Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1330/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 b i c, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 10 par. 1, art. 81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi V. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata P. H., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2009 r. V. M. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony powołując się na zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] odmówił udzielenia Cudzoziemce wnioskowanego zezwolenia zarzucając jej zeznanie nieprawdy w toku postępowania poprzez wskazanie, że nie była uprzednio mężatką. Organ I instancji stwierdził także, że z uwagi na zawarcie przez Zainteresowaną związku małżeńskiego z obywatelem polskim, pomimo pozostawienia w innym związku małżeńskim, nie zachodzą okoliczności, uzasadniające jej pobyt w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesięcy (art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach).

Od powyższego rozstrzygnięcia V. M. wniosła odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców podnosząc, że organ I instancji oparł decyzję na podstawie własnych, domniemanych wniosków oraz fałszywych zeznaniach świadka. Cudzoziemka podniosła, że prokuratura umorzyła dochodzenie w sprawie zawarcia przez nią związku małżeńskiego pomimo pozostawiania w innym związku.

Ponadto V. M. zakwestionowała zeznania świadka z którym ma pozostawać w konflikcie. Cudzoziemka podkreśliła, że pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim, czego organ I instancji nie uwzględnił. V. M. wyjaśniła także, że w trakcie poprzednich postępowań zeznawała, iż jest zamężna, gdyż obywatel M. utrzymywała Ją w takim przekonaniu, lecz później okazało się, że tak nie jest. Cudzoziemka próbowała udowodnić, iż małżeństwo to nie mogło zostać zawarte.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – stosownie do treści art. 57 ust. 1 pkt 1 i pkt 6 lit. b w związku z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 2006 r., Nr 234, pozycja 1694 z późn. zm.), dalej u.c. oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej k.p.a. oraz art. 13 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 81, poz. 531) – postanowił utrzymać zaskarżony akt administracyjny w mocy.

W motywach wskazano, że w dniu 21 maja 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 13 powyższej ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życiu niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Stosownie do postanowień art. 53 ust. 1 pkt 6 u.c. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego, jeżeli okoliczność która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

Natomiast zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli nie spełnia wymogów o których mowa w art. 53-53b.

Jak stanowi art. 57 ust. 1 pkt 6 u.c. cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony:

a. złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawidłowe dane osobowe lub fałszywe informacje,

b. zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo w celu użycia za autentyczny podrobił lub przerobił dokumenty bądź takiego dokumentu jako autentycznego używał.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że V. M. w dniu [...] września 2009 r. zawarła związek małżeński z obywatelem polskim W. K. Z odpisu aktu małżeństwa wynika, że Cudzoziemka zadeklarowała posiadanie nazwiska M., jednak posiada dokument podróży jedynie na nazwisko M.

W trakcie niniejszego postępowania, organ I instancji przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, w celu ustalenia czy związek małżeński z obywatelem polskim nie został zawarty przez Cudzoziemkę w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach.

Wojewoda [...] nie zarzucił fikcyjności przedmiotowego związku małżeńskiego, jednak przeprowadzone postępowanie wykazało, że Cudzoziemka zeznała nieprawdę stwierdzając, że nie pozostawała uprzednio w związku małżeńskim.

Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że w dniu [...] października 1988 r. V. M. zawarła związek małżeński z obywatelem [...] C. N. i pozostaje w nim do chwili obecnej.

W aktach sprawy znajduje się dokument wydany przez Urząd Stanu Cywilnego m. A., w którym wskazano, że od października 1988 r. do września 2009 r. w archiwum nie widnieje zapis o zawarciu związku małżeńskiego przez V. M. Natomiast z pisma z Ambasady M. w P. z dnia [...] października 2002 r. wynika, że Cudzoziemka w dniu [...] października 1988 r. zawarła związek małżeński z obywatelem [...] C. N.

Z kolei z pisma Ambasady R. z dnia [...] stycznia 2011 r. wynika, że w przypadku zawarcia związku małżeńskiego w trakcie istnienia Z., odpowiednie instytucje na terytorium R. mogły nie dysponować informacjami o zawarciu przedmiotowego związku małżeńskiego i z uwagi na powyższe zostało wydane Cudzoziemce zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia związku małżeńskiego z obywatelem polskim. Należy zauważyć, iż w/w pismo Ambasady M. Cudzoziemka sama dołączyła do akt sprawy w trakcie toczącego się postępowania o udzielenie Jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie art. 18 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 120 poz. 818).

Ponadto w dniu [...] lutego 2008 r., tj. w trakcie toczącego się wówczas postępowania, Cudzoziemka zeznała, że w dniu [...] października 1988 r. zawarła związek małżeński i nadal w nim pozostaje.

W trakcie postępowania organ I instancji wystąpił do Ambasady M. w W. z zapytaniem, czy związek małżeński V. M. i C. N. nadal istnieje. W piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. powyższa okoliczność została potwierdzona.

Należy dodać, że V. M. w 2000 r. ubiegała się o nadanie statusu uchodźcy. W trakcie w/w postępowania podała dane małżonka - C. N., wobec którego także toczyła się tożsama procedura, zakończona decyzją odmowną.

W dniu [...] stycznia 2010 r. V. M. w trakcie niniejszego postępowania, pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczyła, że nie była uprzednio mężatką a C. N. był konkubentem, z którym rozstała się dwa lata temu.

Należy dodać, iż dorosły syn Cudzoziemki - A. M. w dniu [...] stycznia 2010 r. zeznał, że matka była uprzednio zamężna z w/w obywatelem M., jednak nie miał dokładnej wiedzy czy związek ten został rozwiązany, unieważniony, czy też nadal trwa.

W dniu [...] marca 2010 r. została przesłuchana do protokołu A. J. – świadek w sprawie, która zeznała m.in., że poznała Cudzoziemkę C. N. jako małżonków. Obywatelka polska zeznała także, że z rozmów z Cudzoziemką wynika, że miała ona zamiar zawrzeć fikcyjny związek małżeński z obywatelem polskim w celu zalegalizowania pobytu w Polsce i zaprzecza obecnie, iż obywatel M. był Jej mężem.

Organ podkreślił, iż powyższe zeznania jedynie potwierdzają ustalenia dokonane przez organ I instancji.

Należy dodać, iż organ I instancji wystąpił do Prokuratury Rejonowej O. z zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa przez V. M. poprzez zawarcie związku małżeńskiego (pomimo pozostawienia w innym związku małżeńskim) z obywatelem polskim oraz składania fałszywych zeznań. W dniu [...] maja 2010 r. w/w prokuratura odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie składania fałszywych zeznań, a pozostałe kwestie zostały przekazane według właściwości Prokuraturze Rejonowej w K., która w dniu [...] października 2010 r. umorzyła dochodzenie. Z tej racji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Wojewoda [...] zawiesił postępowanie z urzędu w sprawie o udzieleniu Cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a w dniu [...] października 2010 r. podjął ponownie.

W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie faktycznie wykazało, że V. M. w trakcie toczącego się postępowania w niniejszej sprawie zeznała nieprawdę, czym wypełniła przesłankę, określoną w art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b u.c.

Ponadto z uwagi na fakt, iż Cudzoziemka nadal pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem M., związek małżeński z obywatelem polskim nie może uzasadniać Jej pobytu w Polsce przez okres 3 miesięcy, co uzasadnia zastosowanie także treści art. 57 ust. 1 pkt 1 u.c.

Odnosząc się do treści odwołania Organ zauważył, iż w w/w piśmie z Ambasady M. w P. nie wynika, gdzie miało miejsce zawarcia związku małżeńskiego z obywatelem M. a jedynie, że fakt zawarcia związku został wpisany do rejestru konkretnego urzędu stanu cywilnego kilka miesięcy po zawarciu tego związku. Organ dodał, że wprawdzie Zainteresowana nie uzyskała zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie art. 18 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, jednak odnosząc się do stwierdzenia w odwołaniu, że przedmiotowe pismo Ambasady M. w W. może być fałszywe, należy stwierdzić, że to Cudzoziemka dołączyła do akt w/w sprawy fałszywe dokumenty.

Organ administracji nie ma możliwości podważania faktów wskazanych przez inny organ lub władze innego kraju (w tym przypadku Ambasady M. w W.). Jednocześnie organ administracji nie jest związany postanowieniem organów ścigania o umorzeniu postępowania, wszczętego wobec Cudzoziemki.

Toczące się postępowanie jest postępowaniem administracyjnym, które bazuje na regulacjach zawartych w ustawie o cudzoziemcach i Kodeksie postępowania administracyjnego.

W efekcie przeprowadzonego postępowania ustalono, że V. M. zeznała nieprawdę w kwestii poprzedniego małżeństwa, co skutkuje obligatoryjną odmową udzielenia Jej wnioskowanego zezwolenia na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b) u.c.

Organ zauważył iż V. M. zawarła związek małżeński z obywatelem polskim, z którym dzieli Ją 12 lat różnicy wieku. Ponadto związek został zawarty bezpośrednio po kolejnej odmowie udzielenia Cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ostatnio V. M. ubiegała się o udzielenie w/w zezwolenia z uwagi na podjęcie działalności gospodarczej. Organ I instancji nie stwierdził fikcyjności przedmiotowego związku małżeńskiego, jednak w przypadku ponownego ubiegania się przez Cudzoziemkę o zalegalizowanie pobytu w tym trybie – po uregulowaniu stanu cywilnego – okoliczność ta będzie przedmiotem postępowania.

Organ I instancji nie odnosił się do zeznań innych świadków, którzy składali zeznania potwierdzające faktyczne pożycie małżonków, gdyż z uwagi na istnienie obligatoryjnej podstawy do odmowy udzielania przedmiotowego zezwolenia, nie miałyby wpływu na rozstrzygnięcie.

W związku z faktem, iż wobec V. M. zachodzi obligatoryjna przesłanka do odmowy udzielania jej przedmiotowego zezwolenia wydano decyzję negatywną.

Skargę od powyższego rozstrzygnięcia wniosła Cudzoziemkę zarzucając:

- naruszenie dyspozycji art. 57 ust. 1 pkt 6 u.c. poprzez przyjęcie, że zaszły okoliczności uzasadniające jego zastosowanie;

- naruszenie art. 53 ust. 1 pkt 6 u.c. poprzez jego niezastosowanie;

- błędną ocenę materiału zgromadzonego w sprawie, skutkującą błędnym ustaleniem stanu faktycznego.

Wskazując na powyższe wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez udzielenie Skarżącej zezwolenia na czas oznaczony.

Z kolei pełnomocnik Skarżącej zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1.1 naruszenia przepisów art. 57 ust. 1 pkt 1 oraz art. 53 ust. 1 pkt 6 u.c. oraz art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej " Konwencją") i art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (zwanej dalej: Konstytucją") polegającego na przyjęciu, że zawarcie małżeństwa z obywatelem polskim nie może uzasadniać zamieszkiwania cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące, jeżeli cudzoziemiec w chwili zawierania tego małżeństwa pozostawał w innym związku małżeńskim i że w związku z tym w takim wypadku zachodzi przesłanka obligatoryjnej odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkane na czas oznaczony zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 1 u.c., choćby nawet obywatel polski będący małżonkiem cudzoziemca stale zamieszkiwał w Polsce wspólnie z cudzoziemcem i z jego dziećmi,

1.2 naruszenia przepisu art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b) u.c. w związku z art. 57 ust. 1 pkt 1 oraz art. 53 ust. 1 pkt 6 u.c. oraz przepisów art. 2 oraz art. 42 ust. 2 i 3 Konstytucji polegającego na przyjęciu, że:

1.2.1 podanie nieprawdziwej informacji przez cudzoziemca uzasadnia odmowę udzielenia zezwolenia także wówczas, gdy informacja ta nie dotyczy okoliczności istotnej dla udzielenia lub odmowy udzielenia zezwolenia,

1.2.2. podanie nieprawdziwej informacji przez cudzoziemca uzasadnia odmowę udzielenia zezwolenia także wówczas, gdy strona podając tę informację była świadoma, że organowi znana jest jej nieprawidłowość,

1.2.3 podanie nieprawdziwej informacji przez cudzoziemca uzasadnia odmowę udzielenia zezwolenia także wówczas, gdy strona nie jest świadoma, że podawana informacja jest nieprawdziwa,

1.2.4. podanie nieprawdziwej informacji przez cudzoziemca uzasadnia odmowę udzielenia zezwolenia także wówczas, gdy strona gdyby podała prawdziwą informację przyznałaby się do popełnienia przestępstwa, w więc wówczas gdy kłamiąc wykonuje swoje prawo do obrony,

1.3. naruszenia art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b) u.c. oraz art. 14, art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ustawy z dnia 12 listopada 1965 roku – Prawo prywatne międzynarodowe (zwanej dalej "d.p.p.m."), polegającego przyjęciu, że oceny czy skarżąca obywatelka K. zeznała nieprawdę stwierdzając, że nie była mężatką należy dokonać zgodnie z [...] prawem małżeńskim skoro domniemane jej małżeństwo miało być zawarte w M. i nieuwzględnieniu ani rzeczywistego znaczenia wypowiedzi skarżącej, (która odnosiła się do prawa K. i które nie odróżnia różnych stopni wadliwości małżeństwa) ani obiektywnego zakresu w jakim prawo prywatne międzynarodowe odsyła do prawa K. lub prawa M.,

2. naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie:

2.1. naruszenia przepisów art. 107 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.c. oraz przepisów art. 25 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej zwanej "k.r.o."), i art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (dalej zwanej "k.c"), polegającego na świadomym i celowym oznaczeniu strony do której skierowana jest decyzja błędnym nazwiskiem oraz na świadomym i celowym zignorowaniu przez organ faktu, iż na skutek zawarcia małżeństwa w Polsce nazwisko skarżącej uległo zmianie i brzmi obecnie "M.",

2.2. naruszenia przepisów art. 76 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 100 § 2 oraz art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.c. oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji polegającego na:

2.2.1. przyjęciu przez organ w zaskarżanej decyzji, że skarżąca popełniła przestępstwo i zastosowaniu wobec niej tytułu nieprzyznania się tego czynu sankcji w postaci odmowy udzielenia zezwolenia, mimo braku wyroku sądowego stwierdzającego jej winę,

2.2.2. rozstrzygnięciu przez organ zagadnienia wstępnego rozstrzygniętego prawomocnym postanowieniem prokuratora o umorzeniu postępowania karnego sprzecznie z treścią tego postanowienia (i to mimo uprzedniego zawieszenia postępowania administracyjnego w oczekiwaniu na wynik postępowania karnego),

2.2.3. pominięciu faktu, iż prawomocne postanowienia o umorzeniu postępowania karnego przeciwko skarżącej stanowi środek dowodowy o szczególnej mocy dowodowej i nieodniesieniu się w żaden sposób do argumentów prokuratora, które spowodowały wydania tego postępowania,

2.3 naruszenia przepisów art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. z art. 7 ust. 1 u.c. polegającego na stwierdzeniu, że organ jest związany pismem Ambasady Mongolii, zgodnie z którym skarżąca od roku 1988 do dzisiaj pozostaje w związku małżeńskim i że pismo takie stanowi niepodważalny w postępowaniu administracyjnym dowód powyższego faktu,

2.4. naruszenia przepisów art. 7 art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.c. polegającego na:

2.4.1. pominięciu pisma konsula K. z dnia [...] stycznia 2011 r. (karta 184 akt administracyjnych) oraz zaświadczenia z dnia [...] września 2009 r. o małżeńskiej zdolności prawnej (karta 54 akt administracyjnych) przy ocenie, czy skarżąca pozostawała już w związku małżeńskim przed zawarciem małżeństwa z W. K.,

2.4.2. pominięciu zeznań skarżącej oraz świadków w szczególności A. J., z których wynika, iż skarżąca była w dniu składania zeznań przekonana, że nie była mężatką przed zawarciem małżeństwa z W. K.,

2.4.3. sprzecznego z zasadami logiki rozumowania, zgodnie z którym z faktu, iż według prawa [...] skarżąca jest mężatką wynika że według prawa K. również jest mężatką,

2.4.4. sprzecznego z zasadami logiki rozumowania, zgodnie z którym w sytuacji w której skarżąca twierdzi, że żyła w błędnym przekonaniu, że ona i C. N. są małżeństwem, dowody w postaci zeznań świadków dotyczące tego, że skarżąca w przeszłości oświadczała, że ona i C. N. są małżeństwem mogą być przydatne dla dokonania oceny czy byli oni rzeczywiście małżeństwem,

2.4.5. posłużeniu się rzekomym fałszywym zeznaniem skarżącej, jako pretekstem dla odmowy udzielenia zezwolenia w sytuacji, gdy rzeczywistą przyczyną odmowy jest to, że nieuzasadnione podejrzenie organu, iż małżeństwo skarżącej zostało zawarte w dniu obejścia przepisów ustawy a organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zapowiada, że choć nie stwierdzono "fikcyjności" małżeństwa, to w wypadku ubiegania się ponownie o zezwolenie okoliczność ta będzie przedmiotem postępowania,

W efekcie podniesionych zarzutów skarżący wniósł o:

a) uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.

b) orzeczenie, że zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie polega wykonaniu,

c) zasądzenie na rzecz skarżącej od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne – podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, a załatwieniem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie, bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny, bowiem dokonuje – w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych – kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia: ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może, zatem – co zasady – zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) . Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcje sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście – stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. – należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca, bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a., lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy – w przypadku prawidłowego zastosowania tych norm – rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, ze naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

IV. Ostatecznym celem stosowania prawa w trybie postępowania administracyjnego jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy powstałej wskutek wniesienia wniosku przez wydanie decyzji pozytywnej lub negatywnej.

Niekiedy zostanie podjęta decyzja o statusie formalnego rozstrzygnięcia – w postaci umorzenia postępowania.

Analogiczne akty administracyjne są wydawane w sytuacji wszczęcia postępowania z urzędu.

W ogólnej teorii prawa decyzyjny model stosowania prawa złożony jest z następujących elementów:

1) ustalenie, jaka norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym dla rozstrzygnięcia sprawy,

2) uznanie za udowodniony fakt oraz ujęcie go w języku stosowanej normy,

3) subsumcja udowodnionego faktu pod stosowaną normą prawną,

4) ustalenie na podstawie stosownej normy wiążących konsekwencji faktów uznanych za udowodnione ( W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986, s. 463).

Odnosząc powyższą koncepcję do stosowania prawa administracyjnego w można zbudować bardziej złożony model, który składa się z następujących elementów:

1) ocena prawnego znaczenia zgłoszonego wniosku,

2) ustalenie zakresu norm prawa administracyjnego, które będą stosowne w celu rozstrzygnięcia sprawy,

3) ustalenie obowiązywania oraz znaczenia tych norm,

4) udowodnienie faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

5) przyporządkowanie treści wniosku i udowodnionych faktów stosowanej normie prawa administracyjnego,

6) ustalenie konsekwencji prawnych wynikłych z przyporządkowania i wyrażenie ich sumy w postaci decyzji (W. Dawidowicz, Słowo wstępne Kodeks postępowania administracyjnego ustawa o NSA, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Sopot 1999, s. 18-19).

W obu modelach teoretycznych zwraca się uwagę na potrzebę udowodnienia faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czego w niniejszej sprawie brakuje.

V. W przedmiotowej sprawie – w powyższym kontekście – istotnym problemem jest kwestia bigamii skarżącej, która to ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Z akt administracyjnych wynika, że zagadnienie to zostało dostrzeżone w toku postępowania administracyjnego i z tej racji – stosowanie do treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – było ono nawet zawieszone.

W efekcie – jak wynika to z akt sądowych (k. 125) – Prokurator Rejonowy w K. zatwierdził postanowienie organów ściąganie umarzające toczące się dochodzenie z uwagi na fakt braku dalszych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa.

Wydawałoby się, iż w tej sytuacji organ przejmie koncepcję uznając związek małżeński Skarżącej z obywatelem polskim za legalnie istniejący. Tymczasem przyjęto inną koncepcję, a mianowicie bazując na własnych ustaleniach uznano, że ma charakter bigamiczny. W związku z tym odnotować należy ewidentną sprzeczność w ustaleniach faktycznych, a ma ona kluczowe znaczenie dla oceny legalności wydanego (zaskarżanego) w sprawie rozstrzygnięcia.

VI. Biorąc pod uwagę fakt wydania w toczącym się postępowaniu karnym postanowienia, które nie zawiera uzasadnienia należy – w toku uzupełniającego postępowania administracyjnego – zażądać udostępnienia akt dochodzenia i dołączyć do akt administracyjnych uwierzytelnione, że odpisy zawartych tam dokumentów, które świadczą, iż w sprawie można inaczej ocenić związek małżeński Cudzoziemki z obywatelem polskim, aniżeli to uczyniły organy obu instancji (uznając, że ma charakter bigamiczny).

W dalszej kolejności – nie przesądzając treści rozstrzygnięcia – Sąd pragnie wskazać, iż całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego należy ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (vide treść art. 7, 77 § 1 k.p.a.) uwzględniając także zebrane w sprawie administracyjnej dowody przemawiające za przyjęciem tezy, iż zawarty związek ma charakter bigamiczny.

VII. Wskazać też trzeba na potrzebę rozważania okoliczności podniesionych w skardze, zwłaszcza sporządzonej przez pełnomocnika. Sąd – na tym etapie postępowania uchyla się od oceny poczynionej tam argumentacji, albowiem musiałby swoje rozważania uczynić w dwóch wersjach a mianowicie, że Cudzoziemka popełniła bigamii oraz że jej związek zawarty z Polakiem jest legalny. To – jak wyżej zaznaczona – będzie przedmiotem uzupełniającego postępowania administracyjnego.

VIII. Oceniając - w powyższym kontekście - treść skargi w zakresie obrazy treści art. 10 k.p.a. wskazać trzeba, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem istotnym naruszeniem procedury administracyjnej dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego było zaniechanie powiadomienia strony skarżącej, przed wydaniem decyzji przez Organ II instancji, stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę do sformułowania żądania wszczęcia postępowania w sprawie jego wznowienia na wniosek strony (art. 147 k.p.a.)- vide B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 85, teza 5.

Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu obejmuje - stosownie do art. 10 k.p.a. – w zakresie prawa do obrony uprawnienie tejże do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (w zakresie konsekwencji vide treść art. 81 k.p.a.). Gwarantowana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu we wskazanych czynnościach skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. - vide wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 roku, ISA/Lu 652/97, niepublikowany.

Pogląd ten jest akceptowany w najnowszej literaturze, albowiem nadal przyjmuje się że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania, niezależnie od tego, czy miało wpływ na treść decyzji (vide G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 131.).

W niniejszej sprawie – przed wydaniem decyzji w II instancji – treść art. 10 § 1 k.p.a. w ogóle nie miała zastosowania.

Niezależnie od argumentacji skargi podnieść trzeba, iż art.10 k.p.a. wprowadza zasadę oznaczającą z jednej strony obowiązek zapewnienia stronie przez Organ czynnego udziału w każdym postępowaniu, z drugiej stwarza warunki w celu umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań. Strona nie jest zobowiązana do czynnego udziału w postępowaniu, stanowi to jej uprawnienie, jednakże organ administracji ma obowiązek umożliwienia stronie skorzystania z tego uprawnienia. Zgodnie zaś art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzanych dowodów. W sprzeczności pozostawać z tą zasadą będzie sytuacja, kiedy nie dostrzegając treści art.10 k.p.a. Organ nie dał możliwości wyjaśnienia okoliczności faktycznych, które stanowiły następnie podstawę do wydania decyzji.

Naruszenie obowiązku stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które w istotny sposób może wpływać na wynik sprawy i ustalenia faktyczne organu.

IX. Końcowo należy dostrzec, że nie zasługuje na akceptację stanowisko Organu II instancji zawarte w piśmie z dnia [...].03.2012 r. (k.128 – 130), z którego treści wynika, iż przed tym organem nie stosowano treści art. 10 k.p.a., albowiem nie przeprowadzono postępowania dowodowego.

Przede wszystkim wskazać należy, że ustawodawca nie uzależnia obowiązku wynikającego z art. 10 §1 k.p.a. od tego, czy Organ II instancji przeprowadzał jakiekolwiek czynności dowodowe. Tak więc na etapie drugoinstancyjnego postępowania ewidentnie naruszono prawo, co trafnie podniesiono w skardze.

Dostrzec też wypada, że orzecznictwo sądowe, na które powołuje się Organ we wskazanym wyżej piśmie – nie może zmieniać treści rozumienia norm prawnych. Ma tutaj zastosowanie zasada clara non sunt interpretanda; nie można w szczególności w żaden zastosować poglądu, iż dla wykładni treści art. 10 k.p.a może posłużyć orzecznictwo wydane w odniesieniu do normy art. 200 Ordynacji podatkowej.

X. Mając na uwadze powyższe należało – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 b) i c) i art. 250 p.p.s.a. – orzec jak w wyroku.