Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2125/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6231 Dozór techniczny
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Transportu z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2004 r. w części dotyczącej przyjęcia, że brak jest możliwości ustalenia materiału z jakiego wykonano zbiornik cysternę oraz, że brak jest możliwości ustalenia współczynnika osłabienia połączeń spawanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez S. sp. z o.o. z siedzibą w W. do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Transportu z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Transportowego Dozoru Technicznego z dnia [...] października 2004 r., która nie zezwalała na eksploatację cysterny stałej w części dotyczącej przyjęcia, że brak jest możliwości ustalenia materiału z jakiego wykonano zbiornik cysterny oraz, że brak jest możliwości ustalenia współczynnika osłabienia połączeń spawanych.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] września 1995 r., Okręgowy Inspektorat Kolejowego Dozoru Technicznego zezwolił skarżącej na eksploatację autocysterny produkcji A. C. – Niemcy, numer ewidencyjny [...] , nr fab. [...], rok produkcji 1978, do przewozu materiałów niebezpiecznych klasy 2 punkty 3b) 4b) umowy ADR i wyznaczył jednocześnie następne badanie okresowe urządzenia na wrzesień 1997 r.

W kolejnych latach właściwy organ dozoru przedłużał termin ważności świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu towarów niebezpiecznych.

Pismem z dnia [...] września 2004 r. spółka po raz kolejny wniosła o przedłużenie świadectwa numer [...].

Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] Transportowy Dozór Techniczny, na podstawie negatywnego wyniku badania w/w urządzenia technicznego nie zezwolił skarżącej spółce na eksploatację opisanej wyżej autocysterny. W podstawie prawnej decyzji wskazał art. 18 i 44 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej powoływanej jako: u.d.t.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że po badaniu nadzwyczajnym - kontrolnym stwierdzono: 1) pomierzona grubość płaszcza zbiornika nie spełnia wymagań ADR 2) brak możliwości ustalenia materiału z jakiego wykonano zbiornik cysterny. Na podstawie art. 108 k.p.a nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Pismem z dnia [...] października 2004 r. znak: [...] skierowanym do S. sp. z o.o., do którego dołączono protokół z badania cysterny z dnia [...] października 2004 r., w/w decyzję z dnia [...] października 2004 r. oraz protokół pomiaru grubości nr [...] poinformowano spółkę, że z analizy wykonanego badania wynika, iż przedmiotowa cysterna nie spełnia kryterium minimalnej grubości płaszcza wyliczonej według przepisów Umowy ADR pkt.6.8.2.1.17 w zakresie grubości ścianek zbiornika, także przy uwzględnieniu przepisów przejściowych. Z tych względów cysterna nie może zostać dopuszczona do przewozu towarów niebezpiecznych klasy 2 wg ADR (mieszanina C, UN 1956) w ruchu drogowym na dotychczasowych warunkach. Organ wskazał także, iż ewentualne rozpatrzenie wniosku o dopuszczenie w/w cysterny do eksploatacji może być ewentualnie uwzględnione dopiero po złożeniu nowego wniosku do którego należy dołączyć dokumentację techniczną uwzględniającą: 1) obniżenie ciśnienia obliczeniowego w stopniu zapewniającym spełnienie kryterium minimalnej grubości płaszcza, 2) przyjmując współczynnik złącz spawanych odpowiednio do spełnienia wymogów pkt 6.8.2.1.23 wg ADR, 3) udokumentowanie rodzaju materiału użytego do budowy zbiornika (atesty) a tym samym potwierdzenie parametrów przyjętych do obliczeń grubości ścianek płaszcza zbiornika.

Od decyzji z dnia [...] października 2004 r. skarżąca nie złożyła odwołania (niesporne). Pismem z dnia [...] października 2004 r. S. sp. z o.o. wniosła o dopuszczenie opisanej wyżej autocysterny do eksploatacji "po uwzględnieniu wytycznych z pisma [...]"( z dnia [...] października 2004 r.) a następnie pismem z dnia [...] listopada 2004 r. nawiązując ponownie do pisma organu oznaczonego znakiem [...] zwróciła się z prośbą o jednoznaczne i dokładne określenie jakie badania (i w jakich laboratoriach) powinna wykonać, aby cysterna mogła być dopuszczona do przewozu gazu propan butan w dotychczasowym zakresie.

W odpowiedzi na te pisma Transportowy Dozór Techniczny udzielił skarżącej żądanych przez nią informacji (v. pismo z dnia [...] grudnia 2004 r. [...]) jednocześnie zwrócił jej przedłożone dokumenty wskazując, że ponowny wniosek może złożyć po uzupełnieniu dokumentacji rejestracyjnej.

W dniu [...] grudnia 2004 r. skarżąca spółka wniosła o dopuszczenie autocysterny do eksploatacji oraz wydania dla tego urządzenia Świadectwa Dopuszczenia Pojazdów do Przewozu Niektórych Towarów Niebezpiecznych.

W piśmie z [...] grudnia 2004 r. organ, wskazując na błędy zawarte w sprawozdaniu z badań nr [...] dołączonym do wniosku strony z dnia [...] grudnia 2004 r., ponownie poinformował, że nie może zaakceptować w/w dokumentu.

W odpowiedzi na to pismo, skarżąca przedłożyła organowi odpowiedź firmy W., która dokonywała przedmiotowe badania (pismo z dnia [...] stycznia 2005 r.)

W dniu [...] lutego 2005 r. strona wniosła o dopuszczenie cysterny do przewozu materiałów; Gaz Propan – butan mieszanina A,A01,A02,A0,A1 oraz mieszanina B1, B2,B.

W dniu [...] marca 2005 r. TDT dopuścił przedmiotowy pojazd do eksploatacji w zakresie wskazanym w świadectwie dopuszczenia ważnym do [...] września 2005 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Transportowego Dozoru Technicznego z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w części dotyczącej przyjęcia, że brak jest możliwości ustalenia materiału z jakiego wykonano zbiornik cysterny oraz brak jest możliwości ustalenia współczynnika osłabienia połączeń spawanych z powodu rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że nie kwestionuje rozbieżności w wynikach pomiarów grubości ścianek zbiornika i uznaje, iż z tego powodu organ wydający decyzję o wstrzymaniu eksploatacji miał do jej wydania dostateczne podstawy. Jednakże, zdaniem strony, stwierdzenie w decyzji o wstrzymaniu eksploatacji z powodu braku ustalenia materiału z jakiego wykonano zbiornik autocysterny jak też brak współczynnika osłabienia połączeń spawanych jest sprzeczne z rzeczywistością. Strona powołała się na Paszport Zbiornika znajdujący się w aktach dozoru w którym jednoznacznie stwierdza się, iż materiał zbiornika to stal StE 43, według normy DIN 50049, a współczynnik osłabienia złącz wynosi 0,9. Ponadto podniosła, że oznaczenie rodzaju stali było wybite w sposób trwały przez producenta na metalowej tabliczce znamionowej trwale przymocowanej do cysterny.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] , Minister Transportu działając na podstawie art. 158 §1 k.p.a w związku z art. 7 ust.3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122, poz. 1321 ze zm., dalej powoływanej jako u.d.t.) nie uwzględnił wniosku strony i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przedstawieniu opisanego wyżej stanu faktycznego, organ stwierdził, że działanie Transportowego Dozoru Technicznego nie spełniało przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Minister podniósł, że zarzuty strony sprowadzają się do kwestionowania samego uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 2004 r. Organ wskazał, że podstawą wydania przez TDT decyzji o niedopuszczeniu do dalszej eksploatacji przedmiotowej autocysterny było stwierdzenie, iż grubość płaszcza zbiornika nie spełniała minimalnych wymagań ADR, co wykluczało dopuszczenie w/w urządzenia do eksploatacji. Nadto podkreślił, że nie zakwestionowano danych technicznych zawartych w Paszporcie Zbiornika natomiast stwierdzenie w decyzji, że "nie ma znaków hutniczych potwierdzających, że materiał przyjęty do obliczeń jest materiałem zbiornika" było niezbędne do przeprowadzenia ponownych obliczeń sprawdzających wymaganą grubość ścianek zbiornika, gdyż w wyniku eksploatacji uległa zmniejszeniu. Minister podał ponadto, że w decyzji nie zawarto kwestionowanego przez stronę stwierdzenia, iż "brak jest możliwości ustalenia współczynnika osłabienia złącz spawanych".

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca spółka ponowiła dotychczasową argumentację, a ponadto zaakcentowała, że przy wydawaniu decyzji Minister przeoczył, że decyzja TDT z [...] października 2004 r. i następne w tym przedmiocie dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną a mianowicie decyzją z dnia [...] września 1995 r. Okręgowego Inspektora Kolejowego Dozoru Technicznego w P., która rozstrzyga w zakresie udokumentowania gatunku stali zbiornika i współczynnika osłabienia złącz spawanych. Stąd, w ocenie strony, istnieje podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Po rozpatrzeniu w/w wniosku decyzją z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] Minister Transportu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odpierając zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ ponowił argumentację podaną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz dodatkowo wskazał, iż strona nie wniosła środka odwoławczego od decyzji z dnia [...] października 2004 r. uznając przyjęte w niej ustalenia za prawidłowe. Kwestionowanie tejże decyzji nastąpiło dopiero wówczas, gdy w wyniku kolejnych badań przedmiotowej cysterny okazało się, że urządzenie nie spełnia warunków do przewożenia mieszaniny C gazów skroplonych z powodu niewystarczającej grubości ścianek.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ stwierdził, że również ten zarzut nie jest uzasadniony. Minister wskazał, że każde z postępowań administracyjnych na które powołuje się strona w przedmiocie dopuszczenia cysterny do eksploatacji było odrębne (umowa ADR nowelizowana jest w systemie dwuletnim) a w ramach każdego z tych postępowań przysługiwały środki odwoławcze. Nie można zatem uznać, jak wywodzi strona, że decyzja z dnia [...] października 2004 r. dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia decyzji Ministra Transportu z dnia [...] sierpnia 2005 r. oraz z dnia [...] września 2005 r.

S. sp. z o.o. zarzuciła zakwestionowanym rozstrzygnięciom obrazę art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. z powodów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie strony, gdyby organ chciał wyłączyć cysternę z eksploatacji jedynie z powodu stwierdzenia zbyt małej grubości ścianek wystarczyłoby proste obliczenie i wyłączenie z przewozu mieszaniny C, natomiast nałożenie na stronę obowiązku ustalania rodzaju materiału użytego do budowy zbiornika oraz współczynnika połączeń spawanych musiało się łączyć z wycofaniem cysterny z ruchu i poniesienia przez skarżącą znacznych kosztów badań. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2007 r. (k. 36 akt sądowych) spółka S. podniosła, że podstawowym problemem jest ustalenie przez Sąd czy kwestionowaną w postępowaniu administracyjnym decyzją jest w istocie "decyzja z dnia [...] października 2004 r. łącznie z pismem TDT z dnia [...] października 2004 r." Zdaniem strony, decyzja z dnia [...] października 2004 r. dopiero łącznie z pismem z dnia [...] października 2004 r. stanowi władcze rozstrzygnięcie organu administracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację przedstawioną w motywach decyzji. Dodatkowo odniósł się do pisma TDT z dnia [...] października 2004 r. stwierdzając, że nie jest ono uzupełnieniem decyzji z dnia [...] października 2004 r. a jedynie stanowi część korespondencji pomiędzy stroną i organem. Minister zaakcentował, że omówione pismo nie spełnia warunków zawartych w art. 107 k.p.a. dlatego, że nie zawiera podstawy prawnej oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego.

W toku postępowania sądowo-administracyjnego strona skarżąca podniosła, że na kwestionowaną w trakcie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego decyzję składa się łącznie: decyzja z dnia [...] października 2004 r. nr [...] oraz pismo organu z dnia [...] października 2004 r. znak [...]. Zdaniem Sądu, takie twierdzenie nie znajduje oparcia w dokumentach nadesłanej sprawy administracyjnej. Pismo organu z dnia [...] października 2004 r. jest fragmentem korespondencji pomiędzy organem a stroną, co wynika wprost z jego treści "w odpowiedzi na pismo (strony) z dnia [...] września 2004 r....", "załączniki: (....) decyzja Nr [...] z dnia [...].10.2004 r." W ocenie Sądu omawiane pismo stanowi wyczerpującą informację pochodzącą od organu, na którym ciąży obowiązek udzielania informacji faktycznej lub prawnej stronie postępowania (art. 9 k.p.a.) w szczególności, że skarżący występował w postępowaniu administracyjnym bez fachowego pełnomocnika. Nie jest to decyzja ani "uzupełnienie" decyzji z dnia [...] października 2004 r. Należy podkreślić, że charakter tego pisma – jako pisma informacyjnego - nie budził również wątpliwości strony, aż do czasu wniesienia skargi do tutejszego Sądu. Wskazuje na to treść korespondencji skierowanej przez skarżącą spółkę do organu już po otrzymaniu w/w pisma informującego, np. pismo z dnia [...] października 2004 r. w którym spółka pisze: "prosimy o dopuszczenie do eksploatacji(....) po uwzględnieniu wytycznych pisma [...]". Zdaniem Sądu jednoznaczna jest również treść wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżąca spółka wskazuje w nim decyzję Transportowego Dozoru Technicznego z dnia [...] października 2004 r.

Tak więc uznać należy, że pismem z [...] stycznia 2006 r. strona żądała stwierdzenia nieważności decyzji Transportowego Dozoru Technicznego z dnia [...] października 2004 r. nr [...]. Z uzasadnienia wniosku o stwierdzenie nieważności w/w decyzji wynika, że spółka w istocie nie kwestionuje rozstrzygnięcia organu tj. tego, że TDT nie zezwolił na eksploatację opisanej w niniejszym uzasadnieniu autocysterny z powodu stwierdzenia, iż "pomierzona grubość płaszcza zbiornika nie spełnia wymagań ADR". Wadliwy był natomiast, zdaniem skarżącej, fragment uzasadnienia gdzie stwierdzono, że po badaniu nadzwyczajno – kontrolnym "stwierdzono brak możliwości ustalenia materiału z jakiego wykonano zbiornik cysterny. W tym stanie rzeczy należy w pierwszej kolejności rozważyć, czy możliwe było stwierdzenie przez organ nieważności decyzji jedynie w części dotyczącej fragmentu uzasadnienia. Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, iż uzasadnienie decyzji administracyjnej jest jednym z licznych elementów decyzji określonych w art. 107 k.p.a. tworzących jej całościową strukturę i podlega łącznej ocenie przy badaniu legalności decyzji. Ilustruje ono sposób postępowania organu przy gromadzeniu i ocenie dowodów oraz zastosowaniu w sprawie przepisów prawa materialnego. Taki charakter uzasadnienia decyzji rzutuje wprost na ocenę jej zgodności z prawem, a błędne uzasadnienie przenosi tę wadę na decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty. W doktrynie i orzecznictwie nie ma sporu co do możliwości zaskarżenia w odwoławczym postępowaniu administracyjnym samego uzasadnienia decyzji jeżeli np. jego wywody są sprzeczne z rozstrzygnięciem sprawy, albo gdy zawarte w nim zalecenia naruszają uprawnienia organu I instancji do samodzielnego orzekania w granicach określonych prawem (v. NSA w wyroku z dnia 10 grudnia 2004 r. sygn. GSK 775/04, LEX nr 177365). W nowszym orzecznictwie oraz doktrynie przyjęto również, że możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w części dotkniętej wadą. Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 21 stycznia 1998 r. Lex 45666, 31 marca 1998 r. Lex 44510 wyraził pogląd, że brak w kodeksie postępowania administracyjnego przepisu wyraźnie dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a., nie oznacza wyłączenia takiej możliwości. Jednakże wzruszenie decyzji administracyjnej w trybie stwierdzenia nieważności sprowadzać się powinno jedynie do jej części, które z uwagi na ich niezgodność z prawem z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 nie mogą funkcjonować w obrocie prawnym. Może to dotyczyć tylko takiej sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia osobnej decyzji. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ przedmiot rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] października 2004 r. jest jeden: wstrzymanie eksploatacji spornego urządzenia (autocysterny), co wynika z przepisu art. 18 ustawy o dozorze technicznym, stanowiącego podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia. Stosownie do tego przepisu, w przypadku nieprzestrzegania przez eksploatującego przepisów o dozorze technicznym organ właściwej jednostki dozoru technicznego wydaje decyzję o wstrzymaniu eksploatacji urządzenia (ust.1).

Cytowany przepis stosuje się odpowiednio w razie stwierdzenia zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz mienia i środowiska (ust.2). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie organ mógł ewentualnie stwierdzić nieważność całej decyzji z dnia [...] października 2004 r. a nie stwierdzać nieważność fragmentu jej uzasadnienia.

Należy podkreślić, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności na żądanie strony wymaga wydania postanowienia. W ten sposób organ potwierdza, iż żądanie wpłynęło od uprawnionego podmiotu. Takie stanowisko nie jest jednak powszechnie akceptowane (por. odmienny wyrok NSA z dnia 26 marca 1996 r., SA/Łd 2111/95, niepublikowany: "Obowiązujące przepisy nie przewidują w sprawach wszczynanych na wniosek strony wydawania odrębnych aktów orzekających o wszczęciu postępowania administracyjnego. Postępowanie uważa się za wszczęte w dniu doręczenia żądania organowi administracji (art. 61 § 3 k.p.a.)". Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela pogląd przeciwny tj. że do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie ma zastosowania ogólna reguła z art. 61 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r., I S.A. 2128/02, Monitor Prawniczy 2003, nr 4, s. 147: "W przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętego na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.) nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. wszczęcie postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność"; por. też wyrok NSA z dnia 10 lipca 2001 r., I S.A. 349/00, Lex nr 55299: "Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Przy tym nie ma tu zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 k.p.a., że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ stosownie do postanowień zawartych w art. 157 § 3 k.p.a. (»odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji«) wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność.) Konsekwencją prezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanowiska jest stwierdzenie, że w rozpatrywanej doszło do naruszenia wskazanego przepisu, ponieważ organ właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności tj. Minister Transportu nie wydal postanowienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Jednakże uchylenie z tego powodu zakwestionowanych decyzji nie mogło nastąpić, albowiem było to uchybienie, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, o czym poniżej.

Reasumując: postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich dotyczy kwestii wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, drugi zaś: postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W pierwszej fazie bada się jedynie kwestie formalne.

Postępowanie wyjaśniające winno w tym przypadku dotyczyć takich kwestii jak: czy żądanie wniósł legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych, oraz czy wskazał podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. Nie może ono natomiast odnosić się do wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce. Takie wyjaśnienie powinno nastąpić w dalszym postępowaniu. Należy w tym miejscu podkreślić, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 k.p.a.) ma miejsce w szczególności wtedy, gdy :

a) strona wystąpi z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie decyzji administracyjnej, lecz innej formy działania administracji, np. umowy cywilnej, czynności materialnotechnicznej, zaświadczenia, ugody administracyjnej;

b) żądanie wszczęcia postępowania dotyczy co prawda decyzji administracyjnej, ale takiej, która już wcześniej została wyeliminowana z obrotu prawnego;

c) organ nadzoru nie ma możliwości podjęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdyż nie są mu znane treść uzasadnienia i okoliczności wydania tej decyzji (np. nie istnieje dokumentacja dotycząca decyzji dotkniętej wadą nieważności, bo spłonęły jej akta);

d) żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji lub postanowienia, które jeszcze nie zostały wydane;

e) żądanie zostało oparte na przesłankach stanowiących podstawę do uruchomienia innych trybów nadzwyczajnych postępowania.

Do grupy przyczyn o charakterze podmiotowym należy m.in. gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. W niniejszej sprawie jest oczywiste, że skarżąca spółka jako adresat decyzji z dnia [...] października 2004 r. była legitymowana czynnie do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności w/w decyzji, a jako osoba prawna miała zdolność do czynności prawnych. Z treści żądania wynika również, że wskazała w nim podstawę prawną, zarzucając obrazę art. 156 § 1 pkt 2 (rażące naruszenie prawa) i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, nie wydanie przez Ministra Transportu odrębnego postanowienia o wszczęciu postępowania, choć naruszało prawo procesowe, nie miało wpływu na wynik sprawy.

Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie , czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., a więc organ orzekający nie może rozpatrywać sprawy, co do jej istoty. W toku postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2004 r. strona zarzuciła, jak już wyżej zasygnalizowano, wydanie zakwestionowanej decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2) oraz że dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Podkreślenia przy tym wymaga, że po części argumentacja skarżącej spółki odnosi się również do stanowiska organu nie zawartego w treści decyzji z dnia [...] października 2004 r. W decyzji tej nie ma bowiem mowy (odmiennie sugeruje strona), że organ stwierdził iż "brak jest możliwości ustalenia współczynnika osłabienia połączeń spawanych". Powyższa okoliczność została podana przez organ w piśmie z dnia [...] października 2004 r. które to pismo, jak już wywiedziono w niniejszym uzasadnieniu, nie jest decyzją administracyjną (ani jej częścią). Stąd należy podzielić stanowisko Ministra, że argumentacja w tym zakresie nie może wywołać pożądanych przez stronę rezultatów.

Rażące naruszenie prawa miało polegać, zdaniem strony na tym, że TDT stwierdził, iż brak jest możliwości ustalenia materiału z jakiego wykonano zbiornik ponieważ w Paszporcie Zbiornika znajdującym się w aktach dozoru stwierdza się, iż materiał zbiornika to stal StE 43, według normy DIN 50049. W ocenie Sądu, powyższy zarzut nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2004 r. Podstawą materialno prawną w/w decyzji, jak już wskazano wyżej, stanowił art. 18 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym. Zgodnie z tym przepisem w przypadku nieprzestrzegania przez eksploatującego urządzenie przepisów o dozorze technicznym albo w razie stwierdzenia zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz mienia i środowiska, organ właściwej jednostki dozoru technicznego wydaje decyzję o wstrzymaniu eksploatacji urządzenia. W niniejszej sprawie strona nie tylko nie kwestionuje, ale wprost zgadza się z ustaleniem organu zawartym w decyzji z dnia [...] października 2004 r., że grubość ścianek spornej autocysterny uległa pocienieniu w wyniku eksploatacji i na dzień wydania decyzji urządzenie nie spełniało warunków wymaganych umową ADR. Należy zgodzić się z Ministrem Transportu, że w takim przypadku nie istniały podstawy faktyczne i prawne do wydania decyzji dopuszczającej w/w urządzenie do dalszej eksploatacji. W tym stanie rzeczy, nie można podzielić poglądu strony skarżącej, że decyzja z dnia [...] października 2004 r. była wydana z rażącym naruszeniem prawa. Ubocznie można podnieść, że nadrzędnym celem przepisów ustawy o dozorze technicznym jest zapewnienie bezpieczeństwa podczas przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, a do takich towarów zaliczają się gazy z ropy naftowej, skroplone, które miały być przewożone sporną autocysterną. Gazy te są zaliczane do gazów skrajnie łatwopalnych, łatwo wybuchających w mieszaninie z powietrzem w wypadku obecności źródeł zapłonu lub oddziaływania płomieni na zbiorniki. Nadto możliwe jest zdalne ich zapalenie. Wskazane wyżej właściwości fizyko-chemiczne gazu mogą być niebezpieczne dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska dlatego dozwolone jest ograniczenie swobody działalności gospodarczej przez nałożenie na przedsiębiorców wykonujących takie przewozy szeregu obostrzeń m.in. w zakresie warunków dopuszczenia do eksploatacji pojazdów używanych do przewozu.

Zdaniem Sądu niezasadny jest również zarzut skargi, jakoby naczelny organ administracji nie dopatrzył się w decyzji z dnia [...] października 2004 r. naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Należy podzielić stanowisko Ministra Transportu, że nie doszło do wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną tj. decyzją z dnia [...] września 1995 r. Okręgowego Inspektora Kolejowego Dozoru Technicznego w P.. Odpierając ten zarzut należy na wstępie wskazać, że przedmiotem sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 1995 r. nie jest rozstrzygnięcie "w zakresie udokumentowania gatunku stali zbiornika i współczynnika osłabienia złącz spawanych" jak podaje strona. Wymieniona decyzja ustalała formę dozoru dla spornej cysterny oraz zezwalała na jej eksploatację do września 1997 r. Należy zauważyć, że skarżąca otrzymywała kolejne decyzje (terminowe) na eksploatację spornego urządzenia (v. np. decyzja z dnia [...] września 1999 r.). Przydanie terminu ogranicza moc wiążącą decyzji w ten sposób, że albo zaczyna ona obowiązywać po upływie określonego czasu (termin początkowy) albo też przestaje wiązać po upływie ustalonego okresu (termin końcowy) /szerzej na ten temat patrz: T. Woś "Termin, warunek i zlecenie w prawie administracyjnym" Państwo i Prawo 1994/6/22/. Należy podkreślić, że każde kolejne postępowanie administracyjne w przedmiocie uzyskania decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia na podstawie przepisów ustawy o dozorze technicznym nie jest tożsame z poprzednim. Przede wszystkim nie jest niezmieniony stan faktyczny sprawy, gdyż urządzenie – w niniejszej sprawie autocysterna produkcji A. C. – Niemcy, numer ewidencyjny [...], nr fab.[...], rok produkcji 1978 - była użytkowana. Użytkowanie zaś urządzenia mechanicznego powoduje zmiany w jego stanie technicznym, choćby były to zmiany wynikające z normalnego zużycia jego elementów. Powyższa okoliczność wyklucza przyjęcie założenia o niezmienności parametrów technicznych urządzenia od początku do końca jego eksploatacji. Ponieważ w rozpatrywanym przypadku nie zachodzi tożsamość sprawy, nie ma również powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) a więc zarzut naruszenia art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. przy wydawaniu decyzji z dnia [...] października 2004 r. jest nieuzasadniony. Tym samym argumentacja skargi, że Minister Transportu "przeoczył, że decyzja TDT z [...] października 2004 r. i następne w tym przedmiocie dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną a mianowicie decyzją z dnia [...] września 1995 r. Okręgowego Inspektora Kolejowego Dozoru Technicznego w P., która rozstrzyga w zakresie udokumentowania gatunku stali zbiornika i współczynnika osłabienia złącz spawanych" nie zasługuje na uwzględnienie.

W konsekwencji przyjęcia powyższych argumentów i ocen prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił jako nie znajdującą usprawiedliwionych podstaw.