Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 563/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska- Wasilewicz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2015r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatnika jako byłego Wiceprezesa Zarządu Przedsiębiorstwa [...] "P." spółka z o.o. za zaległości tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2009 r. oraz od stycznia do maja 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł i kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie [...] zł oraz podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od stycznia do maja 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł.

W złożonym odwołaniu skarżący zakwestionował nieuznanie przez organ podatkowy daty 27 kwietnia 2010 r. jako czasu właściwego dla złożenia przez spółkę wniosku o upadłość. Podniósł, że o tym, iż zobowiązania spółki przekraczają wartość jej majątku dowiedział się dopiero w dniu 15 kwietnia 2010 r. Stwierdził, że główny majątek spółki opierał się na nieruchomościach, których wartość rynkowa znacznie przekraczała zapisy w księgach finansowych. Zarzucił, iż organ egzekucyjny nie dokonał wpisów hipoteki, a powinien tak pokierować egzekucją, aby uzyskać zaspokojenie z majątku spółki.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestia wysokości i terminu powstania zaległości podatkowej spółki z o.o. "P." w podatku od towarów i usług za miesiące: marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2009r. oraz od stycznia do maja 2010 r. jak i podatku dochodowym od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od stycznia do maja 2010 r. pozostaje bezsporna. W złożonych deklaracjach VAT-7 za miesiące marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2009 r. oraz od stycznia do maja 2010 r. spółka wykazała podatek od towarów i usług podlegający wpłacie w kwocie [...] zł. W deklaracji PIT-4R o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy od wynagrodzeń pracowników za miesiące od stycznia do maja 2010 r. spółka wykazała kwotę [...] zł. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. określił "P. sp. z o.o. wysokość należności z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od wypłaconych wynagrodzeń pracowników za miesiące od stycznia do czerwca 2010 r. wraz z należnymi odsetkami liczonymi do dnia ogłoszenia upadłości w kwocie [...] zł. Powyższe kwoty nie wpłynęły na konto organu podatkowego i z upływem ustawowych terminów przekształciły się w zaległości podatkowe.

Odnosząc się do kwestii pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu

w spółce organ wskazał, że na mocy uchwały nr 4 Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Przedsiębiorstwa "P." sp. z o.o. z dnia 26 czerwca 2007 r. strona została powołana na stanowisko Wiceprezesa Zarządu tej spółki. Funkcję tę skarżący pełnił nieprzerwanie do dnia 05 lipca 2010 r. tj. do czasu ogłoszenia przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy upadłości spółki. Tym samym pierwsza z przesłanek, do stwierdzenia której ustawodawca zobligował organ podatkowy została spełniona.

W przypadku drugiej przesłanki pozytywnej, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela w wyniku wszczęcia i prowadzenia egzekucji skierowanej do majątku podatnika. W tym zakresie organ wskazał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego podejmował czynności zmierzające do zaspokojenia zaległości spółki. W trakcie postępowania zajęto wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności w Banku BPH S.A., Bank Polska Kasa Opieki S.A., Bank Spółdzielczy w B., P. Bank Spółdzielczy. W toku dalszych czynności egzekucyjnych zajęto należący do spółki samochód F. rok prod. [...] oraz F. z [...] r. Ponadto skierowano zajęcia wierzytelności do: H. spółka z o.o. W., T., E. S.A., P., T., U., W., M. S. oraz K. D. Organ dokonał również spisania protokołu o stanie majątkowym, z których wynikało, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, lecz nie osiąga dochodu i nie wykonuje usług. W związku z powyższym, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, organ pierwszej instancji przed podjęciem zaskarżonej decyzji dostatecznie wykazał, iż egzekucja administracyjna wobec spółki "P." była bezskuteczna.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki tj. zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego albo wykazania, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez winy członka zarządu. W tym zakresie organ wskazał, że poddał ponownej analizie załączone do akt sprawy dokumenty finansowe spółki. Na podstawie powyższych danych organ stwierdził, iż sytuacja finansowa przedsiębiorstwa od początku 2009 r. wykazywała tendencję spadkową, a październik 2009 r. był terminem ostatecznym do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki "P." został natomiast złożony w Sądzie w dniu 27 kwietnia 2010r. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości wydano natomiast w dniu 05 lipca 2010 r. Fakt, iż majątek spółki po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego nie wystarczył na zaspokojenie roszczeń Skarbu Państwa (w tym ZUS) świadczy o tym, że złożony w dniu 27 kwietnia 2010 r. wniosek należało uznać za spóźniony.

Zatem w sprawie nie zachodzi przesłanka uwalniająca skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki "P." w postaci zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, jak również przesłanka świadcząca o tym, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy strony.

Odnosząc się do kwestii wskazania przez członka zarządu mienia spółki,

z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, organ wskazał, że w trakcie przedmiotowego postępowania podatkowego skarżący nie wniósł żadnego dowodu potwierdzającego posiadanie przez "P." sp. z o. o. majątku, z którego można byłoby zaspokoić roszczenia z tytułu zaległości podatkowych wynikających z zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, organ uznał, iż stan faktyczny sprawy wypełnił przesłanki art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.") i potwierdził pełnienie przez stronę w czasie powstania zaległości podatkowych obowiązków członka zarządu "P." sp. z o. o. W ocenie organu, nie ulega wątpliwości fakt, iż skarżący nie udowodnił zaistnienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe ww. spółki.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 116 § 1 pkt lit. a) i b) O.p. w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1361 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię oraz ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w decyzjach organu pierwszej i drugiej instancji brak jednoznaczności w zakresie właściwego czasu na zgłoszenie wniosku

o ogłoszenie upadłości. Organ pierwszej instancji wskazał bowiem, że zgłoszenie upadłości powinno być dokonane "z końcem 2009 r.", a najpóźniej w ciągu dwóch tygodni po sporządzeniu sprawozdania finansowego za ten rok, czyli w kwietniu 2010 r. Organ drugiej instancji przenosi już ten czas na październik 2009 r., ale w ocenie strony nie uzasadnia tego w wyczerpujący sposób. Skarżący podkreślił, że bilans został sporządzony w dniu 30 marca 2010 r., a przedstawiony zarządowi spółki w dniu

15 kwietnia 2010 r. Stąd dane o kondycji spółki nie mogły być znane pod koniec 2009 r., lub w październiku 2009 r. Uwzględniając powyższe, strona kwestionuje ustalenia organów podatkowych dotyczące określenia czasu zaprzestania wykonywania przez spółkę zobowiązań podatkowych, jak również czasu, w którym winien być zgłoszony wniosek o upadłość spółki. Zdaniem skarżącego, spółka winna zgłosić upadłość

w kwietniu 2010 r. po zapoznaniu się zarządu ze sprawozdaniem finansowym, ale nie

z dniem 13 kwietnia 2010 r., lecz 29 kwietnia 2010 r.

Strona zarzuciła, że organ podatkowy wobec wcześniejszego ujawnienia przesłanek upadłości, nie uznał za istotną kwestię, czy termin dwutygodniowy na zgłoszenie wniosku o upadłość zaczął biec dla skarżącego od dnia 30 marca 2010 r., czy też od dnia 15 kwietnia 2010 r., kiedy to zarząd spółki miał możliwość zapoznania się ze sprawozdaniem finansowym. Skarżący podkreślił, że o braku winy członków zarządu świadczy fakt, że osoba prowadząca księgowość spółki odmówiła przedstawienia sprawozdania finansowego zarządowi i w związku z tym zarząd nie mógł się zapoznać z dokumentacją przed 15 kwietnia 2010 r.

Skarżący zarzucił również, że organ podatkowy błędnie określił w zaskarżonej decyzji wysokość zaległości spółki, albowiem zdaniem strony, za zaległości powstałe od kwietnia 2010 r. członkowie zarządu spółki nie odpowiadają, ponieważ jest to już okres po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył.

Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje to, że w deklaracjach VAT-7 złożonych przez spółkę za miesiące marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2009r. oraz od stycznia do maja 2010r. wykazano podatek od towarów i usług podlegający wpłacie w kwocie [...] zł. Z kolei w deklaracji PIT-4R o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy od wynagrodzeń pracowników za miesiące od stycznia do maja 2010r. złożonej w dniu 31 stycznia 2011r. Spółka wykazała kwotę [...] zł. Decyzją z dnia [...]r. naczelnik urzędu skarbowego określił wysokość należności z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od wypłaconych wynagrodzeń pracowników za miesiące od stycznia do czerwca 2010r. wraz z należnymi odsetkami liczonymi do dnia ogłoszenia upadłości w kwocie [...] zł.

Powyższe kwoty nie wpłynęły na konto organu podatkowego i z upływem ustawowych terminów przekształciły się w zaległości podatkowe.

Nie jest spornym również to, że na mocy uchwały nr 4 zwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki, skarżący został powołany na stanowisko wiceprezesa zarządu. Funkcję tę pełnił nieprzerwanie do dnia 05 lipca 2010r. tj. do czasu ogłoszenia upadłości spółki, na wniosek z 27 kwietnia 2010r.

Odnosząc się do tych faktów, należy wyjaśnić, że postępowanie dowodowe

w sprawach podatkowych ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego

w kontekście określonej normy materialnego prawa podatkowego.

Postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem w samym sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji

i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego.

W ocenie WSA ustalenia w tym zakresie zostały dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p."), zgromadzonego

i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 O.p.). Organ rozpatrzył zarówno poszczególne dowody z osobna, jak również we wzajemnej łączności i ustosunkował się do różnic w zebranych dowodach. Mógł kierować się nie tylko wiedzą, ale

i doświadczeniem życiowym i jego rozumowanie było zgodne z prawidłami logiki.

Podstawę materialną decyzji stanowił art. 116 O.p., zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (§ 1). Stosownie do § 2., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Na początek, w odpowiedzi na przywołane w skardze orzecznictwo cywilne, należy zaznaczyć, że pomimo tego, że odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe była wzorowana na rozwiązaniach w prawie handlowym, to prawodawca podatkowy wyraźnie je zaostrzył.

Główną osią sporu jest to, czy skarżący we właściwym czasie zgłosił wniosek

o ogłoszenie upadłości W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 116 § 1 pkt lit. a) i b) O.p. w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1361 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię oraz ich niezastosowanie.

Na początek, Sąd wyjaśnia, co zostało już wcześniej uznane w orzecznictwie, że ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu. Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, sposób jej funkcjonowania, charakter zawieranych transakcji, powinien pozyskać także wiedzę o jej kontrahentach. Powoływanie się na brak wiedzy

o nieprawidłowościach nie oznacza wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki. Bilans spółki nie może być podstawą do ustalenia terminu, w którym stała się ona niewypłacalna.

Przypomnieć należy, że materiał dowodowy wskazuje, że sytuacja spółki wyglądała tak, iż w protokole o stanie majątkowym spisanym już 2 października 2009r. wynikało, że spółka posiada zaległości z tytułu niewypłaconych wynagrodzeń na kwotę [...] zł. Z wykazu zaległych wynagrodzeń na dzień 30 marca 2010r. wynikało

z kolei, że kwota ta wynosiła [...] zł. Do wniosku o upadłość z dnia 27 kwietnia 2010r. załączona została lista wierzycieli w liczbie [...], która opiewa na kwotę [...] zł. W piśmie z dnia 03 września 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, iż spółka posiadała zaległości z tytułu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego, Funduszu Pracy i FGSP, według stanu na dzień 31 grudnia 2008r. z tych tytułów zaległości wynosiły [...] zł. Z tych samych tytułów na dzień 31 grudnia 2009r. Spółka posiadała zaległości w kwocie [...] zł. W dniu ogłoszenia upadłości zaległości wobec ZUS wynosiły [...] zł. Z bilansu i rachunku zysków i strat za lata 2008 i 2009 wynikało, że o ile w 2008r. wartość majątku Spółki wynosiła [...] zł, to na koniec 2009r. spadła do [...] zł. Gwałtownemu obniżeniu uległa także wielkość kapitału własnego, która w 2008r. wynosiła [...] zł, a na koniec 2009r. przyjęła wartość ujemną i wyniosła (-)[...] zł. Zobowiązania krótkoterminowe przewyższyły majątek Spółki o [...] zł. Z deklaracji CIT-8 o podatku dochodowym za 2009r. wynika, że P. Sp. z o.o. wygenerowała stratę w wysokości [...] zł.

Zdaniem WSA nie można odmówić racji organowi w tym, że już na koniec 2009r. dłużnik powinien uznać się za niewypłacalnego, zatem "właściwy czas" na złożenie wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego przypadał na początek 2010r.

Stosownie do art. 11 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego i naprawczego, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że niewypłacalność istnieje wtedy, gdy dłużnik z braku środków nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań.

Z kolei dla oceny, kiedy powstał obowiązek prawny złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki należy wziąć pod uwagę czas zaistnienia jednej z dwóch przesłanek tj. w sytuacji, gdy spółka nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Zatem "właściwym czasem" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości będzie zaistnienie jednej z ww. przesłanek, przy czym istotnym jest, która

z okoliczności zaistnieje pierwsza.

Mając powyższe na względzie Sąd przyznał rację organowi, że moment zapoznania się ze sprawozdaniem finansowym, nie był tym, od którego należało uzależniać spełnienie wymogów art. 116 O.p. Nie ma tu istotnego znaczenia to, czy datą określoną przez organ był październik 2009r., czy koniec tego roku. Z pewnością 27 kwietnia 2010r., w tak ustalonym stanie faktycznym i podatkowoprawnym nie wypełniał art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawa upadłościowego i naprawczego.

Odnosząc się do pozostałych kwestii spornych, stwierdzić po pierwsze należy, że postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki nie służy do weryfikowania kwot wykazanych w deklaracjach podatkowych, co znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1689/10 oraz

z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II FSK 1215/12). Jak długo wysokość zobowiązania wynikać będzie ze złożonej deklaracji podatkowej i nie zostanie zastąpiona wskutek np. złożenia korekty, tak długo będzie kwotą zaległości podatkowej obciążającej – przy spełnieniu pozostałych warunków – członka zarządu spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością. Z akt sprawy wynika, że w deklaracjach VAT-7 złożonych za miesiące marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2009r. oraz od stycznia do maja 2010r. Spółka wykazała podatek od towarów i usług podlegający wpłacie w kwocie [...] zł.

W deklaracji PIT-4R o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy od wynagrodzeń pracowników za miesiące od stycznia do maja 2010r. złożonej w dniu

31 stycznia 2011r. Spółka wykazała kwotę [...] zł. Deklaracja ta stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Deklaracja złożona została przez uprawniony podmiot. Jednocześnie nie złożono w organie podatkowym w imieniu Spółki stosownej korekty.

Ponadto decyzją z dnia [...] r. określono spółce wysokość należności z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od wypłaconych wynagrodzeń pracowników za miesiące od stycznia do czerwca 2010r. wraz z należnymi odsetkami liczonymi do dnia ogłoszenia upadłości w kwocie [...] zł. postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki nie służy do weryfikowania kwot wykazanych w decyzjach ostatecznych.

A zatem to właśnie wysokość zobowiązania wskazana w tych aktach stanowiła zaległość podatkową, obciążającą w efekcie stronę skarżącą.

Niewątpliwie odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Z kolei zaskarżoną decyzją orzeczono

o solidarnej odpowiedzialności podatnika za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień, październik

i grudzień 2009 r. oraz od stycznia do maja 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz

z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł i kosztami egzekucyjnymi

w łącznej kwocie [...] zł oraz podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od stycznia do maja 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł. Podkreślić należy, że skoro maj 2010r. był miesiącem granicznym, jaki wzięto pod uwagę, to nie można czynić zarzutu, że organy obciążyły skarżącego ponad to, co wynika z prawa, to jest ponad zobowiązania, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu

Na marginesie, Sąd wyjaśnia, że za błędne należy uznać zapatrywania autora na temat tego czy strona w rozpatrywanym okresie faktycznie pełniła obowiązki prezesa zarządu w spółce. Zgodnie z treścią art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Za uzasadniony uznaje się pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 335/09 (opubl. CBOS), że gdyby celem ustawodawcy w unormowaniu art. 116 § 2 O.p., było wskazywanie na ponoszenie odpowiedzialności przez członka zarządu spółki prawa handlowego jedynie faktycznie wykonującego swoje obowiązki w danej spółce, nie użyłby określenia "w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu", lecz zwrotów na przykład "w czasie faktycznego wykonywania", czy "w czasie wykonywania" przez nich obowiązków członka zarządu. Dowodzi tego również wykładnia wewnętrzna systemowa omawianego aktu prawnego. W przypadku bowiem, gdy ustawodawca za celowe uznaje wprowadzenie przesłanek o charakterze faktycznym (dokonanym), warunkującym odpowiedzialność innego podmiotu, wówczas jednoznacznie to określa w danym przepisie (np. regulacja art. 111 O.p.). "Pełnić obowiązki" z art. 116 § 2 O.p. oznacza otrzymać legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją, czyli jest to kompetencja do realizowania funkcji członka zarządu przez określony czas. Art. 116 § 2 O.p. jedynie doprecyzowuje czasowe granice odpowiedzialności członków zarządu, a nie ma na celu ograniczenia zakresu podmiotowego, do tych, którzy faktycznie "pełnili funkcje członka zarządu". Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu odwołuje się do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej jedynie formalnie, tj. posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami spółki i czy w ogóle posiadał taką możliwość. Celem normy z art. 116 O.p. jest istnienie odpowiedzialności członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, gdzie podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Dlatego też przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu

o obiektywnie istniejące kryteria, to jest spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu".

Dalej, należy wyjaśnić, że na tym etapie postępowania nie kontroluje się poszczególnych czynności egzekucyjnych. Okoliczności dotyczące bezskuteczności egzekucji zostały wykazane w toku postępowania. Zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08 (ONSAiWSA 2009/2/19) stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.

W sprawie ustalono, że prowadzono postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania należności od spółki z tytułu podatku od towarów i usług na podstawie wykazanych tytułów wykonawczych. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ podejmował czynności zmierzające do zaspokojenia zaległości. Zajęto wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności w Banku BPH S.A. W odpowiedzi z dnia 10 sierpnia 2009r. Bank poinformował, iż saldo rachunków należących do Spółki jest niewystarczające do rozpoczęcia realizacji zajęcia. W dniu 30 grudnia 2009r. wystąpiono do sądu rejonowego z wnioskiem

o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji obejmujący zaległość za maj 2009r. Rozstrzygając wniosek powierzono łączne prowadzenie egzekucji komornikowi sądowemu. Niezależnie od rozstrzygnięcia organ egzekucyjny skierował dalsze zawiadomienia

o zajęciu wierzytelności z rachunku prowadzonych przez kilka banków. W odpowiedzi uzyskano informację, że rachunki zamknięto. W toku dalszych czynności egzekucyjnych zajęto samochody, wierzytelności co ostatecznie okazało się skuteczne w bardzo niewielkim zakresie.

W dniach 28 sierpnia 2009r., 02 października 2009r. i 26 kwietnia 2010r. spisano protokoły o stanie majątkowym, z których wynikało, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, lecz nie osiąga dochodu i nie wykonuje usług.

Prawidłowo zatem uznano, że egzekucja była bezskuteczna w rozumieniu

art. 116 O.p.

Rację ma również organ nie uznając, że skarżący wskazał mienie o jakim mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że mienie spółki wskazywane przez członka zarządu uwalnia go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne i rzeczywiście istniejące oraz umożliwiające przeprowadzenie egzekucji zaległości podatkowych spółki "w znacznej części", co oznacza, że musi mieć egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę znaczności w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych spółki. Od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością członek zarządu tej spółki może uwolnić się wskazując mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wskazane mienie musi więc faktycznie istnieć

i nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej na wyegzekwowanie znacznych kwot, odnosząc to do wysokości zaległości podatkowych oraz przedstawiać realną wartość finansową, co jest niezbędne dla oceny, czy egzekucja z danego mienia umożliwi zaspokojenie długów, m.in. zaległości podatkowych spółki. Określenie "zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części" oznacza, że można przewidzieć z dużą dozą pewności, że egzekucja będzie skuteczna i doprowadzi do wyegzekwowania należności, a ich wysokość będzie miała wartość stanowiącą znaczny (duży) odsetek porównując ją z wysokością zaległości podatkowych spółki. Okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki nie jest sytuacja wskazania mienia jakiegokolwiek, ale takiego, które faktycznie, realnie umożliwia zaspokojenie istniejących zaległości fiskalnych.

Samo wskazywanie, że majątek spółki opiera się na nieruchomościach należało uznać za niewystarczający w świetle chociażby tego, że był on brany pod uwagę przy egzekucji, która ostatecznie okazała się bezskuteczna.

Mając na względzie powyższe oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.