Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 611/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 roku sprawy ze skargi I. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 2 lutego 2007r., znak: "[...]" Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 26 pkt 12 w zw. z art. 27 ust.

1 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 156 poz. 1641 ze zm.), zwolnił I. C. ze służby w Izbie Celnej z upływem trzymiesięcznego terminu liczonego od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż w dniu 19 grudnia 2006r. do Izby Celnej wpłynęło pismo z Prokuratury Okręgowej informujące, iż wobec I. C. podejrzanego o przyjmowanie korzyści majątkowych za naruszenie przepisów prawa poprzez niedopełnienie ciążących na nim obowiązków w toku przeprowadzanych odpraw i kontroli celnych, poprzez dopuszczenie do wwozu na teren Polski towarów, których przywóz podlega ograniczeniom, odstępowanie od wyegzekwowania od osób wwożących towary obowiązków celnych i nie podejmowania innych przewidzianych w tych przypadkach działań, tj. o czyn z art. 228 § 3 kk w zw. z art. 12 kk, zastosowany został środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego. Zdaniem organu opisane postępowanie ma wpływ na opinię o Służbie Celnej, jest społecznie nieakceptowane i stanowi naruszenie zasad etycznych zawodu celnika. W związku z tym decyzją z dnia 9 stycznia 2007r. Dyrektor Izby Celnej zawiesił I. C.

w pełnieniu obowiązków służbowych na okres trzech miesięcy. Ponadto tego dnia,

z powodu utraty zaufania do funkcjonariusza niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 26 pkt 12 ustawy o Służbie Celnej. Organ wskazał, że przepis ten jest fakultatywny, jednakże daje możliwość rozwiązania stosunku służbowego w sytuacji, gdy zaistnieje przesłanka utraty zaufania. Zauważył, iż w pojęciu "zaufanie" tkwi pierwiastek subiektywny. Jest to bowiem stan wyrażający się przekonaniem, że można polegać na kimś, mieć poczucie pewności, iż powierzone zadania wykonywane są zgodnie z przepisami prawa. Zdaniem organu zaufanie do podległych funkcjonariuszy celnych jest istotnym elementem stosunku służbowego.

Ze względu na istotę zadań Służby Celnej zaufanie to jest warunkiem koniecznym

i niezbędnym, by zadania te mogły być wykonywane zgodnie z przepisami prawa. Podniósł, iż funkcjonariuszy celnych obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa, w świetle wykonywanych przez Służbę Celną zadań. Działania Służby Celnej kształtują autorytet państwa, stąd wysokie wymogi wobec etyki postępowania jej funkcjonariuszy. Podkreślił, iż funkcjonariusz celny pełni funkcję publiczną, istotną z punktu widzenia interesów fiskalnych państwa, dlatego też

w stosunku zatrudnienia na takim stanowisku powinny pozostawać jedynie osoby darzone zaufaniem przez pracodawcę. Zdaniem organu sam fakt przedstawienia zarzutu popełnienie przestępstwa pozostającego w ścisłym związku z pełnioną służbą, stanowi obiektywną okoliczność i uzasadnia utratę zaufania do funkcjonariusza niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych.

W ustawowym terminie I. C. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając decyzji naruszenie art. 41 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), dalej nazywanej k.p., wobec jej wydania w okresie jego długotrwałego zwolnienia lekarskiego, trwającego od 21 września 2006r.

Wskazał, iż stosunek pracy funkcjonariuszy celnych reguluje ustawa o Służbie Celnej, normując w art. od 25 do 30 sytuacje, w których następuje lub może nastąpić ustanie stosunku służbowego. Ponadto w art. 81 do 83 zawarte są regulacje dotyczące rozpatrywania sporów funkcjonariuszy celnych ze stosunku służbowego. Stwierdził, iż wymieniona ustawa w swej treści nie normuje procedury rozwiązania stosunku służbowego, a zawiera tylko wykaz zdarzeń, które stanowią lub mogą stanowić jego przyczynę. Z tych też względów, w ocenie funkcjonariusza, aby doprecyzować moment, w którym można to uczynić, należy przywołać zasady ogólne prawa pracy. Zgodnie bowiem z art. 5 k.p., jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu pracy stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami. Według art. 41 k.p. pracodawca nie może wypowiedzieć umowy

o pracę w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy. Jedną z takich przyczyn jest choroba pracownika, która powinna istnieć w dacie złożenia przez pracodawcę oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę. I. C. podniósł, iż warunek ten w jego sytuacji został spełniony, gdyż od 21 września 2006r. przebywa na zwolnieniu lekarskim, o czym zawiadomił pracodawcę przesyłając stosowne zaświadczenie. W związku z tym, w ocenie funkcjonariusza, zaskarżona decyzja z dnia 2 lutego 2007r. została wydana niezgodnie z przepisami prawa pracy.

Z tych też względów I. C. wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie

Decyzją z dnia 23 marca 2007r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał

w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując argumenty powołane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Organ nie podzielił podniesionego przez wnioskodawcę zarzutu naruszenia art. 41 k.p. Wskazał, iż stosunki służbowe funkcjonariuszy celnych nie są stosunkami pracy w rozumieniu art. 2 k.p. i nie mają do nich zastosowania przepisy tego kodeksu na mocy ogólnej klauzuli zawartej w art. 5 k.p. Przepisy te zdaniem organu, mogą mieć zastosowanie jedynie w takim zakresie w jakim zostały wymienione w przepisie szczególnym. Zauważył, iż nieuzasadnione jest twierdzenie skarżącego, co do braku w ustawie o Służbie Cywilnej regulacji dotyczącej rozwiązania stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych. Wskazał, iż art. 81 ust. 1 tej ustawy wymienia enumeratywnie przypadki rozwiązania stosunku służbowego w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast przepisy art. 25 i 26 wskazują na przyczyny rozwiązania tego stosunku. Zgodnie z art. 81 ust. 2 powołanej ustawy - do postępowań wymienionych w art. 81 ust. 1 stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego przepisy kodeksu pracy nie mają zastosowania do rozwiązania stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych i z tego powodu zarzut naruszenia art. 41 k.p. nie znajduje uzasadnienia. Podkreślił, iż usprawiedliwiona nieobecność I. C. w służbie, nie miała wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie zakazują doręczenia decyzji w sytuacji, gdy strona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Ponadto rozpatrując wniosek o umorzenie postępowania, organ wskazał, iż brak jest ku temu przesłanek z art. 105 § 1 kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie I. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego poprzez obrazę: art. 41 w zw. z art. 42 k.p., wobec podjęcia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy; art. 30 § 2 (1) k.p., poprzez wyznaczenie okresu wypowiedzenia niezgodnie z regulacją zawartą w tym przepisie oraz art. 37 § 2 pkt 2 k.p., poprzez naruszenie uprawnienia do przysługującego mu okresu na poszukiwanie pracy;

- prawa procesowego poprzez obrazę art. 24 § 1 pkt 5 kpa, polegającą na wydaniu zaskarżonej decyzji przez osobę, która brała udział w wydaniu orzeczenia w I instancji.

W uzasadnieniu skargi I. C. nie zgodził się ze stanowiskiem organu o braku możliwości stosowania przepisów kodeksu pracy. Powtórzył argumenty powołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podkreślając, iż w złożonym wniosku nie kwestionował doręczenia decyzji, a tylko moment jej podjęcia. Pod rozwagę Sądu poddał również okoliczność podjęcia decyzji o zwolnieniu go ze służby w czasie obowiązywania decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków. Stwierdził, iż jest to o tyle istotne, iż każda z nich wiąże się z różnymi uprawnieniami. W sytuacji zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby za wypowiedzeniem przysługuje mu dotychczasowe wynagrodzenie, obliczone na zasadach określonych w kodeksie pracy, natomiast w okresie zawieszenia funkcjonariusz otrzymuje 50% dotychczasowego wynagrodzenia. Zarzucił, iż mimo to, że decyzja o zwolnieniu obowiązuje od 8 lutego 2007r. w dalszym ciągu otrzymuje 50% dotychczasowego wynagrodzenia. Uzasadniając natomiast zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa, skarżący przytoczył w tym zakresie treść uzasadnień orzeczeń sądowych.

W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej radca prawny R. K., wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone

w zaskarżonej decyzji. Podniósł ponownie, iż nie jest trafny zarzut naruszenia wymienionych przepisów kodeksu pracy. Podkreślił, iż stosunek prawny łączący funkcjonariusza celnego z zatrudniającą go jednostką Służby Celnej ma charakter administracyjno-prawny. Konsekwencją tego jest to, iż zmiana treści tego stosunku podlega kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne, w trybie przewidzianym dla postępowania administracyjnego. Stwierdził także, iż chybiony jest zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Zauważył, iż wskazany przepis dotyczy wyłączenia pracownika.

W związku z tym nie podlega wyłączeniu w trybie tego przepisu organ administracji. Podał, iż uprawnienia Dyrektora Izby Celnej jako kierownika urzędu do ponownego rozpatrzenia sprawy, wynikają z art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Cywilnej. Jest to właściwość wyłączna organu administracji kierującego urzędem. Organ ten jako właściwy w sprawie nie podlegał zatem wyłączeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej ppsa, sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ppsa).

Zaskarżonej decyzji nie można przypisać tego rodzaju naruszeń prawa wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie kwestionuje podstawy prawnej zwolnienia go ze służby i zasadności utraty zaufania do funkcjonariusza w związku

z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym. Istota sporu dotyczy możliwości zastosowania do rozwiązania stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych przepisów kodeksu pracy. Zdaniem skarżącego Dyrektor Izby Celnej nie mógł, wbrew wymogom art. 41 w zw. z art. 42 k.p., wydać decyzji o zwolnieniu go ze służby w czasie przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim. Ponadto w ocenie I. C. organ wyznaczył okres wypowiedzenia niezgodnie z art. 30 § 2 (1) k.p. oraz z naruszeniem art. 37 § 2 pkt 2 k.p. nie uznał prawa skarżącego do przysługującego mu okresu na poszukiwanie pracy. Stwierdzić należy, iż zarzuty te nie są zasadne. Natomiast jest prawidłowe, wyrażone w tym zakresie w zaskarżonej decyzji, stanowisko organu. Organ orzekający słusznie podnosi, iż stosunek służbowy funkcjonariusza celnego ma charakter administracyjno-prawny. Funkcjonariusz celny nie pozostaje bowiem w stosunku pracy, ale w stosunku służby. Ten rodzaj zatrudnienia nie podlega przepisom kodeksu pracy, lecz w całości regulowany jest ustawą o Służbie Celnej. Kwestie związane z ustaniem stosunku służbowego zostały tam uregulowane kompleksowo, a ustawa ta nie odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu pracy. Tak więc organ nie mógł naruszyć wymienionych przepisów skoro kodeks pracy nie ma w ogóle w sprawie zastosowania.

Sąd nie dostrzegł również, sugerowanych przez skarżącego nieprawidłowości odnośnie wydania decyzji o zwolnieniu go ze służby w czasie obowiązywania decyzji

o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków. Zaznaczyć należy, iż zawieszenie

w czynnościach służbowych i zwolnienie ze służby, są zdarzeniami nie pozostającymi ze sobą w związku. Jak już wskazano przepisy kodeksu pracy, w tym dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę, nie mogą mieć zastosowania do stosunku służbowego funkcjonariusza celnego. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej zawiadomienie o zwolnieniu ze służby doręcza się funkcjonariuszowi

z trzymiesięcznym wyprzedzeniem w okresie służby stałej. Natomiast w myśl ust. 2 tego unormowania funkcjonariusz celny może być zwolniony od pełnienia służby, jeżeli jest to uzasadnione dobrem służby, z zachowaniem prawa do uposażenia. Zatem w okresie trzymiesięcznym poprzedzającym zwolnienie, funkcjonariuszowi przysługuje uposażenie na zasadach ogólnych z uwzględnieniem wszystkich okoliczności mających wpływ na jego wysokość. Skoro ustawodawca upoważnił organ do zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, ustalając, iż w okresie zawieszenia funkcjonariuszowi celnemu przysługuje uposażenie w wysokości 50 % uposażenia przysługującego w dniu zawieszenia, to w tym okresie funkcjonariusz nie może otrzymywać całego uposażenia i nie ma wpływu na to bieg terminu zwolnienia ze służby.

Sąd nie podziela również zarzutu odnośnie wydania decyzji z naruszeniem

art. 24 § 1 pkt 5 kpa, stanowiącym iż pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu skarżonej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra ( przez pojęcie ministra należy rozumieć też kierowników centralnych urzędów administracji rządowej, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych (art. 5 § 2 pkt 4 kpa ) nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem postępowanie w trybie art. 127 § 3 kpa nie jest klasycznym postępowaniem dwuinstancyjnym obejmującym działanie dwóch organów niższej

i wyższej instancji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpatruje ten sam organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Okoliczność ta nie pozostaje bez wpływu na ocenę zastosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa wobec osób pełniących funkcje organu.

O ile sporną jest kwestia wyłączenia pracownika organu, który jako członek organu kolegialnego, albo osoba upoważniona przez organ miałby ponownie rozpatrywać sprawę na skutek wniesionego środka zaskarżenia, co obrazują przytoczone w skardze fragmenty uzasadnień Naczelnego Sądu Administracyjnego. O tyle nie może budzić wątpliwości, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie może mieć zastosowania do osoby pełniącej funkcje organu. Bowiem co podkreślić należy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpatruje ten sam organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Dyrektor Izby Celnej jako jednoosobowy organ właściwy rzeczowo

i miejscowo do rozpatrzenia wniosku nie mógł podlegać wyłączeniu od załatwienia sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.