Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 119/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 26
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji kierującej małoletniego G.Z. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Wójt Gminy [...] wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji kierującej do domu pomocy społecznej dla małoletniego G.Z.

Organ wyjaśnił, że do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w dniu [...] maja 2021 r. wpłynął wniosek Dyrektora Centrum Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w [...] wraz z kompletem dokumentów o wydanie decyzji kierującej do domu pomocy społecznej dla małoletniego G.Z. Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2021r. wynika, że matka chłopca R.J. zam. w [...] przy ul. [...] została pozbawiona władzy rodzicielskiej, natomiast jego ojciec K.Z. posiada ograniczoną władzę.

Wniosek ten został następnie w dniu [...] czerwca 2021 skierowany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] jako organu właściwego.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]ustalił, że ostatnim miejscem zameldowania K.Z. jest [...]. Od roku 2017r. nie posiada żadnego zameldowania. Obecnie [pic]przebywa w Iwinach u swojej siostry E.Ć. Podczas rozmowy ojciec małoletniego przyznał, że faktycznie jest osobą bezdomną, jednakże nie przyjmie propozycji skierowania do schroniska. Ponadto nie posiada żadnego majątku ani nie wynajmuje żadnego mieszkania. Ponadto nie wiąże planów życiowych z miejscowością [...] i zamierza do końca roku 2021 wyprowadzić się do [...], ponieważ tam skoncentrował swoje życie zawodowe. Z informacji uzyskanych od K.Z. wynika, że pobyt u siostry ma charakter czasowy. Brak jest zatem podstaw do wydania przez Wójta Gminy [...] decyzji kierującej dla małoletniego G.Z. do domu pomocy społecznej.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Wałbrzycha wniósł o wskazanie Wójta Gminy [...] jako właściwego do wydania decyzji kierującej do domu pomocy społecznej dla małoletniego G.Z. Organ wyjaśnił, że małoletni G.Z. jest synem K.Z. i jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2021 roku (sygn. akt [...]) chłopiec pozostaje pod jego władzą rodzicielską. K.Z. zamieszkuje u swojej siostry, co wynika z wniosku i nie jest osobą bezdomną. Na dzień dzisiejszy jego miejscem zamieszkania jest miejscowość [...]. Samo oświadczenie K.Z., na które powołuje się wnioskodawca, że wyżej wymieniony zamierza się wyprowadzić do końca roku nie oznacza, iż do tego dojdzie. Organ wskazał, że to nie treść oświadczenia decyduje o zamiarze stałego pobytu, lecz zachowanie danej osoby oraz podejmowanie aktywności życiowej w danej miejscowości. Z treści złożonego oświadczenia nie wynika, aby podjął on jakiekolwiek czynności związane ze zmianą swojego aktualnego miejsca pobytu poza deklaracją chęci takiej zmiany. Ponadto K.Z. we wszystkich dotychczasowych dokumentach wskazywał adres w Iwinach jako swój adres zamieszkania, w tym m.in. w zaświadczeniu o zarobkach z [...] lipca 2021 roku oraz oświadczeniu z [...] lipca 2021 roku. Z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej [...] czerwca 2021 roku z pracownikiem MOPS w [...], K.Z. podał, że miejscem jego zamieszkania są [...], jednocześnie nie posiada on żadnego innego miejsca pobytu świadczącego o tym, aby jego pobyt w [...] miał mieć charakter czasowy. Tym samym pobyt w [...] nie może być oceniany jako pobyt o tego rodzaju charakterze. Z uwagi na obecne powiązania z miejscowością [...], przyjąć należy, że miejscem zamieszkania K.Z. są [...].

Niezależnie od powyższego, gdyby uznać, że K.Z. jest osobą bezdomną, jak wskazano we wniosku, to organem właściwym winien być organ jego ostatniego miejsca zameldowania tj. organem właściwym byłby wówczas organ Gminy [...].

Mając na uwadze powyższe organ wskazał że organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest organ Gminy [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.).

Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy o skierowanie małoletniego do domu pomocy społecznej.

Wniosek jest dopuszczalny, gdyż ww. organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.

Naczelny Sąd Administracyjny na wstępie swoich rozważań wskazuje, że stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm., dalej "ustawy o pomocy społecznej"), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w tej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie natomiast z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową organu ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z brzmieniem art. 25 K.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Natomiast w przepisach art. 26 i art. 27 K.c. uregulowane zostały przypadki miejsca zamieszkania pochodnego - dzieci lub podopiecznych. O miejscu zamieszkania tych osób rozstrzyga miejsce zamieszkania rodzica lub opiekuna. Zgodnie z art. 26 § 1 K.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Bezspornie, w chwili wystąpienia z wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej, dla małoletniego wymagającego skierowania do domu pomocy społecznej, przebywał on w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej w [...]. Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. wynika, że małoletni pozostaje pod władzą rodzicielską ojca, K.Z.

Oznacza to, że miejsce zamieszkania małoletniego określa się według zasady określonej w art. 26 K.c.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać, że właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Wójt Gminy [...], jako organ gminy właściwej dla strony ze względu na miejsce zamieszkania tego z rodziców, któremu przysługuje władza rodzicielska w dniu kierowania dziecka do domu pomocy społecznej.

Z tego też względu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i art. 26 K.c., postanowił jak w sentencji.