Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1034/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W sprawie skarżący R. S. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wyżej oznaczoną decyzję w kwocie 2.308 zł wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniał, że jego wynagrodzenie za pracę jest zajęte przez urząd skarbowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz komornika.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzone z żoną i dwojgiem nieletnich dzieci w mieszkaniu o powierzchni [...] m² utrzymuje z wynagrodzenia za pracę w kwocie 5.000zł, zajętego przez komornika sądowego, jest właścicielem nieruchomości położonej w J. przy ul. W[...] [...], która, "zajęta przez komornika sądowego", przeznaczona jest na prowadzenie działalności gospodarczej, oraz że z żoną zawarł umowę majątkową małżeńską o wyłączeniu wspólności ustawowej.

Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej, w dniu 29 lipca 2013 r. dorosłemu domownikowi wnioskodawcy (I. S.) doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący nie zareagował na to wezwanie.

Postanowieniem dnia 18 września 2013 r. Referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie strona zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: dalej – p.p.s.a.). Podniosła, że ustalenia poczynione w postanowieniu referendarza są całkowicie dowolne i nie znajdują logicznego uzasadnienia. Z oświadczeń strony wynika bowiem, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny. Powołała się na postępowania egzekucyjne, co skutkowało zajęciem całego majątku, w tym zwłaszcza nieruchomości, wierzytelności z prowadzonej działalności gospodarczej i wynagrodzenia za pracę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesiony terminowo sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że kwestia oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega na obecnym etapie ponownemu rozpoznaniu, tym razem przez Sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów strony i jej rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Skarżący, nie uczynił zadość powyższym wymogom i nie przedstawił w sposób wystarczający sytuacji majątkowej swojej oraz rodziny. W ocenie Sądu, postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji finansowej skarżącej w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne i budzą wątpliwości, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Informacje udzielone przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W rezultacie bowiem skarżący przedstawiając swoją sytuację majątkową koncentrował się jedynie na dobranych wybiórczo fragmentach, akcentując te z nich, które - w jego ocenie - mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji finansowej (m.in. rozdzielność majątkowa, zajęcia komornicze wynagrodzenia za pracę, zawieszenie działalności gospodarczej ). Wskazać należy, że w sprawie nie ma znaczenia powoływana przez stronę rozdzielność majątkowa, czy prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r. i o.) regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 K.r. i o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. w ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8). Małżonkowie są także zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, Lex nr 552212). Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe. Dlatego też, również w razie zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny. Takie ukształtowanie relacji majątkowych nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych, na co niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 273/10). Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne. Skarżący natomiast, pomimo stosownego wezwania, nie przedstawił sytuacji majątkowej ani swojej ani też członków rodziny (żony). Ponadto, pomimo wezwania, nie przedstawiono zeznań podatkowych, szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznych wydatków tj. opłaty za media, leki, czynsz, wydruków historii rachunków bankowych, kopii dokumentów potwierdzających zajęcia egzekucyjne . W szczególności odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać jej oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, o stanie rodzinnym. Z kolei w myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jest zatem oczywiste, że w celu wykazania zaistnienia przesłanek prawa pomocy, wnioskodawca powinien dążyć do należytego ustosunkowania się do wezwania do uzupełnienia przedstawionych danych. Skoro zmierza ono do usunięcia wątpliwości powstałych podczas oceny zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, nieuczynienie tego uniemożliwia, co do zasady, uwzględnienie zgłoszonego żądania. Nie można bowiem jednocześnie uczynić zarzutu Sądowi dokonania nieprawidłowej oceny stanu faktycznego, jeżeli strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku i nie podjęła współpracy z Sądem. Tymczasem właśnie taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku, ponieważ skarżący w ogóle nie ustosunkował się do wezwania. Wprawdzie w sprzeciwie wyjaśnił, że bierność skarżącego spowodowana była aktualnym stanem zdrowia, jednakże do dnia dzisiejszego nie przedstawił żadnych dokumentów ani nie podjął próby uzupełnienia tego braku W rezultacie przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu i sprzeciwie okoliczności nie pozwalały na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej, a jedynie wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Przedstawiona sytuacja, jest tylko wycinkiem informacji, które nie pozwalają na obiektywną ocenę sytuacji materialnej strony a w konsekwencji na uznanie, czy zasadne jest przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Wskutek powyższego – w ocenie Sądu- fakt, że strona w toku postępowania albo całkowicie pomijała pewne informacje albo przedstawiała je w sposób ogólnikowy, i wybiórczy istotnie podważało wiarygodność prezentowanej argumentacji. Nieudzielanie zatem przez skarżącego rzetelnych informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.