Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2088/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1
journal: Dz.U. 1971 nr 16 poz 156
law: Ustawa z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych  własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych
article: art. 8  ust. 2,  art. 87, 93  ust. 1,  art. 241  ust. 6
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi [...] w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Zgromadzenia [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Zgromadzenia [...] własności nieruchomości położonych w S. przy [...], oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...].

Wskazana decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 26 listopada 2009 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek Zgromadzenia [...] o stwierdzenie nabycia przez w/w Zgromadzenie prawa własności opisanej nieruchomości położonej w S. przy [...], na której posadowiony jest [...]. Przy czym w/w wniosek precyzuje żądanie zawarte w piśmie strony z dnia 15 kwietnia 2004 r. skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a dotyczące cofnięcia wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Urzędu Miasta W. – Wydział [...] z dnia [...] maja 1974 r. nr [...] oraz żądania przekazania sprawy Wojewodzie [...] w celu stwierdzenia przejścia własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Zgromadzenia na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1973 r. nr [...]. Minister decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w ostatecznej decyzji, jednakże nie rozpatrzył drugiej części wniosku, bowiem nie przekazał sprawy wg. właściwości Wojewodzie [...]. W tej sytuacji organ wojewódzki uznał, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 26 listopada 2009 r. oraz wskazał, że Urząd Miasta W. – Wydział [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1974 r. stwierdził, iż działki nr [...] (obecnie działki nr [...] z obrębu [...]) położone w S. przy ulicy [...] przekazuje się nieodpłatnie na własność [...] w W. Podstawę prawną w/w decyzji stanowił art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (Dz. U. Nr 16, poz. 156) oraz § 2 uchwały nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1973 r. w sprawie przekazania osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (M. P. Nr [...], poz. [...]). Stosownie do treści wniosku Zgromadzenia [...] z dnia [...] listopada 2009 r. w/w nieruchomości stanowiły jedynie część nieruchomości przekazanych na własność Zgromadzenia na podstawie wymienionej uchwały. Tak więc Zgromadzenie zażądało wydania kolejnej decyzji stwierdzającej przejście własności na rzecz Prowincji nieruchomości, stanowiących obecnie działki ewidencyjne nr [...], z obrębu [...], na której posadowiony jest [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Zgromadzenia [...] własności przedmiotowej nieruchomości, motywy rozstrzygnięcia podając w uzasadnieniu orzeczenia.

Odwołanie od wymienionej decyzji Wojewody wniosło Zgromadzenie [...], kwestionując jej prawidłowość.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając niniejsze odwołanie zważył, że zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. Rada Ministrów mogła w terminie do dnia 31 grudnia 1973 r. przekazać nieodpłatnie osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych na własność nieruchomości państwowe lub ich części położone na obszarze Ziem Zachodnich i Północnych, nieodpowiadające warunkom określonym w art. 1 ust. 1 tej ustawy, jeżeli były niezbędne do wykonywania celów religijnych. Na podstawie omawianego przepisu Rada Ministrów mogła więc przekazać na rzecz kościelnych osób prawnych nieruchomości, które w dniu 1 stycznia 1971 r. nie znajdowały się w wyłącznym faktycznym władaniu wspomnianych kościelnych osób prawnych. W wykonaniu wymienionego upoważnienia przyjęta została miedzy innymi wskazana uchwała Rady Ministrów nr [...], zgodnie z której § 1 nieruchomości lub ich części, położone na obszarze Ziem Zachodnich i Północnych, niezbędne do wykonywania celów religijnych, wymienione w drugim wykazie stanowiącym załącznik do uchwały, przekazuje się nieodpłatnie na własność kościelnych osób prawnych. Przy czym pod pozycją [...] tego wykazu wymieniona jest nieruchomość położona w S. przy ul. [...], na której znajduje się [...]. Jednocześnie stosownie do § 2 powołanej uchwały, stwierdzenie przejścia własności nieruchomości lub jej części, wymienionych we wspomnianym załączniku do uchwały, następuje w drodze decyzji właściwego wojewody (Prezydenta Miasta W.), określającej powierzchnię nieruchomości, jej oznaczenie w ewidencji gruntów oraz osobę prawną, na której własność przechodzi nieruchomość.

Wskazując na powyższe Minister zaważył, że w myśl art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji RP, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP). Przy czym należy mieć na uwadze również art. 93 Konstytucji RP, zgodnie z którym między innymi uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty. Mając w/w na względzie organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 241 ust. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie Konstytucji Rada Ministrów miała ustalić, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji, wymagają - stosownie do warunków określonych w art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji RP - zastąpienia ich przez rozporządzenia. Jednocześnie w celu realizacji art. 241 ust. 6 Konstytucji RP wydana została ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 1268). Zgodnie z art. 75 ust. 1 tej ustawy, z dniem jej wejścia w życie utraciły moc uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP, jeżeli zostały podjęte lub wydane bez upoważnienia ustawowego. Z kolei stosownie do art. 75 ust. 2 ustawy, z dniem jej wejścia w życie utraciły moc inne niż wymienione w art. 75 ust. 1 akty normatywne Rady Ministrów, Prezesa Rady Ministrów oraz ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP, jeżeli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym, z wyjątkiem rozporządzeń. Jednocześnie z dniem wejścia w życie ustawy utraciły moc rozporządzenia wydane przez organy inne niż wskazane w Konstytucji RP do wydawania rozporządzeń oraz wydane bez upoważnienia ustawowego (art. 75 ust. 3 ustawy). Rada Ministrów miała ogłosić w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski" do dnia 31 grudnia 2001 r. wykaz aktów prawnych, o których mowa w art. 75 ust. 1-3 ustawy. W wykonaniu tej dyspozycji wydane zostało obwieszczenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu uchwał Rady Ministrów, zarządzeń i innych organów administracji rządowej, które utraciły moc z dniem 30 marca 2001 r. (M.P. Nr 47, poz. 782). Obwieszczenie to podzielone zostało na dwie części: Część I - Uchwały Rady Ministrów, zarządzenia Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej bez upoważnienia ustawowego (która realizować miała art. 75 ust. 1 ustawy) oraz Część II - Uchwały Rady Ministrów, zarządzenia ministrów lub innych organów administracji rządowej oraz inne akty, podjęte lub wydane przed wejściem w życie Konstytucji, zawierające normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym, wykonującą art. 75 ust. 2 ustawy. Powołana uchwała nr [...] nie znalazła się w wyżej wymienionym wykazie. Jednakże, w ocenie Ministra, fakt nie ujęcia konkretnej uchwały w wykazie wydanym na podstawie art. 75 ust. 4 ustawy nie przesądza o tym, że zachowała ona moc obowiązującą, bowiem wykaz zawarty w obwieszczeniu ma charakter jedynie informacyjny - o utracie mocy obowiązującej poszczególnych aktów prawnych przesądzał bezpośrednio art. 75 ust. 1-3 ustawy, a nie umieszczenie lub nie danego aktu prawnego w wykazie. Zatem organ odwoławczy zauważył, iż koniecznym jest zbadanie czy uchwała nr [...] spełnia kryteria z art. 75 ust. 1- 2 ustawy, skutkujące utratą jej mocy obowiązującej. Przy czym wykluczyć należy zastosowanie art. 75 ust. 1 ustawy, albowiem wyżej wymieniona uchwała została wydana na podstawie upoważnienia ustawowego, to jest art. 2 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. Przechodząc do analizy art. 75 ust. 2 ustawy, Minister zwrócił uwagę na niejednoznaczność, użytego w tym przepisie sformułowania "inne niż wymienione w ust. 1 akty normatywne". Możliwym jest bowiem dokonanie dwojakiej wykładni tej frazy. Po pierwsze jako wykluczającej z dyspozycji art. 75 ust. 2 ustawy akty normatywne wskazane w ust. 1 co do rodzaju (zarządzenia i uchwały), po drugie jako odnoszącej się do aktów "innych niż podjęte bez upoważnienia ustawowego". Mając na uwadze przytoczone wyżej przepisy Konstytucji RP, a także pomocniczo sposób w jaki podzielone zostało na części wyżej wymienione obwieszczenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. Minister uznał, iż zasadnym jest przyjęcie drugiej z przedstawionych interpretacji. Zastosowanie bowiem pierwszej z wyżej wskazanych wykładni skutkowałoby pozostawieniem w mocy uchwał i zarządzeń, wydanych co prawda na podstawie upoważnienia ustawowego, ale zawierających normy o charakterze powszechnie obowiązującym, co pozostawałoby w ewidentnej sprzeczności z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Jednakże przy zastosowaniu art. 75 ust. 2 ustawy konieczne jest spełnienie dalszego warunku, polegające na tym, że akt zawierać musi normy o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym. Analizując uchwałę nr [...] organ II instancji wskazał, że znalazł się w niej przepis regulujący tryb stwierdzania przejścia własności nieruchomości (§ 2) oraz przepis wskazujący, że uchwały nie naruszają uprawnień najemców i dzierżawców w stosunku do nieruchomości (§ 3). Takie przepisy, adresowane do niezależnych od administracji podmiotów, zakwalifikować należy jako normy o charakterze powszechnie obowiązującym. Stwierdził zatem, iż skoro uchwała nr [...] wydana została na podstawie upoważnienia ustawowego oraz zawiera normy o charakterze powszechnie obowiązującym, to zastosowanie ma art. 75 ust. 2 ustawy, co w konsekwencji oznacza, że uchwała ta utraciła moc obowiązującą z dniem 30 marca 2001 r., to jest z dniem wejścia w życie tej ustawy. Zatem skoro wymieniona uchwała aktualnie nie obowiązuje, brak jest podstaw prawnych do wydania przez Wojewodę decyzji administracyjnej, której podstawą prawną byłaby wspomniana uchwała.

W konsekwencji przedstawionego stanowiska Minister, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy opisaną decyzję Wojewody [...], uznając ją za zasadną.

Skargę na powyższą decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Zgromadzenie [...] w W., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Kwestionowanemu orzeczeniu strona skarżąca w obszernej zarzuciła naruszenie:

- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na ziemiach Zachodnich i Północnych, jak również przepisów wykonawczych do tej ustawy tj. uchwały nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1973r. w sprawie przekazania osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych;

- prawa materialnego poprzez błędną interpretację przepisów art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw;

- prawa materialnego poprzez błędną interpretację przepisów art. 241 ust. 6 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 46 § 1 oraz art. 47 § 1 i § 2 jak również art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny,

- prawa procesowego w tym w szczególności art. 6, 7, 8, 12, 77 oraz 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji publicznej orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., mocą której umorzono postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Zgromadzenia [...] własności nieruchomości położonych w S. – z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte wskutek wniosku Zgromadzenia [...] z dnia [...] listopada 2009 r. dotyczącego żądania stwierdzenia przejścia własności działek nr [...] wchodzących w skład nieruchomości przekazanej Zgromadzeniu uchwałą Nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1973 r. w sprawie przekazania osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych.

Organy orzekające ustaliły, że przedmiotowe działki aktualnie oznaczone ewidencyjnie nr [...] (poprzednio działka nr [...]), nr [..] (poprzednio działka nr [...]), nr [...] (poprzednio działka nr [...]), nr [...] (poprzednio działka nr [...]) stanowią własność Powiatu S.

Jak wynika z materiału dokumentacyjnego Urząd Miasta W. – Wydział [...] decyzją z dnia [...] maja 1974 r. na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (Dz. U. Nr 16, poz. 156) oraz § 2 uchwały nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1973 r. w sprawie przekazania osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego, oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (M.P. Nr 57, poz. 325) stwierdził, ż nieruchomość położoną w S. przy ul. [...] oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz działkę nr [...] o pow. [...] m2 wraz ze znajdującymi się na nich budynkami, urządzeniami trwale z gruntem związanymi i innymi częściami składowymi nieruchomości, z prawem korzystania z drogi dojścia i dojazdu (dz. Nr [...]) do działki nr [...] i z drogi dojścia (dz. Nr [...]) do działki nr [...] przekazuje się nieodpłatnie na własność [...].

Zgromadzenie aktualnie żąda wydania kolejnej decyzji na podstawie art. 2 w/w ustawy i § 2 uchwały Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] grudnia 1973 r. stwierdzającej przejście własności na rzecz skarżącego pozostałej części nieruchomości, nieobjętej decyzją z dnia [...] maja 1974 r.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. Rada Ministrów może w terminie do dnia 31 grudnia 1973 r. przekazać nieodpłatnie osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych na własność nieruchomości państwowe lub ich części położone na obszarze Ziem Zachodnich i Północnych, nie odpowiadające warunkom określonym w art. 1 ust. 1, jeżeli są niezbędne do wykonywania celów religijnych. Na podstawie art. 2 w/w ustawy, została w dniu [...] grudnia 1973 r. podjęta przez Radę Ministrów uchwała Nr [...], zgodnie z którą nieruchomości państwowe lub ich części położone na obszarze Ziem Zachodnich i Północnych, niezbędne do wykonywania celów religijnych, wymienione w drugim wykazie stanowiącym załącznik do uchwały, przekazuje się nieodpłatnie na własność osób prawnych Kścioła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych (§ 1). Stwierdzenie przejścia własności nieruchomości lub ich części następuje w drodze decyzji właściwego wojewody (Prezydenta Miasta W.), określającej powierzchnię nieruchomości, jej oznaczenie w ewidencji gruntów oraz osobę prawną, na której własność przechodzi nieruchomość. Pod pozycją nr [...] wykazu stanowiącego załącznik do w/w uchwały wymieniono [...] w S. ul. [...], pow. [...].

Należy podnieść, że według Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r. obowiązującej w dacie podejmowania przez Radę Ministrów uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 1973 r. Rada Ministrów mogła podejmować uchwały w celu wykonania ustaw oraz czuwać nad ich wykonaniem (art. 32 pkt 8). Uchwały w świetle wówczas obowiązujących zasad konstytucyjnych stanowiły źródło prawa i takim źródłem prawa była uchwała Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] grudnia 1973 r.

W dniu 17 października 1997 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

Konstytucja jest najważniejszym aktem prawnym w systemie prawa i inne akty prawne muszą być z nią zgodne, zaś art. 8 ust. 2 Konstytucji dopuszcza możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji.

Konstytucja z 1997 r. przyjmuje przedmiotowo i podmiotowo zamknięty system źródeł prawa powszechnie obowiązującego przez przyjęcie i wyliczenie form aktów normatywnych oraz podmiotów upoważnionych do ich wydawania. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r. sygn. akt K25/99 jednoznacznie przyjął, że Konstytucja stanowi zamknięty system źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Według art. 87 Konstytucji źródłami prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, oraz rozporządzenia. Uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty (art. 93 ust. 1 Konstytucji).

Dodać należy, że art. 241 ust. 6 Konstytucji stanowi, że w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie Konstytucji Rada Ministrów miała ustalić, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed wejściem Konstytucji wymagają stosownie do art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji zastąpienia ich przez rozporządzenia i zobowiązana została do przedstawienia projektu Sejmowi.

Bezsporną okolicznością jest, że w terminie do dnia 17 października 1999 r., stosownie do powołanego przepisu Rada Ministrów nie ustaliła, które uchwały Rady Ministrów wymagają zastąpienia ich przez rozporządzenia. Ani Konstytucja, ani inny przepis prawny nie określiły, aby podjęta uchwała straciła moc prawną po upływie 2 lat od wejścia w życie Konstytucji. Stosownie jednak do art. 93 ust. 2 Konstytucji, nie może ona stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, gdyż źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1 Konstytucji – porównaj wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 lipca 2001 r. sygn. akt I SA 415/00).

Skoro aktualnie wymieniona uchwała nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa, to nie mogła być podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Takie umocowanie oznacza, że mogą oni odmówić zastosowania aktu niższego rzędu, jeżeli jest on sprzeczny z Konstytucją lub ustawą. Mogą również odmówić stosowania aktu, który nie jest konstytucyjnym źródłem prawa powszechnie obowiązującego.

Dodatkowo należy podnieść, iż przepis aktu wykonawczego (w niniejszej sprawie uchwała) wykraczający poza delegację ustawową i tym samym sprzeczny z ustawą nie może stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej. Działanie bowiem organu administracji publicznej w formie decyzji musi posiadać wyraźną ustawową podstawę prawną. Delegacja ustawowa zaś stanowi przeniesienie przez pewien organ władzy państwowej, prawa do wykonywania części jego kompetencji na inny organ.

W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu Rada Ministrów wykroczyła poza delegację ustawową wynikającą z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. upoważniającą ją do przekazania własności nieruchomości lub ich części położonych na obszarze Ziem Zachodnich i Północnych na rzecz osób prawnych w nim wymienionych, gdyż bez upoważnienia ustawowego na podstawie § 2 uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 1973 r. powyższe kompetencje przekazała właściwemu wojewodzie (Prezydentowi Miasta W.).

Zauważyć również należy, że w ustawie z dnia 23 czerwca 1971 r. nie wskazana została forma aktu normatywnego, którym Rada Ministrów może przekazać własność nieruchomości, a więc zgodnie z ówcześnie obowiązującą ustawą konstytucyjną aktem tym mogło być rozporządzenie.

W ocenie Sądu z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. wynika, że Rada Ministrów mogła wyłącznie w terminie do dnia 31 grudnia 1973 r. przekazać na własność nieruchomości w nim wymienione, na rzecz wymienionych osób prawnych. W związku z powyższym należy uznać, że przekazanie własności nieruchomości zgodnie z żądaniem skarżących byłoby niemożliwe.

W tej sytuacji Sąd uznał rozstrzygnięcia organów za prawidłowe.

Stosownie bowiem do przepisu art. 105 § 1 kpa, jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, to organ administracji publicznej powinien wydać decyzję o umorzenie postępowania.

Z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W piśmiennictwie przyczyny te dzieli się na podmiotowe i przedmiotowe.

Biorąc zaś pod uwagę wcześniejsze rozważania należy przyznać rację organom orzekającym, że w rozumieniu art. 105 § 1 kpa sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do wydania decyzji administracyjnej i z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Za błędne natomiast należy uznać stanowisko organów, że bezprzedmiotowość niniejszego postępowania wynika również z faktu, iż żądanie strony zostało rozstrzygnięte ostateczną decyzją z dnia [...] maja 1974 r. Należy bowiem zauważyć, że wniosek skarżącego dotyczył innych działek niż wymienione w tej decyzji, a więc nie zachodziła tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia. Powyższe jednak uchybienie nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, które Sąd uznał za prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.