Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 767/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 13f ust. 1, art. 13b ust. 1 i 7, art. 40d ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 42  ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Skoczylas(spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 664/15 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 664/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z dnia [...] października 2013 r. S. K. zgłosił do Urzędu Skarbowego w Zawierciu zarzuty dotyczące tytułów wykonawczych nr [...] i [...]. Zobowiązany podniósł zarzuty przewidziane w:

1) art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) to jest nieistnienie obowiązków objętych podanymi tytułami wykonawczymi, wskazując, że wierzyciel nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego parkowanie pojazdu. Zakwestionował - jako dowód na okoliczność parkowania pojazdu - dokumenty wezwań. Zdaniem zobowiązanego brak jest podstaw prawnych do działania wierzyciela polegającego na pozostawianiu wezwań za wycieraczką pojazdu, gdyż upoważnienie do takich czynności nie wynikało z uchwały Rady Miasta Katowice Nr XIX/334/2004 z dnia 19 stycznia 2004 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze Miasta Katowice. Podmiot zakwestionował możliwość pobierania opłaty dodatkowej, wskazując, że treść uchwały w sposób istotny narusza przepisy prawa poprzez niewskazanie sposobu pobierania opłaty. Z powyższego zobowiązany wywiódł, że obowiązek uiszczania opłaty dodatkowej nie istnieje;

2) art. 33 pkt 4 u.p.e.a. - wskazując, że wierzyciel powinien był wykazać, że konkretny kierowca zaparkował pojazd;

3) art. 33 pkt 6 u.p.e.a. – wskazując, że tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony, bowiem wierzycielem jest MZUiM Katowice, a nie Prezydent Miasta Katowice oraz nieustalenie w drodze decyzji obowiązku zapłaty opłaty parkingowej w oparciu o art. 61 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych;

4) art. 33 pkt 9 w związku z prowadzeniem egzekucji przez niewłaściwy organ. Zobowiązany wskazał, że Prezydent Miasta Katowice jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych oraz ich poobierania;

5) art. 33 pkt 10 u.p.e.a. poprzez podpisanie tytułu wykonawczego przez osobę nieupoważnioną do działania w imieniu Prezydenta Miasta Katowice - upoważnienie z art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) oraz art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym może zostać udzielone wyłącznie pracownikom Urzędu Miasta Katowice. Zobowiązany zakwestionował umocowanie do działania w imieniu wierzyciela osoby podpisującej tytuły wykonawcze z uwagi na powierzenie stanowiska bez konkursu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zawierciu przekazał do MZUiM w Katowicach zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego, celem zajęcia stanowiska przez wierzyciela.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Prezydent Miasta Katowice, działając w charakterze wierzyciela negatywnie zaopiniował zgłoszone zarzuty.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. K., stwierdzając m.in., że wezwania wystawiane przez inkasentów opłaty parkingowej nie mają waloru dokumentu urzędowego, a zatem nie mają mocy dowodowej. Odnośnie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego wskazał, że żaden przepis nie konstruuje domniemania faktycznego, iż osobą parkująca jest właściciel pojazdu.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wyjaśniając, że obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej wynika z mocy prawa. Obciążenie właściciela pojazdu obowiązkiem zapłaty opłaty dodatkowej w związku z nieopłaconym parkowaniem pojazdu, oparte jest na wynikającym z zasad doświadczenia życiowego i logicznego myślenia założeniu, że to właściciel jest korzystającym z pojazdu. Kolegium dostrzegło, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wezwania wynika, iż pojazd w tym samym dniu częściowo w tych samych godzinach parkował w dwóch różnych częściach strefy płatnego parkowania.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Prezydent Miasta Katowice, działając poprzez Dyrektora MZUiM w Katowicach, zaopiniował w części negatywnie zgłoszone zarzuty, a pozytywnie w części dotyczącej tytułów wykonawczych obejmujących należności za parkowanie w dniu [...] lutego 2012 r. Prezydent Miasta Katowice ponownie wyjaśnił, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej przewidzianej w art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.d.p.) powstaje z mocy prawa. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że S. K. jako leasingobiorca był użytkownikiem pojazdu o nr rej. [...] w okresie, w którym odnotowano nieopłacone parkowanie w strefie płatnego parkowania. Wierzyciel nie podzielił zastrzeżeń odnośnie wiarygodności wezwań jako dowodów na nieopłacony postój. Ponadto wskazał, że organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego był Naczelnik Urzędu Skarbowego. W postanowieniu wyjaśniono, że Dyrektor MZUiM w Katowicach podpisał tytuły wykonawcze w oparciu o upoważnienie Prezydenta Miasta Katowice, udzielone na podstawie art. 21 ust. 1a ustawy o drogach publicznych. Wierzyciel podniósł, że zapłata opłaty parkingowej po upływie 7-dniowego terminu do jej uiszczenia - liczonego od dnia postoju pojazdu - a wynikającego z uchwały Rady Miasta Katowice nie skutkuje wygaśnięciem obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej. Z uwagi zaś na wątpliwości, co do wiarygodności dwóch wezwań, z których wynikało, że pojazd w tych samych godzinach parkował w dwóch częściach strefy płatnego parkowania, został uznany zarzut w części dotyczącej obowiązku zapłaty opłaty parkingowej w związku nieopłaconym postojem w dniu [...] lutego 2012 r.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymało mocy postanowienie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu w szczególności podkreślono, iż obowiązek zapłaty opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa, wobec czego warunkiem jego powstania nie jest doręczenie kierowcy wezwania do zapłaty, a wezwanie pozostawione za wycieraczką pojazdu ma jedynie charakter informacyjny. Organ odwoławczy zaznaczył, że. Kolegium nie podzieliło zastrzeżeń zobowiązanego, co do wiarygodności dowodów w postaci dokumentów wezwań sporządzonych przez pracowników służby parkingowej Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów. Nie zgodziło się również z twierdzeniem, że wobec braku w uchwale Rady Miasta Katowice przepisów nakazujących sporządzenie wezwań, posługiwanie się takimi dokumentami dla wykazania parkowania w strefie płatnego parkowania, jest nieuprawnione. Poza tym organ odwoławczy wskazał, że zobowiązany, jako posiadacz pojazdu będący jego leasingobiorcą – co zostało udokumentowane, traktowany powinien być jako korzystający z pojazdu.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł S. K.

Wyrokiem dnia 3 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że problematykę opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania reguluje ustawa o drogach publicznych. Następnie Sąd przytoczył treść art. 13 ust. 1, art. 13b ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 punkt 1 i 3, ust. 7, art. 13f ust. 1 i 2, ust. 3 i wywiódł, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. ze wskazanych przepisów u.d.p. i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej – w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji RP – akt prawa miejscowego.

Obowiązek ten powinien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieuiszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem – zdaniem WSA - konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Okoliczność, że przepisy u.d.p. stwierdzające, że wskazane opłaty są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane lub określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza w ocenie Sądu I instancji zasadność tego wniosku. Powyższe czyni bezzasadnym zarzut skarżącego w zakresie konieczności ustalenia w drodze decyzji wysokości dochodzonego obowiązku. Stwierdzenie okoliczności, polegającej na nieuiszczeniu opłaty parkingowej Sąd uznał za wystarczające dla ustalenia treści stosunku prawnego - obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w określonej wysokości.

WSA wskazał, że sporządzane przez inkasentów obsługujących strefy płatnego parkowania zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi zatem dokument potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem jest dla korzystającego z drogi dodatkową informacją o powstałym z mocy prawa obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Dalej WSA wywiódł, że skoro wystawienie takiego zawiadomienia, nie jest warunkiem koniecznym powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej, to brak uregulowania w uchwale czy też innym akcie prawnym sposobu wystawienia i treści wskazanego dokumentu.

Sąd zwrócił też uwagę, że sama opłata dodatkowa nie jest karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne Sąd wskazał, że organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji, w przypadku gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby.

W sprawie właścicielem pojazdu była spółka V. sp. z o.o. z siedzibą w W. W ramach prowadzonej przez siebie działalności spółka oddała na podstawie umowy leasingu samochód marki Skoda model Octavia 1,6 o nr rejestracyjnym [...] w posiadanie skarżącemu, który jako leasingobiorca był użytkownikiem pojazdu. Zatem w tym przypadku obowiązek zapłaty za parkowanie obciążał leasingobiorcę jako posiadacza i użytkownika pojazdu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. K., zaskarżając powyższy wyrok w całości i opierając skargę na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 60 pkt 7 w zw. z art. 61 w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez uznanie, że egzekucja administracyjna opłat dodatkowych pobieranych w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie jest dopuszczalna w sytuacji, gdy należność nie została ustalona decyzją administracyjną,

2. prawa materialnego, tj. art. 13f ust. 1 i 2 u.d.p. w zw. z uchwałą Rady Miasta Katowice nr XIX/334/2004 z dnia 19 stycznia 2004 r. poprzez uznanie, że pobieranie opłat dodatkowych jest dopuszczalne oraz że dowodem nieuszczenia opłaty mogą być wezwania wkładane za wycieraczki parkowanych pojazdów, w sytuacji gdy uchwała Rady Miasta Katowice nr XIX/334/2004 z dnia 19 stycznia 2004 r. nie przewiduje w ogóle sposobu pobierania opłat,

3. prawa materialnego, tj. art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez uznanie, że dopuszczalne jest konstruowanie domniemania, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty jest posiadacz pojazdu,

4. przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze.

Wskazując na powyższe podstawy autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego nie może być ona uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Przechodząc do oceny sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 60 pkt 7 w zw. z art. 61 w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych poprzez uznanie, że egzekucja administracyjna opłat dodatkowych pobieranych w razie nieziszczenia opłaty za parkowanie jest dopuszczalna i obowiązek uiszczenia opłaty istnieje, w sytuacji gdy należność nie została ustalona decyzją administracyjną.

Przy ocenie, czy należność z tytułu opłat dodatkowych pobieranych w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie powinna być ustalona w drodze decyzji administracyjnej, czy też powstaje z mocy prawa podstawowe znaczenie ma wykładnia art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13f ust. 1 u.d.p. oraz art. 13b ust. 7 u.d.p..

W tym kontekście należy uznać, iż zarówno Sąd I instancji, jak i organy administracji dokonały prawidłowej wykładni art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Zgodnie z tym przepisem korzystający z drogi jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w wyznaczonej przez radę gminy (radę miasta) strefie płatnego parkowania. Opłatę tę pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1 u.d.p.). Z kolei stosownie do treści art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną w przypadku, gdy zobowiązani uchylają się od ich wykonania. Egzekucją administracyjną objęte są m.in. należności pieniężne przekazane do tej egzekucji na podstawie innych ustaw. Jedną z takich ustaw jest ustawa o drogach publicznych, która w art. 40d ust. 2 przewiduje ściągnięcie w drodze egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych przewidzianych w art. 13f ust. 1 u.d.p. za parkowanie w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty. Podstawę prawną działania organu egzekucyjnego stanowi w takim przypadku art. 13f ust. 1 u.d.p. w zw. z art. 40d ust. 2 u.d.p. Z istoty opłat parkingowych wynika ich związek z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania. Natomiast użycie przez ustawodawcę w przytoczonych powyżej regulacjach prawnych sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. też np. wyrok NSA z 6 grudnia 2012 r., II GSK 1859/11; wyrok NSA 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1816/12; wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2783/15 - opublikowane na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie zatem poglądu, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, prowadzi do konstatacji, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.).

Nie mamy zatem w niniejszej sprawie do czynienia ani z sytuacją nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) ani z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.).

Nie jest zasadny także zarzut art. 13f ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych w związku z uchwałą Rady Miasta Katowice nr XIX/334/2004 z dnia 19 stycznia 2004 r. poprzez uznanie, że pobieranie opłat dodatkowych na podstawie tej uchwały jest dopuszczalne oraz że dowodem nieuszczenia opłaty mogą być wezwania wkładane za wycieraczki parkowanych pojazdów, w sytuacji gdy uchwała Rady Miasta Katowice nr XIX/334/2004 z dnia 19 stycznia 2004 r. nie przewiduje w ogóle sposobu pobierania opłat.

W ocenie NSA trafne jest stanowisko WSA, że sporządzane przez inkasentów obsługujących strefy płatnego parkowania zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, którego kopia jest w aktach sprawy, a oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi dokument potwierdzający nieuiszczenie opłaty. Ponadto, jak zasadnie podkreślono w zaskarżonym wyroku, jest dodatkową informacją dla korzystającego z drogi o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. W tym kontekście należy zauważyć, że skoro obowiązek uiszczenia opłaty powstaje z mocy prawa, to ewentualne doręczenie bądź niedoręczenie takiego zawiadomienia nie ma wpływu na powstanie obowiązku uiszczenia opłaty. Zawiadomienie w wystarczający sposób dokumentuje jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, stanowiąc jednocześnie dla właściciela pojazdu informację o powstałym obowiązku dokonania opłaty (co implikuje obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej). Natomiast nie nakłada tego obowiązku. Zwyczajowe umieszczanie takiej informacji za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, że korzystający z pojazdu ją otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie nakazuje doręczania takiej informacji w inny sposób (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 2409/13, opublikowane na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie jest zasadny również zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez uznanie, że dopuszczalne jest konstruowanie domniemania, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty jest posiadacz pojazdu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że chodzi tu o naruszenie zasady domniemania niewinności wyrażonej w tych przepisach poprzez domniemanie, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty jest posiadacz pojazdu, który nie wskazał komu powierzył pojazd do kierowania (używania).

W tym kontekście należy zauważyć, że art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. nie mogą być kwalifikowane jako przepisy wprowadzające odpowiedzialność karną w rozumieniu art. 42 ust. 1 Konstytucji. Zaś konstytucyjna zasada niewinności zawarta w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka nie może być rozumiana tak, by ograniczała czy uniemożliwiała pobieranie opłat za parkowanie, w tym pobieranie opłaty dodatkowej. Należy także wskazać, iż dokonana przez organy i Sąd I instancji interpretacja art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. nie narusza konstytucyjnej zasady niewinności, wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, w myśl której każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Przede wszystkim prowadzone przez organ postępowanie egzekucyjne nie dotyczy materii należącej do kompetencji sądu karnego i nie przesądza o istnieniu winy. Pojęcie winy, co do zasady, jest przypisane postępowaniu karnemu, w którym sąd dokonując kwalifikacji prawnej czynu, orzeka o winie i karze. Organ administracyjny w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie rozstrzyga czy korzystający z drogi popełnił przestępstwo lub wykroczenie (nie bada się winy ani zaistnienia znamion przestępstwa, czy wykroczenia), a jedynie w razie wniesienia stosowanego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym czy na zobowiązanym ciąży powstały z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i opłaty dodatkowej. Z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. wynika bowiem, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby, tj. osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu czy zgody.

Tym samym wbrew stanowisku skarżącego, trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest z reguły właściciel pojazdu albo osoba korzystająca z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, a w niniejszej sprawie skarżący jako leasingobiorca, który w związku z zawarciem odpowiedniej umowy był użytkownikiem pojazdu i w związku z tym, to na nim spoczywał obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Podzielić zatem należy pogląd, że skierowanie egzekucji do leasingobiorcy, który jest posiadaczem i użytkownikiem pojazdu opiera się na domniemaniu prawnym i faktycznym. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że to skarżący kasacyjnie jako leasingobiorca był posiadaczem i użytkownikiem pojazdu - w związku z tym organ egzekucyjny w sposób prawidłowy wystawił na skarżącego tytuły wykonawcze. Kierowanie egzekucji w niniejszej sprawie do leasingobiorcy samochodu opiera się na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to leasingobiorca jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest leasingobiorcą samochodu (w tym jego posiadaczem i użytkownikiem), to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest założenie, że jeśli leasingobiorca samochodu (podobnie jak właściciel) z niego w danym dniu nie korzystał to wie, kto to uczynił (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, publik. Lex nr 544582), chyba że leasingobiorca skutecznie wykaże, że wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem na rzecz innej osoby wbrew własnej woli, co w rozpoznawanej sprawie – jak zasadnie przyjął Sąd I instancji – nie wystąpiło.

Skoro autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby w dacie powstania egzekwowanego obowiązku, nie on użytkował przedmiotowy pojazd, organy prawidłowo uznały go za zobowiązanego w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast w sytuacji kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie leasingobiorca pojazdu, to w ramach zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat, leasingobiorca może zgłosić zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Tak więc jeżeli skarżący kasacyjnie nie był korzystającym z drogi publicznej to powinien - w trybie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. - wskazać osobę korzystającą jego pojazdem z drogi publicznej. Skoro tego nie uczynił, stanowisko wyrażone przez organy, zaakceptowane przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku zasługuje na akceptację (podobnie wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Domniemania prawne i faktyczne nie zostały w rozpoznawanej sprawie skutecznie obalone dowodem przeciwnym, a ich przyjęcie przez organy administracji i Sąd I instancji nie narusza art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

W ocenie NSA nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. art. 13 ust. 1 pkt 1 oraz art. 33 u.p.e.a.. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.