Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1054/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 134, art. 57 a,
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 105 w zw. z art. 126 , art. 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 102 par 2 , par 3 pkt 1 lit. 1 lit.a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 130a ust. 10f,
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora [...] w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdów uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) zwanej dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r.

o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) zwanej dalej: "u.p.e.a.", § 3 pkt 1 lit. a i § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 265) zwanego dalej: "rozporządzeniem w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a.",

art. 130a pkt 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U.

z 2017 r., poz. 128) zwanej dalej "p.r.d.", po rozpatrzeniu zażalenia Prokurator Okręgowy w S. oraz Z. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] umarzające postępowanie w sprawie przyznania Z. S. wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o nr rej. [...]

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że wnioskiem z dnia

16 grudnia 2014 r. Z. S. wniósł o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o nr rej. [...], za okres od dnia 27 sierpnia 2008 r.

do dnia 16 grudnia 2014 r. Jako podstawę żądania wnioskodawca wskazał art. 102

§ 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu stojąc na stanowisku, że przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku pojazdu wydanego w postępowaniu cywilnym.

Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło postanowienie Starosty [...] z dnia [...] r. i orzekło o zwrocie wniosku uznając, że sprawa wynagrodzenia za dozór pojazdu objęta jest właściwością sądu powszechnego.

Wyrokiem z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 455/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił ww. postanowienie Kolegium oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji wskazując na powinność organów rozpoznania wniosku Z. S. w oparciu o przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. a i c rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji odmówił przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu, a na skutek wniesienia zażalenia, postanowienie to zostało uchylone przez organ II instancji w dniu [...] r. z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Efektem powyższego było zawnioskowanie przez Starostę G. do Sądu Rejonowego w G. o orzeczenie przepadku pojazdu marki [...] o nr rej. [...] na rzecz Powiatu G. .

W dniu 30 stycznia 2018 r. Starosta [...] cofnął wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu. Organ przypomniał, że na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] z dnia [...] wydanej przez funkcjonariusza Policji Komendy Powiatowej Policji w G., przedmiotowy samochód marki [...] został odholowany w tym dniu na parking strzeżony prowadzony przez Z. S.. Jako przyczynę usunięcia pojazdu wskazano porzucenie i rozgrabienie pojazdu. Pojazd został usunięty z terenu leśnego k. P. .

W piśmie z dnia 29 grudnia 2015 r., Komenda Powiatowa Policji w G. poinformowała organ I instancji, że wymieniony wyżej pojazd został zabezpieczony "procesowo". Prowadzone było postępowanie karne w sprawie krótkotrwałego użycia pojazdu. W dniu 21 stycznia 2014 r. skierowano do Sądu Rejonowego w G. wniosek o likwidację niepojętego depozytu. Wniosek został zwrócony wskutek błędów proceduralnych. Organ stwierdził, że powyższe informacje zostały potwierdzone w dokumentach załączonych do ww. pisma z dnia 29 grudnia 2015 r.

Organ I instancji uznał, iż nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku Z. S., albowiem okoliczności usunięcia pojazdu nie wypełniają kryteriów z art. 130a p.r.d., w szczególności wobec faktu, iż do usunięcia pojazdu doszło na drodze leśnej, w okolicznościach uzasadniających twierdzenie o jego porzuceniu i rozgrabieniu, a nadto wobec uczynienia pojazdu przedmiotem zainteresowania w postępowaniu karnym. W związku z tym, organ I instancji uznał za nieznajdujące podstaw w analizowanym stanie faktycznym wypełnienie dalszego obowiązku nałożonego przepisami art. 130a p.r.d., a mianowicie wystąpienia na podstawie jego ust. 10 do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu, a w dalszej konsekwencji do przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu, sprawowanego przez wnioskodawcę.

W związku z tym, postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a., Starosta [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie przyznania Z. S. wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o nr rej. [...].

Z zażaleniami na ww. postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. wystąpili: Prokurator Okręgowy w S. oraz Z. S..

Wydanemu postanowieniu Prokurator zarzucił naruszenie art. 105 § 1

w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że prowadzone w sprawie postępowanie nie było bezprzedmiotowe i powinno skutkować wydaniem przez organ decyzji merytorycznej.

Prokurator podzielił nadto ocenę ustalonego w sprawie materiału dowodowego dokonaną przez organ I instancji, o braku podstaw w uznaniu, że pojazd został usunięty z drogi w warunkach art. 130a p.r.d., albowiem został on ujawniony w stanie uszkodzonym jako porzucony na terenie leśnym, w rejonie miejscowości P.

i stamtąd usunięty. Pojazd nie został zatem usunięty z drogi w rozumieniu art. 2 pkt 1 p.r.d. Powyższe nie legitymuje organu do wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, ponieważ ograniczają go powołane przepisy art. 130a ust. 1 i 2

w zw. z ust. 10 p.r.d.

W zaistniałych okolicznościach, w ocenie Prokuratora organ I instancji powinien wydać decyzję rozstrzygającą co do istoty sprawy - odmawiającą przyznania Z. S. wynagrodzenia za dozór ww. pojazdu, a nie decyzję umarzającą postępowanie z powodu stwierdzenia, że pojazd nie został usunięty w warunkach, o jakich mowa w art. 130a p.r.d.

Z. S. w swoim zażaleniu wniósł o orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu. Wskazał, jako uznany fakt usunięcia pojazdu na podstawie dyspozycji nr [...] z dnia [...] r., wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w G. w oparciu

o przepis art. 130a ust. 4 pkt 1 p.r.d. Podkreślił, że zarówno w ówczesnym, jak też obecnym stanie prawnym brak było podstaw do weryfikacji decyzji funkcjonariuszy Policji przez właściciela parkingu. Podkreślił, że ewentualna błędna kwalifikacja sytuacji faktycznej przez podmiot wydający dyspozycję usunięcia pojazdu, czy nieuzasadnione posłużenie się formularzem właściwym do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu na podstawie art. 50a lub 130a p.r.d. nie może pozbawiać przedsiębiorcy słusznego wynagrodzenia za wykonanie świadczenia wynikającego ze stosunku prawnego o charakterze publicznoprawnym.

Według Z. S., z całokształtu materiału dowodowego wynika,

że przyczyną usunięcia pojazdu jest jego pozostawienie w miejscu, gdzie jest

to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu, co wypełnia kryteria przepisu art. 130a ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 lit. b p.r.d. W konsekwencji powyższego organ zobligowany jest do podjęcia czynności ustawowych wynikających z art. 130a p.r.d., zmierzających do przejęcia pojazdu na rzecz Powiatu i przyznania wnioskowanego wynagrodzenia.

Z. S. zaakcentował, z powołaniem na dotychczasowe orzecznictwo Kolegium w tego rodzaju sprawach, że nie uchylają odpowiedzialności powiatu względem podmiotu przechowującego pojazd na parkingu strzeżonym, akty podejmowane w toku postępowania karnego przez uprawnione organy względem przechowywanego pojazdu, usuniętego z drogi w warunkach art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. Nie można zatem w takich warunkach przerzucać odpowiedzialności na inne organy, których nie łączy z podmiotem prowadzącym parking strzeżony stosunek prawny.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r.

Wyjaśniło, że w rozpoznawanej sprawie (w związku z wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 455/15) i analogicznych sprawach, podstawą prawną rozpatrzenia wniosku Z. S. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu, jest art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i c rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a. Powyższy tryb rozpoznania wniosków wskazany został, w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w składzie 7 sędziów NSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10.

Jak podkreśliło Kolegium, wymogiem realizacji uprawnienia z art. 102 § 2 u.p.e.a. jest uprzednie orzeczenie o przepadku pojazdu, w aktualnym stanie prawnym, na rzecz powiatu. Stąd w dotychczasowych aktach podejmowanych przez Kolegium, tj. z dnia [...] r., z dnia [...] r., z dnia [...] r., wskazywano konsekwentnie na konieczność spełnienia wskazanego wymogu, uznając, że orzeczenie o przepadku jest istotne dla rozstrzygnięcia o kosztach przechowywania pojazdu należnych podmiotowi prowadzącemu parking strzeżony (dozorcy w rozumieniu art. 102 § 2 u.p.e.a.) w trybie nakazanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Kolegium podniosło, że w ww. uchwale NSA, uzasadniając brak podstaw

do oczekiwania na uprzednie orzeczenie przepadku pojazdu, tenże Sąd nie mógł wskazać na istnienie takiego obowiązku, albowiem analizę właściwego trybu rozpoznania wniosków o przyznanie wynagrodzenia za dozór przeprowadził w odniesieniu do rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a., uwzględniając jego § 3 pkt 1 lit. c. Przepis ten wymaga wyłącznie, aby rzecz ruchoma stała się własnością Skarbu Państwa wskutek objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej.

Kolegium podkreśliło z całą mocą, iż uznany w orzecznictwie sądów administracyjnych i wskazany w niniejszej sprawie, tryb dochodzenia roszczeń przez jednostki prowadzące parkingi strzeżone z tytułu przechowywania pojazdów usuniętych z dróg w warunkach przepisów art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d., nie jest elementem sensu stricte postępowania egzekucyjnego, do którego zastosowanie miałyby regulacje u.p.e.a. w całokształcie, jako właściwe dla wykonania ostatecznych aktów administracyjnych. Tryb ten ograniczony jest aktem odsyłającym, tj. rozporządzeniem w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a. wyłącznie do stosowania przepisów działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczących przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości, uwarunkowany jest uprzednim pozyskaniem prawa własności, w rozpatrywanym stanie faktycznym przez Powiat G., do ruchomości, których koszty przechowywania mają być oszacowane według reguły z art. 102 § 2 u.p.e.a.

Zdaniem Kolegium, treść przepisów wyznaczających wiążący tryb jest jasna

i nie powinna budzić wątpliwości interpretacyjnych, niezależnie zatem od prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądów, zastosowanie

w odniesieniu do jednostki prowadzącej parking strzeżony, domagającej się spełnienia świadczenia za przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi, na podstawie przepisu art. 102 § 2 u.p.e.a., z woli ustawodawcy wyrażonej powołanym rozporządzeniem warunkującym posiadanie statusu właściciela nieruchomości przez powiat, wymaga uprzedniego spełnienia obowiązku, o jakim mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d.

W ocenie Kolegium, w takiej sytuacji w pełni zasadnym pozostawało oczekiwanie na prawomocne rozstrzygnięcie przez sąd powszechny o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu G. , a jego brak w okolicznościach sprawy uzasadniał podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie w sprawie. W stanie prawnym obowiązującym w chwili orzekania przez organ wyższej instancji, nie została wypracowana inna droga dochodzenia kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów usuniętych z dróg w warunkach art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d., w odniesieniu do tych stanów faktycznych, które zapoczątkowało zdarzenie sprzed nowelizacji ustawy p.r.d. w dniu 4 września 2010 r.

Kolegium zauważyło nadto, iż objęta niniejszym postępowaniem kwestia prawna była przedmiotem osądu WSA w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Sz oddalił skargę Prokurator Okręgowy w S. na postanowienie o zawieszeniu postępowania, podjęte w okolicznościach analogicznych jak w niniejszej sprawie. Organ uważa że, rozważania powyższe są istotne dla wykazania, iż wbrew stanowisku Prokurator Okręgowy w S. w sprawie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania. Brak jest bowiem elementu stosunku materialnoprawnego uprawniającego do orzekania o wynagrodzeniu dozorcy w trybie art. 102 § 2 u.p.e.a. Organ I instancji nie powołał się bowiem na brak podstaw faktycznych do uwzględnienia żądania wnioskodawcy, uwarunkowanego przesłankami zacytowanego przepisu, ale wskazał na brak podstaw do zastosowania trybu tym przepisem ukonstytuowanego, dla którego kryteria wyznacza art. 130a ust. 10 p.r.d.

Kolejno za konieczne, organ II instancji uznał odwołanie się do treści przepisów art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d., konstruujących przyczyny obligatoryjnego (ust. 1)

i fakultatywnego (ust. 2) usunięcia pojazdu z drogi. Wskazał, że dyspozycję przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi wydaje: policjant w sytuacjach,

o których mowa w ust. 1-3; strażnik gminny (miejski) w sytuacjach, o których mowa

w ust. 1 pkt 1,4 i 5; osoba dowodząca akcją ratowniczą w sytuacji, o której mowa

w ust. 3. Zdaniem Kolegium, powiązanie ww. przepisów nakazuje przyjąć,

iż do starosty nie należy ocena zasadności usunięcia pojazdu, tę bowiem w chwili usunięcia pojazdu dokonują podmioty wymienione w art. 130a ust. 4 p.r.d., a następnie sąd w postępowaniu cywilnym o orzeczenie przepadku pojazdu. Starosta nie jest nawet powiadamiany o usunięciu pojazdu, w chwili dokonania tego aktu. Dopiero na podstawie art. 130a ust. 10 g p.r.d. jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu.

Kolegium uznało, że według poczynionych w sprawie ustaleń w powyższym zakresie pojazd został usunięty z terenu leśnego, pozostawiony tam i uznany za porzucony. Ten fakt ujawniony został w dyspozycji usunięcia pojazdu, jak też potwierdzony w notatce urzędowej z dnia 27 sierpnia 2008 r., sporządzonej przez funkcjonariusza Policji i jako taki nie wypełnia kryteriów przepisu art. 130a ust. 1 lub 2 p.r.d., a zatem nie uzasadnia wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz Powiatu.

Z tego powodu Kolegium, przyznało rację organowi I instancji, że w świetle ustaleń niniejszego postępowania, pojazd nie został usunięty z drogi w jej rozumieniu nadanym definicją z art. 2 pkt 1 p.r.d., a co za tym idzie odpadły podstawy do uruchomienia procedury przejęcia pojazdu na rzecz Powiatu.

Według organu, umorzenie postępowania w sprawie uzasadnione jest bowiem brakiem podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 102 § 2 u.p.e.a., dla realizacji roszczeń Z. S., ze względów przytoczonych wyżej, nie zaś brakiem podstaw do przyznania wynagrodzenia, wobec niewypełnienia kryteriów tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nieuprawnionym jest rozstrzyganie o zasadności bądź jej braku żądania wnioskodawcy na podstawie ww. przepisu, albowiem na przeszkodzie temu stoi § 3 pkt 1 lit. a i § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a.

Podsumowując, w świetle podjętych w sprawie czynności i aktów procesowych, Kolegium wyjaśniło, że uzasadnieniem dla stwierdzenia bezprzedmiotowości tego postępowania było przekonanie Kolegium o wyłącznej kompetencji sądu powszechnego w ocenie zasadności usunięcia pojazdu, w ramach której analizowane są wszystkie okoliczności usunięcia, w tym przede wszystkim miejsce, z którego usunięto pojazd.

Prokurator Okręgowy w S. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. wnosząc o jego uchylenie w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu Prokurator zarzucił wydanie, z mającym wpływ

na jej treść, naruszeniem przepisów postępowania, tj.:

1) art. 105 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

i umorzenie postępowania, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują,

że postępowanie prowadzone w sprawie przyznania Z. S. wynagrodzenia za dozór pojazdu nie było bezprzedmiotowe i powinno skutkować wydaniem przez organ I instancji decyzji merytorycznej,

a nadto

2) naruszenie art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a., poprzez ich błędną wykładnię wskazującą, iż wobec ustalenia faktu, że pojazd nie był usunięty z drogi

w trybie art. 130a p.r.d., zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, wobec braku podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 102 § 2 u.p.e.a., dla rozpoznania roszczeń dozorcy o wypłatę wynagrodzenia za dozorowanie pojazdu, wobec uregulowań § 3 pkt 1 lit. a i § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a., podczas gdy powyższy fakt stanowi wyłącznie o braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony, a nie determinuje bezprzedmiotowości postępowania.

Prokurator nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem podnosząc, że narusza ono art. 105 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co jest w zasadzie skutkiem błędnej interpretacji art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a., wskazującej, iż wobec ustalenia faktu, że pojazd nie był usunięty z drogi w trybie art. 130a p.r.d., zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu braku podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 102 § 2 u.p.e.a., dla rozpoznania roszczeń dozorcy o wypłatę wynagrodzenia za dozorowanie pojazdu, wobec uregulowań § 3 pkt 1 lit. a i § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a.

Jak zwrócił uwagę Prokurator, Z. S. oparł swój wniosek o art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a., zaś WSA w Szczecinie, wyrokiem z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 455/15, wydanym w niniejszej sprawie, uznał zasadność merytorycznego prowadzenia postępowania przez Starostę G. i wskazał na dysponowanie przez niego podstawami prawnymi do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia kosztów dozoru pojazdu. Argumentował, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Organ I instancji zatem obowiązany był przeprowadzić postępowanie administracyjne i w zależności od materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń, wydać postanowienie rozstrzygające co do istoty sprawy o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu, jeżeli uznałby, że został on usunięty z drogi w trybie art. 130a p.r.d., albo jeżeli do usunięcia przedmiotowego samochodu nie doszło w warunkach tego przepisu – do wydania decyzji o odmowie przyznania wynagrodzenia za jego dozór.

Ponadto Prokurator uważa, że organ I instancji nie może negować potrzeby merytorycznego rozstrzygnięcia i uchylać się od jego wydania, poprzez umorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości, bowiem sytuacja taka nie istnieje.

Wskazując na poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego, Prokurator zwrócił uwagę na różnicę między bezprzedmiotowością postępowania, a brakiem przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Jeżeli strona domaga się rozstrzygnięcia organu, opierając swój wniosek na obowiązujących przepisach prawa materialnego, to organ administracji nie może uchylać się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Czym innym jest kwestia zasadności takiego wniosku, która powinna zostać rozstrzygnięta merytorycznie po przeprowadzeniu postępowania.

Według Prokuratora, w niniejszej sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego wnioskiem Z. S., ponieważ jest zarówno podmiot postępowania, jak i jego przedmiot oraz istnieją podstawy prawne do wydania orzeczenia, a mianowicie art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a. Prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje, że wniosek dozorcy złożony w oparciu o powyższe przepisy powinien być rozpoznany merytorycznie przy uwzględnieniu poczynionych ustaleń faktycznych. Fakt, że pojazd nie był usunięty z drogi w trybie art. 130a p.r.d., nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem strony w powyższym przedmiocie, a stanowi wyłącznie o braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony.

W dalszej części uzasadnienia skargi Prokurator podniósł, że w niniejszym przypadku nie ziściły się przesłanki do uwzględnienia żądania przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu, zgodnie z wnioskiem dozorcy, albowiem postępowanie administracyjne dostarczyło dowodów na to, że pojazd nie był dozorowany w trybie art. 130a p.r.d. Z tego też powodu starosta nie był uprawniony do umorzenia postępowania, lecz powinien wydać decyzję o odmowie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego jest wyrazem uchylania się organu administracji od merytorycznego orzeczenia w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Kontrola sądowa sprawy dokonana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej: "p.p.s.a."), potwierdziła zasadność wniesionej skargi, jednakże nie wszystkie jej zarzuty okazały się w pełni zasadne. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a i w ramach tak zakreślonej kontroli Sąd również dopatrzył się naruszeń prawa, które uzasadniają uwzględnienie skargi.

W kontrolowanej sprawie administracyjnej w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu, organy obu instancji uznały, że zachodzą przesłanki bezprzedmiotowości tego postępowania w rozumieniu art. 105 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", co skutkowało wydaniem postanowienia o umorzeniu tego postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio m.in. art. 105 k.p.a., zgodnie z którego § 1, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W myśl art. 1 pkt 1 k.p.a., ze sprawą administracyjną wiąże się postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, także postanowień albo załatwianych milcząco. W przedmiotowej sprawie uwzględnić trzeba związanie wykładnią prawa dokonaną w wyroku z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 455/15, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił wydane uprzednio w sprawie postanowienie Kolegium oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, wskazując na powinność organu rozpoznania wniosku Z. S. w oparciu o przepis art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) zwanej dalej: "u.p.e.a.", § 3 pkt 1 lit. a i c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 265) zwanym dalej: "rozporządzeniem w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a.".

Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że sprawa ma charakter administracyjny i organ winien rozpoznać ją merytorycznie.

Stosownie do art. 153 p.p.s.a., moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oznacza, że orzeczenie to wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Związanie organu oceną prawną sądu obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym. Oznacza to, że Starosta [...], jako organ właściwy, obowiązany był wydać orzeczenie w sprawie. Sąd kontrolujący niniejszą skargę również pozostaje związany oceną prawną, przedstawioną w ww. wyroku.

Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty, konkretyzującej prawa i obowiązki wynikające z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Należy odróżnić stan w którym nie może być osiągnięty cel postępowania administracyjnego, z uwagi na zastój trwały i ostateczny, wyrażający się w umorzeniu postępowania, od sytuacji, w której organ ustalił brak wystąpienia przesłanek, które w świetle przepisu prawa materialnego konkretyzują uprawnienie lub obowiązek adresata decyzji. Zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. będzie miało miejsce, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, tj. gdy nie istnieje ani przedmiot, ani podmiot konkretnej sprawy. W ocenie Sądu, organy badające wniosek Z. S. nie wykazały wystąpienia tego rodzaju stanu sprawy, który uzasadniałby stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego.

W sprawie niesporna jest okoliczność złożenia przez Z. S. w dniu 16 grudnia 2014 r. wniosku do Starosty [...] o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...]. Jako podstawę żądania wnioskodawca wskazał art. 102 § 2 u.p.e.a. oraz § 3 pkt 1 lit. a i c rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a. Starostę G. wnioskował do Sądu Rejonowego w G. o orzeczenie przepadku samochodu objętego wnioskiem Z. S. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu. W dniu 18 stycznia 2018 r. Starosta [...] cofnął jednak wniosek o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że cofnięcie tego wniosku miało związek z ustaleniem organu, dokonanym w oparciu o dyspozycję usunięcia pojazdu nr [...] z dnia [...] r., sporządzoną przez funkcjonariusza Policji Komendy Powiatowej Policji w G.. Organ przyjął bowiem, że samochód,

o którym w sprawie mowa został odholowany w dniu 27 sierpnia 2008 r. na parking strzeżony, prowadzony przez Z. S., a jako przyczynę usunięcia pojazdu wskazano porzucenie i rozgrabienie pojazdu – usuniętego z terenu leśnego

k. P.

Na gruncie sprawy zostało przesądzone, że jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) zwanej dalej: "p.r.d.", nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a.

Jak słusznie zwrócił uwagę zaskarżony organ, zgodnie ze wskazanym przepisem rozporządzenia, przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości:

1) które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie:

a) prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, (...),

b) darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia

w posiadanie rzeczy niczyjej. Przepis ten odsyła zatem do stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w zakresie zwrotu koniecznych wydatków związanych

z przechowywaniem pojazdu i wynagrodzenia za dozór pojazdu.

Zgodnie z art. 130a ust. 10f p.r.d., do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest zobowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w u.p.e.a. z uwzględnieniem przepisów p.r.d.

Wydanie rozstrzygnięcia kończącego sprawę o umorzeniu postępowania wiąże się z koniecznością uprzedniego zebrania kompletnego materiału dowodowego i poprawnego ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego sprawy, który będzie wykluczał prawną możliwość merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Sąd podkreśla przy tym, że ocena zasadności żądania orzeczenia o przepadku pojazdu usuniętego w okolicznościach wynikających ze wskazanych wyżej przepisów, jest co do istoty rolą sądu powszechnego.

W zaskarżonym postanowieniu organ nie kwestionował konieczności poniesienia kosztów dozoru przedmiotowego pojazdu co do zasady, uznał jednak, że przyznanie kosztów nie jest możliwe z uwagi na to, że powiat nie może stać się właścicielem pojazdu na mocy orzeczenia sądu powszechnego. Przyczyną odmowy wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu, była ocena organu zasadności tego wystąpienia. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia 27 sierpnia 2008 r., z którego wynika, że pojazd został usunięty na podstawie art. 50 ust. 1, art. 130a ust. 2 pkt 1 p.r.d., z terenu leśnego k. P. , ze wskazaniem jego umieszczenia na parkingu: "G., ul. [...]". Usunięcie przedmiotowego pojazdu w ww. sposób, Starosta [...] akceptował przez cały dotychczasowy okres znajdowania się pojazdu marki [...] nr rej. [...], pod dozorem wnioskodawcy. W ocenie Sądu, organy obu instancji nie poddały ww. kwestii wyczerpującym wyjaśnieniom i ocenie. Z akt nie wynika, że organy podejmowały jakąkolwiek aktywność, aby pozyskać dodatkowe niezbędne informacje mające zweryfikować zasadność twierdzenia, że pojazd pomimo wykorzystania przez Policję druków dotyczących usunięcia pojazdu i przekazania na parking w trybie administracyjnoprawnym, w istocie został usunięty w warunkach, w których przyznanie kosztów dozoru pojazdu nie podlega rozpoznaniu przez starostę. Sąd zauważa przy tym, że nie jest wykluczony ruch drogowy

w lasach/terenach leśnych, dopuszczony drogami, które spełniają przesłanki definicji drogi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i 1a p.r.d. Brak ustaleń w tym zakresie nie może stanowić dla organu podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego.

W zaistniałej sytuacji Sąd uznał, że organ I instancji bez wykazania uzasadnionej przyczyny wycofał wniosek złożony do Sądu Rejonowego w G. o orzeczenie przepadku pojazdu marki [...] nr rej. [...].

Tym samym Sąd podziela zarzuty skargi Prokuratora, iż wadliwie organ uznał,

że powyższa sytuacja wypełnia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a. Organ nie wykazał bowiem, aby ze względów podmiotowych czy przedmiotowych wystąpiła sytuacja przewidziana w hipotezie ww. przepisów. Z. S. żądanie swe sformułował jednoznacznie, wskazując na oczekiwanie rozpoznania sprawy przez organ przy uwzględnieniu podstaw prawa administracyjnego. Ten tryb dochodzenia żądania wnioskodawcy potwierdził WSA

w Szczecinie we wskazanym wyżej wyroku o sygn. akt II SA/Sz 455/15. To, czy

w ustalonych okolicznościach sprawy można uznać, że wnioskodawca był podmiotem wyznaczonym przez właściwego starostę do prowadzenia parkingu, a więc sprawował dozór administracyjny uprawniający go potencjalnie do wypłaty należności, o jakich mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a., ma więc znaczenie dla oceny zasadności jego żądania, nie zaś dla stwierdzenia czy istnieje przedmiot postępowania administracyjnego.

Tak więc następstwa, jakie wynikać powinny z dodatkowych wyjaśnień stanu faktycznego sprawy, które Sąd wyżej wskazał, nie mogą uwalniać organu od obowiązku merytorycznego rozpoznania wniosku Z. S., według reguły, jaką jest obowiązek załatwienia sprawy co do istoty. Jeżeli nie wystąpiły podstawy do wydania pozytywnej decyzji w danej sprawie, to organ wydaje decyzję odmowną, a nie decyzję o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana co do zasady w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się przez organ od merytorycznego rozpoznania sprawy. W świetle przepisów z art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., adresat decyzji ma prawo oczekiwać od organu rozpoznania sprawy co do jej istoty i poznania względów faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się w rozpoznaniu sprawy.

Zdaniem Sądu, organ wydając zaskarżone postanowienie dopuścił się naruszenia ww. przepisów w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wykazał zasadności uchylenia się od merytorycznego rozpoznania wniosku Z. S. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu. Z uwagi na brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, na obecnym etapie przedwczesne byłyby wywody Sądu orzekającego co do twierdzeń Prokuratora o nieziszczeniu się przesłanek do uwzględnienia żądania Z. S. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu, co stanowi wyłącznie o braku podstaw do uwzględnienia żądania strony na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a. Organ nie podjął bowiem w ww. mierze jakiejkolwiek oceny dowodów oraz stanowiska co do ich znaczenia w świetle przepisów materialnoprawnych.

Uwzględniając przedstawione wyżej naruszenia, do osiągnięcia celów postępowania Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zobligowany będzie uwzględnić uwagi Sądu na temat prawnych granic zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. oraz potrzebę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku Z. S., która powinna być poprzedzona wyczerpującym wyjaśnieniem podstaw usunięcia przedmiotowego pojazdu, na podnoszenie niezasadności uzyskania orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu G.

Kierując się powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.