Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1012/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.59
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 28 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 marca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: DIAS, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K. K. (dalej: Skarżący), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 31 stycznia 2019 r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, ze Skarżący pismem z dnia 25 czerwca 2018 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, podnosząc, że:

- obowiązek nie jest wymagalny, wygasł na skutek przedawnienia, nie istnieje,

- egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego, a także bezpośrednio z przepisu prawa,

- egzekucja administracyjna oraz zastosowane środki egzekucyjne są niedopuszczalne,

- zobowiązanemu nie doręczono upomnienia.

Jako podstawę złożenia wniosku Skarżący wskazał przepisy art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, i 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.)

DIAS wyjaśnił, że przesłanki dotyczące braku wymagalności, wygaśnięcia i nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego, a także bezpośrednio z przepisu prawa, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę w "B" S.A. w Upadłości Likwidacyjnej były już przedmiotem badania w postępowaniu zarzutowym, przez ówczesny organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w postanowieniu nr [...] z dnia 27.03.2017 r., a następnie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w postanowieniu nr [...] z dnia 08.06.2017 r. Postępowanie wszczęte wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 4 lutego 2019 r.

Przechodząc do oceny pozostałych zgłoszonych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, DIAS stwierdził, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie uległ przedawnieniu. Zgodnie z treścią art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, dalej: O.p.) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Należność podatkowa za październik 2010 r. objęta tytułem wykonawczym nr [...] winna ulec przedawnieniu w dniu 31.12.2015 r. Jednakże, na podstawie wydanej decyzji określającej Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wystawił zarządzenie zabezpieczenia nr [...] z dnia 23.10.2015 r., które następnie przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...]. Organ zabezpieczający zawiadomieniem o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...] dokonał zajęcia zabezpieczającego w banku "A" S.A. Przedmiotowe zawiadomienie bank otrzymał w dniu 16.11.2015 r. i pismem z tego samego dnia poinformował o zabezpieczeniu środków na rachunku bankowym. Odpis zarządzenia zabezpieczenia wraz z zawiadomieniem o zajęciu zabezpieczającym doręczono Skarżącemu w dniu 02.12.2015 r. Czynność ta zawiesiła bieg terminu przedawnienia na okres sześciu dni, tj. do dnia 08.12.2015 r. Zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 08.12.2015 r., natomiast tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu 09.12.2015 r. Zgodnie zatem z przywołanym wyżej art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany w dniu 09.12.2015 r. wobec zastosowania ww. czynności. Ponadto, w dniu 17.10.2016 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wniesioną skargę do Sądu Administracyjnego na decyzję dotyczącą przedmiotowego zobowiązania.

W sprawie nie wystąpiła także przesłanka niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego. DIAS wskazał, że z zastosowaniem niedopuszczalnego środka egzekucyjnego mamy do czynienia zarówno w przypadku wykorzystania środka nieprzewidzianego w ustawie, jak i w przypadku użycia środka przewidzianego co prawda w ustawie, lecz w odniesieniu do egzekucji obowiązków innego rodzaju. W rozpoznawanej sprawie, takie przesłanki nie wystąpiły. Egzekucję prowadził organ egzekucyjny wskazany w art. 19 § 1 u.p.e.a., a egzekwowane obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej na mocy art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Również zastosowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym środki egzekucyjne, tj. zajęcie egzekucyjne innej wierzytelności zostały przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 1a pkt 12 lit. a).

Odnosząc się do przesłanki niedoręczenia upomnienia, DIAS wyjaśnił, że zgodnie z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U z 2017r. poz. 1494 z późn. zm.), do należności pieniężnych wynikających z orzeczeń, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, nie wystawia się upomnienia. Tym samym, w badanej sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazana w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

DIAS podzielił także stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], że w sprawie nie wystąpiły inne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 u.p.e.a., w tym przesłanka wskazana w pkt 8 ww. przepisu. Nie doszło bowiem w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym do jego zawieszenia na żądanie wierzyciela.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze na powyższe postanowienie, K. K., zarzucając naruszenie mających istotny wpływ na wynik sprawy przepisów postępowania tj.:

- art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.;

- art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 8 i § 2 u.p.e.a.,

- art. 124 § 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 8 i § 2 u.p.e.a.,

wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].

W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że postanowienia organów I i II instancji z dnia 31.01.2019r. i 28.03.2019r. zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18, art. 59 § 1 punkty 2, 3, 7, 8 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnych rozstrzygnięciach i uzasadnieniach, w których organy obydwu instancji nieprawidłowo odniosły się do wniosku o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie w.w. tytułu wykonawczego.

Wbrew ocenie organów I i II instancji wyrażonej w postanowieniach z dnia 31.01.2019r. i 28.03.2019r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w żadnej części nie stał się bezprzedmiotowy i zasługiwał na uwzględnienie w całości, albowiem w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny -Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (nr systemowy [...]), gdyż:

- obowiązek nie jest wymagalny, wygasł (na skutek przedawnienia), nie istnieje,

- egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego, a także bezpośrednio z przepisu prawa,

- egzekucja administracyjna oraz zastosowane środki egzekucyjne są niedopuszczalne.

- zobowiązanemu nie doręczono upomnienia.

Skarżący wskazał, że odrębnym pismem z dnia 14.02.2019r. zostało wniesione zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 04.02.2019r. nr [...], które umarza jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] nr [...] z uwagi na brak wymagalności, wygaśnięcie i nieistnienie obowiązku, określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego, a także bezpośrednio z przepisu prawa, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę w "B" S.A. w Upadłości Likwidacyjnej.

W ocenie Skarżącego, tytuł wykonawczy nr [...] obejmuje zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za październik 2010r, która uległa przedawnieniu.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. 2018 r. poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu powodującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przechodząc do meritum należy przypomnieć, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być też umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

W tym miejscu należy wyjaśnić, że przesłanki dotyczące braku wymagalności, wygaśnięcia i nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego, a także bezpośrednio z przepisu prawa, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę w "B" S.A. w Upadłości Likwidacyjnej zostały rozstrzygnięte odrębnymi postanowieniami Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 4 lutego 2019 r. oraz DIAS z dnia 28 marca 2019 r., które nie podlegają ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie.

Jeśli chodzi o pozostałe, wskazane przez Skarżącego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, przesłanki, Sąd przyznał rację DIAS, że zarzuty zobowiązanego w tej kwestii nie zasługują na uwzględnienie.

Po pierwsze nie wystąpiła przesłanka przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jak trafnie zauważył DIAS, w myśl art. 70 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Należność podatkowa za październik 2010 r. objęta tytułem wykonawczym nr [...] winna ulec przedawnieniu w dniu 31.12.2015 r. Jednakże, na podstawie wydanej decyzji określającej Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wystawił zarządzenie zabezpieczenia nr [...] z dnia 23.10.2015 r., które następnie przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...]. Organ zabezpieczający zawiadomieniem o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...] dokonał zajęcia zabezpieczającego w banku "A" S.A. Przedmiotowe zawiadomienie bank otrzymał w dniu 16.11.2015 r. i pismem z tego samego dnia poinformował o zabezpieczeniu środków na rachunku bankowym. Odpis zarządzenia zabezpieczenia wraz z zawiadomieniem o zajęciu zabezpieczającym doręczono Skarżącemu w dniu 02.12.2015 r. Czynność ta zawiesiła bieg terminu przedawnienia na okres sześciu dni, tj. do dnia 08.12.2015 r. Zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 08.12.2015 r., natomiast tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu 09.12.2015 r. Zgodnie zatem z przywołanym wyżej art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany w dniu 09.12.2015 r. wobec zastosowania ww. czynności. Ponadto, w dniu 17.10.2016 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wniesioną skargę do Sądu Administracyjnego na decyzję dotyczącą przedmiotowego zobowiązania.

Po drugie, nie wystąpiła przesłanka niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego. Z zastosowaniem niedopuszczalnego środka egzekucyjnego mamy do czynienia zarówno w przypadku wykorzystania środka nieprzewidzianego w ustawie, jak i w przypadku użycia środka przewidzianego co prawda w ustawie, lecz w odniesieniu do egzekucji obowiązków innego rodzaju. W rozpoznawanej sprawie, takie przesłanki nie wystąpiły. Egzekucję prowadził organ egzekucyjny wskazany w art. 19 § 1 u.p.e.a., a egzekwowane obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej na mocy art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Również zastosowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym środki egzekucyjne, tj. zajęcie egzekucyjne innej wierzytelności zostały przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 1a pkt 12 lit. a).

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia upomnienia, Sąd potwierdzając słuszność argumentacji organów, że zarzut ten również nie zasługuje na uwzględnienie wskazuje, że powołane przez organy przepisy § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r. jednoznacznie wskazują, że nie jest wymagane doręczenie upomnienia w przypadku, gdy wszczęta egzekucja dotyczy należności pieniężnych, wynikających z orzeczeń, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Innymi słowy, skoro wysokość dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych należności określona została w decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, to brak było obowiązku wystosowania upomnienia. Skarżący w ogóle nie wskazał na jakiej podstawie wywiódł konieczność wystosowania takiego upomnienia, co czyni zarzut w tym zakresie bezzasadnym.

W ocenie Sądu pozbawione racji jest również twierdzenie zobowiązanego, że prowadzone postępowanie egzekucyjne powinno podlegać umorzeniu z uwagi na fakt, iż zostało ono zawieszone na żądanie wierzyciela i nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie doszło bowiem do jego zawieszenia na żądanie wierzyciela.

Końcowo należy wskazać, że organy, wbrew zarzutom skargi nie naruszyły przepisów postępowania, zwłaszcza art. 124 § 1 i § 2 K.p.a.

Natomiast kwestie związane z zaskarżeniem przez Skarżącego wyroków WSA w Gdańsku w sprawach wskazanych w uzasadnieniu skargi, na obecnym etapie postępowania pozostają bez wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił