Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1940/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2, art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 174 pkt. 1, art. 176, art. 134 § 1, art. 113 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. R. działająca jako opiekun prawny W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 57/11 w sprawie ze skargi Z. R. działająca jako opiekun prawny W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. postanawia sprostować niedokładność w sentencji zaskarżonego wyroku w ten sposób że przy określeniu strony skarżącej po słowach "Z. R." dodać "działająca jako opiekun prawny W. R."; 2. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 57/11 oddalił skargę Z. R., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezydent Miasta Bydgoszczy decyzją z dnia [...] października 2010 r. wydaną na podstawie art. 2, art. 9 ust. 2 i ust. 12 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, poz. 992) odmówił przyznania W. R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. R.- opiekun prawny W. R.- oświadczyła, że rozliczając się wspólnie z córką, błędnie odpisała swój sprzęt rehabilitacyjny z renty socjalnej córki. W związku z tym dokona korekty zeznania podatkowego i zwróci do Urzędu Skarbowego kwotę 135 zł, na potwierdzenie czego otrzyma z nowe zaświadczenie o dochodach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że Z. R. sprawuje opiekę prawną nad swoją ubezwłasnowolnioną (postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia 29 grudnia 1989 r.) córką W. R.. W dniu 9 września 2012 r. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zasadniczym powodem odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego było przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do tego przepisu świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 12 cytowanej ustawy w przypadku, gdy rozstrzyga się o prawie do świadczeń osoby uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. Dochód W. R. uzyskany w 2009 r. nie pomniejsza kwota 55 zł wpłacona na rzecz komornika. Art. 3 ust. 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych określa bowiem, co zalicza się do dochodu rodziny, a art. 9 ust. 3 i art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów definiuje pojęcie utraconego dochodu. Treść powołanych przepisów wskazuje, że wpłata dokonana przez opiekunkę osoby uprawnionej nie spowodowała utraty dochodu w takim rozumieniu. Przy obliczaniu dochodu zgodnie z art. 3 pkt 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych odliczeniu ulega jedynie podatek skorygowany o kwotę 135 zł. Kwota miesięcznego dochodu uzyskanego przez W. R. wyniosła 729,54 zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące 725 zł. Organ dodał także, że nie było podstaw, aby uznać, że zaświadczenie komornika stwierdzające, iż w 2009 r. na poczet alimentów wyegzekwowano i przekazano wierzycielce kwotę 2756,32 zł, nie odpowiada rzeczywistości, zwłaszcza z uwagi na treść § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o świadczenia z funduszu alimentacyjnego z dnia 7 lipca 2010 r. (Dz.U. Nr 123, poz. 836).

W ocenie SKO w rozpoznawanej sprawie oprócz tego, że Z. R. sprawuje opiekę prawną nad W. R., to tworzą one rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż zamieszkują pod wspólnym adresem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a nadto wspólnie rozliczają się z dochodów. W związku z tym dochód stanowiący podstawę ustalenia kryterium dochodowego należało ustalić na podstawie art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 9 rozporządzenia, sumując kwotę 8945,40 zł (9830,11 minus 9% składniki na ubezpieczenie zdrowotne) i kwotę 5998,19 zł (6739,76 zł minus 9% składniki na ubezpieczenie zdrowotne, minus 135 zł podatku) oraz kwotę 2756,32 zł tytułem alimentów uzyskanych w 2009 r. przez W. R. (zaświadczenie komornika z dnia 8 września 2010 r.) Uzyskany łączny dochód w wysokości 17699, 91 zł podzielony na 2 członków rodziny oraz przez 12 miesięcy daje średni miesięczny dochód na 1 osobę w rodzinie w wysokości 737,50 zł, co również przekracza kryterium dochodowe (725 zł). Przekroczenie kryterium dochodowego przez ubiegającą się o świadczenie jest okolicznością przesądzającą o odmowie przyznania świadczenia bez względu na wielkość przekroczenia, czy też inne okoliczności towarzyszące sprawie.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Z. R., działając jako opiekun prawny W. R. i domagając się przyznania jej córce alimentów od października 2010 r. Wyjaśniła, że nie prowadzi z córką wspólnego gospodarstwa domowego, jest osobą samotną, a emerytura z trudem wystarcza jej na utrzymanie. Ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu w piśmie z dnia 14 maja 2011 r. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji z powodu naruszenia przez te organy prawa, a w szczególności art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez przyjęcie, że W. R. nie przysługuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego, gdyż jej dochód w 2009 r. miał przekroczyć 725 zł, podczas gdy w świetle okoliczności niniejszej sprawy należało przyjąć, że dochód był niższy i kwoty tej nie przekroczył. Wskazał, że stanowisko organu, co do odmowy zasadności potrącenia kwoty 55 zł nie wydaje się słuszne. Niezależnie bowiem od tego, jaki był cel zwrotu komornikowi sądowemu kwoty 55 zł, faktem jest, że zwrot ten nastąpił z kwoty rentowej uprzednio przekazanej W. R. przez komornika. Skoro uprawniona została o taką kwotę zubożona, to należy uznać, że zwrot komornikowi kwoty 55 zł posiada cechę "utraty dochodu" w rozumieniu art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a. skargę Z. R. oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 9 tej ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym świadczenie to przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W niniejszej sprawie koniecznym było zatem ustalenie czy wspomniany dochód przekroczył kwotę graniczną. W celu wyjaśnienia tej kwestii należało mieć na uwadze treść art. 3 pkt 1 ppkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mającego zastosowanie w sprawie w związku z art. 2 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepis ten stanowi, że dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W związku z tym, że uprawniona wnioskuje o świadczenie za okres zasiłkowy liczony od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r., należało wziąć pod uwagę dochód uzyskany w 2009 r. Ustawodawca przewidział w art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że w przypadku, gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. W ocenie Sądu I instancji przepis ten reguluje kwestie sposobu obliczania dochodu w sytuacji faktycznej takiej, jaka występuje w niniejszej sprawie. Skoro ustawodawca przewidział specjalne rozwiązanie w przypadku ustalania dochodu osoby uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, to nie ma potrzeby rozważania kwestii przekroczenia (lub nie) dochodu granicznego w przypadku zsumowania dochodu uprawnionej i jej matki, czym dodatkowo zajął się organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze treść art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należało więc zsumować kwotę 2756,32 zł wynikającą z zaświadczenia komornika z dnia 8 września 2010 r., przekazaną w 2009 r. opiekunce prawnej W. R. z tytułu zasądzonych na jej rzecz alimentów, oraz kwotę 5998,18 zł stanowiącą dochód roczny W. R. z tytułu renty socjalnej pomniejszony o 9 % składkę na ubezpieczenie zdrowotne (6133,18 zł), od którego następnie odjęto kwotę 135 zł w związku z korektą zeznania podatkowego (vide: zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia 9 września 2010 r. i z dnia 25 listopada 2010 r.). Łącznie stanowi to kwotę 8754,50 zł, która następnie po podzieleniu przez 12 daje kwotę dochodu średniego miesięcznego w 2009 r. w wysokości 729,54 zł. Tak obliczany dochód uprawnionej W. R. przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (725 zł). Prawidłowo w zaskarżonej decyzji organ przyjął, że nie ma podstaw prawnych, aby od dochodu uprawnionej odjąć kwotę 55 zł, którą Z. R. wpłaciła na konto komornika w dniu 23 listopada 2010 r. Jedyną bowiem wynikającą z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów możliwością dalszego pomniejszenia dochodu uprawnionej mogłoby być uznanie określonego dochodu za utracony, bowiem art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy przewiduje, że w przypadku utraty dochodu prawo do świadczenia z funduszu ustala się na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego na podstawie dochodu pomniejszonego o utracony dochód. Jednakże zgodnie z art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez utratę dochodu należy rozumieć tylko taką utratę, która spowodowana jest uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudniania lub innej pracy zarobkowej, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Żadna z powyżej wymienionych okoliczności bezspornie nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Nie można więc uznać, że skarżąca wpłacając na konto komornika kwotę 55 zł, utraciła dochód i można o tą kwotę pomniejszyć jej dochód.

W skardze kasacyjnej Z. R., działając jako opiekun prawny W. R., reprezentowana przez adwokata, domagała się uchylenia powyższego wyroku. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów oraz naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 134 § 1 P.p.s.a. przez uznanie zaskarżonej decyzji SKO w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. jako odpowiadającej prawu, naruszenie art. 113 § 1 P.p.s.a. polegające na uznaniu sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, podczas gdy nie wyjaśniono, gdzie znajduje się centrum życiowe uprawnionej do alimentów i z kim prowadzi ono wspólne gospodarstwo domowe oraz jakim dysponuje dochodem na jedną osobę.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał że W. R. nie zamieszkuje wraz z matką i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Natomiast prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z J. N. i mieszka z nim. J. N. w 2009 r. uzyskał dochód 8413,10 zł, co po odliczeniu należnego podatku od osób fizycznych i składek na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 7455,06 zł, a kwota ta podzielona na 12 miesięcy daje dochód 621, 23 zł miesięcznie. Wobec powyższego dochód na osobę w gospodarstwie domowym uprawnionej wynosi poniżej ustawowego progu 725 zł.

Skarżący kasacyjnie podkreślił, że WSA w Bydgoszczy mimo posiadanych informacji, że W. R. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z J. N. nie przeprowadził w związku z tym postępowania dowodowego ani też nie uchylił zaskarżonej decyzji celem przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z przytoczonego przepisu wynika, że dokonywana przez Sąd II instancji kontrola zaskarżonego wyroku, w przypadku ustalenia, iż postępowanie poprzedzające jego wydanie nie jest dotknięte żadną z wad określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a., ogranicza się wyłącznie do oceny zasadności podstaw przywołanych i uzasadnionych w skardze kasacyjnej.

Niniejsza skarga kasacyjna rozpoznawana w tym zakresie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawione w podstawach kasacyjnych zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W takiej sytuacji co do zasady najpierw rozpoznaniu podlegają zarzuty odnoszące się do złamania przepisów postępowania. Jednakże ocena czy określone fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zależy nie tylko od tego, jakie są to fakty, ale przede wszystkim od tego, jak sformułowana i jak powinna być rozumiana norma prawna, która w rozpatrywanej sprawie została zastosowana. Dokonane ustalenia faktyczne oceniane są w aspekcie określonego przepisu prawa materialnego, który wyznacza zakres koniecznych ustaleń faktycznych i ma rozstrzygające znaczenie dla oceny, czy określone fakty, jako ewentualny przedmiot dowodu, mają czy mogą w ogóle mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Innymi słowy o tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne dla załatwienia danej sprawy decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego a nie subiektywne przekonania strony. Z tych względów celowe jest rozważenie w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. tj. z 2009 r., Nr 1, poz. 7- dalej powoływana też jako ustawa z dnia 7 września 2007 r.).

Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza niewłaściwe odczytanie przez sąd treści przepisu. W takim przypadku skarżący kasacyjnie powinien określić, jak zastosowany przepis powinien być rozumiany i na czym miał jego zdaniem polegać błąd sądu w rekonstrukcji treści konkretnej normy prawnej. Niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował formy dokonanego zaskarżonym wyrokiem naruszenia przepisu prawa materialnego. Taki mankament jest istotny z uwagi na obligatoryjne elementy skargi kasacyjnej, wskazane w art.176 P.p.s.a., a także ze względu na to, że błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie, to dwie różne postaci złamania prawa. Skoro jednak z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że kasator upatruje uchybienia przede wszystkim w niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa materialnego, to NSA nie uznał omawianej wady za przeszkodę uniemożliwiającą nadanie skardze prawidłowego biegu.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 7 września 2007 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W myśl zaś ustępu 1 powołanego artykułu świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się zatem na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uprawnionej. Chodzi tu przy tym o dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art.2 pkt. 4 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r.). W kontekście przesłanek, od których uzależnione jest prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, istotna jest legalna definicja rodziny, zawarta w art.2 pkt.12 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Stosownie do tego ostatniego przepisu przez rodzinę należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także osobę uprawnioną. Jednakże do rodziny w tym znaczeniu nie zalicza się: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko, d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

Z powyższych przepisów wynika, że dla ustalenia czy określona osoba wchodzi w skład rodziny bez znaczenia w rozumieniu przytoczonych regulacji jest fakt wspólnego gospodarowania. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, w myśl którego ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia jedynie ściśle określony stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku rodziny w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Zatem ustalanie tych faktów w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia, nawet gdy nie zachodzi sytuacja szczególna, o której mowa w art.2 pkt.12 zdanie drugie ppkt. a ustawy z dnia 7 września 2007 r. Dlatego wytyk złamania zaskarżonym wyrokiem art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 7 września 2007 i art.134 § 1 P.p.s.a. oraz podniesiony jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut niewyjaśnienia sprawy przez organy, a co za tym idzie naruszenia zasad przewidzianych w art.77 § 1 i art.75 kpa, uznać należy za całkowicie chybiony.

W rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustalono, że osoba uprawniona do alimentów posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem świadczenie z funduszu alimentacyjnego mogłoby jej przysługiwać bezterminowo, ale tylko wówczas gdyby jej przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy nie przekraczał ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego. W sprawie bezsporne jest, że W. R. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną i pozostaje pod opieką prawną swojej matki Z. R. (zaświadczenie Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 marca 1990 r., sygn. akt [...]). W związku z powyższym- jak trafnie przyjął WSA w Bydgoszczy- ma do niej zastosowanie regulacja szczególna zawarta w art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że w przypadku gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. Zatem w tym przypadku nie można brać pod uwagę dochodu ani opiekuna prawnego ani innej osoby (np.chłopaka), z którymi osoba ubezwłasnowolniona ma ewentualnie zamieszkiwać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe. W sprawie decydujące znaczenie miało ustalenie dochodu uzyskanego przez osobę uprawnioną w roku 2009. Z zaświadczenia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia 8 września 2010 r. (k-20 akt administracyjnych) wynika, że w 2009 r. na poczet alimentów wyegzekwowano i przekazano wierzycielce (opiekunowi prawnemu W. R.) kwotę 2756,32 zł. Następnie do tej kwoty należy dodać kwotę 5998,18 zł stanowiącą dochód roczny osoby uprawnionej do alimentów z tytułu renty socjalnej. Łącznie stanowi to kwotę 8754,50 zł, która następnie po podzieleniu przez liczbę miesięcy w roku kalendarzowym daje kwotę 729,54 zł. Kwota ta stanowiąca średni miesięczny dochód osoby uprawnionej do alimentów w roku 2009 niewątpliwie przekracza próg dochodowy określony w powołanym art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. W przepisie tym ustawodawca zastrzegł, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje jedynie wnioskodawcom, którzy nie osiągają dochodu wyższego niż opisany w przywołanym unormowaniu. Przekroczenie przedmiotowego kryterium oznacza, że organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony. Zatem Sąd I instancji słusznie stwierdził, że skoro tak obliczony dochód W. R. przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy, wynoszące 725 zł, to nie ma żądnych podstaw prawnych do przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a podjęte w jej sprawie decyzje obowiązujących przepisów prawa nie naruszają.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako nietrafny należy także ocenić zarzut dotyczący art. 113 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy Sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie omawianej normy w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA w Bydgoszczy zamknął rozprawę, pomimo że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, bowiem Sąd I instancji nie zbadał, gdzie znajduje się centrum życiowe osoby uprawnionej do alimentów, a w konsekwencji nie ustalił, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe ze swym chłopakiem. Taki wytyk pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw, bowiem wspomniane okoliczności- o czym już była wcześniej mowa- nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ponadto zauważyć należy, że art.113 § 1 P.p.s.a. ma charakter porządkowy i określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym. Trudno powołany przepis naruszyć, o ile strona powołująca się na ten zarzut nie zgłaszała w postępowaniu sądowym żadnych wniosków dowodowych. W orzecznictwie jak i doktrynie nie budzi wątpliwości, że dostateczne wyjaśnienie sprawy, o którym mowa w przepisie art. 113 § 1 P.p.s.a., to "stan zdolności sprawy do wydania wyroku", niezależnie od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej. W konsekwencji strona, która nie zgłaszała wniosków dowodowych, nie może skutecznie zarzucać w postępowaniu kasacyjnym naruszenia art. 113 § 1 P.p.s.a. Co więcej, zarzut naruszenia tego przepisu nie może być samodzielną podstawą skargi kasacyjnej (por. np. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2008 r., I FSK 698/06, LEX nr 466168, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2007 r., I OSK 1755/06, LEX nr 417559 czy też B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006 r., s. 257). Skoro więc strona skarżąca nie zgłaszała żadnych wniosków dowodowych w postępowaniu sądowym Sądowi I instancji nie można zarzucić naruszenia art. 113 § 1 P.p.s.a. Tym samym również i ten wytyk nie mógł odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że WSA w Bydgoszczy niedokładnie oznaczył stronę skarżącą, wskazując, że skargę wniosła Z. R., zamiast Z. R. działająca jako opiekun prawny W. R. NSA postanowił z urzędu sprostować powyższą niedokładność sentencji wyroku Sądu I instancji na podstawie art.156 § 1 i § 3 P.p.s.a.

Natomiast skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.