Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 420/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 107, art. 262 par.1, art. 264 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust.3, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2015 roku sprawy ze skargi D. J. i M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. adwokatowi W. L. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., ul. [...]kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...], znak [...] wydane w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego działek, położonych w obrębie [...] , gmina [...] o numerach: [...] stanowiącej współwłasność ułamkową D. J. i M. J. (po ½ całości) i [...] stanowiącej współwłasność H. M. i L. M., na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wójt Gminy [...] wszczął, na wniosek D. J., postępowanie administracyjne w przedmiocie rozgraniczenia działek ewidencyjnych o nr [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina [...].

Następnie postanowieniem z dnia [...], znak [...] Wójt Gminy [...] obciążył D. J. i M. J. w ½ części oraz H. M. i L. M. w ½ części kosztami postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 6150 zł.

Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli D. J. oraz H. i L. M. D. J. podniosła, iż z postanowienia nie wynika jaka jest kwota do zapłaty przez nią i M. J. oraz czy mają ponieść odpowiedzialność solidarnie za nienależycie wykonaną pracę. Ponadto postanowienie zostało wydane wbrew zasadzie kosztów celowych i wbrew zasadom gospodarności. W aktach sprawy znajduje się bowiem oferta geodety o połowę tańsza. Z postanowienia nie wynika jakie faktycznie były poniesione koszty i co się na nie składa. Natomiast H. i L. M. w uzasadnieniu zażalenia wskazali, że kosztami rozgraniczenia powinna być obciążona wyłącznie D. J., gdyż rozgraniczenie nastąpiło na jej wniosek. Zakwestionowali nadto wysokość kosztów. Wskazali, że zostali poinformowani, iż koszty rozgraniczenia nie przekroczą kwoty 2800 zł. Dlatego niezrozumiałe jest dlaczego określono je w wysokości 6150 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] znak: [...]; [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości oraz rozstrzygając co do istoty sprawy:

- ustaliło wysokość kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości nr [...], z nieruchomością położoną w obrębie [...], gminie [...], oznaczoną w rejestrze gruntów jako działka nr [...], w kwocie 6150zł.,

- zobowiązało do poniesienia kosztów postępowania:

M. J., współwłaściciela działki nr [...] z udziałem wynoszącym ½ części – co do kwoty 1537,50 zł.;

D. J., współwłaścicielkę działki nr [...] z udziałem wynoszącym ½ części – co do kwoty 1537,50 zł.;

H. M. i L. M. współwłaścicieli działki nr [...] na zasadach małżeńskiej wspólnoty majątkowej – co do kwoty 3075 zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem D. J. i M. J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1271/13 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji i orzekł w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia oraz w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że za zasadne uznać należało zarzuty skargi, co do naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu organy administracji publicznej nie zebrały w sposób należyty i nie oceniły pełnego materiału dowodowego. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie nie dokonano bowiem analizy zasadności obciążenia stron kosztami postępowania w kwocie 6150 zł, tym bardziej, iż z załączonych do sprawy akt administracyjnych wynika, iż do organu administracji wpłynęły tańsze oferty wykonania prac geodezyjnych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...], znak [...]

1/ ustalił wysokość kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych nr ewidencyjnymi [...] i [...], położonymi w obrębie [...], gmina [...], w kwocie 6150 zł;

2/ zobowiązał do poniesienia kosztów określonych w pkt 1:

- M. J. współwłaściciela działki [...] z udziałem wynoszącym ½ części – co do kwoty 1537,50 zł;

- D. J. współwłaścicielkę działki [...] z udziałem wynoszącym ½ części – co do kwoty 1537,50 zł;

- H. M. i L. M. współwłaścicieli działki [...] na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej- co do kwoty 3075 zł;

3/ określił, że osoby zobowiązane do poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zobowiązane są je uiścić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, na wskazany rachunek bankowy;

4/ określił, że wysokość kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości obejmuje prace związane z ustaleniem przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami o nr [...] i [...] przeprowadzone w trakcie prac przygotowawczych, prac przeprowadzonych w trakcie ustalania przebiegu granic na gruncie oraz prac związanych ze sporządzeniem dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości i dokumentacji technicznej;

5/ określił, że wysokość kosztów postępowania ustalona została na podstawie faktury VAT z dnia [...], nr [...] wystawionej przez "A" z P.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli H. i L. M. oraz D. J. i M. J. W ocenie skarżących D. J. i M. J. pomimo ponownego rozpatrzenia sprawy nadal nie została wyjaśniona kwestia nadmiernych kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. Nie wyjaśniono nadto dlaczego zrezygnowano z wykonania usługi przez geodetę B. Z., który w roku 2012, za swoją pracę zażądał znacznie niższej kwoty. Strony zakwestionowały również sposób wykonania czynności geodezyjnych przez wskazanego geodetę, który przeprowadził je w sposób pobieżny i wybiórczy. Odmówił bowiem przyjęcia od strony zgromadzonej dokumentacji, nie wyznaczał żadnych punktów granicznych, czy oznaczeń. Z uwagi na powyższe wady sprawa rozgraniczenia została przekazana do sądu powszechnego.

Natomiast H. i L. M. oświadczyli, że nie wyrażają zgody na poniesienia kosztów związanych z przeprowadzonym postępowaniem rozgraniczeniowym. Koszty te powinny obciążyć w całości D. ., która była inicjatorem tego postępowania. Wskazali, że suma jaką mają ponieść w związku z przeprowadzonym postępowaniem jest dla nich bardzo wysoka Zarzucili nadto wadliwe przeprowadzenie czynności przez wyznaczonego geodetę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...]. Uzasadniając Kolegium wskazało, że z godnie z treścią art. 262 § 1 K.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony albo zostały poniesione w interesie albo na żądanie stron, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Natomiast w myśl art. 264 § 1 K.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz sposób i termin uiszczenia. Kolegium podniosło, że postępowanie rozgraniczeniowe toczy się nie tylko w interesie wnioskodawcy ale również w interesie właścicieli nieruchomości objętych tym postępowaniem. Interesem prawnym stron uczestniczących w postępowaniu rozgraniczeniowym jest bowiem ustalenie faktycznej i prawnej granicy pomiędzy sąsiednimi nieruchomościami. Tym samym koszty poniesione w tym postępowaniu są kosztami poniesionymi w interesie wszystkich stron tego postępowania. Organ odwoławczy wskazał nadto, że w myśl art. 152 Kodeksu cywilnego, właściciele gruntów sąsiadujących są obowiązani do współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych, co oznacza, iż koszty rozgraniczenia, koszty urządzenia i utrzymania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Na zasadność wyżej wyrażonego stanowiska wskazuje obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych, a w szczególności uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06. Z powyższych względów, zdaniem organu, żadna ze stron niniejszego postępowania rozgraniczeniowego nie może się uchylić od ich poniesienia.

Natomiast, co do kwestii wyboru uprawnionego geodety, jak i wysokości kosztów przeprowadzonego postępowania organ odwoławczy wskazał, że złożona wcześniej oferta wykonania przedmiotowych prac przez "B", opiewająca na najniższą kwotę nie została zrealizowana z przyczyn leżących po stronie oferenta. Mając powyższe na uwadze Wójt Gminy [...] w celu wyłonienia innych wykonawców zamówienia, najpierw, bezskutecznie, w drodze postępowania w trybie ustawy o zamówieniach publicznych, poprzez zamieszczenie oferty na stronie internetowej Urzędu Gminy [...]. Następnie poprzez indywidualne, listowne wystosowanie zaproszeń do biur geodezyjnych. Z pośród wszystkich podmiotów, do których wystosowano zaproszenie do złożenia oferty, tylko dwaj geodeci przedstawili konkretne oferty, z których oferta Gr. K. opiewała na najniższą kwotę. Tym samym organ odwoławczy uznał, że Wójt Gminy [...] dołożył należytej staranności w wyborze uprawnionego geodety, który przeprowadził prace rozgraniczeniowe, kierując się wysokością wynagrodzenia za przeprowadzone prace, jak i terminami załatwiania spraw, określonymi w ustawie kodeks postępowania administracyjnego.

Na powyższe postanowienie D. J. i M. J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie art. 31 ustawy z dnia Prawo geodezyjne i kartograficzne, art. 262 § 1 k.p.a. w zw. z art. 264 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez ich błędną interpretację, a w szczególności brak wykazania w uzasadnieniu sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części nakładającej na skarżących obowiązek zapłaty kwoty po 1537,50 zł każdy. Wnieśli nadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając ponowili argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 420/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t. j.)- dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia), czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając pod kątem opisanych wyżej kryteriów zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...], Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Rozstrzygając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności wskazać, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2015 poz. 520) – dalej: u.g.k., jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), a czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 u.g.k., wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Z powyższego wynika, iż zasadą jest, że postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości odbywa się przy udziale geodety, co wiąże się z powstaniem kosztów związanych z czynnościami dokonanymi przez wymieniony podmiot.

Ponieważ przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zawierają regulacji odnośnie do kosztów postępowania rozgraniczeniowego, koniecznym jest odwołanie w tej kwestii do przepisu art. 262 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej: K.p.a., który reguluje zasady dotyczące rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę a organ administracyjny.

Zgodnie z treścią art. 262 § 1 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

Natomiast w myśl art. 264 § 1 K.p.a. postanowienie ustalające wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, powinno być wydane jednocześnie z wydaniem decyzji.

Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 2 K.p.a.).

Dokonując rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy uwzględniać także przepisy art. 152 - 153 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 121) – dalej : k.c.

Pierwszy z powołanych przepisów określa, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; zaś koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

Natomiast przepis art. 153 k.c. określa hierarchie kryteriów, według których dokonuje się rozgraniczenia, w przypadku wystąpienia sporu granicznego.

W tym miejscu wskazać należy, że na gruncie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjny ukształtowały się dwa nurty, co do rozdziału kosztów rozgraniczenia nieruchomości w trybie administracyjnym.

Zgodnie z jednym kierunkiem przyjętej linii orzeczniczej koszty administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego obciążają jedynie wnioskodawcę. Bowiem tylko przepisy K.p.a., a nie przepisy prawa cywilnego, mogą być podstawą rozstrzygnięcia o kosztach administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Znajduje tu zatem zastosowanie ogólna zasada wynikająca z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., w myśl której koszty postępowania wszczętego na wniosek strony obciążają tę stronę, jako poniesione w jej interesie (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 1998r., II SA 1117/97; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2005r., IV SA/Wa 305/05, www.cbois.nsa.gov.pl).

Według drugiego kierunku orzecznictwa sądów administracyjnych koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny obciążać każdą ze stron tego postępowania i należy dokonać wyraźnego rozróżnienia interesu faktycznego w rozumieniu subiektywnym skarżącego (niebędącego wnioskodawcą rozgraniczenia) i interesu prawnego, o którym mowa w przepisie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. Interes prawny został określony zasadą dotyczącą rozgraniczania nieruchomości wyrażoną w przepisach art. 152 i 153 k.c., sprowadzającą się do tego, że postępowanie rozgraniczeniowe jest prowadzone w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości podlegających rozgraniczeniu, a koszty rozgraniczenia ponoszą strony po połowie. Zasada ta odnosi się również do postępowania administracyjnego, a znajduje odzwierciedlenie w powołanym przepisie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. Pojęcia interesu w poniesieniu kosztów postępowania w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. nie należy bowiem ograniczać jedynie do wąsko pojmowanych bezpośrednich korzyści w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, wyrażających się w inicjatywie wszczęcia tego postępowania, ale dotyczy ono również interesu prawnego wynikającego z przepisów ustawy (art. 152 i 153 k.c.), jakim jest ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1998r., II SA 479/98, www.cbois.nsa.gov.pl).

Powyższe rozbieżności zostały rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. I OPS 5/06 (www.cbois.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości została uregulowana w dwóch aktach prawnych – ustawie z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w Kodeksie cywilnym. Tak w postępowaniu cywilnym, jak administracyjnym, zarówno sąd powszechny, jak i organ administracji są obowiązani stosować te same zasady, co wynika z porównania art. 152 i 153 k.c. i art. 31 ust. 2 – 4 i art. 34 ust. 1 i 2 u.g.k. Z przepisów tych wynika, że dokonując rozgraniczenia nieruchomości, należy w pierwszej kolejności mieć na względzie stan prawny nieruchomości (art. 153 zdanie pierwsze k.c.), co w art. 31 ust. 2 u.g.k. konkretyzuje się w ten sposób, że przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Wszystko to są dowody pozwalające na ustalenie stanu prawnego granic nieruchomości. Tak więc nakaz uwzględnienia stanu prawnego przez organ prowadzący postępowanie administracyjne wynika z obowiązku przeprowadzenia dowodów, które pozwalają na jego ustalenie. Jeżeli nie da się ustalić stanu prawnego nieruchomości (nie ma dowodów pozwalających na jego ustalenie lub są one niewystarczające albo sprzeczne – art. 31 ust. 3 u.g.k.), należy ustalić granice według "ostatniego spokojnego stanu posiadania" (art. 153 zdanie pierwsze in fine k.c.). Uwzględnienie tego kryterium następuje przez przeprowadzenie wskazanych środków dowodowych: także w postępowaniu administracyjnym "ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy" (art. 31 ust. 3 in fine u.g.k.). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych należy dążyć zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym, do zawarcia ugody przez strony (art. 153 zdanie drugie k.c. i art. 31 ust. 4 u.g.k.). Jeżeli nie jest możliwe ustalenie granic według stanu prawnego lub według stanu posiadania, a strony nie zawrą ugody, ustalenie granic należy do sądu, który czyni to uwzględniając wszelkie okoliczności i może jednemu z właścicieli przyznać odpowiednią dopłatę pieniężną (art. 153 zdanie drugie in fine k.c.). Jeżeli w postępowaniu administracyjnym nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do rozgraniczenia w drodze decyzji, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie, który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i 2 u.g.k.). Uregulowanie to oznacza, że w takim wypadku postępowanie administracyjne ogranicza się do przygotowania wstępnego materiału dowodowego dla sądu. Konsekwentnie więc należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c., stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że udział w postępowaniu administracyjnym jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Ostatecznie, koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c., tj. po połowie.

Powołana uchwała jest tzw. uchwałą konkretną, bowiem podjęta została w następstwie wniesienia konkretnego pytania prawnego na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. Niewątpliwie uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.). Ponadto, ma ona tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. Moc wiążącą ma stanowisko zawarte w sentencji uchwały. Poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu pozbawione są mocy wiążącej, jeśli nie mają bezpośredniego związku z "zajętym stanowiskiem". Mają one jednak moc wiążącą, w takim zakresie, w jakim pozostają w bezpośrednim związku z tym stanowiskiem.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że przedmiotem sporu jest zasadność obciążenia skarżących łączną kwotą 3 075 zł (po 1 537,50 zł każdego ze skarżących), stanowiącą połowę kosztów, przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. W przekonaniu skarżących koszty tego postępowania zostały ustalone w nadmiernej wysokości, co wynikało z rezygnacji przez organ I instancji, ze złożonej wcześniej przez innego geodetę oferty, opiewającej na kwotę o połowę niższą. Ponadto w ocenie skarżących przeprowadzone przez geodetę czynności rozgraniczające przeprowadzone zostały wadliwie, na podstawie wybiórczej analizie dokumentów, z pominięciem wniosków skarżących. Zdaniem skarżących decyzja ustalająca koszty tego postępowania nie zawiera również dokładnych wyliczeń, popartych stosownymi dowodami, wskazujących z czego wynikają ustalone koszty geodety za poszczególne czynności. Skarżący zakwestionowali także możliwość wyboru geodety w trybie przepisów określonych w ustawie o zamówieniach publicznych.

W ocenie Sądu powyżej przedstawione stanowisko skarżących jest nieprawidłowe.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu art. 262 § 1 w zw. z art. 264 K.p.a. wskazać należy, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek skarżącej – D. J. z dnia [...], która kwestionowała przebieg granicy pomiędzy działkami o nr ew. [...] i [...], położonych w obrębie [...], gmina [...].

Zgodnie z powołanym już wcześniej art. 153 k.c. rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Tym samym należało uznać, że skoro skarżąca zakwestionowała przebieg granicy, to pomiędzy właścicielami w/w nieruchomości istniał spór graniczny, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tym samym tego sporu. Z powyższych względów należy stwierdzić, że przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli rozgraniczanych działek o nr ew. [...] i [...], co oznacza, iż wszyscy oni są zobowiązani do udziału w tych kosztach, bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania.

W tej sytuacji organy administracji publicznej zasadnie uznały, że koszty przedmiotowego postępowania, ustalone na kwotę 6 150 zł, winny zostać rozłożone po połowie na współwłaścicieli działki ewidencyjnej nr [...] – D. J. i M. J. (po 1 537,50 zł na każdego ze współwłaścicieli) oraz na właścicieli działki ewidencyjnej nr [...] – H. M. i L. M. (właścicieli działki na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej).

Niezwykle istotna dla rozpoznawanej sprawy jest okoliczność, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1271/13, który zapadł po pozytywnym rozpoznaniu skargi D. J. i M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] znak: [...]; [...], zawarł wskazania i wytyczne, co do dalszego rozpoznania niniejszej sprawy przez organ. W myśl natomiast art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponadto, stosownie do art. 170 powołanej wyżej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ocena prawna zawarta w wyroku WSA z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1271/13 oraz wskazania dotyczące dalszego sposobu rozpoznania sprawy były zatem wiążące zarówno dla organów, jak i są wiążące obecnie dla sądu, rozstrzygającego sprawę ponownie.

W powyższym wyroku sąd stwierdził, iż "nietrafny jest zarzut skarżących obciążenia ich w całości kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Organ odwoławczy zasadnie przyjął, powołując się na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, iż organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami nieruchomości. Organ ten wydając postanowienie prawidłowo wskazał, że kosztami rozgraniczenia należy obciążyć zarówno skarżących jak i właścicieli sąsiadującej nieruchomości".

Oznacza to, iż na wcześniejszym etapie sporu między organem, a stronami postępowania rozgraniczeniowego zostało już prawomocnie przesądzone, że kosztami rozgraniczenia należy obciążyć zarówno D. J. i M. J. oraz właścicieli sąsiadującej nieruchomości.

W związku z powyższym za niezasadne należało uznać podniesione zarzuty, co do naruszenia art. 262 § 1 i art. 264 K.p.a. Powstałe bowiem, w związku z przeprowadzonym postępowaniem rozgraniczeniowym koszty, zostały poniesione w interesie skarżących, a ich wysokość, strony zobowiązane do ich pokrycia, jak i termin zapłaty zostały określone w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organy administracji wskazały, jakie czynności upoważnionego geodety, składały się na wysokość ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

W powołanym wyżej wyroku z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1271/13 sąd zobowiązał organ administracji rozpoznający ponownie sprawę, aby zapoznał się z treścią dokumentacji związanej z postępowaniem ofertowym, a następnie rozważył czy racjonalne i uzasadnione były koszty przyjęte w zaskarżonym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]. Zalecił również organowi wyjaśnienie, jakie były przyczyny wybrania spośród kilku zgłoszonych ofert właśnie oferty, w której wynagrodzenie geodety ustalono na kwotę 5000 zł. netto + 23 % VAT, także odniesie się do zarzutu stron, iż przed wydaniem postanowienia pouczono je, że koszty rozgraniczenia będą dwukrotnie niższe. Za istotne sad uznał ponadto wskazanie i uzasadnienie przez organ przyczyny nieprzyjęcia do realizacji oferty, która przewidywała niższe koszty rozgraniczenia nieruchomości.

W ocenie sądu, rozpoznającego obecnie sprawę, powyższe zalecenie wynikające z wyroku sygn. akt III SA/Łd 1271/13 zostały wykonane przez organ w toku ponownego rozpatrzenia sprawy.

Dlatego też, nietrafnym okazał się również zarzut naruszenia art. 31 ust. 1 u.g.k., zgodnie z którym czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W niniejszej sprawie, stosownie do dyspozycji w/w przepisu, przeprowadzone przez "A" z siedzibą w P. postępowanie rozgraniczeniowe, zostało wykonane na podstawie załączonej do akt sprawy umowy z dnia [...], zawartej pomiędzy Wójtem Gminy [...] a geodetą uprawnionym G. K. (akta administracyjne – k. bez numeru). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w sprawach dotyczących rozgraniczenia to na organie administracji spoczywa obowiązek wskazania i upoważnienia geodety, a przepisy regulujące postępowanie rozgraniczeniowe nie nakładają na organ obowiązku dopuszczenia stron do udziału w procedurze wyboru geodety dokonującego czynności ustalenia przebiegu granic. Nie określają także trybu wyłonienia podmiotu, który przeprowadzi prace rozgraniczeniowe. Wybór konkretnego geodety dokonany przez organy podlega jedynie ogólnej kontroli Sądu pod kątem prawidłowości (dysponowanie odpowiednimi uprawnieniami, sposób wyboru oferty). Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż w celu wyłonienia wykonawcy prac rozgraniczeniowych, Wójt Gminy [...] podejmował czynności polegające na : zamieszczeniu, w trybie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. prawo zamówień publicznych (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 907), zaproszenie do składania ofert na stronie internetowej Urzędu Gminy [...], jak i wystosowaniu indywidualnych, pisemnych zaproszeń do 7 podmiotów świadczących usługi geodezyjne. W odpowiedzi na powyższe działania organ otrzymał dwie konkretne oferty, z których oferta złożona przez geodetę G. K. opiewała na najniższą kwotę. Tym samym w ocenie Sądu, Wójt Gminy [...] dołożył należytej staranności w wyborze uprawnionego geodety, który przeprowadził prace rozgraniczeniowe, kierując się wysokością wynagrodzenia za przeprowadzone prace, jak i terminami załatwiania spraw, określonymi w ustawie kodeks postępowania administracyjnego.

Natomiast, co do zarzutu skarżących dotyczącego rezygnacji przez Wójta ze złożonej wcześniej, tańszej oferty "B" z siedzibą w S, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, co do braku możliwości przymuszenia w/w podmiotu do zawarcia umowy o wykonanie prac rozgraniczeniowych przedmiotowych nieruchomości. Samo złożenie oferty nie stanowi bowiem zobowiązania oferenta do wykonania zamówienia. Z akt sprawy wynika, że w/w podmiot, pomimo złożonej oferty, nie stawił się w wyznaczonym dniu celem podpisania umowy. Pismem z dnia [...]., przesłanym za pośrednictwem pocztowej skrzynki elektronicznej, poinformował że nie jest obecnie w stanie przyjąć przedmiotowego zlecenia (akta administracyjne – k. bez numeru). Powyższe oznacza, iż rezygnacja z przedstawionej oferty przez geodetę uprawnionego B. Z., nie była arbitralną decyzją organu administracji, lecz wynikała z woli oferenta.

Sąd za bezzasadne uznał także pozostałe zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 10 , art. 77 i art. 107 K.p.a. Wydając zaskarżone postanowienie organy administracji publicznej uczyniły zadość obowiązkom wskazanym w powołanych przepisach, w szczególności działając na podstawie obowiązujących przepisów prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, zebrały i oceniły materiał dowodowy, zapewniły stronom czynny udział w toczącym się postępowaniu administracyjnym przed organami obu instancji oraz w sposób wyczerpujący uzasadniły motywy wydanego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).

b.a.