Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1374/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 2 i 3, art. 104 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi M. W., R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "Kpa"), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nr [...] z dnia [...] o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu należności poniesionych z tytułu wydatków poniesionych przez gminę K. na opłatę za pobyt B. L. w Domu Pomocy Społecznej w B., za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. ustalonych na podstawie decyzji Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Nr [...] z dnia [...] w kwocie 11.493,78 zł.

Orzeczenia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił M. i R. W. odstąpienia od żądania zwrotu należności poniesionych z tytułu wydatków poniesionych przez gminę K. na opłatę za pobyt B. L. w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w B., za okres 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie 11.493,78 zł.

Powyższa decyzja wydana została w oparciu o art. 2, art. 14, art. 61 ust. 2 i 3, art. 104 ust. 1 i ust. 3, art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 182, dalej zwanej "ustawą o pomocy społecznej").

W motywach uzasadnienia organ I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że na podstawie decyzji Zastępcy Dyrektora MOPS nr [...] z dnia [...] zobowiązano stronę do zwrotu należności poniesionych z tytułu wydatków poniesionych przez gminę K. na opłatę za pobyt B. L. w Domu Pomocy Społecznej w B., za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Strona od powyższej decyzji wniosła odwołanie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymało wskazaną wyżej decyzję w mocy.

W dniu 3 kwietnia 2013 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek pełnomocnika strony o odstąpienie od żądania zwrotu ustalonych wydatków na podstawie tej decyzji.

Skorzystanie z tego uprawnienia wymaga zbadania sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej w drodze wywiadu środowiskowego. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej za podstawę do powyższych ustaleń przyjął wywiad środowiskowy z dnia 19 lipca 2013 r. oraz materiał dowodowy stanowiący załączniki do tego wywiadu. Stan zdrowia M. i R. W. został udokumentowany odpowiednimi zaświadczeniami lekarskimi. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że łączny miesięczny dochód M. i R. W. wynosi 4 651,63 zł (emerytura R. W.- 3387,20 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł oraz emerytura M. W. w kwocie 1111,43 zł). Stwierdzono również, że rodzina posiada dom jednorodzinny o powierzchni 160m2, jest posiadaczem działki o powierzchni 0,23 ha oraz samochodu o szacunkowej wartości 6.000 zł. Posiadane zasoby pieniężne to kwota 10.000 zł. Stwierdzono również, że średniomiesięczne wydatki wynosiły 1.114,36 zł. Po odliczeniu kwot stałych miesięcznych wydatków państwu W. pozostaje miesięcznie do dyspozycji kwota 3.707,25 zł, która przekracza 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ wskazał również, że zachowanie strony tj. kategoryczna odmowa partycypowania w kosztach pobytu córki w Domu Pomocy Społecznej od początku umieszczenia, jak również odmowa przeprowadzania wywiadów środowiskowych jest przyczyną, że obecnie zobowiązana jest do poniesienia znacznego ciężaru finansowego. Jednakże, w ocenie organu I instancji, nie jest to równoznaczne z przypadkiem szczególnym, bowiem mając na względzie ustalony stan majątkowy, dochodowy, rodzinny i osobisty nie może zasługiwać na akceptację sytuacja, w której strona w sposób systemowy uchyla się od regulowania bieżących opłat z pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej, a po powstaniu znacznej zaległości występuje do organu z żądaniem odstąpienia od ustalenia opłaty, podczas gdy dysponuje dochodem umożliwiającym ponoszenie opłaty. Organ I instancji zauważył również, iż odmowa uiszczania opłaty za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej nie może powodować przeniesienia kosztów utrzymania dziecka na gminę K.

Od powyższej decyzji M. i R. W. reprezentowani przez radcę prawnego M. Z. wnieśli odwołanie wyrażając tym samym niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. i naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 Kpa, co w konsekwencji zaskutkowało błędnym ustaleniem, że nie istnieją przesłanki szczególnej okoliczności.

Biorąc powyższe pod uwagę pełnomocnik odwołujących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania pierwszej instancji.

Uzasadniając odwołanie pełnomocnik oświadczył, że podtrzymuje stanowisko odwołujących, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od żądania zwrotu wydatków. Organ pierwszej instancji za podstawę ustaleń przyjął wywiad środowiskowy opisujący sytuację materialną, osobistą i rodzinną strony oraz zebrany materiał dowodowy. Stwierdził, że organ pierwszej instancji uzasadniając decyzję skupił uwagę na aspekcie finansowym, pomijając zdrowotny. W ocenie pełnomocnika na podstawie wszystkich dokumentów należało uznać za spełnioną przesłankę szczególnej okoliczności zawarta w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, gdyż państwo W. to osoby starsze i schorowane, a R. W. cierpi na tę samą chorobę, przez którą B. L. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej. Równocześnie pełnomocnik poinformował, że B. L. wyparła się rodziców, nie utrzymywała z nimi żadnych kontaktów i nigdy nie udzieliła im jakiejkolwiek pomocy.

Następnie pełnomocnik przytoczył orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 395/11, w którym orzeczono że w sprawach pozostawionych przez przepisy uznaniu administracyjnemu, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie i leży to w możliwości organu administracji, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. Jako przykład przypadku szczególnie uzasadnionego ustawodawca wskazał sytuację, gdy żądanie zwrot wydatków na udzielone świadczenie w całości lub części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy.

W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało w dniu [...] decyzję nr [...] utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy w pierwszej kolejności przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu.

Kolegium zacytowało art. 61 ust. 1-3 oraz art. 96 ustawy o pomocy społecznej wskazując na zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, wysokość tychże opłat, zasady wnoszenia opłat oraz obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej.

Zauważyło dalej, że art. 104 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku posiadania uprawnień do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych podlegają potrąceniu z bieżących wypłat (ust.2). Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3)

Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Organ odwoławczy przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt SA/Łd 395/11 (LEX nr 795724) podkreślając, iż zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań może nastąpić jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Następnie Kolegium wskazało, że organ I instancji wszechstronnie rozważył sytuację strony pod kątem wystąpienia przypadku szczególnego, mając na względzie zarówno sytuację zdrowotną jak i finansową rodziny. Zdaniem organu odwoławczego sytuacja majątkowa rodziny jest dobra. Państwo W. posiadają znaczne oszczędności, samochód, a dochód uzyskiwany przez rodzinę jest znaczny. W opinii Kolegium wydatki związane z zakupem lekarstw nie stanowią natomiast obciążenia powodującego brak możliwości ponoszenia odpłatności za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że rodzina przez kilka lat nie realizowała ustawowego obowiązku alimentacyjnego wobec chorej psychicznie córki, pod pretekstem jej niewłaściwego zachowania, które mogło być wynikiem choroby [...] powodującej u chorych utratę kontroli nad emocjami. Trudności z wygospodarowaniem niezbędnych środków pieniężnych do wykonania zobowiązania, jak stwierdził organ odwoławczy, stanowią przypadek zwykły, wynikający bezpośrednio z długotrwałego zaniechania realizacji ustawowego obowiązku alimentacji. Nie jest to jednakże przypadek szczególny będący podstawą do odstąpienia od żądania kwoty opłaty za Dom Pomocy Społecznej.

Kolegium stwierdziło również, iż strona ma prawo do wystąpienia do organu pomocy społecznej o rozłożenie należności na raty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. i R. W. zastępowani przez radcę prawnego zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 61 ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 9 Kpa i art.10 Kpa.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie “skarżonych decyzji i przekazanie organowi pierwszej instancji do rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy a ponadto wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji i obciążenie kosztami postępowania organu pierwszej instancji."

W motywach uzasadnienia pełnomocnik stwierdził, że MOPS w K. popełnił szereg błędów w ocenie zebranego materiału dowodowego, które następnie powielił organ odwoławczy. Zaakcentował nadto, że zgodnie z art. 61 ust .l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej do wnoszenia opłat zobowiązani są małżonek, zstępni przed wstępnymi, a w skarżonej decyzji nie można odnaleźć uzasadnienia dla pominięcia małżonka oraz zstępnych, którzy powinni być zobowiązani przed wstępnymi. Stwierdził, że dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżących organ nie uwzględnił wszczętych postępowań egzekucyjnych przeciwko skarżącym na kwotę 38.228,15 zł. Zaakcentował, iż skarżący nie mają możliwości zaspokojenia roszczeń organów pomocy społecznej, gdyż do ich dyspozycji pozostaje jedynie kwota wolna od zajęć. Nadto stwierdził, że twierdzenia organu o zaprzestaniu świadczeń alimentacyjnych skarżących wobec córki są bezpodstawne bowiem organy samorządu i państwa podjęły arbitralnie decyzję o umieszczeniu córki skarżących w ośrodku pomocy społecznej na koszt jej rodziców, a takie postępowanie narusza prawa majątkowe skarżących i czyni uprzywilejowanymi organy samorządu. Podkreślił jednocześnie, że miesięczny koszt pobytu B. L. w ośrodku przekracza kwotę jaka pozostała małżonkom W. na utrzymanie miesięczne we dwójkę i gdyby nie ograniczenia wynikające z postępowania egzekucyjnego organy administracji doprowadziłyby do ubóstwa rodziców. Pełnomocnik zarzucił, że skarżący posiadają jedynie obowiązki i żadnych praw w związku z pełnoletnością córki. Opłata za pobyt córki w DPS w B. przekracza 50% dochodów skarżących i jest wyższa od kwot jakie potrzebne są do ich egzystencji. Ponadto zauważył, że sytuacja majątkowa w jakiej znalazła się B. L. stanowi efekt dokonywanych wyborów, w tym nie płacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Dalej podniósł, że celem ustalenia obowiązku alimentacyjnego skarżący wystąpili do Sądu Rejonowego w G. o ustalenie nieistnienia tego obowiązku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały bądź mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też stanowią podstawę wznowienia postępowania. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- dalej p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art.134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa.

Skarżący wnieśli o odstąpienie od żądania zwrotu należności poniesionych z tytułu wydatków poniesionych przez gminę K. na opłatę za pobyt B. L. w Domu Pomocy Społecznej w B., za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. ustalonych na podstawie decyzji Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Nr [...] z dnia [...] w kwocie 11.493,78 zł, na co organ nie wyraził zgody.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

W myśl ogólnej reguły określonej w art. art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy o pomocy społecznej, do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności: 1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich - przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Tak więc z przepisów tych wynika, że w pierwszej kolejności w dniu kierowania do domu pomocy społecznej należy określić wysokość opłaty za pobyt, a zasady obciążenia tą opłatą określają przepisy art. 61 ustawy o pomocy społecznej. W art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przewidziano obowiązek wnoszenia zastępczo opłat przez gminę, jeżeli z tego obowiązku nie wywiązują się osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 1, 2 i 2a ustawy o pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu wniesionych w tym celu kwot.

Jednocześnie zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż jeśli w sprawach pozostawionych przez przepisy uznaniu administracyjnemu interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie i leży to w możliwości organu administracji, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. Tworzy to domniemanie pozytywnego rozstrzygnięcia, chyba że pozytywnemu rozstrzygnięciu stoi na przeszkodzie niebudzący wątpliwości interes ogólny (patrz wyrok NSA z dnia 20 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2036/01, LEX 82004). Oczywiście nie znaczy to, że organ w każdym przypadku ma obowiązek pozytywnego rozstrzygnięcia. Zależy to bowiem od należytego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu zainteresowanego, rozumianych jako konkretne, zindywidualizowane okoliczności. W razie wydania negatywnej dla strony decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, za udzieleniem ochrony interesowi społecznemu muszą przemawiać istotne przesłanki, wykluczające przyznanie tej ochrony stronie postępowania.

Z treści cytowanego art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika również, że zadaniem organu właściwego do rozpatrzenia wniosku osoby zobowiązanej jest ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu.

Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie posiada definicji ustawowej. W potocznym znaczeniu "przypadek szczególny" – to sytuacja, przypadek wyjątkowy, wyróżniający się od normy. Ustawa nie określa również metody zbadania powyższej przesłanki. Lukę tę wypełniło orzecznictwo i doktryna. Według nich skorzystanie z uprawnienia powyższego przepisu wymaga zbadania sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej osoby zainteresowanej w drodze wywiadu środowiskowego (wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 204/10. Iwona Sierpowska. Komentarz. Ustawa o pomocy społecznej – ABC. 2009 r. Wydanie II). Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla wagę i cel tego środka dowodowego. Między innymi w wyroku z dnia 7 maja 2002 r., sygn. akt I SA 333/01 stwierdził, że rola wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna. Jest nadzwyczajnym trybem postępowania dowodowego, kwestionariusz zaś szczególną formą protokołu w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, mającą na celu uwzględnienie specyficznego charakteru postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej. W związku z tym w poszczególnych stanach faktycznych organ musi określić sam, czy z takim przypadkiem ma do czynienia, czy też przypadek taki nie zachodzi, a stanowisko w tej mierze musi być uzasadnione. Rozstrzygnięcie bowiem oparte na przepisie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ma charakter decyzji uznaniowej (patrz wyrok NSA z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2464/12). Orzecznictwo sądów administracyjnych formułuje również pogląd, że sam fakt odmowy podjęcia współdziałania z organem poprzez uniemożliwienie mu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zobowiązuje ten organ do merytorycznego negatywnego załatwienia sprawy (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 lutego 2010 r., IV SA/Gl 454/09, wyrok NSA z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt I OSK 37/08).

Należy podkreślić, że skoro decyzja wydana na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, oznacza to przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy jej podejmowaniu. Decyzja taka nie podlega jednak kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.), lecz sprowadza się do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów (wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt SA/Sz 2548/00, niepubl.). Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji i polega na sprawdzeniu czy należycie przeprowadzono postępowanie dowodowe oraz ustalono stan faktyczny, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 Kpa. W sytuacji w której organy pomocy społecznej wyjaśnią wszelkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia z zachowaniem art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa i w sposób przekonujący uargumentują swoją decyzję wydaną w ramach przysługującego im uznania zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1156/10 - dostępny na stronach internetowych http;//www.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że analiza sytuacji majątkowej, dochodowej, rodzinnej i osobistej skarżących została przeprowadzona zgodnie z przywołanymi regułami. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały bowiem, że sytuacja skarżących jest na tyle dobra, że nie uzasadnia odstąpienia od żądania zwrotu należności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej córki skarżących. Organy pierwszej, jak i drugiej instancji słusznie uznały, że nie może zasługiwać na akceptację sytuacja, w której strona w sposób systemowy uchyla się od regulowania bieżących opłat za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej, a po powstaniu znacznej zaległości występuje do organu z żądaniem odstąpienia od ustalenia opłaty, gdy dysponuje dochodem umożliwiającym ponoszenie tejże opłaty.

Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione. Organy skoncentrowały się na zbadaniu sytuacji materialnej i życiowej skarżących w celu oceny czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w cytowanym przepisie tj. czy sytuacja skarżących stanowi szczególny przypadek, a zwłaszcza czy żądanie zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych przez gminę K. na opłatę za pobyt B. L. w Domu Pomocy Społecznej stanowiłoby dla nich nadmierne obciążenie. W szczególności organ I instancji przeprowadził w dniu 19 lipca 2013 r. wywiad środowiskowy oraz materiał dowodowy stanowiący załącznik do wyżej wymienionego wywiadu, a w celu dokładnego ustalenia dochodu uwzględniono sytuację zdrowotną skarżących, wszystkie przedstawione przez skarżących miesięczne wydatki, a także zapewniono czynny udział w postępowaniu poprzez informowanie o możliwości zapoznawania się z aktami sprawy.

Organy nie zakwestionowały trudnej sytuacji życiowej skarżących, spowodowanej w szczególności przez chorobę, ale wskazały, że łączny miesięczny dochód skarżących wynosił 4 651,63 zł, średniomiesięczne wydatki wynosiły 1.114,36 zł., zaś po odliczeniu kwot stałych miesięcznych wydatków skarżącym pozostaje miesięcznie do dyspozycji kwota 3.707,25 zł. Stwierdzono również, że skarżący posiadają dom jednorodzinny o powierzchni 160m2 oraz są posiadaczami działki o powierzchni 0,23 ha, a także samochodu o szacunkowej wartości 6000 zł. Nadto posiadają oszczędności. Organ wskazał również, że zachowanie skarżących tj. kategoryczna odmowa partycypowania w kosztach pobytu córki w Domu Pomocy Społecznej od początku umieszczenia, jak również odmowa przeprowadzania wywiadów środowiskowych jest przyczyną, że obecnie są zobowiązani do poniesienia znacznego ciężaru finansowego. Powyższe, zdaniem organu, nie jest równoznaczne z przypadkiem szczególnym, a trudności z wygospodarowaniem środków pieniężnych wynikają z długotrwałego zaniechania realizacji ustawowego obowiązku alimentacji.

Zdaniem Sądu, taka ocena sytuacji skarżącego nie daje podstaw do postawienia organowi zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Organy całościowo zbadały sytuację życiową i zdrowotną skarżących. Poczynione w tym zakresie szczegółowe ustalenia dały organom podstawę do przyjęcia stanowiska zawartego w decyzjach obu instancji bez narażenia się na zarzut dowolności ocen.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organy art. 61 ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 9 Kpa i art.10 Kpa podniesionych w skardze, Sąd zauważa, że są one chybione. Kwestia osób zobowiązanych do wnoszenia opłat była przedmiotem oceny zawartej w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w sprawie zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych przez gminę K. na opłatę za pobyt córki skarżących B. L. w Domu Pomocy Społecznej w B., za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 w łącznej kwocie 11.493,78 zł (karta 4 akt administracyjnych). Skarga na wyżej wskazaną decyzję wniesiona przez skarżących została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 754/13.

W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać również należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ I instancji. Organy obu instancji uwzględniły okoliczności takie jak: stan zdrowia zobowiązanych, wysokość wydatków na leczenie, sytuacja rodzinna i osobista.

Zdaniem Sądu zasadne jest stanowisko organów, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności odstąpienia od żądania od skarżących zwrotu należności poniesionych z tytułu wydatków poniesionych przez gminę K. na opłatę za pobyt B. L. w Domu Pomocy Społecznej w B. Skarżący długotrwale nie realizowali ustawowego obowiązku alimentacyjnego wobec córki, a wobec powyższego uznać należało, że konsekwencją postępowania skarżących było wszczęcie postępowań egzekucyjnych. Nie ma przy tym znaczenia podniesiona w skardze okoliczność wystąpienia przez skarżących do Sądu Rodzinnego w G. o ustalenie nieistnienia obowiązku alimentacyjnego.

Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej oceny dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego.

W świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej wskazanych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uznać należało za prawidłowe.

Wobec tego brak było podstaw do uwzględnienia skargi, zgodnie zatem z art. 151 p.p.s.a., podlegała ona oddaleniu.