Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 88/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 108
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Wojewody z dnia 16 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia 7 sierpnia 2012r., znak [...] na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm. ) - dalej określanej jako "u.g.n." - w związku z art. 108 oraz art. 104 k.p.a. - po rozpoznaniu wniosku "Wodociągi i Kanalizacja [...]" Sp. z o.o. orzekł o odmowie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3600 ha, poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność M. R. (c. Z. i W.) w związku z decyzją Starosty z dnia 6 sierpnia 2012 r., [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Starosta [...] na podstawie art. art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzją z dnia 6 sierpnia 2012 r., nr [...] orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność M. R. przez udzielenie zezwolenia Wodociągi i Kanalizacja [...] Sp. z o.o. na założenie i przeprowadzenie urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...] - dorzecze [...]" tj. kolektora kanalizacyjnego grawitacyjnego z rur DN 250 o dł. ok. 28 m oraz jednej studni 01000 oznaczonej jako studnia A6 o łącznej powierzchni zajętości działki na czas prowadzenia prac ziemnych - ok. 140 m (tj. 28 m długości kanału * 5 m szerokości pasa montażowego), o łącznej powierzchni zajętości działki po zakończeniu inwestycji - ok. 7 m2 wraz ze strefą ochronną dla kolektora kanalizacyjnego - 4 m wykluczoną z zabudowy, na głębokości pod poziomem gruntu ok. 3 m., na okres 6 miesięcy - w stosunku do M. R., zgodnie z projektem budowlano - wykonawczym "Kanalizacja sanitarna miejscowości w [...]", wykonanym przez projektanta inż. J. K. (upr. Nr [...]), zatwierdzonym w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 4 maja 2004 r., nr [...] oraz zobowiązał Wodociągi i Kanalizacja [...] Sp. z o.o. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót.

W trakcie trwania postępowania zakończonego ww. decyzją "Wodociągi i Kanalizacja [...]" Sp. z o.o. pismem z dnia 18 czerwca 2012 r., nr [...] wniosła o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Inwestor wskazał, za uwzględnieniem wniosku przemawia społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy, w tym jego ważny interes gospodarczy. Projekt pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...] - dorzecze [...]" współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej, zgodnie z informacją Wodociągi i Kanalizacja [...] Sp. z o.o. ma zostać zrealizowany do dnia 31 maja 2013 r., przy czym roboty budowlane winny zakończyć się przed okresem zimowym 2012 r. Inwestor poinformował, że jednym z warunków rozliczenia przez Spółkę dofinansowania ze środków unijnych jest terminowe zrealizowanie całości projektu, a w razie przekroczenia końcowego terminu realizacji projektu tj. 31 maja 2013 r. Spółka może zostać zobowiązana do zwrotu części lub całości kwoty dofinansowania. Ponadto, wnioskodawca wskazał, że projekt jest ściśle związany z dziedziną ochrony środowiska i zakłada uregulowanie gospodarki wodno - ściekowej na terenie całej aglomeracji [...] oraz dorzecza rzeki [...], która jest ujęciem wody pitnej dla mieszkańców [...]. Niezrealizowanie inwestycji spowoduje brak możliwości uzyskania zamierzonego efektu ekologicznego.

Starosta przytoczył treść art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 KPA i podkreślił, że katalog przesłanek uzasadniających wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest zamknięty. Przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścisłej. Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia "niezbędności" niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 k.p.a. Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1134/09). Należy przyjąć, że wówczas gdy w sprawie nie występuje takie realne zagrożenie dla wskazanych wartości, brak jest podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności albo zachodzą podstawy do uchylenia nadanego już rygoru (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 116/06).

Rozpatrując wniosek Wodociągi i Kanalizacja [...] Sp. z o.o. dokonano analizy inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...] - dorzecze [...]" planowanej na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przez pryzmat wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 108 k.p.a. oraz wystąpienia ważnego interesu gospodarczego wskazanego w art. 124 ust. 1a u.g.n. W pierwsze kolejności uznano za właściwą interpretację Wodociągi i Kanalizacja [...] Sp. z o.o. wskazaną we wniosku z dnia 18 czerwca 2012 r., nr [...], iż przedmiotowa inwestycja, mająca na celu urządzenie kanalizacji sanitarnej w ramach przedsięwzięcia pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...] - dorzecze [...]" leży w interesie społecznym mieszkańców Gminy [...]. Stanowi również ważny interes wnioskodawcy, z uwagi na angażowane w inwestycję środki finansowe oraz możliwość skorzystania z dofinansowania z funduszy unijnych. Jednakże samo uznanie danej inwestycji za ważną z uwagi na interes społeczny oraz ważny interes inwestora nie jest wystarczające, aby odstąpić od kodeksowej zasady, że decyzja nie podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania i orzec o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Jak wskazał wnioskodawca termin ostatecznego rozliczenia inwestycji ma nastąpić do dnia 31 maja 2013 r. To do inwestora należy jednak takie skonstruowanie harmonogramu realizacji inwestycji, które pozwoli, pomimo napotykanych trudności wykonać zamierzone prace w przewidzianym terminie. Pomimo, że sieć kanalizacyjna jest inwestycją liniową, czasowe wstrzymanie posadowienia urządzeń na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] - w przypadku wniesienia środka zaskarżenia nie blokuje całej inwestycji. Nie zachodzi więc w omawianym przypadku niezbędność niezwłocznego działania i nie występuje sytuacja, która ma znamiona stanu nagłej konieczności.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła spółka z o.o. Wodociągi i Kanalizacja [...] z siedzibą w K. oraz M. R..

Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez:

• naruszenie zasady praworządności i wydanie decyzji rażąco naruszającej prawo i wbrew interesowi społecznemu oraz wyjątkowo ważnemu interesowi strony,

• dokonanie przez organ I instancji częściowo błędnych ustaleń stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. w zakresie przyjęcia przez organ I instancji braku istnienia w niniejszej sprawie "niezbędności niezwłocznego działania oraz sytuacji, która miałaby znamiona stanu nagłej konieczności", uzasadniającej wydanie decyzji na postawie przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n., przy jednoczesnym prawidłowym przyjęciu przez organ I instancji, iż inwestycja mająca na celu urządzenie kanalizacji sanitarnej w ramach przedsięwzięcia pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...] - dorzecze [...]" leży w interesie społecznym, jak również stanowi ważny interes Spółki,

• brak wszechstronnego i wnikliwego zbadania niniejszej sprawy oraz ustalenia stanu faktycznego, m.in. poprzez zaniechanie zbadania przez organ I instancji czy w niniejszej sprawie istnieje również uzasadniony ważny interes gospodarczy dający podstawę do zastosowania normy przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n.,

• przekroczenie zasady swobodnej oceny całokształtu materiału dowodowego oraz błędne przyjęcie wbrew zasadom logiki, że w niniejszym przypadku nie było koniecznym wydanie decyzji ws. czasowego zajęcia nieruchomości na podstawie przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n., albowiem nawet przy jednoczesnym zaskarżeniu przez właściciela nieruchomości decyzji Starosty z dnia 6 sierpnia 2012r. znak [...], orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania z niniejszej nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia Spółce na założenie i przeprowadzenie urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...] - dorzecze [...]" (na podstawie przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n.) - zdaniem organu I instancji - nie blokuje wykonania inwestycji współfinansowanej ze środków unijnych (tj. Funduszu Spójności);

2) naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza w zakresie przyjętego przez organ I instancji braku zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek do wydania decyzji na podstawie przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a.,

3) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało uznaniem przez organ I instancji, że możliwa jest odmowa udzielenia w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości bliżej opisanej w zaskarżonej decyzji i nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy prawidłowa i całościowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie konieczne przesłanki do wydania decyzji na postawie przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a., a tym samym organ I instancji był zobligowany do wydania przedmiotowego zezwolenia w drodze decyzji i nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie wyżej opisanej nieruchomości stanowiącej własność M. R. zaopatrzonej na podstawie przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. z urzędu w rygor natychmiastowej wykonalności. Jednocześnie wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie przez organ II instancji dowodu z dokumentów wskazanych w treści uzasadnienia odwołania.

M. R. w odwołaniu podniosła, że decyzja jest niezgodna z prawem budowlanym.

Wojewoda [...] decyzją nr 2 z dnia 16 listopada 2012 r., znak [...] na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] i orzekł:

w pkt I - o udzieleniu zezwolenia spółce "Wodociągi i Kanalizacja [...] sp. z o.o." z siedzibą w K. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3600 ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność Pani M. R. (c. Z. i W.), w związku z decyzją Starosty [...] z dnia 6 sierpnia 2012 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją nr l Wojewody [...] z dnia 16 listopada 2012 r. nr [...],

w pkt II - o nadaniu niniejszej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przytoczył treść art. 124 ust. 1 i ust. 1a u.g.n. i wskazał, iż konstrukcja tych przepisów powoduje, że - jak wskazuje się doktrynie prawa - "mamy (...) do czynienia z dwiema decyzjami -pierwotną (wywłaszczeniową lub zezwalającą na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejną (pozwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności" (por. E. Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art. 124 u.g.n., LEX 2011). Dalej wskazał przesłanki, których łączne spełnienie uzasadnia wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości - zgodnie z przepisem art. 124 ust. 1a u.g.n.:

1) wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości następuje na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny;

2) decyzja wydana w oparciu o omawiany przepis jest następstwem wydanej w stosunku do tej samej nieruchomości (lub jej części) decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (lub jej części), stanowiącej własność osoby trzeciej (art. 124 ust. 1 u.g.n.) lub też w stosunku do nieruchomości (części nieruchomości) o nieuregulowanym stanie prawnym (art. 124a u.g.n.);

3) zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 108 k.p.a., tj. gdy:

• jest to niezbędne ze względu na ochronę życia lub zdrowia ludzkiego,

• jest to niezbędne dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami,

• jest to niezbędne ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony (która będzie realizowała cel publiczny), albo gdy

• jest to uzasadnione ważnym interesem gospodarczym (jest samodzielna przesłanka określona stricte w art. 124 ust. 1a u.g.n.).

W kontekście powyższego zaznaczono, iż zaskarżona decyzja została wydana na wniosek inwestora, spółki "Wodociągi i Kanalizacja [...] sp. z o.o.", z dnia 18 czerwca 2012 r. nr [...].

Po drugie, zaskarżona decyzja organu I instancji została poprzedzona wydaną w przedmiotowej sprawie - na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzją z dnia 6 sierpnia 2012 r. nr [...], którą Starosta orzekł m.in. o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości (tj. działki nr [...], położonej w obrębie [...], jedn. ewid. [...]), poprzez udzielenie zezwolenia Wodociągom i Kanalizacji [...] sp. z o.o. na założenie i przeprowadzenie urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...] - dorzecze [...]". Powyższa decyzja Starosty [...] z dnia 6 sierpnia 2012 r. nr [...] - w wyniku rozpatrzenia przez organ II instancji odwołania M. R. - została utrzymana w mocy decyzją nr 1 Wojewody [...] z dnia 16 listopada 2012 r. znak: [...].

Również trzecią przesłankę - zdaniem Wojewody - należy w przedmiotowej sprawie uznać za spełnioną. Przede wszystkim zauważyć należy, iż przedmiotowa inwestycja jest inwestycją celu publicznego, włączoną do projektu pn.: "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...] - dorzecze [...]" i - jak wynika z akt sprawy -uzyskała ona dofinansowanie z Funduszu Spójności Unii Europejskiej. Organ odwoławczy podziela pogląd prawny zaprezentowany w przytoczonym w odwołaniu Wodociągów i Kanalizacji [...] sp. z o.o. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 987/08 (publ. - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), zgodnie z którym: "budowa sieci kanalizacyjnej leży w interesie społecznym, który trafnie jest przedkładany ponad interes właścicieli przedmiotowej nieruchomości." Należy zauważyć, iż jakkolwiek pogląd ten został wydany w sprawie powstałej na gruncie przepisu art. 122 ust. 3 u.g.n., który odsyłał do odpowiedniego stosowania przepisu art. 122 ust. 1 tej regulacji (dotyczących niezwłocznego zajęcia nieruchomości), a który to przepis został uchylony na podstawie art. 1 pkt 6b ustawy z 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 206, poz. 1590), to zachowuje on nadal aktualność z uwagi na dodanie przez art. 1 pkt 7a powołanej ustawy omawianego przepisu art. 124 ust. 1a o zbieżnej treści i identycznej funkcji.

Dodatkowo wskazano, iż przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem wprowadza samodzielną, nieznaną kodeksowej regulacji przesłankę "ważnego interesu gospodarczego" (jako wyjątek przewidziany ustawą). Wspomniana powyżej regulacja art. 124 ust. 1a nie narusza w tym zakresie przewidzianej w art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady dopuszczalności wywłaszczenia (którego przejawem jest również ograniczenie prawa własności w trybie art. 124 ust. 1 o gospodarce nieruchomościami) jedynie na cele publiczne, za słusznym odszkodowaniem.

Podkreślić należy, iż ustawa nie wskazuje, czy przewidziana w omawianym przepisie przesłanka "ważnego interesu gospodarczego" dotyczyć ma stricte sfery interesów inwestora. Wskazówką wydaje się być okoliczność, iż decyzja wydana w oparciu o przepis art. 124 ust. 1a w związku z art. 124 ust. 1 u.g.n. dotyczyć ma realizacji inwestycji celu publicznego, a więc z zaangażowaniem - w mniejszym lub większym stopniu -środków publicznych.

Z powyższego wynika bezsprzecznie, iż zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie do u.g.n. możliwości wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości na wniosek inwestora realizującego inwestycję celu publicznego - z uwagi na "ważny interes gospodarczy" wynikający z zaangażowania w realizowany projekt funduszy publicznych pochodzących w szczególności ze środków unijnych.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w rozpatrywanym przez organ I instancji wniosku z dnia 18 czerwca 2012 r. nr [...] inwestor powołał się m.in. na konieczność terminowej realizacji inwestycji z uwagi na jej współfinansowanie w 85 % ze środków pochodzących z Funduszu Spójności Unii Europejskiej, co - wobec wcześniejszych uwag oraz mając na względzie wskazane wcześniej spełnienie pozostałych przesłanek (wniosek inwestora w tym zakresie, uprzednie wydanie decyzji opartej o regulację art. 124 ust. 1 u.g.n.) - zrodziło po stronie organu I instancji obowiązek (jak słusznie zauważył organ I instancji) wydania w przedmiotowej sprawie decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n.. Organ I instancji zaniechał jednak dokonania ustaleń na okoliczność faktycznego zaangażowania tzw. środków unijnych w omawiane przedsięwzięcie (co jednak potwierdził inwestor załączając do rozpatrywanego odwołania uwierzytelnione kopie dokumentów dotyczących współfinansowania przedmiotowej inwestycji ze środków Funduszu Spójności Unii Europejskiej), a co stanowi naruszenie przez ten organ przepisów art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji również art. 107 § 3 tego kodeksu w związku z art. 124 ust. 1 u.g.n.

W tym kontekście organ odwoławczy nie podziela jednak podniesionego w odwołaniu spółki Wodociągi i Kanalizacja [...] sp. z o.o. zarzutu dokonania "częściowo błędnych ustaleń stanu faktycznego niniejszej sprawy (...) w zakresie przyjęcia przez organ I instancji braku istnienia w niniejszej sprawie " niezbędności niezwłocznego działania oraz sytuacji, która miałaby znamiona stanu nagłej konieczności", bowiem - po pierwsze - nie jest to kwestia uchybienia przez organ I instancji w dokonaniu niezbędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Należy zauważyć, iż organ I instancji wyraźnie stwierdził, że omawiana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego i rzeczywiście leży ona w interesie społecznym, jak również w gospodarczym interesie inwestora, lecz w ocenie organu I instancji nie można w tym przypadku mówić o zaistnieniu stanu "niezbędności niezwłocznego działania oraz sytuacji, która miałaby znamiona stanu nagłej konieczności" - jako podkreślanego w orzecznictwie sądów administracyjnych koniecznego warunku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w oparciu o przepis art. 108 § 1 k.p.a. Wynika to z błędnej oceny prawnej dokonanej przez Starostę [...] w zaskarżonej decyzji, polegającej na konieczności uprzedniego zaistnienia postulowanej przy stosowaniu art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego "stanu nagłej konieczności" - jako warunku sine qua non nadania podejmowanemu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności - bez uwzględnienia przez ten organ regulacji przewidzianej w art. 124 ust. 1a u.g.n., która - jak wskazano wcześniej - liberalizuje w tym zakresie rozwiązanie kodeksowe, co na płaszczyźnie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy czyni natomiast zasadnym zarzut odwołującej się, polegający na "braku wszechstronnego i wnikliwego zbadania niniejszej sprawy oraz ustalenia stanu faktycznego (...) poprzez zaniechanie zbadania przez organ I instancji, czy w niniejszej sprawie istniej również uzasadniony ważny interes gospodarczy dający podstawę do zastosowania normy przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n.". Za zasługujący na uwzględnienie należy uznać również zarzut "przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów całokształtu materiału dowodowego " poprzez przyjęcie przez organ i instancji, iż w niniejszym przypadku nie było koniecznym wydanie decyzji ws. czasowego zajęcia nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., albowiem brak takiej że decyzji nawet przy jednoczesnym zaskarżeniu przez właściciela nieruchomości decyzji z dnia 6 sierpnia 2012 r. znak [...] (...) (na podstawie przepisu art. 124 ust. 1 .g.n.) - zdaniem organu I instancji - nie blokuje wykonania inwestycji współfinansowanej ze środków unijnych (Funduszu Spójności)" Pomijając fakt, iż organ I instancji dokonał oceny w tym zakresie w oparciu o przesłankę stosowania art. 108 § 1 k.p.a., co - jak wykazano wyżej - było w tym przypadku błędne, w kontekście konstrukcji przesłanek zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wydawanego na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami (a w szczególności określonej w tym przepisie, samodzielnej przesłanki, jaką jest "ważny interes gospodarczy"), należy zauważyć, iż jakkolwiek omawiana inwestycja ma bez wątpienia charakter liniowy, obejmujący swym zakresem szereg nieruchomości położonych w aglomeracji [...], to przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest nieruchomość ściśle określona zarówno we wniosku inwestora, jak i w sentencji zaskarżonej decyzji i tym samym jej granice wyznaczają zakres omawianego postępowania administracyjnego. Stwierdzenie w tym zakresie przez organ I instancji, iż: "czasowe wstrzymanie posadowienia urządzeń" na przedmiotowej nieruchomości "w przypadku wniesienia środka zaskarżenia nie blokuje całej inwestycji", w związku z czym "nie zachodzi (...) w omawianym przypadku niezbędność niezwłocznego działania i nie występuje sytuacja, która ma znamiona stanu nagłej konieczności", należy uznać nietrafne, bowiem pomija okoliczność, iż zezwolenie na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości ma służyć wykonaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z tej konkretnej nieruchomości, w sposób szczegółowo opisany w decyzji Starosty [...] z dnia 6 sierpnia 2012 r. nr [...], a podnoszoną przez inwestora jako przesłankę wydania decyzji w trybie art.. 124 ust. 1a u.g.n. potrzebę ukończenia inwestycji w podanym przez niego terminie, z uwagi na prawdopodobną utratę pozyskanych środków unijnych, należy - zdaniem organu odwoławczego odczytywać w ten sposób, że niewykonanie poszczególnych obiektów sieci kanalizacyjnej na tej nieruchomości spowoduje w efekcie nieukończenie w terminie całej inwestycji, ze wskazanymi powyżej konsekwencjami. Omawiane uchybienie organu I instancji, jak również stwierdzenie przez ten organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż: "70 do inwestora należy jednak takie skonstruowanie harmonogramu realizacji inwestycji, które pozwoli, pomimo napotykanych trudności wykonać zamierzone prace w przewidzianym terminie", uznać należy za naruszenie wyrażonej w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady przekonywania, której oczywistą konsekwencją jest naruszenie w tym zakresie zasady rzetelnego i logicznego uzasadniania decyzji administracyjnych (art. 107 § l tego kodeksu), jak również zawartej w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej.

W konsekwencji za uzasadniony uznać również należy zarzut naruszenia art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez jego niezastosowanie, w kontekście spełnienia przesłanek wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości.

Odnosząc się z kolei do zarzutu podniesionego w odwołaniu M. R. należy wyjaśnić, iż postępowanie w sprawie wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości -w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. - prowadzone jest w oparciu o przepisy tej ustawy oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast właściwe w tej kategorii spraw organy administracji publicznej nie są uprawnione do kontroli wniosku inwestora w tym zakresie pod kątem jego zgodności z przepisami ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, póz. 1623 ze zm.), w związku z czym zarzut odwołującej się należy ocenić jako nietrafny.

W świetle powyższych okoliczności, mając w szczególności na względzie fakt, iż zakończenie przedmiotowej inwestycji uzależnione jest przede wszystkim od pochodzącego ze środków unijnych wsparcia finansowego, a także biorąc pod uwagę dotychczasowy przebieg omawianego postępowania administracyjnego należy stwierdzić, iż niezwłoczne wykonanie decyzji Starosty [...] z dnia 6 sierpnia 2012 r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości należy uznać za uzasadnione ważnym interesem gospodarczym, bowiem pozyskane na ten cel środki z Funduszu Spójności Unii Europejskiej należą do środków publicznych - w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157, póz. 1240, ze zm.).Jednocześnie, wskazane naruszenie przez organ I instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 124 ust. 1a u.g.n. nie powoduje konieczności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, w oparciu o przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie stwierdzono w przedmiotowej sprawie konieczności dodatkowego wyjaśnienia jakichkolwiek okoliczności, wobec czego należało orzec jak w sentencji.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. R., zarzucając jej naruszenie przepisów art. 124 ust. 1a u.g.n., które to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Na tej podstawie skarżąca wniosła o o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od Wojewody [...] kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi M. R. zakwestionowała stanowisko Wojewody [...]. Art. 124 ust. 1a u.g.n. stawia jako warunki wydania decyzji między innymi istnienie ważnego interesu gospodarczego oraz realizację celu publicznego. Wojewoda w zaskarżonej decyzji stwierdził jedynie ogólnikowo istnienie ważnego interesu gospodarczego polegającego na realizacji inwestycji kanalizacji, wspieranego ze środków unijnych. Uzasadnienie takie nie jest wystarczające albowiem nie zawiera opisu przesłanek, które stanowią o istnieniu ważnego interesu gospodarczego. Bliżej nie określono co stanowi o ważności tego interesu gospodarczego, ani też z czego wypływa okoliczność przyjęcia, iż istnieje w ogóle interes gospodarczy. Pojęcie interes gospodarczy odnosi się przede wszystkim do organizacji: przemysłu, handlu, rolnictwa, produkcji. Zagadnienie budowy kanalizacji jest innego rodzaju zagadnieniem, albowiem kanalizacja może być wykonana również w inny sposób np. poprzez wykonanie indywidualnych oczyszczalni biologicznych. Znamiennym w sprawie jest fakt, iż wykonanie kanalizacji w sposób proponowany przez inwestora kwestionuje nie tylko skarżąca, lecz większa liczba osób, mających być beneficjentami realizowanego zadania. Istnieje zatem zasadnicza różnica w definiowaniu ważności interesu gospodarczego przez zainteresowanych zagadnieniem. Sama możliwość wsparcia przedsięwzięcia ze środków unijnych nie jest warunkiem wystarczającym dla podjęcia tak kontrowersyjnej decyzji. Wydana decyzja nie określa istotnych dla oceny ważności interesu gospodarczego zakresu robót tj. zakresu projektowanej kanalizacji, możliwości realizacji inwestycji jako całości z wyłączeniem spornych odcinków. Dla oceny ważności interesu gospodarczego istotnym jest sprecyzowanie wielkości środków finansowych koniecznych na realizacje celu, źródło ich pochodzenia, wielkość udziału współfinansowania ze źródeł Unii Europejskiej i warunków tegoż współfinansowania. Również istotnym zagadnieniem jest ocena możliwości pozyskania środków z innych źródeł bądź tych samych w przyszłości. Innymi słowy czy możliwość pozyskania środków ma charakter nieodwracalny uniemożliwiający realizacje przedsięwzięcia w przyszłości.

Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2008 roku II SA/Kr 87/08 , który wskazuje , iż podstawą udzielenia zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. nie może być fakt istnienia decyzji o pozwoleniu na budowę, prowadzenia zaawansowania robót, ani też możliwość utraty przez inwestora jakichkolwiek źródeł finansowania inwestycji, a jedynie przesłanki o których mowa w art. 124 u.g.n. W ocenie skarżącej orzeczenie to będzie również przydatne przy dokonywaniu wykładni art. 124 ust. 1a u.g.n.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm.) dalej zwana p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

Skarga nie jest uzasadniona, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności przytoczyć należy brzmienie przepisów w oparciu o które wydana została zaskarżona decyzja tj. art. 124 ust. 1a w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm. ) - dalej określanej jako "u.g.n" oraz art. 108 K.p.a.

Zgodnie z art. 124 ust. 1a. u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie zaś z art. 124 ust. 1 starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Natomiast przypadki określone w art. 108 K.p.a. to ochrona zdrowia lub życia ludzkiego; zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

Wywłaszczanie nieruchomości polegać może także na ograniczaniu prawa własności nieruchomości na stałe lub czasowo. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują kilka możliwych przyczyn takiego ograniczenia, a jednym z nich jest właśnie art. przepis art. 124, który reguluje kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową przewodów i urządzeń. Artykuł 124 u.g.n. ma charakter uregulowania szczególnego, które – tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych – musi być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest więc formułowanie jakichkolwiek innych przesłanek umożliwiających albo wykluczających zastosowanie ograniczenia, o jakim mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008 r., I OSK 1165/07, LEX nr 483193). Art. 124 ust. 1 u.g.n. obejmuje zakładanie i przeprowadzanie urządzeń służących do dystrybucji płynów a nie tylko urządzeń służących do przesyłowych. Decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. służy więc temu, by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw uzyskać czasowy tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej.

Po wydaniu decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 tj. decyzji zezwalającej na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac, może zostać wydana kolejna decyzja, na podstawie art. 124 ust. 1a, pozwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Ta właśnie decyzja jest przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie.

Dla wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości spełnione muszą zostać, po myśli art. 124 ust. 1a u.g.n., następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot który będzie realizował cel publiczny; uprzednio musi zostać wydana decyzja z art. 124 ust. 1 ugn tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa w art. 108 Kpa tj. musi istnieć koniczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego; zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami; inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

W niniejszej sprawie z wnioskiem w dniu 18 czerwca 2012r. o wydanie decyzji wystąpiła spółka z o.o. Wodociągi i Kanalizacja [...], która realizuje inwestycję "Kanalizacja sanitarna miejscowości w [...]", będąca częścią większego projektu pod nazwą: "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...]- dorzecze [...]". Niewątpliwe budowa kanalizacji sanitarnej jest realizacją celu publicznego, a to zgodnie z art. 6 pkt. 3 ugn, który definiując cele publiczne stanowi, że jest nim między innymi budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania.

W przedmiotowej sprawie wydana została również w dniu 6 sierpnia 2012r. przez Starostę decyzja nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność M. R. (działka nr [...] położona w [...]), która została następnie utrzymana w mocy decyzją nr 1 Wojewody [...] z dnia 16 listopada 2012r. znak [...].

Wypełnienie wyżej wymienionych przesłanek nie było zresztą przedmiotem sporu, który skoncentrował się raczej na wypełnieniu ostatniej z przesłanek koniecznych do wydania zaskarżonej decyzji tj. czy w sprawie istnieje interes społeczny, ważny interes strony względnie ważny interes gospodarczy.

Spółka z o.o. Wodociągi i Kanalizacja [...] wykazała fakt, że projekt: "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...]- dorzecze [...]" jest współfinansowany z Funduszu Spójności Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska, a co za tym idzie, że otrzyma dofinansowanie 85% wartości tej inwestycji w kwocie 131 562 047, 00 zł . Świadczy o tym załączona do odwołania (k. 27 - 58 akt administracyjnych) umowa z dnia 7 grudnia 2009r. o dofinansowanie projektu nr [...] zawarta pomiędzy spółką "Wodociągi i Kanalizacja [...]" a instytucja wdrażającą – Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, wraz z aneksami oraz harmonogramem realizacji projektu, z którego wynika, ze budowa kanalizacji w miejscowościach: F., W., M. winna zakończyć się do dnia 31 maja 2013r. Jak wynika również z akt sprawy, w okresie od stycznia do grudnia 2011r. wykonawca prowadził negocjacje z właścicielami nieruchomości po których kanalizacja ma zostać poprowadzona i nie uzyskał zgody na wejście w teren. Brak zakończenia inwestycji uniemożliwi uzyskanie wspomnianego dofinansowania, zaś brak realizacji inwestycji na działce Skarżącej w ogóle uniemożliwi funkcjonowanie kanalizacji jako inwestycji liniowej.

Zdaniem Sądu pokrycie ze środków Unii Europejskiej 85% kosztów realizacji inwestycji, leży w interesie społecznym oraz stanowi również ważny interes strony i ważny interes gospodarczy i to nie tylko spółki "Wodociągi i Kanalizacja [...]" ale również pośrednio jednostki samorządu terytorialnego tj. Gminy [...], jak i samych członków wspólnoty samorządowej. Zakończenie inwestycji w terminie umożliwi sfinansowanie znacznej części kosztów ze środków unijnych, co odciąży budżet spółki z konieczności pokrycia całości kosztów inwestycyjnych. Jak wynika z KRS spółki jest to spółka w której głównym udziałowcem jest Gmina [...] a z opisanego w tym dokumencie przedmiotu jej działalności wynika, że jest to spółka za pomocą której Gmina [...] wykonuje swoje ustawowe zadanie jakim jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych. Pośrednio zatem również i Gmina [...] jest zainteresowana tym, aby inwestycja ta została zrealizowana w jak największej części ze środków niepochodzących z jej budżetu. Natomiast dla wszystkich członków wspólnoty samorządowej gminy [...] oczywista korzyść (interes społeczny) polega zarówno na wymiernym efekcie ekologicznym związanym z ochroną środowiska przed zanieczyszczeniami zarówno gleby jaki i wody pochodzącymi ze zbiorników wybieralnych, jak również na znacznym podniesieniu komfortu codziennego życia. W pośredni ale nie najmniej ważny sposób inwestycja wpłynie również na jakość wody rzeki [...], będącej ujęciem wody pitnej dla mieszkańców między innymi [...].

W związku z wyrażanymi przez Skarżącą w piśmie z dnia 11 marca 2013r. obawami dotyczącymi obciążenia jej nieruchomości bez odszkodowania, należy nadmienić, że zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 przysługuje odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zgodnie zaś z art. 129 ust. 1 i 5 u.g.n. odszkodowanie ustala starosta, wydając w takim przypadku odrębną decyzję w tym zakresie.

Z wszystkich wyżej wymienionych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.