Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3344/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 15, art. 58 § 1 i § 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2016 r. sprawy ze skargi U. N. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi U. N. (dalej: skarżąca lub strona) jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] czerwca 2015r., Nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] w W. z [...] października 2013r., nr [...] ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] października 2013r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] w W. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 2.023,33 zł. Decyzja zawierała właściwe pouczenie i została doręczona stronie w trybie zastępczego doręczenia uregulowanego art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Decyzję uznano za doręczoną w dniu 14 listopada 2013 r.

Pismem z [...] maja 2015 r. (data nadania) strona złożyła odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] w W. z [...] października 2013 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazała jako powód uchybienia terminu trudną sytuację życiową, która miała miejsce od 2011r . i trwała przez następne lata, co spowodowało depresję. Decyzja organu I instancji przyszła do strony w okresie jej choroby. Od kilku miesięcy stan skarżącej poprawił się i obecnie porządkuje swoje sprawy. Dodatkowo wskazała, że o możliwości zaskarżenia decyzji dowiedziała się z pisma organu z [...] kwietnia 2015r., które, to pismo stanowiło odpowiedź na jej wniosek. Natomiast z decyzją miała możliwość zapoznania się w dniu [...] kwietnia 2015r. (data skopiowania decyzji przez pełnomocnika strony).

Pismem z [...] maja 2015 r. (data nadania) skarżąca nadesłała dokumentację medyczną potwierdzającą leczenie.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2015r. Dyrektor ARiMR odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 58 k.p.a. warunkujący przywrócenie terminu i wskazał, że przesłanki z tego przepisu muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność zastosowania instytucji przywrócenia terminu.

Organ II instancji wyjaśnił, że nie można wykluczyć, iż choroba strony mogła mieć wpływ na nieodebranie przez nią korespondencji zawierającej decyzję z [...] października 2013 r. i niezłożenie odwołania w ustawowym terminie. W ocenie organu odwoławczego skarżąca uprawdopodobniła, że stan chorobowy, który występował w okresie na złożenie odwołania był tego rodzaju, iż uniemożliwiał stronie działanie z rozeznaniem.

Jednakże Dyrektor ARiMR zwrócił uwagę na art. 58 § 2 k.p.a., który zakreśla siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Stwierdził, że w dniu [...] marca 2015 r. skarżąca złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w W. wniosek o rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych decyzją Nr [...]. Organ II instancji zauważył, że we wniosku o rozłożenie należności na raty strona wskazała: "W ubiegłym tygodniu przy okazji załatwiania spraw mojego syna w Urzędzie Skarbowym dowiedziałam się od pani komornik, że ARiMR wystawiła tytuł wykonawczy na mnie na kwotę ok. 10 000 zł (...)". Zatem w jego ocenie pomimo pozostawania w 2015 r. pod opieką lekarską powyższe czynności dokonane przez stronę świadczą o tym, że stan jej zdrowia pozwalał na podjęcie obrony swoich interesów, a zatem nie istniała już wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że w dniu [...] marca 2015 r., podczas wizyty w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w W., strona miała możliwość wglądu do akt sprawy, zawierających kopię decyzji Nr [...]. Dyrektor ARiMR nie uznał argumentu skarżącej, że dopiero w dniu [...] kwietnia 2015 r., kiedy otrzymała pismo informujące, że dokumentacja w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności znajduje się w Biurze Powiatowym ARiMR [...] w W. miała możliwość dowiedzenia się, jaki jest tryb odwołania od decyzji. Podkreślił, że przy dochowaniu należytej staranności już w dniu [...] marca 2015r., kiedy poinformowano stronę o wydaniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzji nr [...] oraz udostępniono do wglądu kopię przedmiotowej decyzji mogła podjąć czynności mające na celu obronę swoich interesów.

Stwierdził, że skoro strona w dniu [...] marca 2015 r. wystąpiła z wnioskiem o rozłożenie na raty należności ustalonych decyzją Nr [...], to możliwe było działanie zainteresowanej ze świadomością (rozeznaniem), jednocześnie w tym dniu strona dowiedziała się o wydaniu decyzji Nr [...], zatem przeszkoda uniemożliwiająca złożenie odwołania w terminie ustąpiła. Tym samym wniosek z [...] maja 2015 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został wniesiony z uchybieniem terminu. Zatem nie spełnia on przesłanek opisanych w art. 58 k.p.a., gdyż wniesiono go z uchybieniem terminu, który nie podlega przywróceniu.

Pismem z [...] lipca 2015r. strona złożyła skargę, wnosząc m.in. o uchylenie postanowienia Dyrektora ARiMR i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia tj. art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8, 15, 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i w efekcie poczynienie błędnych ustaleń, że w dniu [...] marca 2015 roku skarżąca miała możliwość wglądu w akta sprawy, zawierające kopię decyzji nr [...], co doprowadziło do błędnego ustalenia, że mogła wówczas złożyć odwołanie, a tego nie zrobiła, co spowodowało, że nie zachowała ona siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania określonego w art. 58 k.p.a. w sytuacji, w której w rzeczywistości w dniu [...] kwietnia 2015 r. skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy, nikt nie potrafił udzielić jej informacji, gdzie te akta się znajdują, nie miała możliwości ustalenia treści decyzji, nie otrzymała pouczenia o trybie złożenia odwołania, a co za tym idzie nie miała możliwości skutecznego złożenia odwołania od skarżonej decyzji, zaś oczekiwanie, że strona nie znając treści decyzji, trybu zaskarżenia decyzji, a ponadto przebiegu postępowania i zgromadzonych w aktach dowodów skutecznie zaskarży decyzję jest niedopuszczalną fikcją naruszającą prawa strony zagwarantowane w ww. przepisach k.p.a.

Strona wskazała, że w dniu [...] marca 2015r. udała się do Agencji w W. w celu ustalenia na jakie należności został wystawiony tytuł wykonawczy. Podkreśliła, że urzędnicy w Agencji nie udzielili jej takiej informacji, co więcej nie udostępnili jej akt sprawy, twierdząc, że akt w siedzibie w W. nie ma i muszą ustalić, gdzie one się znajdują. Natomiast wniosek o rozłożenie na raty strona złożyła, kierując się radą urzędnika, co miało skutkować wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego.

Ostatecznie wskazała, że wbrew twierdzeniom zawartym w treści uzasadnienia postanowienia w dniu [...] marca 2015 r. wiedza skarżącej obejmowała jedynie numer decyzji i fakt, że na podstawie decyzji została ona obciążona obowiązkiem zwrotu określonej kwoty na rzecz ARiMR. Skarżąca nie miała natomiast żadnej wiedzy o powodzie obciążenia jej zwrotem dopłat, argumentacji z której taki obowiązek wynikał, podstawy prawnej decyzji, trybu odwołania, właściwego organu, ani też treści przeprowadzonych dowodów. Nie miała zatem możliwości sporządzenia merytorycznego odwołania od decyzji, w którym mogłaby zająć realne stanowisko w zakresie ochrony swoich obowiązków.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Sąd nie dopatrzył się również z urzędu jakichkolwiek nieprawidłowości zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] czerwca 2014r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych w rozpoznawanej sprawie, jednoznacznie dowodzi faktu, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, czego sama strona nie kwestionuje.

Zgodnie z art. 58 § 1 oraz § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a przy tym jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

W przepisie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie:

1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy;

2) wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu;

3) dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu;

4) dopełnienie wraz z prośbą tej czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.

Oznacza to, że brak którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek wyklucza możliwość przywrócenia uchybionego terminu.

Organ odwoławczy zauważył, że skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy, złożyła prośbę o przywrócenie terminu oraz złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a więc dopełniła czynności dla której ustanowiony był przywracany termin.

W przedmiotowej sprawie natomiast sporne jest czy skarżąca dopełniła przesłanki złożenia wniosku w terminie wskazanym w art. 58 § 2 k.p.a., który m.in. stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Zdaniem Sądu, słusznie organ wskazał, iż na podstawie zebranych dowodów prawidłowo ustalono, że skarżąca uchybiła siedmiodniowemu terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

W tym miejscu należy wskazać, że z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] marca 2015r. skarżąca stawiła się w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i w tym dniu umożliwiono jej wgląd do akt sprawy, zawierających kopie decyzji nr [...] oraz Nr [...]. Poinformowano także stronę, że oryginały akt znajdują się w Biurze Powiatowym ARiMR [...] z siedzibą w W. Powyższe wynika z notatki służbowej z [...] marca 2015r. – karta 124 wspólnych akt administracyjnych.

Co więcej powyższa data zapoznania się z kopiami decyzji koresponduje również z samym działaniem skarżącej, gdyż w tym dniu, tj. [...] marca 2015r. skarżąca zwróciła się o rozłożenie na raty należności wynikających z tych decyzji (karty 125-128 wspólnych akt administracyjnych). W treści wniosku strona powołuje się na numery powyższych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR oraz co szczególnie istotne wskazuje powody dla których ustalono nienależnie pobrane płatności. Mianowicie we wniosku pisze, że cyt. "Zobowiązanie powstało w wyniku niezgodności pomiarów wykonanych przez kontrolujących a wymiarów działek podanych przeze mnie jako podstawa naliczenia dopłat bezpośrednich oraz dopłat do gruntów o niekorzystnych warunkach uprawy".

Tym samym nieprawdziwe są stwierdzenia skarżącej zawarte w skardze, że nie miała ona jakiejkolwiek wiedzy o powodzie obciążenia jej zwrotem dopłat. Powyższe jednoznacznie świadczy, o znajomości treści decyzji, od których wnosi odwołania wraz z wnioskami o przywrócenia terminu do złożenia odwołań. Zatem za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 7, 75 § 1 oraz 77 § 1 k.p.a. dotyczący nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie, czy skarżąca miała możliwość zapoznania się z aktami i poznania treści decyzji. Skoro strona o treści decyzji dowiedziała się w dniu [...] marca 2015r., to termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania upływał z dniem [...] marca 2015r. Składając natomiast taki wniosek w dniu [...] maja 2015r. skarżąca nie dochowała obligatoryjnej przesłanki przywrócenia terminu, tj. nie dochowała nieprzywracalnego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.

Sąd podkreśla, że art. 58 § 2 k.p.a. w sposób jednoznaczny stanowi, że wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że datą, od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu (por. wyroki: NSA z 26 lutego 2016r., I OSK 2976/14, WSA w Łodzi z 1 czerwca 2016r., II SA/Łd 241/16, WSA w Lublinie z 9 lutego 2010 r., II SA/Lu 759/09 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się również, że ustanie przyczyny uchybienia terminu, to ustanie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności (por. wyrok NSA z 29 października 2015r., I OSK 736/14). Dodać należy, że kryterium braku winy przy uchybieniu terminu wiąże się bezpośrednio z obowiązkiem strony do szczególnej staranności, z wyłączeniem chociażby lekkiego niedbalstwa, a brak winy oznacza sytuację, gdy dopełnienie stosownego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych momentach wysiłku. Taki pogląd ugruntowany jest już od wielu lat tak w orzecznictwie sądowym jak i w doktrynie.

Mając powyższe na względzie skoro strona w dniu [...] marca 2015r. zapoznała się m.in. z kserokopiami decyzji, to tę datę należało uznać za datę ustania przeszkód do złożenia odwołania. Strona bowiem przy dołożeniu wymaganej w sprawie staranności miała możliwość ochrony swoich praw, z czego częściowo skorzystała składając wniosek o rozłożenie należności na raty. Natomiast formalne nadesłanie kserokopii decyzji, czy też wskazanie miejsca w którym znajdują się oryginały akt sprawy wraz z decyzjami nie powoduje, że jedną z tych dat należy uznać za datę w której ustała przyczyna uchybienia terminu, gdyż już wcześniej takie przyczyny ustały. Tym samym niezasadne są zarzuty naruszenia art. 58 k.p.a.

W związku z powyższym również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisów proceduralnych uznać należy za niezasadne. Dyrektor ARiMR w sposób wymagany art. 80 k.p.a. poczynił ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku strony i brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania, skoro wszystkie fakty zostały prawidłowo ustalone. Działanie organu odbyło się z poszanowaniem praw skarżącej i zasad postępowania administracyjnego. Sam zaś zaskarżony akt zawiera wszystkie wymagane prawem składniki, w tym uzasadnienie prawne i faktyczne. W uzasadnieniu odniesiono się szczegółowo do argumentów skarżącej zawartych we wniosku o przywrócenie terminu. Wydanie zaś negatywnego dla skarżącej aktu samo w sobie nie stanowi o naruszeniu zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Nie został również naruszony przepis art. 15 k.p.a., gdyż to strona z własnej winy pozbawiła się dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, ponieważ w wymaganym terminie nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. Zatem obecnie nie może przerzucać winy za własne zaniechania na organ.

Z uwagi na powyższe Sąd za zgodne z prawem uznał zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w sprawie jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawa, a tylko pod takim warunkiem Sąd uchyla zaskarżone orzeczenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.).

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.