Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1660/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 135, 145 par 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 32 ust 1, art 34
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
article: art 3 ust 1 pkt 9, 22, 3 ust 3
journal: Dz.U. 2007 nr 39 poz 251
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego Z. Sp. z o.o. z siedzibą w D. kwotę 5617 (pięć tysięcy sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2013 r., którą nałożono na Z. Sp. z o.o., zwaną dalej "Zakładem", karę pieniężną w wysokości 180 000 zł., wobec przywiezienia nielegalnie z R. (bez dokonania wymaganego zgłoszenia) odpadów niebezpiecznych, o kodzie 05 01 07*, w postaci kwaśnych smół z rafinacji ropy naftowej, zmieszanych z tlenkiem wapnia i węglem.

Uzasadniając orzeczenie, po zreferowaniu przebiegu sprawy, organ odwoławczy przywołał jej następujące faktyczne i formalne uwarunkowania:

- kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. Nr 124, poz. 859 ze zm.), na Zakład, jako odbiorcę odpadów,

- kontrolowany Zakład był odbiorcą substancji o nazwie T., przywiezionej w 2009 roku z [...] firmy H., w ilości 465,42 Mg.; w toku postępowania dokonano analizy dokumentów; normy zakładowej [...] (wydanej 23 września 2008 r. przez Spółkę B.), karty bezpieczeństwa T. (wydanej również przez tą spółkę), certyfikatu nr [...] (wystawionego 6 lutego 2009 r. przez organ certyfikujący W.), i protokołu oceny nr [...] (wystawionego przez firmę W.); dokumenty te Zakład przedstawił w celu zaświadczenia, że substancja T. jest zgodna z [...] normami i dopuszczona do obrotu na rynku [...] jako paliwo,

- na podstawie wskazanych dokumentów oraz umowy z 18 lutego 2009 r., zawartej pomiędzy Zakładem a firmą H. ustalono, że H. kupiła substancję T. od jej [...] producenta firmy B.; ustalono też także, że substancja T. została wyprodukowana przez B. poprzez zmieszanie miału węglowego, tlenku wapnia oraz kwaśnych smół z przeróbki ropy naftowej wydobywanych z lagun firmy O. w okolicach O., które są składowiskami odpadów niebezpiecznych eksploatowanych do lat 90-tych uprzedniego wieku przez nieistniejąca już rafinerię ropy naftowej; składowiska odpadów niebezpiecznych są rekultywowane, a usuwane z nich odpady są przekazywane do spalenia w instalacjach; substancja T., wytwarzana przez B., według jej wytwórcy jest przeznaczona do zastosowania w średnich i wielkich zakładach energetycznych,

- przesłuchano (przed organem I. instancji) w charakterze świadków pracowników zakładu; wskazane wcześniej dokumenty, w opinii strony, świadczyły, że substancja T. jest paliwem energetycznym, spełniającym wymagane normy na rynku [...],

- kwaśne smoły, pochodzą z procesów rafinacji ropy naftowej, który miał miejsce podczas procesu produkcji paliw w rafinerii [...], znajdującej się w pobliżu [...]; nie były produktem - celem procesu produkcyjnego, lecz substancją powstałą w trakcie produkcji paliwa, dla której dotychczasowy właściciel (firma O.) nie znalazła dalszego zastosowania; pozbywała się kwaśnych smół poprzez ich składowanie w składowiskach odpadów niebezpiecznych - tzw. lagunach; kwaśne smoły stanowiły więc pozostałości z procesów przemysłowych i wypełniały definicję odpadu, określoną art. 3 ust. 1 - znajdującej w sprawie zastosowanie, z uwagi na termin zdarzenia (przywóz odpadów) - ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.),

- w świetle nowych przepisów - ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21) - substancja o nazwie T., również wypełnia definicję odpadu - określoną w art. 3 ust 1 pkt 6,

- po zakończeniu działalności firmy O., w trakcie rekultywacji terenów, na których znajdowały się wspomniane wyżej laguny, pozbywano się znajdujących się w nich odpadów w postaci kwaśnych smół przekazując je innym podmiotom w celu dokonania operacji odzysku; firma B., która stała się posiadaczem kwaśnych smół, wydobytych ze składowisk odpadów (lagun), dokonała jedynie mechanicznego wymieszania kwaśnych smół z tlenkiem wapnia i miałem węglowym; operacji tej nie można określić jednak jako produkcji paliwa, którego wynikiem jest produkt o nazwie T.; czynności wykonywane przez B. stanowiły tylko operację odzysku przejściowego R12 - wymianę odpadów w celu poddania któremukolwiek z działań oznaczonych symbolem R1 – R11; B. przygotowywała zatem odpady do dokonania ostatecznego ich odzysku poprzez spalenie w celu uzyskania energii; tak przygotowane odpady nabyła od niej firma H., która odsprzedała je następnie odbiorcy w Polsce - Zakładowi,

- przywołano wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (sprawa C-114/01), w którym stwierdzono, że jeżeli dalsze wykorzystanie odpadu wymaga dodatkowego procesu odzyskiwania, stanowi to dowód, że materiał jest odpadem do momentu zakończenia procesu - poddania go ostatecznemu odzyskowi (w danym przypadku - spaleniu w instalacji w celu uzyskania energii),

- substancje ropopochodne – tu kwaśne smoły, zawierają węglowodory posiadające właściwości toksyczne, rakotwórcze lub ekotoksyczne, szkodliwe zarówno dla ludzi jak i środowiska, wymienione w załączniku nr 4 do ustawy o odpadach z 2001 roku, jako właściwości, które powodują, że odpady są niebezpieczne; zastosowanie tlenku wapnia mogło doprowadzić do obniżenia zagrożenia ze strony tylko jednej ze wskazanych właściwości - mianowicie kwaśnego charakteru odpadów; nie wyeliminowało natomiast węglowodorów, powodujących, że mieszanina kwaśnych smół, zmieszanych z tlenkiem wapnia i miałem węglowym, nadal stanowiła odpad niebezpieczny o charakterystyce kwalifikującej ją do kodu 05 01 07* z Europejskiego Katalogu Odpadów oraz A 3190 z załącznika IV do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE L nr 190, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1013/2006",

- odnosząc się do argumentu odwołania, że mieszanina T. została dopuszczona do obrotu na terenie [...] jako paliwo energetyczne, organ zauważył: właściwym organem w Polsce, w sprawach transgranicznego przemieszczania odpadów, jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wyznaczony na podstawie art. 53 rozporządzenia nr 1013/2006; w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt IV SA/Wa 81/08 (dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), "na polskim terytorium, mając na uwadze skutki suwerenności państwowej, wyłącznie krajowe prawodawstwo określa kryteria kwalifikacji przedmiotów (jak też substancji), jako podlegających konkretnemu reżimowi prawnemu w prawodawstwie wewnętrznym. Wyznacznikiem takim jest w polskim prawodawstwie m.in. zakwalifikowanie określonego przedmiotu jako odpadu, według kryteriów wskazanych w ustawie o odpadach"; wewnętrzne uregulowania, obowiązujące na terenie R., nie obowiązują na terenie Polski; zgodnie z art. 28 rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania przedmiotu przemieszczenia jako odpadów lub nie, traktuje się go tak, jakby stanowił odpady; wobec tego klasyfikacja substancji T. na terenie [...], jako paliwa energetycznego, nie zmienia faktu, że jej wysyłka do Polski, musi odbywać się zgodnie z przepisami transgranicznego przemieszczania odpadów, jeżeli właściwe organy w Polsce klasyfikują ją jako odpad,

- wobec przytoczonych wyżej okoliczności, właściwe było zaklasyfikowanie przedmiotowej mieszaniny kwaśnych smół, tlenku wapnia i miału węglowego, jako odpadu niebezpiecznego pod kodem A 3190 z załącznika IV do rozporządzenia nr 1013/2006 oraz pod kodem 05 01 07* z Europejskiego Katalogu Odpadów; przywóz do Polski tego odpadu wymagał zgłoszenia i uzyskania zezwolenia właściwych władz; w związku tym zarzuty Zakładu, dotyczące naruszenia art. 32 ust 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z 2001 roku są niezasadne,

- co do zarzutu Zakładu, że organ I. instancji, nie dysponował próbkami, badaniami ani jakimikolwiek innymi dowodami na poparcie tezy, jakoby zakupione towary stanowiły odpady oraz tego, że wszelkie istotne okoliczności o charakterze faktycznym nie zostały wyjaśnione, a zgromadzony materiał dowodowy nie może stanowić podstawy do wydania decyzji, w której organ uznał, że doszło do przemieszczenia odpadów, stwierdzono: organ I. instancji, w trakcie postępowania administracyjnego, przeanalizował stan faktyczny oraz wszystkie dokumenty zgromadzone w sprawie, w tym dostarczone przez Zakład; wszczął postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności przywozu substancji T. z [...] do Polski; podczas rozprawy administracyjnej przesłuchał przedstawicieli zakładu; w celu właściwej oceny całokształtu materiału dowodowego oraz stanu faktycznego organ I. instancji nie musiał dysponować próbkami i badaniami substancji określanej jako T.; wystarczającą wiedzę umożliwiającą właściwą ocenę stanu faktycznego uzyskano bowiem na podstawie analizy dokumentów dostarczonych przez Stronę oraz przesłuchania przedstawicieli Zakładu; próbki i badania substancji T., określałyby tylko parametry odpadu, natomiast nie mogłyby stanowić podstawy do rozstrzygnięcia, że substancja T. jest produktem, a nie odpadem,

- co do zarzutu, że nałożona kara pieniężna jest nieadekwatna do faktycznej ilości smół, zawartych w przywiezionym paliwie, stanowią one bowiem zaledwie 7% jego całkowitej masy (oznacza to, że ewentualnego odpadu w całej masie mieszanki było nieco ponad 30 ton a nie ponad 460) a więc kara pieniężna jest za wysoka (adekwatną karą byłaby kara orzeczona w minimalnej wysokości, przewidzianej w art. 32 ust 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów), organ podniósł, że - po zmieszaniu kwaśnych smół, pochodzących ze składowisk odpadów niebezpiecznych, z miałem węglowym oraz tlenkiem wapnia - całą mieszaninę należy uznać za odpad niebezpieczny; zatem nakładając karę pieniężną właściwie jest uwzględnienie całej masy mieszaniny; w związku z tym rozstrzyganie o procentowej zawartości kwaśnych smół w mieszaninie jest bezcelowe; zauważono przy tym, że w dokumentach, określających parametry substancji T. (wystawionych przez jej producenta – B.), jest zauważalna niespójność zawartych informacji; w karcie bezpieczeństwa określono bowiem zawartość kwaśnych smół na 7,5%, natomiast w normie zakładowej, także wystawionej przez producenta, w części określającej stosunek mieszania poszczególnych składników, wskazano - smoły powinny stanowić 35%; zatem - abstrahując od niecelowości ustalania procentowej zawartości kwaśnych smół w całej mieszaninie - w dokumentach przedstawionych przez Zakład brak jest wiarygodnych informacji dotyczących składu procentowego mieszaniny odpadów w postaci kwaśnych smół, tlenku wapnia i miału węglowego,

- organ, ustalając wysokość kary pieniężnej zgodnie z art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, był zobowiązany wziąć pod uwagę ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska; biorąc pod uwagę ilość i charakter nielegalnie przywiezionych odpadów, wysokość kary jest adekwatna do popełnionego czynu.

W skardze Zakładu, reprezentowanego przez Pełnomocnika – radcę prawnego, zarzucono naruszenie przepisów prawa:

- materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z 2001 roku, na skutek czego w decyzji błędnie przyjęto, jakoby nabyta przez Stronę mieszanka paliwowa T. stanowiła odpad,

- procesowego - mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, 8, 77 § 1 oraz 80 K.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, jego selektywną ocenę oraz nie wyjaśnienie ponad wszelką wątpliwość istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych sprawy, co skutkowało, w dalszej kolejności, nieuprawnionym założeniem, jakoby nabyta przez Zakład mieszanka paliwowa T. stanowiła odpad w rozumieniu przepisów; uniemożliwiło to realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz kontrolę zaskarżonej decyzji; w szczególności organy obu instancji dokonały dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego i nie przedstawiły w uzasadnieniu decyzji dowodów na przyjęcie stanowiska, że przedmiotowa mieszanka paliwowa stanowi odpad.

Wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W szerokim uzasadnieniu skargi podkreślano, że mieszanka paliowa T., opatrzona stosownymi atestami, była przydatna gospodarczo. Żaden z kontrahentów na terenie [...] ani Polski (cała partia towaru została przez Zakład sprzedana) nie chciał się wyzbyć substancji, w rozumieniu jakie ma to określenie w definicji odpadu. Według prawodawstwa [...] mieszanka stanowi dopuszczone do obrotu paliwo. Organy nie dysponowały także żadnymi próbkami sprowadzonej substancji - po sprowadzeniu została ona zużyta, co potwierdza jej przydatność. Wobec różnić w dokumentacji, dostrzeżonych także przez organ administracji, nie można wykluczyć, że mieszanka paliwowa nie zawierała w ogóle domieszki odpadu w postaci kwaśnych smół z rafinacji ropy.

W końcowej części uzasadnienia skargi wskazano także m.in.:

- zgodnie z powołanym przez organ katalogiem odpadów kod 05 01 07* stanowią "kwaśne smoły", zaś w uzasadnieniu stwierdza się, że zastosowanie tlenku wapnia musiało spowodować utratę "kwaśności" substancji,

- w nabytym przez Zakład paliwie smoły, w wyniku reakcji chemicznej ze znajdującym się w mieszance wapnem, dodanym w trakcie procesu produkcji, przestały być "kwaśnymi", nie stanowiły więc zagrożenia dla środowiska większego niż każde z paliw węglowodorowych,

- w tym kontekście wymierzona kara, pieniężna w wysokości 180 000 zł. jest zbyt wygórowana, wręcz abstrakcyjna.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć tylko w części podniesione przez Zakład zarzuty są trafne.

Prawidłowo, wbrew zarzutom skargi, organ administracji ocenił, że sprowadzona substancja, określana mianem mieszanki paliwowej T., jest w istocie odpadem. Trafnie w uzasadnieniu decyzji przywołano istotne uwarunkowania prawne i faktyczne w sprawie (fakty: przywiezienia substancja w określonej ilości, jej pochodzenie, procesy jakim była poddana przed sprzedażą Zakładowi), z których wywiedziono prawidłowe wnioski. Ponowne przytaczanie argumentacji organu byłoby bezzasadne z uwagi na jej wcześniejsze szczegółowe zreferowanie. Sąd przyjmuje ją za własną.

Odnoszą się do zarzutów skargi w tym zakresie godzi się jedynie dodać, co następuje.

Trafnie zauważa organ administracji, że przydatność określonej substancji (mieszaniny) dla konkretnych celów gospodarczych (także potwierdzona stosownymi atestami) samoistnie nie podważa zasadności jej kwalifikowania, jako odpadu, w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o odpadach z 2001 roku, mającej w sprawie zastosowanie z uwagi na termin zdarzenia (nielegalnego sprowadzenia odpadów). W tej sytuacji, bez znaczenia, z perspektywy kwalifikacji mieszanki paliwowej T., jako odpadu pozostają, sygnalizowane w skardze, kwestie dopuszczenia danej substancji, jako paliwa na terenie R., czy też uzyskanie dla niej określonych atestów, potwierdzających spełnianie wymagań, gdy chodzi o produkty danego rodzaju.

Strona skarżąca nie kwestionuje, co ustaliły organy administracji, że dla wytworzenia paliwa o nazwie T. wykorzystano m.in. kwaśne smoły z przeróbki ropy naftowej, które - bez wątpienia - stanowiły odpady (w sprawie nie było to kwestionowane). Spór sprowadza się w istocie do tego, czy poddanie tego odpadu obróbce fizycznej polegającej na jego wymieszaniu w stosownych proporcjach z innymi substancjami (tlenkiem wapnia, miałem węglowym) bądź chemicznej (procesy w następstwie reakcji z tlenkiem wapnia) może być uznane za poddanie go pełnemu procesowi odzysku, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o odpadach z 2001 roku. Definitywne zakończenie tego rodzaj procesu musiałoby skutkować uznaniem, że powstały po operacji produkt finalny nie jest już odpadem.

W myśl obowiązujących na dzień przemieszczenia substancji pod nazwą T. regulacji, sytuacja taka nie mogła mieć miejsca, gdy chodzi o obróbkę odpadów przeznaczonych finalnie do spalenia. Wynika to z następujących uwarunkowań formalnych.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o odpadach z 2001 roku odzysk to wykorzystanie odpadów (w całości lub części) lub działania prowadzące do odzyskania z odpadów substancji materiałów lub energii i ich wykorzystania. W rozpoznawanej sprawie samo pomieszanie z innymi substancjami, w celu późniejszego spalenia, nie mogło prowadzić do odzyskania substancji czy materiałów ani energii; nie stanowiło też finalnego wykorzystania odpadu, który w istocie miał być spalony (do tego służyło wytworzenie mieszanki paliwowej). Jednoczenie odpad, przed samym zmieszaniem, nie został poddany żadnemu procesowi, który zmieniłby jego charakter. Zakończenie odzysku mogło nastąpić, jak wskazano, dopiero na etapie faktycznego wykorzystania - poprzez uzyskanie energii ze spalenia. Sytuację, gdy odpady podawane są określonej obróbce, lecz nie tracą swojego charakteru, przewidywał wprost prawodawca wskazując, że wytwórcą odpadów może być również ten, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie i inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu odpadów – tak art. 3 ust. 1 pkt 22 ustawy o odpadach z 2001 roku. Jednocześnie ustawa, w załączniku nr 5, wyróżnia:

- grupę operacji odzysku, które można kwalifikować, jako "nazwane" - operacje R-1 do 11 oraz

- "inne operacje" odzysku (R 14).

Przy tym operacje wstępne, służące poddaniu odzyskowi w operacjach nazwanych, zostały z definicji określone mianem "wymiany odpadów" (operacja R 12). Przesądza to, że - z woli prawodawcy - generalnie operacje prowadzące do poddania pewnym procesom, w tym spalania, są traktowane, jako niekończące odzysku (wówczas dopiero powstałby produkt materialny, niebędący odpadem czy energia), lecz stanowią o zmianach charakteru odpadu (zastosowanie pojęcia "wymiany odpadów").

Analogiczne stanowisko było prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (patrz orzeczenie przywołane przez organ administracji).

Wobec wskazanych uwarunkowań, trafnie skonstatował organ, że sprowadzona substancja stanowiła odpad, pomimo, że była ona mieszanką odpadu z materiałami służącymi uszlachetnieniu paliwa, czy ograniczeniu szkodliwości odpadu (dodanie tlenku wapnia).

Bezzasadne są w tym kontekście wywody skargi, jakoby prawidłowo nie wyjaśniono, czy sprowadzona mieszanka paliwowa stanowiła odpad, także w kontekście nie przebadania stosownych próbek, co miałoby umożliwić dopiero ocenę, jakie były faktycznie właściwości substancji. Kwestia ta nie ma znaczenia przesądzającego, gdy chodzi o jej kwalifikację jako generalnie odpadu,. Trzeba mieć na uwadze, że szereg typowych produktów (w których wykorzystano substancje niebezpieczne bądź będących takimi substancjami) może oddziaływać na środowisko znacznie bardziej agresywnie niż np. typowe odpady papieru (makulatura). Bezzasadne są także wywody skargi, gdzie wskazywano, że nie można wykluczyć, aby producent mieszanki paliwowej w partii towaru dostarczonego Zakładowi w 2009 roku nie dodał w ogóle odpadów w postaci kwaśnych smół. Wobec zachowanej dokumentacji, z której (pomimo pewnych różnic dotyczących faktycznej zawartości) wynika niezbicie, że do paliwa dodano odpady, logiczny jest wniosek, o znajdowaniu się ich w sprowadzonej partii towaru. Wynika on z zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego a konstatację tego rodzaju można zwalczać jedynie przez przekonywające podważenie uprawnionego w tym przypadku domniemania. W rozpoznawanej sprawie Strona nie przywołała w toku postępowania (także przed Sądem) żadnych przekonywających argumentów dla potwierdzenia swojej tezy.

Chybione są także wywody dotyczące nie wykazania w sprawie, aby zachodziła przesłanka wyzbycia się substancji, stanowiącej przydatne paliwo. Sam obrót nią pomiędzy kontrahentami, nie ma przesądzającego znaczenia dla oceny, że chodzi o odpad. Stąd rozważania w skardze, koncentrujące się na twierdzeniu, że nikt z kontrahentów nie chciał się mieszanki paliwowej wyzbyć są bezcelowe. Element wyzbycia, w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o odpadach z 2001 roku, może mieć istotne znacznie tylko z perspektywy oceny, czy dana substancja stała się odpadem pierwotnie. W danej sprawie gromadzenie smół w lagunach, jako zbędnych po procesach rafinacji ropy, nie jest sporne. Jak wskazywano, kluczowym było czy poddano je pełnemu odzyskowi. Trafnie zauważa się również w zaskarżonej decyzji, że nawet gdy w kraju pochodzenia odpadu dana substancja nie była kwalifikowana jako odpad, nie wyłącza to możliwości dokonania odmiennej oceny przez właściwe organy w kraju, do którego on trafia (przywołano w tym zakresie stosowne regulacje).

Wobec wskazanych wyżej uwarunkowań, nie są zasadne zarzuty skargi, co do braku właściwego wyjaśnienia, czy sprowadzona substancja o nazwie T. stanowi odpad (naruszenie przepisów postępowania) oraz błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego definiujących pojęcie odpadu, czy samej zasady zastosowania sankcji pieniężnej w określonych granicach, w przypadku naruszenia zasad międzynarodowego przemieszczania odpadów (przemieszczenie bez zachowania wymagań formalnych - zgłoszenia, bądź uzyskania zezwolenia).

Trafne są natomiast zarzuty zawarte w uzasadnieniu skargi w zakresie, w jakim wskazywano, że wymierzona kara w stosownej wysokości (180 000 zł.) może nie być adekwatna, mając na uwadze potencjalne zagrożenia dla środowiska, jakie potencjalnie rodzi sprowadzone paliwo, będące jednocześnie odpadem. Zarzucono wobec tego naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, choć regulacji tej nie wymieniono w petitum skargi.

Zarzut jest o tyle zasadny, że z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika, aby zagadnienie adekwatności wysokości kary zostało przez organ odwoławczy należycie ocenione. Jak wynika z art. 34, wymierzając karę trzeba mieć na względzie m.in. ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożenia dla ludzi i środowiska (dodatkowa ustawowa przesłanka ewentualnego uprzedniego naruszenia przepisów przez Zakład nie była w ogóle przez organ powoływana – można, więc zakładać, że nie występowała). Trafnie skonstatował organ, że sprowadzona substancja, jako powstała ze zmieszania z odpadem, w całej masie stanowi odpad. Jednocześnie nie zakwestionował, że pierwotny odpad został poddany określonym procesem i przyznaje, że mogło to prowadzić do eliminacji odczynu kwaśnego, co jak odnotował nie wyłącza potencjalnego negatywnego oddziaływania, mając na uwadze znajdujące się w mieszance paliwowej węglowodory. Jednocześnie w skardze wywodzi się, że potencjalne oddziaływanie substancji o nazwie T. jest analogiczne do paliw energetycznych podobnego rodzaju, niestanowiących odpadu. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że w procesach technicznych, w tym magazynowania i transportu paliw, stosuje się określone środki techniczne i procedury służące eliminacji ewentualnych uciążliwości dla środowiska, a przede wszystkim eliminacji własnych strat danego przedsiębiorcy w następstwie ewentualnego wycieku, czy innego niekontrolowanego przedostania się paliwa do środowiska. Istnieją także stosowne środki ochronne służące eliminacji ponadnormatywnych oddziaływań na etapie spalania różnego rodzaju paliw. Konieczne jest więc ustalenie, czy substancja - określona przez producenta mianem mieszanki paliwowej, opatrzona stosownymi atestami, potwierdzającymi przydatność do tego celu - stanowi poważne zagrożenie dla środowiska, przy założeniu jej użycia zgodnie z przeznaczeniem. Odmienne podejście byłoby dopuszczalne tylko gdyby okoliczności sprawy nakazywały ocenę, że do użycia substancji jako paliwa w istocie nie doszło czy nie dojdzie – jest ona w istocie nie przydatna do celu, w jakim ją wytworzono lub w rzeczywistości zbywano ją w celu wykorzystywania w innym celu.

Wobec tego przy miarkowaniu kary nie było wystarczające ustalenie, jaką bezwzględną ilość odpadu sprowadzono. Konieczna jest też ocena, czy dany rodzaj odpadu – po wstępnym przetworzeniu (mieszanka z tlenkiem wapnia i miałem węglowym), uwzględniając jego specyfikę (określenie mianem mieszanki paliwowej, objętej stosownymi atestami w kraju wytworzenia) - mógł stanowić znaczną potencjalną uciążliwość dla środowiska, mając na uwadze zasady doświadczania życiowego i logicznego rozumowania. Względy te musi mieć na uwadze organ orzekając o wysokości kary, na podstawie art. 32 ust. 1 w zw. z art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

W istocie, samo zastosowanie sankcji, w postaci wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, za naruszenie zasad międzynarodowego przemieszczaniu odpadów ma charakter obligatoryjny. Jednak - wobec znacznej rozpiętości jej możliwej wysokości - względy przemawiające za jej wielkością powinny być wnikliwie rozważone, także w kontekście ewentualnych negatywnych skutków dla środowiska, wynikających ze zdarzenia podlegającego ocenie. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wskazane zagadnienia nie zostały właściwie wnikliwie rozważone, co stanowi o naruszeniu przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Wobec naruszenia przepisów w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy, co musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia (art. 107 § 3 K.p.a.), przedwczesna byłaby ocena przez Sąd, czy naruszono przepis prawa materialnego – art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W kwestii tej musi wpierw wyczerpująco zająć stanowisko organ administracji.

Sąd nie uwzględnił wniosku o uchylenie także orzeczenia organu I. instancji, nie wykazano bowiem ani Sąd nie dopatrzył się z urzędu, by było to niezbędne dla właściwego załatwienia sprawy, w myśl art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W rozpoznawanym przypadku kluczową wadą kwestionowanego orzeczenia jest brak szczegółowego wyjaśnienia, z uwzględnieniem zgromadzonych już w postępowaniu informacji, dlaczego organ odwoławczy sprowadzenie odpadu powstałego m.in. z wymieszania kwaśnych smół z innymi substancjami, prawdopodobnie przydatny jednocześnie jako paliwo i na ten cel odsprzedany przez importera (organ tego dotąd nie kwestionował), uznał za zdarzenie uzasadniające wymierzenie kary w wysokości wyższej niż połowa kary maksymalnej. Jak wskazano, jedynym kryterium nie może tu być okoliczność sprowadzenia substancji będącej odpadem w znacznej ilości, lecz także faktyczne zagrożenia, jakie mogły się z tym wiązać mając na uwadze rodzaj i charakter odpadów.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), na które składają się kwoty: 2000 zł - uiszczona tytułem wpisu od skargi, 17 zł - uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 3600 zł - tytułem wynagrodzenia radcowskiego.

Rozpatrując sprawę ponownie organ administracji uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.