Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 944/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 § 1, 2, 6 i 7, art. 119 pkt 2 i art. 120, art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Iwona Ścieszka, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 413/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. P. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

J. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] w związku z upływem wyznaczonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 18 grudnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 413/15 3-miesięcznego terminu zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], pochodzącej z hip. "[...]" działka nr [...] oraz wezwaniem Prezydenta [...]do wykonania ww. wyroku. W skardze J. P. wniosła o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznaniu wniosku o ustalenie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2020 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego [...] lutego 2021 r.; 2) przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł; 3) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przypisanych; 4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2015 r. sygn. l SA/Wa 413/15 zobowiązano Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "[...], dz. Nr [...]" w terminie 3 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 500 zł i 3.000 zł za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r. W wyroku z 12 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1987/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z brakiem podejmowania jakichkolwiek czynności zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie odszkodowania pismem [...] marca 2021 r. Prezydent [...] został wezwany do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r. Pomimo tego Prezydent [...] do dnia wniesienia skargi nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Jeżeli chodzi o wysokość grzywny skarżąca wskazała, że zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2020 r. i w drugim półroczu 2020 r. przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2020 r. wyniosło [...] zł, a w drugim półroczu 2020 r. wyniosło [...] zł. Zatem biorąc po uwagę powyższe kwoty, jak i sądowe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania sprawy oraz wezwanie organu do wykonania wyroku, zasadne jest nałożenie na Prezydenta [...] grzywny adekwatnej do bezczynności organu w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2015 r.

Odnośnie zaś wysokości sumy pieniężnej J. P. podniosła, że jest to dodatkowy środek dyscyplinujący organ, który powinien być stosowany wyłącznie, gdy występuje obawa, że w przypadku braku zastosowania tego środka organ dalej nie zakończy postępowania. W niniejszej sprawie zostały spełnione obie przesłanki zasądzenia sumy pieniężnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki, obawa, że bez przyznania sumy pieniężnej wyrok nie zostanie wykonany.

Skarżąca uważa, że Prezydent [...] pozostaje w niniejszej sprawie w wyjątkowo rażącej zwłoce bowiem nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z 18 grudnia 2015 r. blisko 6 lat.

Skarżąca zauważyła, że niewykonywanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

Skarżąca podkreśliła, że stosowanie środków w postaci grzywien nie stanowi dla Prezydenta [...] wystarczającego bodźca do wykonywania wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca, poza skargami na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie ma innych instrumentów prawnych skutecznego oddziaływania na Prezydenta [...] w celu zakończenia postępowania. Dlatego też zasadny jest wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Suma pieniężna stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Zatem zasadne jest przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, ze względu na to, że od blisko 7 lat oczekuje na rozpoznanie złożonego [...] sierpnia 2014 r. wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, podczas gdy Prezydent [...] nie podejmuje żadnych działań w celu rozpoznania tego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Postępowanie w powyższej sprawie znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie, czy strona spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 2 tej ustawy oraz ustalania, czy osoby występujące z wnioskiem o odszkodowanie posiadają do tego odpowiednią legitymację. Obecnie pozyskany materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiotowej sprawie. Na etapie weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono, że geodeta A. K. w opracowaniu geodezyjnym z [...] maja 2019 r., znajdującym się w aktach sprawy, błędnie określiła teren dawnej nieruchomości hipotecznej na mapie, a tym samy błędnie została określona również księga hipoteczna. W związku z powyższym [...] kwietnia 2021 r. przekazano właściwej jednostce zlecenie wykonania nowego opracowania geodezyjnego. W aktach sprawy znajduje się wyłącznie wypis z aktu notarialnego N.Rep. [...] potwierdzający stan własności na dzień jego zawarcia, tj. na [...] listopada 1927 r. Organ podjął próby odszukania księgi hipotecznej prowadzonej dla nieruchomości pochodzącej z "[...]", dz. nr [...]. W wyniku kwerendy uzyskano informację o braku księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości. Księga wieczysta wskazana przez geodetę A. K. nie obejmowała nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Prezydent [...] wskazał, że podjęte przez organ czynności zmierzają do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiotowej sprawie, przy czym z uwagi na problemy związane z ustaleniem dokładnego położenia oraz dawnej księgi hipotecznej, obejmującej przedmiotową nieruchomość, wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego będzie możliwe dopiero po wyjaśnieniu powyższych istotnych kwestii.

Z uwagi na wynikający z art 7 i art 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art 35 kpa.

Ponadto organ zaznaczył, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane wagą tych spraw, ich złożonym charakterem oraz stopniem skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie ustalone w toku tych postępowań, co nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 18 grudnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 413/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 21 sierpnia 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], pochodzącej z hip. "[...]" działka nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął [...] czerwca 2016 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 413/15 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy [...] marca 2016 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał powyższego wniosku o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu.

Ponadto prawomocnym wyrokiem z 9 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1645/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 18 grudnia 2015 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał [...] sierpnia 2017 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy.

Z akt sprawy wynika też, że prawomocnym wyrokiem z 12 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1987/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] kolejną grzywnę w wysokości 3.000 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 18 grudnia 2015 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał [...] czerwca 2019 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy.

Poza sporem jest to, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie Prezydent [...] nie załatwił wniosku J. P. o odszkodowanie z [...] sierpnia 2014 r.

Skarga o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna.

Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa", grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta m.st. Warszawy prawomocnego wyroku Sądu z 12 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1987/1812 wraz z aktami sprawy, a także mając na uwadze już 2-krotnie wymierzone grzywny Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi kolejnej grzywny w wysokości 2.000 zł.

Przy wymiarze wysokości grzywny Sąd wziął również po uwagę to, że: 1) wniosek o odszkodowanie został stosunkowo niedawno złożony (w 2014 r.), biorąc pod uwagę inne tego typu sprawy rozpoznawane przez Sąd, 2) zwłoka organu w załatwieniu sprawy po wyroku Sądu z 12 lutego 2019 r. (uwzględniając okres od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenie biegu terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym wynikające z ustawodawstwa dotyczącego COVID-19) wynosi około 2 lat; 3) po wyroku Sądu z 12 lutego 2019 r. organ nie był zupełnie bezczynny - podejmował w sprawie czynności mające na celu wyjaśnienie okoliczności sprawy odszkodowawczej. [...] listopada 2019 r. zlecił geodecie A. K. sporządzenie opracowania geodezyjnego m.in. dla działki nr [...] pochodzącej z nieruchomości hipotecznej pn. "[...]". Pismem z [...] sierpnia 2019 r. organ zwrócił się do sądu wieczystoksięgowego o przesłanie wykazu z działu I i II księgi hipotecznej "Wyględów hip. Nr [...]", z której (wg geodety) została wydzielona działka nr [...]; 4) przyczyny przeciągającego się niezałatwienia sprawy zasadniczo wynikają z zalegającej w organie bardzo dużej ilości spraw tego typu, co znane jest Sądowi z urzędu, a co zasygnalizował organ także w odpowiedzi na skargę.

Mimo to wyrok Sądu z 18 grudnia 2015 r. zobowiązujący do rozpoznania wniosku o odszkodowanie nie został wykonany, mimo upływu ponad 5 lat, licząc od upływu terminu trzech miesięcy wyznaczonego przez Sąd w ww. wyroku, do dnia orzekania w niniejszej sprawie.

Wobec takiego stanu rzeczy Sąd stwierdził, że utrzymująca się bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku Sądu z 18 grudnia 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd uznał za zasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa. Zdaniem Sądu, tego rodzaju dodatkowa sankcja finansowa winna być wymierzona obok grzywny, skoro dotychczasowe grzywny nie odniosły zamierzonego skutku, a organ nawet nie wyznaczył nowego termin załatwienia sprawy, mimo obowiązku wynikającego z art. 36 kpa. Z drugiej jednak strony Sąd wziął pod uwagę, że zwłoka organu zasadniczo wynika z utrzymującej się od lat sytuacji zalegania w organie bardzo dużej ilości spraw odszkodowawczych oraz także z ujawnionych w toku niniejszej sprawy problemów z geodezyjnym rozliczeniem przeddekretowej nieruchomości w obecnych działkach ewidencyjnych.

Wobec tego Sąd uznał, że adekwatną do okoliczności sprawy będzie suma we wnioskowanej przez skarżącą wysokości 2.000 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7 oraz art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).