Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1451/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1451/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r., sprawy ze skargi Klubu Sportowego "B" w T., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 30 czerwca 2015 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń, Pracowniczych, , , - s k a r g ę o d d a l a -,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 30 czerwca 2015 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 983 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 20 marca 2015 r. o odmowie Klubowi Sportowemu w T. (dalej: strona skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że strona skarżąca, działająca w ramach stowarzyszenia, od stycznia 2015r. zaprzestała prowadzenia dodatkowej działalności gospodarczej i z powodu wygaśnięcia umowy dzierżawy przekazała wszystkie obiekty Ośrodkowi Sportu i Rekreacji. Obecnie wynajmuje je i uiszcza z tego tytułu opłaty. Likwidacji uległy hotelik i siłownia. Całość działalności strony skarżącej opiera się na dotacjach z Urzędu Miasta , kwotach przekazywanych przez darczyńców oraz wpływach ze składek członkowskich. Pozostały majątek ruchomy strony skarżącej, z uwagi na zużycie, nie przedstawia znaczącej wartości egzekucyjnej. Ponadto w wyniku włamania w grudniu 2013r. strona skarżąca poniosła straty o łącznej wartości 11.900 zł. Strona skarżąca posiada zaległości z tytułu podatku VAT w kwocie 2.631 zł. Natomiast uzyskała dochody w: 2010r. – 80.599,63 zł, 2011r. – 46.604,32 zł, 2012r. – 61.127,78 zł. Z kolei w 2013r. poniosła stratę w wysokości 58.584,77 zł.

W dalszej części decyzji organ stwierdził, że umorzenie należności jest możliwe dopiero po stwierdzeniu całkowitej nieściągalności składek, której przesłanki zostały unormowane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Jak zostało ustalone w toku postępowania, należności składkowe są dochodzone w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora ZUS poprzez zajęcie rachunku bankowego w ING Bank Śląski. Na rachunek ten wpływają środki podlegające zajęciu. W związku z powyższym nie można stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji. Organ zwrócił również uwagę na charakter składek na ubezpieczenia, jako należności publicznoprawne. Ponadto stwierdził, że istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za składki na członków zarządu. Organ nie zakwestionował przy tym trudnej sytuacji finansowej strony skarżącej. Stwierdził jednak, że skoro brak jest spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, nie jest możliwe umorzenie należności składkowych.

Pismem z dnia 5 sierpnia 2015 r. strona skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie, jak również ewentualnie uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

- art. 8,11, 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak szczegółowego uzasadnienia decyzji, która czyniła by zadość obowiązkowi nałożonemu na organy administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, w postaci działania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, a przede wszystkim urzeczywistniała zasadę przekonywania przez organ pozostałych uczestników do swoich racji, czego próżno szukać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której to organ lakonicznie wskazał na przepisy ustawy, które jego zdaniem uniemożliwiają umorzenie składek zgodnie z wnioskiem skarżącego, nie odnosząc się szczegółowo do twierdzeń skarżącego podanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i innych pismach kierowanych w postępowaniu,

- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego mającego wyjaśnić wysokość wydatków egzekucyjnych oraz kwot jakie ewentualnie można by uzyskać przeprowadzając postępowanie egzekucyjne, pomimo że organ w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości może samodzielnie to ocenić, a także poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wyciągnięcia odpowiednich wniosków co do ciężkiej sytuacji finansowej, zdolności zarobkowych skarżącego, zadań realizowanych przez skarżącego i możliwości spłaty długu jedynie poprzez uzyskanie pomocy publicznoprawnej.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podała, że wyżej wskazane zasady postępowania podatkowego zobowiązywały organ do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności przez nią podnoszonych oraz należytego odniesienia się do jej argumentacji, przekonując jednocześnie co do prawidłowości rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że sprawa dotyczy decyzji uznaniowej, a z treści takiej decyzji winno jasno wynikać dlaczego organ rozstrzygnął w ten sposób.

Strona skarżąca wskazywała także na przedmiot i charakter działalności klubu sportowego, którego głównym celem jest wychowanie młodzieży z rodzin rozbitych i patologicznych. Opisane zostały przyczyny popadnięcia przez stronę skarżącą w trudną sytuację finansową, spowodowaną zmniejszeniem dotacji, koniecznością wynajmu obiektów sportowych oraz dokonaną kradzieżą. Wskazane przy tym zostało, że organ w ogóle nie odniósł się do tej argumentacji. Pominięta została także okoliczność, że strona skarżąca jest organizacją pożytku publicznego utrzymującą się z publicznych dotacji. W związku z powyższym ewentualna spłata zaległości będzie się wiązać z sięgnięciem do pomocy państwa.

Odpowiadając na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił przy tym, że istnieje możliwość przeprowadzenia egzekucji z kwot wpływających na rachunek bankowy strony skarżącej, która to okoliczność została pominięta w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

W skardze zawarte zostały jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Niemniej jednak stosownie do treści art. 134 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę należy wobec powyższego w pierwszej kolejności przytoczyć regulację prawa materialnego, gdyż zakreśla ona granice podstawy faktycznej, którą ustalić ma organ administracyjny.

Niniejsza sprawa dotyczy umorzenia należności składkowych. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję albo gdy 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Wobec powyższego w pierwszej kolejności organ zobowiązany był do zbadania, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do całkowitej nieściągalności. Organ ustalił w tym zakresie, że żadna z przesłanek wskazanych w wyżej powołanym przepisie nie zaszła. Toczące się postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego strony skarżącej jest skuteczne. Jak sama strona skarżąca przyznaje, otrzymuje dotacje, czyli na jej konto sukcesywnie wpływają i wpływać będą środki finansowe. Nie zostało zatem wydane przez właściwy organ postanowienie stwierdzające brak majątku z którego można prowadzić egzekucję. Oczywistym przy tym jest i wbrew twierdzeniom skargi nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego, że biorąc pod uwagę wysokość dotacji, która ma wpłynąć na konto strony skarżącej, jak również wysokość kwoty, która została wyegzekwowana, w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne. Strona skarżąca podnosząc brak ustaleń organu w tym zakresie, wskazała jedynie składniki swojego majątku, które nie przedstawiają żadnej wartości. W takim zaś przypadku, faktycznie twierdzenie strony skarżącej byłoby uzasadnione. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne nie wszczął jednak postępowania z tych składników, lecz egzekucję z rachunku bankowego, która co jeszcze raz należy podkreślić, jest egzekucją skuteczną.

Prawidłowo również organ egzekucyjny podał, że istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania strony skarżącej na członków jej zarządu. Przeniesienie takiej odpowiedzialności może spowodować odzyskanie należności składkowych.

Jak z powyższego wynika, organ administracyjny przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe i w jego wyniku dokonał prawidłowych ustaleń. Ustalenia te znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślenia przy tym wymaga, że dokonując ustaleń, jak również uzasadniając decyzję, organ nie musiał szczegółowo odnosić się do twierdzeń przedstawionych przez stronę skarżącą w toku postępowania i zaakcentowanych w skardze. Miałyby one bowiem znaczenie jedynie w przypadku, gdyby organ ustalił, że doszło do całkowitej nieściągalności i przeszedł do kolejnego etapu, czyli rozważenia zastosowania wnioskowanej ulgi. Wówczas okoliczności podnoszone przez stronę miałyby niewątpliwie znaczenie dla rozstrzygnięcia. Skoro jednak organ nie doszedł do etapu rozważania możliwości zastosowania ulgi, gdyż nie stwierdził całkowitej nieściągalności, nie miał nawet podstaw do ich rozważania, gdyż wskazywane okoliczności nie mieściły się w dyspozycji normy prawnej stosowanej przez organ. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ badając, czy w sprawie występuje całkowita nieściągalność, nie działał w warunkach uznania administracyjnego. Organ miał za zadanie ustalić określone fakty wskazane w dyspozycji omawianej normy prawnej. Uznanie administracyjne w przypadku rozpatrywania wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zaległości składkowych ma miejsce dopiero w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Wówczas organowi administracyjnemu pozostawiono wybór rozstrzygnięcia. Może on umorzyć zaległość, bądź odmówić umorzenia. W tym zakresie organ musiałby należycie uzasadnić swoją decyzję, aby nie przekroczyć przyznanych mu granic uznania administracyjnego. Dopiero wówczas musiałby szczegółowo odnieść się do wszystkich okoliczności przedstawionych przez stronę skarżącą, zaś gdyby tego nie uczynił, zasadnymi byłyby zarzuty przedstawione w skardze.

Powyżej zaprezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. Tytułem przykładu wskazać można na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014r. (sygn. akt II GSK 1909/12 – LEX nr 1450716), w którym wprost zostało wskazane, że uznanie administracyjne oznacza, iż organ może - ale nie musi - uwzględnić wniosku o umorzenie należności z tytułu składek tylko i wyłącznie wówczas, gdy spełnione są ustawowe przesłanki (tzn. nieściągalność - art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub uzasadnione przypadki - art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W przypadku, gdy ustawowe przesłanki możliwości umorzenia składek nie zaistnieją - organ nie ma żadnych podstaw prawnych do uwzględnienie wniosku. Zatem odmowa umorzenia z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek nie następuje na zasadzie uznania administracyjnego. Odmowa zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek - po stwierdzeniu spełnienia ustawowych przesłanek do uwzględnienia wniosku o ich umorzenie - obliguje zaś organy orzekające w sprawie do należytego wykazania, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania wnioskodawcy w sposób szczególny.

Jak zostało to już wskazane we wcześniejszej części uzasadnienia, organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Nie miały one przy tym obowiązku badania, czy zachodziły przesłanki o których mowa w ust. 3a tego przepisu. Przewidziano w nim możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niemniej jednak przepis ten, nie ma zastosowania do strony skarżącej. Dotyczy on bowiem jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Na potwierdzenie takiego stanowiska można przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014r. (sygn. akt II GSK 1846/12 – LEX nr 1497872), w którym wyraźnie stwierdzono, że osoba prawna nie spełnia warunku koniecznego do zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tzn. warunku bycia równocześnie płatnikiem i ubezpieczonym.

W podsumowaniu należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Została ona wydana po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania wyjaśniającego, które objęło swym zakresem elementy wynikające z dyspozycji stosowanej normy prawnej. Organ nie miał obowiązku odnoszenia się do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą, gdyż nie mieściła się ona w zakresie tej normy. W związku z powyższym nie naruszono wskazywanych w skardze zasad postępowania administracyjnego. Z zaskarżonej decyzji jasno wynika, jakimi kryteriami kierował się organ administracyjny podejmując rozstrzygnięcie. Sąd nie dopatrzył się przy tym jakichkolwiek uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji za podstawę rozstrzygnięcia przyjmując art. 151 p.p.s.a.