Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2009/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,77 par 1 i 800
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla punkt 3 zaskarżonej decyzji ; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z [...] stycznia 1961 roku, nr [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. orzekł o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego położonego we wsi T., gm. P. stanowiącego własność E. K. Orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1958 roku, Nr 17, poz. 50, dalej : "ustawa z dnia 12 marca 1958 roku").

Podstawą faktyczną orzeczenia było ustalenie, że właściciel gospodarstwa zginął w czasie działań wojennych pozostawiając na gospodarstwie żonę A. K. wraz dzieckiem, która opuściła przedmiotowe gospodarstwo zamieszkując u swoich rodziców. Na gospodarstwo skierowany został J. W., któremu następie gospodarstwo nadano orzeczeniem Powiatowej Komisji Osadnictwa Rolnego z [...] listopada 1947 roku na podstawie art. 41 dekretu z 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. nr 49, poz. 279 ze zm., dalej : "dekret z dnia 6 września 1946 roku").

Wnioskiem z 18 września 1988 roku A. K. wystąpiła o odszkodowanie za przejęcie gospodarstwa rolnego, przy czym wniosek ten sprecyzowany został ostatecznie jako wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1961 roku.

Decyzją z [...] marca 2014 roku Wojewoda [...] (Wojewoda) odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1961 roku.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dla zastosowania art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku konieczne było spełnienie dwóch przesłanek : nieruchomość musiała mieć charakter rolny lub leśny i w dniu wejścia w życie ustawy pozostawać we władaniu Skarbu Państwa lub użytkowaniu innych osób fizycznych lub prawnych na mocy przekazania im przez Państwo.

Organ nadzoru ustalił, że nieruchomość miała charakter rolny, gospodarstwo zostało opuszczone przez właściciela i jego żonę, objęte zostało we władanie przez Skarb Państwa a następnie przydzielone poszczególnym osadnikom oraz Lasom Państwowym, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty z lat 50-tych ubiegłego wieku jak również dokumentacja potwierdzająca nadanie J. W. gospodarstwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1946 roku.

Podsumowując organ pierwszej instancji uznał, że przedmiotowa nieruchomość 5 kwietnia 1958 roku, a więc w dniu wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku, nie znajdowała się w posiadaniu rodziny K., lecz objęta została we władanie Państwa przed tą datą a następnie przekazana w użytkowanie osobom fizycznym.

A. T. (skarżąca), jedyna spadkobierczyni A. K., wniosła od powyższej decyzji odwołanie.

Po rozpoznaniu odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) decyzją z [...] września 2017 roku uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części odnoszącej się do gospodarstwa w T. o powierzchni [...] ha przyznanego aktem nadania J. W. i w tym zakresie stwierdził nieważność orzeczenia z [...] stycznia 1961 roku (punkt 1 i 2 decyzji). W pozostałym zakresie utrzymał w mocy w mocy zaskarżoną decyzję organ pierwszej instancji (punkt 3 decyzji).

W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku część gospodarstwa po E. K. została trwale rozdysponowana na rzecz J. W., w trybie przepisów dekretu z dnia 6 września 1946 roku. Okoliczność tę potwierdza orzeczenie z [...] września 1947 roku o wyznaczeniu nabywcy gospodarstwa w T. o powierzchni około [...] ha, akt nadania gospodarstwa z [...] października 1947 roku oraz orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z [...] października 1947 roku, w którym określono powierzchnię gospodarstwa na [...] ha.

W ocenie Ministra, skoro część gospodarstwa została trwale rozdysponowana na rzecz J. W., organ wydając orzeczenie z [...] stycznia 1961 roku nie mógł skutecznie przejąć tej części gospodarstwa, która wcześniej została nadana. Zatem w tym zakresie orzeczenie uznać należało za rażąco naruszające prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ drugiej instancji uznał również, że w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających przysługiwanie E. K. prawa własności gospodarstwa. Skoro jednak matka skarżącej była stroną postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia, uznać należało, że jej córce przysługuje interes prawny w postępowaniu nadzwyczajnym.

Skarżąca zaskarżyła do tutejszego sądu punkt 3 decyzji Ministra zarzucając jej naruszenie :

1) art. 16 ust. 1 (dawniej 9 ust. 1) ustawy z dnia 12 marca 1958 roku w zw. z art. 2, art. 64 § 1-3 i art. 32 k.p.a. poprzez naruszenie konstytucyjnych zasad w demokratycznym państwie prawa poprzez rozszerzają wykładnię przepisów nacjonalizacyjnych;

2) art. 77 § 4 k.p.a. poprzez pominięcie faktu powszechnie znanego, że na Ziemiach Odzyskanych autochtoni (tubylcy) byli poniewierani i musieli opuścić swoje domostwa, a w tej sprawie dokumentacja z lat 1945-1948 potwierdza te okoliczności, a przede wszystkim pismo z [...].10.1946 r. wskazujące na przywłaszczenie ruchomości Mamy Skarżącej oraz oświadczenia świadków złożone w wolnej Polsce,

3) art. 7 w zw. z 77 § 1, art. 6, art. 8 k.p.a, art. 11 i 80 k.p.a poprzez :

a) pominięcie pisma z dnia [...] sierpnia 1954 r. wskazującego, że nieruchomość w T. została rzekomo przejęta w "myśl art. 41 i 41 dekretu z 6.09.1946 r.",

b) pominięcie pisma Starosty [...] z [...] listopada 1946 r. w zakresie postępowania o prawo własności rodzinnej nieruchomości,

c) brak zestawienia zmian gruntowych w celu wykazania, kto był właścicielem lub posiadaczem określonej części nieruchomości E. K.,

d) brak ustalenia stanu własności i posiadania nieruchomości położonej w T. na dzień wejścia w życie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego i bezpodstawne zanegowanie ustaleń I instancji,

e) brak ustaleń w zakresie stanu własności i posiadania nieruchomości w T., a uznanie, że wystarczy stwierdzić, że "nie uzyskano dowodów na to, że pozostałą część nieruchomości przejęto w sposób wadliwy";

f) braku zbadania tytułu J. W. do części rodzinnej nieruchomości,

g) bezpodstawne ustalenie, że skarżąca i jej matka dobrowolnie opuściły dom rodzinny, chociaż liczne dowody, nawet z lat 40 wskazują, że nastąpiło to siłowo i bezprawnie.

4) art. 10 § 1 k.p.a. wobec braku udostępnienia całości dokumentacji w sprawie,

5) art. 107 § 3 k.p.a poprzez jednostronne uzasadnienie orzeczenia bez refleksji z uwagi na:

a) brak ustalenia dary śmierci E. K. i skutków związanych z tą okolicznością,

b) brak wskazania następców prawnych i uprawnień skarżącej w tej sprawie,

c) nie wskazania na jakiej podstawie ustalono, że nieruchomość w T. była we władaniu Państwa lub została przekazana w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym - pismo z [...] lipca 1958 r. nie ma charakteru wiążącego, szczególnie w sytuacji kiedy można to wykazać bezpośrednimi dokumentami; nawet nadanie na rzecz J. W. budzi wątpliwości z uwagi na niewłaściwe wskazanie osoby wywłaszczanej,

d) brak rozważań czy w toku postępowania zakończonego orzeczeniem z [...] stycznia 1961 r. rażąco naruszono prawo w zakresie nie związanym z osobą J. W.

6) zasad logicznego rozumowania poprzez wydanie decyzji bez ustalenia stanu prawnego nieruchomości - Minister zanegował prawo własności do nieruchomości i kwestii spadkowych w dacie "regulowania" stanu prawnego nieruchomości i nie zauważył, że było to kolejne przejęcie własności tej samej nieruchomości.

W ocenie Skarżącej, powyższe naruszenia procedury miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie i oznaczały brak rozpoznania sprawy, mimo 30 lat postępowań i wskazań zawartych w Wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 25 marca 2002 r. (sygn. akt IV SA 1279/00.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

W piśmie z 7 sierpnia 2018 roku skarżąca podtrzymała stanowisko i wskazała, że w aktach brak jest materiałów dokumentujących datę i podstawę przekazania gruntów pozostałym podmiotom, w tym traktowanym jako strony postępowania przez organy administracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna, decyzja w części objętej skargą, to jest w punkcie 3 narusza przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że pierwotny wniosek złożony został przez A. K., matkę skarżącej. Skarżąca, jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] marca 1997 roku jest jej wyłączną spadkobierczynią

Skarżąca podnosiła w skardze, że wydane decyzje nie uwzględniają treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zapadł w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do tego zarzutu sąd wyjaśnia, że wyrokiem z 25 marca 2002 roku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] listopada 1997 roku oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu NSA wyjaśnił, że organ wydał decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia, powołując się na artykuł 157 § 3 k.p.a. natomiast uzasadnienie poświęcił zupełnie innej problematyce, to jest kwestii zgodności orzeczenia z prawem. Zaistniała zatem rozbieżność pomiędzy sentencją a uzasadnieniem decyzji. Oznacza to, że zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa.

NSA nie przesądził więc kierunku ani sposobu w jaki ma zostać rozstrzygnięta przedmiotowa sprawa, wskazał jedynie, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa z uwagi na rozbieżność między sentencją a uzasadnieniem.

Następnie odnieść należy się do kwestii właściwości organu, który winien rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia.

Jak wynika z akt sprawy Wojewoda postanowieniem z [...] grudnia 2007 roku przekazał wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w G. (SKO). SKO wystąpiło następnie do NSA z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy organem samorządu, a Wojewodą.

NSA postanowieniem z 5 września 2008 roku (I OW 64/08) oddalił wniosek SKO.

W uzasadnieniu wskazał, że żaden z organów występujących w sporze kompetencyjnym nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy objętej sporem. Z uzasadnienia postanowienia NSA wynika, że organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku jest Minister.

Pismem z 11 lutego 2013 roku Minister przekazał Wojewodzie do rozpoznania przedmiotową sprawę. Pismo to skierowane zostało już po wydaniu postanowienia NSA oddalającego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i przesądzającego, że organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącej jest Minister. Powstaje zatem pytanie, czy wydanie w niniejszej sprawie decyzji w pierwszej instancji przez Wojewodę, a dopiero następnie przez Ministra nastąpiło zgodnie z prawem.

Sąd rozpoznający sprawę wyjaśnia, że podziela stanowisko Ministra wyrażone w zaskarżonej decyzji, z którego wynika, że na skutek zmiany przepisów zaistniałej już po wydaniu postanowienia rozstrzygającego spór kompetencyjny, to jest na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 roku o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206) uznać należało, że organem właściwym do rozpoznania sprawy był w pierwszej instancji wojewoda. Powyższa zmiana przepisów oznaczała, że organ nie był związany w tym zakresie postanowieniem NSA z 5 września 2008 roku.

Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że skarga obejmowała wyłącznie punkt 3 decyzji Ministra. Wszelkie poniższe rozważania dotyczą więc wyłącznie ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej w zakresie dotyczącym tej części gospodarstwa E. K., która nie została przekazana na własność przed dniem 5 kwietnia 1958 roku J. W.

Na wstępie sąd wskazuje, że ustawa z dnia 12 marca 1958 roku miała na celu uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości przejętych przez Państwo do dnia jej wejścia w życie. Miała ona zatem zastosowanie do wszystkich nieruchomości, które przyjęte zostały przez Państwo z naruszeniem czy też wbrew treści obowiązujących w tym okresie przepisów, jak również do przejęcia nieruchomości w drodze czynności faktycznych, a więc bez podstawy prawnej.

Sąd podziela również wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku przedstawioną w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji z której wynika, że dla zastosowania analizowanego przepisu wymagane było pozostawanie nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa w dniu 5 kwietnia 1958 roku ewentualnie przekazanie jej w użytkowanie osobom fizycznym lub prawnym przed tym dniem.

Sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, z których wynika, że przedmiotowa nieruchomość została objęta we władanie przez Państwo przed dniem 5 kwietnia 1958 roku. Ustalenia te dokonane zostały na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów to jest pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] sierpnia 1952 roku i [...] marca 1958 roku oraz pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] lipca 1958 roku.

Powyższe dokumenty w sposób jednoznaczny wskazują, że przed 5 kwietnia 1958 roku Państwo objęło nieruchomość we władania.

Odnosząc się do podniesionych w tym zakresie zarzutów wskazać należy, że również pozostałe dokumenty, w tym sporządzone przez matkę skarżącej potwierdzają, że gospodarstwo przejęte zostało we władanie przez Państwo przed 5 kwietnia 1958 roku i przez Państwo zostało rozdysponowane. Dokumenty te to m.in. wniosek matki skarżącej o przyznanie jej prawa własności do spornej nieruchomości z [...] listopada 1946 roku, pismo z [...] października 1946 roku potwierdzające, że na nieruchomości osadzony był już J. W.

Skarżąca podnosiła w skardze, że organy nie wyjaśniły kwestii przysługiwania prawa własności nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy, w tym nie ustaliły, czy nieruchomość nie została przejęta na własność Skarbu Państwa w trybie innych przepisów, co uniemożliwiałoby wydanie decyzji na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku.

Powyższe stanowisko Skarżącej jest niezasadne.

Organ pierwszej instancji konsekwentnie wskazywał w uzasadnieniu, że nieruchomość została jedynie objęta we władanie przez Skarb Państwa przed dniem wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 roku. W tym zakresie ustalenia Wojewody nie zostały zakwestionowane przez organ drugiej instancji. Rzeczywiście, Minister wskazał w uzasadnieniu, że dokumenty zgromadzone w aktach sprawy nie potwierdzają w sposób jednoznaczny przysługiwania ojcu skarżącej prawa własności do spornej nieruchomości, sygnalizując że być może ojcu skarżącej przysługiwało jedynie ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości. Minister nie wskazał jednak, by nieruchomość została przejęta na własność Państwa przed 5 kwietnia 1958 roku na podstawie innych ustaw nacjonalizacyjnych.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że w jednym z pism znajdujących się w aktach sprawy wskazane zostało, nieruchomość przejęta została na własność Skarbu Państwa w myśl art. 41 i 42 dekretu z 6 września 1946 roku i jako takie zostało przydzielone poszczególnym osadnikom (pismo z [...] sierpnia 1952 roku).

Z pisma z [...] lutego 1955 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. wynika, że gospodarstwo zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z art. 1 pkt 4 dekretu z 28 września października 1945 roku o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej oraz zgodnie z art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 6 września 1946 roku.

Przywoływany w powyższych pismach dekret z dnia 6 września 1946 roku przewidywał w swoim art. 41 ust. 1 przejęcie na własność Państwa i włączenie do zapasu ziemi nieruchomości ziemskich stanowiących własność osób, które uzyskały obywatelstwo polskie w trybie przepisów ustawy z dnia 28 kwietnia 1946 roku o obywatelstwie państwa polskiego osób narodowości polskiej zamieszkałych na obszarze ziem odzyskanych, jeśli po opuszczeniu jej przez właściciela i osoby prawa jego reprezentujące nieruchomość ta z mocy zarządzenia właściwej władzy lub za jej zezwoleniem została przed wejściem w życie niniejszego dekretu objęta w posiadanie przez inną osobę

Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że matka skarżącej miała obywatelstwo polskie, stwierdzone zaświadczeniem Starostwa Powiatowego w S. nr [...] (pismo A. K. z [...] listopada 1946 roku, wniosek o przyznanie prawa własności).

Drugi z przywołanych przepisów, to jest art. 42 dekretu z 6 września 1946 roku przewidywał możliwość przejęcia na własność Państwa i włączenie do zapasu się nimi nieruchomości, które w dniu wejścia w życie dekretu nie znajdowały się w posiadaniu dotychczasowych właścicieli lub osób prawa ich reprezentujących. Fakultatywność przejęcia w trybie analizowanego przepisu oznacza, że przejęcie prawa własności wymagało wydania indywidualnego aktu administracyjnego. Do przejęcia prawa własności nie dochodziło bowiem z mocy samego prawa. Z akt sprawy nie wynika by decyzja taka została wydana w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Dekret z dnia 28 listopada 1945 roku o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. nr 57, poz. 321) przewidywał przejęcie na cele reformy rolnej oraz osadnictwa określonych enumeratywnie wyliczonych nieruchomości ziemskich niepodpadających pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) to jest nieruchomości :

1. pozostałych po osobach przesiedlających się do Związku Socjalistycznych Republik Rad;

2. które w związku z wojną lub okupacją zostały przeznaczone na specjalne cele ze zmianą rodzaju użytkowania (poligony, lotniska, zalesienie, drogi itp.), jeżeli utrzymanie tego rodzaju użytkowania nie leży w interesie Państwa;

3. wszelkich nieruchomości ziemskich za zgodą właściciela;

4. wszelkich nieruchomości ziemskich, które w toku przeprowadzania reformy rolnej zostały w terminie do dnia 1 sierpnia 1945 r. faktycznie rozparcelowane.

W aktach administracyjnych w tym w szczególności w zachowanych dokumentach archiwalnych brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na przejęcie prawa własności spornej przez Państwo w trybie dekretu z 28 listopada 1945 roku.

W ocenie sądu, uwzględniając treść pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Z. z [...] lipca 1958 roku stwierdzić należy, że organy administracji w latach 50tych ubiegłego wieku uznały, że nie doszło do przejęcia prawa własności nieruchomości przez Państwo w trybie czy to ustaw nacjonalizacyjnych czy to indywidualnych aktów administracyjnych, co uzasadniało uregulowanie jej stanu prawnego poprzez wydanie decyzji w trybie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku.

Powyższe stanowisko wyrażone bezpośrednio po wejściu w życie ustawy z 12 marca 1958 roku pozwala na przyjęcie, że przed tą datą, nieruchomość nie została przejęta na własność Skarbu Państwa w trybie czy to z mocy prawa czy to w drodze indywidualnego aktu administracyjnego.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że kwestia sposobu objęcia nieruchomości we władanie przez Państwo, to jest czy dokonane to zostało z zachowaniem procedur administracyjnych, czy też bez ich zachowania nie ma wpływu na możliwość zastosowania art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku. Zatem bez znaczenia dla sprawy jest ustalenie, czy skarżąca i jej matka opuściły gospodarstwo dobrowolnie czy też zostały zmuszone do jego opuszczenia.

Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz zarzut naruszenia prawa materialnego to jest art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku w zakresie dotyczącym sposobu opuszczenia nieruchomości przez skarżącą i jej matkę oraz wpływu tych okoliczności na możliwość zastosowania art. 9 ust. 1 pustawy z dnia 12 marca 1958 roku sąd uznaje za niezasadne. W ocenie sądu organy nie zastosowały również rozszerzającej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku, jak bowiem wynika z ustalonego przez nie stanu faktycznego, który to stan w tym zakresie sąd w pełni podzielił, przed dniem wejścia w życie analizowanej ustawy nie doszło do przejęcia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa.

Sąd rozpoznający sprawę uznaje natomiast za uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania to jest art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w następującym zakresie :

Sąd nie może podzielić i przyjąć za podstawę kontroli zaskarżonej decyzji stanowiska organu, że przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku część nieruchomości nie objęta punktem 1 i 2 decyzji Ministra została przekazana w użytkowanie innym osobom fizycznym wyłącznie w użytkowanie.

W aktach administracyjnych znajduje się pismo Starosty Powiatowego w M. z [...] listopada 2007 roku. Do pisma tego Starosta dołączył wypisy z rejestru gruntów z których wynika, że właścicielami poszczególnych działek, które wchodziły uprzednio w skład gospodarstwa E. K. są osoby fizyczne, to jest W. S., T. G. i Z. G. Z wypisów tych wynika również, że część działek stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Podmioty te uznane zostały przez organy obu instancji za strony postępowania administracyjnego.

Z pisma Starosty nie wynika jednak kiedy i w jakich okolicznościach osoby fizyczne uznane za strony postępowania nabyły na własność działki wchodzące uprzednio w skład gospodarstwa rolnego ojca skarżącej. Tymczasem okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ustalenie bowiem, że przed 5 kwietnia 1958 roku, a więc przed datą wejścia w życie ustawy, część nieruchomości została przez Państwo rozdysponowana poprzez przekazanie jej na własność innym osobom fizycznym lub prawnych wyłączała możliwość zastosowania art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 roku. Przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości w trybie powołanego artykułu nie mogło bowiem dotyczyć nieruchomości, które w dacie wejścia w życie ustawy były już własnością innych podmiotów i znajdowały się w ich władaniu, na skutek czynności podjętych uprzednio przez organy administracji.

Minister dokonał ustaleń co do sposobu i charakteru przekazanie części przedmiotowego gospodarstwa na rzecz J. W. Zaniechał jednak wyjaśnienia tej okoliczności w odniesieniu do innych osób fizycznych, które uznane zostały za strony postępowania jako właściciele części działek wchodzących w skład przedmiotowego gospodarstwa.

Wobec powyższego, rozpoznając ponownie sprawę organ drugiej instancji, przeprowadzi czynności mające na celu ustalenie kiedy osoby fizyczne uznane przezeń za strony postępowania nabyły prawo własności działek wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości i w zależności do wyników tych ustaleń rozważy podjęcie ewentualnych dalszych czynności dowodowych a następnie wyda rozstrzygnięcie uwzględniając wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko sądu co do braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku w odniesieniu do nieruchomości przekazanych przez Państwo na własność innym osobom fizycznym lub prawnym przed dniem 5 kwietnia 1958 roku.

Za niezasadne sąd uznaje pozostałe zarzuty podniesione w skardze.

Niezasadny jest zarzut Skarżącej, że organy nie ustaliły jej interesu prawnego w sprawie. Z uzasadnienia decyzji Ministra wynika, że wywiódł on istnienie po stronie skarżącej interesu prawnego w kwestionowaniu orzeczenia z [...] stycznia 1958 roku z faktu, że jej poprzedniczka prawna była stroną owego postępowania.

Powyższy zarzut skarżąca wiązała z zarzutem nie ustalenia daty śmierci jej ojca i skutków związanych z tą okolicznością. Również ten zarzut Skarżącej jest niezasadny – kwestia daty śmierci jej ojca nie miała znaczenia dla zastosowania art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 roku.

Sąd wskazuje, że wbrew stanowisku skarżącej organ zbadał tytuł J. W. do przedmiotowej nieruchomości i wyjaśnił na podstawie jakich przepisów i orzeczeń administracyjnych nabył on prawo własności do części gospodarstwa. Podkreślenia wymaga w tym miejscu fakt, że decyzja Ministra w zakresie obejmującym gospodarstwo przekazane J. W. to jest w punkcie 1 i 2 decyzji nie została objęta skargą, zatem jest ostateczna i jako taka nie podlegała kontroli sądu.

Skarżąca podnosiła zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. wskazując, że w 2014 roku w organie pierwszej instancji nie udostępniono jej pełnych akt sprawy.

Odnosząc się do tego zarzutu sąd wyjaśnia, że podstawą dla uchylenia decyzji mogą być jedynie takie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała by nie udostępnienie jej pełnych akt sprawy w 2014 roku miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzając, że decyzja w zaskarżonej części narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił decyzję Ministra w zaskarżonej części to jest w jej punkcie 3. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego przez nią wpisu sądowego w kwocie 200 złotych.