Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 379/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i 3, ust. 6, art. 30 ust. 2 pkt 1 i 5
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 145 par. 1pkt 5, art. 146 par. 1, art. 151 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2016 r. Nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. nr [...], II. uchyla decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2012r., Nr [...], Prezydent Miasta P. ustalił, że kwota zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 10.710,00 zł, pobrana przez J. M. w okresie od dnia 1 września 2006r. do dnia 30 czerwca 2012r., jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Decyzję wydano na podstawie art. 30 ust. 1, ust. 2, ust. 6, ust. 7, ust. 8, art. 302 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139 poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23 tj.- dalej K.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż przedmiotowe świadczenie było wypłacane na podstawie decyzji z dnia [...] 2006r., Nr [...]. Decyzją z dnia [...]2012r., Nr [...], podjętą w drodze wznowienia postępowania, uchylona została ww. decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 29 sierpnia 2006r. i jednocześnie orzeczono o odmowie przyznania J. M. zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzje podjęto w wyniku ustalenia, na podstawie wyjaśnień uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), iż wnioskodawczyni od dnia 1 stycznia 2006 r. pobierała dodatek pielęgnacyjny z ZUS, a zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Przywołując treść przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ wyjaśnił, iż wypłacona kwota zasiłku pielęgnacyjnego jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz podlega zwrotowi wraz z kwotą odsetek ustawowych.

J. M. wniosła w terminie odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż nie była świadoma braku możliwości otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Zarzuciła, ze na etapie składania wniosku w MOPS nie została prawidłowo pouczona, jak również nie zweryfikowano w sposób prawidłowy jej wniosku. Z wniosku wynikała bowiem jej data urodzenia, zatem pracownik MOPS widząc, że osiągnęła już wiek 75 lat, powinien przyjąć, że nie ma uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Tymczasem wniosek przyjęto i zasiłek wypłacano. Otrzymane środki wykorzystywała na bieżąco na leczenie i nie jest w stanie spłacić tak dużej kwoty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...]2016 r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r.

Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wyjaśniło, iż sprawa dotycząca ustalenia przez Prezydenta Miasta P. kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 września 2006r. do dnia 30 czerwca 2012r. oraz we wrześniu 2010r., będzie rozpatrywana według przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 2012r.) podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych.

Uzasadniając decyzję Kolegium w pierwszej kolejności przedstawiło stan faktyczny sprawy. Organ wyjaśnił, iż skarżąca od dnia 1 września 2006r. do dnia 30 czerwca 2012r. pobierała w sposób sprzeczny z treścią art. 16 ust 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, od dnia 1 stycznia 2006r. dodatek pielęgnacyjny z ZUS oraz zasiłek pielęgnacyjny na podstawie decyzji z dnia [...] 2006r. (od dnia 1 września 2006r.).

W tym stanie organ I instancji po wszczęciu postępowania uchylił w drodze wznowienia decyzję ostateczną Nr [...] z dnia [...] 2006r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego i odmówił przyznania J. M. zasiłku pielęgnacyjnego. Następnie organ w dniu 21 sierpnia 2012r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń. Organ I instancji ustalił w decyzji z dnia [...] 2012r., iż sytuacja, w której J. M. w okresie od dnia 1 września 2006r. do dnia 30 czerwca 2012r. pobierała zasiłek pielęgnacyjny, wypełnia przesłanki, które w świetle postanowień art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwalają uznać, iż pobrany w tym okresie zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 10.710,00 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi wraz z kwotą odsetek ustawowych .

Kolegium następnie wyjaśniło, iż skarżąca w dniu 17 sierpnia 2006r. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, jako osoba, która ukończyła 75 rok życia. Wnioskodawczyni załączyła do wniosku niezbędne dokumenty i podpisała pouczenie. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zobowiązała się, iż w przypadku zmiany liczby członków rodziny lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba o której mowa w art 23 ust.1 ustawy, jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie rodzinne. Poza tym Wnioskodawczym w dniu 16 sierpnia 2006r. na wniosku potwierdziła swym podpisem, iż została poinformowana o warunkach ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto Strona postępowania złożyła w dniu 17 sierpnia 2006r. oświadczenie - po pouczeniu o odpowiedzialności karnej - iż nie jest jej wypłacany przez inną instytucję i nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego.

Dalej Kolegium wskazało, iż w aktach sprawy znajduje się pismo ZUS z dnia 26 czerwca 2006 r., z którego wynika, iż J. M. od dnia 1 stycznia 2006 r. pobiera do emerytury dodatek pielęgnacyjny. Równocześnie od dnia 1 września 2006r. pobierała także zasiłek pielęgnacyjny.

Zgodnie więc z treścią art. 30 ust.2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia rodzinne, wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania - są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Zdaniem Kolegium argumenty podniesione przez J. M. co do braku świadomości co do prawa pobierania od dnia 1 września 2006r., są niewiarygodne. Kwota emerytury wypłacana stronie postępowania do ukończenia przez nią 75 roku życia różni się w widoczny sposób od tej wypłacanej wcześniej. Poza tym strona z pewnością poza zawiadomieniem o otrzymaniu dodatku pielęgnacyjnego i w związku z ukończeniem 75 roku życia otrzymała takie decyzję ZUS zawierającą pozycję dodatek pielęgnacyjny oraz wskazującą na kwotę tego dodatku - wypłacaną z emeryturą od dnia 1 stycznia 2006r. Poza tym J. M. poza zwykłym pouczeniem - w jakiej sytuacji nie może pobierać zasiłku pielęgnacyjnego - sama złożyła oświadczenie - po pouczeniu o odpowiedzialności karnej - iż nie przysługuje jej prawo do dodatku pielęgnacyjnego, co nie sposób pomylić z pomocą finansową z Caritas, jak to sugerowała w odwołaniu .

Skoro zatem J. M. pobrała zasiłek pielęgnacyjny przyznany decyzją z dnia 29 sierpnia 2006r., która następnie została prawomocnie uchylona - wskutek wznowienia postępowania administracyjnego - a stronie postępowania odmówiono przyznania wnioskowanych świadczeń (decyzja z dnia 21 sierpnia 2012r.), to zasiłek pielęgnacyjny pobrany w okresie od dnia 1 września 2006r. do dnia 30 czerwca 2012r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z kwotą odsetek ustawowych.

J. M. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację. Podniosła, iż podstawą złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne była inicjatywa pracownika MOPS, który dał jej wniosek do wypełnienia, nie sugerując innych form pomocy. W szczególności nie uświadomił jej, ze istnieje również dodatek pielęgnacyjny, który przysługuje jej z urzędu. Pracownik MOPS przyjmujący wniosek winien przy sprawdzeniu danych osobowych sprawdzić datę urodzenia i PESEL. Ustalenie w ten sposób przez pracownika, że wnioskodawca ukończył 75 lat, powinno skutkować odmową przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Pracownik MOPS nie zweryfikował prawidłowo wniosku skarżącej, co doprowadziło, do wypłaty świadczeń. Skarżąca podniosła, że nie miała świadomości, że pobierała świadczenie, do którego nie miała prawa, tym bardziej, że dodatek z ZUS inaczej nazywa się. Wypłacane kwoty zużyła w całości na leczenie i nie jest w stanie ich spłacić. Zdaniem skarżącej organy administracji naruszyły w tym przypadku zasady postepowania, w tym z art. 6 i 8 k.p.a. Podkreśliła, że nie było jej intencją wyłudzenie świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli podniesiono w jej uzasadnieniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższe oznacza, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest prawidłowość rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w przedmiocie uznania kwoty wypłaconych skarżącej J. M. w okresie od 01 września 2006 r. do 30 czerwca 2012 r. zasiłków pielęgnacyjnych z tytułu niepełnosprawności za świadczenia nienależnie pobrane. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r., zgodnie z postanowieniami art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 205, poz. 1212).

Stosownie do art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że choć oba świadczenia (dodatek pielęgnacyjny i zasiłek pielęgnacyjny) wypłacane są na podstawie odrębnych ustaw, to jest: ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, to jednak w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż charakter zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego jest porównywalny na gruncie wykładni celowościowej i funkcjonalnej – oba świadczenia przysługują osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków, wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a przysługuje między innymi osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16 ust. 2 pkt 2). Przepis art. 16 ust. 2 pkt 3 tej ustawy stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat życia. Natomiast dodatek pielęgnacyjny, stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje osobie uprawnionej do emerytury i renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Oba wskazane świadczenia nie służą zatem wzbogaceniu się osób do nich uprawnionych, lecz są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnosprawności uniemożliwiającej takim osobom samodzielne funkcjonowanie. Cel i charakter oraz funkcja obu świadczeń są podobne. Za twierdzeniem powyższym przemawia fakt, iż w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uregulowano kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, iż świadczenia te wykluczają się wzajemnie. Rozwiązanie powyższe ma zapobiec pobieraniu świadczenia o tym samym charakterze i spełniającym identyczną funkcję z dwóch źródeł. Ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie przez osobę uprawnioną, ale ponadto wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadził regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

Przepis art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiący materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji, zawiera upoważnienie ustawowe dla organów administracji do wydawania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych pod warunkami określonymi w tym przepisie. Oznacza to, że tylko w wypadku wypełnienia wszystkich przesłanek w nim określonych organ administracji może wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Przepis ten zarazem zawiera definicję ustawową pojęcia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, zgodnie z którą za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się nie tylko świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1), ale również świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność albo która została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (art. 30 ust. 2 pkt 4). Z powołanych przepisów wynika, że świadomość osoby pobierającej świadczenie, iż nie spełnia przesłanek warunkujących jego otrzymywanie, na ma w każdym przypadku znaczenia dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku jego zwrotu jako nienależnie pobranego. Drugi z powołanych przepisów daje bowiem możliwość nie uzależniania uznania świadczenia za nienależnie pobrane od stanu świadomości osoby je pobierającej. W rozpatrywanym przypadku decyzja organu I instancji z dnia [...] 2012 r. Nr [...] ustalająca, że kwota wypłacanego skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 września 2006 r. do 30 czerwca 2012 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi wraz z odsetkami, wydana została po wcześniejszym wyeliminowaniu decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny (decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2006 r. Nr [...]) w trybie wznowienia postępowania. Decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., Prezydent Miasta P. uchylił decyzję własną z dnia 28 sierpnia 2006 r. o wskazanym numerze oraz odmówił przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia. Decyzja ta ma walor ostatecznej, bowiem nie została zaskarżona. Uznać więc należy, że okoliczności, na które skarżąca wskazuje w swojej skardze, a które odnoszą się do braku prawidłowego pouczenia jej osoby o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, nie miały żadnego znaczenia przy podejmowaniu decyzji z dnia 19 września 2012 r. – tj. zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej.

Sąd ma na uwadze, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji co prawda wynika, iż Kolegium rozpatrzyło sprawę uznając, iż organ I instancji ocenił, że wypłacony skarżącej zasiłek pielęgnacyjny ma charakter świadczenia nienależnie pobranego z uwagi na wypełnienie przesłanek z punktów 1 i 2 art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W opinii Sądu prawidłowości takiego stanowiska nie potwierdza treść decyzji organu I instancji oraz przyjęty przez ten organ sposób procedowania w sprawie po ujawnieniu, że skarżąca równolegle pobierała dodatek pielęgnacyjny wypłacany przez ZUS. W konsekwencji Sąd uznał, iż przyjęcie przez Kolegium stanowiska, iż w rozpatrywanym przypadku ocena, że wypłacone zasiłki pielęgnacyjne stanowią świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, było nieuprawnione i doprowadziło do naruszenia wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Argumentacja przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wykracza poza zakres rozstrzygnięcia objętego decyzją organu I instancji. Podkreślić należy, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. podjęta została wyłącznie na podstawie wyżej powołanego przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Bezspornym bowiem jest, że organ I instancji wyeliminował z obrotu prawnego decyzję o przyznaniu skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego i jednocześnie decyzją wydaną w trybie wznowieniowym odmówił skarżącej przyznania tego świadczenia rodzinnego, co upoważniało do uznania, że świadczenia wypłacone na podstawie uchylonej decyzji z dnia [...] 2006 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi. W decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] 2012 r. nie przeprowadzano oceny stanu świadomości skarżącej na etapie składania wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Ocenę taką organ ten zawarł w decyzji wydanej po wznowieniu postępowania – decyzji z dnia [...] 2012 r., co wynika z jej uzasadnienia.

Powyższe uwagi mają podstawowe znaczenie dla rozpatrzenia niniejszej sprawy.

Rozpatrując sprawę Sąd zauważył, iż decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. (podjęta po wznowieniu postępowania), która stanowiła podstawę do wydania decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] 2012 r., obarczona jest wadą kwalifikowaną, która wymaga jej usunięcia z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dla właściwego zastosowania powyższych przepisów konieczne jest ustalenie tzw. tożsamości sprawy, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. W sprawie niniejszej Sąd uznał, iż orzekając w granicach sprawy, które wyznacza w powołanych wyżej decyzjach ten sam podmiot, adresat praw i obowiązków – J. M. oraz przedmiot, którym jest wypłacony zasiłek pielęgnacyjny. Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w komentowanym przepisie jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy (por. Lex - Komentarz do art. 135 p.p.s.a. Jan Paweł Tarno, teza 5).

W stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, uchylając wymienione wyżej decyzje, iż mógł zastosować art. 135 p.p.s.a., bowiem zarówno decyzja podjęta po przeprowadzonym po wznowieniu postępowania, jak i decyzja o uznaniu za świadczenie nienależne. wydane zostały w granicach tej samej sprawy, a jednocześnie jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.

Warunkiem wydania decyzji ustalającej, iż wypłacone świadczenie rodzinne jest świadczeniem nienależnie pobranym jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. W realiach niniejszej sprawy decyzja przyznająca zasiłek pielęgnacyjny wydana została w dniu 28 sierpnia 2006 r. Postanowieniem z dnia [...] 20012 roku Prezydent Miasta P. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej powyższą ostateczną decyzją. Postępowanie wznowiono z powołaniem przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] Prezydent Miasta P. uchylił decyzję z dnia [...] 2006 r. o przyznaniu skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego oraz odmówił przyznania skarżącej tego świadczenia. Decyzję wydano na podstawie art. 151 § 1 K.p.a., nie uwzględniając ograniczeń, jakie wynikają z przepisu art. 146 § 1 K.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Jak wyżej wyjaśniono, w rozpatrywanym przypadku decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego wydana została w dniu [...] 2006 r., natomiast uchylona została, po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] 2012 r., zatem z naruszeniem terminu określonego w art. 146 § 1 K.p.a.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że sprawa nie została należycie oceniona, co uchybia art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w wyniku czego doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w punkcie I sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] 2012r., Nr [...]. Działając na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd w punkcie II sentencji wyroku uchylił również decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r., Nr [...].

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji zobligowany jest uwzględnić powyższą ocenę prawną sprawy. W pierwszej kolejności organ umorzy postępowanie wznowieniowe, a następnie rozważy możliwość odzyskania wypłaconych skarżącej kwot z tytułu przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Marginalnie już tylko Sąd zauważa, że wykładania gramatyczna przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uprawnia do przyjęcia, iż przepis ten mógłby mieć zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy, skoro skarżąca już w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie była uprawniona do otrzymania tego świadczenia. W konsekwencji ocena, czy można w tym przypadku uznać wypłacone kwoty za świadczenie nienależnie pobrane, może zostać przeprowadzona na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co z kolei wymaga wykazania, iż świadczenia wypłacone zostały na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd.