sytuacji jej syna, który stracił ojca a zatem zobowiązanie go do opuszczenia kraju, w którym poczuł się bezpiecznie, ponownie zaburzy jego spokój i wpłynie negatywnie na jego rozwój psychofizyczny w stopniu istotnym. Zdaniem skarżącej ze względu na powyższe organ powinien zbadać nie tylko jak długo syn znajduje się w Polsce, ale przede wszystkim jakie zmiany w procesie integracji we wskazanym okresie zaszły.

W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Stowarzyszenie Interwencji Prawnej (dalej "Stowarzyszenie") zgłosiło udział w postępowaniu przed Sądem.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2015 r. podniosła także zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., art. 36 §1 i § 2 k.p.a. oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka i art. 72 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżąca zarzucił, że Rada nie poinformowała jej - bezpośrednio przed wydaniem decyzji o zebraniu w pełni materiału dowodowego, o prawie do zapoznania się z nim oraz o prawie ustosunkowania się do niego w określonym terminie. Skutkowało to, w ocenie skarżącego, uniemożliwieniem jej złożenia wniosku dowodowego w postaci aktualnych na dzień wydania decyzji opinii o procesie integracji i stanu psychofizycznego dziecka skarżącej.

Skarżąca podkreśliła, że dla jej syna [...] nie jest ojczyzną. Za ojczyznę uważał [...] gdzie się urodził i wychował, gdzie kultywowano tradycje [...]. Zna język [...], nie zna natomiast języka [...], [...] kultury i tradycji. A zatem zobowiązanie do powrotu na [...] wiązać się będzie dla chłopca z wyjazdem do obcego państwa, a tym samym po raz drugi utraci ojczyznę, za którą obecnie uznaje Polskę.

Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] września 2015r. Sąd dopuścił Stowarzyszenie [...] do udziału w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi, jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - jt.Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z póżn. zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że jest ona zasadna, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, choć nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia Rady było ustalenie czy skarżąca spełnia przesłanki pozwalające na udzielenie jej ochrony międzynarodowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą", w formie nadania statusu uchodźcy

(art. 13 ustawy), objęcia ochroną międzynarodową (art. 15 ustawy), udzielenia zgody na pobyt tolerowany (art. 97 ustawy). Podnieść przy tym należy, że stosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r., pomimo generalnej utraty mocy obowiązującego tego aktu z dniem 1 maja 2014 r. (na mocy art.522 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - Dz.U. z 2013 r. poz.1650 z późn.zm.) wynika z dyspozycji art. 513 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. Zgodnie z tym przepisem, do postępowań m. in. w przedmiocie nadania statusu uchodźcy, których nie zakończono do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tj. do dnia 1 maja 2014 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotowe postępowania zostało wszczęte wnioskiem z dnia 20 marca 2014r. i nie zostało zakończone przed 1 maja 2014 r.

Rada, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzieliła wyrażoną tam ocenę, że w przypadku skarżącej nie wystąpiły ustawowe przesłanki do przyznania którejś ze wskazanych wyżej form ochrony dla cudzoziemców.

Stwierdzając brak podstaw do przyznania skarżącej statusu uchodźcy na podstawie art.13 ustawy, Rada oparła swoje stanowisko na ustaleniu, że pomimo bezspornego ryzyka narażenia skarżącej oraz jej syna na prześladowania na [...], zaanektowanym przez [...], których powodem były [...], czynnie wyrażane poglądy polityczne skarżącej, to z racji nieistnienia ryzyka doznania jakichkolwiek prześladowań na pozostałym terytorium [...], pozostającym pod kontrolą władz [...], skarżąca i jej syn mogą bez przeszkód skorzystać z możliwości relokacji wewnętrznej, o której mowa w art. 18 ustawy, tj. mogą przemieścić się na wskazane wyżej terytorium.

Sąd wskazuje zatem, że w myśl art. 13 ust.1 w/w ustawy, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może on lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust.2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy).

Oceniając tę kwestię, Sąd podziela stanowisko Rady, że nie jest uzasadniona obawa przed prześladowaniem na terytorium kontrolowanym przez rząd w [...] ze względu na poglądy polityczne skarżącej. Zdaniem sądu stanowisko Rady zaprezentowane w tej kwestii jest obszerne, logiczne i nie nosi cech dowolności. Zdaniem Sądu nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że skarżący może być prześladowany na kontrolowanym przez [...] terytorium [...] tylko z tego powodu, że pochodzi z [...], tym bardziej, że wyrażał otwarcie swoje [...] poglądy.

Z tego samego powodu nie można uznać, że w razie ewentualnego przemieszczenia się na terytorium [...] kontrolowanym przez władze tego państwa, skarżąca i jej syn mogliby być prześladowani ze względu na ich poglądy polityczne. Logicznie rozumując, lojalność wobec państwa [...], okazana przez skarżącą w trakcie aneksji [...] byłaby w tej sytuacji doceniana przez władze i społeczeństwo [...], nie zaś potępiana. Jednocześnie nie można podzielić zapatrywania skarżącej, że co do zasady całe terytorium [...], a zatem również terytorium pozostające pod kontrolą władz [...], należy traktować jako terytorium, na którym istnieje realna groźba doznania prześladowań. Skarżąca wywodzi powyższe przekonanie z samego faktu istnienia niepewności co do rozwoju wydarzeń na [...], dającego podstawy do zakładania również i takiego scenariusza, że działaniami zbrojnymi może zostać objęte całe terytorium kraju. Całkowicie słusznie przyjęto bowiem w zaskarżonym orzeczeniu, że ryzyko doznania przez ubiegającego się o statusu uchodźcy cudzoziemca prześladowań w kraju jego pochodzenia należy oceniać wyłącznie w oparciu o stan istniejący w tym kraju aktualnie, ewentualnie w oparciu o prognozę zmiany tego stanu w przewidywalnej przeszłości, opartą na udokumentowanych i rzeczowych przesłankach, nie zaś w oparciu o ogólnie sformułowane hipotezy, dotyczące potencjalnego wystąpienia takich zmian, abstrahujące od oceny prawdopodobieństwa ich ziszczenia się. Nie negując w najmniejszym stopniu faktu występowania na [...] poważnej sytuacji kryzysowej, wynikającej z faktu objęcia części kraju działaniami zbrojnymi, połączonego w oczywisty sposób z jak najdalej idącym napięciem w stosunkach z [...], czyli krajem udzielającym wsparcia [...] separatystom, podzielić należy stanowisko Rady, że na chwilę obecną realne ryzyko objęcia konfliktem zbrojnym całości terytorium [...] w następstwie ewentualnej agresji [...] nie jest potwierdzone.

Za całkowicie przekonujące uznaje Sąd szczegółowo uzasadnione stanowisko Rady, kwestionujące dopuszczalność przyjęcia, że w razie relokacji na terytorium [...], kontrolowane przez władze [...], skarżącej oraz jego rodzinie groziłyby prześladowania w związku z otrzymywaniem przez inne osoby, należące do kręgu znajomych skarżącej pogróżek od przedstawicieli władz [...].

Zagadnienie relokacji wewnętrznej reguluje na gruncie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP art.18, w myśl którego to przepisu, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust.1). Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust.2).

Sąd oceniając tę kwestię w kontekście deklarowanej przez skarżącą przynależności do wspólnoty religijnej stwierdził, że okoliczność ta w aspekcie możliwości zamieszkiwania na terytorium [...] nie objętej konfliktem, nie została dostatecznie wyjaśniona. Zdaniem Sądu ustalenie przez organ, że skarżąca nie jest narażona na prześladowania z powodu religii, jest przedwczesne. Przesądzenie tej kwestii wymaga bowiem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy.

Rozważając wskazaną kwestię w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ powołał się na opracowanie WIKP z 3 kwietnia 2014 r. na temat kościoła "[...]", znajdujące się w aktach sprawy. Stwierdził, że notowane są negatywne wypowiedzi hierarchów prawosławnych na temat tego Kościoła oraz że: "W warstwie werbalnej utrzymuje się stan napięcia między dominującą religią prawosławną, a tym odłamem protestantyzmu. Nie ma natomiast doniesień, by za słowami szły czyny. Kościół do którego należy wnioskodawca działa legalnie, został zarejestrowany". Z tych względów organ doszedł do wniosku, że zgromadzone informacje dowodzą, że na [...] nie dochodzi do żadnych systemowych prześladowań na tle religijnym.

Organ podniósł także, że generalnie przesiedleńcy korzystają z pomocy społeczeństwa, w szczególności w obwodach zachodniej [...]. W indywidualnych przypadkach może pojawić się ostracyzm społeczny i odmowa pomocy w odniesieniu do przedstawicieli grup mniejszościowych. Dalej rada stwierdziła, że skarżący do żadnej z takich grup nie należy, jednak "pewną odrębność w jego profilu widać w odniesieniu do wyznawanej religii(...)". W ocenie Sądu właśnie z tego powodu, ocena czy obawa skarżącego przed prześladowaniami na tle religijnym jest uzasadniona, powinna być szczególnie wnikliwie przeanalizowana, na podstawie aktualnych na dzień wydawania decyzji danych. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wydając decyzję w dniu [...] grudnia 2014 r. posłużył się danymi z [...] kwietnia 2014 r. (dot. Kościoła "[...]"), co w ocenie Sądu nie spełnia warunku aktualności danych . Należy mieć bowiem na uwadze fakt, że sytuacja na [...] jest dynamiczna i ze względu na masowy charakter wewnętrznych przesiedleń i związanego z tym napływu w szczególności do centralnych i zachodnich regionów [...] znacznej liczny osób, zamieszkującym dotąd na obecnie anektowanych i objętych konfliktem zbrojnym częściach tego państwa, wszelkie ryzyka wystąpienia prześladowań powinny być wnikliwie analizowane na podstawie szczegółowych i aktualnych danych. Może to się wiązać, tak jak w tym przypadku, z koniecznością uzupełniania materiału dowodowego na etapie postępowania odwoławczego. Należy bowiem mieć na względzie, że zgodnie z art.15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Przepis ten stanowi ustawowy wyraz konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest kontrola decyzji organu pierwszej instancji, lecz ponowne i całościowe rozpoznanie sprawy administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt: SAM/r 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35).

Odnosząc się również do podnoszonej przez skarżącego kwestii szeroko pojętej możliwości godnego zamieszkiwania na terenie [...] nie objętej konfliktem zbrojnym należy wskazać, że organ powinien ponownie zbadać czy w obecnej chwili, choćby z uwagi na dużą liczbę przesiedleńców istnieje faktyczna możliwość bezkonfliktowego zamieszkania na terytorium tzw. bezpiecznej [...] takiej osoby wraz z rodziną, uzyskania pracy, pomocy socjalnej, opieki medycznej czy wykształcenia jako podstawowych kryteriów niezbędnych do normalnego życia. Sam fakt uruchomienia programów pomocowych nie oznacza, że kryteria te zostaną spełnione. Podkreślić należy, że masowy charakter wewnętrznych przesiedleń na [...] jest w tym wypadku sytuacją wyjątkową, nagłą i wywołującą konieczność udzielenia natychmiastowej pomocy dużej liczbie osób. Jest w związku z tym znacznym obciążeniem w szczególności dla państwa pozostającego w trudnej sytuacji gospodarczej. Oceniając zatem możliwość wewnętrznej alokacji (gdyby oczywiście okazało się iż nie istnieje przeszkoda do zamieszkania skarżącego na pozostałej części [...] wynikająca z przynależności religijnej), organ powinien w tym zakresie uzyskać aktualne dane co do realizacji programów pomocowych i odnieść je do sytuacji skarżącej i jej rodziny. Pozwoli to na ustalenie czy skarżąca może liczyć na realną pomoc władz ukraińskich gdyby tam zamieszkała.

Natomiast, w ocenie Sądu niezasadne są zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 k.p.a., co skutkowało nieuwzględnieniem wniosku dowodowego złożonego w siedzibie organu w dniu [...] grudnia 2015 r. (tj. 5 dni po wydaniu decyzji przez Radę). Przepis ten ustanawia ogólną zasadę, nakazującą organowi zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. W rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. poinformowała skarżącego o możliwości wypowiedzenie się strony co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ poinformował także o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Skarżąca w postępowaniu odwoławczym skorzystał z możliwości składania wniosków dowodowych i wyjaśnień, składając m. in. wnioski dowodowe i wyjaśnienia z dnia: [...] czerwca 2014r., [...] lipca 2014r., [...] czerwca 2014r., [...] lipca 2014r" [...] września 2014r., [...] października 2015 r. Przy czym przy piśmie z dnia [...] czerwca 2014r. złożona została opinia pedagoga szkolnego Gimnazjum nr 3 w [...], do której uczęszcza syn skarżącej - dot. procesu integracji małoletniego syna skarżącej w polskiej szkole (opinia z [...] czerwca 2014 r.). Tak więc pozytywna opinia dotycząca procesu integracji i postępów dziecka skarżącej w nauce znajdowała się w aktach sprawy a zatem fakt, iż strona kolejną opinię w tym zakresie złożyła już po wydaniu decyzji, nie miał wpływu na prawidłowość wydanej decyzji w tym zakresie. Podkreślić przy tym należy, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 18) odniósł się do tej kwestii, wskazując, że przepis art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy (choć błędnie wskazał ust.la) nie może być interpretowany w ten sposób, że każdy cudzoziemiec ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy, który przybył do Polski z

dziećmi realizującymi obowiązek szkolny spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. W dniu wydania decyzji okres pobytu rodziny skarżącej w Polsce wyniósł ok. 9 miesięcy, co zostało słusznie przez organ uznane za zbyt krótki okres, by można było stwierdzić, że zmiana kraju zamieszkania zatarła związki z krajem pochodzenia i powrót do kraju pochodzenia skutkowałby istotnymi problemami adaptacyjnymi. Argumenty organu w tym zakresie Sąd w pełni podziela bez potrzeby ich powtarzania.

Podsumowując, należy stwierdzić, że część zarzutów zawartych w skardze okazała się bezzasadna. Jednak Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie została przede wszystkim wyjaśniona w sposób dostateczny kwestia przynależności skarżącej i jej syna do Kościoła "[...]" w kontekście możliwości zamieszkania na terytorium [...] w części nie objętej konfliktem (tj. w przypadku relokacji wewnętrznej). Niewystarczające wyjaśnienie tych okoliczności przez Radę powoduje konieczność uznania orzeczenia odwoławczego za wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 15 k.p.a., co powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Rada rozpozna ponownie odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu, biorąc po uwagę wskazania co do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, sformułowane powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).