Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1461/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 616/13 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "G." Sp. z o.o. z siedzibą w N. (obecnie: "G." Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 28 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za grudzień 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił "G." Sp. z o. o. w upadłości układowej z siedzibą w N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem w tej samej sprawie. W zakresie pierwszego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 16 października 2013 r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie. Następnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że aktualny wniosek o przyznanie prawa pomocy zawiera tożsame informacje, jakie zawierał pierwotny wniosek spółki. Skarżąca ponownie podała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 2.500.000,00 zł, a wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w wysokości 888.458,30 zł. Spółka wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym, a saldo ich wynosi 0 zł. Jednocześnie dla uzasadnienia zmiany okoliczności sprawy, spółka powołała się na fakt ogłoszenia w dniu 11 lutego 2014 r. upadłości spółki z możliwością zawarcia układu. W ocenie Sądu powyższe orzeczenie nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Samo w sobie bowiem nie stanowi o złej kondycji finansowej spółki. Wobec skarżącej została ogłoszona upadłość z możliwością zawarcia układu. Zatem spółka nie została pozbawiona możliwości zarządu swym majątkiem. Ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu stwarza bowiem możliwość kontynuowania działalności i nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia spółki od ponoszenia kosztów sądowych.

Dalej Sąd argumentował, że wraz ze skargą kasacyjną skarżąca złożyła samą sentencję postanowienia o ogłoszeniu jej upadłości, bez uzasadnienia. Jednakże z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2014r., sygn. akt I SA/Kr 2127/13 (dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) odmawiającego spółce przyznania prawa pomocy, wynika, że w postępowaniu upadłościowym spółka zaprezentowała propozycje układowe, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności, która to działalność powinna umożliwić również pokrywanie bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości spółki wskazano w szczególności, iż w skład majątku dłużnika wchodzi prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, ponadto ruchomości oraz należności o łącznej wartości szacunkowej 5 704 515,94 zł.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że obecna sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie, w ocenie Sądu, nie doszło do takiej zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałyby zmianę, w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wcześniej wydanego postanowienia dotyczącego prawa pomocy.

2. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego zmianę, poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. 2012 poz. 1112, ze zm., dalej "p.u.i.n.") poprzez bezzasadne odmówienie zastosowania zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika spółki, nie dysponuje ona kwotą wymaganą do jednoczesnej zapłaty wpisów sądowych w sprawach toczących się równolegle i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. Kolejny zarzut dotyczył naruszenia art. 165 p.p.s.a. W ocenie spółki Sąd wadliwie odwołał się przy orzekaniu do wcześniej wydanego w tej samej sprawie postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy. Tymczasem, zdaniem autora zażalenia okoliczności sprawy zmieniły się w ten sposób, że w dniu 11 lutego 2014 r. spółka została postawiona w stan upadłości. Powyższa okoliczność została dostrzeżona przez Sąd pierwszej instancji, jednak została wadliwie oceniona, w szczególności na tle art. 13 p.u.i.n.

3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie stwierdził, że nie jest ono zasadne. Zwrócić należy uwagę, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, iż z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Naczelny Sąd Administracyjny po przeanalizowaniu zarzutów spółki to jest art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 p.u.i.n. oraz art. 165 p.p.s.a. zawartych w zażaleniu uznał je za bezzasadne.

Sąd pierwszej instancji dokonał wnikliwej i rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Ponadto doszedł do słusznego przekonania, że spółka nie wykazała w świetle regulacji prawnej zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle całego zebranego w sprawie materiału dowodowego obrazującego sytuację majątkową spółki, fakt pozostawania w stanie upadłości nie był na tyle istotny, aby spowodował przyznanie spółce prawa pomocy w postaci zwolnienia jej od wpisu sądowego. Należy bowiem wskazać, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu powoduje, że spółka może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Wydane zatem postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło jej bytu prawnego. Podkreślić też należy, że postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie ma charakteru dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika. Ma ono na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Sprawdzone wierzytelności wpisywane są na listę wierzytelności. Od tego momentu wierzyciel otrzymuje prawo uczestniczenia w zgromadzeniu wierzycieli. Otwarcie postępowania układowego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowań sądowych na rzecz lub przeciwko dłużnikowi. Istnieje możliwość wszczęcia procesów w sprawach wierzytelności objętych postępowaniem układowym. Dłużnik ma możliwość dojścia z wierzycielami do porozumienia, a przez to kontynuowania swojej działalności, natomiast wierzyciele mają szansę odzyskania własnych należności bez ponoszenia kosztów.

W związku z powyższym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione przez spółkę zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.