Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2223/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1, ust. 2a, art. 312 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 311
journal: Dz.U. 2016 poz 233
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 kpa oraz art. 312 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 233) sprzeciwił się wpisowi D. P. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. dokonanemu uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z dnia [...] maja 2016 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wyjaśnił, iż w dniu [...] kwietnia 2016 r. D. P. zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych tej Izby. Do wniosku o wpis dołączył wymagane przepisami prawa dokumenty, w tym informację z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] kwietnia 2016 r. o niekaralności.

Minister stwierdził, że jak wynika z analizy akt sprawy wnioskujący w dniach 15 do 18 marca 2016 r. po ukończeniu aplikacji radcowskiej przystąpił do egzaminu radcowskiego, z którego uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. uzyskał wynik pozytywny. Jak pismem z dnia [...] maja 2016 r. poinformował Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. wnioskodawca prowadzone są przeciwko niemu dwa postępowania karne:

- sprawa przed Sądem Okręgowym w B., sygn. akt [...] o przestępstwo z art. 258 §1 kk oraz o przestępstwo z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 271 §1 i 3 kk i art. 273 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 65 § 1 kk,

- sprawa przed Sądem Okręgowym w K., sygn. akt [...] o przestępstwo z art. 13 kk w zw. z art. 286 §1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk i art. 271 § 1 i 3 kk i 273 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 65 § 1 kk, oraz o przestępstwo z art. 76 § 1 kks i art. 62 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 7 §1 kks w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2, 5 kks przy zast. art. 8 § 1 kks.

Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. stosownie do treści art. 31 1 ust. 2 ustawy, Departament Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej zwrócił się do Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez załączenie do akt osobowych nadesłanych wraz z uchwałą, aktu oskarżenia oraz wyroków karnych w prowadzonych przeciwko D. P. postępowaniach. Uzupełnione akta osobowe wpłynęły do Ministerstwa Sprawiedliwości dnia [...] lipca 2016 r.

Jednocześnie pismami z dnia [...] czerwca 2016 r. Departament zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w B. o udzielenie informacji o stanie prowadzonego pod sygn. akt [...] postępowania karnego oraz do Prezesa Sądu Okręgowego w K. o udzielenie informacji o stanie postępowania karnego o sygn. akt [...].

W dniu [...] lipca 2016 r. Departament, na podstawie art. 31 1 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, w zwrócił się ponownie do Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez załączenie do akt postępowania administracyjnego akt osobowych D. P. z okresu odbycia aplikacji radcowskiej. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. przekazał uzupełnione akta osobowe do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] sierpnia 2016 r.

Jak wynika z akt osobowych z okresu odbycia aplikacji D. P. odbył aplikację radcowską w okresie od 4 stycznia 2013 r. do 4 stycznia 2016 r. Uchwałą z dnia z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. wpisała D. P. na listę radców prawnych tej Izby. W uzasadnieniu uchwały wskazała, że wnioskodawca spełnia wymogi wskazane w art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a okoliczność, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karne nie może przesadzać o nie spełnieniu przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy.

Minister Sprawiedliwości przytoczył treść art. 31 ustawy o radcach prawnych, wskazał także, że podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Wyjaśnił, że zainteresowany ukończył wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w T., uzyskując dnia [...] lipca 2003 r. tytuł magistra prawa. Odbył aplikację i zdał egzamin radcowski, korzysta z pełni praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych. Z załączonego zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] kwietnia 2016 r. wynika, iż nie figuruje on również w Kartotece Karnej tego rejestru, zatem spełnia przesłanki określone w art. 24 ust. 1 - 4 i 6 ustawy o radcach prawnych.

W ocenie organu kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o wpis na listę radców prawnych ma ustalenie, czy wnioskodawca spełnia przesłankę wynikającą z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, tj. czy jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Minister, powołując się na konkretnie wskazane orzeczenia, szeroko omówił co należy rozumieć pod pojęciem rękojmi.

Stwierdził, że podstawą sprzeciwu od wpisu D. P. na listę radców prawnych jest jego dotychczasowa postawa. Za okoliczności przemawiające za brakiem nieskazitelności charakteru i wiarygodności organ uznał przede wszystkim prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowania karne- przed Sądem Okręgowym w B., sygn. akt [...], oraz przed Sądem Okręgowym w K., sygn. akt [...]. Nie negując zasady domniemania niewinności stwierdził, iż w stopniu dostatecznym uprawdopodobnione zostało podejrzenie dopuszczenia się przez zainteresowanego zachowań wyczerpujących jednocześnie znamiona kilku czynów zabronionych. W ocenie Ministra Sprawiedliwości już sam fakt uwikłania się wnioskującego w postępowanie karne w charakterze oskarżonego, podważa jego uczciwość i wiarygodność, a tym samym zaprzecza dawaniu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Postawienie zainteresowanego w stan oskarżenia w sprawach karnych daje podstawę do stwierdzenia, że jego zachowanie winno być oceniane jako rażące naruszenie norm postępowania zgodnie z etyką wykonywania zawodu zaufania publicznego jakim jest zawód radcy prawnego. Ujawnione w toku rozpoznania sprawy, zachowania polegające między innymi na uwikłaniu się w postępowania karne, podważają jego odpowiedzialność, sumienność, wiarygodność oraz nieskazitelny charakter, a zatem dyskwalifikują go w sferze etyczno - moralnej jako kandydata do zawodu zaufania publicznego radcy prawnego. Brak tych cech po stronie wnioskodawcy podważa jego przydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego sprawowanego zarówno w interesie wymiaru sprawiedliwości, jak i przyszłych klientów. Utratę zaufania publicznego ocenić należy jako przeszkodę dla należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, D. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj.:

-art. 312 ust. 1 w związku z art. art. 31' ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, poprzez podpisanie przez organ sprzeciwu wobec wpisu skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. dokonanemu uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z dnia [...] maja 2016 r. po upływie 30-dniowego terminu od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata, w sytuacji, gdy brak było podstaw prawnych do przyjęcia, iż wniosek o wpis nie zawierał wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, a w konsekwencji brak było podstaw prawnych do wydłużenia tego terminu;

2/ art. 24 ust. 1 pkt. 5 urp, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na nieuzasadnionym uznaniu, iż fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowań karnych w każdym przypadku i bez potrzeby rozpatrzenia okoliczności konkretnej sprawy jest równoznaczny z brakiem po stronie skarżącego nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego,

3/ art. 312 ust. 1 urp poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i bezpodstawne sprzeciwienie się wpisowi skarżącego na listę radców prawnych w sytuacji braku udowodnienia przez organ jakichkolwiek negatywnych cech charakteru skarżącego i negatywnych z punktu widzenia etyki zawodu zaufania publicznego jakim jest zawód radcy prawnego zachowań z jego dotychczasowego życia mogących uzasadniać przekonanie, iż nie jest on nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego,

4/ art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 14 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 11 ust. 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i art. 5 § 1 Kpk wyrażających tzw. zasadę domniemania niewinności, jedno z podstawowych praw człowieka, poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji, iż wspomniana zasada dotyczy jedynie postępowania karnego i w konsekwencji bezprawne wyciągnięcie przez organ w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie niekorzystnych dla skarżącego wniosków i poczynienie niekorzystnych dla skarżącego ustaleń i ocen zachowań będących podstawą zaskarżonej decyzji, tj. iż nie jest on nieskazitelnego charakteru, jest nieuczciwy, nieodpowiedzialny, nierzetelny, niesumienny, niewiarygodny i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego jedynie z faktu wniesienia przeciw niemu oskarżenia o przestępstwo i prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowań karnych, które nie zakończyły się jeszcze wydaniem prawomocnych orzeczeń i oceną zachowań skarżącego przez sąd karny, jedyny podmiot uprawniony do oceny tych zachowań,

5/ art. 65 ust, 1 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne pozbawienie skarżącego wolności wyboru i wykonywania zawodu,

oraz naruszenia prawa procesowego tj.:

1/ art. 8 kpa, wyrażającego tzw. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez wydanie przez organ decyzji zawierającej sprzeciw od wpisu skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B., w której przyjęto, iż skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego z uwagi jedynie na toczące się przeciwko niemu postępowania karne, podczas gdy na etapie postępowania w sprawie o wpis skarżącego na listę aplikantów radcowskich mającego miejsce przed odbyciem przez skarżącego aplikacji radcowskiej, w identycznym stanie faktycznym, tj. w sytuacji prowadzenia przeciwko skarżącemu tych samych postępowań karnych, o czym organ wiedział i w identycznym stanie prawnym nie sprzeciwił się temu wpisowi, co znaczy, że uznał wówczas, iż skarżący jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daję rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, a tak diametralna zmiana stanowiska organu w tym zakresie w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie została skarżącemu wyjaśniona,

2/ art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w szczególności nierozpatrzenie (pominięcie) dowodów w postaci:

a) świadectwa ukończenia przez skarżącego Niższego Seminarium Duchownego [...] w M.,

b) opinii o pracowniku wystawionej przez pracodawcę skarżącego,

c) udzielonych skarżącemu referencji przez współpracujące z nim przedsiębiorstwa,

d) opinii o aplikancie (skarżącym) wystawionych przez patrona aplikanta w kolejnych trzech latach trwania aplikacji,

e) opinii o aplikancie (skarżącym) wystawionych przez sędziów i prokuratorów nadzorujących praktyki jakie aplikant (skarżący) odbywał w ramach aplikacji w sądach i prokuraturach,

f) wyników w nauce jakie osiągał aplikant (skarżący) podczas odbywania aplikacji,

f) wyroku Sądu Okręgowego w B. [...] Wydział Karny z dnia [...] stycznia 2015 r. wydanego w sprawie pod sygnaturą akt: [...] uniewinniającego skarżącego od stawianych mu zarzutów, w którym ustalono, iż skarżący uczciwie prowadził działalność gospodarczą,

g) wyroku Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] listopada 2015 r. wydanego w sprawie pod sygnaturą akt: [...] uchylającego wyżej wymieniony wyrok Sądu Okręgowego w B. i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania z przyczyn nieleżących po stronie skarżącego,

h) przedłożonych przez skarżącego, utrzymywanych niezmiennie w toku prowadzonych postępowań karnych wyjaśnień złożonych w charakterze podejrzanego, z których wynika, iż skarżacy nie przyznaje się do popełnienia zarzucanych mu czynów, że sam zgłaszał się do prokuratury prowadzącej postępowanie przygotowawcze w celu pomocy w wyjaśnieniu sprawy, że jest osobą pokrzywdzoną w sprawie, że uczciwie prowadził działalność gospodarczą, czemu w toku ponad ośmioletniego postępowania karnego w żaden sposób nie zaprzeczono,

świadczących niewątpliwie, iż skarżący jest między innymi uczciwy, prawdomówny, pracowity, odpowiedzialny za własne słowa i czyny, rzetelny, sumienny, wiarygodny i odważny, a zatem jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego,

3/ art. 7 kpa poprzez załatwienie niniejszej sprawy w oderwaniu od słusznego interesu skarżącego w rozwijaniu działalności zawodowej, w ramach której skarżący chciałby realizować również interes społeczny i pomagać ludziom dotkniętym bezpodstawnymi oskarżeniami i toczącymi się przeciwko nim postępowaniami karnymi,

4/ art. 80 kpa poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, i wydanie decyzji negatywnej dla skarżącego wyłącznie w oparciu o okoliczność prowadzenia przeciwko niemu postępowań karnych, których wynik nie jest jeszcze przesądzony.

5/ art. 9 i 107 § 1 i 3 kpa poprzez niewskazanie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom wymienionym w zarzucie nr 2 oraz niewskazanie przesłanek przemawiających za stanowiskiem, że postawienie skarżącego w stan oskarżenia i prowadzenie przeciwko niemu postępowań karnych świadczy o tym, że osoba taka nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków radcy prawnego, a w konsekwencji brak jednoznacznego wykazania okoliczności uzasadniających wniesienie przez niego sprzeciwu.

6/ art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie przez organ wypowiedzenia się skarżącemu co do zebranych dowodów i materiałów i w konsekwencji naruszenie art. 81 kpa poprzez bezprawne uznanie za udowodnioną okoliczności, iż skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił wskazane zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Jak stanowi art. 31 ust. 1. Ustawy o radcach prawnych uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie wpisu na listę radców prawnych powinna być podjęta w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. Od uchwały, o której mowa w ust. 1, służy odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców prawnych w terminie 14 dni od daty doręczenia uchwały (ust. 2).

Zgodnie zaś z ust. 2a. od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odmawiającej wpisu na listę radców prawnych służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego. Natomiast od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości zostało oparte o treść art. 312 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w myśl którego wpis uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. Podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w art. 24 ust. 1 i art. 25 ustawy o radcach prawnych.

Minister Sprawiedliwości kontroluje zatem dokonany wpis pod względem zgodności z prawem i bada czy wszystkie ustawowe przesłanki dokonania wpisu zostały spełnione. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Zacytowany przepis zakreśla termin prawa materialnego do wniesienia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu wobec uchwały o wpisie.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowi art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych zgodnie z którym na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu.

Ocena czy skarżący spełnia warunek o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 w/w ustawy należy do organów samorządu i Ministra Sprawiedliwości, a zadaniem sądu administracyjnego jest skontrolowanie, czy rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego.

Zwroty zawarte w omawianym przepisie, takie jak "nieskazitelny charakter" czy "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu" należą do pojęć nieostrych. W istocie nie mogą więc być zdefiniowane w sposób jednoznaczny i abstrakcyjny. Trafnie podnosi się w piśmiennictwie, że ratio umieszczenia takiego zwrotu w treści przepisu stanowi, aby miał on zakres możliwy do wypełnienia w konkretnym przypadku. Ukonkretnienie znaczenia przepisu przez uwzględnienie stanu faktycznego, nie zaś odczytywanie znaczenia tekstu in abstracto, należy zaś do sfery stosowania prawa (por. "Interpretacja a subsumcja zwrotów niedookreślonych i nieostrych" E. Łętowska; Państwo o Prawo, 7-8/2011).

Minister Sprawiedliwości, orzekając w sprawie uznał, że skarżący spełnia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 6 ustawy o radcach prawnych natomiast nie spełnia przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 w/w ustawy.

Pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" zdefiniowane zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku radcy prawnego, będzie wykonywany prawidłowo. Składają się na nią cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać radcą prawnym. O nieskazitelności charakteru z kolei świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zaś postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych, do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego. O posiadaniu wyżej wymienionych przymiotów może świadczyć postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej również w dłuższym okresie czasu i do oceny tej są uprawnione organy właściwe w sprawie.

Na rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy składają się zatem dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać radcą prawnym. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne.

Nieskazitelność charakteru, o której mowa w omawianym przepisie jest wprawdzie pojęciem nieostrym, co oznacza, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter ocenny, jednak nieskazitelność charakteru nie jest stopniowalna (nie można być nieskazitelnym znacząco albo minimalnie).

Jak wynika z akt sprawy Minister Sprawiedliwości przeprowadził analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, którą to przesłankę organ władny był ocenić samodzielnie. Zdaniem Sądu, ocena ta nie jest dowolna. Przytoczona przez organ argumentacja jest logiczna i przekonywująca. Organ dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy.

Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 312 ust. 1 w związku z art. art. 31' ust. 2 ustawy o radcach prawnych, poprzez podpisanie przez organ sprzeciwu wobec wpisu skarżącego na listę radców prawnych dokonanego uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z dnia [...] maja 2016 r. po upływie 30-dniowego terminu od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata, w sytuacji, gdy brak było podstaw prawnych do przyjęcia, iż wniosek o wpis nie zawierał wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, a w konsekwencji brak było podstaw prawnych do wydłużenia tego terminu.

Jak już wyżej wskazano w myśl art. 312 omawianej ustawy wpis uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 311 ust. 2 powołanej ustawy, to jest jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady okręgowej izby radców prawnych w celu uzupełnienia - wówczas bieg tego terminu liczy się od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi.

Należy powtórzyć, że zgodnie z art. 24 ust. 1 u.r.p., na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto spełnia przesłanki wymienione w pkt 1-6, w tym przesłankę z pkt 5, nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przytoczony przepisy, co wynika z art. 24 ust 2c u.r.p. Z przepisu tego wynika również, iż radzie okręgowej izby radców prawnych przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych ubiegającego się o wpis. W świetle powyższej regulacji prawnej należy przyjąć, że badanie przez Ministra Sprawiedliwości prawidłowości uchwały rady okręgowej izby radców prawnych o wpisie na listę radców prawnych, przesłanej na podstawie art. 311 ust. 1 u.r.p., odbywa się pod kątem przesłanek z art. 24 ust. 1 u.r.p. Oznacza to, zdaniem Sądu, że jeżeli Minister Sprawiedliwości poweźmie informacje o okolicznościach mogących rzutować na przesłankę nieskazitelnego charakteru osoby wpisanej na listę radców prawnych, jak i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, odnośnie których brak jest informacji w aktach osobowych przesłanych przez radę okręgową izby radców prawnych, może zwrócić te akta osobowe radzie, w trybie art. 311 ust. 2 u.r.p., celem ich uzupełnienia. Sformułowanie zawarte w art. 311 ust. 2 u.r.p.: "jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, (...)", należy rozumieć w sposób obejmujący wszelkie informacje i dokumenty, które pozwolą ocenić wpis danego kandydata na listę radców prawnych pod kątem przesłanek z art. 24 ust. 1 u.r.p., w tym pod kątem nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W orzecznictwie pozostaje aktualna teza, że termin do wniesienia sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości jest terminem materialnoprawnym. Z tego względu ustawodawca uregulował sposób liczenia początku jego biegu także wówczas, gdy zachodzą braki wniosku o wpis lub braki w dokumentacji. Nie oznacza to jednak, że badanie zgodności z prawem wpisu na listę radców prawnych może odbywać się jedynie w oparciu o akta osobowe nadesłane wraz z uchwałą, ewentualnie uzupełnione w trybie określonym w art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Wywodzenie z treści tego przepisu zakazu "wyjścia" poza materiały przedstawione, ewentualnie uzupełnione przez organ, który dokonał wpisu, jest nieusprawiedliwione.

Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych stanowi element nadzoru nad działalnością samorządu prawniczego. Analiza instytucji tego nadzoru została dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 2009, sygn. akt K 4/08. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, że nadzór Ministra Sprawiedliwości uzasadniony jest potrzebą ochrony wartości konstytucyjnych takich jak ochrona praw obywateli oraz bezpieczeństwa obrotu prawnego. Ze względu na ochronę osób korzystających z pomocy prawnej świadczenie tego rodzaju pomocy nie może być pozostawione poza określoną przez ustawodawcę kontrolą jej formy i jakości przez organ władzy państwowej.

W pełni zgadzając się z argumentacją przedstawioną przez Trybunał Konstytucyjny zwrócić należy uwagę także na pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt II GSK 1001/08, adekwatny również w stosunku do samorządu radcowskiego, zgodnie z którym: "Minister Sprawiedliwości ma prawo do badania, w ramach przyznanego mu w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych w art. 65 tej ustawy".

Proponowana przez skarżącego wykładnia art. 312 ust. 1 w związku z art. 311 ust.1 ustawy o radcach prawnych w istocie ograniczałaby Ministra Sprawiedliwości w sprawowaniu funkcji nadzorczych w wyżej przedstawionym znaczeniu.

W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości wprawdzie podpisał sprzeciw w późniejszym terminie niż 30 dni od dnia pierwszego doręczenia uchwały, jednak z zachowaniem terminu wynikającego ze zdania drugiego tego przepisu, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 311 ust. 2, bieg tego terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi.

Za chybiony Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 14 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 11 ust. 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i art. 5 § 1 Kpk.

Minister Sprawiedliwości, składając sprzeciw od wpisu na listę radców, nie decydował o winie skarżącego w sprawach karnych przeciwko niemu prowadzonych, lecz rozstrzygał kwestię prawidłowości wpisu skarżącego na listę radców prawnych w sytuacji wniesionych przeciwko niemu aktów oskarżenia, stwierdzając, że ta okoliczność nie pozwala uznać, iż skarżący spełnia konieczny, a określony w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy warunek nieskazitelności charakteru.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 65 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, należy zauważyć, że wolność wyboru i wykonywania określonego zawodu nie oznacza odstąpienia od spełnienia ustawowych warunków do jego uzyskania.

Sąd, przyjmując za własną, podziela nadto argumentację organu, że spełnienie przesłanek do wpisu na listę aplikantów radcowskich należy oceniać odrębnie od spełnienia przesłanek do wpisu na listę radców prawnych.

Nie są także zasadne zarzuty pozbawienia skarżącego możliwości obrony swoich praw. Skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za taką linią orzecznictwa, która naruszenia art. 10 k.p.a. nie traktuje w sposób automatyczny, upatrując w nim bezwzględnego uchybienia zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu. Dopiero wykazanie przez stronę, że brak możliwości zajęcia stanowiska oraz złożenia ewentualnych wniosków dowodowych, uniemożliwił podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, mogącej mieć przy tym wpływ na wynik sprawy, daje podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a.

W ocenie Sądu działanie organu było prawidłowe, w uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia, 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.