Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SO/Wa 1/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art 246 § 1 pkt 1, 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku Z. B. o wymierzenie grzywny Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Sądu Najwyższego za nieprzekazanie skargi z dnia 24 listopada 2016 r. na bezczynność Rzecznika Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 24 września 2016 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 6 września 2017 r. Z. B. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SO/Wa 1/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, jednocześnie zwrócił się z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy.

We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 20 października 2017 r. skarżący wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, m. in., że nie pracuje zawodowo. Oświadczył, że obecnie otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 762,92 zł.

Wskazał, że jego wydatki kształtują się na średnim poziomie jeżeli chodzi o utrzymanie, zaś "wydatki na skutki powodzi z 2010 r." są ogromne. Oświadczył także, że ma ogromne zadłużenie. Wskazał, że jest właścicielem domu o pow. 90 m2, w tym mieszkania ok. 12 m2. Posiada również nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha, którą obsiewa zbożem, ale teraz jest zalana, z uwagi na nieusunięcie skutków powodzi. Wskazał także, że posiada wierzytelności, które "są bardzo duże, w postępowaniach pseudo sądach cywilnych"

Zarządzeniem z dnia 27 października 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę:

a) do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia emerytalnego,

b) do nadesłania dokumentów (ewentualnie złożenia oświadczenia) wskazujących wysokość poszczególnych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne;

c) do nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych;

d) do udokumentowania zadłużenia, o którym mowa w rubryce nr 5 formularza PPF (należy wskazać sumę zadłużenia, nadesłać kopie umów pożyczek, ewentualnie oświadczenia wierzycieli - jeżeli są osobami prywatnymi - w sprawie wysokości zadłużenia).

W piśmie z dnia 7 listopada 2017 r. wnioskodawca podniósł, że trudno określić wysokość wydatków na utrzymanie, są nimi skromne zakupy żywności, czy inne wydatki konieczne, zakup lekarstw i wydatki związane z dwukrotnym pobytem w szpitalu.

Skarżący oświadczył, że kont bankowych nie posiada. Ponadto wnioskodawca stwierdził, że nie da się udokumentować jego zadłużenia, które wynosi ponad milin złotych. Osoby prywatne oświadczenia w tej kwestii nie złożą, "zaś inne zadłużenia nie wiadomo jakie – przychodzą od komorników i izb skarbowych, z tym, ze nie wiadomo kto komu ile jest winien (...)".

. Do wniosku dołączył kopię przekazu pocztowego z ZUS na kwotę 762,92 zł,

Rozpoznając wniosek, zważono co następuje:

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).

Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie.

W rozpatrywanej sprawie skarżący we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wskazał, że otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 762,92 zł. Wskazał także, że poza domem i nieruchomością rolną o pow. 0,58 ha nie posiada majątku. Skarżący oświadczył także, że grunt rolny (0,58 ha) obsiewany zbożem, jest teraz zalany z powodu nieusunięcia skutków powodzi z 2010 r. Podał także, że wydatki na utrzymanie kształtują na średnim poziomie, natomiast wydatki na usuwanie skutków powodzi z 2010 r. są ogromne. Oświadczył także, że jest zadłużony na ponad milion złotych.

W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku w szczególności poprzez wskazanie (udokumentowanie) wydatków, nadesłanie wyciągów z kont bankowych, udokumentowanie zadłużenia.

W nadesłanym oświadczeniu z dnia 7 listopada 2017 r. wnioskodawca nie udokumentował, ani nawet nie wymienił poszczególnych wydatków, nie udokumentował także zadłużenia, wskazując jedynie, że wysokość zadłużenia wynosi ponad milion złotych.

Zdaniem referendarza sądowego wnioskodawca nie wykonał należycie wezwania i podane przez niego informacje w dalszym ciągu nie pozwalają na rzetelną ocenę jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Skoro skarżący powołuje się na wielomilionowe zadłużenie, to nie powinno być problemu z udokumentowaniem tych faktów. Tymczasem skarżący oświadczył, że zarówno wydatków, jak i zadłużenia nie da się wykazać, ani udokumentować.

Skarżący nie przedstawił także żadnych dokumentów wskazujących, że ma problemy z regulowaniem bieżących rachunków.

Przede wszystkim podkreślić należy, że to wnioskodawca chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości wykonywać wezwania do uzupełnienia wniosku. Stosownie bowiem do cytowanych wyżej przepisów –art. 246 § 1, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Należy podkreślić, że w ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15, LEX nr 1640412).

W rozpoznawanej sprawie wobec nieprzedłożenia dokumentów i informacji pozwalających na rzetelną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, nie sposób uznać, że wykazał on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.