Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 155/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dagmara Dominik -Ogińska, sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M.P na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2019 r nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości z tyt. podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 01.12.2012 r. do 31.12.2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] października 2019 r. nr [...] w sprawie odpowiedzialności podatkowej M.P. ( dalej Strona, skarżący) jako członka zarządu za zaległości podatkowe A sp. z o.o. (dalej Spółka Dłużna) z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres podatkowy od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. z terminem płatności na dzień 31 marca 2014 r. w kwocie 39.534.00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 17.891,00 zł oraz za koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 2.415,26 zł.

Spółka Dłużna złożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty za rok podatkowy 1 grudnia 2012 r.- 31 grudnia 2013 r. wykazując kwotę podatku należnego do zapłaty w wysokości 39.534,00 zł.

Z uwagi na brak uregulowania ww. zobowiązania Naczelnik Urzędu Skarbowego W przedmiotową należność objął tytułem wykonawczym z [...]maja 2014 r. nr [...].

Organ egzekucyjny w ramach wszczętej egzekucji, którą prowadził m.in. do należności objętej niniejszym postępowaniem, podejmował czynności w kierunku ustalenia składników majątkowych dłużnika, z których możliwe byłoby zaspokojenie należności podatkowych.

Bezskuteczność egzekucji została potwierdzona postanowieniem z [...]lutego 2016 r. [...].

W tych okolicznościach, Naczelnik Urzędu Skarbowego W postanowieniem z [...]kwietnia 2019 r. nr [...]wszczął postępowanie podatkowe wobec Strony za zaległości tej spółki w podatku od osób prawnych.

W toku postępowania Skarżący wniósł o

dopuszczenie zgodnie z art. 181 § 1 op. dokumentów dołączonych do pisma,

przesłuchanie jako świadka M.P. oraz dopuszczenie i przeprowadzenie przez organ podatkowy dowodów z zeznań świadków: T.P. T.A. prezesa zarządu spółki B sp. z.o.o.,

zwrócenie się organu pierwszej instancji do Sądu Rejonowego dla W o przedłożenie akt rejestrowych A Sp. z o.o., (tj. wniosek o rejestrację zmian umowy spółki z 13 sierpnia 2014 r. wraz z załącznikami, aktualną listę wspólników na 8 sierpnia 2014 r.. aktualny tekst umowy spółki na 8 sierpnia 2014 r.),

zwrócenie się przez organ podatkowy do Sądu Rejonowego W o przedłożenie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o sygn. akt [...] (tj. odpis postanowienia Sądu Rejonowego W. z [...]czerwca 2014 r. sygn. akt [...], odpis postanowienia Sądu Okręgowego we W z [...]grudnia 2015 r. sygn. akt [...]).

Naczelnik Urzędu Skarbowego W decyzją z [...]października 2019 r. nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki Dłużnej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres podatkowy 1 grudzień 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 39.534,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 17.891,00 zł oraz za koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 2.415,26 zł.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zarzucił brak odniesienia się do dokumentów przedstawionych w toku postępowania. Wskazał, że on i drugi członek zarządu – M.S. padli ofiarą działalności najprawdopodobniej zorganizowanej grupy przestępczej, która dokonała zmian w zarządzie firmy, wyprowadziła środki z kont bankowych Spółki i zawłaszczyła cały majątek firmy. Wraz z majątkiem zaginął również sprzęt komputerowy z całym systemem księgowania. Strona podniosła, że sprawa nielegalnego przejęcia Spółki była procedowana w sądzie rejestrowym, sądzie gospodarczym a także przez organy ścigania, o czym był informowany Naczelnik Urzędu Skarbowego W. Wniósł o zapoznanie się z całą dokumentacją prawną przesłaną do Urzędu Skarbowego, oddalenie decyzji ze względu na bezprecedensową specyfikę sprawy jak również o odstąpienie od naliczonych odsetek za zwłokę, nienaliczanie kolejnych oraz zawieszenie postępowania.

Działając na podstawie art. 233 § 1 w zw. z art. 107 § 1, § 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1, § 2 pkt 3, § 3, art. 116 § 1, § 2 ustawy Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm. dalej jako: o.p.) zaskarżoną decyzją z dnia 2 września 2019 r. Dyrektor Izby utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu.

W ocenie Organu zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności Skarżącego z art. 116 § 1 o.p.

Organ ustalił, że w dacie upływu terminu płatności podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 01.12.2012 do 31.12.2013 to jest w dniu członkami zarządu Dłużnej Spółki byli Skarżący oraz M.S..

W ocenie Organu dochowany został termin, o którym mowa w art. 118 § 1 o.p., zgodnie, z którym nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (...), bowiem obie zaległości powstały w 2014 r., natomiast decyzja Organu I inst. została wydana w terminie 5 lat od powstania obu zaległości.

Organ ustalił, że Dłużna Spółka została zawiązana aktem notarialnym z 9 listopada 2012 r., a protokołem pierwszego Zgromadzenia Wspólników powołano trzyosobowy Zarząd w osobach: R.M., M.P., M.S.. W § 24 aktu widnieje postanowienie o udzieleniu S.M. prokury samoistnej. W dniu 9 października 2013 r. podpisano akt notarialny, w którym R.M. złożył rezygnację z funkcji członka zarządu oraz uchwałą nr 1 odwołano prokurę udzieloną S.M. Uchwałą nr 2 z dnia 8 sierpnia 2014 r. odwołano z funkcji członków zarządu –M.P. i M. S. oraz powołano nowego prezesa zarządu – S.M. Pismem z dnia 10 września 2014 r. Skarżący wniósł do Sądu Rejonowego we W o cofnięcie/zablokowanie zmian dokonanych na Zgromadzeniu Wspólników z dnia 8 sierpnia 2014 r.

Organ ustalił, że Sąd Okręgowy we W wyrokiem z dnia [...]września 2017 r., sygn. akt [...]stwierdził nieważność uchwał 1,2,3,4 NZW Dłużnej Spółki z dnia 8 sierpnia 2014 r., które dotyczyły odwołania Skarżącego i M.S. z zarządu Spółki, zmiany umowy Spółki, powołania nowego zarządu określenia liczby członków zarządu oraz dopłat. Organ ustalił na tej podstawie, że M.P. od 9 listopada 2012 r. pełni funkcję członka zarządu Dłużnej Spółki, a zatem terminy płatności podatku VAT za I i II kw. 2014 r. przypadły w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki. Organ przywołał przy tym orzecznictwo zgodnie, z którym odpowiedzialność członka zarządu wynika z pełnienia przez niego faktycznych funkcji, a nie wyłącznie z formalnego piastowania stanowiska.

Organ stwierdził, że ziściła się również przesłanka bezskuteczności prowadzonej egzekucji. W postepowaniu egzekucyjnym podjęto czynności poszukiwania rachunków bankowych Spółki i ustalono, że Spółka posiada rachunek w Banku A S.A Egzekucja z rachunku bankowego wypadła bezskutecznie. Bank udzielił Wierzycielowi odpowiedź, że istnieją przeszkody w prowadzeniu egzekucji spowodowane brakiem środków na koncie. Co więcej, zajęcie rachunku doprowadziło do zbiegu egzekucji z egzekucją sądową. Ustalono, że Spółka nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym żadnej nieruchomości, nie posiada żadnego pojazdu, ani innego majątku pozwalającego na skuteczne prowadzenie egzekucji. W konsekwencji doprowadziło to do umorzenia postępowania postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r. Z mocy tego postanowienia umorzono również postępowania dotyczące należności z tytułu: podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od marca do grudnia 2013 r. i od stycznia do czerwca 2014 r., podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. i podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2014 r. Ustalono także, że wobec dłużnika prowadzono 3 postępowania egzekucyjne przez sądowy organ egzekucyjny i postepowania te zostały umorzone z uwagi na fakt, iż w toku tych postepowań nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych (postanowienia o umorzeniu z 9 marca 2016 r., 10 sierpnia 2016 r. i 21 lutego 2017 r.).

Wskazane wyżej okoliczności doprowadziły organ do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wobec Spółki.

Organ ustalił, że Skarżący w toku postepowania nie wskazał majątku Spółki, z którego można by przeprowadzić egzekucję zaległości podatkowych. Skarżący został poinformowany o takiej możliwości w postanowieniach z 10 maja 2018 r., 12 czerwca 2018 r. i 29 lipca 2019 r., a mimo to nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej w celu wykazania spełnienia przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 o.p. W ocenie Organu nie spełniła się przesłanka zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności, przez wskazanie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części.

Organ ustalił, że Skarżący nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej lub układowej Spółki, a jednocześnie brak takiego zgłoszenia nie był niezawiniony, bowiem z akt wynika, że S.M. działając, jako prezes Spółki złożył 12 września 2014 r. wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, a Sąd Rejonowy we W zarządzeniem z dnia [...]października 2014 r., sygn. akt [...]zwrócił ten wniosek z uwagi na błędy formalne. Postanowieniem z dnia [...]października 2014 r., sygn.. akt [...]Sąd ten postanowił zabezpieczyć majątek Spółki przez ustanowienie tymczasowego nadzoru sądowego. Dnia 23 października 2014 r. Skarżący z M.S. złożyli do Sądu Rejonowego we W wniosek o wykreślenie z rejestru wpisów dotyczących składu zarządu dokonanych za Zgromadzeniu Wspólników z dnia 8 sierpnia 2014 r. Sąd upadłościowy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. umorzył postepowanie w sprawie o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej spółki na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 35 Prawa upadłościowego i naprawczego, w związku, z czym postanowienie o zabezpieczeniu majątku z 30 października 2014 r. utraciło moc. W ocenie Organu oznacza to, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został nigdy złożony skutecznie.

W ocenie Organu nie złożono wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki "we właściwym czasie", o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 o.p., bowiem wniosek taki nie został zgłoszony w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, dalej jako: p.u.i.n.).

Ze zgromadzonego materiału wynikało, że Spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań już od 2011 r. (zaległości wobec ZUS), a od kwietnia 2013 r. posiadała już najmniej dwóch wierzycieli. Stan ten w ocenie Organu wypełnił przesłankę stwierdzenia stanu niewypłacalności Spółki według kryterium z art. 11 ust. 1 p.u.i.n., co obligowało Skarżącego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W ocenie Organu wniosek ten winien być złożony do 6 maja 2013 r., tj. w ciągu 14 dni od upływu terminu płatności nieuregulowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, którego Spółka była płatnikiem. Z akt wynika, ze Spółka zaprzestała regulować swoje zobowiązania wobec ZUS już w 2011 r. Dalszy brak regulowania zobowiązań potwierdza jedynie, że od kwietnia 2013 r. stan niewypłacalności się tylko pogłębiał. Skarżący jednak nie złożył ani wtedy ani nawet później wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

Jednocześnie w ocenie Organu przesłanka niewypłacalności według kryterium majątkowego z art. 11 ust. 2 p.u.i.n. nie mogła zostać zbadana z uwagi na brak złożenia do sądu rejestrowego sprawozdań finansowych spółki za lata 2012, 2013 i 2014.

Organ uznał w konsekwencji, że nie została spełniona przesłanka wyłączająca odpowiedzialność Skarżącego, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p., bowiem nie złożono terminowo i skutecznie wniosku o ogłoszenie upadłości Dłużnej Spółki.

W ocenie Organu nie ziściła się również przesłanka wyłączająca odpowiedzialność Skarżącego, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. W ocenie Organu nie można uznać, że Skarżący nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości nie ze swojej winy. W ocenie Organu zobowiązania z tytułu podatku VAT za I i II kw. 2014 r. powstały z mocy prawa i stały się zaległością podatkową w rozumieniu art. 51 § 1 o.p. W ocenie Organu zachowanie Skarżącego należy oceniać przez pryzmat art. 208 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (dalej: k.s.h.), zgodnie, z którym każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, a z racji zawodowego charakteru działalności winien dołożyć staranności przy wykonywaniu obowiązków (art. 293 § 2 k.s.h.), których brak jest sankcjonowany odpowiedzialnością wobec spółki. W ocenie Organu osoba zasiadająca w zarządzie spółki winna zadbać o poprawność dokumentacji handlowo-finansowej, której bieżący monitoring umożliwia ocenę zagrożeń dla działania spółki. W okresie, w którym należało zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości (maj 2013 r.) Skarżący był członkiem zarządu (odwołano go 8 sierpnia 2014 r.) i podjął ryzyko niezgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Późniejsze przejęcie Spółki przez osoby trzecie nie ma znaczenia dla odpowiedzialności Skarżącego z art. 116 o.p.

Organ podkreślił, że termin płatności zobowiązań objętych mniejszym postępowaniem podatkowym przypadał przed dniem, w którym odwołano Stronę z funkcji Członka Zarządu, czyli przed 8 sierpnia 2014 r. Organ odwoławczy wskazuje powyższą okoliczność, gdyż Strona m.in. na nią się powołuje argumentując ograniczenia w prowadzeniu spraw Spółki. Skarżacy na moment powstania zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. pełnił funkcję członka zarządu, zatem w myśl art. 116 § 1 o. p. ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki.

W ocenie Organu zaszły również przesłanki do obciążenia Skarżącego odsetkami za zwłokę od zaległości podatkowych zgodnie z art. 107 § 2 pkt 2 o.p. oraz za koszty postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 107 § 2 pkt 4 o.p.

Pismem z dnia 29 stycznia 2020 r. Skarżący wywiódł skargę na decyzję Dyrektora Izby podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację oraz wnosząc o "oddalenie decyzji, a w konsekwencji zawieszenie postępowania na czas prowadzenia śledztwa i postępowania prawnego przez poszkodowanych wobec sprawców"

Skarżący wskazał, że Dłużna Spółka padła ofiarą grupy ludzi, która w sposób zorganizowany zajmowała się przejmowaniem przedsiębiorstw i wyprowadzaniem z nich majątku. W całą sytuację byli zamieszani również notariusze i sędziowie KRS, którzy brali udział w preparowaniu fałszywych dokumentów. Zaistniała sytuacja natomiast narusza prawo Skarżącego do godnego życia, łamie wszelkie zasady pojęcia sprawiedliwości społecznej, prawa do obrony i sprawiedliwego osądu. W ocenie Skarżącego, jego dotychczasowe działanie w ramach wielu spraw sądowych uchroniło państwo od wielkich strat związanych z działalnością grupy ludzi odpowiedzialnej za przejęcie Dłużnej Spółki. Skarżący zwrócił uwagę, że Spółka posiada wart kilkaset tysięcy złotych majątek w postaci wyposażenia biura, sprzętu do projektowania (komputery i plotery) oraz innego drobny sprzętu, natomiast majątek ten został przejęty. Tego majątku dotyczy jednak postępowanie prowadzone przez Prokuraturę pod sygn. akt [...]. Skarżący podkreślił, że zawsze współpracował z Urzędem Skarbowym i bieżąco go informował.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), zwanej w dalszej części "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych powyżej kryteriów, ocena legalności decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skarżący nie wskazał konkretnych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, czy materialnego, jednak zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i rozstrzyga w granicach sprawy badając sprawę z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania.

Przedmiotem sporu jest odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczona odpowiedzialnością. Nie jest natomiast przedmiotem sporu, że w momencie powstania oraz w momencie nadejścia terminu zapłaty zobowiązań Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2014 r. Skarżący wraz z M.S. pełnili funkcję członków zarządu Dłużnej Spółki. Wszelkie zarzuty Skarżącego związane z brakiem kontroli nad Spółka związane są odbyciem Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki w dniu 8 sierpnia 2014 r.

Zgodnie z art. 107 § 1 o.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Na podstawie art. 107 § 2 pkt 2 i pkt 4 o.p. osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności należało zatem zbadać, czy należność podatkowa nie jest przedawniona, zgodnie bowiem z art. 118 § 1 o.p. nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Postępowanie niniejsze dotyczy zaległości w podatku VAT za I i II kwartał 2014 r. Oznacza to, że pięcioletni termin na orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego należało liczyć od 31 grudnia 2014 i termin ten upłynął 31 grudnia 2019 r. Decyzje Organów zostały wydane w pięcioletnim ustawowym terminie, bowiem decyzja Organu I inst. została wydana 20 maja 2019 r., natomiast decyzja Organu II inst. 2 września 2019 r.

Stosownie do art. 70 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin płatności podatku VAT za I kwartał 2014 r. przypadał w dniu 25 kwietnia 2014 r., zaś za II kwartał 2014 r. przypadał 25 lipca 2012r. Liczony w ten sposób termin przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych winien także upływać z dniem 31 grudnia 2019 r.

Nie ulega, zatem wątpliwości, że zobowiązanie podatkowe w momencie orzekania przez Organ nie było przedawnione, a co więcej Dyrektor Izby nie uchybił ustawowemu terminowi na orzeczenie odpowiedzialności Skarżącego.

Zgodnie z art. 116 o.p. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy (pkt 1 lit. a i b); nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (pkt 2).

Zgodnie z art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Stosownie do treści art. 116 § 1 o.p. organ podatkowy zobowiązany jest wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową osoby prawnej oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko tej osobie. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (wyr. NSA z 13 kwietnia 2016 r., II FSK 394/14).

Sąd podziela stanowisko organów podatkowych obu instancji tak w zakresie oceny wystąpienia przesłanek pozytywnych z art. 116 o.p., jak i w zakresie uznania, że Skarżący nie wykazał okoliczności, które uwalniałyby go od ponoszenia odpowiedzialności za podatkowe zobowiązania Spółki.

Co się tyczy wymaganej przepisem art. 116 § 1 o.p. przesłanki stanu bezskuteczności egzekucji prowadzonej z majątku spółki (w całości lub w części) to należy na wstępie odnotować, że samo pojęcie bezskuteczności egzekucji nie jest zdefiniowane. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, bezskuteczność egzekucji ma miejsce, gdy skierowane do całego majątku podatnika środki egzekucyjne nie dały wyniku w postaci zaspokojenia (w całości) roszczenia podatkowego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2015r., I SA/Wr 1338/15, CBOSA). Bez wątpienia, z tego rodzaju sytuacją mamy do czynienia w sprawie, co w toku prowadzonego postępowania wykazały organy podatkowe.

Trzeba również odnotować, że w myśl uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008r., II FPS 6/08, CBOSA, stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji o której mowa w art. 116 § 1 o.p. powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Ważne przy tym, że bezskuteczność musi odnosić się do całego majątku spółki, a nie tylko do jego części (postanowienie SA w Poznaniu z dnia 16 czerwca 1992 r., I ACz 183/92, OSA 1993, z. 4, poz. 28, za: J. Brolik, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, R. Dowgier, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2013, art. 116.).

W ocenie Sądu nie ma wątpliwości co do tego, że egzekucja wobec Dłużnej Spółki była bezskuteczna i bezskuteczność ta wystąpiła co do całego majątku Spółki. Ostatecznie postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Wierzyciel wobec nieustalenia składników majątkowych mogących stanowić przedmiot egzekucji umorzył postępowanie na podstawie art. 59 § 2 oraz § 4 u.p.e.a. Postanowieniem tym umorzono także postepowanie w innych sprawach egzekucyjnych toczących się przeciwko Spółce, a obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres 03-12/2013 oraz 01-06/2014, podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. W aktach znajdują się również postanowienia o umorzeniu sądowych postępowań egzekucyjnych toczących się wobec Dłużnej Spółki z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych/bezskuteczność egzekucji (postanowienie Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym W z dnia [...] maja 2015 r., Km [...], postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym W z dnia [...]sierpnia 2016 r., Km [...], postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym G z dnia [...]marca 2016 r., KM [...], postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym W z dnia [...] lutego 2017 r., KM [...]).

W związku z powyższym, w ocenie Sądu spełniły się, zatem pozytywne przesłanki odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania podatkowe Dłużnej Spółki. Zbadaniu natomiast podlegają również przesłanki negatywne, tj. wyłączające odpowiedzialność Skarżącego za długi Spółki.

Zasadniczo zauważyć należy, że na gruncie art. 116 o.p. bez znaczenia pozostają argumenty podnoszone przez Skarżącego, a związane z przejęciem Spółki przez osoby trzecie w związku z prowadzoną przez te osoby działalnością przestępczą. Zgodnie z tym przepisem zwolnienie z odpowiedzialności za długi podatkowe spółki może nastąpić wyłączenie w ściśle określonych przez prawo przypadkach. Ustawodawca tak skonstruował przepis art. 116 o.p., że dla ekskulpowania się spod odpowiedzialności za długi podatkowe spółki konieczne jest wykazanie przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu ewentualnie członek zarządu wskazał mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przepis art. 116 o.p. przewiduje, zatem zamknięty, wyczerpujący katalog okoliczności wyłączających odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki. Z woli ustawodawcy członek zarządu nie może się uwolnić od odpowiedzialności powołując się na jakiekolwiek inne okoliczności, w tym na argumentację "słusznościową".

Zasadniczo Skarżący nie podnosił w swoich pismach okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 o.p., jednak ze względu na orzekanie przez Sąd w granicach sprawy ewentualne wystąpienie tych okoliczności podlega także podlega badaniu przez sąd.

Jedną z przesłanek uwalniających członka zarządu osoby prawnej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tego podmiotu jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości tej osoby prawnej, względnie, wniosek o wszczęcie postępowania układowego. Dłużna Spółka w dniu [...] września 2014 r. złożyła do Sądu Rejonowego W wniosek o ogłoszenie upadłości. Wniosek ten został podpisany przez S.M.. Zarządzeniem z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt [...] Sąd zarządził zwrot wniosku z uwagi na bezskuteczny upływ terminu do uzupełnienia braków wniosku. Wnioskiem z dnia 27 października 2014 r. ponownie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości. Wniosek ten został ponownie podpisany przez S.M. Sąd Rejonowy W postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt [...] umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 35 Prawa upadłościowego i naprawczego.

W ocenie Sądu pierwszy wniosek został złożony nieskutecznie, ponieważ został zwrócony. Zgodnie z tezą zawartą w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2015 r., II FSK 852/13 zarządzenie o zwrocie wniosku o ogłoszenie upadłości (niezależnie od tego, czy merytorycznie trafne, skoro nie zostało zaskarżone) oznacza, że skarżący nie zgłosił wniosku prawidłowo, kiedy jeszcze mógł za spółkę działać.

Co do drugiego wniosku uznać należy, ze ocena jego skuteczności jest bezprzedmiotowa, ponieważ nawet gdyby go uznać za złożony skutecznie to i tak w ocenie Sądu nie został on złożony we właściwym czasie.

Przesłankę "właściwego czasu", o której mowa w art. 116 o.p. należy wykładać w nawiązaniu do norm ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Stosownie do art. 10 u.p.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, a jeżeli jest osobą prawną uważa się go za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić w stosunku do osób prawnych każdy, kto ma prawo je reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 20 ust. 2 pkt 2 u.p.u.n.) i jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 2 u.p.u.n.).

Przepis art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy określa niewypłacalność, jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest też, czy nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych czy też niepieniężnych. Niewykonywanie zarówno jednych, jak i drugich powoduje, że dłużnik jest niewypłacalny w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.u.n. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2015r., I SA/Wr 1338/15, CBOSA).

Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że Dłużna Spółka zalega m.in. z płatnością podatku dochodowego od osób prawnych za okres 1 grudnia 2012 r. – 31 grudnia 2013 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za okresy od marca do grudnia 2013 r. oraz od stycznia do czerwca 2014 r., a także należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za okresy 02/2011, 01/2012, 05-07/2012, 09/2012 i 10/2012. Spółka nie wykonywała zatem swoich wykonalnych zobowiązań już od 2011 r., natomiast od momentu, w którym upłynął termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec 2013 r., tj. od dnia 22 kwietnia 2013 r. Spółka posiadała dwóch wierzycieli, wobec których nie wywiązywała się ze swoich zobowiązań.

Sąd zgadza się z Organem, że wniosek o ogłoszenie upadłości winien był być złożony zatem najpóźniej w dniu 6 maja 2013 r., tj. w terminie 14 dni od dnia wymagalności zobowiązania do zapłaty należności z tytułu podatku PIT. Należy zwrócić uwagę, że Skarżący nie zgłosił wniosku ogłoszenie upadłości przez cały okres niezakłóconego zasiadania w zarządzie Spółki przypadający do dnia 8 sierpnia 2014 r. Spółka systematycznie nie wywiązywała się ze swoich zobowiązań o czym świadczą m.in. wydany przez Sąd Rejonowy w Zielonej Górze nakaz zapłaty w postepowaniu upominawczym z dnia 24 stycznia 2014 r., V GNc 3612/13, nakaz zapłaty z dnia 23 marca 2014 r., V GNc 170/14 a klauzulą wykonalności wydany przez Sąd Rejonowy w S. Oznacza to, że stan niewypłacalności Spółki systematycznie się pogłębiał, a mimo to zarząd Spółki nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że mimo wystąpienia przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki członkowie zaniechali obowiązku zgłoszenia do sądu odpowiedniego wniosku.

Uzupełniająco należy nadmienić, że w przypadku ziszczenia się przesłanek ustawowych, członek zarządu ma obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bez względu na stan majątkowy spółki, a więc nawet wtedy gdy wniosek taki zostałby oddalony. Należy zwrócić uwagę, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości niewypłacalnej spółki pełni m.in. funkcję informacyjno-ostrzegawczą. Wierzyciele spółki oraz osoby, które miałyby zostać jej wierzycielami w przyszłości, mogą nie wiedzieć i nie mieć świadomości rzeczywistego stanu majątkowego spółki, a w konsekwencji, podejmować niekorzystne dla siebie decyzje skutkujące dla nich szkodą (por. uchwała SN z dnia 1 grudnia 2017r., III CZP 65/17, LEX nr 2405317).

Sąd w pełni zgadza się również ze stanowiskiem organu odwoławczego w zakresie niewykazania przez Stronę przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p., tj. że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (wszczęcie postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy. W ocenie Sądu do 8 sierpnia 2014 r. Skarżący miał możliwość i obowiązek kontrolowania stanu finansowego Spółki.

Od momentu powstania pierwszych długów Spółka stopniowo pogłębiała swoje zaległości w wykonaniu kolejnych zobowiązań, a mimo to Skarżący nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżący w swoim odwołaniu od decyzji wprost wskazuje, że nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości, ponieważ chciał ją ratować i odzyskać mienie oraz zaspokoić wierzycieli. Oznacza to, że Skarżący miał świadomość istnienia podstaw do ogłoszenia upadłości Spółki, a mimo tej świadomości nie złożył stosownego wniosku. Skarżący działał w takim stanie od momentu pojawienia się pierwszych długów wobec ZUS za okresy w 2011 i 2012 r. aż do pozbawienia go funkcji członka zarządu uchwałą z 8 sierpnia 2014 r. Przez cały ten czas Skarżący nie dopełniał obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości mimo pogłębiających się problemów z wypłacalnością Dłużnej Spółki. W ocenie Sądu oznacza to, że Skarżący działał co najmniej lekkomyślnie, bowiem nie zachował ostrożności, której wymaga się od działającego z należytą starannością członka zarządu. Obowiązkiem członków zarządu było nie tylko dbanie o "siłowe" utrzymanie istnienia Spółki, ale także dbanie o zabezpieczenie interesów wierzycieli Spółki zgodnie z przepisami prawa upadłościowego.

Wpływ na ocenę działania Skarżącego musi mieć brzmienie art. 208 § 2 k.s.h. zgodnie, z którym każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki oraz art. 293 § 2 k.s.h., zgodnie z którym członek zarządu (...) powinien przy wykonywaniu swoich obowiązków dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności.

Mając na uwadze jednolite stanowisko orzecznictwa należy uznać, że, winę członka zarządu spółki prawa handlowego należy oceniać według kryteriów podwyższonej staranności, uwzględniającej podwyższone ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem tej działalności (wyr. NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r., I FSK 2048/15). Zgodnie z tezą wyroku NSA z 30 czerwca 2017 r., I FSK 1990/15 przyjąć należy, że w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. chodzi o każdą postać winy, a nie tylko o winę umyślną. Oznacza to, że członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki choćby jego wina sprowadzała się do lekkomyślności (nieostrożności).

Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2018 r., II FSK 817/16 dla wykazania przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na niego powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (np. obłożna choroba). W niniejszej sprawie nie budzi natomiast wątpliwości, że Skarżący miał przed 8 sierpnia 2014 r pełną możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, bowiem posiadał pełną, faktyczna kontrolę nad Spółką.

Sąd podzielił także stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka uwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 o.p., zgodnie z którym członek zarządu ponosi odpowiedzialność, chyba że wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Znaczny stopień zaspokojenia należy wiązać z taką sytuacją, gdzie spłata należności wobec Skarbu Państwa będzie realna, ponadto zaspokojenie dotyczyć będzie przynajmniej połowy należności. "Wskazanie mienia" dotyczy toku postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej, w szczególności możliwości zaspokojenia należności Skarbu Państwa ze wskazanych przez członka zarządu składników majątku przed wszczęciem tego postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że za wskazanie mienia spółki nie można uznać zgłoszenia wniosków dowodowych, które mają dopiero wykazać, że mienie spółki istnieje (wyr. NSA z 7.02.2017 r., I FSK 1032/15). Zdaniem doktryny natomiast przesłanka ta [wskazania mienia – przyp. Sądu] jest spełniona wówczas, gdy mienie wskazane przez członka zarządu faktycznie istnieje, ma realną wartość finansową, nadaje się do egzekucji pozytywnie rokującej wyegzekwowanie kwot, a wskazanie to następuje po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji (zob. B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, S. Babiarz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019).

Wskazanie przez Skarżącego w skardze, że firma posiada dalej majątek w postaci wyposażenia biura, sprzętu do projektowania (komputery i plotery) oraz inny drobny sprzęt budowlany, które zostały przejęte nie jest "wskazaniem mienia" w rozumieniu przepisu art. 116 § 1 pkt 2 o.p. Skarżący nie wskazał mienia, z którego Wierzyciel mógłby od razu, natychmiast uzyskać zaspokojenie, a wskazał jedynie mienie, którego choćby istnienie stoi pod znakiem zapytania. Przede wszystkim Skarżący nie podał nawet gdzie to mienie się znajduje. Oczywistym jest zatem, że z tego hipotetycznie istniejącego w nieokreślonym miejscu mienia Wierzyciel nie jest się w stanie zaspokoić.

Skarżący podniósł jednocześnie, że zaistniała sytuacja narusza jego prawo do godnego życia, łamie wszelkie zasady pojęcia sprawiedliwości społecznej, prawa do obrony i sprawiedliwego osądu. Ponownie podkreślić należy, że sąd administracyjny uprawniony jest wyłączenie do badania zgodności z prawem postępowania organów administracji publicznej. Sąd nie dopatrzył się po stronie Organów takich naruszeń, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu zaskarżonej decyzji lub/i decyzji jej poprzedzającej. Okoliczność, że Skarżący najprawdopodobniej padł ofiarą przestępstwa nie może mieć znaczenia da odpowiedzialności Skarżącego za należności podatkowe Spółki, ponieważ zdarzenia prowadzące do odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki powstały wcześniej i niezależnie od ewentualnej działalności przestępczej S.M. Innymi słowy, nie ulega wątpliwości, że Skarżący zaniedbał zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki mimo ciążącego na nim obowiązku i z punktu widzenia przepisów prawa okoliczność (nie przesądzając o jej istnieniu), że w późniejszym czasie Skarżący padł ofiara przestępstwa nie ma znaczenia.

Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako niezasadną.

Nadto Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) stanowi zaś, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.