Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1090/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2021 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 września 2020 r. nr[...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 kwietnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2, 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 266), zwanej dalej "u.s.u.s.", odmówił R.S. (dalej: Strona, Skarżący) umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek od należności w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 69.772,925 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 10.2001-05.2002, 07.2002-11.2002, 09.2003-02.2005, 11.2012-03.2014 w łącznej kwocie 48.297,61 zł,

b) ubezpieczenia zdrowotne za okres 04.2001-10.2001, 12.2001-10.2002, 09.2003-02.2005, 04.2013-03.2014 w łącznej kwocie 16.574,63 zł

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 04.2001-10.2001, 12.2001-11.2002, 09.2003-02.2005, 11.2012-03.2014 w łącznej kwocie 4.900,68 zł.

Ponadto na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 66.332,09 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 10.2001-05.2002, 07.2002-11.2002, 09.2003-02.2005, 11.2012-03.2014 w łącznej kwocie 46.076,81 zł,

b) ubezpieczenia zdrowotne za okres 04.2001-10.2001, 12.2001-10.2002, 09.2003-02.2005, 04.2013-03.2014 w łącznej kwocie 15.938,63 zł

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 04.2001-10.2001, 12.2001-11.2002, 09.2003-02.2005, 11.2012-03.2014 w łącznej kwocie 4.316,65 zł.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, w wyniku czego ZUS decyzją z dnia 14 września 2020 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 9 kwietnia 2020 r.

W decyzji ZUS wyjaśnił, że z oświadczenia z 12 grudnia 2019 r. o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że Skarżący nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń i nie posiada dochodów z innych źródeł; nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, ani nie korzysta z innych form pomocy; jego stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem zostały oszacowane na kwotę 80,00 zł (telefon); gospodarstwo domowe prowadzi z żoną A.S., która nie uzyskuje dochodów oraz z pełnoletnim synem C.S., który również nie posiada dochodów; Skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków, których wysokości nie zna i których nie spłaca; nie posiada nieruchomości, ruchomości, żadnych praw majątkowych ani wierzytelności.

Zakład ustalił, że należności figurujące na koncie Skarżącego jako płatnika składek za okres od 9/2003 do 2/2005 oraz od 11/2012 do 3/2014 są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Jednocześnie zaległości za okres od 4/2001 do 11/2002 nie uległy przedawnieniu, gdyż zabezpieczone są hipoteką, jednakże w związku z upływem terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu ww. składek uznając, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. W stosunku do skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodzą w stosunku do ww. zadłużenia. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s.

Nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ale jednocześnie nie został stwierdzony całkowity brak majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne przez uprawnione w tym zakresie organy, tj. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., którzy aktualnie prowadzą przeciwko Skarżącemu przymusowe dochodzenie zaległości na wniosek innych wierzycieli. Ponadto, w odniesieniu do argumentu o braku jakichkolwiek możliwości zaspokojenia należności z tytułu składek, organ zauważył, że Skarżący zbył w dniu 10 kwietnia 2017 r. w drodze darowizny dokonanej na rzecz swojej matki nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Oznacza to, że świadomie zarządzając własnym majątkiem unikał spłaty zadłużenia oraz podejmował działania ukierunkowane na uszczuplenie swojego majątku oraz odłożenie w czasie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wyzbywanie się wartościowego majątku w okresie kiedy pojawiły się trudności finansowe może uzasadniać przypuszczenie celowego działania zmierzającego do stworzenia stanu "całkowitej nieściągalności" lub "ciężkich skutków dla zobowiązanego".

Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi gdyż, Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - wdrożone przez Dyrektora ZUS Oddział w G. środki egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym w K. oraz wynagrodzenia za pracę w A Sp. z o.o. nie doprowadziły do wyegzekwowania żadnych kwot. Brak efektu w egzekwowaniu należnych składek nie przesądza jednak jeszcze o całkowitej ich nieściągalności, a stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne byłoby na obecnym etapie przedwczesne, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało ocenione przez organy egzekucyjne jako całkowicie nieskuteczne.

W związku z powyższym nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Dalej organ przywołując art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stwierdził, że daje on możliwość umorzenia należności, pomimo braku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zgodnie z rozporządzeniem, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zgromadzone w sprawie dokumenty nie dają podstaw do umorzenia przedmiotowych należności na podstawie ww. przepisów.

Rozpatrując sprawy ze względu na zdarzenia losowe ZUS bada je w kontekście zdarzeń, na które osoba zobowiązana nie miała wpływu i jednocześnie bezpośrednio pozbawiły ją możliwości spłaty zadłużenia lub prowadzenia działalności gospodarczej, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Fakt, że od 2016 r. spółka, której Skarżący jest Prezesem Zarządu, nie przynosi żadnych dochodów, a także załamanie się rynku w sektorze transportu, w którym działała spółka, przez co popadła w problemy finansowe, posiadane zobowiązania z tytułu umów leasingu, gdzie z powodu problemów finansowych leasingodawca przejął auta na swoją własność i dodatkowo zażądał wysokiego odszkodowania oraz aktualnie toczące się przeciwko spółce postępowania sądowe i zajęcia komornicze nie miały żadnego wpływu na nieopłacenie przez Skarżącego składek za okres od 4/2001 do 3/2014. Zaległości generowane były praktycznie przez cały okres prowadzenia działalności. Taki ogrom zaniedbań i zaniechań objawiający się w nieposzanowaniu comiesięcznego obowiązku opłacania składek przez kilka lat z rzędu poraża skalą lekceważącego podejścia Skarżącego do powszechnego obowiązku regulowania składek. Promowanie tak nagannych postaw poprzez umorzenie zaległości w ZUS stałoby w jawnej sprzeczności z interesem społecznym i byłoby zwyczajnie nieuczciwe w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy w owym czasie także prowadzili działalność i terminowo opłacali swoje składki do ZUS. Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika.

Skarżący argumentował, że jego żona jest przewlekle chora. Stwierdzono u niej duże zmiany kręgosłupa, które powodują brak możliwości poruszania się, w związku z czym wymaga pomocy w funkcjonowaniu. Na potwierdzenie opisanych problemów zdrowotnych małżonki Skarżący nie przedłożył jednak żadnej dokumentacji medycznej. Nie udowodnił także, że sprawuje nad żoną wyłączną opiekę i w jakim zakresie. Tym bardziej, że pomoc oferować może również pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym syn (19 lat). Jednocześnie po stronie Skarżącego nie istnieją żadne przeszkody zdrowotne uniemożliwiające lub ograniczające możliwość uzyskania dochodów, a przynajmniej Skarżący tego nie wykazał. Ze składanych wniosków i dokumentów wynika, że Skarżący pełni funkcję Prezesa Zarządu A Sp. z o.o., jednak według oświadczenia, nie uzyskuje z tego tytułu żadnego dochodu. To z kolei wskazuje, że nie ma przeciwskazań do podjęcia przez Skarżącego pracy zarobkowej.

Skarżący nie udowodnił zatem, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Ponadto biorąc pod uwagę fakt, że do osiągnięcia wieku emerytalnego Skarżącemu zostało jeszcze 21 lat aktywności zawodowej, daje to podstawę do przypuszczeń, że będzie on jeszcze (na przestrzeni wielu lat) aktywny zawodowo.

Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że aktualna sytuacja Skarżącego ma charakter trwały, Zakład Ubezpieczeń Społecznych upatruje szansę na wyegzekwowanie należności w przyszłości.

Ponadto ZUS wskazał, że oświadczenie Skarżącego co do jego stanu majątkowego budzi wątpliwości. Wynika z niego, że rodzina Skarżącego nie osiąga żadnych dochodów i nie korzysta ze wsparcia finansowego w formie zasiłków stałych, okresowych czy celowych dedykowanych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej. Nie podano jednocześnie, aby trzyosobowe gospodarstwo ponosiło jakiekolwiek stałe wydatki związane z utrzymaniem, poza opłatą rachunku za telefon w kwocie 80,00 zł. Sytuacja majątkowa skarżącego pozostaje niejasna. Nie wiadomo kto reguluje i z czego bieżące wydatki związane z zakupem żywności, ubrań, obuwia czy środków czystości, skoro członkowie rodziny nie osiągają żadnych dochodów. Można też domniemywać, że istnieje osoba, na której wsparcie finansowe może Skarżący liczyć albo uzyskuje on dochody, których nie ujawnia. ZUS nie ma tym samym możliwości przeprowadzenia rzetelnej analizy obecnej sytuacji finansowej Skarżącego.

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której zarzucił naruszenie art. 67a Ordynacji podatkowej i art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że mając na względzie przedstawioną sytuację materialną i zdrowotną jego żony, jak również biorąc pod uwagę wysokość kwoty orzeczonej decyzją, nie może ulegać wątpliwości, że wyegzekwowanie tej kwoty groziłoby mu pogorszeniem i tak już złej sytuacji finansowej i zdrowotnej do następstw trudnych do odwrócenia. Skarżący powołał się na postanowienia komornika sądowego o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności. Podniósł ponadto zarzut przedawnienia należności. Wskazał, że przez pandemię nie może znaleźć zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, zgodnie z zarządzeniem Sędziego wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwoływania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV – 2.

Mając na uwadze intensyfikację rozwoju epidemii, przyjąć należy, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Dodatkowo nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, toteż sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.

Wskazany w skardze art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.), ani żaden inny przepis tej ustawy, nie miały w sprawie zastosowania.

Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest natomiast powołany w decyzji art. 28 u.s.u.s. Powołana ustawa w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 cytowanej ustawy, przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

O ile regulacja powyższa, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31.07.2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W przypadku obu ww. rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ rentowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga w postaci umorzenia zaległości składkowych czy odsetek stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest płacenie składek ubezpieczeniowych, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego zobowiązanego niezależnych. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ rentowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyniłby bowiem wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala uznać, że organ rentowy w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał jego oceny, wyprowadzając zasadnie z tej oceny wniosek, że po pierwsze, nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek oraz że skarżący nie wykazał, aby mimo braku całkowitej nieściągalności zachodziła możliwość umorzenia tych należnego z powodu ważnego interesu zobowiązanego, a po drugie, że nawet gdyby przesłanki te istniały, to w sprawie zachodzą okoliczności przemawiające przeciwko umorzeniu należności, uwzględniane w ramach przyznanego organowi uznania administracyjnego.

Jeśli chodzi o podstawy do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności to w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że nie nastąpiły przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a u.s.u.s. Pod uwagę należało wziąć natomiast przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 3, pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s. Kwestią sporną w toku postępowania był brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, który jest okolicznością decydują o wystąpieniu przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 5 u.s.u.s. Rzeczywiście, z akt wynika, że organy prowadzące egzekucję mają trudności z odnalezieniem majątku, do którego egzekucję można skierować. Jednocześnie jasne jest, że skarżący nie współpracuje z organami, czego dowodem jest choćby dokonana w 2017r. darowizna nieruchomości na rzecz matki, T.S. oraz niepodejmowanie przez niego legalnego zatrudnienia mimo braku przeciwwskazań. Niemniej jednak stwierdzenie całkowitej nieściągalności na tej podstawie byłoby przedwczesne, bowiem postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora ZUS Oddział w G. pozostaje w toku (k. 20), jak również brak jest informacji o zakończeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., prowadzonych na wniosek innych wierzycieli.

Wprawdzie skarżący przedłożył postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w I. z dnia 6 kwietnia 2020 r. o umorzeniu egzekucji prowadzonej z wniosku ZUS wobec skarżącego jako bezskutecznej, niemniej jednak nie wynika z niego informacja o zakresie postępowania egzekucyjnego, a ponadto, co najistotniejsze, nie zmienia ono faktu, chociaż dotychczasowe czynności egzekucyjne nie przyniosły oczekiwanego rezultatu, to jednak egzekucja jest nadal prowadzona przez Dyrektora Oddziału ZUS oraz przez inne organy egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Wprawdzie aktualnie możliwość efektywnego ściągnięcia należności jest organiczna z uwagi na niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia i wyzbywanie się przez niego majątku, niemniej jednak skarżący jest osobą w wieku aktywności zawodowej (45 lat), zdrową (brak dowodów aby było inaczej) i nie ma przeciwwskazań do podjęcia przez niego zatrudnienia. Przejściowa zatem trudność w uzyskaniu zaspokojenia należności wyklucza uznanie już na obecnym etapie, że egzekucja w przyszłości nie ma szans powodzenia. Należy podkreślić, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

W związku z powyższym prawidłowa jest ocena organu, że w okolicznościach sprawy nie zachodzą wobec skarżącego przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Dodatkowo Sąd wskazuje, że nawet gdyby uznać, że w sprawie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3,5 lub 6 u.s.u.s., to przypomnieć należy, że nie oznacza to jeszcze automatycznego przyznania wnioskowanej ulgi w spłacie. Organ może bowiem, a nie musi, przyznać tę ulgę. W tej sprawie natomiast organ słusznie wskazał na okoliczności, które przemawiają przeciwko uwzględnieniu wniosku skarżącego. Niewątpliwie bowiem skarżący prezentuje postawę roszczeniową, nie podejmując żadnych starań celem zaspokojenia choćby części wierzytelności, a wręcz ukrywając swój majątek celem utrudnienia egzekucji. Skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, bez przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia, mimo to legalnego zatrudnienia nie podejmuje, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej, co wskazuje, że nie ujawnia swojej prawdziwej sytuacji majątkowej. W 2017 r. dokonał darowizny nieruchomości na rzecz swojej matki, co także wskazuje na działanie w celu uniemożliwienia egzekucji, a w powiązaniu z niepodejmowaniem zatrudnienia świadczy o tym, jak słusznie stwierdził organ, że skarżący celowo tworzy stan "całkowitej nieściągalności". Taka postawa nie usprawiedliwia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest umorzenie zaległości składkowych.

W ocenie Sądu organ nie dopuścił się również uchybień analizując, czy w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a i § 3 rozporządzenia, które umożliwiają udzielenie takiej ulgi w spłacie należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Z § 3 ust. 1 rozporządzenia wynika, że należności z tytułu składek można umorzyć jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednak aby uznać, że w konkretnej sprawie taka właśnie sytuacja zachodzi należy wcześniej stwierdzić, że skarżący wykazał, że podjął wszelkie działania, aby wykorzystać zdolność do pracy, a mimo to nie jest w stanie osiągnąć takich dochodów, które pozwalałyby jednocześnie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i spłatę należności. Taka sytuacja w sprawie nie występuje. Skarżący, co zaskakujące, nie wykazuje żadnych potrzeb życiowych trzyosobowej rodziny, poza dostępem do telefonu. Jedynym bowiem wydatkiem, którego ponoszenie zadeklarował, jest koszt 80 zł na użytkowanie telefonu. Niewykazanie żadnych przychodów trzyosobowej rodziny i żadnych jej wydatków i potrzeb, poza telefonem, podważana rzetelność złożonego oświadczenia i w zasadzie wyklucza możliwość ustaleń dotyczących faktycznej sytuacji materialnej rodziny skarżącego.

Co ważniejsze, Skarżący nie podejmuje zatrudnienia, choć z akt sprawy nie wynika, aby istniały ku temu jakiekolwiek obiektywne powody. Skarżący nie wykazał, aby sam był niezdolny do pracy, albo żeby musiał opiekować się żoną. Poza bowiem swoimi twierdzeniami w tym zakresie, w tym co do choroby żony i niemożności jej samodzielnego funkcjonowania, nie zaoferował żadnego dowodu, co powoduje, że twierdzenia te nie zostały uwzględnione. Z ustalonego stanu faktycznego wynika zatem, że skarżący ma lat 45, jest w wieku aktywności zawodowej, bez przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia, którego jednak nie podejmuje. Takiej postawy nie sposób premiować przyznaniem wyjątkowej w swej istocie ulgi, jaką jest umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący ma bowiem obiektywne możliwości podjęcia zatrudnienia w celu uregulowania choćby części swoich należności, jednak z nich nie korzysta. Obraz roszczeniowej postawy skarżącego uzupełnia wyzbywanie się przez niego majątku, który mógłby posłużyć choćby częściowo zaspokojeniu wierzytelności licznych wierzycieli, jak również okoliczności dotyczące powstania zadłużenia – otóż skarżący nie regulował należnych składek począwszy od 2001 r. Zaległości w składkach generowane były praktycznie przez cały okres prowadzenia działalności. Wskazuje to na lekceważące podejście skarżącego do kwestii regulowania swoich zobowiązań i szanowania praw wierzycieli. Słusznie organ wskazał w tym kontekście, że racjonalnym zachowaniem przedsiębiorcy, którego działalność nie dostarcza wystarczających dochodów do pokrycia składek jest przemyślenie jej zawieszenia, zamknięcia bądź restrukturyzacji, a nie rezygnacja z opłacania składek i dalsze prowadzenie działalności przez kilkanaście lat. Promowanie tak nagannych postaw poprzez umorzenie zaległości w ZUS stałoby w jawnej sprzeczności z interesem społecznym i byłoby zwyczajnie nieuczciwe w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy w owym czasie także prowadzili działalność i terminowo opłacali swoje składki do ZUS.

Sąd zgadza się też z organem, że cyt. "raz jeszcze należy odwołać się do braku wyrejestrowania - mimo trudności ekonomicznych - prowadzonej spółki. Tym samym zakłada Pan, że umorzenie zaległych składek na ZUS z prowadzonej działalności spowoduje, że będzie mógł Pan rozpocząć normalną egzystencję. Roszczenia te polegające na uzależnieniu podjęcia rzetelnej pracy przynoszącej profity wyłącznie od wcześniejszego umorzenia zaległości, a więc w celu uniknięcia konieczności ich uregulowania, nie może stanowić podstawy do zastosowania ulgi, o którą się Pan ubiega. Istnieje bowiem odwrotna zależność. Właśnie w celu zrealizowania długu publicznego należy podjąć rzetelną pracę, skoro istnieje taka możliwość, ponieważ pozwoli to dług ów uregulować. Pana wybitnie roszczeniowa postawa dyskwalifikuje wprost Pana wniosek, w świetle kategorii "ważnego interesu" strony, stanowiącego podstawowy wymóg zastosowania art. 28 ust. 3b u.s.u.s.".

Podsumowując, skarżący powołuje się na znaczną wysokość zadłużenia, jednak nie jest ono skutkiem nadzwyczajnych zdarzeń, lecz świadomej decyzji zobowiązanego nieopłacania składek. Wskazuje również na swoją trudną sytuację majątkową, jednak nie podejmuje żadnych starań, aby tę sytuację zmienić. Nie wykazał skarżący również, aby musiał sprawować opiekę na przewlekle chorym członkiem rodziny. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, skarżący powołuje się na całkowitą nieściągalność należności i trudną sytuację majątkową, nie podejmując, mimo istniejących możliwości, żadnych starań w kierunku zmiany tej sytuacji, to negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Bezzasadne są również zarzuty przedawnienia należności. Wskazać należy, że zarówno termin przedawnienia jak i zdarzenia skutkujące przerwaniem i zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych były przedmiotem różnych regulacji prawnych. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.

Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. W związku z powyższym tylko upływ terminu przedawnienia wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu.

Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Natomiast skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por: NSA w wyroku z dnia 30 września 2009 r., II GSK 72/09 dostępny www.orzecznictwo.nsa.gov.pl).

Na podstawie wskazanej wyżej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. dodano w art. 24 ust. 5a-5d regulujący przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w tym przepis ust. 5b zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

Przepis art. 24 ust. 5b – z dniem 1 lipca 2004 r. – uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, poz. 1264) i otrzymał brzmienie: "Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego".

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia należności z tytułu składek z 10 lat do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Powyższe oznacza, że do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu.

Z kolei składki na ubezpieczenie zdrowotne w myśl art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W przypadku przerwania biegu przedawnienia termin dochodzenia należności ulegał wydłużeniu do 10 lat, licząc od dnia wymagalności składki. Bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty lub każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej dłużnik został zawiadomiony. Należności z tytułu składek nie można było dochodzić, jeżeli od terminu wymagalności upłynęło 10 lat. W myśl art. 33 ust. 2 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 9 kwietnia 2020 r. organ szczegółowo przeanalizował kwestię przedawnienia składek należnych od skarżącego, wskazując, że :

- wobec zaległości za okres 09/2003 - 11/2003 bieg terminu przedawnienia został zawieszony: od 28 stycznia 2004 r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia do 16 marca 2009 r. tj. do zakończenia egzekucji oraz od 15 marca 2012r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia i pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji. Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia;

- wobec zaległości za okres 12/2003 - 02/2004 bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 16 kwietnia 2004 r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia do 16 marca 2009 r. tj. do zakończenia egzekucji i od 15 marca 2012 r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia i pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji. Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia;

- wobec zaległości za okres 03/2004 - 05/2004 bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 16 lipca 2004 r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia do 16 marca 2009 r. tj. do zakończenia egzekucji oraz od 15 marca 2012r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia i pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji. Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia;

- wobec zaległości za okres 06/2004 - 08/2004 bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 15 października 2004 r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia do 16 marca 2009 r. tj. do zakończenia egzekucji oraz od 15 marca 2012r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia i pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji. Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia;

- wobec zaległości za okres 09/2004 - 11/2004 bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 4 stycznia 2005 r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia do 16 marca 2009r tj. do zakończenia egzekucji oraz od 15 marca 2012r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia i pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji. Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia;

- wobec zaległości za okres 12/2004 - 02/2005 bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 26 kwietnia 2005 r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia do 16 marca 2009r tj. do zakończenia egzekucji oraz od 15 marca 2012r. tj. od skierowania należności do przymusowego dochodzenia i pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji. Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia;

- wobec zaległości za okres 11/2012 - 03/2014 bieg terminu przedawnienia został zawieszony kolejno od 16 września 2013r., 29 października 2013r., 18 lutego 2014r., 10 kwietnia 2014r., 4 listopada 2014r. i 4 lutego 2015r. tj. od skierowania tych należności do przymusowego dochodzenia i pozostanie zawieszony do zakończenia egzekucji. Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia.

ZUS powołał się także na przepisy ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551). Zgodnie z art. 1 ust. 15 tej ustawy bieg terminu przedawnienia należności ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji w sprawie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności. ZUS wskazał, że bieg terminu przedawnienia w stosunku do wszystkich należności uległ zawieszeniu od daty wpływu wniosku tj. 30 stycznia 2013r. do dnia uprawomocnienia się decyzji o odmowie umorzenia składek tj. 22 czerwca 2014 r. oraz od daty wpływu kolejnego wniosku tj. od 25 lipca 2014r. do uprawomocnienia się decyzji tj. 13 czerwca 2019 r. Niemniej jednak w aktach sprawy brak jest dokumentów, które mogłyby posłużyć weryfikacji tych wyliczeń, stąd zostały pominięte, co jednak nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Z kolei należności za okres od 04/2001 do 11/2002 uległy przedawnieniu. Od 1 stycznia 2003 r. obowiązuje zapis art. 24 ust. 5 u.s.u.s., zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. ZUS zabezpieczył spłatę należności za okres od 04/2001 do 11/2002 poprzez ustanowienie hipotek na nieruchomości gruntowej nr KW [...] stanowiącej własność zobowiązanego (wpis z 17.02.2015 r.). Nieruchomość została wprawdzie przekazana w drodze umowy darowizny z 10 kwietnia 2017r. matce skarżącego, niemniej jednak ZUS ma nadal możliwość dochodzenia należności od dłużnika rzeczowego.

Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.