Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1445/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 2, par. 5 ust. 6 pkt 2 lit. d
journal: Dz.U. 1991 nr 124 poz. 551
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej.
Teza: Urząd skarbowy, ustalając stawkę karty podatkowej ze wszystkimi zniżkami i zwyżkami wynikającymi z przepisów, powinien, niezależnie od prawa do udzielania indywidualnych ulg, ustalić istnienie wszystkich okoliczności, które wpływają na wysokość stawki karty, w tym rozmiaru zatrudnienia.

TEZY

Urząd skarbowy, ustalając stawkę karty podatkowej ze wszystkimi zniżkami i zwyżkami wynikającymi z przepisów, powinien, niezależnie od prawa do udzielania indywidualnych ulg, ustalić istnienie wszystkich okoliczności, które wpływają na wysokość stawki karty, w tym rozmiaru zatrudnienia.


UZASADNIENIE

Eugeniusz B. prowadzi pralnię chemiczną w W. przy ul. W. 2a, przy czym kantor znajduje się przy ul. G. 133. Dnia 23 stycznia 1992 r. podatnik złożył w Urzędzie Skarbowym W.-M. wniosek o obniżenie stawki karty podatkowej o 80 procent w związku z tym, że:

- jest inwalidą drugiej grupy,

- w 1991 r. ukończył 60 lat,

- wprawdzie zatrudnia 1 pracownika - ekspedientkę - ale tylko dlatego, że kantor przyjęć garderoby do chemicznego czyszczenia mieści się w znacznej odległości od pralni.

10 lutego 1992 r. pracownicy Urzędu Skarbowego W.-M. przeprowadzili lustrację pralni, z której m.in. wynika, że podatnik od 15 października 1991 r. zatrudnia w kantorze Barbarę B. /wpis w ewidencji zatrudnienia/.

Decyzją z 18 lutego 1992 r. (...) Urząd Skarbowy, na podstawie par. 4 pkt 1 i par. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. /Dz.U. nr 124 poz. 551/ ustalił Eugeniuszowi B. stawkę karty podatkowej na okres od 1 stycznia do 31 grudnia 1992 r. w kwotach po 1.350.000 zł miesięcznie, czyli w wysokości odpowiadającej stawce karty dla działalności wykonywanej przy zatrudnieniu 1 pracownika, bez żadnych zniżek. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, podania o ulgę urząd nie uwzględnił, ponieważ "zeznane obroty i dochody, do kontroli w dniu 10 lutego 1992 r. odpowiadają ustalonej wysokości karty podatkowej".

W odwołaniu, skierowanym do Izby Skarbowej w W. Eugeniusz B. podniósł te same argumenty, które przedstawił we wniosku o obniżenie karty, zwracając równocześnie uwagę, iż nie zajmuje się farbowaniem odzieży, jakby to wynikało z treści decyzji Urzędu Skarbowego, a jedynie jej chemicznym czyszczeniem. Izba Skarbowa w W. decyzją z 27 marca 1992 r. (...) utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, wyjaśniając w uzasadnieniu, że wysokość stawki karty podatkowej zależy nie od wysokości obrotu i dochodu osiągniętego przez konkretnego podatnika w konkretnym roku podatkowym, ale od przeciętnego dochodu uzyskiwanego z wykonywania określonego rodzaju działalności zarobkowej, wielkości miejscowości, w której działalność jest wykonywana, i stanu zatrudnienia.

Izba Skarbowa przyznała, że jest możliwość zastosowania obniżki karty podatkowej w odniesieniu do osób, które ukończyły 60 lat lub są inwalidami II i III grupy, jeżeli nie zatrudniają pracowników albo rozmiary działalności przy zatrudnieniu jednego pracownika wskazują na to, że określona w tabeli stawka byłaby za wysoka.

Lustracja przeprowadzona 10 lutego 1992 r. - zdaniem Izby Skarbowej - nie dała podstaw do ustalenia, że stawka karty podatkowej jest za wysoka w stosunku do zeznanych rozmiarów działalności gospodarczej podatnika.

W skardze na tę decyzję, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Eugeniusz B. wnosi o uchylenie decyzji Urzędu Skarbowego W.-M. z 18 stycznia 1992 r., dotyczącej ustalenia wysokości karty podatkowej na rok 1992 w kwocie 1.350.000 zł miesięcznie oraz decyzji Izby Skarbowej z 27 marca 1992 r. jako wydanych niezgodnie z prawem. Urząd Skarbowy ustalając wysokość karty przyjął, że prowadzona przez niego działalność obejmuje chemiczne czyszczenie i farbowanie. Tymczasem nie zajmuje się farbowaniem, zatem wymierzono mu podatek od czegoś, czego nie robi.

Poza tym jest inwalidą II grupy; w 1991 r. ukończył 60 lat. Konieczność zatrudniania pracownika wynika z usytuowania pralni względem kantoru i nie świadczy o rozmiarze działalności. W latach ubiegłych korzystał z ulgi w karcie podatkowej. w odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, wysokość stawki miesięcznej karty podatkowej jest bowiem zgodna z tabelą stawek. Samo czyszczenie chemiczne bądź też samo farbowanie jak też obie te działalności łącznie podlegają opodatkowaniu według tej samej stawki karty podatkowej.

Rozpatrując skargę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje:

Opodatkowanie w formie karty podatkowej jest uproszczoną formą opodatkowania przyznawaną na wniosek podatnika, spełniającego warunki określone - w odniesieniu od 1992 r. - w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej /Dz.U. nr 124 poz. 551/. Wysokość stawki karty podatkowej dla podatników prowadzących działalność usługową w części I tabeli stawek karty, obejmującej również działalność skarżącego, zależy od zakresu działalności /rodzaju usług/, wielkości miejscowości, w której działalność jest wykonywana. i rozmiarów zatrudnienia. Eugeniuszowi B. ustalona została stawka karty podatkowej z poz. 85, kol. 6 "Tabeli miesięcznych stawek podatków w formie karty podatkowej", stanowiącej zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z 20 grudnia 1991 r., tj. dla działalności w zakresie "chemicznego czyszczenia i farbowania, z wyjątkiem czyszczenia i farbowania wyrobów futrzarskich" wykonywanej w miejscowości o liczbie mieszkańców przekraczającej 50.000 i przy zatrudnianiu 1 pracownika.

Zgodnie z poz. 85 "Charakterystyki działalności usługowej i wytwórczo-usługowej objętej opodatkowaniem w formie karty podatkowej", stanowiącej zał. nr 2 do rozporządzenia w sprawie karty podatkowej, za działalność w zakresie "chemicznego czyszczenia i farbowania, z wyjątkiem czyszczenia i farbowania wyrobów futrzarskich" uważa się chemiczne czyszczenie, odplamianie oraz pranie odzieży i innych wyrobów włókienniczych, chemiczne czyszczenie wyrobów ze skóry, barwienie, odbarwianie /wybielanie/ tkanin, dzianin, przędzy, wyrobów odzieżowych itp. apreturowanie wyrobów po praniu i farbowaniu. Wszystkie te czynności wykonywane łącznie bądź każda z nich z osobna opodatkowane są tą samą stawką karty podatkowej.

Zatem zarzut skarżącego, że ma płacić podatek od czegoś, czego nie wykonuje, nie znajduje uzasadnienia faktycznego ani prawnego. Stawka karty za samo czyszczenie wynosi, tak jak za czyszczenie i farbowanie razem 1.350.000 zł. Oczywiście Urząd Skarbowy, po otrzymaniu odwołania podatnika, miał obowiązek sprostować oczywistą pomyłkę w tekście swojej decyzji co do określenia wykonywanej przez podatnika działalności, a to zgodnie z art. 113 par. 1 Kpa.

Par. 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej stanowi, że na wniosek podatnika, który ukończył do dnia 1 stycznia roku podatkowego 60 lat lub jest inwalidą II lub III grupy, Urząd Skarbowy może obniżyć stawkę karty w wypadkach szczególnie uzasadnionych bądź jeżeli rozmiar działalności podatnika przy zatrudnianiu jednego pracownika wskazuje na to, że określona w tabeli stawka byłaby za wysoka. Konstrukcja przepisu jednoznacznie wskazuje na to, że decyzja z zakresie obniżenia stawki karty jest decyzją uznaniową.

Kontrola sądowa legalności tego rodzaju decyzji ogranicza się do oceny, czy organ administracji podejmujący decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tj. czy decyzja nie ma cech dowolności. W wypadku Eugeniusza B. mogło być rozważane obniżenie wysokości stawki karty na podstawie par. 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, z wniosku o 80 procent obniżenie tej stawki nie wynika bowiem, aby zachodził szczególny przypadek, który obniżkę by uzasadniał; akta sprawy również nie wskazują na istnienie szczególnych okoliczności, których organ wymiarowy nie rozważył.

Decyzja w sprawie wysokości miesięcznej stawki karty podatkowej na 1992 r. podjęta została przez Urząd Skarbowy W.-M. po przeprowadzeniu lustracji w zakładzie skarżącego. Na podstawie jego zeznania o wysokości obrotów i dochodu ustalone zostało, że podatek obliczony przy zastosowaniu ogólnych zasad opodatkowania jest dalece zbliżony do stawki karty podatkowej. Skoro stawka karty nie jest w sposób "oczywisty" za wysoka /przy zatrudnieniu jednego pracownika,/ nie można Urzędowi Skarbowemu ani Izbie Skarbowej w W. zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego przy podejmowaniu zaskarżonych decyzji.

Sąd administracyjny będąc związany przedmiotem skargi nie jest związany jej granicami /art. 206 Kpa/. Rozpatrując skargę Eugeniusza B. na decyzję ustalającą w sposób ostateczny, w administracyjnym toku instancji, wysokość stawki karty podatkowej należnej od niego w 1992 r., sąd zwrócił uwagę na to, iż:

- z wniosku podatnika z dnia 21 stycznia 1992 r. o obniżenie stawki karty podatkowej wynika, że zatrudnia jedną osobę w kantorze, tylko dlatego że pracownia i kantor mieszczą się w innych dzielnicach,

- pracownicy Urzędu Skarbowego w toku lustracji Zakładu Eugeniusza B., dokonanej 10 lutego 1992 r., stwierdzili, że do ewidencji zatrudnienia wpisana jest Barbara B. zatrudniona w kantorze,

- z odwołania z 24 lutego 1992 r. wynika, że podatnik zatrudnia jedną osobę jedynie dlatego że kantor i pracownia znajdują się w różnych dzielnicach.

Organy podatkowe nie zajęły w tej sprawie stanowiska, chociaż zgodnie z par. 5 ust. 6 pkt 2 lit. "d" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. do liczby pracowników nie wlicza się "pracowników zatrudnionych wyłącznie przy sprzedaży wyrobów, przyjmowaniem zleceń na usługi, utrzymywaniu czystości w zakładzie, prowadzeniu kasy i księgowości, kierowców i konwojentów, pod warunkiem że podatnik określił na piśmie zakres czynności tych pracowników".

To Urząd Skarbowy ustala stawkę karty podatkowej ze wszystkimi zniżkami i zwyżkami wynikającymi z przepisów - niezależnie od prawa do udzielania indywidualnych ulg. Zatem Urząd Skarbowy powinien ustalić istnienie wszystkich okoliczności, które wpływają na wysokość stawki karty, w tym rozmiaru zatrudnienia.

Z przedstawionych sądowi akt administracyjnych nie wynika, aby Urząd Skarbowy ustalał, czy pracownica zatrudniona przez podatnika w kantorze na określony w umowie o pracę, czy w innej pisemnej formie, zakres czynności - co warunkuje wyłączenie jej ze stanu zatrudnienia, czy też nie ma.

Braku tego nie uzupełniła Izba Skarbowa w postępowaniu odwoławczym, mimo możliwości wynikających z art. 136 Kpa. Naruszone zatem zostały postanowienia art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 w związku z art. 107 par. 2 pkt 3 i na podstawie art. 208 Kpa orzekł jak w sentencji.