Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1565/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Budżetowe prawo
Powołane przepisy: article: art. 57 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 72 poz. 344
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budżetowe.
article: art. 141 ust. 1, art. 141 ust. 3, art. 147 ust. 1, art. 148 ust. 1, art. 173 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 155 poz. 1014
law: Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych.
Teza: Od osób kierujących i odpowiadających za finanse danej jednostki zależało, czy i jakie podejmą działania w zakresie dostosowania poziomu zatrudnienia w jednostce do jej możliwości finansowych, wynikających z planu. Jednostka sektora finansów publicznych może bowiem dysponować tylko takimi środkami, jakie zostaną przyznane jej w planie finansowym, i nie może dokonywać wydatków przekraczających wysokość zatwierdzoną w planie, ani zaciągać przekraczających plan zobowiązań.

TEZY

Od osób kierujących i odpowiadających za finanse danej jednostki zależało, czy i jakie podejmą działania w zakresie dostosowania poziomu zatrudnienia w jednostce do jej możliwości finansowych, wynikających z planu. Jednostka sektora finansów publicznych może bowiem dysponować tylko takimi środkami, jakie zostaną przyznane jej w planie finansowym, i nie może dokonywać wydatków przekraczających wysokość zatwierdzoną w planie, ani zaciągać przekraczających plan zobowiązań.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Alicji P. i Kazimierza T. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Ministrze Finansów z dnia 10 kwietnia 2000 r. (...) w przedmiocie naruszenia dyscypliny finansów publicznych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kazimierz T. - dyrektor Centrum Kształcenia Praktycznego w S. oraz Alicja P. - główna księgowa tej jednostki na mocy orzeczenia Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Wojewodzie z dnia 6 grudnia 1999 r. (...) zostali uznani winnymi nieumyślnego popełnienia w 1998 r. czynów, stanowiących wówczas naruszenie dyscypliny budżetowej, określonych w art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe /Dz.U. 1993 nr 72 poz. 344 ze zm./:

- w pkt 2, poprzez przekroczenie planów finansowych wydatków jednostki - w rozdziale 8011 Szkoły zawodowe, w par. 11 wynagrodzenia osobowe pracowników - o kwotę 22.122 zł,

- w pkt 8, poprzez zaciągnięcie zobowiązań, które - przy uwzględnieniu wymagalnych terminów płatności i zobowiązań wymagalnych z okresów poprzedzających rok budżetowy - przekroczyły plan finansowy jednostki o kwotę 27.678 zł,

- w pkt 9, poprzez pobranie z rachunku bankowego środków na wynagrodzenia w jednostce budżetowej bez jednoczesnego opłacenia należnych składek na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i Funduszu Pracy - w kwocie 39.048 zł.

Komisja uznała, że wymienione czyny stanowią także naruszenie dyscypliny finansów publicznych w rozumieniu art. 138 ust. 1 /odpowiednio/ pkt 2, 7 i 8 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./ i wymierzyła każdemu z Obwinionych karę łączną upomnienia.

Po rozpatrzeniu odwołania Główna Komisja Orzekająca w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Ministrze Finansów w orzeczeniu z dnia 10 kwietnia 2000 r. (...) orzekła:

- o umorzeniu postępowania, na podstawie art. 197 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, w zakresie popełnionego przez obwinionych czynu, o którym była mowa w art. 57 ust. 1 pkt 9 Prawa budżetowego, gdyż nie jest on tożsamy z czynem, wymienionym w art. 138 ust. 1 pkt 8 ustawy o finansach publicznych, wobec czego nie mógł być uznany w momencie orzekania za naruszenie dyscypliny finansów publicznych,

- w pozostałym zakresie zaskarżone orzeczenie utrzymała w mocy. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Główna Komisja Orzekająca podniosła, że Obwinieni powinni mieć świadomość, że w razie nie spełnienia obietnic jednostki nadrzędnej, dotyczących zwiększenia planu finansowego lub przejęcia powstałych zobowiązań, ponoszą całkowitą odpowiedzialność za przekroczenie planu. Dokonywanie wydatków budżetowych może bowiem następować tylko w granicach kwot określonych w budżecie, z uwzględnieniem dokonywanych przeniesień. Natomiast zaciąganie zobowiązań na realizację zadań możliwe jest tylko do wysokości wydatków ujętych w zatwierdzonym planie.

Zdaniem organu drugiej instancji wymierzona przez organ pierwszej instancji kara za popełnienie czynów, stanowiących w 1998 r. naruszenie dyscypliny budżetowej była adekwatna w stosunku do stopnia naruszenia i uwzględniała dotychczasową niekaralność oraz zachowanie obwinionych, po popełnieniu tych czynów.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Alicja P. i Kazimierz T. zwrócili się o "wyrozumiałość i uniewinnienie". Podnieśli, że uzasadnienie orzeczenia kary upomnienia jest niesprawiedliwe, gdyż naruszenie prawa nastąpiło nie z ich winy, przy dołożeniu przez nich najwyższej staranności i w szczególnych okolicznościach. Kuratorium Oświaty, będące organem prowadzącym ich placówkę nie zabezpieczyło w pełni środków na płace, ZUS i FP mimo ich usilnych starań. Na swoje monity uzyskiwali ustne zapewnienia, że wszelkie ewentualne zadłużenia przejmie Kuratorium. Jako okoliczności łagodzące należy uznać następujące fakty:

- przyczynienie się do usunięcia szkodliwych następstw, które mogłyby nastąpić w razie nie wypłacenia pracownikom wynagrodzeń,

- zmianę organu prowadzącego Centrum przez organ samorządowy oraz brak stanowiska w sprawie finansowania zadłużeń,

- ustania przyczyny, bowiem zadłużenie zostało spłacone.

W odpowiedzi na skargę Główna Komisja Orzekająca wniosła o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze wyraziła przekonanie, że skarżący, wbrew temu co podnoszą, nie dochowali najwyższej staranności, wymaganej od osób odpowiedzialnych za dobro finansów publicznych. W szczególności, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, nie podjęli próby dostosowania poziomu zatrudnienia w jednostce do przyznanych w planie finansowym środków. Działania ich ograniczyły się do wystąpienia do Kuratorium o zwiększenie w planie finansowym środków przewidzianych na wydatki. Okoliczności wskazywane w skardze jako łagodzące nie zwalniają od odpowiedzialności. Zostały natomiast uwzględnione przy wymiarze najłagodniejszej z katalogu kary. Ponadto Komisja zwróciła uwagę, że Kuratorium przesyłając do Centrum zatwierdzony preliminarz wydatków budżetowych na 1998 r. informowało skarżących o obowiązku przestrzegania zasad dyscypliny budżetowej, konieczności wdrażania programów dostosowawczych oraz wykorzystywania na pokrycie zobowiązań pozyskanych środków specjalnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przede wszystkim, z uwagi na treść żądania zawartego w skardze, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ta zasada ma także zastosowanie do kontroli orzeczeń, wydawanych w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, o których mowa w art. 173 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.

Oznacza to, że Sąd w zasadzie /z wyjątkiem określonym w art. 31 ustawy o NSA, który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie/ nie wydaje orzeczeń o merytorycznym charakterze, rozstrzygających daną sprawę, tylko dokonuje oceny, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Dlatego też Sąd nie może zmienić wymierzonej kary, czy też uniewinnić obwinionych, o co wnoszą skarżący. Może natomiast zbadać czy zaskarżone orzeczenie jest zgodne z przepisami.

W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Skarżący nie negują, że nastąpiło w ich jednostce naruszenie dyscypliny budżetowej /obecnie dyscypliny finansów publicznych/, podnoszą natomiast fakt, że nie nastąpiło to z ich winy, przy podjęciu przez nich działań dołożenia najwyższej staranności i w szczególnych okolicznościach.

Ich argumenty sprowadzają się więc do zarzutu naruszenia w zaskarżonym orzeczeniu art. 141 ust. 1 i 3 ustawy o finansach publicznych, jakkolwiek nie wskazują wyraźnie tego przepisu.

Sąd nie podziela tego stanowiska. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Główna Komisja Orzekająca szczegółowo analizowała kwestię winy skarżących i badała, czy nie zaistniały okoliczności, zwalniające ich od odpowiedzialności. Doszła do wniosku, a Sąd podziela to stanowisko, że w rozpatrywanym przypadku skarżący naruszyli dyscyplinę finansów publicznych nieumyślnie. Odpowiadając bowiem za sytuację finansową jednostki nie zachowali ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, polegając na ustnych zapewnieniach Kuratorium, że pokryje ich potrzeby finansowe, przekraczające kwoty wydatków określonych w budżecie. Należy przy tym podkreślić, że na piśmie Kuratorium Oświaty w G.-W., przesyłając 22 maja 1998 r. zatwierdzony preliminarz wydatków budżetowych na 1998 r., ostrzegało, iż "Bardzo trudna sytuacja finansowa obliguje nas do przypomnienia o obowiązku przestrzegania zasad dyscypliny finansowej i dalszego wdrażania programów dostosowawczych oraz wykorzystywania na pokrycie zobowiązań pozyskanych środków specjalnych" (...).

Nie można też w sytuacji w jakiej znajdowało się w 1998 r. Centrum Kształcenia Praktycznego w S. uznać, że nastąpił przypadek określony w ust. 1 art. 141 ustawy o finansach publicznych tj. że naruszenia dyscypliny nie można było uniknąć mimo dołożenia najwyższej staranności, wymaganej od osób odpowiedzialnych za dobro finansów publicznych. Od osób kierujących i odpowiadających za finanse danej jednostki zależało, czy i jakie podejmą działania w zakresie dostosowania poziomu zatrudnienia w jednostce do jej możliwości finansowych, wynikających z planu. Jednostka sektora finansów publicznych może bowiem dysponować tylko takimi środkami, jakie zostaną przyznane jej w planie finansowym, i nie może dokonywać wydatków przekraczających wysokość zatwierdzoną w planie, ani zaciągać przekraczających plan zobowiązań.

Wymierzona w zaskarżonym orzeczeniu kara mieściła się w granicach swobody, jaka została przyznana organom orzekającym w tego rodzaju sprawach w art. 148 ust. 1 ustawy o finansach publicznych i uwzględniała wskazane tam przesłanki. Fakt, że upomnienie jest najłagodniejszą z kar, wymienionych w katalogu zawartym w art. 147 ust. 1 ustawy o finansach publicznych wskazuje na to, że przy orzekaniu organy uwzględniły stopień winy i okoliczności, przemawiające na korzyść obwinionych, związane z kierowaniem jednostką w skomplikowanej sytuacji, która powstała w okresie reformowania administracji publicznej.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie prawa nie narusza i na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o NSA skargę oddalił.