Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 734/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64c par. 1, par. 3, art. 7, art. 15 par. 1, art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia NSA Paweł Janicki Protokolant: starszy specjalista Izabela Ścieszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego powstałych w wyniku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie tytułu wykonawczego. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 734/14

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia Spółki A S.A. z siedzibą w Ł., Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - I Oddział w Ł. w sprawie określenia Spółce A S.A. wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego powstałych w wyniku zajęcia w dniu 21 maja 2012 r. wierzytelności z rachunku bankowego [...], na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...] na kwotę 1.816,30 zł i uznania, że koszty te obciążają zobowiązanego.

Podstawą postanowienia były następujące ustalenia i wnioski organów prowadzących postępowanie.

Wierzyciel, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., skierował do A S.A. upomnienie z dnia 15 marca 2012 r. zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r. – kwota należności głównej w wysokości 70.477,25 zł oraz koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł. Upomnienie zobowiązana Spółka odebrała w dniu 19 marca 2012 r.

Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wystawił w dniu 17 maja 2012 r. na Spółkę A S.A. tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r. w wysokości 70.234,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

W celu dochodzenia należności objętych ww. tytułem wykonawczym organ egzekucyjny, tj. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., skierował do A Banku S.A. zawiadomienie z dnia 21 maja 2012 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu Bank odebrał w dniu 28 maja 2012 r. W tym samym dniu zobowiązanej doręczono powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego Nr [...].

W dniu 31 maja 2012 r. Spółka A S.A. złożyła, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując na wygaśnięcie obowiązku określonego w tytule wykonawczym Nr [...]. Wskazała przy tym, iż podstawą wniesienia zarzutu jest wykonanie przez Spółkę w całości obowiązku wynikającego z upomnienia Nr [...] w zakresie należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 70.477,25 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 8,80 zł, w dniu 5 kwietnia 2012 r., a więc przed wystawieniem ww. tytułu wykonawczego. Na potwierdzenie tego faktu Spółka załączyła kserokopie potwierdzające dokonanie zapłaty kwot w wysokości

70.486,05 zł i 1.127,53 zł.

W dniu 4 czerwca 2012 r. doręczono pełnomocnikowi Spółki pismo Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 4 czerwca 2012 r. skierowane do Spółki oraz do A Banku S.A., którym organ egzekucyjny poinformował, iż należności objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego [...] uległy zmianie. Organ egzekucyjny wskazał, iż do uregulowania pozostały: należność główna w kwocie 29.191,14 zł, koszty egzekucyjne w kwocie 1.113,37 zł oraz odsetki za zwłokę do dnia zapłaty włącznie. Pełnomocnik Spółki zobowiązał się, iż powyższe pismo dostarczy do Banku.

Pismem z dnia 6 czerwca 2012 r. Spółka wniosła o:

1. rozliczenie wpłaty wniesionej przez Spółkę w dniu 5 kwietnia 2012 r. według zasad wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.04.2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych,

2. prawidłowe ustalenie odsetek za okres od dnia 16.02.2012 r. do 04.04.2012 r.,

3. uchylenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.113,37 zł i o ich umorzenie jako nienależnie naliczonych i wyegzekwowanych,

4. zwrot nadpłaty na rachunek bankowy Spółki lub jej zaliczenie na poczet przyszłych zobowiązań.

W dniu [...] r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki A S.A. w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] do czasu rozpatrzenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Powyższe postanowienie doręczono zobowiązanej Spółce w dniu 26 czerwca 2012 r.

W kolejnym piśmie z dnia 3 lipca 2012 r. Spółka zauważyła, że A Bank S.A. przekazał na rachunek bankowy Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych łącznie kwotę 31.584,78 zł, która zaspokoiła żądanie wierzyciela związane z tytułem wykonawczym Nr [...]. Ponadto Spółka wskazała, że w związku z wydaniem postanowienia w dniu [...] r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego utraciły aktualność wnioski o uchylenie dokonanych czynności oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W końcowej części pisma Spółka ponownie zgłosiła wnioski zawarte w piśmie z dnia 6 czerwca 2012 r.

W dniu [...] r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wydał postanowienie, którym nie uznał zarzutów wniesionych w oparciu o art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na postępowanie egzekucyjne prowadzone z wierzytelności z rachunku bankowego, na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] r. Przedmiotowe postanowienie przesłano Spółce przy piśmie z dnia 19 września 2012 r. i doręczono w dniu 21 września 2012 r.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia na ww. rozstrzygnięcie w sprawie zarzutów, w dniu [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydał postanowienie, którym uchylił w całości postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż w zaskarżonym rozstrzygnięciu z dnia [...] r. brak jest korelacji pomiędzy sentencją postanowienia a treścią jego uzasadnienia, z którego wynika, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym Nr [...] w części wygasł, co skutkować powinno częściowym uznaniem zasadności przedmiotowego zarzutu i w konsekwencji w tej części umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na pismo organu egzekucyjnego z dnia 26 czerwca 2013 r. w kwestii sprecyzowania charakteru prawnego żądania zawartego w pismach z dnia 6 czerwca 2012 r. i 3 lipca 2012 r., Spółka A S.A. pismem z dnia 3 lipca 2013 r. poinformowała, że jej intencją jest uzyskanie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowego na dzień wszczęcia egzekucji rozliczenia stanu konta, z uwzględnieniem wszystkich wniesionych przez Spółkę wpłat i prawidłowego ustalenia odsetek za opóźnienie, ponieważ Spółka nie zgadza się z wyliczeniami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i kwestionuje zasadność prowadzenia egzekucji i obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego. Ponadto wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych przedstawiła jako wniosek alternatywny, uzależniony od wyniku wspomnianego rozliczenia. Natomiast wniosek o zaliczenie nadpłat na poczet przyszłych zobowiązań, w ocenie Spółki, ma się stać aktualny, gdy po rozliczeniu konta okaże się, że istnieje po stronie Spółki nadpłata.

W dniu [...] r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wydał postanowienie, którym postanowił:

- częściowo uznać zarzut Spółki, wniesiony w oparciu o art. 33 pkt 1 ustawy, na postępowanie egzekucyjne prowadzone z wierzytelności z rachunku bankowego, na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] r. w odniesieniu do należności w kwocie 41.043,40 zł (różnica składki na FUS za m-c styczeń 2012 r.) i umorzyć postępowanie egzekucyjne w tym zakresie,

- nie uznać zarzutu w pozostałym zakresie, tj. w odniesieniu do kwoty 29.191,40 zł (różnica składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za m-c styczeń 2012 r.), wynikającej z ww. tytułu wykonawczego.

Jednocześnie postanowieniem z tej samej daty Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. określił wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego na kwotę 1.816,30 zł, powstałych w wyniku zajęcia rachunku bankowego zawiadomieniem z dnia 21 maja 2012 r. Nr [...] dokonanego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] i uznał, że koszty te obciążają zobowiązanego.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że ww. zawiadomienie zostało odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności oraz przez Spółkę w dniu 28 maja 2012 r. Zawiadomienie obejmowało należność główną w wysokości 70.234,80 zł, odsetki za zwłokę 2.597,70 zł i koszty upomnienia 8,80 zł.

W związku z doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego powstały koszty egzekucyjne w wysokości 727,30 zł, zaś z uwagi na zajęcie wierzytelności w wysokości 3.641,60 zł.

W wyniku wszczęcia egzekucji w dniu 28 maja 2012 r., na podstawie ww. tytułu wykonawczego, powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 4.368,90 zł. Jednak z uwagi na nieuwzględnienie wpłaty Spółki w wysokości 58.475,24 zł dokonanej w dniu 11 maja 2012 r., tj. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, ich kwota była zawyżona. Po rozliczeniu przedmiotowej wpłaty zaległość zmniejszyła się (do kwoty 29.141,40 zł) i wówczas można było określić prawidłową kwotę kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 1.816,30 zł (w tym doręczenie odpisu tytułu wykonawczego - 302,70 zł i zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego – 1.513,60 zł), które zostały pokryte wpłatami z dnia 31 maja 2012 r. – 1.127,53 zł i z dnia 5 czerwca 2012 r. - 688,77 zł. Ponadto organ egzekucyjny stwierdził, że wyegzekwowane w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, ponieważ egzekucja została skierowana na podstawie złożonych dokumentów rozliczeniowych i z uwzględnieniem wniesionych wpłat, a należności wskazane w tytule wykonawczym Nr [...] były wymagalne. Powyższe postanowienie zostało odebrane przez Spółkę w dniu 14 października 2013 r.

W dniu 21 października 2013 r. Spółka złożyła zażalenie na ww. postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie kosztów egzekucyjnych w wysokości 1.816,30 zł oraz zaliczenie tej kwoty na poczet przyszłych zobowiązań. W uzasadnieniu Spółka, wskazała, że nie może się zgodzić z postanowieniem organu egzekucyjnego, ponieważ w dniu wszczęcia egzekucji nie posiadała wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. zaległości w zapłacie wskazanej w tytule wykonawczym kwoty 70.234,80 zł, ani też skorygowanej potem kwoty 29.191,20 zł. Spółka omyłkowo na przelewie oznaczyła, że wpłata kwoty 70.234,80 zł dotyczy należności za styczeń 2012 r. Wierzyciel odmówił skorygowania błędnego oznaczenia przelewu i wszczął bezpodstawną egzekucję. Takie podejście do płatnika składek, zdaniem Spółki, stawia pod znakiem zapytania przestrzeganie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasad pogłębiania zaufania do organów państwa, a także zasady celowości i niezbędności postępowania egzekucyjnego oraz zasady sprawiedliwości, tym bardziej, że płatnik, płacąc nieprzerwanie składki, jednoznacznie potwierdza zamiar ich zapłaty, a nie uchylanie się od zapłaty.

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podkreślił, że w świetle argumentacji zawartej w zażaleniu ustalenie prawidłowej wysokości kosztów egzekucyjnych i zasadności ich naliczenia wymaga wcześniejszego ustalenia, czy obowiązek objęty tytułem wykonawczym istniał w chwili wszczęcia egzekucji, czy też wygasł z uwagi na jego uprzednie uregulowanie. Realizacja zaś oczekiwań strony w ww. zakresie spowodowałaby, że ocena prawidłowości wydanego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia z dnia [...] r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych wymagałaby od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. merytorycznej weryfikacji postanowienia w sprawie zarzutu z dnia [...] r. To zaś, w ocenie organu, nie tylko wykracza poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy, ale również jest niemożliwe do realizacji w ramach postępowania odwoławczego w sprawie zarzutu wygaśnięcia obowiązku. Postanowienie z dnia [...] r., wydane przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. -który wydając rozstrzygnięcie - jednocześnie wypowiedział się jako wierzyciel, w części dotyczącej wygaśnięcia obowiązku zobowiązanego, jest dla organu nadzoru wiążące. W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wyrażonego w postanowieniu w sprawie zarzutów. Z tego względu na etapie postępowania wszczętego wniesionym środkiem zaskarżenia na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. w sprawie określenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego - nie ma on możliwości oceny zasadności rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy zmierzałaby ona w rzeczywistości do merytorycznej oceny zarzutu wygaśnięcia obowiązku.

Zdaniem organu odwoławczego, na gruncie rozpatrywanej sprawy przedmiotem jego analizy może być jedynie prawidłowość wyliczenia poszczególnych elementów kosztów egzekucyjnych składających się na łączną kwotę 1.816,30 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że po rozliczeniu wpłaty Spółki z dnia 11 maja 2012 r. (tj. sprzed wszczęcia egzekucji) w wysokości 58.475,24 zł (w tym na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za styczeń 2012 r. należność główna: 41.043,37 zł, odsetki za zwłokę 1.335 zł oraz koszty upomnienia 8,80 zł) należności ujęte zawiadomieniem z dnia 21 maja 2012 r. uległy zmniejszeniu do kwoty 29.191,40 zł należności głównej i 1.080 zł odsetek.

Organ odwoławczy wskazał przy tym, że zgodnie z art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Z kolei w art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca uregulował kwestię wysokości opłat pobieranych przez organ egzekucyjny za dokonane czynności egzekucyjne w egzekucji należności pieniężnych. Przepis ten enumeratywnie wskazuje czynności egzekucyjne, za które organ egzekucyjny może pobierać opłaty (wraz z wysokością opłaty za dokonanie każdej z nich). Stosownie do przepisu § 6 tego artykułu organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt I FSK 555/06, przeprowadzenie tej czynności musi w sposób niewątpliwy pozostawać w związku ze stosowaniem środka egzekucyjnego, nawet gdy do bezpośredniego zastosowania środka egzekucyjnego nie doszło. W rezultacie strona obciążana kosztami postępowania egzekucyjnego zobowiązana jest do uiszczenia także i tej należności (tj. opłaty manipulacyjnej). Organ egzekucyjny może domagać się opłaty manipulacyjnej w wysokości 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł. Organ podkreślił ponadto, że zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny, pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Stosownie zaś do art. 64 § 7 ww. ustawy, jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określona stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że w analizowanej sprawie opłata manipulacyjna została naliczona w wysokości 302,70 zł. Natomiast w związku z dokonaniem zajęcia rachunku bankowego zawiadomieniem z dnia 21 maja 2012 r. organ egzekucyjny naliczył koszty egzekucyjne w wysokości 1.513,60 zł. Zdaniem organu odwoławczego, wysokość kosztów egzekucyjnych znajduje podstawy w przytoczonych wyżej obowiązujących przepisach prawa

Na powyższe postanowienie Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie postanowienia organu odwoławczego z dnia [...]r. i postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...]r., umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.806,40 zł i o zaliczenie tej kwoty na poczet przyszłych zobowiązań, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, albo ewentualnie o uchylenie powyższych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

- art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędne przyjęcie, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie było uzasadnione uchylaniem się Spółki od obowiązku zapłaty,

- przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2001 r. w sprawie sposobu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, w szczególności § 1, § 2 i § 4, poprzez interpretację sprzeczną z ich brzmieniem,

- przepisów § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych przez odmowę skorygowania wpłaty,

- art. 64e § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 7, 8 i 9 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego przez niedokonanie oceny wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, niewyjaśnienie istotnych okoliczności t pominięcie oceny interesu publicznego.

Pełnomocnik strony, powołując się na treść rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2001 r. w sprawie sposobu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, zauważył, że w opisanym stanie faktycznym Spółce nie można przypisać uchylenia się od zapłaty w sytuacji, gdy zapłaciła należność po otrzymaniu upomnienia. Ponadto po otrzymaniu tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu, w dniu 29 maja 2012r. Spółka złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Ł. pismo zawierające wniosek o dokonanie korekty rozliczenia wpłat z dnia 5 kwietnia 2012 r. Pełnomocnik Spółki wskazał, że w wyniku rozmów wyjaśniających okazało się, że wprawdzie w rubryce 10 prawidłowo określono deklarację cyfrą 01 oraz w rubryce 12 wskazano prawidłowo numer upomnienia [...], co zapewnia właściwą identyfikacje wpłaty, ale błędne oznaczenie w rubryce 11 cyframi 02/2012 zamiast 01/2012 spowodowało zaliczenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wniesionej opłaty na poczet należności za luty 2012. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. nie wyjaśnił motywów swojego stanowiska i odmowy skorygowania wpłaty, mimo iż przepis § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany ZUS, przewiduje korektę księgowania na wniosek płatnika za zgodą Zakładu. Stąd też w ocenie pełnomocnika w dacie wystawienia tytułu wykonawczego zadłużenie już nie istniało, a prowadzenie egzekucji było bezpodstawne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wystawiając tytuł wykonawczy, nie sprawdził, czy w rezultacie doręczenia upomnienia, poprzedzającego wystawienie tytułu wykonawczego Spółka wniosła wpłatę. Późniejsze korygowanie wysokości należności potwierdza to, że Zakład nie dokonał analizy stanu konta Spółki we właściwym czasie i nie sprawdził spłaty zaległości, w wyniku czego pochopnie wystawił tytuł wykonawczy, z którego później w części się wycofał. Przedstawiał również rozbieżne rozliczenia, której do chwili obecnej nie zostały właściwie dokonane. Zdaniem pełnomocnika Spółki, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł., unikając przyznania się do własnych błędów, stara się obarczyć ich skutkami Spółkę, narażając tym samym organ administracji publicznej na powszechną dezaprobatę, co należy łączyć z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Ponadto pełnomocnik Spółki zakwestionował w całości zasadność ustalania kosztów postępowania egzekucyjnego wynikłych z zajęcia rachunku bankowego Spółki, bowiem nie było podstawy faktycznej ani prawnej do tego zajęcia. Ponadto, jeśli wszczęcie egzekucji i zajęcie rachunku bankowego było zasadne, to i tak brak jest podstaw do obciążenia Spółki kosztami egzekucyjnymi, z powodu niedokonania ceny zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych i niewyjaśnieni istotnych okoliczności oraz pominiecie oceny interesu publicznego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, bowiem Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. naruszył przepisy regulujące tok postępowania egzekucyjnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. w zakresie obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 64c § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), dalej: "ustawy p.e.a.", koszty egzekucyjne z zasady obciążają zobowiązanego, jednakże nie ma podstawy do takiego obciążenia zobowiązanego, gdy niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel.

Zasadność obciążenia skarżącej Spółki kosztami postępowania egzekucyjnego jest uzależniona zatem od ustalenia, czy były podstawy do wszczęcia przeciwko Spółce postępowania egzekucyjnego w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne za styczeń 2012 r. Skarga Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji została rozpoznana oddzielnie.

W sprawie istotne i niesporne jest to, że Spółka nie zapłaciła w terminie składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r. Wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym w zakresie zadłużenia z tytułu tych składek i odsetek za zwłokę, jest Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. Wystawienie przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego oraz wszczęcie egzekucji poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności – A Bankowi S.A. w Ł. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego, w celu przymusowego wykonania przez zobowiązanego – A S.A. obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r., poprzedzone zostało doręczeniem zobowiązanemu upomnienia. Sporne natomiast między organami a zobowiązanym jest to, czy wierzyciel miał podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i następnie do wszczynania egzekucji administracyjnej w chwilach podejmowania tych czynności. Kwestionując zasadność tych czynności wierzyciela, Spółka zgłosiła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a., stwierdzając, że obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2012 r. wygasł na skutek zapłaty tych składek wraz z kosztami upomnienia jeszcze przed wystawieniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego.

Rozstrzygając powyższy spór co do zasadności wszczęcia egzekucji w tej sprawie, należy zwrócić uwagę na kilka zasadniczych przepisów regulujących tok postępowania egzekucyjnego oraz obowiązki ciążące na wierzycielu i organie egzekucyjnym. Zgodnie z art. 7 ustawy p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, ale stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany. Ponadto, spośród kilku środków egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien stosować te najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wierzyciel z kolei, stosownie do art. 6 § 1 tej ustawy, ma obowiązek podejmowania czynności zmierzający do zastosowania środków egzekucyjnych, ale wtedy, gdy zobowiązany uchyla się od ich wykonania. Egzekucja administracyjna jest zatem prawnie przewidzianym sposobem zmuszenia zobowiązanego do wykonania ciążących na nim obowiązków, których źródłem powstania są przepisy prawa administracyjnego, jednakże nie może ona prowadzić do uciążliwości większych, niż jest to konieczne do realizacji tych obowiązków. Tym bardziej więc, uruchamianie egzekucji nie jest dopuszczalne, gdy zobowiązany, nawet z opóźnieniem, jednak samodzielnie z obowiązków swych się wywiązał.

Wszczęcie egzekucji zasadniczo powinno być poprzedzone doręczeniem zobowiązanemu upomnienia wierzyciela zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, co wynika z art. 15 § 1 ustawy o p.e.a. A zatem, celem tego upomnienia jest danie dodatkowej szansy zobowiązanemu na samodzielne i dobrowolne zrealizowanie ciążących na nim obowiązków. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia, co oczywiście oznacza, że warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest nie tylko upływ wskazanego czasu, ale także to, że mimo otrzymania upomnienia zobowiązany nadal nie wywiązał się ze swego zobowiązania.

Zgodnie z art. 18 ustawy o p.e.a., jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organy administracji publicznej uczestniczące w postępowaniu egzekucyjnym w roli wierzyciela lub organu egzekucyjnego powinny, stosownie do art. 8 i art. 9 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o p.e.a., prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie uczestników postępowanie do władzy publicznej i należycie informować strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w toku egzekucji.

Dyrektor I Oddziału ZUS nie postępował zgodnie z powyższymi przepisami. Tytuł wykonawczy na należność z tytuły składek na ubezpieczenie społeczne został wystawiony [...] r., mimo że należna z tego tytułu kwota, wraz z kosztami upomnienia, została zapłacona przez skarżącą Spółkę w dniu 5 kwietnia 2012 r., a więc po doręczeniu Spółce upomnienia, a przed wystawieniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Skoro należność Spółki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne została zapłacona wierzycielowi jeszcze przed wystawieniem przez niego tytułu wykonawczego, to oczywistym jest, że odpadła podstawa do wszczynania postępowania egzekucyjnego i zajmowania rachunku bankowego Spółki.

Powyższa ocena Sądu znajduje potwierdzenie w treści dokumentu odnoszącego się do przelewu na rzecz ZUS kwoty 70.486,05 zł. W treści przelewu Spółka powołała się na numer doręczonego jej upomnienia, a przelewana kwota odpowiada wysokością kwocie uwidocznionej w upomnieniu. Ponadto wpis w rubryce 10 polecenia przelewu (01), oznaczający pierwszą deklarację, także wskazuje, że dokument odnosi się do pierwszego miesiąca, a więc stycznia 2012 r. Fakty te świadczą o tym, że Spółka wpłaciła kwotę wskazaną w upomnieniu, a więc z tytułu składki za styczeń 2012 r. Zgodzić się należy z organami egzekucyjnymi, czego zresztą nie kwestionuje skarżąca Spółka, że polecenie przelewu nie było sporządzone starannie i mogło budzić wątpliwości, skoro jednocześnie wypełnienie rubryki 11 wskazywało, że przelew dotyczy deklaracji za luty 2012 r. Jednakże właśnie z uwagi na ten fakt i mając na względzie przepisy wyżej wskazane, nakazujące organom działać w sposób budzący do nich zaufanie i wyjaśniać pojawiające się w toku egzekucji wątpliwości, Dyrektor I Oddziału ZUS, jeżeli miał wątpliwości, jakiego miesiąca i jakiej deklaracji dotyczy powyższa wpłata, powinien przed wystawieniem tytułu wykonawczego i wszczęciem egzekucji zwrócić się do Spółki o stosowne wyjaśnienie. Należy więc uznać, że ten organ egzekucyjny wszczął egzekucję przedwcześnie, przed wyjaśnieniem, czy jest to rzeczywiście potrzebne, a jak się w rezultacie rozpoznania skargi okazało, wszczęcie postępowania egzekucyjnego było nieuzasadnione, skoro zobowiązana Spółka po otrzymaniu upomnienia, zapłaciła składki za styczeń 2012 r.

Należy zatem uznać, że zarzut Spółki oparty na art. 33 pkt 1 ustawy o p.e.a. jest uzasadniony. Jakkolwiek Dyrektor Izby Skarbowej był związany stanowiskiem wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, co do zasadności zarzutów, to jednak Sąd nie jest tym stanowiskiem związany i dokonał kompleksowej oceny zasadności zarzutu w świetle ustalonych okoliczności sprawy.

Skoro nie było uzasadnione wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko Spółce, to również nie ma podstaw do obciążania jej kosztami postępowania egzekucyjnego.

Z uwagi na powyższe, należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., a na podstawie art. 152 tej ustawy określić, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 490).

ak