Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 640/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 ust.1 i, 3, 4 ,15
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 50
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , Prezydent Miasta odmówił A. Z. przyznania dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że A. Z. w dniu [...] r. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego na częściowe pokrycie wydatków za lokal mieszkalny. W związku z powyższym z wnioskodawcą telefonicznie ustalony został na dzień [...] r. w godzinach od 13.00 do 15.30 termin przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Jednocześnie poinformowano A. Z., iż podczas wywiadu pracownik odbiera oświadczenie o stanie majątkowym od wnioskodawcy i innych pełnoletnich członków gospodarstwa domowego w związku, z czym nieobecność w wyznaczonym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz brak kontaktu w celu ustalenia innego terminu, będzie potraktowane jak odmowa złożenia ww. oświadczenia.

W dniu [...] r. upoważnieni pracownicy Centrum Świadczeń (dalej "[...] ") w przedmiotowym lokalu zajmowanym przez A. Z. przeprowadzili wywiad środowiskowy. W jego trakcie w mieszkaniu, poza wnioskodawcą, obecne były osoby wskazane w deklaracji dołączonej do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, jako pozostające z A. Z. we wspólnym gospodarstwie domowym: konkubina – H. W., córka – A. Z. matka – T. Z.. H. W. i T. Z. złożyły oświadczenia majątkowe, natomiast A. Z. odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, z uwagi na okoliczność, iż nie posiada on kwalifikacji do określenia wartości swojego majątku. Zaproponował powołanie rzeczoznawcy, który dokona takiej wyceny. Zeznał do protokołu, iż posiada oszczędności zgromadzone na koncie bankowym jednak odmówił podania kwoty tych oszczędności. W związku z powyższym w ocenie organu I instancji należało uznać, iż wnioskodawca odmówił złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, co w myśl z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm., dalej zwanej "u.d.m.") skutkuje odmową przyznania dodatku mieszkaniowego.

Od powyższej decyzji A. Z. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W treści złożonego środka prawnego odwołujący się podniósł, że będąc świadomy odpowiedzialności karnej domagał się od "Kontrolerek" pouczenia o zakresie majątku, jaki winien być umieszczony

w przedstawionym mu druku oraz czy musi sporządzić spis inwentarza, jak również,

w jaki sposób [...] zabezpiecza dane majątkowe, na które to pytania nie uzyskał odpowiedzi. A. Z. zaznaczył również, że w art. 7 u.d.m. dla oświadczenia

o stanie majątkowym nie została zastrzeżona forma pisemna. Podkreślił,

że odpowiedział na wszystkie pytania dotyczące zakresu rzeczowego posiadanego majątku, bez dokonania jego szacunkowej wyceny.

A. Z. zaznaczył również, że na początku wywiadu zwrócił się do przeprowadzających go pracowników [...] o udostępnienie tekstu rozporządzenia Ministra właściwego do spraw gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określającego sposób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wzór legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzania wywiadu oraz wzór dokumentów właściwych do przeprowadzenia wywiadu. Pracownicy nie dysponowali jednak tekstem ww. rozporządzenia. Zaznaczył, że na podstawie późniejszej analizy § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1828, dalej zwanego "rozp."), w myśl którego podczas wywiadu ustala się faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy, to osoby prowadzące wywiady muszą być odpowiednio przygotowane, orientować się w zakresie wartości szacunkowej poszczególnych ruchomości i nieruchomości oraz sposobu wypełniania druku oświadczenia o stanie majątkowym, służąc pomocą przy wypełnianiu oświadczenia i biorąc jednocześnie za to współodpowiedzialność.

W ocenie A.Z. przy dokonywaniu czynności przez pracowników [...] został naruszony art. 50 Konstytucji RP, ponieważ nikt nie przedstawił mu ustawy, w której byłoby określone, że "Kontrolerki" mają prawo sprawdzać co mam w mieszkaniu tym bardziej, że jedna z osób przeprowadzających wywiad nie miała legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzania wywiadu, a oglądanie mieszkania miało miejsce po podpisaniu dokumentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr[..] , wydaną na podstawieart.138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "k.p.a."), w związku z art. 2 i 3 u.d.m., uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż w świetle powołanych przez ten organ przepisów art. 3 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 i art. 6 ust. 8 oraz art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 3 i 4 u.d.m. oraz § 1 ust 1 i 2 rozp. istotą rozpoznawanej sprawy jest stwierdzenie, czy wnioskodawca swoim zachowaniem uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone

w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe nie spełnia wymogów określonych w art. 7, 77, art. 80 i art. 81 k.p.a., a powyższe uchybienia organu I instancji doprowadziły do niepełnego ustalenia stanu faktycznego i błędnej oceny prawnej.

W zakresie zarzutu odwołania, iż pracownik SCŚ nie potrafił odpowiedzieć na zadawane przez zainteresowanego pytania Kolegium wskazało, że trudno jest odnieść się do powyższych treści, gdyż w aktach sprawy brak jest ustosunkowania się organu I instancji do odwołania.

W końcowej części uzasadnienia organ II instancji zaznaczył, że Prezydent Miasta ponownie rozpoznając sprawę winien powtórnie przeprowadzić wywiad środowiskowy, podczas którego pracownicy powinni przedstawić stronie stosowne legitymacje oraz przedstawić podstawę prawną dokonywanych czynności, w miarę konieczności posługiwać się przepisami prawa w celu wyjaśnienia wątpliwości strony. Stronie należy wyjaśnić, iż w celu przedstawienia szacunkowej wartości przedmiotów nie jest konieczne ani posiadanie kwalifikacji rzeczoznawcy, ani jego powoływanie. Powyższe odnosi się również do podania ilości zgromadzonych na koncie oszczędności. Kolegium wskazało także, że organ podczas wywiadu powinien również ponownie pouczyć stronę, iż odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego.

W treści skargi zarzucił, iż organ odwoławczy nienależycie wykonał swoje zadanie, gdyż realizując przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie ustosunkował się do wątpliwości, które skarżący zawarł w odwołaniu. W przekonaniu skarżącego w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do kwestii:

1) według jakiego przepisu dokonuje się oględzin mieszkania oraz czy zawartość szaf jest również objęta oględzinami i jak powyższe odnosi się do art. 50 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, w myśl którego przeszukanie mieszkania, pomieszczenia lub pojazdu może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony;

2) czy [...] nie przekracza swoich uprawnień, żądając przed przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego, oświadczenia majątkowego, które w myśl rozporządzenia nie zawsze jest dokumentem wymaganym;

3) według jakich przepisów, bez odpowiedniego przeszkolenia i bez instrukcji na piśmie skarżący może dokonywać wycen posiadanych rzeczy, oraz czy to ma być spis wybiórczy (według jakich kryteriów rzecz miałaby się w nim znaleźć) czy też spis z inwentarza;

4) nieinformowania przez [..] wnioskodawców, ubiegających się o dodatek mieszkaniowy, kiedy, przy jakim majątku przysługuje ww. dodatek i że wywiad środowiskowy jest obligatoryjny.

Skarżący zaznaczył, że od Kolegium oczekiwał zamiast powoływania poszczególnych przepisów rozp., doprecyzowania zasad jakimi mogą kierować się urzędniczy, a czego im nie wolno. Mam bowiem prawo sądzić, że ponownie przeprowadzony wywiad środowiskowy będzie przebiegał podobnie jak pierwszy. Przesłankę do takiego stanowiska stanowi fakt, iż w dniu [...]r. organ

I instancji wyznaczył datę przeprowadzenia drugiego wywiadu środowiskowego, wyraźnie zaznaczając, że interesuje go tylko oświadczenie majątkowe. Nie określono przy tym jak ten dokument będzie przechowywany, komu udostępniany i na jakich zasadach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium wskazało, że przedmiotem postępowania było przyznanie dodatku mieszkaniowego, a nie wyjaśnianie stronie jak powszechnie obowiązujące przepisy prawa mają się do art. 50 Konstytucji, który odnosi się do przeszukania mieszkania, a nie do oględzin. Natomiast co do wszelkich innych zarzutów strony organ II instancji ustosunkował się poprzez uchylenie decyzji do ponownego rozpatrzenia oraz przez wskazanie okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Organ zwrócił jednocześnie uwagę, że przepisy o dodatkach mieszkaniowych nakładają na wnioskodawcę wymóg współdziałania z organem właściwym w sprawach dodatków mieszkaniowych w celu dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych, zaś kwestionowanie podejmowanych przez organ działań w realizacji obowiązków ustawowych może być uznane, za odmowę, o której mowa w art. 7 ust. 4 u.d.m. Staranie się o uzyskanie dodatku mieszkaniowego jest wyłącznie uprawnieniem, które wiąże się z koniecznością spełnienia przepisanych prawem warunków, takich jak czynne współdziałanie z organem przy ustalaniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny, a nie postawą roszczeniową i polemiką na temat obowiązujących przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do uznania, że zaskarżony akt wydany zostało w sposób zgodny z prawem, a zawarte w skardze stanowisko strony skarżącej nie znajduje uzasadnienia.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. z uwagi na nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym

w szczególności czynności związanych z przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu I instancji będzie ponowne przeprowadzenie ww. wywiadu, wyliczając jednocześnie wymogi, jakie powinny zostać spełnione przez pracowników przystępujących do realizacji tej czynności procesowej, w tym związane z udzieleniem skarżącemu stosownych informacji niezbędnych do prawidłowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym.

W ocenie skarżącego stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego

zaprezentowane w ramach uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest niewystarczające. Skarżący zarzucił zaniechanie odniesienia się do podniesionych przez niego w odwołaniu wątpliwości co do podstaw prawnych określających dopuszczalność przeprowadzenia oględzin w jego mieszkaniu oraz określających zasady i kryteria dokonywania przez wnioskodawców wyceny majątku na potrzeby oświadczenia o stanie majątkowym, jak również prawidłowości działań pracowników SCŚ w zakresie żądania złożenia oświadczenia o stanie majątkowym przed przeprowadzeniem wywiadu. Ponadto w jego przekonaniu organ odwoławczy

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się do zacytowania przepisów prawa zamiast doprecyzować zasady jakimi mogą kierować się urzędnicy.

W świetle powyższego przyjąć należy, że podstawową kwestię wymagającą

w sprawie wyjaśnienia stanowi zagadnienie zakresu i sposobu przeprowadzania czynności dowodowych w postępowaniu w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego i na tym tle dokonanie następnie oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w zakresie rozstrzygnięcia oraz treści i motywów jej uzasadnienia. W tym celu niezbędne jest w pierwszej kolejności dokonanie analizy stanu prawnego regulującego tryb przeprowadzenia przedmiotowego postępowania.

W kwestii przesłanek materialnoprawnych warunkujących przyznanie dodatku mieszkaniowego zgodnie z art. 3 u.d.m, dodatek mieszkaniowy przysługuje określonym w art. 2 ust. 1 niniejszej ustawy kategoriom osób posiadających tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8 u.d.m., który dopuszcza możliwość przyznania obniżonej wartości dodatku, jeżeli kwota nadwyżki dochodu nie przekracza wysokości dodatku oraz spełnione zostało kryterium normatywnej powierzchni lokalu, określone w art. 5 u.d.m.

W zakresie trybu przyznawania dodatku mieszkaniowego powołana ustawa

w art. 7 ust 1 stanowi, że dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta,

w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty.

W myśl art. 7 ust. 3 u.d.m., właściwy organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali,

że: 1) występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi

w złożonej deklaracji, o której mowa w art. 7 ust. 1 u.d.m., a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe lub 2) faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w ww. deklaracji.

Upoważniony przez organ gminy pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych: 1) ruchomości i nieruchomości oraz 2) zasobów pieniężnych. Odmowa złożenia takiego oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego (art. 7 ust. 4 u.d.m.). Przed złożeniem oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 4 u.d.m., pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy obowiązany jest jednak pouczyć składającego oświadczenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia (art. 7 ust. 4a u.d.m.).

W art. 7 ust. 15 u.d.m. ustawodawca zawarł upoważnienie dla ministra właściwego do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa do określenia w drodze rozporządzenia sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, a w szczególności ustalenia wzoru kwestionariusza wywiadu, wzoru oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego oraz wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu, mając na uwadze czytelność danych w nich zawartych.

Wykonanie ww. upoważnienia stanowi obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji i powołane przez skarżącego w odwołaniu rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu.

Zgodnie z przepisami § 1 ust. 1 i 2 rozp. wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, podczas którego ustala się faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy. Stosownie do treści § 3-4 rozp. wzór kwestionariusza wywiadu stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wywiad przeprowadza pracownik upoważniony przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, na podstawie legitymacji, której wzór określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przepis § 5 rozp. stanowi natomiast, iż podczas wywiadu pracownik, o którym mowa w § 4 rozp., może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

Według treści załącznika nr 3 do powołanego rozporządzenia, określającego wzór oświadczenia o stanie majątkowym, wnioskodawca powinien określić stan majątkowy członków gospodarstwa domowego, zarówno w zakresie majątku osobistego, jak i objętego wspólnością majątkową. W tym celu powinien uzupełnić formularz w zakresie informacji odnoszących się do wskazanych w nim kategorii składników majątkowych, a w przypadku ruchomości oraz przedmiotów wartościowych, także podać, jak wskazano w treści wzoru formularza, ich szacunkową wartość.

W kontekście powołanych przepisów wskazać należy, że warunkiem przyznania dodatku mieszkaniowego jest spełnienie przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym kryterium dochodowego oraz w odniesieniu do zajmowanego lokalu mieszkalnego – kryterium powierzchniowego.

Instrumenty prawne służące weryfikacji ww. kryteriów stanowić mają

w postępowaniu w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego – środki dowodowe w postaci wywiadu środowiskowego, utrwalanego w formie protokołów, których wzór treści stanowi załącznik do ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz oświadczenie majątkowe składane przez wnioskodawcę pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Tutejszy Sąd stoi na stanowisku, że stosownie do treści art. 7 ust. 3 u.d.m., przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ma na celu przeciwdziałaniu sytuacjom,

w których strona ukrywałaby pewne fakty, mające znaczenia dla ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego i prawidłowej jego wysokości. Przytoczony przepis stanowi instrument umożliwiający zweryfikowanie danych podanych przez stronę we wniosku

o przyznanie dodatku mieszkaniowego i tym samym należyte wydatkowanie pieniędzy publicznych. Poza tym wykładnia analizowanego przepisu prowadzi do wniosku, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjne w przypadku wydania przez organ decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego w związku z wystąpieniem wskazanych w art. 7 ust. 3 u.d.m., rażących dysproporcji pomiędzy stanem rzeczywistym, a informacjami deklarowanymi we wniosku o przyznanie dodatku (zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 lipca

2010 r., sygn. II SA/Sz 735/10, źródło: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niniejszy środek dowodowy, choć po stronie organu gminy brak jest obowiązku skorzystania z niego w każdej rozpoznawanej sprawie dotyczącej dodatku mieszkaniowego, w istotny sposób służy realizacji sformułowanej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy materialnej, której celem jest obiektywne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie może stanowić zatem zarzutu względem organów prowadzących przedmiotowe postępowanie. Środek ten daje bowiem możliwość ustalenia istnienia niezgodności pomiędzy stanem majątkowym deklarowanym we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego a stanem rzeczywistym. Jego przeprowadzenie jest tym bardziej celowe, że jak wyżej wskazano w razie stwierdzenia istnienia rażącej dysproporcji pomiędzy zadeklarowanymi dochodami a posiadanym majątkiem, uzasadniającej odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego, organ i tak zobowiązany byłby do przeprowadzenia takiego wywiadu.

Kolejny nieobligatoryjny środek dowodowy w postępowaniu o przyznanie dodatku mieszkaniowego stanowi oświadczenie majątkowe, którego złożenia organ prowadzący postępowanie może, lecz nie musi zażądać od wnioskodawcy. Zgodnie

z powołanymi przepisami ustawy, oświadczenie takie, o czym uprzednio należy pouczyć wnioskodawcę, złożone powinno zostać pod rygorem odpowiedzialności karnej, a odmowa jego złożenia stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej. Środek ten także służyć ma możliwości ustalenia faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy dając możliwość porównania z jego rzeczywistym stanem majątkowym. Z uwagi na powyższe, pomimo że zarówno u.d.m., jak i rozp. nie regulują etapu postępowania wyjaśniającego, na jakim oświadczenie majątkowe miałoby zostać złożone, za właściwe uznać należy pierwotne odebranie oświadczenia, a następnie skonfrontowanie jego treści ze stanem rzeczywistym, w tym oględzinami lokalu mieszkalnego przeprowadzanymi przy okazji przeprowadzanego wywiadu.

W zakresie ponoszonej przez skarżącego okoliczności braku uprawnień oraz wiedzy i doświadczenia w zakresie szacowania wartości ruchomości wskazać należy, że ani u.d.m. ani rozp. nie wymagają posiadania takich kwalifikacji po stronie wnioskodawcy, jak również nie wskazują na konieczność, czy nawet na celowość powoływania biegłego rzeczoznawcy. Zwrócił zresztą na to uwagę organ odwoławczy w zakresie zawartych w zaskarżonej decyzji wytycznych dla organu I instancji.

W zakresie wzoru formularza oświadczenia majątkowego stanowiącego załącznik nr 3 do rozp. wskazano w sposób wyraźny, że wnioskodawca ma podać wartość szacunkową ruchomości oraz przedmiotów, jakie uznaje za wartościowe. Zgodnie z powszechnie nadawanym znaczeniem słowu "szacunkowy" przyjmuje się, że oznacza ono "przybliżone określenie wartości, wielkości lub ilości czegoś". Słowo "przybliżony" oznacza natomiast wartość lub liczbę niezupełnie dokładną, zaokrągloną, ale bliską rzeczywistej. W założeniu to wnioskodawca ma podać określoną przez siebie wartość rzeczy, kierując się własną wiedzą i doświadczeniem, tak by w miarę możliwości odzwierciedlała ona jej wartość rzeczywistą.

Rygor odpowiedzialności karnej stanowić ma zagrożenie sankcją przede wszystkim za zatajenie informacji o posiadanych składnikach majątkowych, względnie celowe i świadome istotne zaniżenie ich wartości, nie zaś niedokładne ich oszacowanie, zwłaszcza, że do ich wyceny ustawodawca nie zastrzega obowiązku posiadania szczególnych uprawnień.

W zakresie zarzutu skarżącego naruszenia przez organ I instancji art. 50 Konstytucji RP wyjaśnić należy, na co Kolegium wskazało uwagę w odpowiedzi na skargę, że w sposób niewłaściwy identyfikuje on instytucję przeszukania, do której prawodawca wprost odwołuje się w powołanym przepisie ustawy zasadniczej,

z instytucją oględzin, jako dopuszczonym przez przepisy K.p.a. środkiem dowodowym służącym ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Przeszukanie stanowi środek dowodowy, który może zostać przeprowadzony niezależnie, a nawet wbrew woli określonej osoby. Przyjmuje się, że cel powyższego unormowania stanowi okoliczność, iż w ramach walki z przestępczością może zaistnieć potrzeba przeszukania mieszkania, innych pomieszczeń czy pojazdu. Konstytucja sytuacje takie przewiduje i dopuszcza, jednakże na określonych warunkach, które określa ustawa, precyzująca bliżej sposób wykonywania tych czynności (por. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz). Powyższe uprawnienia w zakresie organów administracji posiadają choćby organy egzekucyjne, które zarządzić mogą przeszukanie w trybie art. 47 ustawy z dnia 17 czerwca1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015,zezm.). W przypadku ustawy o dodatkach mieszkaniowych ustawodawca nie zastrzegł możliwości dokonania przeszukania, wobec czego możliwość jego przeprowadzenia w postępowanie o przyznanie takiego dodatku jest wyłączona.

W przypadku oględzin, mają one umożliwić pracownikom organu bezpośrednią możliwość dokonania spostrzeżeń celem weryfikacji złożonej przez wnioskodawcę deklaracji. Wnioskodawca może odmówić przeprowadzenia oględzin, niemniej musi on mieć świadomość, że może to utrudnić ustalenie stanu faktycznego sprawy, a tym samym współpracę z organem prowadzącym postępowanie.

Odnosząc powyższe do zarzutu zaniechania odniesienia się przez organ odwoławczy do problematyki naruszenia art. 50 Konstytucji RP uznać należy, że choć faktycznie brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniesienia wprost, to organ niewątpliwie dostrzegł mylne traktowanie przez skarżącego instytucji przeszukania oraz oględzin, czemu dał wyraz w zawartych w decyzji wytycznych, co do właściwego pouczenia skarżącego w ramach ponownie przeprowadzanego wywiadu środowiskowego.

Na koniec należy odnieść się także do zarzutu skarżącego dotyczącego braku określenia w zaskarżonej decyzji zasad prawidłowego postępowania. Wskazać należy, że organ II instancji nie jest uprawniony do określania jakichkolwiek zasad działania, które nie znajdują umocowania w obowiązujących przepisach prawa. Podstawę działania w postępowaniu administracyjnym, poza przepisami Konstytucji RP, wyznaczają przede wszystkim zasady ogólne postępowania administracyjnego, sformułowane w rozdziale II k.p.a. Jednymi z podstawowych zasad tego postępowania jest zasada prawdy materialnej, nakładająca na organy administracji publicznej obowiązek rzetelnego i wnikliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz zasady związane z uprawnieniami procesowymi strony, tj. zasada informowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Zarówno rozstrzygnięcie, jak i sposób uzasadnienia jego motywów, w tym także zawarte w uzasadnieniu wytyczne co do dalszego postępowania stanowią wyraz tego, iż organ odwoławczy w pełnym zakresie w ramach postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji respektował powyższe zasady.

Podsumowując uznać należy, że organ odwoławczy w sposób właściwy dokonał oceny postępowania prowadzonego przez organ I instancji wykazując jego nieprawidłowości. Jednocześnie w wytycznych dla organu zawarł wskazania co do właściwego postępowania, którego efektem powinno być także, poprzez właściwą realizację zasady informowania, usunięcie wątpliwości podniesionych przez skarżącego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.