Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 541/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 231 w zw. z art. 216
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 982/15 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Gminy L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Gmina L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] ustalającą odszkodowanie za nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działka ew. nr [...] i działka ew. nr [...], zajętą pod publiczną drogę gminną na łączną kwotę 112 563,00 zł - wydaną na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2015 r. Przewodniczący Wydziału IV WSA w Warszawie wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi w kwocie 2 000 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.

Na powyższe zarządzenie zażalenie wniosła Gmina L., kwestionując zasadność ustalenia w niniejszej sprawie stosunkowego wpisu sądowego. Jednocześnie skarżąca uiściła wpis sądowy w wysokości 2 000 zł (k. 32).

Skarżąca wskazała w uzasadnieniu zażalenia, że rozstrzygnięcie o ustaleniu odszkodowania może być zawarte w decyzji o wywłaszczeniu, bądź, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 518, dalej jako u.g.n.) w odrębnej decyzji. Gdy jest ono zakwestionowane, czy to w decyzji wywłaszczeniowej czy też odrębnej decyzji nierozerwalnie związanej z decyzją o wywłaszczeniu, wpis powinien być pobierany w jednakowej wysokości jako wpis stały. Zdaniem skarżącej w sprawie zastosowanie znajdzie uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt 14/09, gdzie wypowiedziano pogląd o zasadności pobierania wpisów stałych od skarg na decyzje administracyjne orzekające o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie, czy wpisem należnym od wniesionej skargi był wpis stosunkowy, czy też stały.

W myśl art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem tym jest m.in. skarga (§ 2). Zgodnie zaś z art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, stanowiące według art. 216 p.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. O rodzaju wpisu decyzje zatem charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi - zaskarżony akt – wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest więc istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi a należnością pieniężną, co ma miejsce wtedy, kiedy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej.

Wydając zaskarżone zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego, Przewodniczący przyjął, że skarga na decyzję Wojewody [...] z dnia

[...] stycznia 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania podlega wpisowi stosunkowemu w wysokości 2 000 zł obliczonemu na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. (1% wartości przedmiotu zaskarżenia, tj. kwoty 112 563,00 zł, nie mniej jednak niż 2 000 zł). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie to jest prawidłowe.

Zgodnie z treścią stanowiącego materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, odszkodowanie za przejęte z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Stosownie zaś do treści art. 129 ust. 5 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty L. ustalającą odszkodowanie z tytułu nabycia przez Gminę L. - w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - prawa własności nieruchomości. Postępowanie w tym przedmiocie zostało wszczęte na wniosek właściciela wywłaszczonej nieruchomości złożony w dniu 6 maja 2002 r., zaś stwierdzenie nabycie przez Gminę L. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości nastąpiło decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja zakończyła odrębne od postępowania prowadzanego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. postępowanie, w sprawie ustalenia odszkodowania, choć niewątpliwie dla jej wydania konieczne były wcześniejsze deklaratoryjne orzeczenia stwierdzające nabycie z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości. Decyzja wydana na podstawie art. 73. ust. 4 powołanej ustawy posiada więc odrębny byt i jako taka bezpośrednio wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania.

W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja odrębnie ustalająca odszkodowanie za przejętą nieruchomości konieczne jest - stosownie do treści art. 231 w zw. z art. 216 p.p.s.a. – uiszczenie wpisu stosunkowego.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, w niniejszej sprawie nie znajduje natomiast zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09. W powołanej uchwale stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania.

Przedmiotowa uchwała odnosiła się bowiem tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie, bowiem pytanie podmiotu wnioskującego o podjecie uchwały, tj. Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczyło jedynie kwestii określenia charakteru wpisów od skarg na decyzje zawierające orzeczenie zarówno o wywłaszczeniu, jak i odszkodowaniu. W uzasadnieniu swej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich.

Określając rodzaj wpisu sądowego nie można zatem – wbrew twierdzeniom skarżącej – utożsamiać spraw, w których przedmiotem zaskarżenia, tak jak w niniejszej sprawie, jest decyzja ustalająca odszkodowanie ze sprawami, których skargi dotyczą decyzji zawierających orzeczenie o wywłaszczeniu oraz ustaleniu odszkodowania jako obligatoryjnym elemencie decyzji o wywłaszczeniu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.