Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 626/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1-4, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 25 lipca 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania G. P., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z [...] maja 2022 r. nr [...] odmawiającą G. P. świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na ciotkę, T. P..

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wnioskiem z 02 września 2021 r. G. P. (dalej też jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym ciotką, T. P..

Burmistrz K. (dalej jako "Burmistrz" lub "organ I instancji") postanowieniem z 13 września 2021 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia Wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad T. P.. W uzasadnieniu wyjaśnił, że podstawą odmowy wszczęcia postępowania był fakt, że sprawa ustalenia Wnioskodawcy prawa do ww. świadczenia pielęgnacyjnego była już rozpatrzona i zakończyła się wydaniem ostatecznej i prawomocnej decyzji odmownej z [...] marca 2020 r. nr [...], motywowanej tym, że na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki.

Po rozpatrzeniu zażalenia Wnioskodawcy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji") postanowieniem z 26 listopada 2021 r. nr [...] utrzymało zaskarżone postanowienie Burmistrza w mocy.

Na skutek skargi Wnioskodawcy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z 02 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 79/22 uchylił ww. postanowienia organów obu instancji, wyjaśniając w uzasadnieniu, że w przedmiotowej sprawie Skarżący wprawdzie zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tożsamego z tym, którego dotyczyła ww. ostateczna i prawomocna decyzja odmowna Burmistrza z [...] marca 2020 r., ale – co istotne – na inny okres świadczeniowy. Dlatego, w ocenie WSA, o pełnej tożsamości przedmiotowej obu tych spraw – a co za tym idzie: o naruszeniu res iudicata – nie może być w tym przypadku mowy.

Rozpatrzywszy sprawę merytorycznie, Burmistrz – przywołaną na wstępie decyzją z [...] maja 2022 r. – odmówił Skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując jako powody odmowy "brak daty powstania niepełnosprawności" oraz to, że "na wnioskodawcy nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki".

Od tej decyzji Wnioskodawca złożył odwołanie, w którym – zarzuciwszy:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie "u.ś.r.") – przez odmówienie przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad ciotką, T. P., legitymującą się orzeczeniem o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, pomimo tego, że w ocenie Skarżącego przez "inną osobą", o której mowa w art. 17 u.ś.r., mając na uwadze konstytucyjną zasadę równości, należy rozumieć nie tylko osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu, czy kolejnym, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ale także każdą spokrewnioną osobę, na której obowiązek ten nie ciąży, tj. osobę będącą członkiem rodziny rozumianej tradycyjnie i faktycznie sprawującą opiekę;

2. naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. – przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny neurologa i ortopedy (atrofia mięśniowa), pomimo że ocena, czy niepełnosprawność T. P. powstała przed 18. rokiem życia, wymagała posiadania informacji specjalnych;

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, że niepełnosprawność T. P. powstała po 18. roku życia

– wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza z 25 maja 2022 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 25 lipca 2022 r. – SKO stwierdziło, że niewątpliwie rację ma organ I instancji, że Skarżący nie mieści się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Organ II instancji podkreślił jednocześnie, że opieka Wnioskodawcy nad ciotką zasługuje na najwyższy szacunek i uznanie, jednak organy administracji związane są przepisami prawa, które nie przewidują możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wypadku braku obowiązku alimentacyjnego. W tym zakresie SKO podzieliło stanowisko zawarte w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 09 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 5/13, w której uznano, że "osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy (...) o świadczeniach rodzinnych".

SKO zaznaczyło, że powołana uchwała została wprawdzie podjęta na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 01 stycznia 2013 r., jednak zmianie nie uległ przepis uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy niepełnosprawnym a opiekunem, zamieszczony wcześniej w art. 17 ust. 1 pkt 2, a obecnie w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Dlatego wyrażony w tej uchwale pogląd wraz z argumentacją na jego poparcie, zachowuje aktualność również w obecnym stanie prawnym. W jego świetle dalsze pokrewieństwo w linii bocznej wyklucza możliwość przyznania świadczenia, i to niezależnie od tego, czy osoba wnioskująca sprawuje rzeczywistą opiekę, jak ma to miejsce w omawianym przypadku. W tym kontekście zarzuty skargi, zdaniem SKO, nie mogły odnieść skutku. Skarżący powołuje się bowiem przede wszystkim na okoliczność, że brak jest innych osób, które mogłyby sprawować opiekę nad ciotką. Skoro zatem nie jest on wstępnym ani zstępnym T. P., to obowiązek alimentacyjny wobec niej w ogóle go nie obejmuje, a w rezultacie nie może nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i to bez względu na fakt, czy Skarżący jest jedyną osobą mogącą sprawować opiekę. Okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Organ II instancji dodał, że podobne stanowisko wyrażone zostało m.in. w wyroku NSA z 25 stycznia 2021 r. o sygn. akt I OSK 2091/20.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, G. P. – zarzuciwszy:

a) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 17 ust. 1-4 u.ś.r. – przez odmówienie przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad ciocią T. P., legitymującą się orzeczeniem o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, pomimo tego, że w ocenie Skarżącego przez "inną osobę", o której mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r., mając na uwadze konstytucyjną zasadę równości, należy rozumieć nie tylko osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu, czy kolejnym, ale także każdą spokrewnioną osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ale także każdą spokrewnioną osobę, na której obowiązek ten nie ciąży, tj. osobę będącą członkiem rodziny rozumianej tradycyjnie i faktycznie sprawującą opiekę;

b) błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., mający istotny wpływ na treść skarżonego orzeczenia, polegający na nieuznaniu, że w chwili obecnej brak żyjących osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wymienionych w art. 17 pkt 1a u.ś.r., a jedyną żyjącą osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia jest Skarżący

– wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi jej autor powtórzył argumentację odwołania, a ponadto wskazał, że na dzień dzisiejszy utrzymuje się wraz z synem, którego wychowuje samodzielnie, z emerytury cioci w kwocie [...]zł. Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony został dwa lata temu i od tego czasu ich sytuacja z miesiąca na miesiąc się pogarsza. SKO utrzymuje negatywne decyzje organu I instancji, co powoduje zubożenie ich gospodarstwa domowego. Skarżący zaznaczył, że nie jest w stanie pogodzić pracy zawodowej, jak i obowiązku opiekuńczego nad ciocią, która potrzebuje opieki całodobowej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 23 września 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.COVID-19"), o czym strony zostały powiadomione pismami z 26 września 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja

Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 25 lipca 2022 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. z 25 maja 2022 r. ([...]) odmawiającą G. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na ciotkę, T. P..

Za podstawę orzeczonej odmowy organy obu instancji zgodnie przyjęły bezsporną okoliczność, że na Skarżącym nie ciąży, wymagany w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, z późn. zm.; w skrócie "u.ś.r.") obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej w stopniu znacznym cioci – czyli krewnej w linii bocznej (tu: siostry ojca) – którą Skarżący się opiekuje i w związku z którą to opieką ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne.

Niezależnie od tego organ I instancji uznał, że dalszej podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia można upatrywać w treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. – w brzmieniu "Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia" – skoro niepełnosprawności cioci Skarżącego powstała po upływie ww. okresów, bo po ukończeniu przez nią [...] lat.

Ponieważ organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do tej ostatniej, wskazanej wyłącznie przez Burmistrza, podstawy odmowy przyznania Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to należy wyjaśnić, że Sąd w niniejszym składzie stoi na stanowisku, iż obecnie nie można upatrywać w treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. bezwzględnej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącemu, jako krewnemu dorosłej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki. W tym zakresie trzeba wskazać na przywołany w decyzji organu I instancji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 (OTK-A 2014, nr 9, poz. 104), w którym Trybunał orzekł, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W świetle tego orzeczenia organy administracji publicznej nie powinny brać pod uwagę tego, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki została stwierdzona dopiero w dorosłym życiu (po upływie okresów wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r.) lub że daty jej powstania nie można ustalić. Sąd w niniejszym składzie akceptuje, obecnie praktycznie jednolitą linię orzeczniczą sądów administracyjnych, pojmujących konsekwencje prawne zakresowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako niemożność upatrywania w treści tego przepisu przeszkody dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność stwierdzona została po ukończeniu 18. czy 25. roku życia (odpowiednio: nie zostało stwierdzone, że powstała w tych okresach). Zróżnicowanie wiekowe wprowadzone w art. 17 ust. 1b u.ś.r. godziło w normatywnie określoną zasadę równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Honorowanie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z modelem i funkcją ochrony praw jednostki, realizowaną przez sądy administracyjne, którym przyznaje się kompetencje do bezpośredniego stosowania Konstytucji RP w przypadku usunięcia z porządku prawnego fragmentu przepisu. Zasygnalizowanie w uzasadnieniu wyroku TK potrzeby działań legislacyjnych ma charakter postulatywny, a nie normatywny (wiąże sentencja wyroku). Jeśli sądy administracyjne, kierując się sugestią Trybunału Konstytucyjnego zawartą w pkt 8 uzasadnienia ww. wyroku, stosowałyby przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w dotychczasowym brzmieniu, a ustawodawca nadal nie wykonywałby zaleceń trybunalskich – co notabene ma miejsce po dziś dzień – jednostki, których prawa zostały naruszone treścią przepisu, zostałyby pozbawione efektywnej ochrony (por. wyrok WSA z 05.02.2020 r., II SA/Gl 1373/19; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ze strony internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

Odnosząc się w tym miejscu do stanowiska Burmistrza – który pomimo zapadnięcia przywołanego wyroku TK o sygn. K 38/13 uznał konieczność dalszego stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z powołaniem się na fakt, że "skutkiem tego wyroku nie jest uchylenie w/w przepisu, ani powstanie prawa opiekunów dorosłych niepełnosprawnych do świadczenia. Zgodnie zaś z treścią art. 6 KPA organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza, że mają obowiązek stosować akty normatywne wprowadzone do porządku prawnego" – należy stwierdzić, że takie rozumienie skutków ww. wyroku TK, abstrahujące od odmiennej i obecnie praktycznie jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, jawi się w kontekście zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP; art. 6 k.p.a.) jako nadmierne i nieuprawnione uproszczenie. Jak bowiem trafnie objaśniono to w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2008 r. o sygn. P 57/07 (OTK-A 2008, nr 10, poz. 178): "Jednym z rudymentów zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa jest to, że obywatel może zakładać, że treści obowiązującego prawa są dokładnie takie, jak to zostało ustalone w orzecznictwie przez sądy" (tak też uchw. NSA z 15.06.2011 r., I OPS 1/11, ONSAiWSA 2011, nr 5, poz. 95).

Z tych względów stanowisko organu I instancji upatrujące podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia w treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie zasługiwało na uwzględnienie.

W ocenie Sądu naruszenie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik kontrolowanej sprawy, gdyż wystąpiła w niej inna – wyżej wspomniana – podstawa do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikająca z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r.: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji."

W cytowanym art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r. określony został katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Przy tym ustawodawca w art. 17 ust. 1a u.ś.r. doprecyzował, że: "Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności."

Wzmiankowany w art. 17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. "obowiązek alimentacyjny" jest pojęciem prawnym, dookreślonym w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, w skrócie "k.r.o."). Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek ten polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, i ciąży na krewnych w linii prostej oraz na rodzeństwie. A contrario, obowiązek alimentacyjny nie obciąża krewnych w linii bocznej. Zgodnie zaś z art. 617 § 1 k.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Z kolei krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej.

Powyższe oznacza, że Skarżący i jego niepełnosprawna ciocia (siostra ojca) są krewnymi w linii bocznej, a w konsekwencji – że z tego tytułu nie może wystąpić między nimi obowiązek alimentacyjny. I to nawet w sytuacji gdy – jak podnosi Skarżący – w chwili obecnej w stosunku do cioci brak jest żyjących osób, które byłyby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego, wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r.,

W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym T. P. sprawuje Skarżący, który jest jej bratankiem. Tym samym w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego krewnemu osoby niepełnosprawnej, w postaci obciążenia tego krewnego obowiązkiem alimentacyjnym względem podopiecznego. To zaś musiało skutkować odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co zasadnie stwierdziły organy obu instancji (por. np. wyroki NSA: z 09.01. 2013 r., I OSK 1141/12; z 10.05.2012 r. I OSK 2149/11; dostępne w CBOSA).

Swe odmienne stanowisko – wyrażone tak w odwołaniu, jak i w skardze – Skarżący zbudował na przywołanych przezeń in extenso ocenach prawnych i rozważaniach zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2013 r. o sygn. akt I OSK 1407/12 (CBOSA), a zwieńczonych konkluzją, w myśl której sformułowania zawarte w przepisach art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. wykładane w zgodzie z Konstytucją pozwalają rozszerzyć krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na osoby nieobciążone obowiązkiem alimentacyjnym, ale które opiekują się członkiem rodziny spokrewnionym w dalszym stopniu, i z którym tworzą rodzinę rozumianą tradycyjnie.

Wobec tego należy zauważyć, że ww. wyrok zapadł jeszcze przez podjęciem przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały z 09 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 5/13 (ONSAiWSA 2014, nr 3, poz. 36), której rolą było wyjaśnienie zagadnienia prawnego budzącego dotąd poważne wątpliwości i owocującego istotnymi rozbieżnościami w orzecznictwie sądowym, a zawierającego się w pytaniu:

"Czy osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.)?"

W odpowiedzi przywołany skład NSA podjął ww. uchwałę, w myśl której:

"Osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, w stanie prawnym przed dniem 1 stycznia 2013 r. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.)".

W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny w sposób jednoznaczny opowiedział się za literalną wykładnią art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podkreślił zwłaszcza, że: "Nie można (...) z powołaniem się na wykładnię prokonstytucyjną, nadawać znaczenia przepisom ustawy sprzecznego z jej brzmieniem, uzasadniając to tym, że sędziowie w sprawowaniu swego urzędu podlegają zarówno Konstytucji, jaki i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Stosowanie prawa przez sądy nie powinno bowiem wypełniać istniejących instytucji prawnych zupełnie nowymi treściami, wbrew jasno wyrażonej woli ustawodawcy. Nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną".

Niezależnie od tego wypada zauważyć, że analogiczne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 sierpnia 2021 r. o sygn. akt I OSK 480/21, który zapadł w uprzednio zainicjowanej przez G. P. – wnioskiem z 26 lutego 2020 r. – "bliźniaczej" (tyle że dotyczącej innego okresu świadczeniowego) sprawie o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ciotką. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny obszernie odniósł się m.in. do zarzutów i argumentacji pełnomocnika Skarżącego zawartych w skardze kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z 15 października 2020 r. o sygn. akt IV SA/Po 1164/20 – zbieżnej z zarzutami i argumentacją przedstawioną w rozpoznawanej tu skardze – przekonująco wykazując ich niezasadność.

Podzielając w pełni stanowisko NSA wyrażone w ww. wyroku, Sąd w niniejszym składzie pragnie w kontekście tego wyroku zwrócić uwagę na treść art. 170 p.p.s.a., w myśl której: "Orzeczenie prawomocne [a takim z pewnością jest ww. wyrok NSA o sygn. akt I OSK 480/21 oraz poprzedzający go wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Po 1164/20 – uw. Sądu] wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Przy tym w niniejszej sprawie chodzi przede wszystkim o związanie ocenami prawnymi wyrażonymi ww. wyrokach.

Podsumowując, ponieważ zaskarżona decyzja SKO została oparta na właściwie ustalonym stanie faktycznym, nie narusza przepisów prawa powołanych w skardze, a ponadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych uchybień w działaniach organu, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji (pkt 1), stwierdzenie jej nieważności (pkt 2), względnie stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa (pkt 3), to rozstrzygnięcie SKO, jako odpowiadające prawu, należało pozostawić w obrocie prawnym.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.