Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 188/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 8, art. 12, art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2, art. 157 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15
journal: Dz.U. 1955 nr 18 poz 107
law: Dekret z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 1 i art. 2
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 3 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2009 nr 31 poz 206
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia NSA Anna Lech sędzia del. NSA Janusz Furmanek (spr.) Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 586/11 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 188/12

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2011 r. (znak [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

J. P., następca prawny J. P., wystąpił do Wojewody Wielkopolskiego z wnioskiem z dnia 9 października 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 1958 r. orzekającej o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 7,87 ha, położonego w Uzarzewie, stanowiącego byłą własność J. P. Wojewoda Wielkopolski uznał, że decyzja Powiatowej Rady Narodowej rażąco narusza art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107) i w związku z tym decyzją z dnia [...] maja 2005 r. stwierdził, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej gruntów stanowiących aktualnie działki nr [...],[...],[...],[...] i [...] została wydana z naruszeniem prawa, w pozostałej części stwierdził jej nieważność.

Pismem z dnia 28 lutego 2007 r. [...] wystąpiło o stwierdzenie nieważności wymienionej powyżej decyzji Wojewody Wielkopolskiego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa w zakresie własności rzeczowej organu.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2010 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005 r. uznając, że organ stopnia wojewódzkiego wydając decyzję administracyjną w niniejszej sprawie był właściwy do jej rozpatrzenia, a tym samym decyzja nie narusza art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

W decyzji tej Minister wskazał, iż podstawę prawną weryfikowanej przez Wojewodę Wielkopolskiego decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 1958 r. stanowił art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107).

Dalej wywiódł, że kwestie przejmowania gospodarstw opuszczonych regulowała następnie ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o regulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). W dniu 1 lipca 1982 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79) utracił moc art. 2 wyżej powołanej ustawy z 13 lipca 1957 r. Ustawa ta w art. 44 ust. 1 przewidywała przejęcie na własność Państwa gruntów rolnych odłogowanych na nieruchomościach opuszczonych przez właścicieli, natomiast w art. 39 ust. 4 - wydanie decyzji o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa lub nakazaniu zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, a w przypadku odmowy przejęcia gruntów przez właściciela grunty te mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 39 ust. 6 tej ustawy. Przepis art. 45 ust. 1 tej ustawy upoważniał naczelnika gminy do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 39 ust. 6 i w art. 44 ust. 1 tej ustawy.

Dokonując reformy administracji państwowej w 1990 r. w ustawie z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) sprawy określone w art. 39 ust. 4, a także w art. 45 ust. 1 (art. 39 ust. 6 i art. 44 ust. 1) ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały przekazane do organów gminy jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 3 pkt 14 ustawy kompetencyjnej. Przepisy art. 44 i art. 45 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały jednakże skreślone z dniem 1 stycznia 1992 r. ustawą z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 114, poz. 494). Z powyższym dniem przestała zatem istnieć kompetencja organów gminy do wydawania decyzji w tych sprawach, jak również przestała istnieć w ogóle podstawa prawna do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach, także przez organy administracji rządowej. Z kolei ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych została uchylona przez ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78) z dniem 25 marca 1995 r. Ustawa ta nie zawierała nowych regulacji pozwalających na przymusowe, nieodpłatne przejmowanie w drodze decyzji administracyjnej gruntów rolnych na własność Państwa. W reformie administracji publicznej przeprowadzonej w latach 1999-2000 ustawodawca nie uregulował kwestii własności organów w sprawach weryfikacji decyzji ostatecznych wydanych przed 1 stycznia 1992r. o przejęciu gruntów rolnych na własność Państwa na podstawie wymienionych powyżej ustaw z 1957 r. i 1982 r.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister wskazał, iż w przedstawionych okolicznościach zasadność jego decyzji z dnia 11 maja 2010 r. nie ulega wątpliwości, niemniej zaznaczył, iż za uznaniem Wojewody za organ właściwy do weryfikacji w postępowaniu nieważnościowym decyzji PPRN z dnia 18 stycznia 1958 r. wskazuje także art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206), stosownie do którego do właściwości wojewody jako organu administracji rządowej w województwie należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji. Ponadto w myśl art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. Jeżeli zatem z odrębnych ustaw nie wynika, który z organów administracji rządowej jest właściwy w określonej sprawie to organem właściwym w takiej sprawie, także jako organ wyższego stopnia jest wojewoda. Treść przepisów wskazuje, że dotyczą one sytuacji, gdy sprawy z zakresu administracji rządowej nie zostały przekazane do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego.

Minister podkreślił, iż zasadnicze znaczenie do weryfikacji wydanych wówczas decyzji ma to czy ostateczna decyzja w stosunku do której toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności została wydana przez organ pierwszej czy drugiej instancji. Jeżeli decyzję ostateczną wydał organ pierwszej instancji to organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności będzie wojewoda, natomiast jeżeli decyzja została wydana przez organ drugiej instancji to organem właściwym do orzekania jej nieważności będzie Minister.

W niniejszej sprawie ostateczną decyzję z dnia [...] stycznia 1958 r. wydało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu, czyli organ pierwszej instancji. Dokonując zatem oceny zgodności z prawem decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005 r., Minister stwierdził, iż Wojewoda Wielkopolski prawidłowo uznał, iż jest organem właściwym w sprawie, a tym samym decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się strona nie narusza art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokonania błędnej wykładni art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie wyżej wymienionego dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. Minister wskazał, iż nie jest on zasadny, bowiem powołany art. 2 stanowił samodzielną podstawę prawną do orzekania, a nie stanowił nowelizacji art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. wniosły [...] wskazując na naruszenie art. art. 6, art. 8, art. 12, art. 35, art. 156, art. 159 k.p.a. oraz art. 15 wyżej wymienionego dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o regulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym i art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie wyżej wymienionego dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r., a także naruszenie interesu prawnego skarżącego, który dotyczy prawa do sprawowania zarządu nieruchomością.

Wskazując na powyższe naruszenia prawa skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r., jak również decyzji z dnia [...] maja 2010 r. wydanej w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Wojewoda Wielkopolski stwierdzając decyzją z dnia [...] maja 2005 r., że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 1958 r. rażąco narusza art. 15 w/w dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu..(...), nie wziął pod uwagę, że przepis ten należało interpretować w świetle art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., która weszła w życie 26 lipca 1957 r., a zatem decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 1958 r. miała prawidłową podstawę prawną, pomimo że nie wymieniała w swojej treści wskazanego art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. Tym samym pogląd, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej została wydana z rażącym naruszeniem prawa jest błędny.

W ocenie skarżącego to Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2005 r. rażąco naruszył prawo tj. art. 15 w/w dekretu i art. 2 w/w ustawy przez jego błędną wykładnię oraz art. 156 k.p.a.

Ponadto skarżący podkreślił, że Minister nie uwzględnił zarzutu, że decyzja ta została wydana przez organ niewłaściwy. Skarżący wywiódł, iż w aktualnym stanie prawnym, w sprawach dotyczących gospodarowania nieruchomościami rolnym będącymi mieniem Skarbu Państwa, w tym dotyczących decyzji o przejęciu nieruchomości rolnej przez Państwo właściwa jest Agencja Nieruchomości Rolnych. W takim razie organu do stwierdzenia nieważności decyzji wydawanych w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnych na własność Państwa należy poszukiwać przez ustalenie organu wyższego stopnia w stosunku do Agencji i jej Prezesa. Skarżący wskazał, iż organem sprawującym nadzór nad Agencją jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, co oznacza, że decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005r. została wydana przez organ niewłaściwy, co powinno doprowadzić do stwierdzenia jej nieważności.

Ponadto skarżący podniósł, iż organ w toku całego postępowania rażąco naruszał terminy załatwiania spraw, bowiem postępowanie pierwszoinstancyjne trwało ponad 3 lata, postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ponad pół roku.

Skarżący wskazał także na błędne pouczenie w decyzji pierwszoinstancyjnej oraz brak rozstrzygnięcia w sprawie wstrzymania wykonalności decyzji Wojewody Wielkopolskiego, co uniemożliwiło mu zaskarżenie ewentualnej odmowy w tym przedmiocie.

Po rozpoznaniu powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września 2011 r. oddalił skargę.

W treści Sąd I instancji wskazał na wstępie, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, którego celem jest ustalenie istnienia bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. dlatego też, w ocenie Sądu meriti, był on uprawiony jedynie do oceny, czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo przyjął, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.

W ocenie WSA Minister prawidłowo przyjął, że Wojewoda Wielkopolski był właściwy do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 1958 r.

Jak bowiem wynika z akt administracyjnych kontrolowane przez Wojewodę Wielkopolskiego w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie z dnia 18 stycznia 1958 r. zostało wydane na podstawie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem (Dz. U. Nr 18, poz. 107). Orzeczeniem tym stwierdzono, że gospodarstwo rolne położone w Zarzewie o obszarze 7,87 ha przeszło z mocy prawa na własność Państwa wobec porzucenia go przez dotychczasowego właściciela J. P., który przed 18 kwietnia 1955 r. nie użytkował przedmiotowego gospodarstwa i nie polecił użytkowania innej osobie. Jak w związku z tym wskazał Sąd meriti, art. 15 powołanego powyżej dekretu utracił moc w dniu 4 listopada 1971 r., tj. z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), w myśl art. 18 ust 1 pkt 5 tej ustawy. Ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz uchylenie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81). Przywołane akty prawne nie zawierały żadnych uregulowań, które określałyby właściwość organów prowadzących postępowanie nadzorcze w odniesieniu do orzeczeń wydanych na podstawie dekretu, a w obowiązującym systemie prawnym nie ma uregulowań dopuszczających przejmowanie przez Państwo na mocy decyzji administracyjnej opuszczonych gospodarstw rolnych. W związku z przeprowadzonymi reformami strukturalnymi w systemie organów administracji nie ma prezydiów powiatowych rad narodowych. Ten stan prawny może powodować pewne trudności w ustaleniu właściwego organu do stwierdzenia nieważności wymienionego powyżej orzeczenia.

Dalej Sąd I instancji zauważył, że w kwestii właściwości organów do rozpoznania tego typu spraw (stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstw rolnych) wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny. W orzecznictwie tego Sądu, w szczególności pochodzącym z ostatnich lat, wielokrotnie podkreślano, iż sprawy zakończone wydaniem decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości opuszczonych na podstawie m.in. art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 i z 1961 r. Nr 32, poz. 161) wtedy gdy istniały, należały do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej. Zatem właściwość organów administracji rządowej do weryfikacji wydanych wówczas decyzji należy badać w ten sposób, że zasadnicze znaczenie musi mieć to, czy ostateczna decyzja w stosunku do której toczy się obecnie postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności, została wydana przez organ "szczebla podstawowego czy wojewódzkiego", inaczej mówiąc - przez organ I czy II instancji. Jeżeli decyzję ostateczną wydał organ I instancji, organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności będzie wojewoda. Natomiast jeżeli decyzja będąca przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności została wydana przez organ II instancji, organem właściwym do orzekania o nieważności będzie minister. Sąd meriti wskazał na orzeczenia zawierające to stanowisko - postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2008r., sygn. akt I OW 95/08, postanowienie NSA z dnia 10 marca 2009r., sygn. akt. I OW 168/08.

Dalej wywiódł, że w sprawie niniejszej decyzję z dnia [...] stycznia 1958 r. wydało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu, czyli organ pierwszej instancji i stała się ona ostateczna z powodu niewniesienia odwołania - a zatem organem właściwym do weryfikacji tejże decyzji w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności był Wojewoda Wielkopolski.

W świetle powyższego Sąd stwierdził, że zasadnie uznał Minister, że badana w postępowaniu nadzorczym decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005 r. nie naruszała przepisów o właściwości, a to oznacza, że nie jest dotknięta wadą kwalifikowana, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Za nieuprawniony Sąd uznał również zarzut skargi wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 15 wyżej wymienionego dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o regulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym i art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie wyżej wymienionego dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. Przede wszystkim zauważył, iż Minister prowadził w niniejszej sprawie postępowanie nadzorcze przedmiotem, którego była kontrola decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005 r. wydanej w postępowaniu nieważnościowym. Zatem zarzut, że Minister wydając zaskarżoną w rozpoznawanej sprawie decyzją naruszył wskazane powyżej przepisy prawa materialnego jest bezpodstawny. Sąd i instancji zauważył, iż Minister odnosząc się do zarzutu wskazanego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy trafnie podniósł, iż art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie wyżej wymienionego dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. stanowił samodzielną podstawę prawną do przejęcia na własność Państwa opuszczonego przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. i nie stanowił zmiany art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o regulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Na prawidłowość stanowiska organu w tej kwestii – zdaniem Sądu meriti - wskazuje także fakt, że powołane przepisy zostały uchylone odrębnymi aktami prawnymi. Jak wcześniej Sąd wskazał art. 15 w/w dekretu utracił moc na podstawie art. 18 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) z dniem 4 listopada 1971r., zaś art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. utracił moc w dniu 1 lipca 1982 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79).

W końcowej części uzasadniania WSA stwierdził, że analiza akt administracyjnych potwierdziła zarzut skargi w przedmiocie przewlekłości prowadzonego postępowania nadzorczego przez Ministra i aczkolwiek naruszenie przepisów obligujących organ administracji publicznej do niezwłocznego załatwienia sprawy należy ocenić jako naganne, to jednakże naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik [...] zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

- przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy w zw. z art. 15 ust. 1-2 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w zw. z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że nie miały one zastosowania w sprawie, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 2 k.p.a., poprzez przez ich błędną wykładnię polegającą na braku dokonania przez Sąd I instancji kontroli zgodności z prawem całej sprawy i w efekcie uznanie za legalną obu decyzji ministra rolnictwa i rozwoju wsi, odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji wojewody wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005 r., pomimo rażącego naruszenia prawa w jej wydaniu, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym uznaniu przez Sąd I instancji, że decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005 r. nie narusza przepisów o właściwości, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 8, art. 12, art. 35 k.p.a., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że naruszenie przepisów obligujących organ administracji publicznej do niezwłocznego załatwienia sprawy nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że zarówno Wojewoda w decyzji z dnia [...] maja 2005 r., jak i następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz WSA pominęli w swoich rozważaniach, że art. 15 dekretu z 1955 r. należało interpretować łącznie z art. 2 ustawy z 1957 r. w jej brzmieniu pierwotnym. Przepis ten wprost odwoływał się do art. 15 ustawy z 1955 r. stanowiąc, że gospodarstwa rolne określone w art. 15 ustawy z 1955 r. jeżeli zostały opuszczone przez właściciela w okresie od dnia 29 kwietnia 1955 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tzn. ustawy z 1957 r., tj. do dnia 26 lipca 1957 r.), mogą być na podstawie orzeczenia prezydium powiatowej rady narodowej przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i wolne od obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych. Nie może mieć przy tym znaczenia okoliczność, że w decyzji z dnia [...] stycznia 1958 r. podana została nieprawidłowa podstawa prawna ograniczająca się jedynie do przytoczenia art. 15 dekretu z 1955 r., skoro przedmiotowa decyzja w rzeczywistości znajdowała umocowanie w obowiązującym prawie.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 134 ustawy p.p.s.a. skarżący kasacyjnie podnosił, że z uzasadnienia wyroku WSA nie wynika w jakikolwiek sposób, że Sąd ten uczynił przedmiotem swoich pogłębionych rozważań całą kontrolowaną sprawę. Nie wiadomo, czy WSA dokonał kontroli zaskarżonej sprawy w całości, czy też jedynie odniósł się do sformułowanych w skardze zarzutów. Poza ogólnym stwierdzeniem zawartym na samym początku części motywującej uzasadnienia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, WSA nie przeprowadził jakichkolwiek rozważań poza niepełnym odniesieniem się do zarzutów skargi, co wskazywałoby pośrednio, że Sąd I instancji nie wypełnił swojej funkcji kontrolnej co do całej sprawy administracyjnej.

Ponadto – jak wskazano w skardze kasacyjnej - z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało ponadto, że Sąd ten przedmiotem swoich rozważań uczynił jedynie przesłankę nieważności decyzji administracyjnej o której stanowi art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., pomijając w zupełności pozostałe przesłanki, w tym przede wszystkim rażące naruszenie prawa o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na wystąpienie przedmiotowej przesłanki powołał się w decyzji z dnia [...] maja 2005 r. Wojewoda, nie przedstawiając w pogłębiony sposób ani samego rozumienia rażącego naruszenia prawa, ani zasadności uznania za tego rodzaju uchybienie wyników prowadzonego postępowania dowodowego.

Jednocześnie – jak wskazano w skardze kasacyjnej - WSA pominął w swoich rozważaniach nieomal jednolite orzecznictwo NSA, z którego wynika, że w aktualnym stanie prawnym, w sprawach dotyczących gospodarowania nieruchomościami rolnymi stanowiącymi mienie Skarbu Państwa, w tym dotyczących decyzji o przejęciu nieruchomości rolnej przez Państwo, właściwa jest Agencja Nieruchomości Rolnych. Dlatego organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnych na własność Państwa, nawet jeżeli wydane one zostały na podstawie poprzednio obowiązujących regulacji prawnych przez terenowe organy administracji rządowej - wcześniej przez terenowe organy administracji państwowej, należy poszukiwać przez ustalenie organu wyższego stopnia w stosunku do Agencji i jej Prezesa). Mając na uwadze art. 157 § 1 k.p.a., organem wyższego stopnia właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1958 r. był zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie Wojewoda.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSA i wsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Przechodząc do analizy zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu naruszenia art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.

Istota niniejszego zarzutu, co wynika z jego treści i zaprezentowanego przez autora skargi kasacyjnej jego uzasadnienia, sprowadza się w praktyce do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, związanych z przyjęciem przez WSA, iż to Wojewoda Wielkopolski był organem właściwym do wydania decyzji nadzorczej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 1958 r., wydanej w oparciu o przepisy dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 18, poz. 107).

Zauważyć należy w związku z tym, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Z kolei w art. 17 k.p.a. wskazane są kryteria określające organy wyższego stopnia w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – co do kompetencji organu do przeprowadzenia postępowania nadzorczego powstają, gdy decyzje zostały wydane w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane, a dodatkowo w prawie materialnym przestały istnieć rodzaje spraw, których dotyczyły.

W doktrynie i orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 732; wyrok SN z dnia 3 września 1998 r., sygn. akt III RN 83/98; wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1173/08; wyrok NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 636/09; postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt I OW 28/09; postanowienie NSA z dnia 30 grudnia 2009 r., sygn. akt I OW 168/09).

Podlegająca weryfikacji w postępowaniu administracyjnym decyzja orzekająca o przejęciu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego, wydana została na podstawie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 18, poz. 107). Wskazany art. 15 dekretu stanowił, że o przejęciu gospodarstwa rolnego opuszczonego przez właściciela stwierdza prezydium powiatowej rady narodowej. Przepis art. 15 powoływanego wyżej dekretu utracił moc w dniu 4 listopada 1971 r., tj. z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250), w myśl art. 18 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. Ustawa ta z kolei została uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz uchylenie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81).

Przywołane akty prawne nie zawierają żadnych uregulowań, które określałyby właściwość organów prowadzących postępowanie nadzorcze w odniesieniu do orzeczeń wydanych na podstawie dekretu, a w obowiązującym systemie prawnym nie ma uregulowań dopuszczających przejmowanie przez Państwo na mocy decyzji administracyjnej opuszczonych gospodarstw rolnych. W związku z przeprowadzonymi reformami strukturalnymi w systemie organów administracji nie ma też prezydiów powiatowych rad narodowych. Również w reformie administracji publicznej przeprowadzonej w 1999 i 2000 roku, w drodze ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126), ustawodawca nie uregulował kwestii właściwości organów w sprawach weryfikacji decyzji ostatecznych o przejęciu gruntów rolnych na własność Państwa na podstawie wymienionych wyżej przepisów dekretu z 1955 roku i taki stan prawny w tym zakresie istnieje nadal. Powoduje to trudności w ustaleniu właściwego organu do stwierdzenia nieważności wymienionego powyżej orzeczenia. W tym miejscu nadmienić należy, że sprawy te (z zakresu przejmowania gospodarstw rolnych przez Skarb Państwa) dopóki istniały jako takie należały do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie trafnie przyjął, powołując się w tej mierze na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że reforma administracyjna kraju, przeprowadzona w 1998 r. poprzez zmianę szeregu ustaw prawa materialnego, ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668) nie wskazała organu właściwego w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości w oparciu o przepisy dekretu. Zgodzić się też należy jednakże z tezami zaprezentowanymi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że od dnia 27 maja 1990 r. sprawy dotyczące decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo przeszły – w ocenie większości orzekających składów sądów administracyjnych - do właściwości administracji rządowej, a od 1992 r. – Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (następnie Agencji Nieruchomości Rolnych). Zatem organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą datą należałoby poszukiwać przez ustalenie organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który byłby właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji.

Zauważyć jednakże należy, że pogląd ten nie jest jednolity i jest w orzecznictwie kwestionowany. W tym miejscu wskazać należy, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić jedynie wtedy, gdy decyzja ta została wydana przez organ oczywiście niewłaściwy do jej wydania. Właściwość organów administracji do wydania decyzji w określonej sprawie nie może natomiast co do zasady wynikać z przyjętej metody wykładni prawa, lecz powinna być określona wprost w przepisach prawa normujących daną problematykę. Zatem, tak, jak nie jest rażącym naruszeniem prawa przyjęcie jednej z możliwych jego wykładni, tak również nie można mówić o niewłaściwości organu do wydania decyzji, jeżeli ustalenie tej właściwości jest także wynikiem przyjęcia jednej z możliwych wykładni prawa, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Zatem, jak słusznie wskazał WSA w Warszawie, w niniejszej sprawie właściwość organów administracji do weryfikacji decyzji wydanych przez ówczesne terenowe organy administracji państwowej należy oceniać po wejściu w życie powyższej ustawy obecnie w ten sposób, że zasadnicze znaczenie musi mieć to, czy ostateczna decyzja, w stosunku do której toczy się obecnie postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności, została wydana przez organ "szczebla podstawowego" czy "wojewódzkiego", inaczej mówiąc - przez organ pierwszej czy drugiej instancji. Jeżeli weryfikowaną decyzję ostateczną wydał organ pierwszej instancji, organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności będzie wojewoda. Natomiast, jeżeli decyzja będąca przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności została wydana przez organ drugiej instancji, organem właściwym do orzekania o nieważności będzie minister.

W rozpoznawanej sprawie decyzję z dnia [...] stycznia 1958 r. wydało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu, czyli organ pierwszej instancji, a zatem organem właściwym do weryfikacji tej decyzji w trybie stwierdzenia nieważności był wojewoda.

Wychodząc z tych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym uznaniu przez Sąd I instancji, że decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005 r. nie narusza przepisów o właściwości, okazał się nieusprawiedliwiony.

Przechodząc do omówienia zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1-2 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w zw. z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że nie miały one zastosowania w sprawie, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego i ten zarzut uznać należy za niezasadny.

Trafnie w tym względzie zauważył Sąd I instancji, co w pełni akceptuje Sąd kasacyjny, że wskazane przepisy (art. 15 ust. 1-2 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym) są odrębnymi przepisami. Niewątpliwie nie ma między nimi bezpośredniej łączności normatywnej. Nie sposób w szczególności zaakceptować argumentacji autora skargi kasacyjnej, że należy jej interpretować łącznie.

W szczególności NSA nie podziela poglądu, jakoby przepis art. 2 ustawy z 1957 r. stanowił bezpośrednie nawiązanie do art. 15 dekretu. Zdaniem Sądu II instancji, art. 2 ustawy z 1957 r. stanowił jedynie nowelizację przepisów dekretu. W tym zakresie oprócz słusznych spostrzeżeń WSA w Warszawie co do faktu, iż wskazane przepisy były uchylane w odrębnych ustawach, co wskazuje na ich samodzielność normatywną wskazać należy jeszcze na samą systematykę i treść ustawy z 13 lipca 1957 r. Jej art. 1 wprost stanowi o wprowadzeniu zmian w dekrecie z 18 kwietnia 1955 r., zatem niewątpliwie ten przepis ustawy z 1957 r. (jej art. 1) dokonywał zmian normodawczych w treści dekretu z 1955 r., dokonywał jego nowelizacji, wprowadzał nowe przesłanki jego stosowania. Z kolei art. 2 ustawy z 1957 r., wskazywany przez skarżącego kasacyjnie jako powiązany z art. 15 dekretu normatywnie, niewątpliwie w ustawie z 13 lipca 1957 r. występuje jako samodzielna jednostka normatywna. Trzeba bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca gdyby chciał znowelizować art. 15 dekretu to dokonałby tego wprost w art. 1 ustawy nowelizującej (ustawa z 13 lipca 1957 r.), a skoro wprowadził w ustawie nowelizującej osobny przepis (art. 2), to należy go traktować jako osobną, nową przesłankę, niezależną od dotychczas istniejących. Ponadto zauważyć należy, że przepis ten (art. 2) wprowadza możliwość przejmowania gospodarstw rolnych opuszczonych po dniu 28 kwietnia 1955 r., a sama ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 26 lipca 1957 r. Próba zatem wywiedzenia – jak to czyni autor skargi kasacyjnej, że art. 2 stanowił faktycznie nowelizację art. 15 dekretu prowadziłby do wniosku, że przepisy dekretu (w szczególności art. 15) mają także obowiązywać w okresie od uchwalenia dekretu (przewidywał on przejmowanie gospodarstw opuszczonych przed jego wejściem w życie) do czasu uchwalenia nowelizacji (26 lipca 1957 r.). Przejęcie takiego założenia powodowałoby wprost naruszenie zasady lex retro non agit.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także naruszenia art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw, z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 2 k.p.a., poprzez brak dokonania przez Sąd wojewódzki kontroli zgodności z prawem całej sprawy i w efekcie uznanie za legalne obu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005 r., pomimo rażącego naruszenia prawa w jej wydaniu.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazać należy, iż przepis ten jest tak skonstruowany, że powołanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być powiązane z przepisami, których złamania przez organ Sąd I instancji nie zauważył z urzędu. Ponadto zarzut naruszenia art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. może być usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż Sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tymczasem zarzut naruszenia omawianego przepisu ustawy p.p.s.a. i jego uzasadnienie takich wymogów nie spełniają. Argumentacja strony wnoszącej skargę kasacyjną w tym zakresie w istocie stanowi w zasadniczej części powtórzenie wywodów już podniesionych w zwykłym środku zaskarżenia.

Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. granice sądowej kontroli wyznaczają granice sprawy administracyjnej, której dotyczy zaskarżony akt. Sąd administracyjny nie jest związany przy takiej kontroli zarzutami sformułowanymi w skardze. Z tego wynika, że Sąd I instancji nie musi odnosić się do wszystkich podnoszonych przez stronę zarzutów i przytaczanej argumentacji, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1225/07). Mógł on, ale nie musiał odnieść się do wszystkich zarzutów w uzasadnieniu wyroku, ewentualnie, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, odnieść się ubocznie. Taka zaś sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skoro bowiem – jak wykazano powyżej – nie mieliśmy do czynienia z naruszeniem właściwości organu rozpoznającego sprawę (zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), a ponadto trafnie Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia art. 15 ust. 1-2 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w zw. z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r., poprzez ich błędną wykładnię, to dopuszczalnym było jedynie ogólne wskazanie braku podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bez dokonywania w tym zakresie pogłębionych rozważań prawnych.

Odnosząc się wreszcie do ostatniego zarzutu skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 8, art. 12 i art. 35 k.p.a., w ocenie NSA również ten zarzut nie może znaleźć uzasadniania.

W tym zakresie w pełni zgodzić się należy co do zasady (jak to również uczynił Sąd I instancji) z tezą, że w toku postępowania administracyjnego miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania nadzorczego przez Ministra, to jednakże powyższe nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, co też prawidłowo skonstatował Sąd I instancji.

W szczególności nie można w tym względzie uznać za uzasadnionych argumentów, że toczy się postępowanie o wpis prawa własności gruntu, a przewlekłość postępowania Ministra może spowodować szkodę majątkową wnioskodawcy. Przede wszystkim zauważyć bowiem należy, że tego typu argumentacja wychodzi poza ramy niniejszego postępowania, jak również postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Odnosząc się natomiast już bezpośrednio do samego zarzutu naruszenia art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w związku ze wskazanymi przepisami procedury administracyjnej zauważyć należy, że art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. jest typowym przepisem prawa procesowego. Artykuł 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. nakłada przy tym na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy. W orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie przyjmuje się, że skuteczne podniesienie takiego zarzutu wymaga wykazania istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia byłaby inna. W rezultacie użyte w treści tego przepisu pojęcie "mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać tylko z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania, co oznacza, że skarżący powinien uzasadnić, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, str. 368; wyrok SN z 21 marca 2007 r., I CSK 459/06, niepubl.; wyrok NSA z 30 listopada 2004 r., FSK 440/04, niepubl.). Autor skargi kasacyjnej nie wykazał natomiast faktu istotnego wpływu na wynik sprawy wskazanych "naruszeń".

Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły znaleźć uzasadniania i jako takie podlegały oddaleniu.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.