Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 899/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a,
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 83 ust. 1, art. 3 pkt 20, art. 3 pkt 3,
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: par. 12
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 234 ust. 3,
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r., znak: [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (ŚWINB) po rozpatrzeniu zażalenia J. K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (PINB) z 3 lipca 2020 r. odmawiające wszczęcia postępowania na wniosek J. K. w sprawie zbadania legalności obiektów na działce nr ewid. [...] w miejscowości Czerwony Most, gm. Końskie tj. budynku mieszkalnego i kontenera.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w złożonym zażaleniu skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem PINB o nieuznaniu jej za stronę postępowania. Podniosła, że organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że jedyną przyczyną nieuznania jej za stronę jest odległość samowolnie wzniesionych obiektów od granicy z działką nr [...] , tj. kontenera i budynku mieszkalnego. Wskazała, że obiekt, wybudowany przy granicy z działką nr ewid. [...] , to budynek mieszkalny, a nie, jak stwierdził organ I instancji, budynek gospodarczy z kuchnią letnią. Załączyła mapę zasadniczą z 2017 r., na której obiekt ten oznaczony jest symbolem "mj". Przed postawieniem kontenera wykonany został nasyp ziemny, co widać na zdjęciu z 2014 r. Zdaniem skarżącej, kontener posadowiony jest na głównej sieci kanalizacyjnej.

Skarżąca podniosła również kwestie oddziaływania terenu inwestycji, tj. działki nr [...] , co wg niej jest podstawą do uznania jej za stronę postępowania w sprawie murowanego budynku i kontenera. Zwróciła uwagę na problem zmiany ukształtowania terenu poprzez nawiezienie ziemi i utworzenie nasypu, na którym postawiono kontener, ustawienie murków oporowych, które "mają zabezpieczyć ucieczkę wraz z wodami opadowymi ziemi na działkę [...] ", sprawę gromadzenia odpadów przez właścicieli działki nr [...] , niewłaściwe składowanie materiałów budowlanych w pobliżu granicy z jej działką, stan ogrodzenia pomiędzy działkami [...] i [...] , jak i nasadzenia wysokiej zieleni przy granicy z jej działką.

Rozpatrując wniesione zażalenie organ odwoławczy wskazał, że na skutek interwencji S. K., który wnosił o sprawdzenie zarówno, czy zgodnie obowiązującymi przepisami wybudowano w 2012 r. na działce nr [...] w granicy z działką nr ewid. [...] budynek mieszkalny oraz czy zgodnie z prawem posadowiono w 2016 r. kontener, pracownicy organu ustalili, że na działce znajduje się m.in. budynek gospodarczy z kuchnią letnią i stalowy kontener. Budynek o wymiarach 11,0 x 5,40m usytuowany przy granicy z działką nr ewid. [...] ma betonowe fundamenty i jednospadowy w kierunku swojej działki dach konstrukcji drewnianej pokryty blachą. Stalowy kontener ustawiony jest na betonowych bloczkach, nie jest związany trwale z gruntem i nie jest użytkowany. Budynek gospodarczy i stalowy kontener usytuowane są od granicy z działką nr ewid. [...] w odległości odpowiednio 15 m i 10,5 m.

Uczestniczący w kontroli w dniu 27 września 2019 r. T. K., współwłaściciel działki nr ewid. [...] oświadczył, że budynek, o którym pisze S. K., nie jest budynkiem mieszkalnym lecz gospodarczym z letnią kuchnią. Nie mieszkają tu z żoną na stałe, bo mają miejsce zamieszkania w K. . Posesję kupili z licznymi murowanymi i drewnianymi szopkami. Część drewnianych szopek rozebrali, a murowane zostały wyremontowane. Obok szopek, przy granicy z działką nr ewid. [...] , wybudowali na zgłoszenie budynek gospodarczy. Wszystkie obiekty przy tej granicy zostały ocieplone tak, że stanowią jedną bryłę (dylatacje zostały zakryte). Kontener nie jest trwale połączony z gruntem, postawiony jest na bloczkach betonowych na czas remontu, potem zostanie usunięty.

Pismem z 27 września 2019 r. organ I instancji poinformował S. K., że w rozumieniu art. 28 kpa nie jest on stroną, a usytuowanie obiektów nie narusza jego interesu prawnego. Pismem z 3 czerwca 2020 r. J. K. wyjaśniła, że wnioskuje o wszczęcie postępowania, które doprowadzi do zbadania legalności obiektów na działce nr ewid. [...] . Po sprawdzeniu kontrolnym w dniu 24 czerwca 2020 r. i ustaleniu, że stan tych obiektów jest taki sam jak ustalony podczas kontroli z dnia 27 września 2019 r., organ I instancji wydał postanowienie stanowiące przedmiot zażalenia.

Rozpatrując wniesione zażalenie organ odwoławczy przywołał treść art. 61a § 1 kpa i wskazał, że J. K., będąca współwłaścicielem działki nr ewid. [...] , nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, zarówno w stosunku do murowanego budynku gospodarczego z kuchnią letnią jak i stalowego kontenera na działce nr ewid. [...] .

Jakkolwiek działka nr [...] , na terenie której usytuowane są w odległościach 14,90 m i 10,5 m obiekty bezpośrednio sąsiadujące z działką nr [...] J. K., to zarówno czynności kontrolne dokonane przez organ I instancji, jak też argumentacja skarżącej nie wykazuje, że te znajdujące się na działce nr [...] obiekty usytuowane w znacznej odległości od granicy z działką skarżącej, będą utrudniały bądź uniemożliwiały prawidłowe korzystanie bądź sposób zagospodarowania nieruchomości skarżącej, a takiego wpływu skarżąca także nie wykazała.

Organ zauważył, że J. K. wskazała na zmiany ukształtowania terenu działki nr [...] i ustawienie murków oporowych, jednakże sprawy te nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem nie dotyczą oddziaływania samych inwestycji (budynku lub kontenera) na nieruchomość skarżącej, a ponadto nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego – są obecnie przedmiotem prowadzonego przez Urząd Miasta i Gminy w K. postępowania administracyjnego. Również kwestie dotyczące gromadzenia odpadów i czystości na działce nr ewid. [...] nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze J. K. wniosła o uchylenie "zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji" zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności:

- art. 61a § 1 kpa poprzez przyjęcie, że skarżąca nie jest stroną postępowania,

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności wyjaśniających niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że działanie organów nadzoru budowlanego było błędne, a uchybienia procesowe, których się dopuściły, miały wpływ na wynik sprawy. Zakwestionowała stanowisko organów, że nie przysługuje jej status strony w postępowaniu. Organy swoich twierdzeń w żaden sposób nie uzasadniły, a co więcej – wskazały wprost na okoliczności, które przemawiają za istnieniem po stronie skarżącej interesu prawnego, tj. iż jest współwłaścicielem nieruchomości, która sąsiadują z działką, której dotyczy zaskarżone postanowienie. Nadto kilkakrotnie wskazywała na zmiany ukształtowania terenu działki nr [...] i ustawienie murków oporowych, które mają zabezpieczyć ucieczkę wraz z wodami opadowymi ziemi na działkę nr [...] . Sam właściciel działki nr [...] podnosił, że kontener znajduje się na działce na czas remontów. Okoliczności te, zdaniem skarżącej, wymagały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu zbadania jej interesu prawnego.

Skarżąca zauważyła, że ani przepisy kpa, ani przepisy Prawa budowlanego nie regulują tego, w jakich przypadkach wszczyna się postępowanie administracyjne z urzędu, a w jakich na żądanie strony, jednakże w sprawach należących do kompetencji organów nadzoru budowlanego postępowanie oparte jest przede wszystkim na zasadzie oficjalności. Jeżeli przepis prawa expressis verbis nie wyłącza dopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek, nie jest dopuszczalne wyprowadzenie ograniczenia wszczęcia postępowania wyłącznie z urzędu. W razie gdy jednostka żąda wszczęcia postępowania z uwagi na interes prawny, nie można jej tego prawa pozbawić, wywodząc o dopuszczalności wszczęcia postępowania z urzędu. Organ nadzoru budowlanego powinien od właściwego miejscowo organu administracji architektoniczno-budowlanej uzyskać informacje, czy w danej sprawie było wydane pozwolenie na budowę, czy też dokonano zgłoszenia. Dopiero po zgromadzeniu tych wszystkich informacji i dokonaniu niezbędnych ustaleń stanu faktycznego, właściwy organ może zadecydować o sposobie wszczęcia postępowania z urzędu lub na wniosek strony, albo potraktować takie pismo jako skargę w rozumieniu art. 227 kpa.

W ocenie skarżącej, przepisy prawa obligują organy nadzoru budowlanego do działania i aktywności procesowej, a odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa, gdy w ocenie organu żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, nie powinna być przeszkodą do wszczęcia postępowania przez właściwy organ z urzędu i kwestia ta winna być należycie rozważona. Niezależnie zatem czy wniosek pochodzi od podmiotu, który zdaniem organu nie posiada statusu strony, bądź też zachodzą inne przesłanki z art. 61a § 1 kpa, organ winien skorzystać z przysługujących mu uprawień kontrolnych i po dokładnym zbadaniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, ewentualnie wszcząć postępowanie z urzędu w sprawie, której przesłanki uznał za spełnione. W sytuacji, gdy norma prawa materialnego pozwala organowi na działanie z urzędu, a podanie pochodzi od osoby niebędącej stroną, a jedynie zainteresowanej rozstrzygnięciem, złożony wniosek może stanowić dla organu źródło informacji co do możliwości podjęcia postępowania z urzędu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Z uwagi na fakt, że przedmiotem zaskarżenia było postanowienie, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w oparciu o przepis art. [...] pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się takich naruszeń prawa przez orzekające w sprawie organy, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia bądź stwierdzenia jego nieważności.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy w postępowaniu dotyczącym sprawdzenia legalności obiektów budowlanych zrealizowanych na działce nr [...] w miejscowości C. M., pozostającym w zakresie właściwości organów nadzoru budowlanego, J. K. posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa i co za tym idzie, czy postępowanie w tym przedmiocie może być wszczęte z jej wniosku. Tak zarysowany spór pomiędzy skarżącą a organem administracji wynika z tego, że podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia był przepis art. 61a § 1 zdanie pierwsze kpa, zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z kolei o tym, kto może być stroną postępowania administracyjnego, a więc także żądać jego wszczęcia, stanowi art. 28 kpa. Stosownie do jego treści, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowić może podstawę interesu prawnego i stwarzać dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Nie może go natomiast stanowić interes faktyczny. Przymiot strony nie zależy zatem od istnienia subiektywnego interesu faktycznego, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strony postępowania, musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w danej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. np. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podzielając zaprezentowany wyżej pogląd stwierdzić należy, że w sprawie dotyczącej postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego, do właściwości których należy m.in. sprawdzanie legalności i zgodności z prawem robót budowlanych i obiektów będących w trakcie realizacji bądź już wykonanych (art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), stroną jest przede wszystkim inwestor, właściciel lub zarządca obiektu, którego dotyczy postępowanie (art. 52 Prawa budowlanego). Stronami postępowania legalizacyjnego (naprawczego), a więc tego rodzaju postępowania, którego wszczęcia domagała się J. K., mogą być także właściciele nieruchomości sąsiadujących z obiektem wzniesionym (lub realizowanym) niezgodnie z przepisami prawa budowlanego, jeżeli tego rodzaju budowa wpływa na ich sytuację materialnoprawną. Interes prawny właścicieli działek sąsiednich wynikać musi z konkretnego oddziaływania nielegalnie wzniesionych obiektów na ich prawo własności, które można ustalić w oparciu okoliczności sprawy. Podkreślenia jednak wymaga, że nie chodzi o każde oddziaływanie związane z korzystaniem z sąsiedniej nieruchomości, które jest uciążliwe dla sąsiada, ale o takie, które ma źródło w zrealizowaniu obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami Prawa budowlanego, bądź w innym działaniu lub zaniechaniu inwestora (właściciela nieruchomości), które jest regulowane przepisami tego Prawa. Poszukiwanie interesu prawnego i jego istnienie uzależnione będzie każdorazowo od okoliczności występujących w konkretnej sprawie, o czym rozstrzyga – w przypadku postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego - charakter inwestycji, jej wielkość, usytuowanie na działce budowlanej oraz rodzaj, stopień, zakres uciążliwości i zasięg oddziaływania na otoczenie.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości oznaczonej nr [...] w miejscowości C. M., tj. nieruchomości sąsiadującej z działką nr [...] , na której znajdują się - jak ustalają organy - budynek gospodarczy z kuchnią letnią oraz kontener. Żądanie zbadania legalności wzniesienia tych właśnie obiektów było przedmiotem wniosku J. K. z dnia 7 maja i 3 czerwca 2020 r. W obu tych pismach skarżąca powołała się na to, że w odpowiedzi na wniosek w tym samym przedmiocie złożony wcześniej przez S. K., będącego właścicielem działki nr [...] oraz współwłaścicielem działki nr [...] w C. N., PINB w K. odpowiedział, że nie jest on stroną prowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego. J. K. wskazała, że na działce nr [...] Z. i T. małżonkowie K. zbudowali faktycznie budynek mieszkalny, a nie budynek gospodarczy, którego budowę zgłosili. Samowolnie posadowili także kontener. Odległość budynku zrealizowanego na działce nr [...] wynosi 14,9 m od granicy z działką nr [...] , zaś kontener stalowy usytuowany został 10,5 m od tej granicy.

Poza tym, skarżąca podniosła szereg innych kwestii związanych z użytkowaniem działki nr [...] . Wskazała, że inwestorzy zmienili ukształtowanie terenu na działce, "nad którym nikt nie panuje" i obecnie powstaje strome urwisko nad rzeką Czystą. Jej zdaniem, stanowi to proces niszczenia brzegów rzeki, czego zabrania prawo wodne. Postawili murki oporowe zabezpieczające utratę przywożonej ziemi, które nie zabezpieczały spływu wód na jej działkę. Dalsza część pisma z 3 czerwca 2020 r. dotyczy obszernego opisu wpływu, jaki ma na działkę nr [...] , okoliczność podwyższenia terenu na sąsiedniej działce nr [...] . Skarżąca podnosiła także, że wedle jej oceny kontener postawiony został na sieci kanalizacyjnej. Powołała się również na inne postępowanie administracyjne "zakończone decyzją WINB Kielce z dn. [...] znak [...]" dotyczące gnojownika przy granicy, który organy uznały za kompostownik i umorzyły postępowanie, z czym skarżąca się nie zgodziła, choć – jak przyznała – decyzja nie została zaskarżona. Zwróciła także uwagę na to, czy w projekcie budowlanym dotyczącym budynku mieszkalnego (który organy uznały za gospodarczy wraz z kuchnią letnią) projektant przewidział miejsce gromadzenia odpadów, a jeśli tak – gdzie. Zgłosiła szereg zastrzeżeń co do: jakości ogrodzenia działki nr [...] , miejsca składowania materiałów niezbędnych do budowy (obecnie wspierają się na ogrodzeniu działki nr [...] i [...] , co poprzez napór na przęsła doprowadzi do "uderzenia kilku ton betonu w drewniany budynek na działce [...] " i do katastrofy budowlanej), sadzenia przez małżonków tui, które tworzą kilkumetrową ścianę i przesłaniają promienie słoneczne, co nie służy jej budynkom, a także zaprojektowania zieleni wysokiej na sąsiedniej działce.

W tych okolicznościach faktycznych słusznie organy przyjęły, że J. K jako współwłaścicielka działki nr [...] nie ma interesu prawnego, który uprawniałby ją do uzyskania statusu strony w postępowaniu, którego wszczęcia żądała przez organy nadzoru budowlanego. Znaczne odległości budynku i kontenera od granicy z nieruchomością skarżącej nie naruszają w żaden sposób norm określonych w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.).

J. K. nie ma przymiotu strony nawet przy przyjęciu, że inwestorzy wznieśli faktycznie budynek mieszkalny zamiast zgłoszonego parterowego budynku gospodarczego w granicy z działką nr [...] , gdyż nieruchomość, której jest współwłaścicielką nie znajduje się w obszarze oddziaływania wybudowanego obiektu, o jakim mowa w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z treścią tego przepisu, przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Definicję ustawową obszaru oddziaływania obiektu budowlanego należy odnieść także do kontenera stalowego, którego dotyczy wniosek J. K. Ani twierdzenia tego wniosku ani okoliczności sprawy nie wskazują na to, aby oba obiekty budowlane na działce nr [...] oddziaływały na wykonywanie prawa własności skarżącej i aby jej nieruchomość znajdowała się w obszarze oddziaływania tych obiektów.

Sąd zauważa jednocześnie, że budynek określony przez organy jako gospodarczy z kuchnią letnią, wybudowany na podstawie zgłoszenia, zlokalizowany został przy granicy z działką nr [...] , której właścicielem jest S. K. (będący jednocześnie współwłaścicielem działki nr [...] ), jednak okoliczność ta, choć znacząca dla oceny interesu prawnego właściciela działki nr [...] (i podnoszona przez J. K. we wniosku i w zażaleniu na postanowienie organu I instancji), nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przymiot strony przysługuje skarżącej. Podkreślić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy, zakreślonym granicami skargi i treścią zaskarżonego nią postanowienia, jest ocena, czy interes prawny przysługuje J. K. Chodzi przy tym o interes prawny o charakterze indywidualnym, wywodzonym z przepisów kształtujących sytuację prawną skarżącej, a nie innych osób. W tak zakreślonych granicach niniejszej sprawy nie mieści się ocena prawidłowości przyjęcia przez PINB w K. , że S. K. wnioskujący o wszczęcie postępowania przed złożeniem wniosku przez skarżącą, jako właściciel działki nr [...] nie ma przymiotu strony w prowadzonym przez ten organ postępowaniu.

Poza twierdzeniem, że budynek gospodarczy (kuchnia letnia) i kontener zrealizowane zostały samowolnie, skarżąca nie wykazała żadnych okoliczności, które uprawniałyby ją do żądania wszczęcia postępowania przez organy nadzoru budowlanego. Nie można bowiem za takie uznać opisanych już wyżej kwestii, podnoszonych w piśmie z 3 czerwca 2020 r., gdyż nie dotyczą one ani robót budowlanych ani obiektów budowlanych, w stosunku do których organy nadzoru budowlanego mogą prowadzić postępowanie uregulowane przepisami ustawy Prawo Budowlane i w jego ramach kontrolować zgodność z prawem robót budowlanych wykonanych na działce nr [...] .

Powoływany przez J. K. fakt podniesienia (zmiany ukształtowania) terenu działki sąsiedniej, jeżeli nie prowadzi do powstania konkretnego, samodzielnego obiektu budowlanego np. budowli ziemnej w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, to nie stanowi robót budowlanych, o jakich mowa w art. 3 pkt 7 tej ustawy. Zgromadzone w sprawie dowody nie wskazują na to, aby taka budowla powstała na działce nr [...] . Podniesienie terenu może natomiast doprowadzić do zmiany stosunków wodnych na gruncie (o czym skarżąca wspomina zarówno we wniosku jak i w zażaleniu), jednak do rozpatrywania spraw w tym przedmiocie nie są właściwe organy nadzoru budowlanego (art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 310 z późn. zm.). Jak wynika zresztą z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podniesienie terenu i ustawienie murków oporowych na działce małżonków K., które "mają zabezpieczyć ucieczkę wraz z wodami opadowymi ziemi na działkę nr [...] ", są przedmiotem innego postępowania administracyjnego. Za roboty budowlane nie można również uznać wykonania nasadzeń, czy sposobu składowania materiałów budowlanych, opisanego przez J. K. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego nie mogą być także wyrażane przez skarżącą obawy związane z miejscem składowania odpadów na działce nr [...] , czy też stan ogrodzenia pomiędzy posesjami (art. 66 i nast. Prawa budowlanego stosuje się do obiektów budowlanych, zaś ogrodzenie w tym przypadku nie stanowi samodzielnego obiektu budowlanego, lecz urządzenie budowlane, o jakim mowa w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego).

Słusznie przyjął organ II instancji w zaskarżonej decyzji, że podnoszone przez J. K. kwestie, opisane we wniosku o wszczęcie postępowania, nie dotyczą oddziaływania wzniesionych na działce nr [...] obiektów budowlanych, tj. budynku w granicy z działką nr [...] oraz kontenera.

Przedstawione wyżej rozważania prowadzą do wniosku, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zbadania legalności obiektów na działce nr [...] w C. M. tj. budynku gospodarczego i kontenera, którego wszczęcia domagała się skarżąca, nie przysługiwał jej przymiot strony. Pozostałe podnoszone we wniosku okoliczności odnoszą się natomiast do robót budowlanych czy też obiektów, co do których organy nadzoru budowlanego nie są właściwe, a zatem wszczęcie postępowania w tym zakresie przez te organy byłoby niedopuszczalne.

Tym samym prawidłowo zastosowano w sprawie art. 61a § 1 kpa odmawiając J. K. wszczęcia postępowania administracyjnego, jakiego domagała się we wniosku.

Powyższe nie oznacza, że – co do zasady - organy nadzoru budowlanego nie mogą wszcząć postępowania naprawczego czy legalizacyjnego z urzędu. W świetle przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane - w brzmieniu obowiązującym na datę podjęcia postanowienia objętego skargą, organy nadzoru budowlanego działają z reguły na zasadzie oficjalności, jak słusznie zresztą zauważa się w skardze. Poza pewnymi wyjątkami (niemającymi zastosowania w sprawie) nie prowadzą bowiem postępowań administracyjnych na wniosek, choć informacja pochodząca od osoby, zgłaszającej organowi wątpliwości co do zgodności z prawem prowadzonych czy też już wykonanych robót budowlanych, często stanowi podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu.

Rację ma więc autor skargi, że żądanie wszczęcia postępowania wniesione przez osobę niebędącą stroną nie powinno być przeszkodą do wszczęcia postępowania przez właściwy organ z urzędu, jednak zasadność tego twierdzenia nie ma wpływu na wynik kontrolowanej przez Sąd sprawy. Jeżeli bowiem osoba sygnalizująca organowi nadzoru budowlanego wątpliwości co do legalności obiektu bądź robót budowlanych, posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa, np. jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu, który ma być skontrolowany, to w postępowaniu wszczętym z urzędu w oparciu o takie zawiadomienie przysługuje jej status strony. Jeżeli natomiast osoba "zawiadamiająca" nie wykaże się interesem prawnym, o jakim mowa wyżej, to mimo wszczęcia postępowania przez organ nadzoru budowlanego z urzędu, przymiot strony nie będzie jej przysługiwał. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, odnoszącym się do zarzutu naruszenia art. 61a § 1 kpa, jako podmiot, który nie wykazał interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym obiektów budowlanych na działce nr [...] w C., skarżąca nie ma procesowych możliwości kontroli przebiegu postępowania administracyjnego, takich jakie przysługują stronie, nawet gdyby organ nadzoru budowlanego zdecydował się wszcząć takie postępowanie z urzędu na podstawie jej pisma z 3 czerwca 2020 r. Innymi słowy rzecz ujmując, sam fakt, że J. K. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania co do legalności wybudowania obiektów na działce nr [...] , nie powoduje, że w razie wszczęcia takiego postępowania z urzędu przez organ nadzoru budowlanego, staje się jego stroną. Status strony musi być każdorazowo powiązany z interesem prawnym, o jakim mowa w art. 28 kpa, dotyczącym konkretnego przedmiotu postępowania. Ponieważ J. K. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, to organ winien był do tego wniosku się odnieść i uczynił to podejmując zaskarżone postanowienie na podstawie art. 61a § 1 kpa. Natomiast okoliczność, czy organ nadzoru budowlanego miał podstawy prawne, aby wszcząć z urzędu postępowanie w stosunku do robót budowlanych wykonanych na działce nr [...] w C. i czy postępowanie takie faktycznie wszczął, nie może być przedmiotem oceny sądowej w tym postępowaniu. Skarżąca nie może także skutecznie zarzucić tego, że postępowanie, o jakie wnosiła, nie zostało wszczęte z urzędu, gdyż wyłącznie osoba będąca stroną i mająca interes prawny we wszczęciu tego postępowania, może domagać się sądowej kontroli działań organu w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.