Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 965/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1, art. 101 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 647
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 391
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity
article: par. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 147, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 16 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi M. W., I. W. i M. W. na uchwałę Rady Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 28 grudnia 2012 r. nr XXVI/179/12 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Tomaszów Mazowiecki na obszarze części wsi Smardzewice 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w paragrafie 15 punkt 5 i w paragrafie 16 punkt 3 i 4, 2. zasądza od Rady Gminy Tomaszów Mazowiecki na rzecz M. W., I. W. i M. W. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona uchwała w części określonej w punkcie 1. nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 23 sierpnia 2013 r. M. W., I. W. i M. W. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uchwałę Rady Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 28 grudnia 2012 r. nr XXVI/179/12 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Tomaszów Mazowiecki na obszarze części wsi Smardzewice. Skarżący zakwestionowali następujące zapisy planu:

1) § 15 pkt 5 (rozdział 4: Przepisy szczegółowe w zakresie uzbrojenia) o treści : "warunkiem realizacji zabudowy na terenach oznaczonych na rysunku planu symbolami od [...] do [...] jest wykonanie sieci wodociągowej, zaopatrującej docelowo tereny w wodę z ujęcia gminnego";

2) § 16 pkt 3 (rozdział 4: Przepisy szczegółowe w zakresie uzbrojenia) o treści: "zakazuje się stosowanie przydomowych oczyszczalni ścieków";

3) § 16 pkt 4 (rozdział 4: Przepisy szczegółowe w zakresie uzbrojenia) o treści: "warunkiem realizacji zabudowy na terenach oznaczonych na rysunku planu symbolami od [...] do [...] jest wykonanie sieci kanalizacji sanitarnej, która docelowo będzie odprowadzać ścieki komunalne, bytowe, zakaz realizacji na tych terenach szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych".

Powyższym zapisom zarzucili naruszenie interesu prawnego i uprawnień, wynikających z realizacji prawa własności w stosunku do nieruchomości skarżących, wnosząc o stwierdzenie nieważności wskazanych zapisów zaskarżonej uchwały oraz o stwierdzenie, iż zaskarżona we wskazanej wyżej części uchwała nie podlega wykonaniu, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że są współwłaścicielami działki nr [...], która jest objęta planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Tomaszów Mazowiecki na obszarze części wsi Smardzewice. Pismem z dnia 26 czerwca 2013 r. wezwali Radę Gminy Tomaszów Mazowiecki do usunięcia naruszenia prawa na skutek podjętej uchwały nr XXVI/179/12. Zdaniem skarżących kwestionowane ustalenia planu mają charakter ograniczający prawo własności w sposób daleko przekraczający wyjątki, jakie dopuszcza Konstytucja RP w art. 31 ust. 3. Te ustalenia to sformułowane zakazy, dla których przyjęty uchwałą plan nie przewiduje rozwiązań alternatywnych. W konsekwencji wykonywanie prawa własności, w tym możliwość dokonywania inwestycji jest uzależnione od tego kiedy Gmina zrealizuje określone przedsięwzięcia infrastrukturalne w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzenia ścieków. Skarżący wskazali, że na etapie rozstrzygania uwag do projektu gmina sama przyznała, że te przedsięwzięcia mają charakter wieloletni i nie wiadomo kiedy mogą zostać ukończone. W tej sytuacji skarżący zostali pozbawieni możliwości prowadzenia jakichkolwiek inwestycji na nieruchomości objętej planem, a więc podstawowego atrybutu prawa własności (art. 140 kodeksu cywilnego), w sposób nieuprawniony i niezgodny z Konstytucją RP. Skarżący przyznali, że ich nieruchomość położona jest także w części w jednostce [...]. Mimo to zdaniem skarżących, w tej części działki, biorąc pod uwagę powierzchnię, zabudowę i uprawę terenu, nie da się zrealizować celów inwestycyjnych ujętych w § 16 pkt 2 zaskarżonej uchwały, wedle którego do czasu wybudowania sieci kanalizacji sanitarnej istnieje możliwość stosowania szczelnych zbiorników bezodpływowych do czasowego gromadzenia nieczystości ciekłych z docelowym obowiązkiem podłączenia do kanalizacji sanitarnej. Nieruchomość o nr [...] jest bowiem położona także w jednostkach planu oznaczonych symbolem [...],[...],[...], co oznacza, że rozciągają się na nią narzucone przez miejscowy plan ograniczenia. Skarżący podnieśli, że przedmiotowa działka jest przedmiotem współwłasności, do której mają zastosowanie przepisy m. in. art. 195-221 k.c. Analiza tych przepisów pod kątem uprawnień współwłaścicieli, w tym prawa żądania zniesienia współwłasności poprzez fizyczny podział rzeczy, nasuwa w sposób jednoznaczny wniosek, iż zaskarżone przepisy planu naruszają uprawnienie współwłaścicielskie, gdyż na podzielonych działkach, pozostających poza jednostką [...], nie mogłyby być realizowanie cele mieszkaniowe. W planie nie przewidziano też żadnej możliwości alternatywnego rozwiązania odnośnie możliwości odprowadzania ścieków do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej. Nadto, z uchwały nie wynika dlaczego na terenie przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną (§ 7 ust. 1 teren zaznaczony symbolami od [...] do [...]) nie dopuszczono możliwości odprowadzania ścieków do zbiorników bezodpływowych. W opinii skarżących oznacza to wewnętrzną niespójność planu, skoro przewidziano wykorzystanie danego obszaru pod zabudowę mieszkaniową, jednocześnie nie uwzględniając możliwości odprowadzania ścieków z tych terenów, w postaci zbiorników bezodpływowych, do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej. Na marginesie wskazali, że w bezpośrednim sąsiedztwie ich działki (na całej długości od strony południowej, terenie objętym planem uchwalonym w dniu 24 kwietnia 2008 r., nr uchwały XVII/104/08) można realizować inwestycje mieszkaniowe bez ograniczeń dotyczących budowy zbiorników bezodpływowych czy przydomowych oczyszczalni ścieków. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucili także naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j. t. Dz. U. nr 132, poz. 622 ze zm.), wedle którego właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku. Nadto, naruszenie § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). W ocenie skarżących zakaz lokalizacji zbiorników bezodpływowych lub przydomowych oczyszczalni ścieków musiałby być poparty konkretnymi analizami wyłączającymi możliwość ich lokalizowania, np. ze względu na ochronę środowiska, przy czym w sprawie brak jest takich analiz.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Tomaszów Mazowiecki wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że nieruchomość skarżących przeznaczona została w planie na cele budowlane oraz uzupełniająco - pod układy drogowe. Zdaniem organu plan nie jest dotknięty wadami, a zarzuty skarżących są niezasadne. Wyjaśnił, że nieruchomość skarżących położona jest także w jednostce oznaczonej symbolem [...], która przewiduje możliwość zabudowy z zastosowaniem zbiorników bezodpływowych (§ 16 pkt 2). Zdaniem organu żaden ze skarżących, a także żaden z pozostałych właścicieli sąsiednich nieruchomości nie doznał uszczerbku swojego interesu prawnego w postaci braku możliwości zabudowy zgodnej z planem. Nieruchomość jest bowiem uzbrojona w wodociąg. Organ dodał, że cały teren objęty planem stanowi powierzchnię ok. 80 ha, na której możliwa jest zabudowa ok. 600 budynków mieszkalnych. Ostrożne szacunki pozwalają wskazać, iż na obszarze tym może docelowo mieszkać ok. 2400 osób, co stanowi ponad 20 % obecnego stanu ludności w Gminie. Zdaniem organu nie sposób zatem zaakceptować sytuacji, w której odprowadzanie ścieków komunalnych z takiego obszaru przewidywanej liczbie mieszkańców miałoby opierać się na gromadzeniu odpadów w zbiornikach bezodpływowych czy w oparciu o przydomowe oczyszczalnie ścieków. Ponadto, z obawy skarżących, iż niemożliwe będzie w przyszłości dokonywanie zabudowy przez osoby, które nabędą od skarżących tereny budowlane, trudno jest wywieść naruszenie interesu prawnego, skoro faktycznie na działce skarżących istnieje od chwili wejścia w życie planu możliwość zabudowy zgodnej z jej zapisami. Podkreślił, że jednym z celów uchwalenia przedmiotowego planu było przejęcie kontroli nad postępującym, chaotycznym rozprzestrzenianiem się zabudowy realizowanej na podstawie decyzji o warunkach zabudowy, które wydawane są na podstawie analizy wyłącznie najbliższego sąsiedztwa i nie uwzględniają potrzeby kształtowania uporządkowanej struktury funkcjonalno-przestrzennej w większej skali. Stwierdził, że w sporządzonym planie zaprojektowany został hierarchicznie ukształtowany układ drogowy i uzbrojenia technicznego, powiązany z istniejącą infrastrukturą, zapewniający właściwe funkcjonowanie powstającego osiedla, jako spójnej całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. – przywoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: p.p.s.a.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Kognicji sądu administracyjnego, na mocy art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., poddane zostały także akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Takim aktem prawa miejscowego bez wątpienia jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi M. W., I. W. i M. W. są: § 15 pkt 5, § 16 pkt 3 i pkt 4 uchwały Rady Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 28 grudnia 2012 r. nr XXVI/179/12 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Tomaszów Mazowiecki na obszarze części wsi Smardzewice.

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi i zachowanie terminu do jej wniesienia, stwierdzić trzeba, iż warunki te zostały zachowane. Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym). Wniesienie skargi na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym na uchwałę organu gminy uzależnione jest od bezskutecznego wezwania organu gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. O bezskuteczności tego wezwania można mówić zarówno wówczas, gdy organ nie uwzględnił wezwania i to stanowisko przedstawił w odpowiedzi na wezwanie, jak i wtedy, gdy właściwy organ gminy nie zajął stanowiska w sprawie wezwania i nie udzielił odpowiedzi skarżącemu. W celu wniesienia skargi do sądu na uchwałę lub zarządzenie organu gminy, po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia, skarżący otrzymuje odpowiedź na wezwanie, a następnie, jeżeli w ocenie skarżącego wezwanie nie było skuteczne, wnosi skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie. W niniejszej sprawie, skarżący w dniu 26 czerwca 2013 r. skierowali do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jednakże w uchwale z dnia 25 lipca 2013 r. Nr XXXII/250/13 organ nie uwzględnił wezwania strony do usunięcia naruszenia prawa. Mając na uwadze treść cytowanych uprzednio przepisów ustawy o samorządzie gminnym i Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdzić należy, że skarga do sądu administracyjnego została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu.

W ocenie Sądu nie budzi również wątpliwości, iż skarżący posiadają interes prawny w zaskarżeniu przywoływanego aktu. Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest norma prawa materialnego, zaś interes prawny niekoniecznie musi mieć podstawę w przepisach materialnych prawa administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2010r., w sprawie o sygn. akt II OSK 1981/09, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2009r., w sprawie o sygn. akt II OSK 205/09, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący kwestionują prawidłowość zapisów § 15 pkt 5, § 16 pkt 3 i pkt 4 planu miejscowego, który zawiera normy prawne odnoszące się do nieruchomości stanowiącej ich współwłasność tj. działki nr [...] w S. W tej sytuacji interes prawny skarżących w kwestionowaniu tych zapisów planu miejscowego nie może być przedmiotem sporu. Co więcej, granice zaskarżenia, wyznaczone w art. 101 ust. 1 u.s.g. naruszeniem interesu prawnego wskazują, iż sąd może dokonywać oceny zaskarżonej uchwały tylko w zakresie wyznaczonym granicami przysługującego skarżącym interesu prawnego. Jeżeli więc skarżący posiadają w sprawie interes prawny, wynikający z przysługującego im prawa własności wskazanej nieruchomości, to granicami oceny przez Sąd naruszenia tego interesu prawnego jest zakres ustaleń zaskarżonej uchwały, odnoszący się do tej działki gruntu. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2011r., sygn. akt IV SA/Wa 884/11, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozważania o charakterze merytorycznym poprzedzić należy także ogólną uwagą, iż procedura planistyczna, która ostatecznie doprowadziła do podjęcia zaskarżonej uchwały przebiegała w trybie określonym w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Przechodząc natomiast do szczegółowej analizy sprawy, ustalenia wymaga czy zaskarżonym aktem, w zakresie objętym skargą, doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących, sprowadzającego się do odebrania lub ograniczenia jego prawa własności wynikającego z przepisów prawa materialnego. Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 21 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. właściciel rzeczy korzysta z niej z wyłączeniem innych osób zgodnie z jej społeczno - gospodarczym przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego, z tym, że przy wykonywaniu własności jest ograniczony treścią przepisów szczególnych, a prawo własności nie jest jednak prawem bezwzględnym. Doznaje ono w określonych sytuacjach pewnych ograniczeń, które dopuszcza Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, iż własność może być ograniczona, przy czym tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Takimi przepisami ustawowymi dającymi podstawę do ograniczenia prawa własności są m.in. regulacje zawarte u.p.z.p. upoważniające gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.). Wyłączna kompetencja gminy do planowania miejscowego wyraża się w samodzielnym kształtowaniu sposobu zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu, pod warunkiem działania w granicach i na podstawie prawa i nie nadużywania tego władztwa. Oczywistym jest, że plan zagospodarowania przestrzennego może wkraczać w sferę wykonywania prawa własności (art. 140 K.c.). Przepis art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi z kolei, iż ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Plany ustalają więc możliwość (lub zakaz) prawa zabudowy danej nieruchomości, a przez to określają granice interesu prawnego jednostki. Ustalenia planów zagospodarowania przestrzennego zawierają ograniczenia w zakresie władztwa nad gruntem. W tak szacowanych granicach właściciel (użytkownik wieczysty) może korzystać z gruntu, rozporządzać nim i dokonywać jego zabudowy. Samodzielność gminy nie może jednak niweczyć praw jednostkowych (indywidualnych). Kształtowanie polityki przestrzennej gminy powinno odbywać się z jednej strony z uwzględnieniem prawa osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości do jej zagospodarowania, zaś z drugiej strony z uwzględnieniem prawa do podejmowania działań, które w ramach ograniczonych, m. in. zasadami współżycia społecznego, pozwolą zrealizować zasadę zrównoważonego rozwoju, a jednocześnie służyć będą zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej (wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2011r., sygn. akt II SA/Łd 698/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wszystkie wymienione elementy powinny być rozpatrywane łącznie, a proporcjonalność ingerencji w sferę wykonywania poszczególnych praw własności winna być oceniana przez pryzmat ogólnych założeń planu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżone zapisy § 15 pkt 5, § 16 pkt 3 i pkt 4 uchwały Rady Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 28 grudnia 2012 r. nr XXVI/179/12 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Tomaszów Mazowiecki na obszarze części wsi Smardzewice naruszają interes prawny skarżących, gdyż uniemożliwiają w rzeczywistości zabudowę nieruchomości, przeznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową, do czasu stworzenia podstawowej infrastruktury, w tym wypadku sieci kanalizacyjnej i sieci wodociągowej.

Nieruchomość skarżących, tj. działka nr [...], położona jest częściowo w jednostkach oznaczonych w miejscowym planie symbolami [...],[...],[...], przeznaczonymi pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz częściowo w jednostce oznaczonej symbolem [...] przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usługi komercyjne.

Dla całego terenu objętego zapisami zaskarżonej uchwały przewidziano w Rozdziale 4 pt. "Przepisy szczegółowe w zakresie uzbrojenia" w zakresie zaopatrzenia w wodę jako podstawowe źródło zaopatrzenia w wodę - gminną sieć wodociągową (§ 15 pkt 1), a ponadto rozbudowę sieci wodociągowej stosowanie do potrzeb lokalnych, w uzgodnieniu i na warunkach określonych przez gestora sieci (pkt 2), lokalizację wodociągów w liniach rozgraniczających dróg/ulic (pkt 3) oraz montowanie hydrantów p.poż na sieci wodociągowej. Dla części nieruchomości, oznaczonych na rysunku planu symbolami od [...] do [...], miejscowy plan przewiduje w § 15 pkt 5 możliwość realizacji zabudowy pod warunkiem wykonania sieci wodociągowej, zaopatrującej docelowo tereny w wodę z ujęcia gminnego. Oznacza to, że na części działki skarżących, oznaczonej na rysunku planu symbolami [...],[...],[...] skarżący nie mają możliwości realizacji zabudowy w przypadku braku wykonania sieci wodociągowej.

Rozdział 4 planu w zakresie odprowadzania ścieków, dla całego terenu objętego jego zapisami, przewiduje w § 16 docelowo odprowadzanie ścieków bytowych, komunalnych i przemysłowych do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej oraz jej rozbudowę w miarę potrzeb rozwojowych terenu (pkt 1), nadto zakaz stosowania przydomowych oczyszczalni ścieków (pkt 3). Warunkiem realizacji zabudowy na terenach oznaczonych na rysunku planu symbolami od [...] do [...] jest wykonanie sieci kanalizacji sanitarnej, która docelowo będzie odprowadzać ścieki komunalne, bytowe; na tych terenach zakazuje się realizacji szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych (pkt 4). Na terenach oznaczonych na rysunku planu symbolami [...],[...],[...],[...] i [...] do czasu wybudowania sieci kanalizacji sanitarnej przewidziano możliwość stosowania szczelnych zbiorników bezodpływowych do czasowego gromadzenia nieczystości ciekłych z obowiązkiem okresowego wywozu zgromadzonych nieczystości poprzez wozy asenizacyjne, z docelowym obowiązkiem podłączenia do kanalizacji sanitarnej (pkt 2).

Powyższe oznacza, że na jednej części działki skarżących, oznaczonej na rysunku planu symbolami [...],[...],[...], skarżący nie mają możliwości realizacji zabudowy w przypadku braku wykonania sieci kanalizacji sanitarnej, nie mają też możliwości realizacji szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych oraz stosowania przydomowych oczyszczalni ścieków. Dla drugiej części działki skarżących, oznaczonej symbolem [...], miejscowy plan przewidział do czasu wybudowania sieci kanalizacji sanitarnej możliwość stosowania szczelnych zbiorników bezodpływowych.

W oparciu o powyższe ustalenia wskazać należy, że niedopuszczalne jest przeznaczanie w planie działek pod zabudowę mieszkaniową, a równocześnie nierozwiązanie problemu ścieków bytowych dla planowanych domów, do czasu zaprowadzenia kanalizacji sanitarnej na danym obszarze. Zwłaszcza, iż przepisy prawa przewidują możliwość odprowadzenia ścieków z budynków przeznaczonych na pobyt ludzi do bezodpływowych zbiorników lub oczyszczalni przydomowych, w sytuacji gdy brak jest warunków przyłączenia tych budynków do sieci kanalizacyjnej. Przepisy prawa odnoszą się także do realizacji zabudowy w przypadku braku możliwości przyłączenia do sieci wodociągowej. Zgodnie bowiem z § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m³ na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m³, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska. Uregulowanie to jest zgodne z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który określając obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku, nakazał przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania, określone w przepisach odrębnych. Władztwo planistyczne gminy nie uzasadnia zatem uzależnienia zabudowy od wykonania sieci wodociągowej oraz zakazu wyposażania terenów, przeznaczonych w planie na budownictwo mieszkalne jednorodzinne w elementarne wyposażenie, w szczególności w szczelne, bezodpływowe zbiorniki czy przydomowe oczyszczalnie ścieków. Co więcej, organ planistyczny nawet nie uzasadnił dlaczego wprowadził takie ograniczenie w zaskarżonym planie miejscowym, które faktycznie uniemożliwia skarżącym zagospodarowanie należącej do nich działki zgodnie z przeznaczeniem do czasu wybudowania sieci kanalizacyjnej czy wodociągowej. Za niewystarczające uznać należy bowiem ogólne sformułowanie ujęte uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, wedle którego uzależnienie realizacji zabudowy od wyposażenia terenu w niezbędną sieć infrastruktury technicznej taką jak wodociąg czy kanalizacja sanitarna, zapobiegnie wybiórczej realizacji zabudowy i zakłada pewną etapowość w realizacji ustaleń planu. W takim uzasadnieniu wprowadzonych ograniczeń trudno dopatrzeć się racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów ogólnospołecznych, dla osiągnięcia których je ustanowiono.

Podkreślić w tym miejscu należy, że z akt sprawy nie wynika w szczególności, aby gmina miała w najbliższym czasie zrealizować jakikolwiek plan inwestycyjny lub podjąć inne działania gwarantujące skarżącym zagospodarowanie działki zgodne z jej przeznaczeniem.

Należy zatem stwierdzić, iż § 15 pkt 5, § 16 pkt 3 i pkt 4 uchwały Rady Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 28 grudnia 2012 r. nr XXVI/179/12 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Tomaszów Mazowiecki na obszarze części wsi Smardzewice, w zakresie w jakim uniemożliwiają skarżącym zagospodarowanie należącej do nich działki zgodnie z przeznaczeniem określonym w tym planie, zostały przyjęte z istotnym naruszeniem przepisów art. 6 u.p.z.p., art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 64 Konstytucji i art. 140 K.c., co uzasadniało stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 147 p.p.s.a.

Dodatkowo zauważyć należy, iż § 16 pkt 3 zaskarżonej uchwały w zakresie w jakim zakazuje stosowania przydomowych oczyszczalni ścieków pozostaje w oczywistej sprzeczności z zapisami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Tomaszów Mazowiecki z 2002 r. Zgodnie bowiem z zapisami zawartymi w rozdziale 2.5.4.1 pt. "Kierunki rozwoju gospodarki wodno-ściekowej" Studium postuluje m.in. jako najważniejsze zadanie w dziedzinie kanalizacji gminy - budowę indywidualnych oczyszczalni przydomowych. Tym samym Studium przewidywało na terenie Gminy Tomaszów Mazowiecki możliwość stosowania tej formy odprowadzania ścieków. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż organy planistyczne zobowiązane są do zachowania zgodności projektu planu miejscowego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Jakkolwiek studium nie ma mocy aktu powszechnie obowiązującego, gdyż nie jest aktem prawa miejscowego, to jako akt planistyczny określa politykę przestrzenną gminy i bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan zagospodarowania przestrzennego ma stanowić uszczegółowienie zapisów zawartych w studium, a nie ich dowolną interpretację czy wręcz całkowitą zmianę. Przyjęcie zapisów planu miejscowego niezgodnych z obowiązującymi ustaleniami studium stanowi naruszenie zasad sporządzania planu, co w konsekwencji powoduje nieważność tych zapisów w całości lub części – art. 28 ust. 1 u.p.z.p. (por. ponownie wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r. o sygn. akt II OSK 1408/12 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały w § 15 pkt 5 i w § 16 pkt 3 i 4. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na mocy art. 152 p.p.s.a. w punkcie trzecim wyroku, stwierdzono, że zaskarżona uchwała w zakresie, w którym Sąd stwierdził jej nieważność, nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

LP