Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 253/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-08-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Włoch po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2011 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2006 r. - postanawia – I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 500 (słownie: pięćset ) złotych, II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

W sprawie opisanej w sentencji niniejszego postanowienia J.D. (dalej: skarżąca/wnioskodawczyni) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując wniosek o przyznanie prawa pomocy tym, że dysponuje dochodem w wysokości najniższego krajowego wynagrodzenia, mąż uzyskuje jedynie 700 zł wynagrodzenia (kwota brutto), z trojga dzieci dwoje jest w wieku szkolnym, najstarsza córka studiuje, równocześnie uzyskując wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 800 zł (brutto), jest także udziałowcem "A"Sp. z o.o. Skarżąca wyjaśniła, że dochody w całości są przeznaczane na niezbędne i konieczne potrzeby rodziny, w tym czynsz za mieszkanie (300 zł), zakupy artykułów żywnościowych, ubrań oraz wydatki szkolne, nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie posiada oszczędności, a cały zgromadzony dotychczas majątek został zabezpieczony przez organ podatkowy w celu ochrony wykonania zobowiązań podatkowych. Według wnioskodawczyni, pozostaje ona na skraju ubóstwa i brak zwolnienia od kosztów sądowych pozbawi jej prawa do sądu.

Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, z uwagi na wyprowadzone wnioski z oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni.

Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., postanowienie wydane przez referendarza sądowego traci moc wskutek wniesienia przez stronę sprzeciwu, który nie został przez sąd odrzucony. W takim przypadku sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu przechodzi w gestię sądu, który rozpoznaje ją na posiedzeniu niejawnym i obowiązany jest samodzielnie poczynić ustalenia, i ocenić je z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a.,

Rozpoznając wniosek skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Tytułem wstępu Sąd wyjaśnia, że w trakcie badania wniosku posiłkował się aktami spraw i dodatkowymi oświadczeniami oraz wyjaśnieniami składanymi przez męża skarżącej w sprawach w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Kierowane, w trybie art. 255 P.p.s.a., wezwania do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, biorąc pod uwagę niewielki odstęp czasowy pomiędzy wnioskami małżonków, pozwalają na przyjęcie tych materiałów i wyjaśnień jako miarodajnych w rozpoznawanej sprawie.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przy czym ciężar dowodów, że znajduje się ona w sytuacji - jak wynika to z powołanego przepisu ustawy P.p.s.a.- spoczywa na wnioskodawcy, na co wskazuje użycie przez ustawodawcę zwrotu: "gdy wykaże".

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że skarżąca nie sprostała obowiązkowi wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołując wyjaśnienia męża skarżącej należy zaznaczyć, że pierwotnie oświadczył, że nikt z domowników nie posiada rachunków bankowych ani kart kredytowych, nikt nie prowadzi działalności gospodarczej, nie zasiada w organach osób prawnych, nie posiada własnego majątku, w tym udziałów i akcji, poza samochodem marki SAAB (należący do skarżącej samochód - został zajęty przez organ egzekucyjny). Z kolei z późniejszych wyjaśnień wynika, że najstarsza córka skarżącej jest jedynym udziałowcem i równocześnie prezesem jednoosobowego zarządu "A"Sp. z o.o. (klub jeździecki i stadnina koni). Spółka ta jest bez wątpienia przedsięwzięciem rodzinnym, firmowanym przez dzieci skarżącej. Powyższe rozbieżności poddają także w wątpliwość inne twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej, o braku rachunków bankowych i rachunków kart kredytowych skarżącej i pozostałych członków rodziny (za wyjątkiem męża skarżącej- wyjaśnienia z 4.04.2011 r., k. 58 akt sądowych), chociażby z uwagi na utrudnienia w życiu codziennym, a w przypadku działalności prowadzonej przez córkę skarżącej w formie organizacyjnoprawnej jaką jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, brak rachunku stanowi naruszenie prawa. Brak wyciągów bankowych nie pozwala na zweryfikowanie przepływów pieniężnych skarżącej, a zeznanie podatkowe nie dowodzi, że sytuacja skarżącej jest na tyle zła, że nie pozwala jej uczestniczyć nawet w najmniejszym rozmiarze w kosztach sądowych w sprawach zawisłych przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (łącznie jest to 17 skarg).

Sformułowania skarżącej odnoszące się do jej sytuacji materialnej mają, zdaniem Sądu, charakter ogólny i nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżąca wywiązała się ze spoczywającego na niej ciężaru dowodzenia. Skarżąca była wspólniczką spółki, której prezesem zarządu jest jej mąż, a obecnie wspólnikami - w miejsce małżonków – dwie osoby prawne i posiadała w niej udziały o łącznej wysokości 350.000 zł we współwłasności małżeńskiej. Przedstawiając swoją sytuację materialną jako ubóstwo, skarżąca nie podjęła się wyjaśnienia na co przeznaczyła niemałe przecież środki pieniężne pochodzące ze zbycia ww. udziałów. Sytuację płatniczą skarżącej polepsza fakt, że rodzina korzysta z lokalu mieszkalnego, będącego własnością kierowanej przez jej męża spółki, na wyjątkowo korzystnych warunkach i ten element znacząco obniża koszty utrzymania jej gospodarstwa domowego. Czynsz najmu w wysokości 300zł, odbiega od cen rynkowych, a ponadto zawiera wszystkie opłaty związane z korzystaniem z lokalu (umowę najmu skarżąca zawarła ze swoim mężem działającym imieniem spółki). We wszystkich sprawach zainicjowanych skargami skarżącej (również we wszystkich sprawach ze skarg jej męża) w sprawie działa pełnomocnik z wyboru. Także potwierdzone zaświadczeniami kwoty zarobków małżonków nie stanowią jednoznacznie o wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, jak próbuje przekonywać skarżąca. Z kolei zabezpieczenie przez organ podatkowy zgromadzonego majątku nie oznacza jego braku. Co do zasady bowiem instytucja zabezpieczenia roszczeń pieniężnych na gruncie prawa publicznego ma na celu stworzenie warunków umożliwiających wykonanie zobowiązania podatkowego, przebiega przed postępowaniem egzekucyjnym, zaś sama decyzja o zabezpieczeniu wygasa – w przypadku decyzji deklaratoryjnej określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub wysokość zaległości podatkowej – w momencie jej doręczenia, co w przypadku skarżącej (a także jej męża) miało miejsce (skarżąca uzasadniając wniosek o prawo pomocy nie zaznaczyła, że jej majątek objęty jest zabezpieczeniem wydanym na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Postępowanie o przyznanie prawa pomocy jest postępowaniem incydentalnym i w ocenie Sądu, nie może być prowadzone w oderwaniu od okoliczności występujących w sprawie. Skarżąca uczestniczyła w procederze obrotu tzw. "pustymi" fakturami, które nie dokumentowały rzeczywistych transakcji, osiągała w ramach prowadzonej działalności znaczne przychody, a w rozliczeniu podatku od towarów i usług wysokie zwroty, zatem powinna mieć świadomość, że takie działania wiążą się z wysokim prawdopodobieństwem ingerencji organów podatkowych, a w dalszej kolejności sporów sądowych.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, pozwalają Sądowi domniemywać, że sytuacja skarżącej nie uzasadnia całkowitego odstąpienia od zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w art. 199 P.p.s.a., a uiszczenie opłaty równej wpisowi stałemu (500 zł) należnej w sprawach z zakresu zobowiązań podatkowych jest uzasadnione. Sąd podziela pogląd, że gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do sądu nie należy utożsamiać z prawem do obrony. Co prawda żadne ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać stronie dostępu do sądu, jednakże jego zagwarantowanie nie oznacza bezwarunkowego prawa strony do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 12 września 2006 r. , sygn. III SA/Wa 1855/06, niepubl.).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji uznając, iż skarżąca będzie w stanie ponosić koszty sądowe do wysokości nieprzekraczającej jednorazowo kwoty 500 zł, co dotyczy opłaty sądowej od skargi i ewentualnych dalszych opłat sądowych i wydatków, jeśli w toku postępowania zajdzie potrzeba ich poniesienia.