Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 685/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a, art. 32
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 106 par. 3, art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 8 stycznia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2021 roku sprawy ze skargi B.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi R.P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., ul. A 84 lok. 1 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej B.S. z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

3 grudnia 2019 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek, w którym B. S. zwróciła się o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z [...], nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek ponieważ:

■ nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.,

■ B. S. nie wykazała, zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego wnioskodawczyni;

■ B. S. nie wskazała jednoznacznie, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń;

■ B. S. nie wykazała, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły wnioskodawczynię możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

24 lutego 2020 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek, w którym B. S. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek wykazanych w decyzji Zakładu Ubezpieczeń z [...], nr [...]. Oświadczyła, że przedstawiła stosowne dokumenty lecz ZUS nie wziął pod uwagę jej trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazła. Poinformowała, że żyje z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1 633,78 zł i jest jej ciężko. Dodała, że posiada liczne zadłużenia i doszła do porozumienia i zawarła ugodę z bankiem, firmami i komornikami w spłacie zadłużenia.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Organ odwoławczy wskazał, iż dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawczyni, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów:

- oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej,

- potwierdzenia złożenia zawiadomienia z 27 maja 2016 r. w sprawie przywłaszczeniu mienia,

- postanowienia o wszczęciu dochodzenia z 14 kwietnia 2016 r.,

- notatki urzędowej z 14 marca 2016 r. z Pani przesłuchania.

Organ drugiej instancji wskazał, iż z przedłożonego przez B. S. oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z 3 grudnia 2019 r. wynika, że:

■ wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe,

■ jest zatrudniona na umowę o pracę na czas określony do 2 kwietnia 2020 r. z wynagrodzeniem w wysokości 1 634,00 zł netto,

■ ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem: czynsz - 700,00 zł, opłaty eksploatacyjne - 115,00 zł, koszty leczenia - 200,00 zł,

■ posiada zobowiązania pieniężne : z tytułu kredytu w wysokości 10 000,00 zł z miesięczną, ratą 200,00 zł, w banku w wysokości 60 000,00 zł z miesięczną ratą 200,00 zł (zawarta ugoda z bankiem), w bankach w wysokości 14 900,00 zł z ratą 100,00 zł, w firmach pożyczkowych w wysokości 30 000,00z zł z ratą 80,00 zł oraz u 4 komorników w łącznej wysokości 8 000,00 zł z ratą 150,00 zł. Łączna miesięczna kwota spłat wynosi 730,00 zł.

■ wykazała nieruchomość w postaci lokalu mieszkalnego o pow. 43 m2 położonego: Polesie ul. A 50/52 m.103,

■ jest właścicielką mienia ruchomego o łącznej wartości 2 000,00 zł.

Analizując powyższą dokumentację Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał ją jako dowód w przedmiotowej sprawie i stwierdził, że w okresie od lipca 2015 r. do lutego 2017 r. wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą w zakresie produkcji pozostałych artykułów spożywczych, gdzie indziej niesklasyfikowanych.

Organ odwoławczy dodał, iż w toku postępowania ustalono, że wnioskodawczyni posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położonego w Ł. przy ul. A 50/52 m. 103 o pow. 49,98m2, dla którego Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. prowadzi księgę wieczystą nr [...], na którym ZUS może dokonać zabezpieczenia hipotecznego nieopłaconych należności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż aktualnie wobec B. S. nie jest prowadzone przymusowe dochodzenie należności mające na celu wyegzekwowanie zadłużenia z tytułu składek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku prowadzonego postępowania dokonał:

• na należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne za okres:

od 11/2015 r. do 05/2016 r. - 13 września 2016 r.,

od 06/2016 r. do 09/2016 r. - 23 stycznia 2017 r.,

od 10/2016 r. do 11/2016 r. - 3 lutego 2017 r.,

od 12/2016 r. do 02/2017 r. - 4 lipca 2017 r.

Z uwagi na podjęte czynności bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek uległ zawieszeniu. Należności z tytułu zaległych składek na dzień wydania decyzji nie uległy przedawnieniu.

Przytaczając treść art. 28 ust. 2 oraz ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. organ odwoławczy podkreślił, iż przesłanki z ww. art. 28 ust. 3 i stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Organ drugiej instancji zaznaczył, że spełnienie którejkolwiek z przesłanek automatycznie nie powoduje podjęcia decyzji o umorzeniu należności, ponieważ przepisy art. 28 ust. 3 u.s.u.s. określają jedynie warunki, w których zaległości mogą być umorzone. Nie oznacza to, że spełnienie jednego z tych warunków skutkuje umorzeniem należności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2005 r. sygn. akt III SA W-wa 180/05). Ponadto zgodnie z Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 703/08 "nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona została całkowita nieściągalność należności, czy trudna sytuacja majątkowa, organ może odmówić ich umorzenia".

Następnie organ odwoławczy wskazał, iż w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku wnioskodaweczyni:

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

• przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

• nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – wnioskodawczyni zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże nie wystąpił brak majątku, ponieważ:

- Dyrektor I Oddział ZUS w Ł. prowadzi wobec B. S. postępowanie egzekucyjne ze środka majątkowego - rachunku bankowego w B B.P; po zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową na rzecz i zlecenie Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. egzekucję prowadzi Komornik Sądowy D. T.; 27 marca 2019 r. Oddział przesłał dalsze tytuły wykonawcze celem prowadzenia egzekucji z innych środków do których nie jest uprawniony Dyrektor I Oddziału ZUS w Ł. do Urzędu Skarbowego Polesie,

- wnioskodawczyni posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położonego w Ł. przy ul. A 50/52 m. 103 o pow. 49,98 m2 dla którego Sąd Rejonowy dla Ł. - Śródmieście w Ł. prowadzi księgę wieczystą nr [...] na którym ZUS może dokonać wpisu na hipotekę celem zabezpieczenia należności z tytułu składek,

- wnioskodawczyni posiada następców prawnych - córkę.

• przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi B. S. przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż Naczelnik

Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego

można prowadzić egzekucję;

• przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ:

- ZUS nie wyczerpał okresu dochodzenia należności,

- nie można stwierdzić, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone jako bezskuteczne.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

Organ odwoławczy podkreślił, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

W związku z powyższym, w ocenie organu drugiej instancji, brak jest przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku na podst. art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) zwanego dalej "rozporządzeniem", należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na" stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, iż w wyniku analizy materiałów zebranych w sprawie ustalono, że B. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Do 4 lutego 2020 r. podlegała do ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy o pracę z podstawą wymiaru składek na te ubezpieczenia w wysokości 2 600,00 zł. Od 5 lutego 2020 r. nie podlega do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę, jak również nie jest zgłoszona do Urzędu Pracy jako osoba bezrobotna. Wnioskodawczyni zadeklarowała stałe wydatki związane z utrzymaniem: czynsz - 700,00 zł, opłaty eksploatacyjne -115,00 zł oraz koszty leczenia - 200,00 zł. Posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 10 000,00 zł z miesięczną ratą w wysokości 200,00 zł, w banku w wysokości 60 000,00 zł z ratą po ugodzie z bankiem w wysokości 200,00 zł, w banku w wysokości 14 900,00 zł z ratą w wysokości 100,00 zł, w firmie pożyczkowej w wysokości 30 000,00 zł z ratą w wysokości 80,00 zł oraz inne zobowiązania w wysokości 8 000,00 zł spłacane u komorników w wysokości 150,00 zł. Łączna miesięczna wysokość zobowiązań wynosi 730,00 zł. Wnioskodawczyni jest właścicielem mieszkania położonego w Ł.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że minimum socjalne to jeden z najbardziej znanych wzorców konsumpcji niezamożnych gospodarstw domowych, opracowany przy wykorzystaniu metody potrzeb podstawowych. Wyznacza ono skromną wartość i zawartość koszyka, by zapewnić odpowiednie warunki życia do odtworzenia sił życiowych, wychowania potomstwa oraz utrzymania więzi społecznych. Minimum socjalne w IV kwartale 2019 r. ustalone na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w W. dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wyniosło 1217,59 zł.

ZUS wskazał, iż nie kwestionuje, że aktualnie sytuacja wnioskodawczyni jest trudna i mogą wystąpić przejściowe problemy z regulowaniem opłat jak i zobowiązań. Zwrócił jednak uwagę na fakt, że do lutego 2020 r. zadeklarowany przez wnioskodawczynię dochód wynosił 1 633,78 zł netto, wydatki 1 745,00 zł netto. Wnioskodawczyni miała deficyt budżetowy tylko z tytułu zadeklarowanych opłat i zobowiązań. Nie wzięła pod uwagę w tym zestawieniu rzeczy, które służą do zaspokajania podstawowych potrzeb związanych z egzystencją, tj. żywność, odzież, środki czystości. W ocenie ZUS wyjaśnienia B. S. są niespójne i wzajemnie sprzeczne. Należy domniemywać, że posiada ona dochód, którego nie wykazała w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż ponowny wniosek o umorzenie należności składkowych B. S. złożyła 24 lutego 2020 r. i pomimo utraty pracy nie powołała się na ten fakt. Nie udokumentowała, że ma przeciwskazania zdrowotne do podjęcia pracy.

W ocenie organu drugiej instancji stałe wydatki związane z utrzymaniem nie stanowią przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Organ odwoławczy zaznaczył, że przedstawione przez wnioskodawczynię wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami, lecz są wydatkami ponoszonymi przez ogół społeczeństwa. ZUS nie może uznać, że opłata za czynsz czy media są nieprzewidywalne i nie może umarzać należności składkowych każdej osobie, która podnosi koszty związane z utrzymaniem.

Fakt spłacania kredytów bankowych, w ocenie organu odwoławczego, również nie jest przesłanką do umorzenia należności z tytułu składek. Wnioskodawczyni nie wykazała by zaciągnięte kredyty były niezbędne i by służyły zaspokojeniu niezbędnych i podstawowych potrzeb życiowych lub sfinansowaniu innych koniecznych i uzasadnionych wydatków ( np. koszty leczenia lub rehabilitacji).

W orzeczeniu sądowym ugruntowany jest pogląd, że za umorzeniem należności publicznoprawnych nie może przemawiać preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się z daleko idącymi konsekwencjami dla zobowiązanego. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby bowiem nieuprawnionym uprzywilejowaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w Polsce kobieta osiąga wiek emerytalny w wieku 60 lat, czyli do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało wnioskodawczyni jeszcze 10 lat aktywności zawodowej, co daje podstawę do przypuszczeń, że będzie jeszcze na przestrzeni wielu lat aktywna zawodowo.

W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęcie decyzji o umorzeniu należności na obecnym etapie postępowania byłoby działalnie przedwczesnym i nieuzasadnionym. Sam brak środków finansowych nie przesądza o możliwości umorzenia zaległości z tytułu składek, gdyż nawet w sytuacji gdy wnioskodawczyni nie posiada środków na zaspokojenie należności, istnienie zaległości z tytułu składek nie zmienia to sytuacji majątkowo-rodzinnej, a jedynie wpływa na brak możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Istniejąca zaległość z tytułu składek nie jest w chwili obecnej w żaden sposób zaspokajana przez ZUS, a sam fakt jej istnienia nie ma jakiegokolwiek wpływu na poziom zaspokojenia potrzeb bytowych gospodarstwa domowego wnioskodawczyni. Nie istnieją też, opisane w treści rozporządzenia, szczególne okoliczności przemawiające za natychmiastowym uwolnieniem B. S. od ciążącej zaległości.

Skorzystanie z prawa do umorzenia zobowiązań wobec ZUS uzasadnione jest wówczas, gdy faktycznie nie ma szans na odzyskanie tych należności. Jednocześnie nie kwestionuje się możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, ale jest to niewystarczające do umorzenia.

Wierzyciel ma obowiązek badać na bieżąco czy sytuacja finansowa wnioskodawcy uległa zmianie. W przypadku nabycia przez B. S. praw majątkowych lub podjęcia zatrudnienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019, poz. 1438) ma nie tylko prawo, ale i obowiązek ponownego zastosowania środków egzekucyjnych.

Organ odwoławczy podkreślił, iż pomimo powoływanej trudnej sytuacji materialnej i utraty pracy, wnioskodawczyni nie korzysta z pomocy Państwa należnej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł uznać, że sytuacja B. S. jest stanem stałym i pogłębiającym się i zauważył, że spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu nie spowoduje, że po uiszczeniu należności z tytułu składek nie wnioskodawczyni będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych.

W ocenie ZUS to bierna postawa B. S., wynikająca z braku chęci spłaty zadłużenia, doprowadziła do powstania tak uciążliwego obecnie dla niej zadłużenia. Analizując bowiem zapis na koncie płatnika składek organ odwoławczy stwierdził, że taka sytuacja trwa od listopada 2015 r. do lutego 2017 r.

Organ odwoławczy stwierdził, iż bardzo ograniczone możliwości płatnicze wnioskodawczyni, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi wnioskodawczyni lub jej rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Zła sytuacja finansowa nie zwalnia wnioskodawczyni z planowania wydatków i uwzględnianiu w tych planach konieczności opłaty należnych składek. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na ogół obywateli. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Działalność gospodarczą cechuje bowiem jej prowadzenie na ryzyko przedsiębiorcy.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Zdarzenie losowe i klęska żywiołowa nie były przyczyną powstania zadłużenia na koncie płatnika, jak również nie były przyczyną wyrejestrowania działalności. W ocenie organu odwoławczego w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Zdaniem organu drugiej instancji w przypadku B. S. nie zachodzi również przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Wnioskodawczyni nie sprawuje bowiem opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, jak również nie wykazała, że z powodu przewlekłej choroby została pozbawiona możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Na ostateczną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła B. S., zaskarżając rozstrzygnięcie w całości. Skarżąca wskazał, iż jej zdaniem, zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i nie uwzględnia prawidłowo jej sytuacji i jest sprzeczna z prawem.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 540/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

W dniu 30 grudnia 2020r. pełnomocnik skarżącej złożył pismo procesowe wraz plikiem różnych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz.2325 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przede wszystkim należy podnieść, że sąd administracyjny orzeka w zasadzie na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art.106 § 3 p.p.s.a. przy czym postępowanie określone w tym przepisie ma wyłącznie charakter uzupełniający ograniczający się do dowodu z dokumentu. Postępowanie to nie służy natomiast ustalaniu stanu faktycznego sprawy administracyjnej gdyż rolą i zadaniem sądu jest kontrola prawidłowości jego ustalenia przez organ nie zaś wyręczanie w tym względzie organu administracji. Celem postępowania o którym mowa w art.106 §3 p.p.s.a. nie jest zatem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej lecz ocena czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Podkreślić należy, że sąd administracyjny kontrolując zgodność z prawem postępowania administracyjnego i wydanej w jego wyniku ostatecznej decyzji administracyjnej nie ma w świetle obowiązujących przepisów ani obowiązku ani nawet uprawnienia aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji (por. wyroki NSA w spr. II OSK 2100/16 z 26 lipca 2017r. i w spr. II GSK 737/20 z 17 listopada 2020r.).

Powyższe uwagi są niezbędne w niniejszej sprawie gdyż w dniu 30 grudnia 2020r., czyli kilka dni przed posiedzeniem, na którym wydano wyrok, pełnomocnik skarżącej złożył pismo procesowe wraz z szeregiem dokumentów. Wśród nich jest oświadczenie B. S. z 22 grudnia 2020r. o jej dochodach, majątku i stanie rodzinnym, świadectwo pracy i jeszcze wiele innych (k.41-113). W sumie złożono ponad 70 różnych dokumentów. Prawie wszystkie dotyczą sytuacji materialnej B.S. w jakiej się ona obecnie znajduje (głównie dokumentowane są wydatki skarżącej). W związku z czym odmienny jest materiał dowodowy jakim dysponował organ administracji w dacie wydania zaskarżonej decyzji (tzn. w dniu 17 kwietnia 2020r.) a odmienny jest ten materiał w dacie wydania wyroku.

Pierwsza część rozważań będzie zatem dotyczyć oceny legalności zaskarżonej decyzji wydanej w oparciu o materiał zgromadzony przez organ administracji zaś druga część rozważań będzie się odnosiła do materiału dowodowego złożonego przez pełnomocnika skarżącej w dniu 30 grudnia 2020r.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2020r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] odmawiające B. S. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W ocenie sądu organ administracji trafnie odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 205 z 2009r. poz.1585 z późn. zm.), zwana dalej s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365 z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art.28 ust.2 ustawy z 13 października 1998r. należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust.3a.

W myśl art.28 ust.3 wymienionej ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgodnie z treścią art.28 ust.3a wymienionej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W myśl art.32 wymienionej ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W myśl § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365) zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z wymienionych przepisów wynika, iż umorzenie składek na ubezpieczenie opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym na co wskazuje użyte sformułowanie, że "należności z tytułu składek mogą być umarzane..." użyte w art.28 ust.2 i 3a ustawy z 13 października 1998r. oraz sformułowanie "Zakład może umorzyć..." użyte w § 3 ust.1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Oznacza to, że nawet w przypadku gdy spełnione zostaną przesłanki, o których mowa w art.28 ust.2,3 i 3a ustawy z 13 października 1998r. oraz w § 3 wymienionego rozporządzenia nie zobowiązuje to ZUS-u do umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja w tym zakresie jest pozostawiona uznaniu Zakładu. Organ rentowy może zatem odmówić umorzenia składek mimo, iż np. opłacenie należności z tego tytułu pozbawiłoby zobowiązanego niezbędnych potrzeb życiowych.

Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ administracji obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero wnikliwa analiza stanu faktycznego stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzja odmowna musi być więc należycie uzasadniona tak aby nie można jej było postawić zarzutu dowolności. W szczególności winna ona zawierać dokładne wyjaśnienie sytuacji materialnej strony skarżącej, wysokości zaległych należności oraz dokładne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając takie a nie inne rozstrzygnięcie.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji słusznie uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w art.28 ust.3 s.u.s. Należy zaznaczyć, że zadłużenie z tytułu należności składkowych jest objęte postępowaniem egzekucyjnym i pozostaje ono w toku. Organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku z którego możnaby prowadzić egzekucję. Nie została zatem spełniona przesłanka, o której mowa w art.28 ust.3 pkt 5 s.u.s. Brak jest również podstaw do uznania, że spełniona została któraś z pozostałych przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art.28 ust.3 pkt 1-4a i 6 s.u.s.

Skarżąca w postępowaniu administracyjnym nie wykazała także spełnienia przesłanek częściowej nieściągalności wymienionych w art.28 ust.3 s.u.,s. w związku z § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Wprawdzie to na organie administracji spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego lecz szczegółowe informacje dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej osoby ubiegającej się o umorzenie składek posiada jedynie wnioskodawca. To zatem strona winna szczegółowo wyjaśnić tę sytuację. Nadto strona musi wykazać, że spełniona została przesłanka uzasadniająca umorzenie zaległości składkowych, o której mowa w § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Wskazuje na to sformułowanie użyte w tym przepisie "jeżeli zobowiązany wykaże".

Z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym wynika, że B. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 49 m2. Otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2250 zł brutto i 1634 zł netto przy czym umowa o pracę ma być rozwiązana z dniem 2 kwietnia 2020r. Stałe miesięczne wydatki to: 700 zł – czynsz, 115 zł – opłaty eksploatacyjne, 200 zł – koszty leczenia, 200 zł – spłata kredytu bankowego (10000 zł), 200 zł – spłata kredytu bankowego (60000 zł), 200 zł – spłata kredytu bankowego (14900 zł), 80 zł – spłata pożyczki z formy pożyczkowej oraz 150 zł- egzekucja komornika sądowego. Łączne miesięczne wydatki podane przez skarżącą to kwota 1745 zł, Dodać należy, że kwota ta nie obejmuje wydatków na wyżywienie, środki czystości, odzież i.t.p. co oznacza, że stałe miesięczne wydatki są o kilkaset złotych wyższe od sumy 1745zł. Porównanie kwoty dochodów (1634 zł netto) z wysokością wydatków (1745 zł + wydatki na wyżywienie, środki czystości, odzież i.t.p.) wskazuje, że wydatki są co najmniej o kilkaset złotych wyższe od osiąganych dochodów. Prowadzi to do wniosku, że B. S. nie ujawniła wszystkich swoich dochodów co słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Trudno bowiem inaczej wytłumaczyć fakt, że stałe miesięczne wydatki przekraczają osiągane dochody co najmniej o kilkaset złotych a być może o wyższą kwotę bo skarżąca nie podała ile wydaje "na życie" (tzn. na wyżywienie, środki czystości, odzież i.t.p.). Zaznaczyć należy, że B.S. w postępowaniu administracyjnym ani razu nie podnosiła, iż z uwagi na brak środków, nie płaci czynszu, opłat eksploatacyjnych na lokal, rat kredytów, pożyczek i zajęć komorniczych. W odpowiedzi na skargę podniesiono, że B. S. posiada córkę i być może córka pomaga jej finansowo co nie zostało ujawnione przez skarżącą. Być może istnieje jeszcze jakieś inne źródło dochodów skarżącej, które nie podała ona w organie rentowym.

W sytuacji gdy strona nie ujawnia całej swojej sytuacji materialnej (tzn. nie ujawnia wszystkich swoich dochodów) to brak jest podstaw do uznania, że spełniona została przesłanka umorzenia zaległości składkowych określona w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Z dobrodziejstwa umorzenia należności z tytułu składek może korzystać jedynie osoba, która w sposób rzetelny i szczegółowy wyjaśni swoją sytuację materialną, majątkową i rodzinną podając dokładnie wszystkie swoje źródła dochodów i wielkość swoich wydatków. Dopiero po dokładnym wyjaśnieniu całej swojej sytuacji materialnej wnioskodawcy organ rentowy może dokonać analizy tej sytuacji i następnie wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia zaległości. W niniejszej sprawie stałe miesięczne wydatki podane przez B. S. znacznie przekraczają osiągane przez nią wynagrodzenie za pracę co dowodzi, że nie ujawniła ona wszystkich źródeł swoich dochodów a więc nie można uznać, że spełniona została przesłanka umorzenia, o której mowa w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r.

Dodać również należy, iż wysokość wynagrodzenia skarżącej (1634 zł netto) przekracza minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa domowego obowiązującego w IV kwartale 2019r. (1217,59 zł) co trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Okolicznością niesporną jest, że nie zostały także spełnione przesłanki określone w § 3 ust.1 pkt 2 i 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003e. B. S. nie podnosiła, iż miało miejsce jakieś nadzwyczajne zdarzenie uniemożliwiające spłacanie należności składkowych bądź że z powodu jej przewlekłej choroby nie może uzyskiwać dochodów.

Reasumując tę część rozważań sąd uznał, że skarżąca nie wykazała spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r.

Zaznaczyć należy, że nawet w sytuacji spełnienia którejś z przesłanek określonych w § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. nie oznacza to automatycznie konieczności umorzenia należności z tytułu składek. Mimo spełnienia takiej przesłanki można odmówić uwzględnienia wniosku strony o umorzenie zaległości składkowych jeżeli przeciwko takiemu umorzeniu przemawiałby ważny interes publiczny (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007r. w spr. II GSK 141/07 – Lex nr 368197 i z 14 marca 2012r. w spr. II GSK 203/11 – Lex nr 1137911, wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2006r. w spr. III SA/Wa 495/06 – Lex nr 213825 i z 13 grudnia 2006r. w spr. III SA/Wa 2927/06 – Lex nr 306955).

W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, istnieje ważny interes publiczny przemawiający przeciwko umorzeniu zaległości składkowych skarżącej. Jest nim realna możliwość chociażby częściowej spłaty zadłużenia w przyszłości. B. S. jest w średnim wieku (ma 50 lat) i co najmniej dziesięcioletni okres pracy zarobkowej jest jeszcze przed nią. Skarżąca jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia. W ciągu ostatnich trzech lat pracowała ona w sklepie jako ekspedientka. Mając na uwadze aktualną sytuację na rynku pracy w Ł., nie brak ofert pracy dla sprzedawców o czym świadczą liczne ogłoszenia w hipermarketach , supermarketach i innych sklepach o poszukiwaniu osób na stanowiskach sprzedawców. Być może w najbliższym czasie podejmie ona stałą pracę zarobkową, jej sytuacja materialna ulegnie poprawie co umożliwi jej chociaż częściową spłatę zadłużenia w układzie ratalnym. Dodać należy, że w 2021r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 2800 zł brutto. Podjęcie przez skarżącą jakiekolwiek zatrudnienia nawet z najniższym wynagrodzeniem umożliwi jej rozpoczęcie chociażby częściowej spłaty zadłużenia w ratach. W ocenie sądu istnieje realna możliwość podjęcia pracy przez B. S. Umorzenie w chwili obecnej takich należności uniemożliwia organowi odzyskanie zaległości w przypadku ewentualnej poprawy w przyszłości sytuacji materialnej skarżącej czego nie można wykluczyć. Uzasadnione jest zatem przyjęcie wniosku, że umorzenie obecnie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne. Nawet zatem gdyby wobec skarżącej spełniona zostałaby jedna z przesłanek, o których mowa w § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. to i tak ważny interes publiczny przemawiałby przeciwko uwzględnieniu wniosku B.S.

Instytucja umorzenia należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy. W każdej tego typu sprawie należy brać pod uwagę zarówno interes wnioskodawcy jak i interes społeczny. Sądowi w obecnym składzie z urzędu znane są tego rodzaju sprawy rozpoznawane w tutejszym sądzie gdzie wnioskodawcami są na ogół ludzie starsi, schorowani, często posiadający orzeczenia o co najmniej częściowej niezdolności do pracy, którzy większość swoich skromnych dochodów wydają na lekarstwa, bez żadnego zawodu i praktycznie nie mający perspektyw na znalezienie jakiejkolwiek pracy z uwagi na wiek i stan zdrowia. Uzasadnia to umorzenie ich zadłużenia gdyż w zasadzie nie ma możliwości aby zaległości te zostały spłacone. W przypadku skarżącej żadna z wymienionych okoliczności nie występuje.

Reasumując dotychczasowe rozważania sąd uznał, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym organ rentowy trafnie odmówił skarżącej umorzenia zaległości składkowych. B. S. nie wykazała aby zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art.28 ust.3 s.u.s. bądź częściowej nieściągalności określone w art.28 ust.3a w związku z § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Organ administracji słusznie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej.

Jeżeli chodzi o pismo procesowe pełnomocnika skarżącej z 30 grudnia 2020r. wraz z plikiem dokumentów to przedstawia ono nową sytuację materialną B.S. według stanu na dzień złożenia pisma. Złożono między innymi nowe oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (z 22 grudnia 2020r.) jak również dokumenty wskazujące, że z dniem 4 lutego 2020r. skarżąca rozwiązała stosunek pracy, w okresie od 5 lutego do 4 sierpnia 2020r. pobierała zasiłek chorobowy zaś od 7 sierpnia 2020r. jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna i pobiera zasiłek w wysokości 968 zł netto. Dołączono także różne dokumenty dotyczące harmonogramu spłaty kredytów bankowych i pożyczek, dotyczące różnych wydatków poniesionych w 2020r. a także jeszcze inne dokumenty. W sumie złożono ponad 70 różnych dokumentów.

Plik dokumentów złożonych do akt sądowych w dniu 30 grudnia 2020r. ukazuje zupełnie nową sytuację materialną skarżącej w stosunku do sytuacji jaka wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Nowa sytuacja powstała po wydaniu zaskarżonej decyzji i wynika z faktu, że począwszy od dnia 7 sierpnia 2020r. skarżąca jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna i otrzymuje zasiłek w wysokości 968 zł, który jest jej jedynym źródłem dochodu. Również wydatki przedstawione przez skarżącą dotyczą okresu po wydaniu zaskarżonej decyzji. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji w zasadzie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji zaś przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. ma charakter wyjątkowy i nie może służyć prowadzeniu nowego postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym celem ustalenia nowego stanu faktycznego w sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kontynuacją postępowania dowodowego rozpoczętego w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego i oceny nowych dokumentów, które sporządzono po wydaniu zaskarżonej decyzji i dotyczą okresu po wydaniu tej decyzji aby ustalić nowy stan faktyczny (por. wyrok NSA z 26 lipca 2017r. w spr. II OSK 2100/16 i z 17 listopada 2020r. w spor. II GSK 737/20).

W niniejszej sprawie pełnomocnik, skarżącej w dniu 30 grudnia 2020r. złożył ponad 70 nowych dokumentów i przeprowadzenie dowodów z tak dużej ich ilości w postępowaniu sądowym nie mieści się w ramach postępowania uzupełniającego, o którym mowa w art.106 § 3 p.p.s.a. Dokumenty te dotyczą istotnych okoliczności i nie były oceniane przez organ rentowy gdyż sporządzono je po wydaniu zaskarżonej decyzji. W sytuacji gdy dokumenty te przedstawiają nową sytuację materialną skarżącej to B. S. może złożyć nowy wniosek do ZUS-u o umorzenie należności składkowych załączając do wniosku te dokumenty. Organ rentowy wówczas dokona ich analizy a następnie oceni nową sytuację materialną strony i wyda rozstrzygnięcie w sprawie. W przypadku wydania niekorzystnego rozstrzygnięcia dla strony istnieje możliwość złożenia skargi do sądu. W związku z czym sąd odstąpił od oceny pliku dokumentów złożonych do akt w dniu 30 grudnia 2020r. uznając, że nie jest uprawniony do ustalania nowego stanu faktycznego w sprawie.

W sytuacji gdyby przyjąć pogląd odmienny z mianowicie, że sąd administracyjny jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie dowodowe w oparciu o plik dokumentów złożonych do akt w dniu 30 grudnia 2020r. i ustalić nowy stan faktyczny, to, w ocenie sądu, wniosek o umorzenie zaległości składkowych i tak nie zasługiwałby na uwzględnienie.

W nowych dokumentach skarżąca podała bowiem, że jej jedynym źródłem dochodu jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 968 zł netto zaś wielkość stałych miesięcznych wydatków to kwota 2543 zł. W sytuacji gdy wydatki prawie trzykrotnie przekraczają dochody to powstaje pytanie skąd skarżąca posiada środki pieniężne na pokrycie tych wydatków. Istnieje w związku z tym wątpliwość, że B.S. nie ujawniła wszystkich swoich dochodów lub zawyżyła wydatki. Trudno bowiem w inny sposób wytłumaczyć tak znaczną rozbieżność pomiędzy dochodami a wydatkami. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach z dobrodziejstwa umorzenia zadłużenia składkowego może korzystać jedynie osoba, która w sposób pełny i rzetelny przedstawi swoją sytuację materialną a więc poda wszystkie swoje dochody i wydatki. Z dobrodziejstwa tego nie może natomiast korzystać osoba, która nie ujawnia wszystkich swoich dochodów lub zawyża wydatki. W przypadku skarżącej istnieje wątpliwość co do rzetelności podanych przez nią informacji dotyczącej jej sytuacji materialnej. W związku z czym, w ocenie sądu, brak jest podstaw do umorzenia należności składkowych skarżącej z powodu jej trudnej sytuacji materialnej przedstawionej w dokumentach złożonych w dniu 30 grudnia 2020r.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę B. S.

Na podstawie art.250 § 1 p.p.s.a. sąd przyznał adwokatowi R.P. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie przeprowadzenie rozprawy, z uwagi na istniejącą pandemię, mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla stron. Nadto należy podnieść, że w WSA w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W związku z czym sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

a.l.