Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4282/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 września 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 474/17 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od J.J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z [...] kwietnia 2017 roku w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Decyzją z [...] grudnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Olsztynie, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 471 ze zm. - dalej: u.g.h.), wymierzył J.J. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] karę pieniężną w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach: Apex Multi Magic nr [...] i Apollo Games nr [...] poza kasynem gry, w lokalu przyległym do sklepu [...], ul. [...] w M.

Organ wskazał, że 14 kwietnia 2016 r. ujawniono obecność wskazanych automatów w przedmiotowym lokalu, które były podłączone do sieci i aktywne. Przeprowadzony eksperyment procesowy pozwolił na ustalenie, że gry rozgrywają się z ograniczoną ingerencją ze strony grającego, który jest pozbawiony możliwości wywierania jakiegokolwiek realnego wpływu na ich przebieg i wynik, który pozostaje poza sferą oddziaływania grającego i niezależny jest od jego zdolności psychomotorycznych, a także nabytych umiejętności, doświadczenia i stopnia wytrenowania.

Do materiału zgromadzonego w sprawie została włączona także opinia biegłego sądowego z dnia 24 marca 2014 r., w której biegły stwierdził, że gry realizowane są na urządzeniu komputerowym, w celach komercyjnych – wymagają wniesienia opłat, bez możliwości bezpośredniej wypłaty wygranej pieniężnej. W przypadku gier wideo polegających na gromadzeniu punktów kredytowych, są to gry losowe – o układzie symboli decyduje algorytm gry. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, że automaty do gry - będące przedmiotem niniejszego postępowania - umożliwiają prowadzenie gier, zawierających element losowości, oferując wygrane rzeczowe w postaci możliwości prowadzenia kolejnych gier za punkty uzyskane tytułem wygranej w poprzedniej grze. Automaty spełniają tym samym definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h.

Organ wywodził, że skarżąca, która była dysponentem automatów, urządzała na nich gry poza kasynem gry, bez koncesji oraz bez rejestracji automatów, tj. z pominięciem wymogów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i art. 23a ust. 1 u.g.h. Zaznaczono przy tym, że skarżąca, na mocy stosownej umowy, wydzierżawiała część powierzchni lokalu umożliwiającą zainstalowanie i eksploatację ujawnionych w tym lokalu automatów.

J.J. wniosła odwołanie od tej decyzji.

Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ podkreślił, że skarżąca nigdy nie posiadała zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w formie kasyna gry i w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a przedmiotowe automaty nie posiadały poświadczenia rejestracji. Organ dokonał wykładni przepisów art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., w których określono cechy gier na automatach, z uwzględnieniem okoliczności niniejszej sprawy. Podkreślono, że prawidłowość ustaleń co do charakteru automatów potwierdziła kontrola przeprowadzona w lokalu, eksperyment oraz opinia biegłego sądowego, włączona jako dowód do niniejszego postępowania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie przyjął, że "urządzającym gry" będzie każdy podmiot, który udostępnia sprzęt, lokal, określa system gry i wygrane, bez względu na formę prawną prowadzonej działalności. Istotne jest tylko ustalenie, że gra na automacie została urządzona poza kasynem gry.

Skargę na tę decyzję wywiodła J.J.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).

Odwołując się do dyspozycji art. 269 § 1 p.p.s.a. oraz uchwały podjętej przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji uznał, że nie mogą odnieść zamierzonego skutku twierdzenia o bezskuteczności art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wobec braku notyfikacji projektu u.g.h.

W ocenie Sądu I instancji organy dokonały prawidłowej wykładni art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przeprowadzone w sposób prawidłowy przez organy postępowanie, w tym eksperyment procesowy, pozwoliło na ustalenie, że na zatrzymanych automatach, prowadzone były w celach komercyjnych gry zawierające element losowości, a więc spełnione zostały przesłanki z art. 2 ust. 5 u.g.h., pozwalające zakwalifikować to urządzenie do gry, jako gry na automatach. Bez wątpienia, gry urządzane na tych urządzeniach miały charakter komercyjny - udział w grze wymagał uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Natomiast biegły sądowy potwierdził, że gry miały też charakter losowy. O układzie symboli wyświetlonych na zatrzymanych bębnach decydował algorytm gry, a nie gracz. Wynik gry był niezależny od gracza, który pozbawiony był możliwości wywierania jakiegokolwiek realnego wpływu na ich przebieg i wynik, który pozostawał poza sferą oddziaływania grającego i niezależny był od jego zdolności psychomotorycznych, takich jak spostrzegawczość, refleks, zręczność, a także nabytych umiejętności, doświadczenia i stopnia wytrenowania. Sąd I instancji uznał zatem za niezasadne stanowisko, że rzeczone automaty mają cechy quizomatów, skoro oferowane gry mają charakter losowy, a wynik każdej pojedynczej gry jest zależny od przypadku oraz, po uruchomieniu gry, o jej wyniku decyduje algorytm gry.

Sąd I instancji wskazał też, że skarżąca wydzierżawiała spółce [A] Sp. z o.o. w O. część lokalu, która była wykorzystywana przez dzierżawcę do zainstalowania i użytkowania urządzeń do gier. Świadczy o tym ramowa umowa dzierżawy powierzchni zawarta pomiędzy skarżącą a ww. spółką. Z tytułu tej umowy dzierżawca płacił skarżącej miesięczny czynsz dzierżawy w wysokości 200 zł. Czynsz dzierżawy był uzależniony od eksploatowania urządzeń do gier. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał za słuszne stanowisko organu, że udział skarżącej w urządzaniu gier nie sprowadzał się wyłącznie do wydzierżawiania powierzchni pod instalację urządzeń. Sąd I instancji wskazał na wyjaśnienia skarżącej złożone 14 kwietnia 2016 r., z których wynikało, że przy wyższych wygranych sięgających 10-300 zł, maksymalnie 500 zł, gracze zgłaszali wygrane skarżącej, która następnie żeby nie blokować urządzenia, sprawdzała je, kasowała kluczem i wypłacała wygrane. W ocenie Sądu I instancji działania te ewidentnie wskazywały, że strona skarżąca współuczestniczyła w urządzaniu gier na rzeczonych automatach.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w okolicznościach niniejszej sprawy organy prawidłowo oceniły zatem, że skarżąca urządzała gry na ujawnionych automatach, gdyż to ona podpisała umowę dzierżawy, umożliwiając dzierżawcy wystawienie ich w miejscu publicznym i czerpanie korzyści z ich użytkowania. Sama skarżąca również z tego tytułu czerpała korzyści finansowe, a także, podejmowała czynności związane z obsługą tych automatów.

Sąd I instancji wskazał, że w kontrolowanej sprawie niesporne też było, że skarżąca nie legitymowała się koncesją na prowadzenie kasyna gry, a gry na ujawnionych w lokalu automatach urządzane były poza kasynem gry. Stwierdzenie tych okoliczności, w ocenie Sądu I instancji zasadnym czyniło zastosowanie art. 89 ust. 1 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia kontroli, kiedy to automaty do gier były użytkowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał też, że z uwagi na związanie Sądu oceną prawną, wyrażoną w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, za prawidłową uznać należało także, dokonaną przez organy celne, kwalifikację deliktu popełnionego przez skarżącą do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (urządzanie gier na automacie poza kasynem gry) i w rezultacie wymierzenie skarżącej kary w wysokości ustalonej zgodnie z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła J. J., zaskarżając go w całości i żądając jego uchylenia oraz rozpoznanie skargi co do istoty na mocy art. 188 p.p.s.a., alternatywnie uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania Sądowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się do wydzierżawienia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty do gier prowadzącemu działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności wykraczających poza zakres czynności obciążających wydzierżawiającego powierzchnię lokalu, a tym samym niezasadne objęcie skarżącej zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry";

2) art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: k.c.) w zw. z art. 693 § 1 i 2 k.c. poprzez dokonanie przez Sąd (także w drodze aprobaty ustaleń organu) błędnej wykładni umowy dzierżawy zawartej pomiędzy [A] Sp. z o.o. oraz J. J. wskutek przyjęcia, że z umowy tej wynikają dla skarżącej prawa i obowiązki istotnie odmienne niż wynikające ze zwykłej umowy dzierżawy powierzchni, w sytuacji kiedy czynności J.J. nie mogą świadczyć o podejmowaniu przez skarżącą działalności możliwej do określenia mianem "urządzania gier".

Zarzucono również mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy obrazę przepisów postępowania w postaci naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, w sytuacji gdy przy rozważeniu całokształtu sprawy istniały podstawy do uchylenia decyzji i uwzględnienia skargi, gdyż art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jako norma sankcjonująca wespół z sankcjonowanym nim art. 14 ust. 1 u.g.h. stanowi "regulację techniczną", co powoduje, iż zgodnie z koncepcją norm sprzężonych, w braku możliwości zastosowania norm sankcjonowanych niemożliwe jest również zastosowanie norm sankcjonujących, co wyklucza w stanie faktycznym sprawy wymierzenie skarżącej jakiejkolwiek kary pieniężnej z art. 89 u.g.h.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku organ - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych przez jej autora, jest bowiem związany zarzutami i wnioskami tego środka odwoławczego (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania, której przyczyny określone są w § 2 wskazanego przepisu, a która w niniejszej sprawie nie występuje.

Jak wynika z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie prawa materialnego, określone w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., może przejawiać się w dwóch postaciach – jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego – że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

Stawiając zaś zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09).

Z zestawienia ww. przepisów wynika, że autor skargi kasacyjnej musi tak sformułować zarzuty skargi kasacyjnej, aby w sposób niebudzący wątpliwości wynikało z nich, naruszenie których przepisów jest zarzucone i w jaki sposób się ono przejawia, a także jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane naruszenie przepisów postępowania.

Przytoczenie tych zasad rządzących formułowaniem zarzutów skarg kasacyjnych jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że autor tego środka odwoławczego nie w pełni poprawnie sformułował zarzuty. Nie powiązał bowiem zarzutów naruszenia prawa materialnego z odpowiednimi przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, lecz jedynie określił przepisy o charakterze materialnym, które zostały w jego ocenie naruszone przez Sąd I instancji. Powyższe nieprawidłowości nie stanowią jednak błędów usuwających skargę kasacyjną spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na stanowisko wyrażone w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09.

Jako pierwszy rozpoznany zostanie zarzut koncentrujący się na braku notyfikacji art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h., ponieważ konsekwencją jego ewentualnego uwzględnienia byłby brak możliwości nałożenia na skarżącą kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Jak wynika z uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ): "Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych".

Uchwałą tą skład orzekający jest związany mocą art. 269 § 1 p.p.s.a. i w pełni ją podziela. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1518/14, dostępne w CBOSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Stąd zarzut dotyczący braku notyfikacji wskazanych przepisów nie może zostać uznany za usprawiedliwiony.

Za nieusprawiedliwiony należało też uznać zarzut sformułowany w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, bowiem Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów w sposób opisany przez autora skargi kasacyjnej, a wskazujący na ich błędną wykładnię. Przede wszystkim przypomnieć należy, że błędna wykładnia to niewłaściwe zrekonstruowanie, niewłaściwe odczytanie treści normy prawnej. Aby tego rodzaju zarzut kasacyjny, sformułowany na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., był skuteczny należy wykazać, jak Sąd I instancji rozumiał przepis, na czym polegał błąd Sądu oraz jak dany przepis, zdaniem stawiającego zarzut, powinien być rozumiany. Mając to na uwadze wskazać należy, że Sąd I instancji nie dokonywał wykładni przepisów Kodeksu cywilnego powołanych w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, a tym samym oczywistym jest, że nie mógł dopuścić się ich naruszenia w sposób wskazany przez skarżącą kasacyjnie.

Przechodząc do zarzutu błędnej wykładni, a następnie zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust.2 pkt 2 u.g.h. wobec skarżącej kasacyjnie, przypomnieć należy, że w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Sama ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.

Jak wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 2736/16 (ONSAiWSA 2018/1/19), prawidłowe jest twierdzenie, zgodnie z którym sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie.

Wykładnia pojęcia "urządzającego gry", umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawo musi takie działania obejmować swoim zakresem i tworzyć realne możliwości ich kontroli. Jednocześnie nie może zostać poczytana za przeszkodę w takim rozumieniu wskazanego pojęcia, użyta w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. liczba pojedyncza - "urządzający gry na automatach poza kasynem gry". Wykładnia tego zwrotu musi bowiem uwzględniać sens regulacji sankcjonującej określone zachowanie, w którym bez wątpienia mieści się również działanie więcej niż jednego podmiotu, o ile można w sprawie ustalić i przypisać określonym osobom cechę wspólnego urządzania gier na automacie poza kasynem (por. wyroki NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 892/17, 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 1247/17, 13 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 3763/17, dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Należy jednak podkreślić, że istnienie możliwości karania więcej niż jednego podmiotu za urządzanie gier na automatach nie oznacza, iż organy mogą w sposób automatyczny i dowolny rozszerzać krąg podmiotów, które można obciążyć sankcją. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, że w celu ustalenia odpowiedzialności istotne jest przypisanie konkretnym podmiotom cechy "urządzającego gry na automatach". Istniejące powiązanie określonych podmiotów, np. urządzającego gry na automacie w lokalu i wynajmującego lokal, samo przez się nie świadczy jeszcze o tym, że te podmioty również urządzają gry na automacie. Granica ocen w tego rodzaju sytuacjach powinna uwzględniać złożoność indywidualnych sytuacji faktycznych i rzeczywiste powiązania istniejące pomiędzy podmiotami.

Zatem warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności, którym można przypisać cechę "urządzania gier".

W niniejszej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji, biorąc pod uwagę niezakwestionowane okoliczności stanu faktycznego, zasadnie zaakceptował stanowisko organów, iż czynności podejmowane przez J. J. świadczą o jej aktywnym uczestnictwie w procesie urządzania gier na ujawnionych w czasie kontroli automatach. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, świadczy o tym nie tylko treść umowy łączącej skarżącą z [A] Sp. z o.o. w O., z której wynika, że skarżąca wydzierżawiała część powierzchni lokalu umożliwiającą zainstalowanie i eksploatację ujawnionych w tym lokalu automatów i pobierała czynsz dzierżawny, ale także wskazane w wyjaśnieniach samej skarżącej czynności, których dokonywała obsługując automaty, to jest: sprawdzanie zgłoszonych wygranych, kasowanie kluczem i wypłacanie wygranych. Działania te łącznie z obowiązkami skarżącej wynikającymi z umowy dzierżawy słusznie zostały uznane za współuczestniczenie w urządzaniu gier na rzeczonych automatach.

Nie negując zasadności podnoszonego przez autora skargi kasacyjnej argumentu, odnoszącego się do następczego charakteru "urządzania gier" względem uzyskania jedynie prawa do zajmowanej powierzchni, zwrócić uwagę należy na całość okoliczności, w których umowa jest realizowana, co autor skargi kasacyjnej już pomija.

Wszystkie wskazane wyżej i niezakwestionowane okoliczności słusznie uznane zostały za świadczące o tym, że rola skarżącej w całym przedsięwzięciu wykraczała ponad zwyczajne udostępnianie powierzchni swojego lokalu, odbywające się na podstawie umowy dzierżawy. Tym samym, organy i Sąd I instancji zasadnie uznały ją za urządzającą gry.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadnie Sąd I instancji zaakceptował decyzje organów o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w wysokości 12.000 zł za każdy ujawniony automat. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w pkt 2 przywołanej już uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną uznając, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. b w związku z ust. 1 pkt 1) lit. a i § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804). Naczelny Sąd Administracyjny, zasądzając na rzecz organu kwotę 2.700 zł, uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który nie występował wcześniej w sprawie, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną.