Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1516/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 60
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości przez województwo 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz Województwa [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Zarządu Województwa [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku przez Województwo [...] nieodpłatnie własności mienia Skarbu Państwa obejmującego nieruchomości położone w jednostce ewidencyjnej [...], obr. [...], oznaczone jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objęta księgą wieczystą KW

nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w N., V Wydział Ksiąg Wieczystych oraz działka nr [...] o pow. [...] ha, objęta księgą wieczystą KW

nr [....], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w N. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku przez Województwo [...] nieodpłatnie własności mienia Skarbu Państwa obejmującego nieruchomości położone w jednostce ewidencyjnej [...]., obr. [...], oznaczone jako działka nr [...] oraz działka nr [...]. Po rozpoznaniu odwołania Zarządu Województwa [...], Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia

[...] czerwca 2009 r., nr [....], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że należy w szczególności ustalić kwestę wpisu Skarbu Państwa Sanatorium Rehabilitacyjnego w N. w księdze wieczystej KW nr [...].

Wojewoda [...] ponownie badając sprawę, decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] nieodpłatnie własności mienia Skarbu Państwa obejmującego nieruchomości położone w jednostce ewidencyjnej [...], obr. [...], oznaczone jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objęta księgą wieczystą KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w N., V Wydział Ksiąg Wieczystych oraz działka nr [...] o pow. [...] ha, objęta księgą wieczystą KW

nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w N. W uzasadnieniu organ I instancji uznał, iż nie została spełniona podstawowa przesłanka stwierdzenia nabycia mienia Skarbu Państwa przez jednostkę samorządu terytorialnego w trybie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133 poz. 872 ze zm.), jaką jest władanie mieniem przez P. w N.

Organ I instancji podniósł, ze na podstawie art. 47 ust. 1 i 3 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 listopada 1998 r. w sprawie wykazu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz jednostek samorządu terytorialnego właściwych do przejęcia uprawnień organu, który je utworzył (Dz. U. Nr 145, poz. 941z późn. zm), w oparciu o część VI poz. 116 załącznika do powołanego rozporządzenia - Województwo [...] przejęło z dniem 1 stycznia 1999 r. do prowadzenia P. w N.

P. w N. stanowiło samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej utworzony w drodze zarządzenia Nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie utworzenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej pod nazwą "P. w N.- sp. z o.o."

Zakład utworzono na bazie wydzielanej z przedsiębiorstwa państwowego "P." i przekształcanej w samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej jednostki organizacyjnej kolejowej służby zdrowia pod nazwą "P. w N.".

Zakład wyposażony został w mienie zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. Komisji do przeprowadzenia inwentaryzacji i podziału mienia przedsiębiorstwa państwowego "P.", określone w bilansie i w wykazach inwentaryzacyjnych według stanu na dzień 31 października 1998 r. w ten sposób, ze grunt zostanie oddany w użytkowanie wieczyste i przeniesiona zostanie własność budynków położonych na tym gruncie. Mienie ruchome zostaje przekazane na własność.

Wojewoda [...] ustalił, że postanowienie dotyczące ustanowienia użytkowania wieczystego gruntów i przeniesienia własności budynków usytuowanych na tym gruncie na rzecz samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie zostało zrealizowane.

Organ I instancji ustalił, że P. w N. zmieniło nazwę na Ośrodek [....]. SP ZOZ w N., a następnie na Sanatorium [...] w N., a to z kolei na [...] Ośrodek [...] w N.

Organ I instancji wskazał, że nieruchomości objęte przedmiotową decyzją stanowiły w dniu 1 stycznia 1999 r. własność Skarbu Państwa.

Wojewoda [...] ustalił, że działka nr [...] o pow. [...] ha podzieliła się na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha oraz, że Skarb Państwa nabył w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 r. prawo własności działki nr [...] o pow. [...] ha, dla której została założona księga wieczysta

nr [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w N. Wdział V Ksiąg Wieczystych.

Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...]. została nabyta przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1984 r., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] czerwca 2002 r. sygn. akt [...]. Dla przedmiotowej nieruchomości prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w N., Wydział V Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [...], gdzie w dziale II wpisany jest Skarb Państwa - Sanatorium [...] w N.

Pismem z dnia 11 września 2009 r. Wojewoda [...] zwrócił się do [...] Ośrodka [...] w N. o informację, czy Sanatorium [...] w N. występując w imieniu Skarbu Państwa do Sądu z wnioskiem o zasiedzenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przedstawiło dokumenty świadczące o tytule władania do ww. nieruchomości, czy też działało jako wnioskodawca i uczestnik postępowania oraz o przesłanie uwierzytelnionych dokumentów potwierdzających tytuł władania w stosunku do ww. działek nr [...] i [...] na dzień 1 stycznia 1999 r.

Pismem z dnia 28 września 2009 r. [...] Ośrodek [...] w N. poinformował Wojewodę [...], że nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi władztwo nad ww. nieruchomościami. Wnioskodawcą w sprawie stwierdzenia nabycia własności w drodze zasiedzenia był Skarb Państwa reprezentowany przez zarządcę - Ośrodek [...], który zmienił nazwę na Sanatorium [...] w N. Występując do Sądu Sanatorium nie przedstawiało dokumentów potwierdzających tytuł władania.

Wojewoda [...] ustalił, ze postanowienie § 6 zarządzenia Nr [...] z dnia

[...] listopada 1998 r. Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie utworzenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej pod nazwą "P. w N. sp. z o.o." dotyczące ustanowienia użytkowania wieczystego gruntów i przeniesienia własności budynków usytuowanych na tym gruncie na rzecz samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie zostało zrealizowane, co dodatkowo potwierdza zawarta w piśmie [...] Ośrodka Rehabilitacyjno Opiekuńczego w N. z dnia 28 września 2009 r. informacja, że na dzień 1 stycznia 1999 r. nie zostały zakończone sprawy związane z utworzeniem samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej wydzielonego ze struktur przedsiębiorstwa państwowego "P."

W tej sytuacji organ I instancji uznał, że nie została spełniona przesłanka wymagana przez przepis art. 60 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a mianowicie P. w N. sp. z o.o." nie posiadało przewidzianego przepisami prawa tytułu władania w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości.

Zdaniem organu I instancji wpis w księdze wieczystej nr [...] obok Skarbu Państwa Sanatorium [...] w N. należy traktować jako faktyczne władanie, a nie władanie w sensie prawnym, o którym mowa w art. 60.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...],odwołał się Zarząd Województwa [...] zarzucając niewłaściwą interpretację przepisu

art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające (...) oraz błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie przez organ pierwszej instancji. Odwołujący się zarzucił również, że organ orzekający ponownie rozpatrując sprawę nie dokonał ustalenia żadnych nowych okoliczności w sprawie, jak również nie zebrał nowych dokumentów w prawie.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podkreślił, że Wojewoda [...] podjął kroki zmierzające do ustalenia stanu prawnego spornych nieruchomości, co zostało potwierdzone w zebranym materiale dowodowym w sprawie i przedstawione w uzasadnieniu decyzji.

Stwierdził, iż decyzja Wojewody [...] zawiera prawidłową interpretację przepisu art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające (...). Wskazał, że faktyczne władanie nieruchomościami bez tytułu prawnego nie może być podstawą do stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności tej nieruchomości, co potwierdza orzecznictwo sądowe, które organ powołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2010 r.

nr [...], do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniosło Województwo [...] reprezentowane przez Zarząd Województwa [...].

Skarżący zarzucał zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:

- prawa materialnego tj. art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię przepisów prawa materialnego,

- przepisów dotyczących postępowania administracyjnego a w szczególności

art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1 i art. 80 kpa, które wpłynęło w sposób istotny na wynik sprawy

Skarżący wnosił o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] z dnia

[...] lutego 2010 r. nr [...] oraz uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] utrzymującej w mocy niniejszą decyzje Wojewody [...].

Skarżący w uzasadnieniu skargi zwrócił uwagę, że Minister Skarbu Państwa przywołał orzecznictwo sądu administracyjnego mające przemawiać iż faktyczne dysponowanie mienie nie może być podstawą do stwierdzenia nabycia z mocy prawa.

Skarżący zwrócił uwagę, że stanowisko to stoi w sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. III RN 206/01. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku iż o faktycznym władaniu rzeczą (lub faktycznym władztwie nad rzeczą) stanowią między innymi art. 222 KC. '336 KC, 338 KC, 339 KC, 343' KC i 349 KC. Wymienione przepisy opisują władanie w ujęciu cywilistycznym jako synonim posiadania, czyli stanu faktycznego, polegającego na faktycznym władztwie nad rzeczą, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Oznacza to, że władanie może być odniesione jedynie do rzeczy, podczas gdy inne prawa majątkowe mieszczące się w pojęciu mienia, mogą mieć za przedmiot nie tylko rzecz (...).

Skarżący podniósł, że jednostka przekazana Województwu władała przedmiotem postępowania, tak przed przekazaniem jak i po oraz włada w chwili obecnej.

Ponadto skarżący podtrzymał prezentowane poprzednio stanowisko, znajdujące odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że brak jest jakichkolwiek podstaw pozwalających twierdzić, iż władanie rzeczą zależy od posiadania w stosunku do niej tytułu prawnego.

Zdaniem skarżącego pojęcie "władanie" użyte w ustawie, a niezdefiniowane przez jej przepisy jest stanem faktycznym. Skarżący zwrócił uwagę, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

4 kwietnia 2001 r., sygn. akt. I SA 2475/99, w uzasadnieniu którego podano, że, jeżeli ustawa sama nie definiuje władania, władanie oznacza tylko stan faktyczny, niezależny od tytułu prawnego i do skutku określonego w art. 60 ust. 1 w/w ustawy dochodzi bez względu na okoliczność, że przejmowana instytucja czy państwowa jednostka organizacyjna władała mieniem, do którego tytuł prawny przysługiwał innemu podmiotowi. Ustawa nie definiuje pojęcia władania, zatem za bezsporne uznać należy, ze w tym przypadku władanie oznaczać będzie tylko stan faktyczny.

Skarżący wskazał, że gdyby ustawodawca wymagał dla skutecznego nabycia mienia Skarbu Państwa w trybie art. 60 ust. 1 i 3 powołanej ustawy tytułu prawnego to nie posłużyłby się pojęciem władania lecz enumeratywnie wyliczyłby wszystkie tytuły prawne uprawniające do takiego skutecznego nabycia.

Skarżący wskazał na przepis art. 341 kc stanowiący o domniemaniu, ze posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym.

Skarżący podkreślił, że stan rzeczywistego władztwa przedmiotowymi nieruchomościami jest bezsporny.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości ci argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuję:

Skarga jest uzasadniona.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), który stanowi, ze mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Przepis art. 60 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ogranicza się do pojęcia "władanie".

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie zawiera własnej definicji pojęcia "mienie" oraz pojęcia "władanie".

Pojęcia te są zdefiniowane w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 44 k.c. mieniem jest własność i inne prawa majątkowe, natomiast władanie jest opisywane jako synonim posiadania, czyli stanu faktycznego, polegającego na faktycznym władztwie nad rzeczą.

Zauważyć należy, że pojęcie "władanie" powodowało liczne rozbieżności interpretacyjne zarówno w praktyce organów administracji publicznej jak i orzecznictwie sądowym.

Należy mieć na uwadze, że powołana ustawa, przepisy reformujące administrację publiczną, zawiera przepisy o charakterze publicznoprawnym, regulujące kwestię wyposażenia nowo tworzonych jednostek samorządu terytorialnego w mienie mające służyć wykonywaniu przez nie ich publicznych zadań, to wówczas "władanie mieniem", o jakim stanowi przepis art. 60, nie może być utożsamiane z pojęciem posiadania w ujęciu cywilnoprawnym.

Odnosząc te rozważania do sprawy niniejszej, należy zwrócić uwagę na Zarządzenie Nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, w sprawie utworzenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej pod nazwą "P. w N. sp. z o.o."

Celem tego zarządzenia było utworzenie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, co związane było z koniecznością przekazania mienia.

Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wyposażył wskazany zakład w mienie zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. Komisji do przeprowadzenia inwentaryzacji i podziału mienia przedsiębiorstwa państwowego "P.", określone w bilansie i w wykazach inwentaryzacyjnych według stanu na dzień 31 października 1998 r., co wiązało się z fizycznym podziałem majątku.

Powołane Zarządzenie Nr [...], jest niewątpliwie dokumentem urzędowym, określającym stan władania mieniem Skarbu Państwa przez "P. w N. sp. z o.o." przejmowane z dniem 1 stycznia 1999 r. przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego.

Na gruncie przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji publicznej bez należytej wnikliwości dokonały oceny materiału dowodowego w odniesieniu do art. 60 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz nie dokonały należytej analizy roli i znaczenia Zarządzenia nr [...] o utworzeniu P.

Należy zauważyć, że powołane Zarządzenie Nr [...] wyposaża wskazany zakład opieki zdrowotnej w mienie. Na mocy wskazanego Zarządzenia Nr [...] utworzony zakład miał prawo władania wydzielonym mieniem. Skoro Minister Transportu i Gospodarki Morskiej tworząc samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej pod nazwą "P. w N. sp. z o.o." wyposażył je w wydzieloną część mienia i przekazał mu władztwo nad tym mieniem to taka forma odpowiada treści publiczno-prawnego władztwa nad nieruchomością.

Oznacza to, że nie można przyjąć, iż nowoutworzony zakład opieki zdrowotnej nie władał tym majątkiem, gdyż praktycznie uniemożliwiałoby mu to prowadzenie działalności.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2006 r.

I OSK 524/05, o władaniu w rozumieniu przepisu art. 60 ust. 1 ustawy z dnia

13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nie przesądza istnienie stosunku cywilnoprawnego, lecz tego rodzaju władztwo nad mieniem, które daje władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki.

Nie jest kwestionowane, że taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Wobec naruszenia art. 60 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r.

- Przepisy wprowadzające (...) organ administracji publicznej ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Wobec tego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.