Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1356/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za szkodę powstałą w następstwie nacjonalizacji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Postanowieniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] maja 2005 r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 66 § 3 K.p.a., orzeczono o zwrocie p. J. S. jako likwidatorowi Sp. z o.o. "[...]" oraz jako pełnomocnikowi p. J. P. wniosków z dnia 30 marca 1994 r. wraz z pismem z dnia 9 czerwca 2003 r. o wypłatę odszkodowania za szkodę powstałą w następstwie podjętych decyzji nacjonalizujących przedsiębiorstwo pn. "[...]", a wraz z nim nieruchomości gruntowe stanowiące własność F.P., których nieważność została stwierdzona przez Ministrów Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] listopada 1992 r., znak: [...], i Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., znak: [...].

Powołaną decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1992 r. stwierdzono nieważność orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] września 1950 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...]" (M.P. Nr A-111, poz. 1394), zaś decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2005 r. stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] marca 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...]. Jak wynika bowiem z akt sprawy, problematyczne było ustalenie składników majątkowych podlegających zwrotowi.

W uzasadnieniu stwierdzono, że w wyniku przeprowadzonego w trybie nadzorczym postępowania, wszczętego na wniosek J. P. - spadkobierczyni F. P., byłego właściciela nieruchomości gruntowych, które zostały przejęte na własność Państwa wraz z przedsiębiorstwem pn. "[...]" - Minister Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] listopada 1992 r. (znak: [...]) stwierdził nieważność orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] września 1950 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. "[...]".

Ujawnienie w toku prowadzonego postępowania odszkodowawczego przy piśmie z dnia [...] listopada 2004 r. Sądu Rejonowego w O., Wydział Ksiąg Wieczystych, orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] marca 1953 r. w przedmiocie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego w/w przedsiębiorstwa stworzyło sytuacje prawną, zgodnie z którą należało ocenić jego legalność przez właściwy organ administracji publicznej. W ocenie Ministra Gospodarki i Pracy właściwym organem do oceny legalności powołanego orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] września 1950 r. był Minister Środowiska , który w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., znak: [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 K.p.a. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] marca 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...]. Wydanie powyższych indywidualnych aktów administracyjnych otworzyło uprawnionym stronom możliwość dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania z tytułu wydania wadliwych decyzji administracyjnych, na podstawie których na własność Państwa przejęto przedmiotowe przedsiębiorstwo, a wraz z nim nieruchomość gruntową należącą do F.P..

Do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692) kwestię odszkodowań, o których wyżej mowa, regulował art. 160 § 1 K.p.a., w myśl którego stronie, która poniosła szkodę na skutek stwierdzenia nieważności decyzji służyło roszczenie o odszkodowanie za poniesiona szkodę, chyba że ponosiła ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Na mocy powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. uległ zmianie stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę powstałą w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 2 tej stawy wskazany powyżej przepis art. 160 K.p.a. został uchylony z dniem 1 września 2004 r. i od tej daty do stanów i zdarzeń prawnych powstałych po tej dacie (art. 5 ustawy) stosuje się przepis art. 417(1) § 2 Kodeksu cywilnego, wskazujący jako właściwy do dochodzenia roszczeń ze wskazanego wyżej tytułu wyłącznie tryb sądowy. Oznacza to, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., tj. od dnia 1 września 2004 r., nie ma już zastosowania art. 160 K.p.a. Aktualnie administracyjny tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (art. 160 K.p.a..) stosuje się jedynie w tych sprawach, w których decyzja nieważnościowa (art. 156 § 1 K.p.a.) stała się ostateczna przed dniem 1 września 2004 r. Natomiast wydanie w tym trybie decyzji po tej dacie skutkuje objęciem wniosku odszkodowawczego regulacją art. 417(1) § 2 Kodeksu cywilnego, a zatem jego rozpoznanie następuje wyłącznie przed sądem powszechnym.

Odnosząc wskazane powyżej przepisy do rozpatrywanej sprawy stwierdzono, że co prawda decyzja Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1992 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] września 1950 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. "[...]" została wydana przed dniem 1 września 2004 r., to jednak dopiero decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2005 r. stworzyła ostatecznie formalno-prawną podstawę roszczenia odszkodowawczego. Skoro zatem decyzja Ministra Środowiska została wydana po 1 września 2004 r., to w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. W świetle powyższego stwierdzono, że zgłoszone roszczenie odszkodowawcze za szkodę powstałą w następstwie podjętych decyzji nacjonalizujących przedsiębiorstwo pn. "[...]", a wraz z nim nieruchomości gruntowe stanowiące własność F. P., może być dochodzone jedynie przed właściwym sądem powszechnym, w którego okręgu pozwany ma swoja siedzibę.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powołanym wyżej postanowieniem wniósł p. J. S. domagając się na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. odszkodowania w trybie art. 160 K.p.a. (Pismem z dnia 3 czerwca 2005 r. skarżący uściślił swoje pierwotne stanowisko wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy). W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że nieprawdziwa jest teza, iż przedsiębiorstwo zostało upaństwowione na podstawie dwóch różnych decyzji administracyjnych. W oparciu o orzeczenie nr [...] dokonano fizycznego bezprawnego przejęcia przedsiębiorstwa. Fakt ten potwierdzają protokoły zdawczo-odbiorcze z dnia [...] grudnia 1950 r. i [...] października 1951 r., natomiast orzeczenie z dnia [...] marca 1953 r. jest tylko kontynuacja powyższego zdarzenia. Zostało ono wydane z 2,5-letnim opóźnieniem w stosunku do faktycznego bezprawnego przejęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa przez Państwo i nie zostało podane do wiadomości poszkodowanym - tak po jego wydaniu, jak i w okresie ubiegania się o odszkodowanie. Według skarżącego zawarte w decyzji Ministra Środowiska zdanie, że "W związku ze stwierdzeniem nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa bezskuteczny jest także akt zatwierdzający protokół zdawczo-odbiorczy", należy rozumieć w ten sposób, iż stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1950 r. jest decyzją zasadniczą, skutkująca nieważnością aktu zatwierdzającego protokoły zdawczo-odbiorcze. Ponadto skarżący podniósł, iż od marca 1994 r. do listopada 2004 r. upłynął ponad 10-letni okres załatwiania przedmiotowej sprawy, charakteryzujący się szczególną opieszałością działających w tym zakresie organów administracji. Stanowisko Ministra Gospodarki i Pracy zajęte w zaskarżonym postanowieniu, oddalającym roszczenia skarżących zgłoszone w trybie art. 160 K.p.a. jest krzywdzące i niemoralne, a przyjęcie dnia [...] kwietnia 2005 r. jako daty powodującej zastosowanie nowej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. jest niestosowne, gdyż narusza zasadę nieretroakcji.

Postanowieniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] czerwca 2005 r., Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powtórzono argumentację podniesioną już w zaskarżonym postanowieniu, nie odnosząc się w zasadzie do zarzutów podniesionych we wniosku skarżącego.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "[...]", podając jako adres do korespondencji adres likwidatora i pełnomocnika p. J. P. - p. J. S., żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na opieszałość organów Państwa w załatwieniu sprawy oraz naruszenia prawa. W uzasadnieniu, powołując się na decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1992 r., znak: [...], stwierdzającą nieważność orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] września 1950 r. o przejęciu na własność Państwa wyżej wymienionego przedsiębiorstwa, oraz zapadły w sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1993 r., sygn. akt IV SA 100/93, oddalający skargę na powołaną wyżej decyzję Ministra Przemysłu i Handlu, skarżący raz jeszcze stwierdził, że to opieszałość organów prowadzących postępowanie spowodowała, że złożony w terminie wniosek o wypłatę odszkodowania w trybie art. 160 K.p.a. doczekał nowych przepisów zawartych w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r., w następstwie których uległ zmianie tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Ponadto skarżący przywołał argumenty podniesione już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczące podstawy prawnej upaństwowienia przedsiębiorstwa (według skarżącego stanowisko Ministra Gospodarki i Pracy sprowadza się do uznania, że przedsiębiorstwo zostało przejęte na rzecz Państwa na podstawie dwóch różnych aktów prawnych). Tymczasem, zdaniem skarżącego, w oparciu o orzeczenie nr [...] dokonano fizycznego bezprawnego przejęcia przedsiębiorstwa. Fakt ten potwierdza zapis w rejestrze handlowym, w którym dokonano wpisu o przejściu przedmiotowego przedsiębiorstwa na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia nr. [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] września 1950 r. Natomiast orzeczenie z dnia [...] marca 1953 r. było tylko "...uformalnieniem protokołów zdawczo-odbiorczych, sporządzonym z ponad dwuletnim opóźnieniem w stosunku do zaistniałego faktu bezprawnego upaństwowienia." Skarżący podniósł również, ze przyjęcie jako daty wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r., powodujące zastosowanie nowego prawa z dnia 17 czerwca 2004 r. jest błędne, gdy prawo nie może działać wstecz.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki i Pracy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ II instancji raz jeszcze podniósł, że zgodnie z dyspozycją art. 66 § 3 K.p.a. nie mógł inaczej postąpić w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Oznacza to, że organ administracji publicznej, do którego wpływa żądanie załatwienia sprawy cywilnej, w której właściwy jest sąd powszechny, powinien zwrócić je wnoszącemu wraz z odpowiednim pouczeniem - w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Rozwijając argumentację podniesioną już w obu postanowieniach Minister podniósł m.in., że wbrew twierdzeniom skarżącego, podstawa do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego w rozpatrywanej sprawie powstaje z chwilą stwierdzenia, w trybie art. 156 K.p.a., nieważności decyzji nacjonalizacyjnej. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 417(1) § 2 Kc "...Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem (...)". Podobnie tę kwestię regulował uchylony już art. 160 K.p.a., w myśl którego stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie.

W rozpatrywanym przypadku decyzja Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1992 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] września 1950 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. "[...]" została wydana co prawda przed dniem 1 września 2004 r., to jednak dopiero decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2005 r. stworzyła ostatecznie formalno-prawną podstawę roszczenia odszkodowawczego. Zatem dochodzenie roszczenia przez zainteresowanego może być - zgodnie z powołanymi wyżej przepisami - realizowane przed właściwym sądem powszechnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na postanowienie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] czerwca 2005 r. ,utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu z dnia [...] maja 2005 r., wydane na podstawie art. 66 § 3 K.p.a., którym orzeczono o zwrocie p. J. S. jako likwidatorowi Sp. z o.o. "[...]" oraz jako pełnomocnikowi p. J. P. wniosków z dnia 30 marca 1994 r. wraz z pismem z dnia 9 czerwca 2003 r. o wypłatę odszkodowania za szkodę powstałą w następstwie podjętych decyzji nacjonalizujących przedsiębiorstwo pn. "[...]", a wraz z nim nieruchomości gruntowe stanowiące własność F. P., których nieważność została stwierdzona przez Ministrów Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] listopada 1992 r., znak: [...], i Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., znak: [...].

Podstawowy zarzut zgłoszony przez skarżących w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do twierdzenia, że przedmiotowe przedsiębiorstwo zostało upaństwowione na podstawie jednej decyzji administracyjnej, a mianowicie orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] września 1950 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...]" (M.P. Nr A-111, poz. 1394). Zdaniem skarżących, wyrażonym w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nieprawdziwa jest teza, iż przedsiębiorstwo zostało upaństwowione na podstawie dwóch różnych decyzji administracyjnych. W oparciu o orzeczenie nr [...] dokonano fizycznego bezprawnego przejęcia przedsiębiorstwa. Fakt ten potwierdzają protokoły zdawczo-odbiorcze z dnia [...] grudnia 1950 r. i [...] października 1951 r., natomiast orzeczenie z dnia [...] marca 1953 r. jest tylko kontynuacja powyższego zdarzenia. Zostało ono wydane z 2,5-letnim opóźnieniem w stosunku do faktycznego bezprawnego przejęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa przez Państwo i nie zostało podane do wiadomości poszkodowanym - tak po jego wydaniu, jak i w okresie ubiegania się o odszkodowanie. Według skarżącego zawarte w decyzji Ministra Środowiska zdanie, że "W związku ze stwierdzeniem nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa bezskuteczny jest także akt zatwierdzający protokół zdawczo-odbiorczy", należy rozumieć w ten sposób, iż stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1950 r. jest decyzją zasadniczą, skutkująca nieważnością aktu zatwierdzającego protokoły zdawczo-odbiorcze.

Sąd nie podziela powyższego stanowiska. Przedmiotowe przedsiębiorstwo zostało upaństwowione na podstawie dwóch różnych decyzji administracyjnych. Pierwsza z nich - orzeczenie nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] września 1950 r. o przejęciu na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją nieważnościową Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1992 r. Natomiast druga - wyżej wskazane orzeczenie Ministra Leśnictwa z dnia [...] marca 1953 r. - pozostała w obiegu [...] kwietnia 2005 r. stworzyło, łącznie z decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1992 r., stan prawny umożliwiający rozpatrzenie wniesionych w rozpatrywanej sprawie roszczeń odszkodowawczych.

Powyższe stanowisko jest zgodne z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1967 r., zgodnie z którym przejęte na podstawie art. 2 i 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17) przedsiębiorstwa przechodzą z mocy samego prawa na własność Państwa w całości wraz z majątkiem w najszerszym znaczeniu, bez wyłączenia jakichkolwiek obiektów stanowiących składniki przedsiębiorstwa w chwili przejścia. Orzeczenie właściwego ministra wydane na podstawie § 65 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62; zm.: Dz.U. z 1949 r. Nr 29, poz. 212), jak również decyzja tego ministra wydana na podstawie § 75 lit. a tego rozporządzenia -zatwierdzająca protokół zdawczo-odbiorczy i ustalająca w związku ze głoszonymi zarzutami i uwagami, które składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo-odbiorczym stanowią część składową - mają jedynie znaczenie deklaratoryjne, ale jednocześnie stanowią one wyłączny dowód świadczący o tym, że dane przedsiębiorstwo z mocy ustawy o nacjonalizacji przeszło na własność Państwa i z jakimi mianowicie składnikami (sygn. akt I CZ 74/67, OSNCP 12/68, poz. 211).

W konsekwencji orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły, że dopiero wydanie i uprawomocnienie się decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. Ministra Środowiska , którą stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] marca 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...], otworzyło uprawnionym stronom możliwość dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania z tytułu wydania wadliwych decyzji administracyjnych, na podstawie których na własność Państwa przejęto przedmiotowe przedsiębiorstwo, a wraz z nim nieruchomość gruntową należącą do F. P..

Dalej, ustalając przepisy prawne dające skarżącym możliwość dochodzenia od Skarbu państwa odszkodowania z tytułu wydania wadliwych decyzji administracyjnych, na podstawie których na własność Państwa przejęto przedmiotowe przedsiębiorstwo, prawidłowo ustalono, że skoro decyzja Ministra Środowiska została wydana po 1 września 2004 r., to w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oaz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692). W świetle powyższego stwierdzono, że zgłoszone roszczenie odszkodowawcze za szkodę powstałą w następstwie podjętych decyzji nacjonalizujących przedsiębiorstwo pn. "[...]", a wraz z nim nieruchomości gruntowe stanowiące własność F. P., może być dochodzone jedynie przed właściwym sądem powszechnym, w którego okręgu pozwany ma swoja siedzibę.

Do dnia wejścia w życie przepisów powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. tj. do dnia 1 września 2004 r., kwestię odszkodowań, o których wyżej mowa, regulował art. 160 § 1 K.p.a., w myśl którego stronie, która poniosła szkodę na skutek stwierdzenia nieważności decyzji służyło roszczenie o odszkodowanie za poniesiona szkodę, chyba że ponosiła ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Na mocy powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. uległ zmianie stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę powstałą w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 2 tej stawy wskazany powyżej przepis art. 160 K.p.a. został uchylony z dniem 1 września 2004 r. i od tej daty do stanów i zdarzeń prawnych powstałych po tej dacie (art. 5 ustawy) stosuje się przepis art. 417(1) § 2 Kodeksu cywilnego, wskazujący jako właściwy do dochodzenia roszczeń ze wskazanego wyżej tytułu wyłącznie tryb sądowy. Oznacza to, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., tj. od dnia 1 września 2004 r., nie ma już zastosowania art. 160 K.p.a. Aktualnie administracyjny tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (art. 160 K.p.a..) stosuje się jedynie w tych sprawach, w których decyzja nieważnościowa (art. 156 § 1 K.p.a.) stała się ostateczna przed dniem 1 września 2004 r. Natomiast wydanie w tym trybie decyzji po tej dacie skutkuje objęciem wniosku odszkodowawczego regulacją art. 417(1) § 2 Kodeksu cywilnego, a zatem jego rozpoznanie następuje wyłącznie przed sądem powszechnym.

Przyjęcie jakiejkolwiek innej interpretacji, w myśl której w tego rodzaju sprawach o możliwości zastosowania art. 160 K.p.a. rozstrzygałoby inne zdarzenie niż data ostatniej prawomocnej decyzji w sprawie, stanowiącej formalno-prawną przesłankę roszczenia odszkodowawczego, przesuwałoby możliwość stosowania wspomnianego wyżej przepisu (art. 160 K.p.a.) na bardzo długi okres czasu. Byłoby to sprzeczne z intencją ustawodawcy, który zmierzał do powierzenia w określonym terminie rozstrzygania w tego rodzaju sprawach, z założenia kontradyktoryjnych i mających charakter majątkowy, sądom powszechnym.

We wskazanej sytuacji, gdy z podania jednoznacznie wynikało, że na podstawie art. 417(1) § 2 Kodeksu cywilnego wynikało, że w rozpatrywanej sprawie właściwy jest sąd powszechny, zastosowanie art. 66 § 3 K.p.a., czyli zwrot podania wnoszącemu wraz z odpowiednim pouczeniem było w pełni uzasadnione.

Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że:

- wywłaszczenie przedmiotowego przedsiębiorstwa nastąpiło dwoma decyzjami administracyjnymi,

- podstawę formalno-prawną roszczenia odszkodowawczego stworzyła dopiero decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2005 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] marca 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedmiotowego przedsiębiorstwa,

- wymieniona wyżej decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2005 r. została wydana po dniu 1 września 2004 r., tzn. po wejściu w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oaz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692), co oznacza, że do roszczeń odszkodowawczych skarżących nie ma zastosowania art. 160 K.p.a., lecz powinny być one dochodzone w drodze cywilnej, w trybie określonym w art. 417(1) § 2 Kodeksu cywilnego,

- w tej sytuacji zwrot podania na podstawie art. 66 § 3 był uzasadniony.

Ponadto Sąd ocenił inne aspekty sprawy i nie stwierdził żadnych uchybień, które powinien zbadać z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.