Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1090/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Halina Kremis, Asesor WSA Alicja Palus, Protokolant Kinga Kręc, po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi D. i Z. Ł., I. i M. M., M. i B. R. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia do stanu poprzedniego instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym usytuowanym przy ul. B. C. [...] w K. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przebudowy instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym przy pl. C. [...] [...]w K. Według uzasadnienia, właścicielka lokalu nr [...]A. D. zgłosiła pozbawienie jej możliwości ogrzewania mieszkania w wyniku samowolnej przebudowy instalacji c.o. przez wspólnotę mieszkaniową. Według organu, to sama A. D. domagała się odłączenia jej mieszkania od wspólnej instalacji centralnego ogrzewania, podobnie jak właściciele pozostałych mieszkań. Wykonali oni za zgodą zarządcy ogrzewanie gazowe. Jedynie A. D. zastosowała w niedozwolony sposób ogrzewanie elektryczne oraz odrzucała wszelkie propozycje innego urządzenia ogrzewania jej mieszkania. Skoro zarządca i wspólnota mieszkaniowa działali w ramach przysługujących im uprawnień, zaś spory pomiędzy współwłaścicielami powinien rozstrzygać sąd powszechny, to postępowanie było bezprzedmiotowe. Decyzją z dnia [...]organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że w budynku wielomieszkaniowym nastąpił demontaż instalacji centralnego ogrzewania, co wywołało utratę możliwości ogrzewania lokalu mieszkalnego należącego do odwołującej się A. D. W sprawie należało wyjaśnić przesłanki zastosowania art. 31 prawa budowlanego, a także, czy nie nastąpiło naruszenie art. 61 prawa budowlanego.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji ponownie umorzył postępowanie. Jak ustalono, zarządca budynku wyrażając właścicielom lokali zgodę na przebudowę instalacji c.o. w taki sposób, aby czynnik grzewczy nie dopływał do ich lokalu, zastrzegł wprawdzie, aby nie demontowano pionów i grzejników, jednak przebudowa nie naruszała tego warunku, gdyż pozostały piony na klatce schodowej. Do nich właśnie może podłączyć A. D. swoją instalację c.o., na co nie wyraziła zgody, podobnie jak na zamontowanie jej pieca gazowego. Zarządca nie naruszył art. 61 prawa budowlanego, a przebudowa instalacji nie była samowolna.

Decyzją z dnia [...] organ odwoławczy ponownie uchylił decyzję umarzającą postępowanie i ponownie wskazał na konieczność wyjaśnienia sprawy w nawiązaniu do art. 31 prawa budowlanego. Decyzją z dnia [...] organ na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego nakazał zarządowi wspólnoty mieszkaniowej dostarczenie dokumentacji technicznej dot. podłączenia instalacji c.o. mieszkania A. D. do instalacji w budynku. Według uzasadnienia, zarządca budynku powinien dokonać zgłoszenia robót do właściwego organu. Obecnie zarząd budynkiem sprawuje wspólnota mieszkaniowa i w celu umożliwia podłączenia mieszkania nr [...] do instalacji grzejnej powinna opracować odpowiednią dokumentację. Decyzja z dnia [...] organ odwoławczy ponownie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał tym razem, że sprawa obejmuje zarówno demontaż instalacji c.o. prowadzący do utraty możliwości ogrzewania jednego z mieszkań, jak też ponadto wykonanie przez właścicieli pozostałych mieszkań nowej instalacji z wykorzystaniem pieców gazowych. W obu przypadkach nie zawiadomiono właściwego organu, co wymaga obecnie uregulowania. Stronami są wszyscy współwłaściciele obiektu. Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu (sygn. akt II SA/Wr 2604/2000) oddalił skargę wspólnoty na decyzję z dnia [...]. Według oceny prawnej, postępowanie w sprawie nie jest bezprzedmiotowe. Wymaga natomiast doprecyzowania przedmiot postępowania, czy zatem dotyczy ono demontażu (rozbiórki) czy też przebudowy instalacji centralnego ogrzewania. Należy wyjaśnić jaki był zakres tych prac i przez kogo zostały wykonane oraz dokonać oceny, czy wymagały one stosownego pozwolenia.

Pismem z dnia [...]organ I instancji zawiadomił właścicieli lokali nr [...],[...] i [...] (gdzie zainstalowano piece gazowe) oraz nr [...] (A. D.), a ponadto wspólnotę mieszkaniową i zarządcę budynku oraz gminę o wszczęciu w dniu [...]z urzędu postępowania w sprawie przebudowy instalacji centralnego ogrzewania obejmującej demontaż wspólnej instalacji i montaż nowej instalacji w lokalach mieszkalnych nr [...],[...] i [...]. Trzema decyzjami z dnia [...]organ I instancji na podstawie art. 31, 32, 33 prawa budowlanego nakazał poszczególnym właścicielom lokali odrębnych (nr [...]M. i B. R., nr [...] I. i M. M., nr [...] D. i Z. Ł.) przywrócić do stanu pierwotnego instalację centralnego ogrzewania w danym lokalu odrębnym. Według uzasadnienia, w wyniku przebudowy instalacji polegającej na wykonaniu indywidualnego ogrzewania, inwestorzy zdemontowali instalację wspólną, w tym piony przechodzące przez lokale nr [...] i [...] kondygnacji, co spowodowało utratę możliwości ogrzewania lokalu nr [...] położonego na IV kondygnacji. Uwzględniając wskazania i oceny NSA oraz organu odwoławczego, organ dokonał sprawdzenia legalności robót w postaci demontażu wspólnej instalacji c.o. i wykonaniu nowej w lokalach nr [...],[...] i [...]. W ocenie organu ingerencja w stan wspólnej instalacji wymagała pozwolenia na budowę, a ponadto naruszała art. 5 ust. 2 pkt 2 prawa budowlanego (uchwała III CZP 36/97 SN z 28. 08.1997r. OSNC 1998/1/4). Z kolei wykonanie nowej instalacji w lokalu nastąpiło bez wymaganego zgłoszenia.

W odwołaniach od tych decyzji ich adres z których 10 ogrzewa się indywidualnie, zaś 3 lokale z kotłowni. Lokal nr [...] może być podłączony do pozostawionego pionu, natomiast jego właścicielka domaga się przywrócenia poprzednich pionów, z których nie chce pobierać czynnika grzewczego. Odtworzenie dotychczasowych pionów zwiększy koszty ogrzewania lokali. Usunięcie pionów nastąpiło osobno, nie w trakcie zakładania własnej instalacji c.o., kiedy jedynie odłączono siedem zbędnych pionów. Nie nastąpiła więc rozbiórka instalacji c.o. i zastosowanie art. 31-33 nie było uzasadnione. Nie pozbawiono lokalu nr [...] ogrzewania, skoro jego właściciela z niego zrezygnowała i odrzuciła alternatywne sposoby doprowadzenia ogrzewania. Odtworzone piony będą nikomu nieprzydatne. Zastosowanie innego sposobu ogrzewania nie ma związku z usunięciem części pionów. Indywidualne ogrzewanie wykonano w oparciu o dokumentację techniczną, zaś dokument zgłoszenia tych robót właściwemu organowi został sfałszowany przez inną osobę, jak wynika ze sprawy karnej, w której właściciele lokali są poszkodowani. Decyzjami z dnia [...] organ odwoławczy uchylił powyższe decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Według tego organu odwołania były bezzasadne. Jednak stosowanie art. 31-33 prawa budowlanego nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego, co wywołało nieważność decyzji organu I instancji. Przedmiotem postępowania jest instalacja centralnego ogrzewania, w której zlikwidowano odcinki pionów, zatem nakaz przywrócenia stanu poprzedniego powinien dotyczyć nie poszczególnych odcinków instalacji, lecz jej całości i powinien zostać skierowany do stron, które dokonały demontażu.

Decyzją nr [...] z dnia [...]organ I instancji na podstawie art. 51 ust. 3 prawa budowlanego "po rozpatrzeniu sprawy przebudowy instalacji centralnego ogrzewania obejmującego demontaż wspólnej instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym położonym w K. przy placu B. C. [...], stanowiącego współwłasność Państwa M. i B. R. – lokal nr [...], I. i M. M. – lokal nr [...], D. i Z. Ł. – lokal nr [...]" nakazał im "przywrócić do stanu pierwotnego instalację centralnego ogrzewania w użytkowanych lokalach mieszkalnych budynku mieszkalnego położonego przy pl. B. C. [...] w K.". W uzasadnieniu organ przytoczył dotychczasowe ustalenia i wyraził ocenę, że "w sprawie wykonanej przez poszczególnych współwłaścicieli rozbiórki instalacji c.o. nadal brak jest podstawowego dokumentu jakim jest pozwolenie na rozebranie instalacji c.o. w części wspólnej".

W odwołaniu od tej decyzji D. i Z. Ł. zarzucili, że odcięcie pionów instalacji c.o. na parterze nastąpiło na wniosek A. D. i zostało wykonane przez zarządcę budynku. W lokalu gminy na parterze również wycięto piony, więc ich przywrócenie na poziomie wyższym nie włączy lokalu nr [...] do systemu centralnego ogrzewania. Wspólnota stale proponuje A. D. wykonanie podłączenia jej lokalu do instalacji c.o. na klatce schodowej, na koszt sąsiadów. Naruszono art. 51 ust. 3, gdyż nie było robót budowlanych polegających na rozbiórce, lecz nastąpiło usunięcie nieczynnych pionów. W odwołaniu J. I M. M. zarzucono, że odcięcie pionów c.o. nastąpiło na wniosek wszystkich właścicieli segmentu [...]. Nadal A. D. nie chce ogrzewania mieszkania, więc po co przywracać piony w pozostałych mieszkania, szczególnie że są odcięte również poniżej nich. W odwołaniu M. i B. R. zarzucono, że po odcięciu pionów przez zarząd wspólnoty mieszkaniowej na wniosek wszystkich właścicieli, stały się one atrapą i jako nieczynne zostały zdemontowane w trakcie remontu mieszkań. Nie nastąpiła więc rozbiórka instalacji c.o. Nie naruszono interesu A. D., gdyż jej lokal w każdej chwili może być podłączony do zachowanego pionu, a jedynie nie wyraża ona na to zgody. Nie ma żadnej potrzeby dokonywania zmian instalacji grzewczej w mieszkaniach.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję w mocy. Według tego organu, decyzja organu I instancji dotyczyła zobowiązania właścicieli mieszkań, którzy dokonali samowolnego demontażu odcinków instalacji centralnego ogrzewania, uniemożliwiającego sprawne działanie instalacji grzewczej w pionie mieszkań usytuowanych w budynku przy pl. C. [...] w K., do przywrócenia instalacji do stanu poprzedniego. Odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie. Instalacja centralnego ogrzewania jest częścią wspólną obiektu budowlanego i jej demontaż wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Piony starej instalacji nadal spełniały swoją funkcję. Demontaż części pionów bez zgody właściwego organu wywołał brak możliwości ogrzewania mieszkania A. D. Brak jest możliwości doprowadzenia wykonanych prac do stanu zgodnego z prawem w inny sposób, niż nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego. Przywrócenie możliwości ogrzewania lokalu nr [...] w inny sposób jest możliwe w przypadku jego zaakceptowania.

W skardze do sądu administracyjnego D. i Z. Ł. zarzucili, że wstrzymanie ogrzewania do mieszkania A. D. nastąpiło na jej żądanie i polegało na odcięciu pionów przez zarządcę budynku, czym skarżący nie byli zainteresowani. Ich odłączenie się od systemu c.o. nastąpiło za zgodą zarządcy i wspólnoty mieszkaniowej (obejmującej właścicieli 11 lokali mieszkalnych i 3 usługowych, z których tylko 3 korzystają z sieci c.o., lecz 2 z nich uzyskało już zgodę na odłączenie się). Skarżący dokonali odcięcia zbędnych odcinków instalacji, co nie pozbawiło mieszkania A. D. możliwości ogrzewania, ona sama odmawia wykorzystania tych możliwości. W zażaleniu (tom I k. 80) skarżący twierdzili nieco odmiennie, że odcięcia pionów dokonał zarząd wspólnoty mieszkaniowej. Skoro skarżący mieszkają nad lokalem A. D., to przeróbka instalacji w ich mieszkaniu nie mogła wywołać utraty możliwości ogrzewania jej lokalu. W kolejnym piśmie (k. 197) skarżący ponownie twierdzili, że wszystkie mieszkania zostały odłączone od instalacji c.o. przez administratora budynku. Nie wiadomo im, na czym powinno polegać przywrócenie instalacji do stanu poprzedniego, skoro nadal istnieją elementy tej instalacji.

Skarżący I. i M.M. w skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję zarzucili, że odcięcia pionów c.o. dokonał w maju 1998r. zarząd wspólnoty mieszkaniowej na wniosek wszystkich mieszkańców klatki schodowej nr [...], zajmujących po jednym mieszkaniu na każdym piętrze, tj. wszystkich skarżących oraz A. D. Podłączenie pionów jest niewykonalne. Z oświadczeń A. D. wynika, że nie chce uzyskać ogrzewania swojego mieszkania, a jedynie domaga się przywrócenia pionów. Instalacja c.o. wewnątrz mieszkania jest częścią urządzenia budowlanego, na którego rozbiórkę nie jest potrzebne pozwolenie lub zgłoszenie (uchwała NSA OPS 20/99 ONSA 2000/4/133, wyrok NSA z 17.08.1998r. Lex nr 43825). Decyzja jest krzywdząca i spełnia niezrozumiałe żądania jednej strony. W kolejnym piśmie (k. 365) skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż od wydania decyzji upłynęło 5 lat (art. 49 prawa budowlanego).

Skarżący M. i B. R. w skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję zarzucili, że odcięcia pionów centralnego ogrzewania dokonał zarząd wspólnoty mieszkaniowej na prośbę wszystkich mieszkańców klatki schodowej nr [...] (w tym A. D.). W tej części budynku znajdują się 4 lokale mieszkalne, a pod nimi dwa lokale użytkowe (siedziba "Solidarności" i krawiec). Budynek obejmuje lokale przy ul. C. [...], w tym 11 mieszkalnych, z tym że obecnie ostatni z mieszkańców postanowił przejść na własne ogrzewanie. Przez mieszkanie skarżących przechodziło 7 pionów grzewczych, które wskutek odcięcia dopływu ciepła stały się bezużyteczne i niszczały, dlatego w latach późniejszych zostały usunięte. Pomimo to istnieje możliwość doprowadzenia ogrzewania do lokalu A. D., jednak ta odrzuca wszelkie propozycje jego wykonania na koszt gminy lub wspólnoty mieszkaniowej. Domaga się jedynie odtworzenia bezużytecznych pionów. Jest to postawa pieniacza. Na rozebranie instalacji c.o. w mieszkaniu nie było wymagane pozwolenie lub zgłoszenie. Do skargi dołączyli opinię techniczną (k. 395) o możliwości podłączenia mieszkania nr [...] do pionu na klatce schodowej. W kolejnym piśmie (zażalenie k. 439) skarżący twierdzili, że decyzja nakazuje przywrócenie poprzedniego stanu w mieszkaniach skarżących, nie zaś w całym budynku. Mieszkanie nr [...] jest niezamieszkałe. Odtworzenie stanu poprzedniego przez skarżących nie stworzy możliwości ogrzewania tego lokalu (pomijając odmowę właścicielki uzyskania ogrzewania), gdyż w lokalu "Solidarności" również wycięto nieczynne piony grzewcze. Nadal jest odcięte ogrzewanie mieszkań, dokonane w tym lokalu w 1998r. na prośbę wszystkich mieszkańców. Sprzeciw A. D. wobec propozycji doprowadzenia ogrzewania do jej mieszkania i jego niedogrzewanie, wpływa ujemnie na stan pozostałych mieszkań. Do pisma skarżący dołączyli projekt budowlany doprowadzenia ogrzewania do lokalu nr [...], nie wymagający odtworzenia części poprzednich pionów, oraz uchwałę wspólnoty mieszkaniowej zobowiązującą A. D. do zapewnienia ogrzewania jej mieszkania oraz zezwalająca właścicielom lokali posiadających własne ogrzewanie na usunięcie nieczynnych pionów.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację.

W toku dalszego postępowania uległa rozpoznaniu kwestia incydentalna w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz przyznania uczestniczce postępowania A. D. prawa pomocy. W toku tego postępowania wpadkowego uczestniczka zgłosiła twierdzenia, jakoby nie domagała się odcięcia ogrzewania od jej mieszkania oraz że brak ogrzewania jej mieszkania wywołany jest wyłącznie działaniami skarżących (pisma k. 68, 99, 114, 126, 151, 159). Do akt sprawy dołączono dokumenty w postaci 1. decyzji z dnia [...]zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej skarżącym M. i B. R. pozwolenia na wykonanie wewnętrznej instalacji gazowej i montaż kotła dwufunkcyjnego 2. decyzji z dnia [...]udzielającej skarżącym D. i Z. Ł. pozwolenia na użytkowanie wewnętrznej instalacji gazowej 3. decyzji z dnia [...]udzielającej skarżącym Z. i M. M. pozwolenia na użytkowanie wewnętrznej instalacji gazowej – wszystkie decyzje ostateczne (k. 568), 4. prawomocny (k. 578) wyrok karny umarzający postępowanie karne w stosunku do skarżących, oskarżonych o dokonanie demontażu fragmentu instalacji centralnego ogrzewania w częściach przebiegających przez ich mieszkania, po uznaniu tych czynów za szkodliwe społecznie w stopniu znikomym (k. 585). Jak ustalono (k. 598), skargi do sądu administracyjnego na decyzje legalizujące przebudowę instalacji c.o. zostały prawomocnie odrzucone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak wynika z ustaleń zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej, w ocenie stron istotne dla rozstrzygnięcia były trzy zagadnienia, a mianowicie aspekt celowości podejmowania rozstrzygnięć przez organ (w nawiązaniu do twierdzeń uczestniczki postępowania A. D. o potrzebie przywrócenia stanu poprzedniego w celu zapewnienia jej możności ogrzewania mieszkania) oraz kwestie samowoli budowlanych dokonanych przez skarżących w zakresie wykonania indywidualnych instalacji c.o. oraz dokonania rozbiórki pionów instalacji przechodzących przez ich mieszkania. Jak wiadomo, sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonych decyzji i aspekt celowości działań podejmowanych przez organy występuje w toku tej kontroli jedynie pośrednio, w odniesieniu do decyzji uznaniowych (art. 7 k.p.a.). W nin. sprawie organy więcej uwagi poświęciły wyważaniu interesów poszczególnych współwłaścicieli instalacji c.o. i właścicieli mieszkań przy rozstrzyganiu sporu między nimi, niż prawidłowemu postępowaniu wyjaśniającemu i ustaleniu pełnej podstawy faktycznej dla prawidłowego stosowania prawa budowlanego. Zwraca uwagę, że podejmowane w nin. sprawie decyzje nie zawierały pełnych i precyzyjnych ustaleń faktycznych oraz ocen prawnych. W odniesieniu do decyzji objętych wyrokiem w nin. sprawie oznaczało to naruszenie art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) w nawiązaniu do art. 30 ustawy do NSA. Uchybienie to wywołuje konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji. Jak bowiem wskazano, w wyroku wydanym w nin. sprawie poprzednio Sąd nie znalazł w materiale sprawy aktu precyzującego przedmiot postępowania oraz ustaleń faktycznych wyjaśniających kto, w jakim czasie i jakich czynności dokonał, co dopiero pozwoliłoby na prawidłowe rozstrzygnięcie, czy postępowanie jest bezprzedmiotowe i w aspekcie jakich konkretnych przepisów prawa budowlanego. O tym, że dokonanie takich ustaleń było możliwe przekonuje treść uzasadnień dołączonych do akt sądowych wyroków karnych. Ustalenia te nie mają oczywiście znaczenia wiążącego, jako dowodu prawdziwości przytoczonych tam faktów, ale mogą być pomocne przy opracowaniu programu czy planu wyjaśnienia sprawy przez organ. W każdej bowiem sprawie powinnością organu procesowego jest zarówno zakreślenie prawnych granic sprawy, jak i sposobu wyjaśnienia istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. Organ nadzoru budowlanego powinien poświęcić uwagę wyjaśnieniu okoliczności istotnych dla stosowania prawa budowlanego w zakresie przysługującej mu kompetencji. Z punktu widzenia tego prawa nie są istotne następstwa samowoli budowlanej dla osób trzecich. Na marginesie jedynie można wzmiankować, że według dotychczasowych ustaleń faktycznych zawartych w materiale sprawy i pominiętych przez organy, kwestia zapewnienia możliwości ogrzewania lokalu uczestniczki postępowania nie powinna mieć żadnego wpływu na oceny organu, zarówno dlatego, że wchodzące w rachubę przepisy prawa budowlanego pomijają jak wskazano aspekt skutków działania sprawcy samowoli budowlanej, ale również dlatego, że zaprzestanie pobierania czynnika grzejnego przez piony instalacji poprowadzone przez lokale nastąpiło na jej żądanie, odtworzenie tych pionów nie doprowadzi instalacji do stanu umożliwiającego to pobieranie (skoro nie ma ciągłości pionów poniżej lokali mieszkalnych), zaś uczestniczka nie przyjmuje propozycji doprowadzenia do jej lokalu ogrzewania w uzasadniony technicznie sposób i to na koszt innych osób. Piony te miały służyć mieszkańcom części budynku oznaczonej nr [...] do czasu wyrażenia przez nich woli odłączenia ich od instalacji wspólnej. Uczestniczka mocno podkreśla w swoich oświadczeniach, że nie domaga się ogrzewania poprzez te piony, leczy ich odtworzenia jako potencjalnie przydatnych do tego, to znowu twierdzi, że to skarżący pozbawili jej lokal dostępu do ogrzewania, chociaż odrzuca ich propozycję doprowadzenia tego ogrzewania na ich koszt. Wobec tych niekonsekwencji, tym bardziej organ powinien koncentrować uwagę na okolicznościach jedynie istotnych, tj. opisie czynu sprawcy samowoli budowlanej, zatem na przedmiocie tego czynu, dacie jego dokonania i osobie sprawcy. Należało wyjaśnić i ustalić, czy rzeczywiście czynność wycięcia rur w mieszkaniach skarżących nie była (lub była) powiązana z wykonaniem przebudowy instalacji c.o. na indywidualną i czy odnosiła się do części instalacji wyłączonych z użytkowania przez zarządcę budynku lub wspólnotę mieszkaniową (tzw. odcięcie pionów w 1998r r.). W przypadku istnienia omawianego powiązania należało rozważyć znaczenie zalegalizowania przebudowy, gdyby usunięcie rur było jej elementem. Jak wiadomo skarżący temu przeczą i sami przekonują, że wycięcie rur nie było składnikiem zalegalizowanej przebudowy, lecz zdarzeniem osobnym. Wówczas należałoby rozważyć ich argumentację, że usunęli części instalacji, pozbawione dotychczasowej funkcji instalacji c.o. zgodnie z wolą wspólnoty i na żądanie wszystkich zainteresowanych mieszkańców (użytkowników instalacji), czy zatem rozbiórka części instalacji pozbawionej uprzednio w sposób trwały swej dotychczasowej użyteczności przez inne osoby, wymagała zgłoszenia właściwemu organowi. Czy rozbiórka dotyczyła więc wspólnej instalacji c.o., o ile wspólnota i zainteresowani mieszkańcy wyłączyli ją z wspólnego użytkowania i pozbawili dotychczasowej funkcji. Oceniając nadal zaskarżoną decyzję w aspekcie procesowym i w powiązaniu również z treścią decyzji organu I instancji należało, poza omówionym już naruszeniem w sposób istotny przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., dostrzec wadliwość samego rozstrzygnięcia w nawiązaniu do ustaleń przytoczonych w uzasadnieniu i zakreślonego przez sam organ przedmiotu sprawy.

Jak wiadomo, organ rozpatrywał sprawę samowolnej przebudowy instalacji c.o. przez skarżących oraz jednocześnie samowolnej rozbiórki wspólnej instalacji c.o. Z uzasadnienia decyzji mogło wynikać, że rozstrzyga ona część sprawy dotyczącą rozbiórki fragmentów pionów instalacji c.o. przebiegających przez mieszkania skarżących. Brak rozstrzygnięcia odnośnie pierwszego z wyróżnionych przedmiotów sprawy (chociażby przez umorzenie postępowania w tym zakresie) utrudniał zrozumienie znaczenia ogólnikowego nakazu zawartego w decyzji organu I instancji. Nakaz przywrócenia do stanu poprzedniego instalacji w mieszkaniach całego budynku nie odpowiadał, jak się wydaje, intencji organu, który zamierzał przymusić skarżących do umieszczenia w ich mieszkaniach z powrotem rur pionów wyciętych uprzednio jako zbędnych. Nakaz ten mógł być w trakcie postępowania egzekucyjnego rozumiany w rozmaity sposób, a na pewno szerzej od obowiązku, który w ocenie organu powinien obciążyć skarżących. Formułowanie obowiązku nałożonego na stronę w tak nieprecyzyjny sposób i umożliwiający nadmierne jej obciążenie, w sposób istotny narusza art. 107 § 1 k.p.a. Nie było przecież przeszkód do ustalenia stanu instalacji sprzed usunięcia rur, ustalenia, które z rur zostały usunięte bez związku z przebudową instalacji (o ile brak tego związku został ustalony), a następnie precyzyjne opisanie w rozstrzygnięciu treści obowiązku, tj. konkretnych czynności do wykonania przez skarżących. Orzeczony nakaz w zakresie podstawy materialnoprawnej pozostawał bez związku z wyznaczonym przez organ przedmiotem sprawy naruszał wskazaną podstawę. Wskazano już, że przedmiotem sprawy według organu była samowolna przebudowa. Powołał zaś podstawę dotyczącą rozbiórki. Według ówczesnego brzmienia art. 51 ust. 3 "W przypadku wykonywania robót budowlanych, polegających na rozbiórce obiektu lub jego części, właściwy organ w decyzji, o której mowa w ust. 2, może nakazać doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego". Omawiany nakaz nie tylko zatem posiadał cechy uznaniowości, ale przede wszystkim nie mógł być orzeczony bezpośrednio i samodzielnie, lecz w ciągu działań prawnych. Jak stanowił bowiem ust. 2 art. 51 "W razie niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 2, właściwy organ nakazuje....". Przepis wymagał więc najpierw nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności (art. 51 ust. 1 pkt 2). Trudność polegała, przy gramatycznej wykładni przepisu art. 51 prawa budowlanego, na ustaleniu konkretnej treści obowiązków, których wykonanie legalizowało rozbiórkę już wykonaną. Jednak organ nie wydał decyzji o nałożeniu obowiązku i dlatego nie mógł wydać decyzji możliwej do wydania dopiero w przypadku jego niewykonania. Wydaje się, że nałożenie obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego w celu zalegalizowania rozbiórki byłoby wewnętrznie sprzeczne, gdyby poszukiwać podstawy do wydania zaskarżonych decyzji w art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126). Dylematy stosowania prawa budowlanego w brzmieniu dotychczasowym nie mają zresztą znaczenia już nieaktualnego (patrz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw Dz. U. Nr 80, poz. 718), chociaż w odniesieniu do art. 51 ustawa nakazuje stosować nowe jego brzmienie (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane Dz. U. Nr 93, poz. 888).

Jak wynika z art. 28 ust. 1 prawa budowlanego, wszelka działalność, która odpowiada definicji robót budowlanych zawartej w art. 3 pkt 7 i która nie jest wymieniona w art. 29 lub 31 ust. 1, może być podjęta jedynie po uprzednim uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zwraca uwagę, że organy nie stwierdziły wyraźnie, do której kategorii robót budowlanych zaliczyły demontaż nieczynnych rur instalacji centralnego ogrzewania w budynku wielorodzinnym. W kolejno wydawanych decyzjach należy odnieść się wyraźnie do tego zagadnienia. Już wspomniano, że o ile w ocenie organów była to przebudowa budynku, to dlaczego stosowały przepisy dotyczące rozbiórki. Zachowała znaczenie utrwalona zasada, aby ocen odnośnie samego faktu dokonania samowoli, organ dokonywał według stanu prawnego z daty jej popełnienia. Dat tych organ również nie ustalił. Odnosząc się do wyrażonych w sprawie stanowisk stron należy wskazać, że dotychczasowe rozważania dotyczyły pośrednio i tego zagadnienia. Należy powtórzyć, że błędne było nadawanie pierwszoplanowego znaczenia kwestii wpływu działań skarżących na możliwość ogrzewania mieszkania uczestniczki. Trafnie jedynie skarżący zarzucili przedwczesność ustaleń organów, jakoby to oni byli sprawcami odcięcia dopływu ogrzewania do lokali położonych ponad lokalem na parterze. Będzie rzeczą organu ocena znaczenia ewentualnego ustalenia, że to wspólnota mieszkaniowa, a w tym wszyscy zainteresowani właściciele lokali, poprzez odcięcie dopływu ogrzewania z zamiarem trwałego wyłączenia części instalacji c.o. z użytku, doprowadziła tę część instalacji do stanu bezużyteczności i degradacji technicznej, co z tego punktu widzenia uzasadniało jej demontaż. Nie jest wykluczone ustalenie, że demontaż ten w mieszkaniu skarżących D. i Z. Ł. nie miał żadnego związku z kwestią ogrzewania lokalu uczestniczki. W nawiązaniu do argumentacji skargi J. i M. M. można wzmiankować, że niczym nie umotywowali zarzutu niewykonalności odtworzenia pionów, a ponadto, że prawo budowlane rozróżnia instalacje i urządzenia (będące obiektami budowlanymi, co zdezaktualizowało odmienne tezy prawne), a w końcu, że przepis art. 49 prawa budowlanego w starym brzmieniu w ogóle nie mógł mieć znaczenia prawnego w nin. sprawie, co wynika wprost z jego treści w powiązaniu z materiałem sprawy. O ile, jak twierdzą skarżący, demontażu pionów dokonali ponadto użytkownicy pozostałych lokali, zaś organ po uzupełnieniu ustaleń i ocen nie stwierdzi bezprzedmiotowości postępowania w sprawie, powinien od początku prowadzić postępowanie z udziałem wszystkich sprawców demontażu. Teoretycznie jedynie można wskazać na kolejną trudność w ocenach, gdyby się okazało, że demontaż początkowego odcinka pionów był legalny. Argumentacja powołana w pismach procesowych uczestniczki była, jak do tej pory, sprzeczna z dołączonymi do akt sprawy i pochodzącymi od niej dokumentami. Należy odróżnić tzw. odcięcie pionów, czyli chyba przerwanie dopływu do nich czynnika ogrzewczego, dokonane wyraźnie na żądanie uczestniczki oraz demontaż nieczynnych i zbędnych pionów, co nie wywołało niemożności ogrzewania jej mieszkania, skoro nie było przez te piony ogrzewane i miało nie być w ten sposób ogrzewane także w przyszłości. Demontaż pionów nie wywołał więc utraty ogrzewania dla mieszkania uczestniczki, zaś brak nadal tego

ogrzewania wynika z niewyrażenia zgody przez jej pełnomocników na propozycje darmowego doprowadzenia tego ogrzewania, czy to przez gminę, czy wspólnotę. Dowodem nieprawdziwości tych propozycji byłoby ich niezrealizowanie po wyrażeniu zgody przez uczestniczkę, nie są nim jej gołosłowne twierdzenia po odrzuceniu propozycji. Jest prawdą, że uczestniczka proponowała wykonanie odtworzenia pionów, które stały się zbędne dla ogrzewania mieszkań, jednak wówczas, gdy wspólnota i sąsiedzi zgodnie z jej wolą wyłączyli tę część instalacji z użytku. Zmiana zamiarów uczestniczki i odwołanie zgody na nieogrzewanie lokalu poprzez piony znajdujące się w mieszkaniach, nastąpiło po zrealizowaniu czynności przez osoby działające w oparciu o poprzednie oświadczenia uczestniczki i powinna ona obecnie uwzględnić także ich interesy. Wskazano już, że ta nadmiernie rozbudowana przez strony, czy wręcz zbędna argumentacja, dotycząca sporu pomiędzy uczestniczką a sąsiadami i pozostałą wspólnotą mieszkaniową, powinna być pomijana przez organ stosujący prawo budowlane, jako obojętna dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Organ powinien natomiast wykonać zalecenia zawarte w poprzednim wyroku sądu administracyjne oraz liczne wskazania zawarte powyżej.

Mając powyższe na uwadze i zgodnie z art. 135, art. 145 § 1 pkt 1) a i c) oraz art. 152 p.s.a., orzeczono jak na wstępie.