Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 307/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 2, art. 64 ust. 1, art. 84
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 64 § 1 pkt 5, § 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz Sędziowie WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi L. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz L. L. kwotę [...]([...]) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] po rozpatrzeniu zażalenia [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] ("organ egzekucyjny") z 7 lutego 2019 r. w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 30.753,55 zł.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że [...] ("A", "wierzyciel") wystawiła i przekazała do realizacji organowi egzekucyjnemu tytuł wykonawczy z 4 grudnia 2015 r. nr [...], obejmujący przypadającą do zwrotu na rzecz "A" dotację pieniężną w kwocie [...]zł. W toku postępowania egzekucyjnego, tj. 16 grudnia 2015 r. doręczono zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego, spisano protokół o stanie majątkowym oraz dokonano zajęcia ruchomości (linii technologicznej do produkcji paneli ogrodniczych). Postanowieniem z 3 lutego 2016 r. zlecono oszacowanie wartości przedmiotu zajęcia. Następnie, obwieszczeniami z 5 maja i 7 czerwca 2016 r., doręczonymi zobowiązanej odpowiednio 24 maja i 9 czerwca 2016 r., organ egzekucyjny ogłosił sprzedaż licytacyjną zajętej ruchomości. Z uwagi na brak zgłoszeń żadna z licytacji nie doszła do skutku. Próba sprzedaży zajętej ruchomości z wolnej ręki również nie przyniosła efektu, wobec czego w dniu 28 czerwca 2016 r. została ona sprzedana jako złom. Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm; dalej jako "u.p.e.a."), a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] listopada 2016 r. W wyniku zawiadomienia o wysokości obciążających wierzyciela kosztów egzekucyjnych, wystąpił on z wnioskiem o wydanie w tym przedmiocie postanowienia. Postanowieniem z [...] maja 2017 r. organ egzekucyjny orzekł o obciążających wierzyciela kosztach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionego wyżej tytułu wykonawczego w kwocie 305.588,56 zł. Rozpatrując zażalenie na to postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ("organ nadzoru") postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie orzekając o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 29.635,20 zł.

W wyniku wniesionej przez "A" skargi na to rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Lu 400/18 uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując zażalenie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 23 listopada 2018 r. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ egzekucyjny, postanowieniem z 7 lutego 2019 r. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 4 grudnia 2015 r. w kwocie 30.753,55 zł.

W zażaleniu na to postanowienie "A" zarzuciła naruszenie:

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), poprzez nieuwzględnienie przez organ egzekucyjny wskazań i wytycznych wyrażonych w wyroku WSA w Lublinie z dnia 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Lu 400/18;

- art. 64 § 6 i art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a., poprzez ich zastosowanie z pominięciem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 oraz w oderwaniu od okoliczności takich jak: czasochłonność podjętych czynności egzekucyjnych, nakład pracy organu egzekucyjnego oraz efektywność podjętych działań.

W uzasadnieniu skargi strona szerzej odniosła się do zarzutów skargi, koncentrując się na argumentacji, iż wbrew stanowisku WSA organ egzekucyjny dokonał naliczenia opłaty za zajęcie ruchomości i opłaty manipulacyjnej bez przeanalizowania ich wysokości w kontekście nakładu pracy organu oraz czasochłonności czynności, oraz z pominięciem wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku sygn. akt SK 31/14.

Rozpoznając sprawę w drugiej instancji, organ nadzoru nie uwzględnił zarzutów zażalenia. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia przytoczył treść przepisów art. 64 § 1, § 6, § 7 i § 9 oraz art. 64c § 1 i 4, § 6a pkt 2 oraz § 7 u.p.e.a. normujących zasady naliczania opłat za czynności egzekucyjne i sposób ich pobierania, zaznaczając, że koszty egzekucyjne co do zasady obciążają zobowiązanego lecz zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a., jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, obowiązek ich pokrycia przechodzi na wierzyciela. Stwierdził przy tym, że postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało 8 grudnia 2015 r. i w zakresie zasad naliczania kosztów egzekucyjnych zastosowanie mają przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 7 września 2016 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 2015 r. poz. 1311).

Następnie organ nadzoru wyjaśnił, że dla prawidłowego określenia wysokości kosztów egzekucyjnych zasadnicze znaczenie ma interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz art. 64 § 6 u.p.e.a w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, są niezgodne z wynikającą z art. 2, art. 64 ust. 1 oraz art. 84 Konstytucji RP. Organ przytoczył tezy uzasadnienia wyroku TK podkreślając, że do organów należy określenie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w szczególności w przepisach art. 64 § 1 (pkt 4) i § 6 ustawy egzekucyjnej przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji (art. 8 ust. 2) tak aby stosowanie tych przepisów nie nasuwało wątpliwości co do zgodności z Konstytucją w świetle wyroku TK.

W oparciu o te spostrzeżenia i analizę całości przepisów regulujących wysokość kosztów egzekucyjnych, organ nadzoru stwierdził, że przepisem, który reguluje maksymalną wysokość opłaty za zajęcie, jest art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. dotyczący opłaty za zajęcie nieruchomości, zgodnie z treścią którego, za dokonanie zajęcia nieruchomości organ egzekucyjny pobiera 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł. W opinii organu nadzoru, w stanie faktycznym sprawy zasadne jest odwołanie się do tego przepisu i określenie pozostałych maksymalnych opłat za czynności egzekucyjne przez zachowanie ustawowej proporcji. Z argumentacji organu wynikało, iż zastosowanie środka egzekucyjnego polegającego na egzekucji z nieruchomości jest bardziej skomplikowane i czasochłonne w porównaniu do pozostałych środków egzekucyjnych, co odzwierciedlają zróżnicowane stawki opłat: 4% za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę, 5% za pobranie pieniędzy i zajęcie innej wierzytelności, 6% za zajęcie ruchomości i 8% za zajęcie nieruchomości. Skoro zatem opłata przy stawce 8% została ograniczona do 34.200 zł, to wypełnieniem wymogu miarkowania kosztów będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla zajęcia ruchomości. Tak obliczona maksymalna wysokość opłaty za zajęcie ruchomości wynosi 25.650 zł, a opłaty manipulacyjnej 4.275 zł. Przyjęcie takiego sposobu wyliczenia kosztów egzekucyjnych i zastosowania go w zaskarżonym postanowieniu stanowi zdaniem organu nadzoru wypełnienie norm z art. 64 § 6 i art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że oprócz kosztów egzekucyjnych wierzyciela obciążają wydatki egzekucyjne, którymi zgodnie z art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej są koszty egzekucyjne faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, w szczególności na opłacenie należności świadków biegłych i rzeczoznawców.

Przechodząc do podsumowania kosztów egzekucyjnych organ wyjaśnił, że łączna ich wysokość wynosi 30.860,35 zł, przy czym została ona pomniejszona o kwotę 106,80 zł. uzyskaną w toku postępowania egzekucyjnego i zaliczoną w całości na koszty egzekucyjne, w wyniku czego suma kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela wyniosła 30.753,55 zł., a w rozbiciu na poszczególne opłaty przedstawia się następująco :

- opłata za zajęcie ruchomości 25.384,80 zł (kwota stanowi 6% kwoty stanowiącej należność 309.939,50 zł i odsetki na 16 grudnia 2015 r. w wysokości 113.140,65 zł, przypadających).

- opłata manipulacyjna 3.099,40 zł (kwota stanowi 1% od należności głównej),

- opłata za spisanie protokołów o stanie majątkowym 6 zł (16 grudnia 2015 r. oraz 28 czerwca 2016 r.),

- oplata za ogłoszenie sprzedaży zajętej ruchomości w drodze licytacji 13,60 zł (5 maja i 7 czerwca 2016 r.), oraz

- wydatki egzekucyjne 2.356,55 zł (należność biegłego skarbowego 880,55 zł oraz wydatki na usługi reklamowe 1.476 zł).

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu, wyliczona przez organ egzekucyjny opłata egzekucyjna za zajęcie ruchomości w wysokości 25.384,80 zł uwzględnia miarkowanie skoro jest niższa niż jej maksymalna wysokość wyliczona metodą proporcji (25.600 zł). odnosi się to również do opłaty manipulacyjnej, którą ustalono na 3.099.40 zł., podczas gdy jej maksymalna wysokość przy zastosowaniu proporcji wyniosłaby 4.275 zł. Podkreślono przy tym, że opłata manipulacyjna zgodnie z regułą zawartą w art. 64 § 6 u.p.e.a., pobierana jest z góry, za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środka egzekucyjnego, ma charakter ryczałtowy i w swej istocie uwzględnia te wszystkie wydatki organu egzekucyjnego, które nie zostały udokumentowane. Odnośnie nakładu pracy przy podejmowanych czynnościach organ wskazał, że zastosowanie środka egzekucyjnego jakim jest zajęcie ruchomości uruchamia szereg czynności, które muszą być podjęte i powodują dodatkowe nakłady pracy organu egzekucyjnego, udokumentowane wydatki (wykazane w postanowieniu) oraz inne obciążenia. Są to wszelkie czynności związane z zajęciem ruchomości, przygotowaniem sprzedaży (powołanie biegłego skarbowego do oszacowania wartości ruchomości, sporządzenie obwieszczeń o licytacji, przygotowanie zawiadomienia o sprzedaży z wolnej ręki). Jako dodatkowe obciążenia związane z egzekucją przy zastosowaniu tego środka wskazano przykładowo: koszty związane z delegacją pracowników organu egzekucyjnego, ich dojazdem do zobowiązanego, z przygotowaniem pomieszczenia, w którym ma być przeprowadzona licytacja, a w dalszej kolejności wydatki związane z załadunkiem transportem i rozładunkiem odebranej ruchomości do miejsca skupu surowców wtórnych.

W podsumowaniu stanowiska organ nadzoru stwierdził, iż obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 30.753,55 zł jest wyrazem respektowania art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż uwzględnia miarkowanie kosztów egzekucyjnych z uwzględnieniem specyfiki środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości.

W skardze na to postanowienie skarżąca podniosła zarzuty :

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 153 p.p.s.a., poprzez pominięcie przez organy egzekucyjne wskazań i wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawartych w wyroku z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. I SA/ Lu 400/18, co do konieczności uwzględnienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 przy określaniu wysokości kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie;

- naruszenie norm prawa materialnego tj. art. 64 § 6 u.p.e.a. i art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a., poprzez ich zastosowanie z pominięciem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 oraz w oderwaniu od okoliczności, które każdorazowo powinny być uwzględniane przy orzekaniu o wysokości kosztów egzekucyjnych, tj. czasochłonności podjętych czynności egzekucyjnych, nakładu pracy organu egzekucyjnego, poziomu skomplikowania czynności oraz efektywności podjętych działań.

W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W ocenie skarżącej oba rozstrzygnięcia obarczone są uchybieniami, z których w pierwszej kolejności wskazano na naruszenie art. 153 p.p.s.a., poprzez nie zastosowanie się organów do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu WSA w Lublinie z dnia 8 sierpnia 2018 r. Uzasadniając zarzuty naruszenia art. 64 § 1 pkt 5 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a, skarżąca dodatkowo podniosła aspekt całkowitego pominięcia przez organy wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, tj. nie uwzględnienia okoliczności takich jak nakład pracy organu egzekucyjnego, czasochłonność dokonanych czynności, stopień ich skomplikowania czy też efektywność postępowania egzekucyjnego, podkreślając przy tym fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Sprawa w przedmiocie obciążenia "A" kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionego na wstępie tytułu wykonawczego była już przedmiotem rozpoznania tutejszego sądu, który wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Lu 400/18 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] kwietnia 2018 r., obciążające wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 29.635,20 zł, w następstwie czego uchylone zostało przez ten organ także poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia z [...] maja 2017 r.

Kontrolą w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym objęte jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] lutego 2019 r. obciążające wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 30.753,55 zł, wydane w wyniku ponownego rozpoznania sprawy.

Normą, która zakreśla granice sądowej kontroli jest więc obecnie przepis art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Trafnie przy tym zwraca uwagę skarżąca, że wspomniany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że orzekając ponownie w tej sprawie, ani organy administracji, ani sąd nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku.

W konsekwencji rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu ogranicza się do kontroli, czy organy administracji zastosowały się do oceny prawnej i prawidłowo uwzględniły wskazania zawarte w poprzednim wyroku tutejszego sądu. Należy przy tym zaznaczyć, że po jego wydaniu, w sprawie nie pojawiły się nowe okoliczności faktyczne podlegające ocenie sądu, jak też nie uległy zmianie mające zastosowanie przepisy prawa. Poza oceną są natomiast zagadnienia będące przedmiotem rozważań sądu, co do których sąd rozpoznając sprawę poprzednio nie dopatrzył się uchybień w działaniu organów.

W ocenie sądu, w niniejszej sprawie organy nie zastosowały się do oceny prawnej zawartej w orzeczeniu WSA w Lublinie z dnia 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Lu 400/18 i nie wykonały skierowanych do nich wytycznych.

W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powołując się na tezy wyroku TK wskazał, że rolą organów jest określenie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w szczególności w przepisach art. 64 § 1 (pkt 4) i § 6 u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji (art. 8 ust. 2) tak, aby stosowanie tych przepisów nie nasuwało wątpliwości co do zgodności z Konstytucją w świetle wyroku TK. Zwrócił przy tym uwagę na konieczność wyjaśnienia tego aspektu sprawy w ramach uzasadnienia prawnego postanowienia wydanego na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. (art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Ocena prawna odnosiła się zarówno do określenia wysokości opłaty manipulacyjnej na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a., o którego niezgodności z Konstytucją orzekł TK w wyroku w sprawie SK 31/14, jak i do opłaty za zajęcie ruchomości, mimo że przepis stanowiący podstawę prawną jej pobierania nie był objęty zakresem przedmiotowym orzeczenia TK. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że mechanizm ustalania opłaty za zajęcie ruchomości jest taki sam, jak opłaty za zajęcie rachunku bankowego unormowanej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., zaś z samego charakteru obu czynności nie sposób wyprowadzić wniosku, że przy zajęciu ruchomości nie występuje zagrożenie nadmiernego fiskalizmu i w każdym przypadku opłata określona w wysokości 6 % wartości egzekwowanej należności wraz z odsetkami jest odpowiednia ze względu na nakład pracy oraz czasochłonności czynności organu egzekucyjnego.

Konsekwencją tej oceny prawnej było skierowane do organu zalecenie wyraźnie zobowiązujące w ponownym postępowaniu do uwzględnienia interpretacji art. 64 § 1 pkt 5 i § 6 u.p.e.a. w świetle tez wyroku TK, a nadto do dokonania analizy, czy wysokość naliczonych opłat: za zajęcie ruchomości i opłaty manipulacyjnej pozostaje w racjonalnym powiązaniu z nakładem pracy organu egzekucyjnego i czasochłonnością jego czynności. W razie zaś stwierdzenia, że wysokość tych opłat nie jest racjonalnie uzasadniona, do ich miarkowania w taki sposób, aby nie mogły być one ocenione jako stanowiące dla organu egzekucyjnego nieuzasadniony dochód i będące przejawem nadmiernego fiskalizmu. Nadto zalecił, aby wyniki analizy wraz ze stosowną argumentacją organ przedstawił w uzasadnieniu postanowienia, spełniającym wymagania określone w art. 107 § 3 Kodeksie postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a.

Z powyższego jasno wynika, iż wytyczne zawarte w orzeczeniu sądu obligowały organ do przedstawienia argumentacji dla wykazania racjonalnej zależności pomiędzy wysokością naliczonych opłat, a czynnościami podejmowanymi w toku postępowania egzekucyjnego. Przy czym, właściwym punktem odniesienia dla wysokości poszczególnych opłat winny być zgodnie z zaleceniem sądu – nakład pracy organu egzekucyjnego i czasochłonność podejmowanych przez niego czynności.

W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia organ nie przedstawił argumentacji spełniającej kryteria określone w zaleceniu sądu. Ograniczył swoje wywody w tym zakresie jedynie do opisu czynności z reguły podejmowanych przez organ egzekucyjny przy stosowaniu tego rodzaju środka egzekucyjnego, tj. powołanie biegłego do oszacowania wartości ruchomości, sporządzenie obwieszczeń o sprzedaży licytacyjnej, przygotowanie zawiadomień o sprzedaży z wolnej ręki, transport ruchomości, dojazd pracowników do zobowiązanego. Należy wskazać, że samo ich wymienienie w kontrolowanym obecnie postanowieniu, w żadnym stopniu nie odzwierciedla poniesionego przez organ nakładu pracy, ani nie obrazuje, choćby w przybliżeniu ich czasochłonności. Organ nie wyjaśnił bowiem, jaki czas jest niezbędny do wykonania czynności takich jak ustalenie osoby rzeczoznawcy, sporządzenie postanowienia o jego powołaniu i zleceniu mu wyceny, sporządzenie obwieszczeń o sprzedaży licytacyjnej, czy zawiadomień o sprzedaży z wolnej ręki. Nie wskazał też ile czasu zajęła organizacja transportu zajętych ruchomości. Sąd stwierdza, że organ nie podał argumentów wskazujących na znaczną czasochłonność tych czynności bądź jakiś stopień ich skomplikowania. Nie można przy tym nie zauważyć, że koszty wyceny ruchomości, czy ogłoszenia o ich sprzedaży zostały ujęte w osobnej pozycji kosztów egzekucyjnych jako wydatki, o których mowa w art. 64b § 1 pkt 4 i 5 u.p.e.a. (ogłoszenia w prasie o sprzedaży ruchomości - 1.476 zł, za sporządzenie wyceny - 880,55 zł). W konsekwencji powyższego, w motywach kontrolowanego rozstrzygnięcia zabrakło analizy, czy wysokość naliczonych opłat za zajęcie ruchomości i opłaty manipulacyjnej - pozostaje w racjonalnym powiązaniu z nakładem pracy organu egzekucyjnego i czasochłonnością jego czynności, co było przedmiotem skierowanego przez sąd do organu zalecenia, celem jego wykonania w ponownym postępowaniu.

W zaskarżonym postanowieniu organ zaprezentował natomiast inne podejście do wyliczenia kosztów egzekucyjnych, przyjmując za punkt odniesienia, nie nakład pracy i czasochłonność poszczególnych działań – do czego był zobowiązany zgodnie z prawomocnym orzeczeniem sądu, lecz wykreowaną przy użyciu proporcji maksymalną stawkę opłaty za zajęcie ruchomości i z tytułu opłaty manipulacyjnej.

Należy przypomnieć, że związanie oceną prawną wyrażoną w treści orzeczenia oraz wskazaniami co do dalszego postępowania dotyczy w równym stopniu organów administracji jak i sądów. Sądowa kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zatem do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu. Jak wcześniej zaznaczono w obecnym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest to zasadnicze kryterium kontroli poprawności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Podporządkowując się zatem cenie prawnej i zaleceniom sformułowanym w wydanym poprzednio prawomocnym wyroku z 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Lu 400/18, należy stwierdzić, że organy nie wykonały skierowanych do nich zaleceń. Jak wynika z powyższych rozważań, w motywach kontrolowanych postanowień zabrakło bowiem wypowiedzi określającej czasochłonność podejmowanych przez organ konkretnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym, jak też choćby próby określenia nakładu pracy wykonanej w związku z tymi czynnościami.

Przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy kosztów egzekucyjnych, organy nie zastosowały się też do wyrażonej w powołanym wyroku oceny prawnej ich dotychczasowego postępowania, w szczególności zaś do interpretacji norm przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia z uwzględnieniem wniosków płynących z wyroku TK w sprawie SK 31/14, co do konieczności określania opłat w sposób przystający do wzorców konstytucyjnych (art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji). Należy przy tym przypomnieć, że w poprzednim wyroku sąd szeroko powoływał się na tezy orzeczenia TK i podkreślał wagę zachowania standardów konstytucyjnych przy interpretacji przepisów stanowiących podstawę naliczania kosztów egzekucyjnych. (art. 64 § 1 pkt 5 i § 6 u.p.e.a.), dostrzegając w ocenie dotychczasowego postępowania organów liczne braki na polu argumentacji mającej potwierdzać ich zachowanie, w szczególności zaś w sytuacji obciążenia wierzyciela opłatą ponad 25.000 zł za czynność zajęcia ruchomości sprowadzającą się do sporządzenia protokołu zajęcia obejmującego dwie strony formularza, podjętą jednocześnie ze sporządzeniem protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej.

Jak wynika z obecnie kontrolowanego postanowienia, za zajęcie ruchomości ponownie ustalono opłatę w wysokości przekraczającej tę wartość, co dodatkowo potwierdza wniosek, iż organ ponownie rozstrzygając sprawę nie respektował zawartej w prawomocnym orzeczeniu oceny prawnej dotyczącej sposobu interpretacji i zastosowania przepisu stanowiącego podstawę jej naliczenia, tj. art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a.

Należy zatem wskazać, iż stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu jak i poprzedzającym je postanowieniu organu egzekucyjnego w przedmiocie opisanego w nich podejścia do sposobu wyliczenia kosztów egzekucyjnych i w konsekwencji obciążenie nimi wierzyciela w kwocie wyższej niż w pierwotnie wydanym postanowieniu, nie może być uznane za realizację dyrektyw płynących z wiążącego organy orzeczenia sądowoadministracyjnego. Zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego podlegały zatem uchyleniu z powodu naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić wytyczne płynące z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 sierpnia 2018 r. w sprawie sygn. I SA/Lu 400/18, które przywołane zostały w niniejszym uzasadnieniu.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 tej ustawy.