Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1572/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 44 § 1 pkt 1, § 2-4, art. 42 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO lub Kolegium) działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) utrzymało w mocy postanowienie wydane przez ten organ w I instancji w dniu [...] Nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpoznania złożonej przez zobowiązanego J. Z. skargi na czynność egzekucyjną podjętą przez Prezydenta Miasta T., polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej na mocy zawiadomienia o zajęciu z dnia [...].

Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Prezydent Miasta T., działając jako organ egzekucyjny, w toku egzekucji prowadzonej przeciwko zobowiązanemu J. Z. zawiadomieniem z dnia [...] zajął wierzytelność u dłużnika zajętej wierzytelności, którym był również Prezydent Miasta T.. Czynność egzekucyjna została przeprowadzona w ramach egzekucji, przedmiotem której były zaległości podatkowe dłużnika i prowadzona była na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta T..

Zobowiązany w piśmie z dnia 17 kwietnia 2012 r. wniósł skargę na czynności egzekucyjne podjęte przez Prezydenta Miasta T. w związku z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego doręczonym:

- w dniu 3 kwietnia 2012 r. (zawiadomienie nr [...] z dnia [...]),

- w dniu 4 kwietnia 2012 r. (zawiadomienie nr [...] z dnia [...]),

którym zarzucił:

1) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wystawienie zawiadomienia jest zgodne z przepisami prawa;

2) błędne ustalenie, że wszystkie pozycje zawiadomień zostały skutecznie doręczone;

3) błędne ustalenie, że istnieje taki organ jak "Prezydent Miasta T. Wydział Podatków i Opłat Referat Egzekucji Administracyjnej" (zawiadomienie [...]);

4) błędne przyjęcie, że po dniu 18 listopada 2011 r. zobowiązany był w dyspozycji środków wynikających z decyzji o odszkodowaniu z dnia [...] wydanej przez Wojewodę [...] w decyzji nr [...];

5) brak uwzględnienia faktu złożenia przez skarżącego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości jak również faktu, że do dnia sporządzenia wniosku nie zakończyło się postępowanie administracyjne w sprawie;

6) zawłaszczenie przez Prezydenta Miasta T. kwoty o ponad [...] zł wyższej aniżeli, kwota wynikająca z dwóch tytułów wykonawczych, które rzekomo stanowiły podstawę zajęcia wspomnianej kwoty na poczet dochodzonych należności;

7) przedawnienie w stosunku do części niektórych należności.

Kolegium postanowieniem z dnia [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi zobowiązanego na podjętą przez Prezydenta Miasta T. czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej na mocy zawiadomienia o zajęciu z dnia [...]. Kolegium stwierdziło, że skarga na czynność egzekucyjną była spóźniona, wobec wniesienia jej z uchybieniem 14 dniowego terminu przewidzianego w ustawie, który upłynął w dniu 13 grudnia 2011 r. Zawiadomienie o zajęciu z dnia [...] zostało skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 29 listopada 2011 r. Organ podał, że w dniu 4 kwietnia 2012 r. w Urzędzie Miasta T. stawił się J. Z. i w trakcie zapoznawania się z aktami sprawy na zwrotnym potwierdzeniu przesyłki o nr [...] wpisał datę 4 kwietnia 2012 r. Kolegium uznało, że wniesiona skarga na czynności egzekucyjne została wniesiona po terminie, co stanowiło przesłankę do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. i odmowy wszczęcia postępowania.

Pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. zobowiązany złożył w SKO pismo: "Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy", w którym domagał się rozpatrzenia sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...]. Skarżący ponowił zarzuty przywołane w skardze z dnia 17 kwietnia 2012 r., wniósł o uchylenie tytułów wykonawczych z dnia [...], z dnia [...] i z dnia [...] wobec braku ich skutecznego doręczenia. Skarżący zaprzeczył, aby organ egzekucyjny podjął próby doręczenia mu w listopadzie 2011 r. zawiadomienia o zajęciu wraz z tytułami wykonawczymi. Według zobowiązanego nie otrzymał on żadnej informacji o tym, że w Urzędzie Miasta została pozostawiona dla niego do odbioru jakakolwiek korespondencja. Skarżący wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że nastąpiło doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. oraz, że podjęto jakiekolwiek próby doręczenia.

W dniu 12 sierpnia 2013 r. Kolegium otrzymało prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1178/12 odrzucające skargę J. Z. na postanowienie z dnia [...] Nr [...] stwierdzające, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oddalającej skargę na czynność egzekucyjną z dnia [...] został wniesiony z uchybieniem terminu. Postanowienie Kolegium wydane zostało w sprawie skargi J. Z. na czynność egzekucyjną podjętą przez Prezydenta Miasta T. polegającą na zajęciu wierzytelności dokonanym zawiadomieniem o zajęciu nr [...] z dnia [...]r. Akta administracyjne organu egzekucyjnego były wspólne dla spraw skarg na czynności egzekucyjne zdziałane zawiadomieniami z dnia [...] oraz z dnia [...].

SKO – działając, jako organ odwoławczy – postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy postanowienie wydane w I instancji. Jednocześnie uznało, że spór sprowadza się do oceny czy zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu, a w konsekwencji czy i kiedy rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne.

W uzasadnieniu organ podał, że w uregulowanej przepisami k.p.a. procedurze doręczenia pism osobom fizycznym przewidziano, że w pierwszej kolejności pismo należy przekazać bezpośrednio adresatowi w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy – art. 42 § 1 k.p.a. Dopuszczalna jest możliwość doręczenia pisma w siedzibie organu względnie w innym miejscu gdzie się adresata zastanie. Jeżeli doręczenie bezpośrednie nie może zostać wykonane z uwagi na nieobecność adresata, to pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, przy czym o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 r. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób opisany wyżej i wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. jeżeli doręczanie realizowane jest przez pracownika organu, to: pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta). W takim wypadku zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w urzędzie gminy, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Następnie, o ile przesyłka nie została podjęta, dokonywane jest ponowne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Jeżeli przesyłki pozostawionej w urzędzie gminy (miasta) nie odebrano w terminie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia, to pismo uznaje się za skutecznie doręczone.

W niniejszej sprawie przesyłka zawierająca zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego wraz z przeznaczonymi dla zobowiązanego odpisami tytułów wykonawczych doręczona była za pośrednictwem pracownika Urzędu Miasta T. (gońca). Pierwszą próbę doręczenia podjęto w dniu 15 listopada 2011 r. w miejscu pracy zobowiązanego. Informację o możliwości odebrania przesyłki w Urzędzie Miasta T. pozostawiono w biurze zobowiązanego. Ponowna próba doręczenia podjęta została w dniu 22 listopada 2011 r. Wobec jej nieskuteczności ponownie, we wskazany wyżej sposób, pozostawiona została informacja o możliwości odbioru korespondencji do dnia 29 listopada 2011 r. Przebieg doręczenia został udokumentowany w aktach sprawy: w dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki o nr [...], w piśmie Prezydenta Miasta T. z dnia 15 listopada 2012 r. oraz w notatce służbowej gońca. Zdaniem organu brak jest powodów dla odmowy wiary dokumentom dotyczącym przebiegu doręczenia zaś skarżący poza zaprzeczeniem, nie wskazuje z czego wywodzi, że w ogóle do doręczenia nie doszło i nie miało ono przebiegu wynikającego z akt sprawy.

Stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie zawarte we wniosku o wszczęcie postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie w ocenie Kolegium zaistniały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną. Skarga została bowiem wniesiona po upływie przewidzianego w art. 54 § 4 u.p.e.a. – 14 dniowego terminu od dnia dokonania zakwestionowanej czynności. Wprawdzie z literalnego brzmienia wspomnianego przepisu wynika, że termin ten liczony powinien być od dokonania czynności, przez co zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a. rozumieć należy chwilę doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, jednak przez wzgląd na ochronę interesu zobowiązanego przyjąć trzeba, że termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną liczony jest od dnia następnego po dniu doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia. Zawiadomienie zostało doręczone w dniu 29 listopada 2011 r., a w konsekwencji termin do wniesienia skargi przez zobowiązanego upłynął z dniem 13 grudnia 2011 r. W tej sytuacji skarga z dnia 17 kwietnia 2012 r. była wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu.

W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] zobowiązany wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną z dnia [...] r. Alternatywnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1) sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez:

- błędne ustalenie, że zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki poleconej zawierającej zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...] zostały pozostawione [...] i [...] w biurze – w miejscu pracy zobowiązanego, pomimo, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru goniec zaznaczył, że awizo pozostawiono w skrzynce odbiorczej adresata;

- błędne ustalenie, że zobowiązany miał możliwość odbioru przesyłki oraz, że został o tym prawidłowo powiadomiony pomimo tego, że ani w miejscu pracy ani w miejscu zamieszkania zobowiązanego w tym czasie nie istniała żadna odbiorcza skrzynka pocztowa;

- błędne ustalenie, że skarga z dnia 17 kwietnia 2012 r. została wniesiona z naruszeniem ustawowego terminu;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 127 k.p.a. poprzez nierozpoznanie skargi z dnia 17 kwietnia 2012 r. w całości i pominięcie w rozstrzyganiu skargi również skuteczności doręczenia zawiadomienia o zajęciu z dnia [...].

W uzasadnieniu podał, że skarga z dnia 17 kwietnia 2012 r. dotyczyła dwóch czynności egzekucyjnych:

- doręczenia mu w dniu 3 kwietnia 2012 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nr [...] z dnia [...],

- doręczenia mu w dniu 4 kwietnia 2012 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nr [...] z dnia [...] r.

W ocenie skarżącego skarga z dnia 17 kwietnia 2012 r. w zakresie, w jakim dotyczy doręczenia w dniu 3 kwietnia 2012 r. zawiadomienia nr [...], winna podlegać rozpoznaniu. Skarga nie została rozpoznana, co skutkuje naruszeniem art. 127 k.p.a.

Odnosząc się do zaskarżonego postanowienia, mocą którego utrzymano w mocy postanowienie SKO z dnia [...] stwierdzające, że skarga z dnia 17 kwietnia 2012 r. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności zawiadomieniem z dnia [...] – rzekomo doręczonym w dniu 29 listopada 2011 r. – skarżący podniósł, że doręczenie zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji doręczanej przez gońca Urzędu Miasta wynika, że pozostawił awizo w skrzynce odbiorczej adresata. Zatem wbrew ustaleniom organu, awizo nie zostało pozostawione w biurze, lecz w skrzynce pocztowej, której skarżący w tym czasie nie posiadał. Skarżący zatem nie mógł być prawidłowo zawiadomiony o możliwości odbioru przesyłki.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko

Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium podało, że rozpoznając skargę w obu instancjach nie wskazało, że z dokumentacji przebiegu doręczenia wynika, iż zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki do odbioru w Urzędzie Miasta T. zostało pozostawione w skrzynce pocztowej. Kolegium wskazało, że wspomniane zawiadomienie pozostawiono w biurze funkcjonującym w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez adresata. Stąd zarzuty wsparte o argumentację dotyczącą błędu polegającego na błędzie w ustaleniach faktycznych polegające na tym, że Kolegium błędnie przyjęło, iż zawiadomienie pozostawiono w skrzynce odbiorczej na korespondencję uznać należy za chybione. Przebieg doręczenia został należycie utrwalony w aktach sprawy.

Na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. skarżący podtrzymał skargę

i jednocześnie zaprzeczył, że dokonał samodzielnie zapisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji, wskazując datę odbioru korespondencji – 4 kwietnia 2012 r. W dniu 3 kwietnia 2011 r. był obecny w siedzibie organu i wówczas powziął informację o zajęciu wierzytelności z dnia [...], jednakże z uwagi na brak dokumentów sprawy polecono mu stawiennictwo w dniu następnym, w którym doręczono mu korespondencję. Na polecenie pracownika organu administracji dokonał potwierdzenia na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wpisując datę 4 kwietnia 2012 r. i składając podpis. Zaprzeczył również, że awizo zostało pozostawione w jego biurze i złożone zostało do rąk jego pracownika. W listopadzie 2011 r. nie zatrudniał bowiem żadnego pracownika biurowego, który byłby upoważniony do odbioru korespondencji. Zatrudniał jedynie pracowników serwisu. Żaden z pracowników nie przekazywał mu informacji o pozostawieniu awiza i nie wręczał mu takiego dokumentu, pomimo, iż rozpytywał pracowników. Nigdy nie posiadał skrzynki pocztowej i nie posiada jej do dnia dzisiejszego. Oświadczył, że korespondencja, która jest do niego kierowana przez Pocztę Polską jest pozostawiana w biurze na piętrze, jest to jego biuro i doręczyciel postawia awizo na biurku, bowiem nie przebywa w nim żaden pracownik. Jest to biuro, w którym wykonuje swoją pracę. Korespondencja we wskazany wyżej sposób była mu doręczana w 2011 r. i tak jest doręczana do chwili obecnej. Dodał, że adresem jego zamieszkania jest adres prowadzenia działalności gospodarczej. Nie posiada skrzynki pocztowej również przy prywatnym adresie zamieszkania. W budynku, z miejsca prowadzenia działalności na parterze, prowadzą schody do pomieszczenia biurowego, które jest ogólnodostępne. Skarżący zakwestionował również przyjęty sposób doręczenia przez pracownika organu, w jego ocenie powinna była to zrobić Poczta Polska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością uwzględnienia skargi przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Kontrola zaskarżonego postanowienia w zakreślonych wyżej ramach wykazała, że nie odpowiada ono prawu, narusza bowiem przepisy prawa procesowego w istotnym stopniu.

Obowiązkiem organów administracji jest kierowanie się w toku postępowania zasadami wynikającymi z właściwej dla rozstrzyganej sprawy procedury. W rozpoznawanej sprawie regulację taką stanowił kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z delegacją zawartą w art. 18 u.p.e.a., który stanowi: "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego."

Ze stanu faktycznego ustalonego przez organ wynika, że skarżący wniósł skargę na dwie czynności egzekucyjne związane z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego:

1) z dnia [...] ([...]), która została oddalona postanowieniem SKO z dnia [...];

2) z dnia [...] ([...]), która dotyczy niniejszego postępowania.

W zakresie czynności egzekucyjnej z dnia [...] (pkt 1) skarga na czynności egzekucyjne została oddalona prawomocnym postanowieniem SKO z dnia [...]. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym postanowieniem z dnia 20 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1178/12 odrzucił skargę J. Z. na postanowienie Kolegium z dnia [...] stwierdzające, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oddalającej skargę na czynność egzekucyjną z dnia [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zatem sprawa dotycząca skargi na czynność egzekucyjną z dnia [...] została prawomocnie rozstrzygnięta, zaś podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 127 k.p.a. należy uznać za bezpodstawny.

W zakresie czynności egzekucyjnej z dnia [...] (pkt 2), jak słusznie podniósł organ, spór sprowadza się do oceny, czy zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu, a w konsekwencji ustalenia, kiedy rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.

Organ przyjął, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...] zostało doręczone skutecznie, z zachowaniem warunków określonych w art. 44 k.p.a. w dniu 29 listopada 2011 r. Zatem termin do wniesienia skargi – zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a. – upłynął w dniu 13 grudnia 2011 r., co z kolei skutkowało prawidłowo wydanym rozstrzygnięciem przez SKO w I instancji.

Zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39-49 k.p.a. Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania doręczenia), w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

W myśl art. 44 § 2 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Stosownie do art. 44 § 3 k.p.a., w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Zgodnie zaś z treścią art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W niniejszej sprawie organ dokonał doręczenia przez pracownika organu (gońca) w trybie przewidzianym w art. 39 k.p.a. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 r. organ administracji publicznej doręczał pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy). Zatem doręczenie jest czynnością procesową organu administracji publicznej, z którą przepisy kodeksu wiążą skutki prawne. Skoro taki tryb doręczenia przewiduje ustawa, nie zasługuje na aprobatę podniesiony przez skarżącego na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. zarzut dotyczący nieprawidłowo przyjętego przez organ sposobu doręczenia. Organ był bowiem uprawniony do dokonania wyboru sposobu doręczenia.

Doręczenie właściwe odbywa się do rąk adresata, a w art. 42 k.p.a. wyznaczone zostały w sposób sformalizowany miejsca, w których można tego dokonać. Ustawodawca, obok doręczenia właściwego, dopuścił w procedurze administracyjnej instytucję o charakterze domniemania doręczenia, o których mowa w art. 43 i art. 44 k.p.a. zezwalając na ich zastosowanie w przypadku niemożności doręczenia przesyłki bezpośrednio adresatowi. Doręczenie zastępcze jest instytucją ściśle sformalizowaną i wymaga dla swojej skuteczności spełnienia wszystkich określonych przez prawo wymagań.

W kontrolowanej sprawie, według przedstawionego przez organ stanowiska, doręczenie stronie decyzji organu I instancji nastąpić miało w trybie art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a., wobec niemożności jej doręczenia bezpośrednio adresatowi w jego miejscu pracy, a zarazem zamieszkania. Akta sprawy pozwalają stwierdzić, że doręczyciel działający w imieniu Urzędu Miasta T. (pracownik tego organu – goniec), co jak wyżej wskazano w świetle regulacji zawartej w art. 39 k.p.a. było dopuszczalne, wypełnił druk potwierdzenia doręczenia informując organ o pozostawieniu adresatowi awiza w biurze, pracownikowi skarżącego. Przy czym pierwszą próbę doręczenia podjął w dniu 15 listopada 2011 r. w miejscu pracy zobowiązanego informując o możliwości odebrania przesyłki w siedzibie organu do dnia 22 listopada 2011 r. Drugą próbę doręczenia, w takim samym trybie, pracownik organu podjął w dniu 22 listopada 2011 r., z pozostawieniem informacji o możliwości odbioru korespondencji do dnia 29 listopada 2011 r.

Z kserokopii dokumentu – druku potwierdzenia odbioru – który załączono do akt administracyjnych (z potwierdzeniem: "za zgodność z oryginałem") wynika, że przedmiotem doręczenia były liczne pisma dotyczące zajęcia rachunku bankowego, w tym pismo nr [...]. Na odwrocie dokumentu, w punkcie 2, pracownik organu zaznaczył, że z powodu niemożności doręczenia przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w "UM T. w dniu 16.11.11". Jednocześnie doręczyciel zakreślił na dokumencie, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na tej stronie dokumentu znajdują się także dwie odręcznie wpisane daty: "22.11.11" oraz "29.11.11", a także podpis doręczyciela wraz z datą: "16.11.11".

Niezależnie od ww. adnotacji, na dokumencie w górnym prawym rogu – w miejscu przeznaczonym do potwierdzenia odbioru przesyłki przez adresata – widnieje data: "4.04.2012" i podpis skarżącego, które zostały przekreślone. Nad przekreśleniem widnieje imienna pieczątka Kierownika Egzekucji Administracyjnej wraz z podpisem.

Odnosząc się kolejno do wymagań doręczenia zastępczego w formie, o której mowa w art. 44 k.p.a. należy zwrócić uwagę, że jako zasadnicze miejsce umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki kodeks wskazuje oddawczą skrzynkę pocztową. Inne miejsca, w których dozwolone jest umieszczenie zawiadomienia mają charakter wtórny, mogą być wykorzystane, gdy nie jest możliwe umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Przyczyna nieumieszczenia w skrzynce pocztowej adresata musi zostać wyraźnie opisana przez doręczyciela.

Tymczasem doręczyciel na opisanym wyżej dokumencie zaznaczył, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki umieścił w skrzynce pocztowej adresata. Natomiast w pisemnej notatce załączonej do akt podał, że awizo zostawił w biurze pracownikowi.

Wobec jednoznacznej treści art. 44 § 2 k.p.a., który podobnie jak art. 43 k.p.a., przewiduje w pierwszej kolejności umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w oddawczej skrzynce pocztowej lub, "gdy nie jest to możliwe", na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata w ocenie Sądu doręczyciel dopuścił się uchybień polegających na:

- zaznaczeniu na potwierdzeniu odbioru o pozostawieniu przesyłki w skrzynce pocztowej adresata,

- odnotowaniu w toku dalszych czynności o pozostawieniu awiza w biurze pracownikowi skarżącego.

Skarżący podał, że nie posiadał w 2011 r. (i nie posiada do nadal) skrzynki pocztowej. Podał także, że w jego biurze (jak również w prowadzonym przez niego serwisie) nie był w 2011 r. zatrudniony pracownik upoważniony do odbioru korespondencji. Natomiast doręczyciel (Poczta Polska) pozostawia awiza w jego biurze, które jest ogólnodostępne.

Niezależnie jednak od twierdzeń skarżącego, uchybienia doręczyciela w zakresie doręczenia omawianego pisma, nie może zostać uznane jako nieistotne z punktu widzenia skuteczności doręczenia. Skoro pracownik organu administracji, nie negując braku skrzynki oddawczej na nieruchomości skarżącego, dokonuje takiego zapisu na ww. dokumencie, to w sytuacji gdy faktycznie nie jest możliwe pozostawienie zawiadomienia w skrzynce, zawiadomienie może pozostawić jedynie w miejscu wskazanym w przepisie art. 44 § 2 k.p.a. Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego doręczyciel w związku z pozostawionym awizem zamieścił dwie sprzeczne ze sobą informacje.

Z uregulowania art. 44 k.p.a. wynika, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Aby organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 k.p.a.) zwrotne potwierdzenie odbioru nie może budzić wątpliwości, co do prawidłowości wypełnienia wszystkich warunków tej formy doręczenia. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, aby organ był uprawniony do skorzystania z instytucji doręczenia zastępczego, musi dysponować dokumentem, z którego wynika, że próby doręczenia przesyłki podejmowane były zgodnie z regulacją cytowanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego. Jak już wyżej wskazano, doręczenie w trybie tzw. awizo stwarza bowiem domniemanie, że przesyłkę doręczono adresatowi, chociaż faktycznie do tego doręczenia do rąk adresata nie doszło. Przepis art. 44 § 1-5 k.p.a. jest więc regulacją wyjątkową i powinien być wykładany i stosowany ściśle. Tych warunków przedmiotowe zawiadomienie nie spełnia, a więc brak było podstaw do uznania, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu pisma. Przyjęcie bowiem fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia.

Prezentowany przez Sąd pogląd jest także aprobowany przez doktrynę. G. Łaszczyca w Komentarzu do art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego (publ. System Informacji Prawnej Lex) wskazuje: "jako zasadnicze miejsce umieszczenia zawiadomienia kodeks wskazuje oddawczą skrzynkę pocztową. Inne miejsca, w których dozwolone jest umieszczenie zawiadomienia, mają charakter wtórny - mogą być wykorzystane, gdy nie jest możliwe umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Wskazanie drzwi mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe uwarunkowane jest treścią art. 42 § 1 k.p.a., określającego podstawowe miejsca, w którym dokonuje się doręczenia pisma. Dopuszczalne jest także umieszczenie zawiadomienia w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (brama, inny fragment ogrodzenia). Aktualna formuła kodeksu nie ogranicza tej ostatniej możliwości tylko do tych sytuacji, w których postępowanie administracyjne odnosi się do nieruchomości. Znaczenie prawne ma umieszczenie zawiadomienia tylko w miejscach wskazanych w kodeksie. Pozostawienie zawiadomienia w innych miejscach pozbawione jest skutku prawnego."

Niezależnie od zaprezentowanego wyżej stanowiska, należy odnieść się także do podniesionej przez skarżącego kwestii doręczenia mu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia [...] przez pracownika w siedzibie organu – w dniu 4 kwietnia 2012 r. Skarżący twierdzi, że w tym dniu pismo doręczono mu w siedzibie organu, co potwierdził poprzez złożenie podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wraz z datą. Organ natomiast twierdzi, że skarżący w trakcie zapoznawania się z aktami sprawy na zwrotnym potwierdzeniu przesyłki o nr [...] wpisał datę 4 kwietnia 2012 r. Organ w piśmie z dnia 6 lipca 2012 r. (w aktach administracyjnych) zawarł jedynie lakoniczną informację o podpisaniu przez zobowiązanego awizowanej przesyłki z datą 4 kwietnia 2012 r.

Zdaniem Sądu jeśli nastąpiło skuteczne doręczenie pisma zawierającego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, to pismo to nie może być skutecznie doręczone po raz drugi, w jakimkolwiek późniejszym terminie.

Podniesione uchybienia nie pozwalają na uznanie, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności skarżącego z dnia [...] organu egzekucyjnego zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 29 listopada 2011 r. Przedstawione wyżej kwestie nie zostały dostrzeżone w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym zakończonym zaskarżonym postanowieniem. Z tych przyczyn stało się konieczne usunięcie go z obrotu prawnego, jako wadliwego.

Na marginesie rozpoznawanej sprawy należy zaakcentować, że nie do przyjęcia jest wskazany przez skarżącego na rozprawie sposób pozostawiania w jego miejscu zamieszkania i zarazem świadczenia pracy korespondencji, w tym zawiadomień o pozostawieniu przesyłek, czym niewątpliwie utrudnia dokonywanie skutecznych doręczeń. Zgodnie z obowiązującym w dacie doręczenia spornej korespondencji przepisem art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.) właściciel lub współwłaściciele: 1) nieruchomości, której częścią składową jest budynek, 2) budynku stanowiącego odrębną nieruchomość, są obowiązani umieścić oddawczą skrzynkę pocztową. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, jest realizowany w budynkach jednorodzinnych – przez umieszczenie oddawczej skrzynki pocztowej przed drzwiami wejściowymi do budynku lub w ogólnie dostępnej części nieruchomości (art. 37 ust. 2 pkt 1).

Obowiązek ten powtórzono także w art. 40 ust. 1 i 2 pkt 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), wraz z sankcjami za niedopełnienie tego obowiązku przewidzianymi w art. 127 tej ustawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ związany będzie wykładnią prawa dokonaną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

W reasumpcji Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 wymienionej ustawy.