Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 251/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1, par. 2, par. 4 i par. 5; art. 64c par. 3; art. 59 par. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...]lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]z [...]listopada 2015 znak: [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...]na rzecz M.G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] listopada 2015 r. znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US, organ I instancji), działając na podstawie art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a.), określił wysokość powstałych kosztów i wydatków egzekucyjnych, wynikających z postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], wystawionych na M. G. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany) na kwotę [...] zł oraz odmówił zwrotu należności pobranych z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że na podstawie ww. tytułów wykonawczych Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego, w toku którego dokonano szeregu czynności egzekucyjnych. Postanowieniem z 18 marca 2015 r. postępowanie to zostało umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., z uwagi na ustalenie, iż w skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość będąca współwłasnością skarżącego i jego żony, co wymaga wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków.

W dniu [...] marca 2015 r. zobowiązany złożył wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik US, po rozpoznaniu tego wniosku po raz kolejny, przedstawił w ujęciu tabelarycznym czynności egzekucyjne, jakich organ egzekucyjny dokonał w trakcie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, daty wykonania czynności, należność główną i odsetki na dzień dokonania czynności oraz koszty wyliczone w odniesieniu do każdej czynności. Wyjaśnił przy tym, że skarżący, wnosząc o zwrot należności z tytułu pobranych kosztów egzekucyjnych, swoje żądanie uzasadnił wydaniem przez organ I instancji

w dniu [...] marca 2015 r. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Nie powołał się na żadne rozstrzygnięcie, które stwierdzałoby, że egzekucja została wszczęta i była prowadzona niezgodnie z prawem. Postanowienie o umorzeniu postępowania zostało wydane na wniosek wierzyciela na podstawie art. 59 § 3

w związku z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., ponieważ ustalono, że skarżący posiada nieruchomość we współwłasności z żoną i konieczne jest wystawienie tytułów wykonawczych na oboje małżonków. Umorzenie postępowania nie nastąpiło zatem wskutek nieprawidłowo wystawionych tytułów wykonawczych, a jedynie celem wystawienia tytułów wykonawczych zgodnie z art. 27c u.p.e.a.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenie art. 64c § 1,

§ 3, § 6 i § 7 oraz art. 64 § 1 - § 10 u.p.e.a. W jego ocenie tytuły wykonawcze zostały wystawione nieprawidłowo, a postanowienie, wobec niewniesienia zażalenia, ma walor prawomocności. Oczywistym jest więc, że przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego była wadliwość tytułów wykonawczych. Oznacza to, że wierzyciel zainicjował postępowanie egzekucyjne, które wszczęte do wspólnego majątku małżonków było podjęte i prowadzone niezgodnie z prawem. Umorzenie tego postępowania nastąpiło na wniosek wierzyciela, który uznał wszczęcie postępowania na podstawie tych tytułów wykonawczych za nieprawidłowe. Przesłanką zwrotu zobowiązanemu pobranych kosztów egzekucyjnych jest zaś ustalenie, że wszczęcie

i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Skarżący wyraził też obawę, czy wyliczone koszty egzekucyjne za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych są prawidłowe.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IS, organ odwoławczy) postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: K.p.a.) oraz art. 18 i art. 64c § 1 i § 7 u.p.e.a. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy podzielił pogląd Naczelnika US, że w prowadzonej egzekucji z należącej do skarżącego i jego żony nieruchomości, postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o dotychczasowe tytuły wykonawcze wystawione wyłącznie na zobowiązanego należy umorzyć, celem wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących również współmałżonkę skarżącego.

Powołując treść art. 64 § 4 i § 5 u.p.e.a. Dyrektor IS wyjaśnił, że zasadą jest, że opłata egzekucyjna naliczona jest w momencie dokonania czynności egzekucyjnej. W przypadku gdy w toku postępowania egzekucyjnego dokonano kilku zajęć, o których mowa w § 1 pkt 2-6, opłatę pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa opłata. Jeżeli w późniejszym toku postępowania egzekucyjnego dokonywana jest czynność, za którą należy się opłata wyższa, organ egzekucyjny naliczyć może jedynie koszt w kwocie stanowiącej różnicę między wyższą a niższą opłatą naliczoną przy uprzednim zajęciu.

Według organu odwoławczego, organ I instancji przedstawił dokładne wyliczenie powstałych kosztów egzekucyjnych. W odniesieniu do każdego z tytułów wykonawczych wskazał kwoty stanowiące podstawę do naliczenia kosztów, tj. kwoty należności głównej oraz odsetek. Przedstawił kwoty, naliczonej na podstawie art. 64

§ 6 u.p.e.a., opłaty manipulacyjnej i kwoty opłaty za czynności egzekucyjne, naliczonej zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Określił także wszystkie czynności egzekucyjne z rozróżnieniem tych, od których kwoty zostały bądź nie zostały pobrane. Przedstawił obliczenie kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do poszczególnych czynności i zarzutów dotyczących tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...]. Wyjaśnił także sposób obliczenia opłat za zajęcie ruchomości dokonane w dniu [...] września 2004 r., wskazując, iż zajęcie to zostało dokonane na podstawie 15 tytułów wykonawczych wystawionych w latach 2000 – 2004, wymienionych w dołączonym do protokołu zajęcia ruchomości wykazie. Pozostałe trzy tytuły wykonawcze zostały wystawione w 2005 r. i nie było możliwe dokonanie zajęcia ruchomości na ich podstawie w roku 2004. W tych okolicznościach, w ocenie organu odwoławczego, rozliczenie kosztów egzekucyjnych w 15 tytułach wykonawczych (z 18 wskazanych w postanowieniu) zostało dokonane prawidłowo.

Dyrektor IS odniósł się także do zastrzeżeń skarżącego co do opłat za czynności egzekucyjne dokonane w dniu [...] września 2004 r. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...], przedstawiając sposób rozliczenia tych opłat. Odniósł się również do wskazywanych przez skarżącego różnic w wysokości kosztów egzekucyjnych odnotowanych w tytułach wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...] i [...]

a zestawieniem kosztów egzekucyjnych pobranych na podstawie tych tytułów wykonawczych, zawartych w postanowieniu organu I instancji.

Dyrektor IS wyjaśnił, że czynności które wygenerowały koszty egzekucyjne

w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] zostały skorygowane w przedmiotowych tytułach wykonawczych, zaś wskazane przez Naczelnika US w postanowieniu nr [...] z [...] listopada 2015 r. daty dokonanych czynności przez organ egzekucyjny odzwierciedlają dokumenty zgromadzone w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy nie podzielił zatem wątpliwości skarżącego co do wysokości wskazanych przez organ kosztów egzekucyjnych. Wskazał jednocześnie, iż - wbrew twierdzeniom skarżącego - zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia z dnia [...] maja 2011 r. zostało skarżącemu doręczone, o czym stanowi zwrotne potwierdzenie odbioru tego zawiadomienia opatrzone podpisem dorosłego domownika A. G. i data odbioru -[...] maja 2011 r. Za chybiony organ odwoławczy uznał też zarzut niedoręczenia tytułów wykonawczych [...]i nr [...], albowiem brak czytelnego podpisu nie stanowi o skuteczności doręczenia. Wskazał jedocześnie, iż - jak wynika z wyjaśnienia organu I instancji - podpisy te skarżący składał w obecności poborców podatkowych.

Dyrektor IS podzielił także stanowisko organu I instancji co do braku podstaw do uznania za zasadne żądania zwrotu należności pobranych z tytułu kosztów egzekucyjnych. Podniósł, iż obowiązek uregulowania przez skarżącego zaległości podatkowych nie został wykonany, zaś umorzenie postępowania egzekucyjnego było niezbędne z uwagi na wystąpienie nowych okoliczności w sprawie, polegających na ustaleniu przez Naczelnika US faktu, iż skarżący posiada nieruchomość we współwłasności z małżonką. Z tego względu dla prowadzenia egzekucji

z nieruchomości będącej współwłasnością małżeńską, postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o dotychczasowe tytuły wykonawcze wystawione wyłącznie na skarżącego należało umorzyć, celem wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących oboje małżonków. Brak jest zatem podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia art. 64c § 3 u.p.e.a. Skarżący nie powołał się na żadne postanowienie, które stwierdzałoby, że egzekucja została wszczęta i była prowadzona niezgodnie z prawem. Tym samym, rozstrzygając kwestię kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny nie był uprawniony do samodzielnego badania, czy egzekucja była wszczęta i prowadzona niezgodnie z prawem oraz nie mógł uznać tej przesłanki za spełnioną.

W skardze na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości, skarżący zarzucił:

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 64c § 3 u.p.e.a.;

- art. 64c § 1, § 3, § 6 i § 7 oraz art. 64 § 1 - § 10 u.p.e.a. w związku

z uznaniem, że organ egzekucyjny I instancji prawidłowo zastosował te przepisy

w przedmiotowej sprawie;

- art. 77 § 1, art. 80, art. 81 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 138

§ 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 144 u.p.e.a., uznając za prawidłowe ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny I instancji i - wskutek tego - pozostawienie zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż postanowienie Naczelnika US z [...] marca 2015 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego potwierdza, że prowadzone postępowanie egzekucyjne było zainicjowane niezgodnie z prawem. Tym samym zastosowanie winien znaleźć art. 64c § 3 u.p.e.a. Fakt czy niezgodne działanie spowodował wierzyciel ma znaczenie dla obciążenia go kosztami, a nie dla obowiązku ich zwrotu zobowiązanemu. Dodał, iż zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku, a nie sam rachunek bankowy. Jeżeli nie nastąpi zajęcie wierzytelności, to nie ma podstaw do naliczenia opłaty z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W toku postępowania nie doszło do skutecznego zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] w P., gdyż Bank ten do czasu wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie udzielił jakiejkolwiek informacji, która potwierdzałaby fakt posiadania rachunku przez skarżącego w tym banku, jak też czy na rachunku tym w czasie doręczenia zawiadomienia o zajęciu znajdowały się jakiekolwiek środki pieniężne. Dopiero pismem z [...] lipca 2015 r. - a więc już po zakończeniu postępowania egzekucyjnego - bank ten udzielił informacji, że zobowiązany posiadał rachunek w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] sierpnia 2010 r., nadal nie wskazując, czy na rachunku tym znajdowały się w tym czasie jakiekolwiek środki pieniężne. Brak było zatem podstaw do naliczenia kosztów związanych z zajęciem. Autor skargi wskazał także, że możliwości naliczenia tychże kosztów stoi na przeszkodzie fakt, że zawiadomienie o zajęciu tego rachunku nie zostało doręczone zobowiązanemu. Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie skierowano na adres zobowiązanego (S. [...] m [...],[...]-[...] G.). Jednakże odbiór tej korespondencji potwierdziła A. G. - żona zobowiązanego, a w dokumencie tym wskazano że przesyłkę doręczono "dorosłemu domownikowi". Potwierdzenie to jest niezgodne z faktami, gdyż A. G. zamieszkuje pod innym adresem (ul. P. [...], [...]-[...] G.), nie jest więc dorosłym domownikiem.

Skarżący wskazał także, iż analogiczne zastrzeżenia jak wskazywane powyżej odnoszą się do skuteczności doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Korespondencję skierowaną na adres: [...],[...] odebrała bowiem także A. G.. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 64 § 2 u.p.e.a., uprawniająca organ do pobrania opłaty za tę czynność. Te same okoliczności dotyczą doręczenia tytułów wykonawczych o numerach: [...] (k. 30 akt sprawy), [...] (k. 44 akt sprawy), a także doręczenia upomnień przy tytułach: [...] (k. 48-59 akt), [...] (k. 64), [...] (k. 72). Autor skargi zakwestionował także twierdzenie organu odwoławczego co do skuteczności doręczenia tytułów wykonawczych nr: [...]i [...], gdyż pismo wskazujące na doręczenie tytułów wykonawczych w obecności poborców skarbowych nie stanowi dowodu dotyczącego skuteczności doręczenia.

Dyrektor IS nie wyjaśnił z jakich powodów uznał, że załączniki do protokołów

o stanie majątkowym (niepodpisane załączniki lub podpisane nieczytelnie, bez wskazania dat), zawierające wyliczenie numerów tytułów wykonawczych, stanowią dowód tego, że czynności tych dokonano w postępowaniach wymienionych

w tytułach wykonawczych wskazanych w tych załącznikach. Nie wykazano zatem, że czynności udokumentowane w postaci protokołów o stanie majątkowym dokonywane były w toku postępowań egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w załącznikach do tychże protokołów. Nie wskazano zatem podstawy faktycznej do pobrania stosownych opłat. Skarżący dodał, iż załączniki te pojawiły się w aktach sprawy na etapie postępowania przed organem II instancji. Powyższe okoliczności podważają zaś prawidłowość ustaleń organu

I instancji co do wyliczenia kosztów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z 9 listopada 2016 r., VIII SA/Wa 347/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę zobowiązanego na postanowienie Dyrektora IS z [...] lutego 2016 r. w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że sporem w niniejszej sprawie objęte jest zarówno orzeczenie o odmowie zwrotu kosztów i wydatków egzekucyjnych, jak

i obliczenie kwoty kosztów egzekucyjnych, co do którego to obliczenia (zasadności uwzględnienia poszczególnych kwot) skarżący wniósł szereg zarzutów.

W odniesieniu do odmowy zwrotu należności pobranych z tytułu kosztów egzekucyjnych Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, iż przesłanką do zwrotu zobowiązanemu pobranych kosztów egzekucyjnych jest ustalenie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Sąd przytoczył treść art. 64 § 1 u.p.e.a. oraz art. 64c § 3 u.p.e.a. i wskazał, że w aktach sprawy brak jest orzeczenia wskazującego na wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie niezgodnie z prawem. Nie stanowi bowiem takiego orzeczenia postanowienie o umorzeniu postępowania z [...] marca 2015 r., na które w tej mierze powołuje się skarżący. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. na wniosek wierzyciela. Wskazanie we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego okoliczności, z których wynika, iż zamiarem wierzyciela jest doprowadzenie do zajęcia nieruchomości stanowiącej majątek wspólny obojga małżonków nie stanowi o niezgodności z prawem dotychczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu niezasadne były także zarzuty kierowane co do zasadności uwzględnienia w kwocie kosztów egzekucyjnych poszczególnych kwot. Sformułowane zarzuty w zdecydowanej większości podważają skuteczność dokonanych czynności egzekucyjnych, a przez to - w ocenie skarżącego - czynności te jako bezskuteczne nie mogły stać się podstawą do powstania kosztów egzekucyjnych. Dotyczy to zarzutu braku skuteczności zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] w P., zajęcia wynagrodzenia za pracę – wobec odebrania korespondencji przez żonę skarżącego, która - jak wskazano - zamieszkuje pod innym adresem i nie jest domownikiem skarżącego. Te same zarzuty podniesiono w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach: [...],[...] oraz upomnień przy tytułach: [...], [...], [...]i sformułowano je w skardze. W piśmie złożonym w dniu [...] października 2016 r. skarżący podniósł także, iż brak jest dowodu doręczenia tytułów wykonawczych [...]i [...], czy upomnienia w odniesieniu do tytułu wykonawczego [...], nieskuteczne doręczenie tytułu wykonawczego [...], albowiem nieczytelny podpis potwierdzający odbiór tego tytułu nie jest w ocenie skarżącego jego podpisem. Na nieczytelny podpis potwierdzający doręczenie tytułu wykonawczego [...] oraz brak tym samym dowodu skutecznego doręczenia wskazano także w skardze.

Sąd uznał, że zarzuty kwestionujące skuteczność dokonanych czynności egzekucyjnych nie mogą odnieść zamierzonego celu w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem nie jest uprawniony do dokonywania oceny skuteczności czynności egzekucyjnych dokonywanych

w postępowaniu egzekucyjnym, umorzonym prawomocnym postanowieniem,

w którym to postępowaniu nie zapadło orzeczenie stwierdzające, iż egzekucja była prowadzona niezgodnie z prawem. Skarżącemu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym przysługiwało prawo złożenia skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.), o ile skarżący uznałby takie działanie za zasadne, czy też prawo zgłoszenia zarzutu egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.). Z akt administracyjnych nie wynika, aby takie działania w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego były przez skarżącego podejmowane. Wobec tego, iż organ egzekucyjny wydający postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych nie jest uprawniony do dokonywania tego rodzaju ocen, nie jest możliwe dokonywanie takiej oceny także podczas sądowej kontroli prawidłowości określenia kosztów egzekucyjnych. Dalej Sąd zwrócił uwagę, że organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów skarżącego co do kwestionowanych doręczeń, czytelności podpisów, a wyjaśnienia te są wyczerpujące i zasługują na podzielenie.

Sąd jako bezzasadny ocenił zarzut dotyczący wadliwości uwzględnienia

w kwocie kosztów egzekucyjnych kosztów zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] w P.. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ egzekucyjny dysponował wiedzą o prowadzonym dla skarżącego rachunku bankowym przez Bank [...] w P. przed datą dokonania zajęcia. Brak było także podstaw do uznania, iż zajęcie tego rachunku bankowego nie powinno powodować naliczenia kosztów egzekucyjnych. Stanowisko, że dopiero wpływ środków na rachunek bankowy uzasadnia naliczenie takich kosztów pozostaje w sprzeczności z art. 80 § 2 u.p.e.a. Jednocześnie z treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz 64 § 9 pkt 3 u.p.e.a wynika, że kwota opłaty uzależniona jest od wysokości kwoty egzekwowanej należności, a obowiązek jej uiszczenia powstaje z chwilą zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu, przy czym bez znaczenia dla kwoty i obowiązku uiszczenia opłaty pozostaje stan środków na zajętym rachunku bankowym.

Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z [...] września 2005 r. zostało skarżącemu doręczone [...] września 2005 r., natomiast zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z [...] maja 2011 r. - [...] maja 2011 r. Brak było zatem podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia art. 64 § 2, jak i art. 64 § 4 i § 5 u.p.e.a. Wskazanie przez organ I instancji jako daty dokonania ww. czynności dat wystawienia zajęć rachunku bankowego i wynagrodzenia, z jednoczesnym wykazaniem kwot należności głównej i odsetek obliczonych na tę datę, która jest wcześniejsza niż doręczenie zawiadomień o zajęciu, nie powoduje niezasadności określenia opłaty. Ma jedynie wpływ na jej wysokość, ale z uwagi na przyjęcie wcześniejszego terminu obliczenia odsetek sprawia, że ich kwota jak i kwota opłaty są niższe, niż gdyby obliczeń dokonywano na datę późniejszą. Tym samym obecne odmienne określenie kwoty niż to uczyniły orzekające w sprawie organy byłoby z niekorzyścią dla skarżącego. Powyższe dotyczy także zarzutu zawartego w piśmie złożonym [...] października 2016 r. w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...]. Tytuł ten został wykazany jako objęty zajęciem rachunku bankowego w Banku [...] w P., zaś data doręczenia tego tytułu wykonawczego - [...] września 2005 r. - odpowiada dacie doręczenia zajęcia.

Zdaniem Sądu skarżący nie zaprzeczył dokonaniu czynności sporządzenia protokołów o stanie majątkowym zobowiązanego, które zawierają określoną treść

i informacje dotyczące skarżącego, możliwe do weryfikacji, ale jednocześnie poddaje w wątpliwość naliczenie opłaty w związku z tymi czynnościami. Okoliczność wymienienia tytułów wykonawczych, których dotyczyła czynność w wykazie dołączonym do protokołu, a nie w samym protokole, z uwagi na wielość tytułów i brak miejsca w druku protokołu, nie stanowi o braku podstaw do naliczenia opłaty za dokonanie tej czynności. Z treści protokołu wynika bowiem, iż numery tytułów wykonawczych zostały zawarte w wykazie, co umożliwiało skarżącemu bieżącą weryfikację prawidłowości podejmowanych działań. Poddawanie ich obecnie

w wątpliwość nie może być uznane za skuteczne. W ocenie Sądu w protokole

o stanie majątku zobowiązanego z [...] stycznia 2010 r. w sposób mało widoczny, niemniej jednak możliwy do odczytania, widnieje zapis, iż czynność ta dotyczyła tytułu wykonawczego nr [...]. Ponadto opłata za spisanie protokołu o stanie majątkowym odnośnie do tego tytułu wykonawczego została naliczona jeden raz. Pozwala to zatem na ocenę prawidłowości naliczenia tej opłaty, wbrew twierdzeniom skarżącego. Podobnie, zdaniem Sądu, należy odnieść się do naliczenia opłaty za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego [...] czerwca 2005 r. w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...], która także została naliczona jeden raz.

Skarżący podniósł także wadliwość naliczenia opłat za zajęcie ruchomości

w dniu [...] września 2004 r., podczas gdy -jak twierdzi - zajęcia ruchomości dokonano [...] września 2004 r., na co wskazuje protokół i wykaz tytułów wykonawczych, znajdujące się na kartach 129 i 130 akt administracyjnych, ze wskazaniem, iż [...] marca 2015 r. akta egzekucyjne nie zawierały protokołu zajęcia ruchomości datowanego na [...] września 2004 r. Tymczasem z treści protokołu zajęcia ruchomości i dołączonego do niego wykazu tytułów wykonawczych wynika, iż został on sporządzony [...] września 2004 r. i w tym też dniu dokonano opisanej w nim czynności. Wątpliwości co do daty zajęcia ruchomości w dniu [...] września 2004 r., a nie w dniu [...] września 2004 r. skarżący nie miał jeszcze podczas sporządzania zażalenia na postanowienie organu I instancji, mimo iż zażalenie pochodzi z daty późniejszej niż [...] marca 2015 r. W tych okolicznościach, wobec oczywiście błędnego wskazywania na nieprawidłowości związane z datą dokonania czynności zajęcia ruchomości, zarzuty występujące w powiązaniu z powyższym nie zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd nie podzielił także zarzutów dotyczących prawidłowości obliczenia kosztów egzekucyjnych dotyczących tytułu wykonawczego nr [...]sformułowanych w piśmie złożonym [...] października 2016 r. Odpowiedź na powyższy zarzut, z uwagi na zgłoszenie go na rozprawie, organ odwoławczy zawarł w piśmie z [...] listopada 2016 r. doręczonym bezpośrednio pełnomocnikowi skarżącego. Kwota należności głównej [...]zł po częściowym uregulowaniu uległa zmniejszeniu do kwoty [...]zł. Na stronie 3 tego tytułu wykonawczego widnieją kwoty opłaty manipulacyjnej z [...] października 2002 r. – [...]zł, opłaty za czynność egzekucyjną z [...] września 2004 r. – [...]zł, które odpowiadają treści postanowienia organu I instancji. W miejscach zapisu tych kwot znajdują się oznaki korekty zapisu, niemniej jednak wobec zgodności widniejących obecnie kwot z treścią postanowienia brak było podstaw do potwierdzenia zarzutu skarżącego w tej mierze. Co do kwoty [...] zł dotyczącej opłaty za czynność z [...] listopada 2006 r., to brak jest oznak poprawek i jest ona zgodna z wykazaną w postanowieniu. W tytule wykonawczym nr [...]widnieje data doręczenia – [...] września 2009 r., która jest zgodna z datą wykazaną przez program do ewidencjonowania i przetwarzania danych oraz wyjaśnieniem organu odwoławczego zawartym w piśmie z [...] listopada 2016 r. Tym samym zarzut nieprawidłowości naliczenia kwoty opłaty manipulacyjnej odnośnie do tego tytułu z [...] września 2004 r. nie mógł zostać uznany za zasadny.

Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 lutego 2019 r. w sprawie II FSK 589/17 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

NSA wskazał, że zaskarżony wyrok uchylono jedynie z powodu niedostatecznego rozpatrzenia przez Sąd zarzutu naruszenia przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Wyjaśnił, że w postępowaniu egzekucyjnym opłaty za czynności egzekucyjne, regulowane przepisem art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. przy egzekucji należności pieniężnych, obejmują zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Zajęciu podlega więc wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku. Rachunek bankowy musi zatem odzwierciedlać w liczbach stan majątku albo kapitału jako rezultat obrotów pieniężnych, w tym zapis wpływów

i wydatków ujawnionych na kontach. Jeżeli zatem na rachunku zobowiązanego będą znajdowały się dostępne środki pieniężne należące do dłużnika, wówczas w tym momencie będzie możliwe skuteczne zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Dopiero z chwilą, gdy wpłyną środki pieniężne na rachunek bankowy, stają się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku bankowego w stosunku do banku. W tym momencie może nastąpić faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Dlatego przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie przewiduje opłaty za operacje na rachunku bankowym, poprzedzające czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Jeżeli nie nastąpi zajęcie wierzytelności, brak jest podstaw do obliczania opłaty za czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Biorąc pod uwagę wyrażony wyżej pogląd prawny, Sąd przy ponownym rozpoznawaniu sprawy obowiązany jest zbadać, czy na podstawie akt można uznać, że w sprawie doszło w rzeczywistości do zajęcia wierzytelności. Na kwestię tę zwraca uwagę judykatura, choćby w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 marca 2018 r., II FSK 778/16, z 6 kwietnia 2017 r. z II FSK 693/15, z 9 kwietnia 2018 r., II FSK 914/16.

Natomiast wskazany w skardze kasacyjnej wątek polemiczny nawiązujący do wadliwego doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia, zdaniem NSA, został w sposób wyjątkowo klarowny wyjaśniony zarówno w toku całego postępowania egzekucyjnego, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Z kolei uzasadnienie to znajduje odbicie w aktach sprawy i zaskarżonym postanowieniu Dyrektora IS z [...] lutego 2016 r., które było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. W podobny sposób należało ocenić zarzuty dotyczące wadliwego powiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...]

w P.. Również w tym przypadku uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest kompletne i w całości przedstawia motywy rozstrzygnięcia, jakie trafnie podjął sąd administracyjny. Motywy rozstrzygnięcia obejmują także odniesienie się do kwestionowanych przez skarżącego protokołów o stanie majątkowym oraz ich znaczeniu w postępowaniu egzekucyjnym.

Jako bezskuteczne NSA uznał również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 64c § 3 u.p.e.a. Sąd prawidłowo skontrolował zgodność z prawem postępowania organów egzekucyjnych oraz nadzoru. W tym zakresie ponownie skarżący przywołał wady postępowania egzekucyjnego, do których odniosły się organy i które skontrolował Sąd. Nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Sąd trafnie bowiem przyjął, że należało prowadzić postępowanie egzekucyjne w sytuacji, gdy na jaw wyszły nowe okoliczności wskazujące na posiadanie nieruchomości we współwłasności z małżonką. Należało więc wystawić tytuły wykonawcze obejmujące również współmałżonka. Wywody Sądu są w tym zakresie zupełne i wystarczające, aby poznać motywy rozstrzygnięcia. Sąd - wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej - dokonał merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora IS. Są one adekwatną odpowiedzią na zarzuty skargi.

NSA zauważył, że skarżący nie przyjmuje do wiadomości, że organ egzekucyjny w ramach postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych nie może czynić ustaleń co do prawidłowości postępowania egzekucyjnego. Wydając postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny nie bada, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Pogląd taki ma odbicie

w licznych judykatach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.

Zgodnie natomiast z art. 190 zdanie 1 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu I instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania.

Badając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów, Sąd ponownie rozpoznając sprawę uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Mając na względzie treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 listopada 2016 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 347/16) wskazać należy, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że brak jest podstaw do zwrotu skarżącemu kosztów i wydatków egzekucyjnych.

Żądanie to skarżący opierał na treści art. 64c § 3 u.p.e.a., według którego jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie

i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela.

W sprawie niniejszej nie ma jednak podstaw do stwierdzenia, że koszty egzekucyjne spowodowane zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela w tym względzie stanowisko Sądu wyrażone w wyroku z 9 listopada 2016 r., że o tego typu wadliwości nie świadczy wydane na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Jeszcze raz podkreślić należy, że umorzenie postępowania nie oznaczało, że podejmowane przez organ egzekucyjny czynności od chwili wszczęcia postępowania były nieprawidłowe i nie znajdywały podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Na podstawie prawidłowo wystawionych tytułów wykonawczych organ prowadził egzekucję z wynagrodzenia za pracę, ruchomości i z rachunku bankowych należących do dłużnika. Czynności te nie były wadliwe. Aby jednak rozszerzyć zakres rzeczonej egzekucji na nieruchomość stanowiącą współwłasność dłużnika

i jego żony należało jednak umorzyć postępowanie celem wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących również współmałżonkę skarżącego. Nie doszło więc do naruszenia art. 64c § 3 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się również na temat zarzutów skarżącego dotyczących braku skuteczności zajęcia rachunku bankowego, zajęcia wynagrodzenia za pracę czy stanowiska skarżącego dotyczącego protokołów

o stanie majątkowym oraz ich znaczeniu w postępowaniu egzekucyjnym, uznając je za niezasadne. Odnosząc się do tych zarzutów Sąd orzekający w całej rozciągłości popiera ocenę dokonaną przez Sąd w wyroku z 9 listopada 2016 r., że organ egzekucyjny wydający postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych nie jest uprawniony do dokonywania tego rodzaju ocen. Nie jest również możliwe dokonywanie takiej oceny także podczas sądowej kontroli prawidłowości określenia kosztów egzekucyjnych. Zarzuty te mogły zostać przed dłużnika podnoszone w toku postępowania egzekucyjnego.

Do rozważenia pozostała więc jedynie kwestia wysokości kwoty kosztów egzekucyjnych w kontekście zastosowania w sprawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.,

z uwzględnieniem wykładni tego przepisu w wyroku NSA z 19 lutego 2019 r.

w sprawie II FSK 589/17.

Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik US w toku postępowania dokonał czynności egzekucyjnych, w tym prowadził egzekucję z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 80 §1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały – do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2,

w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty we wskazanych w przepisie wysokościach. Ustawa w powołanym przepisie dokonuje wyliczenia czynności egzekucyjnych, których dokonanie wiąże się

z naliczeniem opłaty we wskazanej wysokości. W punkcie 4 ww. artykułu określono wysokość opłaty za zajęcie wierzytelności innej niż zajęcie świadczeń

z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę.

W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że organ egzekucyjny, co najmniej przedwcześnie, obciążył wierzyciela opłatą wyliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Pismem z [...] września 2005 r., działając na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a., Naczelnik US wystosował do Banku [...]

w P. zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego (k. 138 akt administracyjnych). Zawiadomienie zostało doręczone skutecznie adresatowi w dniu [...] września 2005 r. (k. 136 akt administracyjnych). Brak jest jednak informacji, że od momentu zajęcia rachunku bankowego do dnia zakończenia egzekucji poprzez umorzenie postępowania na zajętym rachunku bankowym w Banku [...] w P. znajdowały się jakiekolwiek środki pieniężne, które zostały przez organ egzekucyjny zajęte. W aktach sprawy znajduje się bowiem jedynie pismo z [...] lipca 2015 r., w którym Bank [...] w P. poinformował, że skarżący posiadał w banku rachunek bieżący przedsiębiorców indywidualnych w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] sierpnia 2010 r. (k. 150 akt administracyjnych). Brak jest zaś informacji czy - a jeżeli tak, to w jakim okresie i w jakiej wysokości, znajdowały się na nim środki pieniężne oraz czy zostały one skutecznie zajęte. Tak więc na podstawie zebranych przez organy dowodów brak było podstaw do uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło w rzeczywistości do zajęcia wierzytelności.

Tymczasem, jak wskazał NSA w wyroku z 19 lutego 2019 r. w sprawie II FSK 589/17, warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych. Opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Skoro przepisy u.p.e.a. nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. również wyroki NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15 i z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16, publ. CBOSA, wyrok WSA w Białymstoku

z 10 października 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 471/18, publ. Lex nr 2567045).

Ponownie rozpoznając sprawę Naczelnik US obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania i wytyczne Sądu, zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

W pierwszej kolejności zatem ustali, czy doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności rachunku bankowego w Banku [...] w P. w okresie jego posiadania, tj. od [...] stycznia 2004 r. do [...] sierpnia 2010 r. Wobec braku w aktach sprawy stosownych dokumentów na tę okoliczność, ustaleń tych nie był w stanie dokonać Sąd orzekający w sprawie niniejszej. Dopiero bowiem zajęcie wierzytelności (a nie rachunku) daje podstawę do obliczenia opłaty za czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Po ustaleniu powyższego, organ I instancji ponownie określi wysokość powstałych kosztów i wydatków egzekucyjnych związanych z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego wobec majątku skarżącego na podstawie 18 tytułów wykonawczych, wymienionych na wstępie niniejszego uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie organy orzekające dokonały nieprawidłowej wykładni art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz niedokładnie zebrały i oceniły materiał dowodowy dotyczący zasadności naliczenia opłaty od zajęcia wierzytelności na rachunku skarżącego w Banku [...]

w P., czym naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku

z art. 18 u.p.e.a. W tym zakresie zarzuty skargi okazały się zasadne, w przeciwieństwie do pozostałych zarzutów, których niezasadność ocenił już wiążąco NSA w wyroku z 19 lutego 2019 r. w sprawie II FSK 589/17.

Dlatego Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak

w punkcie 1 wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687). Na łączną kwotę przysługujących do zwrotu skarżącemu kosztów postępowania sądowego składają się: [...] zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi, [...] zł tytułem zastępstwa procesowego i [...] zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.