Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 766/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 83 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. , art. 80, art. 136, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Burmistrz T. (zwany dalej "Burmistrzem") decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., [...], na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 5 oraz art. 4 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm., dalej "u.o.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267, obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – uw. Sądu, dalej "K.p.a."):

1. udzielił J. M. zezwolenia na usunięcie z działki [...], położonej w obrębie miejscowości T.

- 32 sztuk drzew gatunku sosna pospolita o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm: 31 cm-2szt, 32 cm-2szt., 69 cm-1szt., 8 cm-1szt, 49 cm-1szt, 39 cm-2szt., 42 cm-2szt., 55 cm-4szt., 20 cm-1szt., 37 cm-4szt, 67 cm-8szt., 58 cm-1szt., 55 cm-1szt., 50 cm-1szt., 52 cm-1szt.;

- 2 sztuk drzew gatunku brzoza brodawkowata o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm: 47 cm, 80 cm; oraz orzekł, że

2. orzekł, że usunięcie drzew powinno nastąpić w terminie do 31 maja 2015 r.

3. wskazał, że usunięcie drzew nie podlega opłacie;

4. zobowiązał wnioskodawcę do zastąpienia drzew wymienionych w punkcie 1, minimum 34 sztukami nieowocowych drzew o obwodach pni 12-14 cm i wykonania nasadzeń na działce należącej do wnioskodawcy, położonej na terenie miejscowości T. lub w miejscu wyznaczonym przez inspektora ds. utrzymania zieleni w Urzędzie Miejskim na terenie miejscowości T., w terminie do [...] listopada 2016 r.

Zarazem organ nakazał powiadomić Burmistrza o zrealizowaniu warunku w terminie do 14 dni od jego wykonania zaznaczając, że niedokonanie nasadzeń zgodnie z decyzją skutkować będzie podjęciem czynności polegających na naliczeniu kary jak za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego na wniosek J. M. o wydanie zezwolenia na usunięcie 34 sztuk drzew ustalono, że dla działki [...] w T. nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Drzewa wnioskowane do usunięcia wyrosły na terenie nieruchomości w wyniku zaprzestania uprawy roli, na skutek samosiewu. Zgodnie z decyzją Burmistrza z dnia [...] października 2014 r. o warunkach zabudowy, wydane zostało pozwolenie dla działki o numerze ewidencyjnym [...] na wybudowanie 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z budową drogi wewnętrznej. Drzewa wnioskowane do usunięcia porastają teren przeznaczony pod drogę dojazdową do wydzielonych działek budowlanych. Wszystkie wymienione we wniosku drzewa są zdrowe. W obrębie drzew wnioskowanych do usunięcia, w czasie trwania oględzin w dniu 30 marca 2015 r., nie stwierdzono występowania gatunków chronionych grzybów, roślin i zwierząt.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się między innymi na treść art. 83 ust. 3 u.o.p. umożliwiający uzależnienie wydania zgody na wycinkę drzew od ich przesadzenia w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienie usuniętych drzew innymi drzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych. Organ wyjaśnił, iż nasadzenia zastępcze mają być formą kompensaty strat w lokalnych zasobach przyrodniczych i stanowić realizację zasady zrównoważonego rozwoju. Nakazanie natomiast posadzenia drzew określonej wielkości (o obwodach pni od 12 do 14 cm) ma dać gwarancję utrzymania poszczególnych okazów przy życiu i pewność właściwego, prawidłowego wzrostu. Zdaniem organu, drzewa tej wielkości mają już wykształcony odpowiedni pokrój tj. pień i koronę, czego nie można powiedzieć o okazach mniejszych i w konsekwencji młodszych, które jako słabsze są narażone na ryzyko nie przyjęcia się w nowym miejscu lub obumarcia.

Decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., w części dotyczącej nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych drzew o określonych wielkościach obwodów pni, zaskarżył J. M.. Domagając się uchylenia decyzji w tej części, stwierdził, iż żądanie organu nie posiada podstawy prawnej, gdyż art. 83 ust. 3 u.o.p. odnosi się wyłącznie do liczby drzew, które mają być zastępczo posadzone, a nie do ich gatunków czy rozmiarów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 83 ust. 1 i 3 u.o.p.

1. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia na stronę obowiązku zastąpienia drzew, na których usunięcie udzielono zezwolenia innymi 34 drzewami nieowocowymi o obwodach pni 12-14 cm i posadzeniu ich na działce wnioskodawcy lub innym miejscu wskazanym przez organ na terenie miasta T., w terminie do [...] listopada 2016 r., a ponadto - w przypadku niedokonania nasadzeń zastępczych - nałożenia sankcji w postaci kary jak za usunięcie drzew bez zezwolenia (pkt 4 sentencji decyzji) i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji;

2. w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję w zaskarżonej części.

Kolegium na wstępie wyjaśniło, że J. M. w odwołaniu wniósł o uchylenie zaskarżonej odwołaniem decyzji w części dotyczącej obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych o określonych parametrach, a także w zakresie sankcji, jaka może na nim ciążyć w razie niewykonania obowiązku powyższych nasadzeń. W konsekwencji decyzja w tej części, od której strona nie złożyła odwołania - stała się ostateczna.

Kolegium zaznaczyło, że materialnoprawną podstawę decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. stanowią przede wszystkim przepisy art. 83 ust. 1 i ust. 3 u.o.p. Wydając zezwolenie na wycinkę drzew, organ powinien rozważyć, czy istnieje możliwość zachowania tych obiektów przyrodniczych poprzez ich przesadzenie w inne miejsce, czy też może istnieje możliwość zastąpienia ich innymi drzewami. Zdaniem Kolegium ustalenia w tym zakresie powinny być poparte rzetelnie zgromadzonym materiałem dowodowym, stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.

W rozpatrywanym przypadku wydanie rozstrzygnięcia o zezwoleniu na wycinkę 34 drzew było korzystne dla odwołującego. Nałożenie jednak na stronę obowiązku nasadzeń zastępczych o określonych parametrach, już w toku postępowania, budziło jego stanowczy sprzeciw.

Kolegium wskazało dalej, że wedle art. 83 ust. 3 u.o.p. obligatoryjnym elementem, decyzji wydawanej w jego oparciu, jest określenie ilości drzew, jakie mają być nasadzone, przy czym ich ilość nie może być mniejsza niż ilość drzew wycinanych. Redakcja powyższego przepisu powoduje przy tym powstanie wątpliwości, czy organy administracji publicznej mogą, w decyzji zezwalającej na wycinkę pod warunkiem dokonania nowych nasadzeń, zawierać inne rozstrzygnięcia, dotyczące chociażby gatunkowego określenia drzew jakie mają być nasadzone oraz ich wielkości (wieku), czy też wskazania miejsca ich nasadzenia. Orzecznictwo sądowe w tym zakresie jest podzielone. Kolegium podzieliło stanowisko, że brak jest przeszkód, aby organ wydający zezwolenie na usunięcie drzew określił parametry wielkości (wysokości, wielkości obwodów pni) i wieku, jak też rodzaje (np. liściaste, szybkorosnące) i gatunki drzew, które miałyby być posadzone, albo wskazał miejsca ich zastępczych nasadzeń inne niż nieruchomość na której znajdują się drzewa podlegające wycince (w sytuacji gdy w miejscu wycinki nie ma możliwości nasadzeń zastępczych).

Zarazem jednak Kolegium doszło do przekonania, że Burmistrz T. niedostatecznie uzasadnił zaproponowane parametry nasadzeń zastępczych.

Organ odwoławczy zakwestionował też rozstrzygnięcie Burmistrza, gdy chodzi o sankcję jaką sformułowano w decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. W ocenie Kolegium, skoro art. 83 ust. 3 u.o.p., ani też żaden inny przepis nie wspominają o konsekwencji niezrealizowania - w zamian za udzielone zezwolenie na usunięcie drzew - nakazu zastąpienia ich innymi drzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew, to znaczy, że niezasadne jest nakładanie na stronę pozaustawowych sankcji kary pieniężnej.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniósł J. M. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 83 ust. 3 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 28 sierpnia 2015 r., przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten mógł stanowić podstawę do nałożenia na skarżącego obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych drzew o określonych obwodach pnia.

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2016 r., II SA/Po 1036/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium. Stwierdził, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. Zdaniem Sądu Kolegium nie wykazało, że jakie konkretnie elementy stanu faktycznego, które są konieczne do wyjaśnienia zakresu sprawy w stopniu mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, które organ pierwszej instancji powinien uzupełnić, a czego nie może uzupełniająco w trybie art. 136 K.p.a. ustalić sam organ odwoławczy. W ocenie Sądu Kolegium w zasadzie poprzestało na argumencie niewystarczającego wyjaśnienia i uzasadnienia stanowiska Burmistrza co do obwodu pni, czyli na naruszeniu jedynie art. 107 § 3 K.p.a. Sąd stwierdził, że argumenty Kolegium nie są wystarczające do uchylenia decyzji Burmistrza na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Sąd wskazał dalej, że Burmistrz dostrzegł, iż przeznaczenie terenu pod zabudowę mieszkaniową oraz wytyczoną drogę dojazdową nie powinno nastąpić bez obecności szeroko rozumianej zieleni towarzyszącej. Brał pod uwagę fakt, iż wnioskodawca planuje wykonanie nasadzeń drzew i w związku z tym zobowiązał wnioskodawcę do nasadzenia drzew o obwodzie pnia 12-14 cm, gdyż tej wielkości drzewo ma wykształcony w szkółce właściwy pokrój dla danego gatunku i odmiany. Zdaniem Sądu Burmistrz prawidłowo argumentował, że posadzenie tej wielkości drzew daje większą gwarancję na utrzymanie drzew przy życiu oraz ich właściwy dalszy wzrost. Posadzenie sadzonek mniejszych (młodszych) nie daje gwarancji na prawidłowe ukształtowanie pnia i korony. Nadto Burmistrz podał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów w wieku do 10 lat, a zatem mając to na względzie organ mógłby zobowiązać wnioskodawcę do nasadzeń drzew w wieku powyżej 10 lat, czyli drzew o obwodzie pnia około 18-20 cm. Jednak takie zobowiązanie mogłoby być uznane za krzywdzące i godzące w interes strony, dlatego organ uznał, że wystarczające będzie, dla zapewnienia gwarancji przetrwania nasadzeń oraz nie będzie kolidowało z interesem strony, zobowiązanie wnioskodawcy do nasadzeń drzew o obwodzie pnia 12-14cm. Jednocześnie organ uznał, ze drzewka o takich parametrach wystarczająco zrekompensują stratę w środowisku przyrodniczym i dadzą gwarancję zachowania ich żywotności.

Sąd wskazał dalej, że przywołane argumenty Burmistrza spełniają warunek z art. 107 § 3 K.p.a. i są wystarczające dla przyjęcia, że organ stanowisko swoje prawidłowo uzasadnił. Zdaniem Sądu organ odwoławczy tymczasem, jeżeli dostrzegł niedostatek tego uzasadnienia, powinien konkretnie wskazać brakujący stan faktyczny, który wymaga uzupełnienia przez ten organ.

W wyroku II SA/Po 1036/15 wskazano także, że Burmistrz prawidłowo zastosował też treść art. 7 K.p.a. i art. 77 §1 K.p.a.

Powyższe skłoniło Sąd do zobowiązania Kolegium do samodzielnego – w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, ewentualnie uzupełniony w trybie art. 136 K.p.a. – dokonania oceny zasadności udzielenia zezwolenia na usunięcie 34 drzew i zobowiązania wnioskodawcy do nasadzeń zastępczych o określonych parametrach.

Niezależnie Sąd podkreślił, że stosownie do treści art. 83 ust. 3 u.o.p., wydanie zezwolenia na usunięcie drzew może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Konsekwentnie, wydając zezwolenie organ powinien rozważyć, czy istnieje możliwość zachowania tych obiektów przyrodniczych poprzez ich przesadzenie w inne miejsce, czy też istnieje możliwość zastąpienia ich innymi drzewami, a ustalenia w tym zakresie powinny być poparte rzetelnie zgromadzonym materiałem dowodowym. Art. 83 ust. 3 u.o.p. nie daje bowiem pełnej swobody organu przy rozstrzyganiu sprawy.

Sąd wskazał dalej, że analiza art. 83 ust. 3 u.o.p. wskazuje, że obligatoryjnym elementem, decyzji wydawanej w jego oparciu, jest określenie ilości drzew, jakie mają być nasadzone, przy czym ich ilość nie może być mniejsza niż ilość drzew wycinanych. Redakcja przepisu rodzi wątpliwości, czy organy mogą, w decyzji zezwalającej na wycinkę zawierać inne rozstrzygnięcia, dotyczące chociażby gatunkowego określenia drzew, jakie mają być nasadzone, czy też wskazania miejsca ich nasadzenia.

Odnosząc się do powyższego Sąd przychylił się do stanowiska organów obu instancji, że nie ma przeszkód, aby organ określił gatunki drzew lub krzewów, które mają być posadzone. Wyjaśnił, że uprawnienie takie można pośrednio wywieść z przepisów zobowiązujących do dbałości o zieleń na terenie administrowanej jednostki terytorialnej. Podobnie, w decyzji zezwalającej na wycinkę drzewa możliwe jest określenie innego, niż nieruchomość na której znajduje się drzewo podlegające wycince, miejsca, w którym mają zostać dokonane nasadzenia zastępcze. Jest to możliwe zwłaszcza w tych przypadkach, gdy na terenie nieruchomości, z której usuwane są drzewa, nowe nasadzenia nie mogą być wykonane lub nie jest to uzasadnione. Konkludując, Sąd doszedł do przekonania, że organy były uprawnione między innymi do oznaczenia preferowanego gatunku drzew, jakie mają być zasadzone, jak i miejsca, w którym powyższe nasadzenie ma zostać dokonane.

Od wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r. skargę kasacyjną złożył J. M. zarzucając między innymi naruszenie art. 83 ust. 2 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 28 sierpnia 2015 r. w zw. z art. 6 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię polegającą na zaakceptowaniu przez Sąd poglądu zaprezentowanego przez organy, zgodnie z którym art. 83 ust. 3 u.o.p. przyrody mógł stanowić podstawę do nałożenia na skarżącego obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych drzew o określonych przez organ obwodach pni.

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r., II OSK 1097/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. M.. Nie uznał przy tym zasadności zarzutu przedstawionego przez skarżącego przeciwko wyrokowi II SA/Po 1036/15. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwe jest sprecyzowanie obowiązku określonego w art. 83 ust. 3 u.o.p. poprzez wskazanie na przykład gatunków drzew, czy też innych parametrów jakie mają spełniać drzewa. Formułując szczególne wymogi dotyczące wykonania obowiązku nasadzeń, organ powinien mieć na uwadze warunki przyrodnicze, zasady dendrologii i zgodnie z nimi określać ten obowiązek. Przenosząc ten pogląd na okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny skonkludował, że nie sposób było uznać za zasadne argumentów skargi kasacyjnej nakierowanych na wykazanie braku nałożenia na skarżącego obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych drzew o określonych obwodach pni.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 83 ust. 3 u.o.p. oraz biorąc pod uwagę art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045), uchyliło decyzję Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2015 r., [...] w części dotyczącej punktu 4 jej sentencji i orzekło o zobowiązaniu J. M. do wykonania nasadzeń zastępczych wedle parametrów zawartych w decyzji organu pierwszej instancji w terminie do dnia [...] listopada 2017 r.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że podstawą obowiązku nasadzeń rekompensujących straty w środowisku jest art. 83 ust. 3 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 sierpnia 2015 r. Przepis ten zmieniony został przez art. 29 pkt 6 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045) wprowadzający do u.o.p. między innymi przepisy: art. 83c ust. 3 i 4 (możliwość ustalenia nasadzeń zastępczych) oraz art. 83d ust. 2 i 4 (określenie parametrów nasadzeń zastępczych). Kolegium zauważyło też, że ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. zawierała przepis przejściowy (art. 53 ust. 1), który stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 u.o.p., w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 28 sierpnia 2015 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ odwoławczy podsumował, że ponieważ w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2016 r. uchylona została decyzja Kolegium z dnia 21 lipca 2015 r., to sprawę nałożenia na J. M. obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych drzew zaliczyć należy do spraw niezakończonych, które powinny być rozpatrywane według przepisów dotychczasowych u.o.p., a więc obowiązujących do dnia 28 sierpnia 2015 r.

Odnosząc się do meritum sprawy Kolegium powołało wydany w sprawie wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego (II OSK 1097/16) i uznało, że możliwe jest sprecyzowanie obowiązku określonego w art. 83 ust. 3 u.o.p. poprzez wskazanie na przykład gatunków drzew, czy też innych parametrów jakie mają spełniać drzewa.

Kolegium wskazało, że Burmistrz wywiązał się należycie z obowiązku wyjaśnienia powodów posadzenia zastępczego drzew o obwodzie pni 12-14 cm. Drzewa takiej wielkości są bowiem wystarczająco silne i mają wykształcony przekrój, co z powodzeniem zrekompensuje straty spowodowane usunięciem drzew, na które strona uzyskała zezwolenie.

Zarazem organ odwoławczy zdecydował o zmianie daty nasadzeń zastępczych ustalając, że powinny one zostać zrealizowane do [...] listopada 2017 r.

Skargę na decyzję Kolegium z dnia 22 lutego 2017 r. wniósł J. M. zarzucając naruszenie: art. 7,.77 i 80 K.p.a. przez ich niezastosowanie i wydanie decyzji bez prawidłowej oceny zebranej w sprawie materiału dowodowego. Jednocześnie zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.

J. M. podniósł, że Kolegium nie zastosowało się do zaleceń Sądu wynikających z uzasadnienia wyroku. W szczególności organ nie dokonał powtórnego rozpoznania i rozpatrzenia sprawy z uwagi na obowiązującą zasadę dwuinstancyjności postepowania. Nie ocenił zasadności zobowiązania wnioskodawcy do określonych nasadzeń zastępczych.

Zdaniem J. M. nie można uznać, że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy może się ograniczyć do bezkrytycznego powtórzenia za organem pierwszej instancji, iż drzewa (o obwodzie pni 12-14 cm) są wystarczająco silne i mają wykształcony pokrój, co jest z powodzeniem zrekompensuje straty spowodowane usunięciem drzew, na których usunięcie strona uzyskała zezwolenie.

Skarżący podniósł też, że organ odwoławczy nie zweryfikował sprawy poddanej kontroli instancyjnej. Nie uwzględnił faktu, że drzewa, na wycięcie których udzielono zezwolenia, były samosiejkami o niewielkiej wartości przyrodniczej. Organ nie rozważył także, czy wystarczającą rekompensatę stanowić może wykonanie nasadzeń zastępczych drzew o mniejszych obwodach pni, które również mają prawidłowo ukształtowany system korzeniowy i koronę.

Niezależnie J. M. wskazał, że zaskarżona decyzja nie odpowiada art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Stwierdził, że niedopuszczalnym jest orzeczenie przez Kolegium o zobowiązaniu osoby do wykonania nasadzeń zastępczych wedle parametrów zawartych w decyzji pierwszoinstancyjnej. Oznacza to bowiem, że nałożono obowiązek bez precyzyjnego określenia go w sentencji decyzji.

Skarżący zauważył wreszcie, że organ pominął fakt zmiany ustawy o ochronie przyrody, co nastąpiło nowelizacją z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r., poz. 2249).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu Sąd wyjaśnia, że w decyzji Burmistrza T. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew zawarte zostały 4 punkty, spośród których najistotniejsze to zezwolenie na usunięcie drzew (punkt 1) oraz zobowiązanie do nasadzeń zastępczych (punkt 4). W odwołaniu od decyzji J. M. zaskarżył tylko punkt 4, stąd wyłącznie w tym przedmiocie toczy się postępowanie. Innymi słowy, samo zezwolenie na usunięcie drzew stało się ostateczne, natomiast na dalszym etapie przedmiotem orzekania i sądowej kontroli (także tym wyrokiem) stał się element obligatoryjny tego zezwolenia związany dopuszczalnością nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych o sprecyzowanych parametrach drzew.

Dodać też w tym miejscu trzeba, że na skutek wiążących wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2016 r., II SA/Po 1036/15 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2016 r., II OSK 1097/16 definitywnie przesądzone zostały węzłowe zagadnienia, które uprzednio wynikły w sprawie.

Po pierwsze, przesądzono, że na podstawie art. 83 ust. 3 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 28 sierpnia 2015 r., możliwe było sprecyzowanie obowiązku nasadzeń zastępczych poprzez wskazanie gatunków drzew, czy też innych parametrów jakie mają spełniać drzewa, w tym parametru obwodu pni (zob. uzasadnienie wyroku II OSK 1097/16).

Po drugie, w wyroku II SA/Po 1036/15 w sposób jednoznaczny przesądzono i zobowiązano Kolegium do załatwienia sprawy na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, ewentualnie uzupełnionego w oparciu o art. 136 K.p.a. Zakres oceny zasadności zobowiązania do nasadzeń zastępczych określił też po części Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku II OSK 1097/16.

Sąd odnotowuje, że w obecnie złożonej skardze J. M. przedstawia zarzuty z poszanowaniem dla wiążącej mocy obu wydanych w sprawie wyroków i nie polemizuje z przyjętymi wskazaniami.

Najdalej idący zarzut skargi dotyczy sposobu sformułowania sentencji decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2017 r. Zdaniem J. M. decyzja ta nie odpowiada treści art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem, jednym z rozstrzygnięć w postępowaniu odwoławczym jest decyzja, w której organ odwoławczy "uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy [...]".

W zaskarżonej decyzji Kolegium orzekło cyt.: "uchylić decyzje organu I instancji w części dotyczącej pkt 4 jej sentencji i orzec o zobowiązaniu J. M. do wykonania nasadzeń zastępczych wedle parametrów zawartych w decyzji organu I instancji, w terminie do dnia [...] listopada 2017 r.".

Zdaniem Sądu powyższa sentencja jest nieprawidłowa w warstwie logicznej i wymaga korekty. Zauważyć należy, że Kolegium uchyliło decyzję Burmistrza w całości punktu 4, zobowiązując zarazem adresata decyzji do wykonania nasadzeń zastępczych wedle parametrów określonych w zaskarżonej decyzji. Pominęło jednak, że parametry te pierwotnie określone były właśnie w uchylonym punkcie 4 decyzji pierwszoinstancyjnej. Innymi słowy Kolegium nałożyło na J. M. obowiązek, którego treść wymaga odniesienia do treści innej decyzji, tymczasem ta w tym zakresie została uchylona.

Sąd uzupełniająco wyjaśnia, że domyśla się rzecz jasna intencji Kolegium, które – jak można wnioskować z uzasadnienia decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. – dążyło wyłącznie do zmiany terminu wykonania obowiązku nasadzeń zastępczych, natomiast pozostałe parametry drzew objętych obowiązkiem nasadzeń miały pozostawać bez zmian. Trzeba jednak w tym miejscu zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. nakłada na adresata obowiązek i jest wykonalna. Tego rodzaju rozstrzygnięcie nie może budzić tak daleko idących wątpliwości, w szczególności zobowiązany z decyzji nie może być zmuszony domyślać się, jakie obowiązki na niego nałożono.

Powyższe doprowadziło Sąd do przekonania, że zachodzi konieczność uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2017 r., ponieważ wymaga ona (przynajmniej – zob. niżej) korekty w zakresie sposobu sformułowania rozstrzygnięcia.

Niezależnie Sąd uznał też za zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w skardze i obejmujące uchybienie art. 7, art. 77 (powinno być art. 77 § 1) oraz 80 K.p.a. J. M. trafnie podnosi, że zaskarżona decyzja Kolegium jest zbyt lakoniczna, gdy chodzi o rozważenie zasadności nałożenia na skarżącego obowiązku nasadzeń o konkretnie wskazanych parametrach. Rozważania organu odwoławczego w tym zakresie sprowadzają się w istocie do zdania, cyt.: "Drzewa takiej wielkości są bowiem wystarczająco silne i mają wykształcony przekrój, co z powodzeniem zrekompensuje straty spowodowane usunięciem drzew, na które strona uzyskała zezwolenie".

Nie może też ujść z pola widzenia, że w wyroku II SA/Po 1036/15 Sąd co prawda zaakceptował postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez Burmistrza, jednak jednocześnie polecił Kolegium rozpoznać i rozpatrzyć sprawę samodzielnie "w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, ewentualnie uzupełniając go w trybie art. 136 K.p.a." i "dokonać oceny zasadności udzielenia zezwolenia na usunięcie 34 drzew i zobowiązania wnioskodawcy do określonych nasadzeń zastępczych".

Wykonanie wyroku II SA/Po 1036/15, z uwzględnieniem oceny sformułowanej w wyroku II OSK 1097/16, jak i zresztą zadośćuczynienie standardom postępowania administracyjnego wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., wymagało więc nieco szerszej refleksji Kolegium na temat tego, czy zasadnym było zobowiązanie J. M. do nasadzenia drzew o konkretnych parametrach. Sąd przypomina, że wedle wskazań z wyroku II SA/Po 1036/15 Kolegium jest uprawnione – w razie, gdyby organ odwoławczy uznał, iż nie posiada wystarczających danych – do wezwania Burmistrza do uzupełnienia postępowania dowodowego w trybie art. 136 K.p.a. na okoliczność powodów (także z zakresu wiedzy przyrodniczej), dla których przyjęto określone (a nie takie, jak choćby proponowane w treści skargi) parametry drzew w ramach nasadzeń zastępczych.

Końcowo Sąd wskazuje, że J. M. nietrafnie podnosi, iż pominięto fakt zmiany ustawy o ochronie przyrody, co nastąpiło nowelizacją z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r., poz. 2249). Owa współczesna zmiana u.o.p. nie ma znaczenia, gdyż do kontrolowanej sprawy, w zakresie materialnoprawnym (u.o.p.), znajduje zastosowanie stan prawny, który obowiązywał przed 28 sierpnia 2015 r. Kolegium prawidłowo wyjaśniło, że choć ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045) zmieniono istotnie regulacje dotyczące zezwoleń na usuwanie drzew, to jednak ustawa nowelizująca zawierała przepis przejściowy (art. 53 ust. 1), który stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 u.o.p., w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 28 sierpnia 2015 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dodać w tym miejscu należy, że postępowanie w sprawie wszczęto 27 lutego 2015 r.

Mając to wszystko na uwadze Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach sądowych, które Sąd, zgodnie z art. 200 P.p.s.a., zasądził na rzecz skarżącego od organu administracji. Na koszty te złożyła się kwota wpisu uiszczonego od skargi.