Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 1/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 19
journal: Dz.U. 1958 nr 11 poz 37
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.
article: art. 129 ust. 3 pkt. 3, art. 233
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.), Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Mazowieckiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Mazowieckim a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. R., R. J. R. i A. M. F. w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą na własność Państwa nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 1314 m² postanawia: wskazać Wojewodę Mazowieckiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Wojewoda Mazowiecki pismem z dnia 2 stycznia 2012 r. wniósł o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Mazowieckim a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku H.R. o wypłatę odszkodowania z tytułu pozbawienia prawa własności nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, poz. 37 ze zm.).

W uzasadnieniu wniosku organ podał, że przedmiotowa nieruchomość, położona w Warszawie przy ul. [...], oznaczona obecnie jako działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 1314 m2, uregulowana w księdze wieczystej "[...]", określona jest na wyrysie mapy sytuacyjnej jako działka nr [...] w obrębie [...], przeszła na własność Państwa z mocy prawa z dniem 8 marca 1958 r.

Pismem z dnia 26 listopada 2007 r., skierowanym do Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, H.R., działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik R.J. R. i A.M. F., wniosła o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., wydanym na podstawie art. 19, art. 123 i art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził z urzędu swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewodzie Mazowieckiemu. Po rozpatrzeniu zażalenia H.R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy, podzielając stanowisko Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, że skoro na gruncie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, organem właściwym do ustalenia odszkodowania był organ poziomu Wojewody, to nadal należy uznać, iż do właściwości Wojewody należy wydawanie decyzji administracyjnych w oparciu o wciąż obowiązującą ustawę.

Wojewoda Mazowiecki natomiast uznał, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, wykonujący funkcję starosty. Organ stwierdził we wniosku, że ponieważ postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość położoną w Warszawie, przy ul. [...] nie zostało zakończone, a ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym nadal obowiązuje, to podstawą normatywną ustalenia odszkodowania będzie art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r., w myśl którego odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy). Wojewoda wskazał na treść art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów i odwołał się do rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt I OW 164/10.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy w odpowiedzi na wniosek domagał się wskazania Wojewody Mazowieckiego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku H.R. Podniósł, że ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym stanowi, iż odszkodowanie, o którym mowa w art. 19 ust. 1, przypadające za nieruchomości ustala prezydium wojewódzkiej rady narodowej przy odpowiednim zastosowaniu zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości, odszkodowanie zaś za ruchomości ustala minister według cen rynkowych (art. 19 ust. 2). Powyższa ustawa nadal obowiązuje, a zdaniem Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy obecnie właściwym organem do rozpoznania wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania jest Wojewoda Mazowiecki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zaistniały w niniejszej sprawie negatywny spór kompetencyjny podlegał rozpoznaniu w powyższym trybie.

Nieruchomość położona w Warszawie, przy ul. [...], oznaczona obecnie jako działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 1314 m2 przeszła na własność Państwa z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, poz. 37 ze zm.).

Wnioskiem z dnia 26 listopada 2007 r. H.R., działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik R.J.R. i A.M.F. wystąpiła o wypłatę odszkodowania za powyższą przejętą na rzecz Państwa nieruchomość.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 powołanej wyżej ustawy: "W przypadku przejścia na własność Państwa na podstawie niniejszej ustawy domu jednorodzinnego, działki budowlanej albo innego mienia stanowiącego własność osobistą (art. 18) właścicielowi przysługuje prawo do odszkodowania". W myśl zaś zdania pierwszego ustępu 2 art. 19: "Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, przypadające za nieruchomość ustala prezydium wojewódzkiej rady narodowej przy odpowiednim zastosowaniu zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości, odszkodowanie zaś za ruchomość ustala minister według cen rynkowych".

Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. nie została dotychczas uchylona, jest aktem nadal obowiązującym. Wobec zmian w strukturze organów administracji i ich właściwości, m.in. istotnej w tej sprawie okoliczności, że nie istnieją obecnie prezydia wojewódzkich rad narodowych, które zgodnie z ustawą wyznaczone zostały do ustalania odszkodowania za nieruchomość należało ustalić organ, na który przeszła właściwość do rozpoznawania wniosku o ustalenie odszkodowania za przejęte nieruchomości.

Stanowisko przedstawione w tym względzie we wniosku Wojewody Mazowieckiego nie mogło być uznane za prawidłowe. Organ ten stwierdził, że organem właściwym w sprawie jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Kompetencja wskazanego organu miałaby wynikać z art. 129 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zgodnie z którym starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzje o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Powyższa właściwość starosty miałaby być wynikiem zastosowania w sprawie art. 233 tej ustawy, na mocy którego sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Jednakże, jak słusznie podniósł Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, wniosek w sprawie niniejszej złożony został w dniu 26 listopada 2007 r., a więc nie odpowiada prawdzie twierdzenie, że w dacie wejścia w życie powyższej ustawy, co nastąpiło z dniem 1 stycznia 1998 r., sprawa dotycząca ustalenia odszkodowania za wskazaną na wstępie nieruchomość była w toku. Dlatego też całkowicie nieprzydatne w rozpoznawanej sprawie jest zawarte we wniosku odesłanie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt I OW 164/10, w którym wskazano prezydenta miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej do ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym nieruchomość. Postanowienie to bowiem zapadło w odmiennej sytuacji niż w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczyło sytuacji, w której postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania zostało wszczęte wnioskiem z dnia 6 maja 1968 r. i nie zostało ostatecznie zakończone do daty wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wobec czego w sprawie miał zastosowanie przepis przejściowy zawarty w art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W takim stanie, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie, w której w dniu 26 listopada 2007 r. wniesiono o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym wystąpiła potrzeba ustalenia właściwego organu, skoro wskazany w przepisie art. 19 ust. 2 tej ustawy organ – prezydium wojewódzkiej rady narodowej nie istnieje w strukturze organów administracji publicznej.

Zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U. Nr 21, poz. 123), która weszła w życie z dniem 27 maja 1990 r., do właściwości wojewodów przechodzą określone w przepisach prawa zadania i kompetencje należące dotychczas do wojewódzkich rad narodowych oraz terenowych organów administracji państwowej o właściwości ogólnej i o właściwości szczególnej stopnia wojewódzkiego, jeżeli te zadania i kompetencje nie zostały przekazane, w odrębnych ustawach, organom samorządu terytorialnego lub innym organom. Do takiego przekazania kompetencji, których dotyczy niniejsze postępowanie nie doszło. Natomiast z dniem 1 stycznia 1999 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 91, poz. 577), której art. 6 stanowił: "Indywidualne akty administracyjne wydawane są w pierwszej instancji przez organy sprawujące administrację rządową na najniższym, możliwym do prawidłowego wykonania określonego zadania, poziomie zasadniczego podziału terytorialnego państwa. Z dniem wejścia w życie tej ustawy utraciła moc ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (art. 9 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o wejściu w życie ustawy o samorządzie powiatowym, ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o administracji rządowej w województwie – Dz.U. Nr 99, poz. 631).

Z kolei ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. utraciła moc z datą wejścia w życie (1 kwietnia 2009 r.) ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm.). W myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy: "Wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji."

Należało więc wobec powyższego podzielić stanowisko Prezydenta m.st. Warszawy, że skoro obowiązująca nadal ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. przyznaje w art. 19 ust. 2 kompetencje do ustalenia odszkodowania za przejęte na własność Państwa nieruchomości prezydium wojewódzkiej rady narodowej i kompetencje te nie zostały przeniesione na żaden inny organ, to należy przyjąć, że obecnie właściwym organem do ustalenia odszkodowania jest wojewoda – w niniejszej sprawie Wojewoda Mazowiecki – co wynika z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak na wstępie.