Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 195/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 1, 2, 3, 5, 6
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skarg B. F., nieznanej z miejsca pobytu, działającej przez kuratora J. U. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 grudnia 2010 r. nr [...] z dnia 4 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w rodzinie zastępczej I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji II. orzeka, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane.


UZASADNIENIE

Starosta decyzją nr [...] z dnia [...] 2010 r. znak: [...], wydaną na art. 8, art. 10, ust. 3, art. 79, art. 112 ust. 5, art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., uchwały [...] Rady Powiatu z dnia 25 sierpnia 2004r. w sprawie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej (Dz. Urz. Województwa Nr 320, poz. 3408), § 1 pkt 1, pkt 2 lit. a i lit. e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), art. 104 kpa - po rozpoznaniu z urzędu sprawy B. F. - nieznanej z miejsca pobytu, reprezentowanej przez J. U. - ustalił odpłatność B. F. za pobyt dziecka Ł. F. w rodzinie zastępczej, za okres od 1 maja 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. w łącznej wysokości 12.243, 56 zł. Organ orzekł, że kwotę odpłatności należy wpłacić na rachunek bankowy w terminie 14 dni, od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Ten sam organ, decyzją nr [...] z dnia [...] 2010r. znak: [...], wydaną na identycznych podstawach prawnych, po rozpoznaniu z urzędu sprawy B. F. nieznanej z miejsca pobytu, reprezentowanej przez J. U. - ustalił odpłatność B. F. za pobyt dziecka Ł. F. w rodzinie zastępczej za okres od dnia 1 września 2010r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 sierpnia 2011 r. w wysokości 175, 22 zł za każdy miesiąc, płatne do dnia 30-go każdego miesiąca począwszy od miesiąca, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniach obydwu decyzji organ wyjaśnił, że B. F. jest matką małoletniego Ł. F. przebywającego w rodzinie zastępczej. Miejsce zamieszkania i pobytu matki nie jest znane, zaś w stosunku do ojca dziecka toczy się obecnie postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z dnia [...] 2010r. ustanowił J. U. kuratorem dla strony celem reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym, mającym na celu ustalenie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Organ I instancji podkreślił, że z przyczyn obiektywnych nie był w stanie ustalić na podstawie wywiadu środowiskowego ani w żaden sposób sytuacji osobistej, zdrowotnej i majątkowej B. F. Kurator strony zwróciła się z wnioskiem o odstąpienie od ustalania odpłatności z powodu niemożliwości zweryfikowania sytuacji rodzinnej zobowiązanej. Organ I instancji przyznał, iż w zaistniałej sytuacji nie jest możliwe ustalenie, czy nałożenie na stronę obowiązku zwrotu kosztów pobytu dziecka w rodzinie zastępczej nie spowoduje dla jej rodziny nadmiernego obciążenia, jednakże na mocy art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej opłatę ponoszą solidarnie rodzice dziecka do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej przyznanej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania w tej rodzinie. Małoletni Ł. F. w rodzinie zastępczej przebywa od maja 2005 r. Starosta przedstawił wyliczenie kosztów utrzymania małoletniego, jakie otrzymała rodzina zastępcza. Była to kwota 24.487,12 zł, na którą złożyło się

w 2005 r.:

- maj 2005r.- 401,31 zł

- czerwiec 2005r. - grudzień 2005r. – 2.804, 27 (7 m-cy x 400,61 zł)

w 2006 r.:

- styczeń 2006r. - maj 2006r. – 2.003, 05zł (5 m-cy x 400,61 zł)

- czerwiec 2006r. - 347, 37 zł

- lipiec 2006r. - wrzesień 2006r. – 1.161,90zł (3 m-ce x 387,30zł)

- październik 2006r. - grudzień 2006r. – 1.193,10zł (3 m-ce x 397,70zł)

w 2007 r.

- styczeń 2007r. - kwiecień 2007r. – 1.590,80zł (4 m-ce x 397, 70zł)

- maj2007r. - 391,50zł

- czerwiec 2007r. - grudzień 2007r. – 2.775,22 zł ( 7 m-cy x 396,46zł)

w 2008 r.

- styczeń 2008r. - kwiecień 2008r. – 1.585,84zł (4 m-ce x 396,46zł)

- maj 2008r. - 349, 45zł

- czerwiec 2008r. - grudzień 2008r. – 2.665,53zł (7 m-cy x 380,79zł)

w 2009 r.

- styczeń 2009r. - maj 2009r. – 1.903,95zł (5 m-cy x 380,79zł)

- czerwiec 2009r. - 306,15zł

- lipiec 2009r. - grudzień 2009r. – 2.178, 78zł (6 m-cy x 363,13zł)

w 2010 r.

- styczeń 2010r. - maj 2010r. – 1.815, 65zł (5 m-cy x 363,13zł)

- czerwiec 2010r. - 350,44zł

-lipiec 2010r. -312,37zł

-sierpień 2010r. - 350,44zł

Zatem wysokość odpłatności rodziców za pobyt Ł. F. w rodzinie zastępczej naliczona za okres od dnia 1 maja 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. powinna wynosić łącznie 24.487,12 zł. W związku z tym, że w stosunku do ojca dziecka równocześnie toczy się postępowanie o ustalenie opłaty, o której mowa powyżej oraz fakt, iż rodzice powinni solidarnie ponosić opłatę za pobyt dziecka w tej rodzinie, wysokość odpłatności B. F. za pobyt w rodzinie zastępczej syna ustalono na kwotę 12.243,56 zł (tj. 50% pełnej odpłatności). Odnośnie odpłatności za pobyt małoletniego w rodzinie zastępczej za okres od dnia 1 września 2010 r., nie dłużej niż do 31 sierpnia 2011 r. organ wskazał, że małoletni nadal przebywa w rodzinie zastępczej i matka dziecka powinna ponosić bieżącą odpłatność za ten pobyt, do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Rodzina zastępcza otrzymuje na bieżące utrzymanie dziecka pomoc pieniężną w wysokości 350,44 zł miesięcznie, przyznaną w drodze decyzji administracyjnej przez Starostę. W związku tym, że wobec ojca dziecka toczy się postępowanie o ustalenie opłaty, wysokość bieżącej odpłatności matki za pobyt małoletniego ustalono na kwotę odpowiadającą 50% wysokości pomocy, jaką na jego utrzymanie otrzymuje rodzina zastępcza, tj. 175,22 zł miesięcznie.

Odwołania od powyższych decyzji Starosty wniosła J. U., działająca jako kurator B. F. Domagała się ich uchylenia całości oraz całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka B. F. w rodzinie zastępczej, lub też ich uchylenia i przekazania spraw do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odwołaniach podniesiono zarzuty naruszenia art. 79 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieuwzględnienie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej B. F. przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, § 3 ust. 1 Regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały Nr [...] Rady Powiatu z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej poprzez wydanie decyzji w sprawie zwolnienia B. F. z opłaty za pobyt jej dziecka w rodzinie zastępczej bez uprzedniego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i udokumentowania sytuacji materialno - bytowej rodziny; § 4 uchwały w sprawie warunków zwalniania rodziców z opłat poprzez bezpodstawne przyjęcie, że dochód w rodzinie B. F. przekracza 200 % kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, art. 79 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez wadliwe zastosowanie przepisu przewidującego odpowiedzialność solidarną rodziców przy obowiązku wniesienia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Odwołująca zarzuciła nadto naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej B. F.; niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że dochód w rodzinie B. F. przekracza 200 % kryterium dochodowego i w konsekwencji, że względem niej nie jest uzasadnione zwolnienie z opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej; brak analizy sytuacji materialno - bytowej B. F. w uzasadnieniu faktycznym decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 grudnia 2010 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 79 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, uchwały Rady Powiatu Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2004r. w sprawie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, oraz decyzją z dnia 4 grudnia 2010 r. znak : [...], wydaną na identycznej podstawie prawnej, utrzymało w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniach powyższych decyzji Kolegium wskazało, że B. F. jest matką Ł. F., urodzonego [...] 1993 r., który na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] 2002 r. sygn. akt [...], został umieszczony w rodzinie zastępczej. Miejsce pobytu i zamieszkania B. F. jest nieznane i w związku z tym ustanowiono dla niej kuratora w osobie J. U., która z kolei poinformowała, że B. F. nie kontaktuje się z rodziną i najprawdopodobniej przebywa zagranicą. Nie są znane miejsce Jej zamieszkania ani pobytu, a także sytuacja rodzinno - bytowa. Z tego powodu kurator wniosła o odstąpienie od ustalania odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie, wnoszą solidarnie rodzice. Natomiast na podstawie upoważnienia z art. 79 ust. 6 ustawy Rada Powiatu ww. uchwałą szczegółowo określiła wysokość odpłatności, jak i warunki zwalniania z tego obowiązku. Przepis § 7 tejże uchwały nawiązuje do art. 11 ustawy stanowiąc, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym celem poprawy sytuacji materialnej lub też odmowa złożenia dokumentów świadczących o sytuacji majątkowej, powoduje zobowiązanie rodziców dziecka do ponoszenia odpłatności w wysokości maksymalnej, to jest w wysokości pomocy pieniężnej przyznanej rodzinie zastępczej dziecka na częściowe pokrycie kosztów jego utrzymania. Z art. 79 ustawy wynika obowiązek rodziców dziecka do solidarnego ponoszenia kosztów jego pobytu w rodzinie zastępczej. W rzeczywistości chodzi tu o zwrot do organu I instancji pomocy pieniężnej, jaka na podstawie art. 78 cyt. ustawy została wypłacona rodzinie zastępczej w celu częściowego pokrycia kosztów utrzymania w niej małoletniego.

Kolegium stwierdziło, iż z powodów obiektywnych organ I instancji nie był w stanie ustalić sytuacji materialnej, dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej matki dziecka B. F., gdyż miejsce jej zamieszkania lub pobytu nie jest znane. Nie ustalił tego nawet Sąd, który ustanowił dla nieobecnej kuratora w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Kolegium zachowanie matki dziecka można natomiast zakwalifikować jako brak współdziałania strony z pracownikiem socjalnym i odmowę wyjaśnienia jej sytuacji materialnej i osobistej, co na podstawie § 7 ww. uchwały powoduje automatycznie zobowiązanie strony do ponoszenia odpłatności w całości.

Kolegium zwróciło organowi I instancji uwagi na treść odwołania skierowanego w imieniu strony przez jej kuratora. Zdaniem Kolegium należałoby się zastanowić, czy w istocie nie zawiera on wniosku o całkowite zwolnienie Strony od powyższej odpłatności, jak to jest przewidziane w art. 79 ust. 5 ustawy, jak i w uchwale. W związku z powyższym organ I instancji powinien przeprowadzić odpowiednie postępowanie w celu zweryfikowania zasadności tego wniosku i podstaw do zwolnienia B. F. od ponoszenia odpłatności za pobyt jej dziecka w rodzinie zastępczej.

Skargi na obydwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła J. U. działająca jako kurator nieznanej z miejsca pobytu B. F. W skargach zarzuciła naruszenie: art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy z pominięciem interesu strony, art. 28 kpa poprzez zakwalifikowanie do kręgu adresatów decyzji osoby, niebędącej stroną postępowania – D. W., na podstawie zachowania której doszło do ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej; art. 77 kpa poprzez bezpodstawne przyjęcie, że dochód w rodzinie B. F. przekracza 200 % kryterium dochodowego i w konsekwencji, że względem niej nie jest uzasadnione zwolnienie z opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej; art. 107 § 3 kpa poprzez brak analizy sytuacji materialno - bytowej B. F. w uzasadnieniu faktycznym decyzji; art. 79 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieuwzględnienie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej B. F. przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej; § 3 ust. 2 Regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały Nr [...] Rady Powiatu z dnia 25 sierpnia 2004 roku w sprawie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej poprzez wydanie decyzji w sprawie zwolnienia B. F. z opłaty za pobyt jej dziecka w rodzinie zastępczej bez uprzedniego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i udokumentowania sytuacji materialno - bytowej rodziny; § 4 uchwały w sprawie warunków zwalniania rodziców z opłat poprzez bezpodstawne przyjęcie, że dochód w rodzinie B. F. przekracza 200 % kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej; art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez wadliwe zastosowanie przepisu przewidującego odpowiedzialność solidarną rodziców przy obowiązku wniesienia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej; art. 184 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez błędną interpretację roli kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że nazwisko D. W. pojawiło się w uzasadnieniu decyzji omyłkowo, zaś sama decyzja nie została skierowana do tej osoby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Skargi należało uwzględnić, aczkolwiek tylko częściowo z przyczyn w nich podnoszonych. Zaskarżone decyzje nie spełniają kryterium legalności, a z uwzględnieniem tego właśnie kryterium odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 79 ustawy z dnia 24 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w skrócie u.p.s., oraz przepisy uchwały Nr [...] Rady Powiatu z dnia 25 sierpnia 2004r. w sprawie ustalania warunków częściowego albo całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 u.p.s. opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oraz osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 78 ust. 5, do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie, wnoszą solidarnie rodzice. Z przepisu tego wynika, że obowiązek rodziców dziecka ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej pozostaje poza sporem i istnieje także w przypadkach pozbawienia, ograniczenia lub zawieszenia władzy rodzicielskiej. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, decyzję administracyjną o wysokości tej opłaty wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej.

Z przytoczonych przepisów wynikają więc dwie zasady - po pierwsze zasada ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej przez rodziców, oraz zasada ustalania odpłatności za ten pobyt przez właściwe organy przed umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej. Od pierwszej z tych zasad ustawodawca przewidział wyjątki, których podstawą jest ust. 5 art. 79 u.p.s. , polegające na możliwości częściowego lub całkowitego zwolnienia lub odstąpienia od pobierania opłaty. Zwolnienie całkowite lub częściowe od pobierania opłaty oznacza odstąpienie od pobierania opłaty już naliczonej, natomiast odstąpienie od ustalania to rezygnacja z jej naliczania ( por. I. Sierpowska, Komentarz do art. 79 ustawy o pomocy społecznej, System Informacji Prawnej Lex (LexOmega) 433/2011) Ustawa nie reguluje natomiast, w jakich przypadkach zasadne jest wydanie decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej już po umieszeniu dziecka w takiej rodzinie. Zdaniem sądu należy przychylić się do poglądu wyrażonego przez WSA we Wrocławiu, w wyroku z dnia 21 maja 2008 r. , IV SA/Wr 80/08 (LEX nr 494089), że ustalenie wysokości opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej w późniejszym czasie, niż określony w art. 79 ust. 2 u.p.s. może nastąpić wówczas, jeżeli przed umieszczeniem dziecka odstąpiono od ustalenia opłaty lub miało miejsce częściowe lub całkowite zwolnienie z tej opłaty. Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi wynika, że małoletni Ł. F. przebywa w rodzinie zastępczej co najmniej od grudnia 1998 r. (pkt. I postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] 2002 r. , [...], k. 1 akt adm.), natomiast w/w postanowieniem zarządzono umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej małż. S.

Poza powyższym postanowieniem brak w aktach postępowania jakichkolwiek dowodów mogących świadczyć o tym, czy, a jeżeli tak, to w jaki sposób organy ustalały odpłatność za pobyt małoletniego w rodzinie zastępczej, w stosunku do rodziców małoletniego za okres od grudnia 1998 r. do 1 maja 2005 r. Okoliczności te mają istotne znaczenie. Jak bowiem wynika z treści art. 79 ust. 3, 5 i 6 u.p.s. decyzja o ustaleniu opłaty, jak i w przedmiocie zwolnienia lub odstąpienia od jej pobierania ma charakter uznaniowy . Oznacza to, że organy winny uwzględniać stan rzeczy wywołany swoimi wcześniejszymi działaniami. Skoro małoletni przebywa w rodzinie zastępczej co najmniej od 1998 r., a zaskarżone decyzje ustalają odpłatność za jego pobyt w rodzinie zastępczej od dnia 1 maja 2005 r., to organy winny – mając na uwadze treść art. 7, 77 i 80 kpa dokonać szczegółowych ustaleń mogących stanowić podstawę wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ustalenia te muszą rzecz jasna być dokonane z uwzględnieniem aktualnej sytuacji procesowej skarżącej, tj. ograniczonych możliwości dokonania ustaleń, o których mowa w art. 79 ust. 3 u.p.s. Jednak organy winny ustalić stan faktyczny sprawy również na podstawie istniejących do dnia 1 maja 2005 r. aktów i czynności podejmowanych w stosunku do skarżącej, w przedmiocie ustalania jej obowiązku wynikającego z art. 79 ust. 1 ustawy. W kontrolowanych postępowaniach organy uznały natomiast, z naruszeniem zasady uznaniowości, iż skoro matka małoletniego jest nieznana z miejsca pobytu, to bez dokonywania jakichkolwiek dalszych ustaleń, w szczególności co do wcześniejszych jej obowiązków związanych z pobytem małoletniego w rodzinie zastępczej, należy obciążyć ją za pobyt dziecka w pełnej wysokości. Brak przy tym chociażby kserokopii decyzji organu przyznającej rodzinie zastępczej kwotę pomocy, o której mowa w uzasadnieniu decyzji. Rzeczą oczywistą jest, że nie jest możliwe ustalenie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej osoby nieznanej z miejsca pobytu. Jednakże w sytuacji, o której mowa w art. 34 § 1 kpa, organ nie jest zwolniony od czynienia jakichkolwiek ustaleń faktycznych mogących mieć znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego. Nadto, należy mieć na uwadze, że określenie przez ustawodawcę , iż opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej (....) wnoszą solidarnie rodzince nie oznacza w żadnym wypadku, że organy ustalają wysokość tej opłaty po ½ w stosunku do każdego z rodziców a także, iż obowiązkiem organów jest egzekwowanie tej opłaty od obydwojga rodziców (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2008 r. , I OSK 1168/08 LEX nr 518221). Ma to znaczenie w niniejszej sprawie, zważywszy na fakt, iż organy prowadziły postępowanie w przedmiocie opłaty za pobyt małoletniego w rodzinie zastępczej w stosunku do ojca małoletniego. Także stanowisko SKO, którego podstawą jest powoływany § 7 uchwały Rady Powiatu z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie ustalania warunków częściowego zwolnienia rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej nie odnosi się do wniosku kuratora nieznanej z miejsca pobytu skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 79 ust. 6 u.p.s. rada powiatu określa w drodze uchwały, warunki częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat, o których mowa w ust. 1. Przepis ten stanowi więc delegację do wydania aktu prawa miejscowego w wyrażnie w nim określonym zakresie, tj. częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty, nie mieści się zaś w tym zakresie możliwość regulowania aktem prawa miejscowego warunków odstępowania przez organ od ustalania opłaty, o której mowa w ust. 1. Ten argument Kolegium miałoby więc znaczenie w sytuacji, gdyby organ orzekał w przedmiocie całkowitego lub częściowego zwolnienia, czyli odstępowania od pobrania opłaty już naliczonej, ustalonej wcześniejszą decyzją organu. Natomiast odstąpienie od pobierania opłaty, o której mowa w ust. 1 art. 79 ustawy następuje wyłącznie na podstawie przepisu art. 79 ust. 5 ustawy. Dlatego przytoczony przez Kolegium argument nie odnosi się do wniosku kuratora skarżącej o zawartego w piśmie, oraz w odwołaniu, o odstąpienie od ustalenia opłaty.

Art. 34 § 1 kpa dopuszcza możliwość wystąpienia do sądu z wnioskiem o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Może to mieć miejsce po wyczerpaniu wszelkich środków zmierzających do ustalenia miejsca pobytu strony postępowania. W aktach administracyjnych brak jakichkolwiek dowodów, mogących świadczyć o tym, że organ podejmował czynności w celu ustalenia miejsca pobytu skarżącej. Brak także takich dowodów na okoliczność, iż kurator skarżącej podejmował czynności zmierzające do poczynienia tego ustalenia, co sprawia, że brak kompletnego uzasadnienia dla zastosowania art. 34 § 1 kpa.

Prowadząc ponownie postępowanie w przedmiocie ustalenia odpłatności B. F. za pobyt małoletniego Ł. F. w rodzinie zastępczej, organy winny mieć na uwadze treść art. 79 u.p.s., oraz zakres regulacji uchwały rady Powiatu z dnia 25 sierpnia 2004 r., celem uniknięcia wyżej wskazanych naruszeń.

Skoro zaskarżone decyzje, oraz decyzje je poprzedzające wydane zostały z naruszeniem art. 79 ust. 1 i ust. 5 mającym wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 80 kpa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy sąd orzekł, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane.