Wyrok NSA, sygn. akt II SA/Ka 460/01
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2002-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)

SENTENCJA

II SA/Ka 460/01

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 listopada 2002 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach w składzie następującym:

Przewodniczący - sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.)

Sędziowie NS Zofia Borowicz, Roman Ciąglewicz

Protokolant sekr. sąd. Alicja Sadowska

po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2002 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]

z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią

w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. nr [...]

2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w [...] na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wskutek skargi W. W. wyrokiem z dnia 16 marca 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 1056/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego. Sąd polecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzono wywiad środowiskowy celem ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, dokonanych przez nią inwestycji po dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy społecznej oraz środków na te inwestycje.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku W. W. Kierownik Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił powtórnie przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego.

Organ I instancji uznał bowiem, że pomoc ze strony osób drugich, udzielana W. W., przekraczała ustawowe kryterium dochodowości, które w kwietniu 1999 r. czyli dacie złożenia wniosku, wynosiło 351 zł.

Uwzględniając odwołanie W. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło powyższą decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach decyzji podano, że protokół wywiadu środowiskowego nie spełnia wymogów, bowiem brak w nim daty poczynienia ustaleń co do sytuacji finansowej wnioskodawczyni, a także jej podpisu. Nie poczyniono też ustaleń co do wysokości pomocy otrzymywanej od znajomych.

Następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał W. W. zasiłek okresowy w kwocie 51 zł tytułem różnicy między kryterium dochodowym w wysokości 351 zł a dochodem w postaci otrzymywanej pomocy finansowej w wysokości 300 zł.

Powyższa decyzja została jednak ponownie uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji na podstawie decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], bowiem nie określono okresu, za który świadczenie zostało przyznane.

Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Pomocy Społecznej orzekł o przyznaniu W. W. zasiłku okresowego w kwocie 51 zł za miesiąc kwiecień 1999 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepisy art. 43, art. 46 ust. 5 i 5a oraz art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.).

W uzasadnieniu podano, że wysokość świadczenia ustalono jako różnicę między ustawowym kryterium dochodowym w miesiącu kwietniu 1999 r. (351 zł) a dochodem, jaki stanowiła pomoc finansowa od znajomej w wysokości 300 zł, w postaci ponoszenia kosztów mieszkania (284,05 zł) oraz utrzymania.

W odwołaniu od decyzji W. W. zakwestionowała zarówno wysokość, jak i czasokres przyznanego zasiłku.

Załączając pisemne oświadczenie B. S., odwołująca się podniosła, iż z braku własnych dochodów, zmuszona była do zaciągania pożyczek od znajomych. Stąd też przysługiwał jej zasiłek okresowy w pełnej wysokości za okres od kwietnia do czerwca 1999 r.

Zdaniem odwołującej się, działanie pracowników MOPS doprowadziło ją do rozstroju zdrowia.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podał, że pomoc społeczna dysponuje ograniczonymi funduszami, zaś organ I instancji działając w granicach uprawnień ustawowych, przyznał stronie zasiłek okresowy zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego i dalszych pismach procesowych W. W. zarzuciła niewykonanie zaleceń Sądu oraz nierzetelność postępowania pracowników MOPS w [...] i bezprawność ich działania poprzez żądanie wydruku czynszów ze spółdzielni mieszkaniowej, podczas gdy proponowała spisanie danych z książeczek opłat. Jej zdaniem, bezpodstawnie przyjęto, że pomoc w postaci pożyczek stanowiła jej dochód. Wreszcie, w toku

wywiadu pracownik socjalny nie wypełnił druku protokołu i nie był zainteresowany stanem mieszkania.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Z mocy art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże zarówno organ administracji, jak i Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Zasadnie zatem skarżąca zarzuciła, iż organy administracji nie poczyniły ustaleń faktycznych, nakazanych w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2000 r. co do sytuacji majątkowej oraz pochodzenia środków na utrzymanie i ewentualne inwestycje, poczynione przez skarżącą po dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. Świadczenie to co prawda zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), jest przyznawane na zasadzie uznania administracyjnego, co jednak nie oznacza dowolności. Obowiązkiem organu pomocy społecznej jest wszechstronne wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych sprawy, a wyrazem dopełnienia tych powinności należyte uzasadnienie rozstrzygnięcia. Tymczasem w niniejszej sprawie z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, powinnościom tym uchybiono i to wbrew wiążących wytycznych Sądu co do dalszego toku postępowania.

Organ odwoławczy nie tylko nie odniósł się do zarzutów odwołania co do pochodzenia środków na utrzymanie skarżącej i zaoferowanych dowodów w postaci oświadczenia B. S., lecz wbrew stanowisku organu I instancji, uznał jego decyzję za zgodną z prawem z uwagi na ograniczone środki pomocy społecznej, aczkolwiek do takiej przesłanki organ I instancji nie nawiązał.

Organ pomocy społecznej całkowicie pominął przyczyny, dla których świadczenie w postaci zasiłku okresowego przyznano skarżącej tylko za okres jednego miesiąca, co uniemożliwia sądową kontrolę rozstrzygnięcia.

Podzielić też należy zarzut skarżącej co do wadliwości protokołu wywiadu środowiskowego z dnia 4 lipca 2000 r. Podpis skarżącej figuruje bowiem pod początkową treścią tego dokumentu, nie zaś po poczynieniu wszelkich ustaleń i odebraniu całości jej oświadczeń (k. 23 akt adm.). Nie wiadomo przy tym, czy protokół na k. 22, opatrzony podpisem skarżącej, stanowi załącznik do protokołu wywiadu środowiskowego.

Wreszcie, musiał odnieść skutek zarzut skargi co do niewyjaśnienia kwestii w jakiej formie skarżąca uzyskuje pomoc finansową od znajomych. Zdaniem Sądu, przez dochód w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć jedynie przysporzenia majątkowe, do których nie należy pożyczka jako podlegająca z istoty zwrotowi. Odmienne rozumowanie prowadziłoby bowiem do podwójnego naliczenia kwoty pożyczki jako dochodu, gdyż spłata pożyczki musi pochodzić z określonych środków, stanowiących dochód.

Aczkolwiek dopiero w odwołaniu od decyzji z dnia 24 listopada 2000 r. po raz pierwszy skarżąca podniosła, że B. S. udziela jej pożyczek na utrzymanie, ocena prawdziwości twierdzeń skarżącej nie należy do Sądu Administracyjnego. Ustalenie okoliczności faktycznych należy bowiem wyłącznie do organu administracji.

Zatem wobec nienależytego wyjaśnienia i rozważenia okoliczności sprawy, czym naruszono wytyczne Sądu oraz braku należytego uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji, skargę należało uwzględnić, co skutkowało uchyleniem obu decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 oraz art. 29 ustawy o NSA. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto po myśli art. 55 ust. 1 tej ustawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy nadto mieć na uwadze, iż o ile skarżąca zaoferuje przekonujące i wiarygodne dowody dla wykazania jej twierdzeń kierując się zasadą nienaruszania jej dóbr osobistych oraz poszanowania prywatności, brak podstaw prawnych do przeprowadzenia dowodów z urzędu np. poprzez zasięganie wywiadów w Spółdzielni Mieszkaniowej dla ustalenia wysokości ponoszonych kosztów utrzymania mieszkania w sytuacji, gdy skarżąca okaże książeczkę czynszową.