Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 986/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1), art. 237 par. 4 pkt 1, art. 298 (1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 5,6,8
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u M.G. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), powoływanego dalej w skrócie jako: "rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że strona będąc zatrudniona na stanowisku szwaczki: w latach 1993-1995 w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym "A" w K. (zakład zlikwidowany), w 1996 r. w Zakładzie Konfekcji "B" w T. (zakład zlikwidowany), w latach 1996-1998 w C Sp. z o.o. w T. oraz w latach 1998-2001 i 2002-2011 w A Sp. z o.o. w T., wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Występujące wówczas narażenie zawodowe stwarzało możliwość powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W pozostałych zakładach pracy narażenie zawodowe, w latach 1983-1989 i 1993-1995, nie stwarzało takiej możliwości, co ustalono na podstawie wyników przesłuchania M.G. z dnia 15 marca 2012 r. oraz kart oceny narażenia zawodowego (z dnia: 20 stycznia, 16 marca i 8 maja 2012 r.). Lekarze orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., nr [...]), na podstawie oceny narażenia zawodowego, dokumentacji medycznej, wyników badań podmiotowego i przedmiotowego, konsultacji neurologicznej, ortopedycznej, aktualnego wyniku badania EMG stwierdzili u M.G. stan po uwolnieniu prawego nerwu pośrodkowego z utrzymującymi się klinicznymi objawami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka o niewielkim nasileniu, z przeważającym prawdopodobieństwem, zawodowej etiologii tej choroby zawodowej. Pełnomocnik pracodawcy M.G. - A Spółka z o.o. w T. wystąpił z wnioskiem o uzupełnienie materiału dowodowego, poprzez sporządzenie oceny narażenia zawodowego we wszystkich zatrudniających ją zakładach pracy, zebranie i dołączenie dokumentacji medycznej z lat 1983-2011, jak również zażądał uzupełnienia orzeczenia lekarskiego o stosowne uzasadnienie. Postulował także o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego treść wskazanych dowodów oraz przeprowadzenie badań mających na celu wyeliminowanie pozazawodowych przyczyn występowania u M.G. stwierdzonego schorzenia. Powyższego wniosku organ pierwszej instancji nie uwzględnił, uznając go za nieistotny dla prowadzonego postępowania administracyjnego i służący wyłącznie jego przedłużeniu. Organ podkreślił, że lekarze orzecznicy przeprowadzili diagnostykę różnicową, pozwalającą wykluczyć u badanej większość pozazawodowych czynników ryzyka powstania schorzenia, co w powiązaniu z narażeniem zawodowym dało podstawy do rozpoznania u niej choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji A Sp. z o.o. w T. wniosła odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Spółki zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia M.G. oraz przyczyn wystąpienia u niej wymienionej już wcześniej choroby, a także chwili jej powstania. Uchybienie to, zdaniem odwołującego, nastąpiło ze względu na zaniechanie zebrania i dołączenia żądanej dokumentacji medycznej z lat 1983-2011, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w A Sp. z o. o. oraz dokumentacji powstałej w okresie jej pracy u innych pracodawców, tj. Zakładzie Konfekcji "B" w T. oraz Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym "A" w K. Zdaniem pełnomocnika, dokumentacja ta była konieczna do ustalenia przyczyn powstania u M.G. schorzenia i powiązania go wyłącznie z wykonywaną pracą. Jednocześnie zarzucono organowi naruszenie art. 10 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak ustalenia następców prawnych zlikwidowanych zakładów pracy, w których była zatrudniona M.G. oraz brak ich powiadomienia o toczącym się postępowaniu w sprawie stwierdzenia u niej choroby zawodowej. Zarzucono nadto, naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i oparcie się wyłącznie na orzeczeniu lekarskim oraz uznanie, że praca wyłącznie w Spółce przyczyniła się do powstania choroby zawodowej, podczas gdy z orzeczenia nie wynika, aby zespół orzekający zapoznał się z wnioskowaną już wcześniej dokumentacją medyczną. Jak również nie wykazano związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy w Spółce, ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, iż taki związek przyczynowy wynika z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzach narażenia zawodowego pracownika. W konsekwencji pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia u M. G. choroby zawodowej, ewentualnie o uzupełnienie materiału dowodowego w naprowadzonym wyżej kierunku, a także uzupełnienie orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia o wnioskowaną dokumentację medyczną. W obszernym uzasadnieniu odwołania pełnomocnik uznał, że organ pierwszej instancji naruszył zasadę prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych dowodów pozwalających na wydanie decyzji zgodnej z istniejącym stanem faktycznym, w tym w szczególności na podstawie pełnej wiedzy o stanie zdrowia pracownika. Przytoczywszy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 28 czerwca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1231/2005) podniósł, że dopiero analiza poszczególnych zapisów z dokumentacji lekarskiej w połączeniu z analizą czynników występujących w środowisku pracy będzie stanowiła wyczerpującą treść orzeczenia lekarskiego, które jest zasadniczym dowodem w sprawie. Z tego powodu konieczna jest weryfikacja i uzupełnienie dokumentacji, celem zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Pełnomocnik powołał się na definicję choroby zawodowej zamieszczoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2009 r. wskazując, iż do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a zatrudnieniem i warunkami pracy, bowiem nie każda choroba z punktu widzenia medycznego może być uznana za chorobę zawodową, nawet jeśli cierpi na nią osoba, która była narażona na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Z akt sprawy nie wynika, czy przed wydaniem decyzji wzięto pod uwagę czynniki pozazawodowej etiopatogenezy zespołu cieśni nadgarstka u M.G. Powołując się na przedmiotową literaturę zaznaczono, że poza narażeniem zawodowym na rozwój zespołu cieśni nadgarstka duży wpływ mają choroby ogólnoustrojowe. Pełnomocnik zauważył także, że nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu byłym pracodawcom M.G. oraz nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, czy w ciągu ostatnich lat nie zmieniali oni adresu, siedziby bądź czy też w ogóle istnieją. Do odwołania dołączono opinie w zakresie zasad orzekania w sprawach chorób zawodowych, ze szczególnym odniesieniem się do choroby zespołu cieśni nadgarstka w ujęciu medycznym.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 235¹ Kodeksu pracy i warunki, jakie powinny być spełnione, do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia. Następnie podzielił dokonane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ustalenia, co do przebiegu pracy zawodowej M.G. W tym zakresie wskazał, że w latach 1993-2011 pracowała ona w różnych zakładach pracy jako szwaczka, gdzie zagrożenie zawodowe stwarzało możliwości powstania rozpoznanej u niej choroby zawodowej, bowiem wykonywała prace monotypowe, obciążające kończyny górne w stawach nadgarstkowych, a sposób wykonywania przez nią pracy związany był z powtarzalnością notoryczną (monotypią) oraz obciążeniem kończyn górnych. Podkreślił, że M.G. była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu u niej wspomnianej choroby zawodowej, co więcej, nie ma podstaw by to orzeczenie kwestionować. Stwierdzono w nim bowiem stan po uwolnieniu prawego nerwu pośrodkowego z utrzymującymi się objawami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka o niewielkim nasileniu. Ostatecznie lekarze orzecznicy w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, dokumentację medyczną, przeprowadzoną diagnostykę różnicową, pozwalającą wykluczyć pozazawodowe czynniki ryzyka oraz na podstawie całokształtu obrazu klinicznego i neurograficznego schorzenia uznali, że u M.G. istnieją podstawy do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem obustronnego zespołu cieśni nadgarstka wywołanego sposobem wykonywania pracy. Odpowiadając na zarzuty odwołania stwierdzono, że rozpoznana choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca wykonywana przez M.G. mogła spowodować powstanie choroby zawodowej w obrębie cieśni nadgarstka. Ustawodawca bowiem w art. 235¹ K. p. zezwolił na ustalenie nie tylko bezspornego, ale także z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowego pomiędzy występującymi w środowisku pracy czynnikami szkodliwymi, a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ zaakcentował, że dla uznania danej choroby za chorobę zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r., sygn. akt II SA 372/82 ). Jednocześnie zauważono, że nie jest obowiązkiem organu inspekcji sanitarnej wskazanie, u którego z pracodawców wystąpiła choroba, gdyż postępowanie nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy, ale wydanie decyzji o stwierdzeniu bądź odmowie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Ponadto, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. nie nakładają na organy orzekające potrzeby ustalenia w przypadku wielu pracodawców stopnia "zawinienia" poszczególnych zakładów pracy, w których ekspozycja zawodowa mogła spowodować wystąpienie choroby zawodowej. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że nie przeprowadził wnioskowanego dowodu poprzez wystąpienie o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego do jednostki orzeczniczej I stopnia, gdyż wydane w sprawie orzeczenie lekarskie zostało uznane za uzasadnione w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia. Natomiast żądania pełnomocnika pracodawcy zmierzały do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, pomimo iż zebrany materiał dowodowy pozwalał na wydanie merytorycznej decyzji. Powtórzono, że analiza materiału dowodowego potwierdziła fakt wykonywania przez M.G., na stanowisku szwaczki, pracy zawodowej związanej z przeciążeniem i monotypią ruchów w zakresie kończyn górnych. Narażenie zawodowe w wymienionym okresie zatrudnienia stwarzało ryzyko powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, natomiast w pozostałych zakładach narażenie zawodowe nie stwarzało ryzyka powstania tego schorzenia. Reasumując, organ odwoławczy uznał, że w sprawie został zachowany zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik A Sp. z o.o. w T., zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza:- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia M.G. oraz przyczyn wystąpienia u niej ewentualnych schorzeń, wyrażające się w zaniechaniu zebrania i dołączenia do akt kompletnej dokumentacji medycznej, w tym z okresu poprzedzającego podjęcie pracy w skarżącej Spółce. Naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. wyrażało się również zaniechaniem wystąpienia do medycznej jednostki orzeczniczej, celem sporządzenia przez nią dodatkowego uzasadnienia swojego stanowiska, gdyż w orzeczeniu z dnia [...] r. nie ma wymaganego prawem uzasadnienia. Pełnomocnik zarzucił także naruszenie art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w stwierdzeniu, iż praca w skarżącej Spółce przyczyniła się do powstania choroby zawodowej, podczas gdy zespół orzekający nie zapoznał się z wnioskowaną przez skarżącą Spółkę dokumentacją medyczną z całego okresu zatrudnienia M.G., czym naruszono:- § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2009 r., poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane na podstawie niepełnego materiału dowodowego oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby, - § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2009 r. poprzez brak zwrócenia się do właściwej jednostki orzeczniczej celem wydania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego; - art. 235¹ K. p. poprzez ustalenie, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie. Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem wydania decyzji w oparciu o dowód spełniający wymagane prawem kryteria bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania (str. 3 skargi). W uzasadnieniu skargi pełnomocnik powtórzył częściowo zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił, że orzeczenie lekarskie jest środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 84 § 1 K.p.a. i powinno być szczegółowo uzasadnione. Tymczasem, z treści sporządzonego w sprawie orzeczenia lekarskiego nie wynika, czy lekarze zapoznali się z wnioskowaną przez skarżącą Spółkę dokumentacją medyczną z całego okresu zatrudnienia M.G. Zdaniem pełnomocnika, jeżeli zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający, to organ powinien zażądać od lekarza, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. Orzeczenie lekarskie jest bowiem dowodem, o którym mówi art. 84 § 1 K.p.a. i w związku z tym musi być szczegółowo uzasadnione, następnie zgodnie z art. 80 K.p.a. podlega ono ocenie organu administracji, który wydaje na jego podstawie decyzję administracyjną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10.06.2011 r. o sygn. akt IV SA/Wr 242/11, niepubl. oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 16. 01.2006 r. o sygn. akt I SA/Wa 1221/04, Lex nr 194428). Dopiero, analiza zapisów dokumentacji lekarskiej w połączeniu z analizą czynników występujących w środowisku pracy będzie stanowiła wyczerpującą treść orzeczenia lekarskiego, które będzie zasadniczym dowodem podczas wydawania decyzji przez organ inspekcji sanitarnej (por. wyrok z dnia 28 czerwca 2006 r. NSA w Warszawie o sygn. akt II OSK 1231/2005, Lex nr 265697; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 listopada 2009 r. o sygn. akt III SA/Lu 464/09, Lex nr 551960). W orzecznictwie podkreśla się, iż "na organie inspekcji sanitarnej ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zbadania wszystkich zebranych dowodów i dokonania ustaleń na podstawie wszechstronnego ich rozważenia. Organ inspekcji sanitarnej a nie placówka orzecznicza stwierdza bowiem chorobę zawodową lub odmawia takiego stwierdzenia ( ... ).". Mając do dyspozycji orzeczenie lekarskie nie wyjaśniające, w sposób wymagany prawem, przyczyn rozpoznania u badanego jednostki chorobowej organ inspekcji sanitarnej nie może wydać decyzji zgodnej z powołanymi wyżej przepisami procedury administracyjnej." (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2012 r. o sygn. akt IV SA/Gl 1013/11 ). Należy również podkreślić, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. o sygn. akt P 23/07, iż zgodnie z § 8 ust. 1 omawianego rozporządzenia właściwy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. W tym zakresie zauważono, że lekarze orzecznicy nie wykluczyli w sposób jednoznaczny ewentualnych pozazawodowych przyczyn powstania choroby zawodowej oraz nie wskazali także konkretnej dokumentacji medycznej, na jakiej oparli swoje rozstrzygnięcie. Pomimo przywołanych uchybień organy orzekające w sprawie nie podjęły czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, pozwalającego na wyjaśnienie istoty sprawy. Zatem, skoro orzeczenie lekarskie, stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji nie zawierało właściwego uzasadnienia, to w sprawie naruszono również art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a ponadto § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2009 r., bowiem organ powinien odmówić mocy dowodowej takiemu orzeczeniu lekarskiemu.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi zauważył, iż rozpoznana przez lekarzy orzeczników choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a ocena warunków pracy M.G. pozwala przyjąć, iż jej praca mogła spowodować powstanie tej choroby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do przywołanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. oraz stwierdzenie - przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wskazana norma prawa materialnego nie wymaga, aby w trakcie postępowania wyjaśniającego należało ustalać u którego z pracodawców występowało narażenie zawodowe stanowiące podstawę powstania choroby zawodowej, jak również i tego czy inne, pozazawodowe czynniki mogły się przyczynić do jej powstania. Przesłanka "wysokiego prawdopodobieństwa" nie odnosi się do zakładu pracy, jako pracodawcy, ale do środowiska zakładu pracy, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Spełnienie się tej przesłanki jest równoznaczne z brakiem możliwości wykluczenia dominującego wpływu czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy na powstanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Istotą sprawy o rozpoznanie choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, iż dane schorzenie ma swoje źródło w szkodliwych czynnikach występujących w środowisku pracy, a nie udowadnianie, że praca u konkretnego pracodawcy i w konkretnym okresie czasu, spowodowała daną chorobę zawodową. Rolą organów inspekcji sanitarnej jest rozpoznanie lub odmowa stwierdzenia choroby zawodowej i badanie środowiska pracy, albowiem choroby zawodowe nie powstają poza środowiskiem pracy, jak również wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki mogące spowodować takiego rodzaju skutki zdrowotne u konkretnego pracownika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2001 r. o sygn. akt I SA 1780/00, pub. Lex nr 77662). Zatem, rozpoznanie choroby odpowiadającej właściwej pozycji wykazu chorób zawodowych i występowanie czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy jest wystarczające do ustalenia istnienia przesłanki "wysokiego prawdopodobieństwa" o której mowa w art. 235¹ Kodeksu pracy.

Po myśli § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. nr 132, poz. 1121, oraz przy wykorzystaniu dokumentacji prowadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ Kodeksu pracy przez pracodawców, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że procedura ta została w pełni zachowana przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. W aktach administracyjnych znajduje się zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, sporządzone przez starszego inspektora do spraw BHP skarżącej Spółki (k-2) oraz skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę, w którym zamieszczono adnotację o narażeniu określonym, jako czynności wykonywane na stanowisku krawcowa i szwaczka w okresie od 1996 do nadal (k-4), a także karta narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (k-1). Dodatkowo, w aktach znajduje się protokół przesłuchania uczestniczki postępowania z dnia 15 marca 2012 r. (k-11) oraz 5 kart oceny narażenia zawodowego, w tym również w skarżącej Spółce (k-16, 19 i 20), w których przedstawiono, na podstawie danych podanych przez zakłady pracy i wynikających z protokołu, rodzaj i zakres czynności oraz ocenę narażenia zawodowego uczestniczki postępowania.

W rozpoznawanej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż uczestniczka postępowania pracowała w latach 1996-2012 w A Sp. z o.o. w T. (następca prawny C Sp. z o.o. w T.) na stanowisku krawcowej i szwaczki obciążając kończyny górne w obrębie stawów nadgarstkowych czynnościami monotypowymi. Wykonywała bowiem prace związane z przeciążeniem i monotypią ruchów w zakresie kończyn górnych (k-16, 19 i 20). W ocenie Sądu, materiał dowodowy zebrany w tym zakresie potwierdza, że we wskazanym okresie zatrudnienia wykonywała ona czynności powtarzalne i połączone z przeciążeniem kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, które stwarzały ryzyko powstania wymienionej już wcześniej choroby zawodowej (poz. 20.1). W tej sytuacji, nie znajduje uzasadnienia żądanie szukania innych pozazawodowych podstaw do wystąpienia u uczestniczki postępowania choroby zawodowej, jak również zarzut braku wszechstronnego i przekonywującego wyjaśnienia przyczyn, dla których uznano pracę wykonywaną przez uczestniczkę postępowania w skarżącej Spółce jako pracę w narażeniu zawodowym.

Regulacja § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. stanowi, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Uczestniczka postępowania była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S., którego lekarze w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. nr [...] orzekli o rozpoznaniu u niej choroby zawodowej. Orzeczenie to wydano w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, dokumentację medyczną, wyniki badań i konsultacji neurologicznych i ortopedycznych, badanie EMG (wykazało stan po uwolnieniu prawego nerwu pośrodkowego z utrzymującymi się klinicznymi objawami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka o niewielkim nasileniu), przeprowadzoną diagnostykę różnicową pozwalającą wykluczyć pozazawodowe czynniki zespołu cieśni nadgarstka oraz całokształt obrazu klinicznego i neurograficznego schorzenia. W konkluzji orzeczenia stwierdzono, że istnieją podstawy do rozpoznania u badanej z przeważającym prawdopodobieństwem obustronnego zespołu cieśni nadgarstka wywołanego sposobem wykonywania pracy.

W tym stanie sprawy, Sąd podzielił stanowisko organów administracji, dotyczące braku podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnej placówki orzeczniczej pierwszego stopnia. Lekarze tej placówki oparli się na wynikach badań, ustalających związek pomiędzy wykonywaną pracą w narażeniu zawodowym, a istniejącym schorzeniem, przez co wykluczyli możliwość samoistnego powstania schorzenia. Podkreślenia wymaga, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ inspekcji sanitarnej jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, iż opinia stanowi podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Akcentuje to Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. o sygn. akt I OSK 335/10 (Lex nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej." (cytat). Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie, jak każdy dowód w postępowaniu. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenie podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono to w toku badań stanowiących jego podstawę (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r. o sygn. akt II OSK 1078/06 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 300/12). Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie naruszono przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., które miałoby wpływ na wynik postępowania, gdyż organy zgromadziły pełny materiał dowodowy. Wobec powyższego, nie zachodziła konieczność wystąpienia przez organ o sporządzenie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub o dodatkową konsultację jednostki orzeczniczej II stopnia oraz podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia tego materiału, w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Podkreślić należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, badaniach lekarskich, przebiegu zatrudnienia oraz kartach oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. W niniejszym postępowaniu lekarze jednostki orzeczniczej I stopnia dysponowali materiałem dowodowym wystarczającym do wydania orzeczenia.

Jak wynika z akt sprawy, w dacie sporządzenia orzeczenia lekarskiego i rozpoznania u uczestniczki postępowania choroby zawodowej była ona nadal zatrudniona w A Sp. z o.o. w T. i wykonywała tamże od roku 1996 pracę w "narażeniu zawodowym". W sprawie wykazano pracę w warunkach szkodliwych i fakt istnienia choroby, zaś zakład pracy nie obalił wspomnianego domniemania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 października 2012 r. o sygn. akt IV SA/Gl 86/12). Skarżąca Spółka nie kwestionuje samego narażenia zawodowego, natomiast zwraca uwagę, iż nie wyjaśniono w trakcie prowadzonego postępowania okoliczności związanych m.in. z narażeniem w poprzednich miejscach pracy. Należy jednocześnie podkreślić, że organ inspekcji sanitarnej, wydając decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany danym orzeczeniem lekarskim i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie ma podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących ich postawę (np. por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2011 r. o sygn. akt II OSK 800/11 i powołane w nim orzecznictwo - wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Orzeczenia lekarskie, wydane w toku takiego postępowania przez jednostki medyczne, mają bowiem wartość dowodową opinii biegłego (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r. o sygn. II OSK 9/11 - dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

W niniejszym postępowaniu lekarze uznali, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia i dysponowali dokładnymi oraz aktualnymi wynikami badań uczestniczki postępowania administracyjnego. Z tej przyczyny zarzuty podnoszone w skardze nie znajdują uzasadnienia.

Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji odbyło się przy uwzględnieniu reguł wyznaczonych zarówno przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 K.p.a. jak i przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Organy inspekcji sanitarnej dokonały ustaleń w oparciu o wymagane prawem dowody (dochodzenie epidemiologiczne i orzeczenie lekarskie), a ocenę zebranego w sprawie materiału uzasadniły w sposób prawidłowy. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a w tym treść zebranych w sprawie dowodów oraz dokonał ich oceny, która okazała się zbieżna z oceną dokonaną przez organ pierwszej instancji. Natomiast brak wystąpienia do placówki orzeczniczej o uzupełnienie wydanego orzeczenia lekarskiego, względnie o ponowne jego sporządzenie jest skutkiem uznania sprawy za w pełni wyjaśnioną.

Nadmienić przyjdzie, iż jest to kolejna sprawa ze skargi skarżącej Spółki i skład orzekający w pełni podziela argumentację zawartą w wyrokach tut. Sądu z dnia 8 marca 2013 r. o sygn. akt IV SA/Gl 397/12 i z dnia 13 czerwca 2013 r. o sygn. akt IV SA/Gl 785/12 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA).

W tym stanie rzeczy należy uznać, iż organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w tej sprawie przepisy prawa oraz ocenił zgromadzony materiał dowodowy, jak również nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak też prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zawarte w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.