Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 227/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2007-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Gminy
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1592
law: ustawa z dnia 5 czerwca 1998  r. o samorządzie powiatowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi E. J. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Rada Miejska podjęła w dniu [...]r. uchwałę Nr [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza . Podstawę prawną uchwały stanowiły wskazane w niej przepisy art. 24j ust. 1, ust. 3 i ust. 4 i art. 24 h ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.

z 2001r. Dz.U. Nr 142, poz. 1592 z późn.zm.) oraz art. 26 ust. 1 pkt 1a i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. Nr 113, poz. 984 z późn.zm.).

W § 1 uchwały Rada stwierdziła, "że mandat Burmistrza E.J. wygasł z mocy prawa dnia [...]r. wskutek niezłożenia

w terminach określonych w wyżej cytowanych przepisach, oświadczenia

o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę i o zawartych przez nią umowach cywilnoprawnych".

Zgodnie z § 3 uchwała weszła w życie z dniem podjęcia.

W uzasadnieniu powyższej uchwały Rada Miejska wskazała, że

z art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta wynika, że niezłożenie w terminach, określonych w odrębnych przepisach, oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka oraz oświadczenia o umowach cywilnoprawnych zawartych przez małżonka, skutkuje wygaśnięciem mandatu burmistrza - o czym stanowi art. 26 ust. 2 tej ustawy, a co stwierdza rada gminy, w drodze uchwały najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu.

Rada Miejska w uzasadnieniu uchwały powołała się na treść pisma Wojewody z dnia [...]r., w którym organ nadzorczy poinformował Radę, że E. J. złożył przedmiotowe oświadczenia w dniu [...]r., a zatem z naruszeniem ustawowego terminu, który w przypadku Burmistrza upłynął z dniem [...]r.

Wojewoda w kolejnym piśmie z dnia [...]r. wezwał Radę Miejską do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu Burmistrza w terminie 30 dni od daty otrzymania tego pisma.

E. J. pismem z dnia [...]r., wezwał Radę Miejską na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym do usunięcia naruszenia Jego interesu prawnego, wywołanego podjęciem uchwały Rady Miejskiej z dnia [...]r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza pod rygorem zaskarżenia tej uchwały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego .

W uzasadnieniu tego wezwania E. J. stwierdził, że nie akceptuje zasadności uchwały o wygaśnięciu mandatu Burmistrza , uważa ją za naruszającą prawo i dlatego stoi na stanowisku, że nadal wykonuje mandat Burmistrza.

Rada Miejska uchwałą podjętą w dniu [...]r. Nr [...] nie uwzględniła powyższego wezwania, stojąc na stanowisku, iż uchwała z dnia [...]r. Nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu Burmistrza została podjęta prawidłowo, w celu wykonania wezwania Wojewody z dnia [...]r., będącego organem nadzoru prawnego nad gminą.

W skardze z dnia [...]r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , E. J. wniósł o uchylenie uchwały Rady Miejskiej z dnia [...]r., jako niezasadnej i niezgodnej z prawem.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że w wyborach samorządowych w dniu [...]r. został wybrany Burmistrzem Gminy i w dniu [...]r. złożył ślubowanie. Stwierdził nadto, iż stosownie do obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego oraz oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę oraz o zawartych przez nią umowach cywilnoprawnych, złożył te oświadczenia Wojewodzie w dniu [...]r.

W dalszej części uzasadnienia skargi E. J. argumentował następująco: "ustawa o samorządzie gminnym nakłada obowiązek złożenia w/w oświadczenia majątkowego w terminie 30 dni od dnia ślubowania, które było

[...]r. Oświadczenia o działalności prowadzonej przez żonę winny być składane do 30 dni od dnia wyboru".

Skarżący podniósł dalej, że o powyższych obowiązkach został zawiadomiony pismem Wojewody z dnia [...]r. (doręczonym [...]r.) w którym wskazano, że sankcją za nieterminowe złożenie oświadczeń będzie "utrata diety lub wynagrodzenia za okres od dnia, w którym winny być złożone oświadczenia lub informacje, do dnia złożenia oświadczenia lub informacji".

Przedmiotowe pismo, pochodzące od organu prawnego nad działalnością gminy, nie wskazywało na żadną inną sankcję w przypadku uchybienia wspomnianym terminom, a zatem wprowadziło skarżącego w błąd odnośnie skutków prawnych złożenia oświadczenia po terminie.

E. J. podkreślił, że działał w zaufaniu do wykładni prawa uzyskanej bezpośrednio od Wojewody tj. organu nadzoru prawnego nad gminą i nad nim jako burmistrzem.

W ocenie skarżącego przepisy na podstawie których Rada Miejska stwierdziła wygaśnięcie Jego mandatu są nadmiernie restrykcyjne w stosunku do wagi uchybienia i naruszają zasady przyzwoitej legislacji, a zatem powinna być zbadana ich zgodność z Konstytucją RP i tym samym zasadność ich stosowania w przedmiotowej sprawie.

Rada Miejska w odpowiedzi na skargę podtrzymała stanowisko zajęte w zaskarżonej uchwale.

W piśmie procesowym z dnia [...]r. (k-40 akt sądowych), stanowiącym uzupełnienie odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi.

Uzasadniając ten wniosek, Rada podniosła następujące argumenty:

1) skarżący nie wykazał, iż po Jego stronie występuje jakikolwiek interes prawny lub uprawnienie które zostało naruszone;

2) skarga jest przedwczesna, gdyż Rada Miejska miała miesiąc, od dnia wezwania skarżącego do usunięcia naruszenia prawa, a skarżący wniósł do Sądu skargę przed tym terminem;

3) Rada Miejska w związku z wezwaniem organu nadzoru działała na bazie obowiązującego wówczas stanu prawnego, zgodnie z obowiązującą wykładnią językową;

4) skarżący spóźnił się ze złożeniem stosownego oświadczenia aż o 7 dni a przy tym zdawał sobie doskonale sprawę ze sposobu obliczenia terminu, a zatem nie składał oświadczenia celowo albo wykazał się rażącym niedbalstwem w tym zakresie;

5) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007r. sygn.akt K 8/07 wszedł w życie z dniem ogłoszenia tj. w dniu 19 marca 2007r., a wynikające z niego konsekwencje mają zastosowanie jedynie "w przód". Przedmiotowa uchwała została podjęta zgodnie z prawem, w oparciu o obowiązujące przepisy i w żaden sposób w ramach kontroli legalizmu niniejszego rozstrzygnięcia nie można stwierdzić jakichkolwiek uchybień;

6) organem uprawnionym do kontroli zgodności aktów rangi ustawowej

z Konstytucją, jest wyłącznie Trybunał Konstytucyjny, a sąd administracyjny uprawniony jest do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami lub z Konstytucją. Tym samym Sąd nie może w niniejszej sprawie samodzielnie orzec o niezgodności aktu rangi ustawy z Konstytucją, gdyż ta kompetencja zostawiona jest wyłącznie dla Trybunału Konstytucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) "każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie

z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego".

Przed rozpoznaniem takiej skargi Sąd zobowiązany jest do zbadania przesłanek jej dopuszczalności.

Bezspornie zaskarżona uchwała jest aktem podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej.

Skarga została wniesiona po wcześniejszym bezskutecznym wezwaniu Rady Miejskiej do usunięcia naruszania prawa spowodowanego tą uchwałą.

Skarżący w dniu [...]r. wezwał bowiem ten organ do usunięcia naruszenia prawa. Rada Miejska uchwałą podjętą w dniu [...]r. nie uwzględniła wezwania.

Zgodnie z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę na uchwałę rady gminy - wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.

Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego w dniu [...]r., zatem w terminie określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a. Dlatego zarzut przedwczesności skargi podnoszony przez pełnomocnika Rady jest chybiony.

Z powyższego wynika, że skarga jest dopuszczalna, skoro wymogi formalne do wniesienia skargi zostały spełnione.

Wbrew też wywodom pełnomocnika Rady zawartym w piśmie procesowym

z dnia [...]r. , Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego. Wprawdzie trafnie podniesiono w tymże piśmie, że E.J. we wniesionej skardze do Sądu nie wskazał, jaki konkretnie interes prawny lub uprawnienie narusza przedmiotowa uchwała, jednakże skarżący brak ten usunął na rozprawie oświadczając, że "zaskarżona uchwała narusza Jego interes prawny pozbawiając mandatu Burmistrza Miasta " (protokół rozprawy K-91 akt sądowych).

W ocenie Sądu, przedmiotowa uchwała naruszyła interes prawny skarżącego, skoro pozbawiła E.J. funkcji burmistrza, pochodzącej z demokratycznych i bezpośrednich wyborów.

Ponadto utrata mandatu pociąga za sobą ustanie stosunku pracy (w jakim pozostają z mocy art. 2 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych - tj. Dz.U. z 2001r., Nr 142 poz. 1593 ze zm., także pracownicy samorządowi zatrudnieni na podstawie wyboru, do jakich należy m.in. burmistrz).

Z powyższego wynika, że skarżący był legitymowany do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g.

Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały stwierdzić trzeba na wstępie, że niesporne jest w sprawie, iż skarżący złożył oświadczenie majątkowe o jakim mowa w art. 24j ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z naruszeniem terminu określonego w art. 24j ust. 3 tej ustawy. Nie ma przy tym aktualnie sporu między stronami, że powyższy termin biegnie od dnia wyboru, za który strony uznały dzień [...]r. W tej sytuacji 30 - dniowy termin do złożenia spornego oświadczenia upływał [...]r. Skarżący złożył przedmiotowe oświadczenie 3 stycznia 2007r., a więc 7 dni po tak obliczonym terminie, na co zasadnie wskazano również w odpowiedzi na skargę.

Odnosząc powyższy stan faktyczny do stanu prawnego podkreślić trzeba, że zaskarżona uchwała została podjęta m.in. na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy

z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, co do którego to przepisu Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2007r. orzekł, że jest on niezgodny z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji. Zgodnie

z art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie

z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny nie określił innego terminu, zatem art. 26 ust. 1 pkt 1a, którego niezgodność

z Konstytucją została stwierdzona, utracił moc (jak trafnie argumentowała Rada

w odpowiedzi) 19 marca 2007r. (data ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Nr 48, poz. 327).

Zasadnie też w odpowiedzi na skargę zwrócono uwagę na to, że wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wywiera skutek na przyszłość, to jest w tym znaczeniu, że nie obejmuje swym skutkiem okresu pomiędzy wejściem w życie przepisu, a dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego, którym to wyrokiem stwierdzono niekonstytucyjność tego przepisu.

Podzielić też trzeba stanowisko Rady, że tylko Trybunał Konstytucyjny uprawniony jest do badania zgodności ustawy z Konstytucją (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). Należy jednak zauważyć, że czym innym jest badanie zgodności ustawy z Konstytucją, a czym innym wyłaniająca się na tle art. 8 ust. 2 w związku z art. 178 Konstytucji RP możliwość zastosowania przez Sąd bezpośrednio przepisów Konstytucji RP. Na konieczność rozważenia przez Sąd, które przepisy należy stosować przy ocenie legalności zaskarżonej uchwały, wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku (pkt. 6.3) stwierdzając, że.

"Już bowiem z momentem publicznego ogłoszenia wyroku (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne albo w okresie wejścia w życie wyroku Trybunału ( odroczenie derogacji przepisu wyroku Trybunału), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności. Sądy orzekają na podstawie procedur, w obrębie których toczy się postępowanie, i z wykorzystaniem instrumentów będących do ich dyspozycji oraz kompetencji im przysługujących. Okoliczność, że w tych ramach sądy mają zastosować przepisy, które obowiązywały w dacie zaistnienia zdarzeń przez nie ocenianych, ale następnie zostały uznane za niekonstytucyjne w wyroku Trybunału Konstytucyjnego i na skutek tego nie obowiązują w dacie orzekania,

w zasadniczy sposób wpływa na swobodę sądów w zakresie dokonywania wykładni tych przepisów. (...) To znaczy, że w wypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności kontrolowanej normy, obowiązuje norma intertemporalna, mająca pierwszeństwo (z racji konstytucyjnej genezy) w stosunku do norm intertemporalnych dotyczących zmiany stanu prawnego w wyniku działań ustawodawcy. Tego rodzaju autonomia interpretacyjna przysługująca Sądem znajduje zakotwiczenie w art. 8 Konstytucji i jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją".

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroje sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Tak więc, regułą jest, że badając zgodność z prawem zaskarżonego aktu Sąd bada, czy jest on zgodny z prawem obowiązującym w dacie jego wydania.

Jak wyżej wskazano, art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, utracił moc z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego tj. z dniem 19 marca 2007r., a to oznacza, że w dacie podejmowania przez Radę Miejską w Wolinie zaskarżonej uchwały przepis ten obowiązywał.

Dlatego należało rozważyć, czy badając legalność zaskarżonej uchwały sąd w rozpoznawanej sprawie powinien stosować przepis art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, czy też odmówić stosowania tego przepisu.

Rozważając tę kwestię wskazać należy, że zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej i jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że stanowi ona inaczej.

Stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji - sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom.

Z przepisów tych wynika, po pierwsze, że przepisy Konstytucji są prawem najwyższej rangi i po drugie, że podlegają, tak jak i przepisy innych ustaw bezpośredniemu zastosowaniu przez sąd.

Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie Sąd władny być dokonać oceny zgodności zaskarżonej uchwały bezpośrednio z przepisami Konstytucji zwłaszcza w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis na podstawie którego uchwała została podjęta jest niezgodny z Konstytucją. Za celowością badania przez sąd w niniejszej sprawie zgodności zaskarżonej uchwały bezpośrednio z przepisami Konstytucji

z pominięciem przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1a, którego niekonstytucyjność została stwierdzona dopiero po jej podjęciu, przemawiają także uregulowania zawarte w art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz art. 272 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji - orzeczenie Trybunału o niezgodności

z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Stosownie zaś do art. 272 § 1 P.p.s.a. - można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.

O ile przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują w takim wypadku możliwość żądania wznowienia postępowania (art. 145a), o tyle już przepisy ustawy o samorządzie gminnym takiej możliwości nie przewidują. Brak jest bowiem unormowań, które pozwoliłyby osobie, której interes prawny został naruszony uchwałą podjętą na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, domagania się od organu samorządowego podjęcia w trybie wznowienia lub w jakimś innym trybie - kolejnej uchwały w tym samym przedmiocie. Skoro zaś orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym, pozbawione racji byłoby kierowanie się przez Sąd przy rozpoznawaniu skargi przepisem niekonstytucyjnym ze świadomością, że jego zastosowanie uzasadnia wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 272 P.p.s.a.

Dokonując oceny zgodności zaskarżonej uchwały z prawem, a w szczególności jej zgodności z zasadami konstytucyjnymi wskazanymi w skardze, Sąd doszedł do wniosku, że zarzut naruszenia zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji)

w odniesieniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy jest zasady.

Artykuł art. 2 Konstytucji RP. - "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej".

Stosownie zaś do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - "Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku prawnego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia

i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności".

Artykuł 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, stanowiący materialną podstawę zaskarżonej uchwały, a którego niekonstytucyjność orzekł Trybunał Konstytucyjny, przewiduje wygaśnięcie mandatu burmistrza na skutek niezłożenia w terminie m.in. określonym w art. 24j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka i o umowach cywilnoprawnych zawartych przez małżonków, jeżeli umowy te zawarte zostały z organami gminy (...) - to jest w terminie 30 dni od dnia wyboru.

Przepis ten został dodany do ustawy z dnia 20 czerwca 2002r.

o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 175 poz. 1457).

Przepis art. 26 ust. 1 pkt 1a został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP z powodu wprowadzenia sankcji automatycznej i bezwzględnej, a więc z powodu naruszenia konstytucyjnych zasad proporcjonalności i demokratycznego państwa prawnego. Przepisy nie wprowadzały bowiem żadnego zróżnicowania pomiędzy świadomym i celowym uchylaniem się przez wójtów (radnych i inne osoby) od wypełnienia ciążącego na nich obowiązku złożenia oświadczeń a sytuacją, gdy takie oświadczenie zostało złożone, ale na przykład z niewielkim uchybieniem terminu albo z przyczyn niezależnych od zobowiązanego.

Trybunał w uzasadnieniu wyroku (pkt 3.10), wskazał między innymi, że "surowość sankcji w zestawieniu z wagą uchybienia przy braku uszczerbku dla złożonego celu składania oświadczeń majątkowych; niekonieczność sankcji

w zestawieniu z celem składania oświadczeń; nieadekwatność długotrwałej procedury wygaszenia mandatu w zestawieniu z brakiem przesłanek weryfikacji przyczyn i wagi uchybienia w tym postępowaniu; waga dobra poświęconego (ograniczenie biernego i czynnego prawa wyborczego przez pozbawienie wyborów skutku; rezygnacja z zasady trwałości mandatu pochodzącego z wyborów przez społeczność lokalną, co powinno doznawać ochrony wynikającej z zasady pomocniczości) - wskazują na naruszenie obu wskazanych wzorców konstytucyjności, tj. art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji".

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący sporządził wymagane art. 24j ust. 1 u.s.g. oświadczenia zanim podjęta została zaskarżona uchwała, lecz uczynił to z siedmiodniowym opóźnieniem. Charakterystyczne jest przy tym to, że wszystkie wymagane oświadczenia z art. 24j ust. 1 i 2, art. 24h ust. 1 u.s.g., złożył w jednym terminie (3 stycznia 2007r.) przewidzianym tylko dla oświadczenia z art. 24 h ust. 1 tj. w terminie 30 dni od dnia ślubowania.

Powyższe okoliczności wymagają oceny także w kontekście pisma Wojewody z dnia [...]r. adresowanego również do skarżącego, w którym Wojewoda zawarł następujące pouczenie "Przypominam, że zgodnie z art. 24k ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym niezłożenie oświadczenia majątkowego w terminie określonym w art. 24h ust. 4, oświadczeń o których mowa w art. 24j ust. 1 lub informacji, o której mowa w art. 24j ust. 2 w terminie określonym w art. 24j ust. 3 powoduje utratę diety lub wynagrodzenia za okres od dnia w którym powinny być złożone oświadczenia lub informacja do dnia złożenia oświadczenia lub informacji".

Należy mieć na uwadze, że w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw art. 24k ust. 1 u.s.g. za niezłożenie w terminie oświadczeń majątkowych przez wójta, radnego ( i inne podmioty) przewidywał tylko sankcję o charakterze ekonomicznym w postaci utraty wynagrodzenia lub diety. Dokonana zmiana wprowadzona ustawą z dnia 8 lipca 2005r., sankcję tę zaostrzyła, przy czym ustawa ta expresis verbis nie uchyliła przepisu art. 24k ust. 1 u.s.g.

W rezultacie takiego "nakładania się" przepisów przewidujących za takie samo zaniechanie różne sankcje, powstała niejasność co do obowiązującego prawa.

Jest oczywiste, że rozstrzygnięcie, który z tych przepisów powinien był mieć zastosowanie wymagało wiedzy prawniczej i znajomości reguł wykładni, czego nie można wymagać od wszystkich adresatów tych norm prawnych.

Reprezentatywnym przykładem zamieszania interpretacyjnego wywołanego taką legislacją, jest okoliczność, że również Wojewoda - organ nadzoru prawnego nad organami gminy - nie ustrzegł się błędu zawierając w wyżej cytowanym piśmie wadliwe - w kontekście brzmienia art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta i art. 190 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 16 lipca 1998r. - Ordynacja wyborcza do rad gminy, rad powiatów i sejmików województw - pouczenie o konsekwencjach niezłożenia przez skarżącego oświadczeń w terminie.

Wagę powyższej argumentacji pogłębia okoliczność, że ustawa z dnia 8 lipca 2005r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, w art. 5 w sposób nietypowy określiła kwestię obowiązywania i stosowalności przepisów zmieniających, na co wskazał Trybunał Konstytucyjny w pkt 2.4. uzasadnienia wyroku z 13 marca 2007r.

Przepis art. 5 tej ustawy w pierwotnym brzmieniu stanowił: "Ustawa wchodzi

w życie z dniem rozpoczęcia kadencji wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) następującej po kadencji, w czasie której ustawa została ogłoszona".

Przepis art. 5 został zmieniony przez art. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006r.

o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 146, poz. 1055) z dniem 16 sierpnia 2006r. otrzymując brzmienie "Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 2006r. i ma zastosowanie do kadencji następującej po kadencji, w czasie której weszła w życie".

W ocenie Sądu, w świetle powyższych okoliczności po pierwsze, nie można żadną miarą stwierdzić, że skarżący świadomie uchybił obowiązkowi złożenia oświadczeń z art. 24j ust. 1 w terminie 30 dni od dnia wyboru przy założeniu, że termin "od dnia wyboru" należy pojmować tak jak rozumieją strony niniejszego postępowania, a także nie ma podstaw do uznania, że to kilkudniowe spóźnienie ma charakter rażącego uchybienia; a po drugie stwierdzić trzeba, że następstwem tego opóźnienia jest skutek najdalej idący z punktu widzenia prawa wyborczego tj. utrata mandatu, który to skutek jest nieadekwatny do wagi uchybienia i godzi

w konstytucyjną zasadę proporcjonalności.

Przypomnieć bowiem wypada, że celem zmiany tych przepisów było dyscyplinowanie radnych, wójtów i burmistrzów, którzy nie składali oświadczeń w ogóle lub ze znacznym opóźnieniem.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie można mówić o potrzebie dyscyplinowania skarżącego w sytuacji, gdy z uwagi na wyżej przedstawione racje, przekonywające są twierdzenia skarżącego, że działał w dobrej wierze i w zaufaniu do interpretacji zawartej w piśmie skierowanym do Niego przez Wojewodę.

Zdaniem Sądu, w rezultacie zastosowania wobec skarżącego sankcji niewspółmiernej do wagi naruszenia, doszło do nieuzasadnionego ograniczenia. Jego konstytucyjnych praw gwarantowanych art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego określonego w art. 2 Konstytucji.

Wygaśnięcie mandatu, będące zgodnie z zaskarżoną uchwałą skutkiem niezłożenia oświadczenia majątkowego w terminie, dotyka konstytucyjnie chronionego biernego prawa wyborczego i prawo to, ogranicza poprzez konstytucyjnie nieprawidłowe pozbawienie mandatu.

W tym stanie sprawy, z uwagi na to, że zaskarżona uchwała narusza zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji), Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził jej nieważność.

W punkcie II wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Rozstrzygnięcie to jest wykonaniem obowiązku, jaki nałożył na Sąd ustawodawca w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przepis ten stanowi, że "W razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku".

Ratio legis określenia czy i w jakim zakresie uchylony akt (a więc także uchwała organu samorządu terytorialnego) podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, polega na zajęciu stanowiska, po dokonaniu oceny czy celowe jest położenie kresu bytu prawnego wadliwego aktu administracyjnego

z chwilą ogłoszenia wyroku przez Sąd pierwszej instancji, a więc zanim wyrok ten stanie się prawomocny, czy też akt ten powinien pozostać w obrocie prawnym do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Jest oczywiste, że Sąd orzekając w niniejszej sprawie o nieważności zaskarżonej uchwały, orzekł z pełnym przekonaniem o trafności swego rozstrzygnięcia. Z przekonania tego czerpie swe źródło uznanie za niezbędne stwierdzenie niewykonalności zaskarżonej uchwały do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Brak rozstrzygnięcia w tym przedmiocie powodowałby, że stan niekonstytucyjny polegający na wygaśnięciu mandatu Burmistrza trwałby

w dalszym ciągu, mimo stwierdzenia przez Sąd nieważności uchwały i istniałby aż do uprawomocnienia się wyroku, co w przypadku wniesienia przez gminę skargi kasacyjnej mogłoby potrwać nawet kilka miesięcy.

Stwierdzenie niewykonalności przedmiotowej uchwały rodzi ten skutek, że skarżący odzyskuje uprawnienie do pełnienia mandatu Burmistrza którego został pozbawiony uchwałą podjętą na podstawie przepisów, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne i która Konstytucję tę narusza.