Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 675/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a, art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2.
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 95 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.
article: art. 151.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2021 r. sprawy ze skargi L. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem, który wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w dniu 1 października 2020 r., L. O. (dalej: strona, skarżąca) wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem M. O.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta K. (dalej - organ, organ pierwszej instancji) odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ, organ drugiej instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchyliło w całości powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Rozpatrując sprawę ponownie, stosując się do zaleceń zawartych decyzji organu odwoławczego, pismem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji poinformował stronę o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty oraz wezwał stronę do przedłożenia decyzji o zawieszeniu emerytury, wstrzymaniu jej wypłaty. W dniu [...] stycznia 2021 r. skarżąca poinformowała organ o zgonie męża dnia [...] r.

Po zgromadzeniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując na warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także przywołując negatywne przesłanki uniemożliwiające przyznanie tego świadczenia, w tym szczególnie ustalone skarżącej prawo do emerytury, fakt, iż skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia w związku z opieką nad mężem, a nadto z uwagi na to, że niepełnosprawność męża skarżącej powstała po 18 (odpowiednio 25) roku życia.

Pismem z dnia 13 marca 2021 r. strona wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach odwołanie, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględniania okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy, w zakresie w jakim różnicuje prawa od świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobę niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1a tej ustawy polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uwzględniając powyższe wniosła o uwzględnienie odwołania i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium w Katowicach zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zacytował przepisy zastosowane w sprawie, następnie przytoczył stan faktyczny. W pierwszej kolejności Kolegium odniosło się do argumentacji organu pierwszej instancji, z którą się nie zgadza i która, przynajmniej w części, nie może być podstawą utrzymania decyzji w mocy. Dalej podało, że mąż skarżącej orzeczeniem z dnia [...] r. zaliczony został do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe, ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od dnia [...] r., tzn. niepełnosprawność nie powstała w czasie określonym w art. 17 ust. 1b ustawy. W tym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uznało stanowisko organu pierwszej instancji za chybione, a to w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1 b ustawy w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Dodało też, że zgodnie z utrwalonym już poglądem sądów administracyjnych, małżonek należy do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie zatem literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a ustawy jest nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż niweczyłaby możliwość przyznania świadczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie pomimo, że na małżonku ciąży względem drugiego małżonka obowiązek alimentacyjny, który wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki.

Następnie Kolegium odniosło się do kwestii ustalonego skarżącej prawa do emerytury, która to zaważyła na utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie organu zaistniała przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy, tj. strona do zgonu męża miała ustalone prawo do świadczenia emerytalnego, które pobierała. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast w aktach analizowanej sprawy brak jest wniosku strony o zawieszenie emerytury skierowanego do właściwego organu emerytalno-rentowego oraz brak jest decyzji o wstrzymaniu wypłaty tej emerytury. Za niewystarczającą należy uznać samą intencję wyboru świadczenia pielęgnacyjnego wyrażoną przez stronę w oświadczeniu i podtrzymaną w treści odwołania. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że strona nie spełniła warunku do przyznania świadczenia, ponieważ ma ustalone prawo do emerytury, z którego to prawa w okresie sprawowania opieki nad mężem korzystała. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować. Obowiązek taki wynika z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas jeżeli strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej świadczenia nawet przez krótki okres. W niemniejszej sprawie organ pierwszej instancji zadośćuczynił wymienionym powyżej przepisom i powiadomił skarżącą o warunkach przyznania jej wnioskowanego świadczenia (pismo z dnia [...] r.).

Pismem z dnia 12 maja 2021 r. skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, złożyła skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu, po zreferowaniu stanu faktycznego sprawy oraz przytoczeniu przepisu art. 17 ustawy, skarżąca podniosła, że organy poprzestały na literalnym brzemieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy i przyjęły, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Poprzestanie na wykładni językowej normy zawartej w dyspozycji wymienionego przepisu ustawy może prowadzić do takiego wniosku, to jednak, zdaniem skarżącej, zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do emerytury. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w teorii prawa wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Podnosi się, że pomimo, iż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie może się on do nich ograniczać. Zastosowanie bowiem dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet w sytuacjach, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów. Tekst prawa powinien być jednak tak interpretowany, aby wynik interpretacji nie prowadził do sprzeczności z innymi obowiązującymi normami systemu prawa (wykładnia systemowa) oraz aby ustalenie znaczenia przepisu uwzględniało cel i rolę społeczną tego przepisu (wykładnia funkcjonalna). W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 1546/19, skarżąca podała, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy w sytuacji, gdy świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stało by w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa, ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej czy udzielenia szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Nadto, Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie stoi konsekwentnie na stanowisku, iż obowiązkiem ustawodawcy jest stanowienie prawa, które będzie urzeczywistniało zasadę sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Ocenie Sądu została poddana decyzja organu drugiej instancji z dnia [...] r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r., nr [...], o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast na mocy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a powyżej wymienionej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W tym miejscu wskazać należy, iż świadczenie pielęgnacyjne ma formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad osobą wymagającą ze względu na swój stan zdrowia, pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności zdrowotnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 477/18).

Decyzje odmowne, zarówno pierwszoinstancyjna, jak i drugoinstancyjna, dotyczyły trzech kwestii: ustalonego prawa skarżącej do emerytury, faktu, iż skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia w związku z opieką nad mężem, a nadto problematyki związanej z datą powstania niepełnosprawności.

Szerszego omówienia wymaga jedynie pierwsza przesłanka, wobec tego, iż dwie kolejne zostały już licznie omówione w orzecznictwie i przesądzone zostało to, że nie stanowią one przeszkód w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, co też zostało dostrzeżone przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji.

Przyznać należy w świetle przedstawionego stanu faktycznego sprawy, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy zastosował się do obecnie przyjętej linii orzeczniczej (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 303/21; z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 190/21; z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2918/20; z dnia 28 czerwca 2019r., sygn. akt I OSK 757/19) i zgodnie z przyjętą i wskazaną tam praktyką poinformował skarżącą o możliwości wyboru świadczeń oraz wezwał ją do wskazania, które z nich wybiera. Poinformował także o możliwości zawieszenia emerytury bądź wstrzymania jej wypłaty, potwierdzonego stosowną decyzją.

W niemniejszej sprawie zasadnie organy odmówiły przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż w istocie nie ma okresu za jaki można było by je przyznać. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Natomiast strona nie przedstawiła takiego dokumentu. Nie jest bowiem wystarczająca w tym przypadku, jak twierdzi skarżąca, sama chęć pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Tak wyrażony wybór świadczenia jest niewystarczający. Dodać trzeba, że data zgonu męża skarżącej pokryła się z datą wezwania jej do wykazania wymienionych okoliczności. Strona zatem nie wypełniła obowiązku na nią nałożonego wezwaniem, a w dniu [...] stycznia 2021 r. poinformowała jedynie o śmierci męża.

Zatem w niniejszej sprawie nie ma okresu za jaki można przyznać skarżącej świadczenie. Należy jednak odnieść się zarówno do obowiązku organów, jak i samej skarżącej. Istotnym jest bowiem w tym zakresie rozstrzygnięcie czy doszło do zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalnego, a nie jego przyznania, gdyż prawo do emerytury jest niezbywalne. Zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą, to stronę obarczono inicjatywą w toku postępowania administracyjnego (wybór świadczenia oraz wykazanie faktu zawieszenia prawa do wypłaty świadczenia emerytalnego). Natomiast na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek szybkiego działania by uniknąć powstania jakiegokolwiek okresu bez wypłaty żadnego z powyżej wymienionych świadczeń. Tak więc w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skargi, organy nie zastosowały wyłącznie wykładni literalnej brzemienia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a uzupełniły ją wykładnią funkcjonalną i celowościową. Stąd też zostało skierowane do skarżącej stosowne wezwanie, a zatem organy dokonały wszelkich czynności by zebrać kompletny materiał dowodowy.

W tym stanie rzeczy, Sąd w zupełności podziela stanowisko przedstawione przez Kolegium w zaskarżonej decyzji, a dotyczące wykonania obowiązków wynikających z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, z którego wynika obowiązek informowania stron postępowania. W myśl tego przepisu organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czuwając przy tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Zasada ta uznawana jest za jeden z istotnych czynników wpływających na umacnianie się zasady praworządności w działaniach administracji publicznej. Równocześnie ma charakter gwarancyjny i ochronny względem jednostki, jako podmiotu słabszego w stosunkach natury publicznoprawnej. Organ administracji publicznej jako podmiot silniejszy, dysponujący władztwem administracyjnym, nie może wykorzystywać swojej dominującej pozycji na niekorzyść strony. Przeciwnie powinien on, szczególnie wobec strony działającej bez pełnomocnika, której zachowanie wskazuje, iż nie ma ona pełnego rozeznania w kwestiach procesowych lub materialnoprawnych, wypełniać wynikające z art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązki działania w sposób budzący zaufanie oraz informowania stron. Ustawodawca kładzie zatem nacisk na obowiązek organów administracji publicznej, uniezależniając go od znajomości prawa przez obywateli. Za realizację tego obowiązku nie można uznać odesłania strony do przepisów prawa (ich wskazania bądź zacytowania). Organ musi podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. Stąd też obowiązek ten należy rozumieć tak szeroko jak tylko można.

Nadto, zgodnie z art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Organy administracji winny bowiem dążyć do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony w celu zapobiegania sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Stąd też gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, taka informacja powinna być udzielona stronie. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest przy tym taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Organy orzekające w niniejszym postępowanie niewątpliwie zastosowały się do powyższych zasad.

W konsekwencji przyjęcia stanowiska obecnie panującego w orzecznictwie sądów administracyjnych, że to organ ma obowiązek ustalić czy zostało zawieszone prawo do wypłaty emerytury, a na stronie spoczywa obowiązek wykazania się inicjatywą dowodową na skutek wystosowania do niej odpowiedniego wezwania przez organ, wydaje się być to rozwiązaniem korzystnym dla stron. Sąd jednakże ma świadomość tego, że osoba sprawująca opiekę nad chorym może mieć poczucie zagubienia w momencie, w którym musi dokonać wyboru między świadczeniami. Co więcej, przepisy prawa nie przewidują mechanizmów, które korelowałyby działania organów z urzędu (ZUS lub KRUS oraz prezydenta miasta, wójta lub burmistrza), to jednak jedynym mechanizmem chroniącym stronę są właśnie zasady prawa administracyjnego wyrażone w art. 8, art. 9 oraz art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego. Przyjęcie takiej linii orzeczniczej z zachowaniem inicjatywy dowodowej strony jest najbardziej dla niej korzystną interpretacją obowiązujących przepisów prawa.

Natomiast zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.jedn. Dz.U. 2018 poz. 1270,) a także w art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 266), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Stąd też uwzględniając powyższe regulacje oraz biorąc pod uwagę zasady konstytucyjne uznać należy jednak, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.

Zatem przy takim stanowisku oraz wobec wskazania, że emerytura jest prawem niezbywalnym, uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci posiadania prawa do emerytury.

Nadto, wskazać należy, iż zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej - art. 8 §1 i powinny działać w sprawie wnikliwie - art. 12 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc powyższe wskazania do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy przeprowadziły postępowania w sposób dokładny i wyczerpujący, i starały się zgromadzić wystarczający, jak i wyczerpujący materiał dowodowy niezbędny dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Podkreślić raz jeszcze należy, że w toku niniejszego postępowania administracyjnego organ poinformował skarżącą o negatywnych przesłankach przyznania świadczenia oraz o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w powyższym zakresie wraz z wezwaniem do poinformowania o podjętych przez skarżącą decyzjach.

Zatem w takiej sytuacji, mając na względzie indywidualny charakter sprawy, sytuację prawną i faktyczną stron, stwierdzić należy, iż zapadłe rozstrzygnięcia są prawidłowe.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako oczywiście niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. .

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.