Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 658/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej nieodpłatnego przyznania prawa własności gruntu oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] odmawiającą uchylenia na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. własnej decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] odmawiającej przyznania prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu K., gmina C., jako 1/6 udziału w działce nr [...] o pow. 0,5432 ha na rzecz A. N.

Decyzja ta została wydana na podstawie następujących okoliczności.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] września 1972 r., w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz.U. nr 3, poz. 15), przejęło od W. N. na własność Skarbu Państwa za świadczenia emerytalne gospodarstwo rolne, położone w obrębie K., gm. C.. Decyzją tą wyłączono spod przejęcia na rzecz Skarbu Państwa zabudowania, stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności rolnika, zlokalizowane na działce, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu K. jako działka nr [...].

We wniosku z dnia [...] maja 2016 r. A. N. (spadkobierca W. N.) zwrócił się do Starosty Powiatu B. o nieodpłatne przyznanie na jego rzecz prawa własności 1/6 udziału Skarbu Państwa (obecnie gminy C.) w zabudowanej działce siedliskowej nr [...], położonej w obrębie K., gm. C., która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego jego ojca W. N., przekazanego na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenia emerytalne.

Starosta Powiatu B. decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r . o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. nr 10, poz. 53, powoływanej dalej w skrócie: "ustawą zmieniającą"), przekazał nieodpłatnie na własność nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów obrębu K., gmina C., powiat b., jako 1/6 udziału w działce nr [...] na rzecz A. N., będącego właścicielem budynku mieszkalnego, znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości (działce), stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności. W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności stwierdził, iż podmiotowa przesłanka wynikająca z art. 6 ustawy zmieniającej została przez wnioskodawcę spełniona, albowiem prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w B. sygn. akt. [...] dokonano działu spadku po H. i W. N., przyznając drewniany budynek mieszkalny, posadowiony na działce nr [...], położonej w obrębie K., gm. C. na rzecz A. N. Ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym z uwagi na treść ww. postanowienia wpisano w dziale III księgi wieczystej nr [...], prowadzonej w IX Wydziale ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B., dla działki nr [...]. Odnosząc się z kolei do przesłanki przedmiotowej art. 6 ustawy zmieniającej organ podkreślił, że budynek mieszkalny, którego właścicielem był W. N., znajdował się na działce oznaczonej nr [...], położonej w obrębie K. i wchodzącej w skład jego gospodarstwa rolnego, przekazanego Skarbowi Państwa w zamian za świadczenia emerytalne w 1972 r. W 1979 r. grunty wsi K. zostały objęte postępowaniem scaleniowym, w tym również działka nr [...], na której znajdowały się zabudowania, uprzednio wchodzące w skład gospodarstwa W. N.. W wyniku scalenia gruntów wsi K., za objęte scaleniem działki nr [...] (stanowiące własność p. L. i W. Z.) oraz działkę nr [...] (stanowiącą wówczas własność Skarbu Państwa) wydzielono ekwiwalent zamienny w postaci działki nr [...], będącej współwłasnością małżeństwa Z. w 5/6 udziału i Skarbu Państwa w 1/6 udziału. W świetle powyższego organ pierwszej instancji uznał, że realizacja roszczenia, wynikającego z art. 6 na rzecz wnioskodawcy, w odniesieniu do powstałej w wyniku scalenia działki nr [...] jest możliwa jedynie w części, obejmującej 1/6 udziału Skarbu Państwa. Organ stwierdził jednocześnie, że nie ma możliwości prawnych do zniesienia w prowadzonym postępowaniu administracyjnym współwłasności i wydzielenia oraz przyznania prawa własności odrębnej nieruchomości, obejmującej budynek, stanowiący własność wnioskodawcy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania W. Z., decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że prawidłowo w skarżonej decyzji przeniesiono prawo własności w części 1/6 działki nr [...]. Przeniesiono jedynie własność należącą uprzednio do Skarbu Państwa, pozostawiając nienaruszoną współwłasność odwołującego w udziale 5/6.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wniósł W. Z. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2017 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 786/16 WSA w Białymstoku uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd w wyroku tym stwierdził, że w trybie art. 6 ustawy zmieniającej niemożliwy jest zwrot ułamkowo wyrażonego udziału we współwłasności danej nieruchomości w wypadku, gdy nieruchomość jest współwłasnością Skarbu Państwa i osób fizycznych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Powiatu B. decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], uwzględnił pogląd prawny zawarty ww. wyroku i odmówił przyznania prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu K., gmina C., jako 1/6 udziału w działce nr [...] o pow. 0,5432 ha na rzecz A. N.. Organ wyjaśnił przy tym, że przedmiotem rozstrzygnięcia jest udział 1/6 w działce nr [...] a nie [...] z uwagi na to, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 2031), Starosta Powiatu B. zezwolił na realizację inwestycji drogowej, obejmującej przebudowę drogi powiatowej nr [...] z jednoczesnym zatwierdzeniem podziału nieruchomości, w tym działki nr [...] na działki nr [...] i [...] o pow. 0,0068 ha – przeznaczoną pod drogę. Działka nr [...] z dniem [...] września 2016 r., tj. z dniem kiedy ww. decyzja stała się ostateczna, z mocy prawa stała się własnością Powiatu B.. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] sierpnia 2017 r., albowiem żadna ze stron nie wniosła odwołania.

A. N. zwrócił się natomiast do Starosty Powiatu B. z wnioskiem o uchylenie na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. Zdaniem wnioskodawcy organ odmawiając stwierdzenia na jego rzecz prawa własności 1/6 udziału w działce nr [...] naruszył interes społeczny oraz słuszny interes strony, ponieważ uchylił się od odzyskania przez Skarb Państwa tego udziału należącego do Gminy C. oraz następnie zniesienia współwłasności w przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem wnioskodawcy tego rodzaju czynności cywilnoprawne służą realizacji spoczywającego na staroście zadania określonego w art. 6 ustawy zmieniającej, polegającego na regulacji kwestii uwłaszczeń rolników, którzy pozostawili na własność zabudowania pod gruntami przekazanymi Skarbowi Państwa w zamian za świadczenia emerytalne.

Starosta Powiatu B. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] odmówił uchylenia na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. własnej decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. W uzasadnieniu podano, że Starosta nie ma interesu prawnego jak i podstaw prawnych do odzyskania od Gminy C. własności 1/6 udziału w działce nr [...], ani też uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o sądowe zniesienie współwłasności w tej działce. Podmiotami posiadającymi taką legitymację, zgodnie z art. 210 K.c. są wyłącznie właściciele a więc w sprawie niniejszej Gmina C. i W. Z. Zastosowania w sprawie nie może też mieć art. 23 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ na jego podstawie starosta podejmuje czynności w postępowaniu sądowym w sprawach dotyczących własności i innych praw rzeczowych wyłącznie w odniesieniu do nieruchomości stanowiących przedmiot własności Skarbu Państwa. Natomiast działka nr [...] w części 1/6 udziału wchodzi w skład gminnego zasobu nieruchomości Gminy C..

Wskazano, że granice interesu społecznego i słusznego interesu strony wyznacza obowiązujące prawo. Odmowa realizacji roszczenia A. N. została oparta na interpretacji art. 6 ustawy zmieniającej, dokonanej prawomocnym wyrokiem sądu, którego ocena prawna wiąże organ. Zdaniem organu pierwszej instancji, interes społeczny oraz interes strony pozostają w wyraźnej sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Wskutek uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. zostałoby bowiem usunięte z obrotu prawnego rozstrzygniecie, które jest zgodne z wiążącą wykładnią art. 6 ustawy zmieniającej.

Odwołanie od tej decyzji złożył A. N. i wniósł o jej uchylenie oraz decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. i nakazanie Staroście wykonania dyspozycji zwartej w art. 6 ustawy zmieniającej, tj. przeniesienia na jego rzecz nieodpłatnie własności działki gruntu odpowiadającej 1/6 udziału w działce nr [...] na której znajduje się budynek stanowiący jego własność. Zarzucił, że kwestionowana decyzja rażąco narusza prawo, ponieważ Starosta nie uzasadnił stwierdzenia, że nie ma interesu prawnego jak i podstaw prawnych do odzyskania od Gminy C. własności udziału w działce. Zdaniem odwołującego prawidłowe rozumienie interesu prawnego Skarbu Państwa powinno polegać na odzyskaniu przez Starostę własności 1/6 udziału (o powierzchni kilkuset m2), jako wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, od Gminy C. na rzecz Skarbu Państwa, gdyż ani Gmina, ani Skarb Państwa nie ma żadnego interesu prawnego w utrzymaniu nienormalnego stanu prawnego na działce nr [...], pozostającej we współwłasności, ani nie może korzystać z tego udziału. Zdaniem odwołującego, za niezgodne z prawem należy uznać stwierdzenie Starosty, że obecnie nie ma on uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o sądowe zniesienie współwłasności w sytuacji gdy udział ten stanowi własność Gminy C.. Dlatego też odwołujący wnioskował i nadal ten wniosek podtrzymuje odzyskania przez Skarb Państwa własności 1/6 udziału, co umożliwi następnie Staroście złożenie wniosku o zniesienie współwłasności. Starosta odrzuca jednak bez uzasadnienia te wnioski. Nadto odwołujący zarzucił, że Starosta nie miał podstaw do rozszerzającej interpretacji sentencji wyroku wydanego w sprawie II SA/Bk 786/16 i powinien jedynie potwierdzić, że nie jest możliwe przyznanie zwrotu ułamkowo wyrażonego udziału we współwłasności nieruchomości SP (gminy) oraz osoby fizycznej, a nie rozstrzygać generalnie o odmowe przeniesienia na jego rzecz prawa własności tego udziału.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony może uzasadniać uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 K.p.a. jedynie wówczas, gdy strona spełnia przesłanki materialnoprawne do przyznania jej danego uprawnienia. Przesłanką zastosowania art. 154 K.p.a. jest zgodność wzruszenia decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem strony, co oznacza, że organ administracji publicznej przy rozpoznawaniu sprawy o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej winien ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji. W postępowaniu, o którym mowa w art. 154 K.p.a. strona nie może, powołując się na interes społeczny lub własny interes, domagać się ponownej oceny merytorycznej wydanej decyzji. W przeciwnym wypadku postępowanie określone w art. 154 K.p.a. służyłoby do ponownego rozpoznania spraw już zakończonych ostateczną decyzją administracyjną niejako "w kolejnej instancji". Prowadziłoby to do niedopuszczalnego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.). Organ administracji nie jest zatem uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy lecz winien dokonać jej analizy jedynie pod kątem zbadania dwóch przesłanek, jakimi są interes społeczny lub słuszny interes strony. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 K.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Stąd nie jest możliwe wywiedzenie słusznego interesu strony tylko z art. 154 K.p.a., istnienie tego słusznego interesu musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych, na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art. 154 K.p.a.

Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący w istocie zmierza do ponownej oceny merytorycznej decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., bowiem kwestionuje fakt, że w świetle przepisów prawa nie jest możliwy zwrot ułamkowej części nieruchomości, będącej obecnie własnością Gminy C.. W ocenie skarżącego zwrot jest możliwy, po uchyleniu decyzji komunalizacyjnej. W rzeczywistości strona kwestionuje więc ustalenia, dokonane w sprawie zakończonej decyzją z [...] lipca 2017 r. i jej wniosek zmierza do wzruszenia tej decyzji, po uprzedniej ponownej ocenie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotem postępowania, o którym mowa w art. 154 K.p.a. nie jest zaś ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy już ostatecznie zakończonej. Postępowanie to służy weryfikacji decyzji tylko z jednego punktu widzenia, tj. czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym słuszny interes strony nie może być rozumiany jako kwestionowanie decyzji, bo jest ona krzywdząca dla strony. Samo subiektywne poczucie krzywdy wobec stanowiska organu administracji, nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 K.p.a.

Nie można też uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 K.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Z kolei interes społeczny, rozumiany przez skarżącego, sprowadza się do podjęcia przez Starostę działań, zmierzających do korzystnego dla skarżącego zakończenia sprawy.

Zdaniem Kolegium analiza akt sprawy wskazuje, że w sprawie nie nastąpiło ani naruszenie interesu społecznego, ani słusznego interesu strony. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że definiowany przez skarżącego słuszny interes strony i interes społeczny które, jego zdaniem, mają doprowadzić do korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, pozostałyby w sprzeczności wykładnią, przedstawioną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2017 r., II SA/Bk 786/16, zgodnie z którym nie jest prawnie dopuszczalny zwrot ułamkowo wyrażonego udziału we współwłasności nieruchomości Skarbu Państwa w tym przypadku Gminy C., a więc w sprzeczności z prawem. Słusznie też, zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji uznał, że w świetle obowiązujących przepisów prawa Starosta nie ma uprawnień do odzyskania od Gminy C. własności 1/6 udziału w przedmiotowej działce, zarówno z uwagi na treść art. 210 K.c., jak też art. 23 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył A. N. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu pierwszej instancji oraz decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. oraz nakazanie Staroście Powiatu B. przeniesienia na jego rzecz prawa własności gruntu oznaczonego jako 1/6 udziału w działce nr [...] o pow. 0,5432 ha, położonej w obrębie K., gmina C., na której znajduje się budynek stanowiący jego własność, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r.

W uzasadnieniu skargi podano, że aktualnie działka nr [...] jest współwłasnością w 5/6 osoby fizycznej – W. Z. w 1/6 Gminy C.. W ocenie skarżącego spełnia on zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe warunki z art. 6 ustawy zmieniającej dla uzyskania 1/6 udziału tej działki. Skarżący podał, że postępowania administracyjne w tej sprawie trwają od 2012 r. Dotychczas Starosta zainicjował dwa postępowania. Jedno w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej Wojewody B. z 1979 r. Drugie dotyczące przyznania przedmiotowego udziału. Po przeprowadzeniu tych dwóch postępowań Starosta wydał decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. w której podjął generalne rozstrzygnięcie o odmowie przyznania mu prawa własności działki odpowiadającej 1/6 udziału i stwierdził zakończenie postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego decyzja ta została podjęta arbitralnie i w złej wierze, bo organ miał świadomość tego że nie wyjaśnił podnoszonych przez niego wątpliwości zgłoszonych w pismach z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] maja 2017 r., [...] czerwca 2017 r. Brak wyjaśnień zwłaszcza na pismo z dnia [...] czerwca 2017 r. w którym skarżący zgłosił wątpliwości dotyczące tego co jest przedmiotem projektowanej decyzji oraz z uwagi na fakt niezakończenia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej, skutkował tym, że skarżący miał podstawy uznać, iż projektowana decyzja nie może dotyczyć całkowitego zamknięcia postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego z uwagi na niezakończenie postępowania scaleniowego decyzja jest przedwczesna. Zarzucił, że Starosta nie wyjaśnił przy tym tak radyklanej zmiany swego stanowiska z pozytywnego na negatywne. Skarżący zakładał, że decyzja z dnia [...] lipca 2017 r. dotyczy zakończenia tylko postępowania drugiego w oparciu o wyrok z dnia 17 stycznia 2017 r. i dlatego świadomie nie skorzystał z odwołania. Dopiero z postanowienia z dnia [...] stycznia 2018 r. dowiedział się, że decyzja ta jest prawomocna i ma powagę rzeczy osądzonej. Wskutek tego został pozbawiony prawa do obrany swojego stanowiska w drodze odwołania. Ze względu na to, że skarżący został pozbawiony prawa do odwołania, w skardze w sprawie niniejszej, podniósł zarzuty w stosunku do decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. I tak skarżący zarzucił, że Starosta nie mógł rozstrzygnąć generalnie o odmowie przyznania własności przedmiotowego udziału lecz mógł jedynie wydać decyzję stwierdzającą, że przyznanie prawa własności działki w trybie postępowań administracyjnych nie jest możliwe. Zdaniem skarżącego Starosta bezpodstawnie odmawia uznania interesu prawnego SP w odzyskaniu tego udziału od Gminy. Jest to stanowisko sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego. Prawidłowe rozumienie interesu prawnego SP powinno polegać w pierwszej kolejności na zmianie istniejącego stanu własnościowego działki nr [...] w drodze odzyskania od Gminy przez SP własności 1/6 udziału w celu wykonania zadania ustalonego w art. 6 ustawy zmieniającej, ponieważ ani Gmina ani Skarb Państwa nie mają żadnego interesu prawnego w utrzymaniu nieracjonalnego stanu prawnego na tej działce. Zdaniem skarżącego Starosta powinien rozpocząć postępowanie o odzyskanie od Gminy 1/6 udziału a po jego odzyskaniu o zniesienie współwłasności. W ocenie skarżącego Starosta posiada prawo złożenia wniosku o zwrot na rzecz SP własności udział u1/6 w działce nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ decyzja komunalizacja tego udziału była niezgodna z prawem. Nadto zdaniem skarżącego decyzja ta została wydana na błędnej podstawie prawnej, albowiem przepis art. 6 zd. 3 ustawy zmieniającej nie upoważnia do wydania decyzji odmownej. Skarżący dodał, że uchylenie tej decyzji nie naruszy praw współwłaściciela 5/6 udziału w działce, który nie posiada roszczenia do 1/6 udziału SP w tej działce. Niemniej jednak utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. będzie sprzyjać interesom tego współwłaściciela, który prawdopodobnie liczy na to, że istniejący dom poważnie uszkodzony wskutek długoletnich postępowań przestanie istnieć i w związku z tym skarżący utraci prawo z art. 6 ustawy zmieniającej. To z kolei stworzyłoby dla współwłaściciela 5/6 udziału prawo do kupna brakującego udziału.

Decyzji SKO skarżący zarzucił, że zawężono rozpatrzenie jego odwołania tylko do jednego aspektu, tzn. do kwestii jego słusznego interesu i interesu społecznego. Zdaniem skarżącego decyzja powinna zawierać uzasadnienie na czym konkretnie polega brak naruszenia jego lub społecznego interesu. Tymczasem Kolegium utrzymało w mocy decyzję, która dotkliwie razi w poczucie praworządności i sprawiedliwości.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania W. Z. wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że przyznanie skarżącemu części nieruchomości o nr geod. [...] byłoby bezprawnym zniesieniem współwłasności na drodze postępowania administracyjnego (pismo procesowe z dnia 21 stycznia 2019 r. k. 100).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] odmawiającą uchylenia w trybie art. 154 § 1 K.p.a. własnej decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] na podstawie której odmówiono przyznania prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu K., gmina C., jako 1/6 udziału w działce nr [...] o pow. 0,5432 ha na rzecz A. N..

Podstawę prawną kwestionowanej decyzji stanowił przepis art. 154 § 1 K.p.a. Zgodnie z tą regulacją decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§ 2 art. 154 K.p.a.).

Regulacja ta określa przesłanki dopuszczalności uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. W myśl tej regulacji, w postępowaniu prowadzonym w tym trybie, na wniosek strony, organ musi wyjaśnić, czy:

- na mocy decyzji ostatecznej podlegającej weryfikacji na podstawie powyższego przepisu żadna ze stron nie nabyła prawa;

- za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub wskazany przez stronę we wniosku jej słuszny, indywidualny interes.

Trybu z art. 154 K.p.a. nie można traktować jako służącego ponownemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania zwyczajnego - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za jej zmianą bądź uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Pojęcie "słuszny interes strony" ma charakter nieostry i niedookreślony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażane jest stanowisko, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, nie pozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą. Z kolei w interesie społecznym pozostaje, aby stan faktyczny sprawy odpowiadał stanowi prawnemu, co jest elementem stabilności porządku prawnego. Nie jest przy tym wykluczona sytuacja, w której za weryfikacją decyzji ostatecznej przemawiać będzie zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olsztynie z 17 lutego 2011 r., II SA/Ol 964/10, w Łodzi z 8 lutego 2011 r., II SA/Łd 1393/10, pub. CBOSA). Kolizja interesu społecznego lub interesu strony z przepisem prawa wyklucza możliwość zastosowania art. 154 K.p.a. Odmienna wykładnia tego przepisu prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów, zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron, jeśli tylko uzasadniałby to słuszny interes strony. Taka wykładania stałaby w sprzeczności z zasadą praworządności uregulowaną w art. 6 K.p.a. (vide: wyrok NSA z 25 lutego 2011 r., I OSK 607/19, pub. Lex 784233, z 12 czerwca 2008 r., II OSK 195/08, pub. CBOSA, wyrok WSA w Warszawie z 24 stycznia 2018 r., VIII SA/Wa 615/17, pub. Lex nr 2457946).

Interes strony postępowania oraz interes społeczny powinny być rozumiane w sposób obiektywny. Nie można uznać za słuszne interesu strony lub interesu społecznego, w ujęciu art. 154 K.p.a., subiektywnego przeświadczenia strony o doznanej krzywdzie ani domagania się przez nią dokonania ponownych ustaleń stanu faktycznego jak i też wykładni prawa, z którymi się nie godzi, a które były już przedmiotem rozpoznania i oceny zarówno przez organy administracji publicznej, jaki i sądu administracyjnego.

Przenosząc te ogólne uwagi na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że bezspornym było to iż na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. żadna ze stron nie nabyła prawa. Słusznie również, zdaniem Sądu, stwierdzono, że nie można uznać iż za uchyleniem lub zmianą tej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Podstawę prawną decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. stanowił przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r . o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. nr 10, poz. 53, powoływanej dalej w skrócie: "ustawą zmieniającą"). Zgodnie z tym przepisem właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego.

Na gruncie sprawy niniejszej dotyczącej możliwości zwrotu w trybie art. 6 ustawy zmieniającej, udziału we współwłasności w przypadku gdy nieruchomość jest współwłasnością Skarbu Państwa i osób fizycznych wypowiedział się w prawomocnym wyroku WSA w Białymstoku z dnia 17 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie II SA/Bk 786/16. W wyroku tym stwierdzono, że przepis art. 6 ustawy zmieniającej, nie daje możliwości zwrotu ułamkowo wyrażonego udziału we współwłasności danej nieruchomości, także w wypadku, gdy nieruchomość jest współwłasnością Skarbu Państwa i osób fizycznych. Decyzja z dnia [...] lipca 2017 r. odmawiająca skarżącemu zwrotu przedmiotowego udziału jest zgodna z wykładnią art. 6 ustawy zmieniającej dokonaną ww. wyroku. W sprawie niniejszej mamy zatem do czynienia z kolizją interesu społecznego i słusznego interesu strony z obowiązującymi przepisami. W przypadku takiej kolizji nie ma możliwości zastosowania postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 154 K.p.a. Uchylenie decyzji bądź jej zmiana w tym trybie oznaczałoby usunięcie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które jest zgodne z wiążącą wykładnią art. 6 ustawy zmieniającej. Słusznie zatem stwierdzono, że decyzja ta nie może być uchylona bądź zmieniona w trybie art. 154 K.p.a. Legalności tego stanowiska nie podważają zarzuty skargi, które generalnie sprowadzają się do zarzutów postawionych przeciwko decyzji z dnia 6 lipca 2017 r. oraz decyzji scaleniowej. Jak już wskazano powyżej postępowanie prowadzone w trybie art. 154 K.p.a. ogranicza się do ustalenia dwóch kwestii, tj. tego czy na mocy decyzji ostatecznej żadna ze strona nie nabyła prawa oraz czy za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Prawidłowe ustalenia w tym zakresie umożliwiały zastosowanie tego trybu w sprawie niniejszej.

Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz .1302 ze zm.).