Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 140/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant ref.-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/B. Popowska /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E. Makosz-Frymus MW


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 ze zm.) w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44 poz. 432), obciążył W. D. –[...] karą pieniężną w kwocie 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 64 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] r. i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...].

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik odwołującego się zakwestionował prawidłowość ważenia pojazdu i brak możliwości ponownego ważenia, prawidłowość legalizacji zastosowanego urządzenia pomiarowego oraz zgodność z art. 2 Konstytucji norm technicznych wynikających z przepisów wykonawczych do prawa o ruchu drogowym oraz kar wprowadzonych, na mocy zmienionej ustawy o drogach publicznych, za przewozy pojazdami nienormatywnymi. Zaskarżona decyzja, zdaniem odwołującego się, narusza szereg przepisów kpa; została wydana pomimo braku postanowienia o wszczęciu postępowania, w związku z czym odwołującemu uniemożliwiono czynny udział w postępowaniu (art. 10 kpa). Poprzez odmowę zważenia pojazdu naruszono zasadę wynikającą z art. 8 kpa. Skąpe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 107 kpa oraz art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40 b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kara pieniężna została nałożona w dniu [...] r. na przejściu granicznym w [...], po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi, masy całkowitej i wymiarów ciągnika marki [...] nr rej. [...] oraz naczepy typu [...] nr rej. [...], należących do [...] i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu RPT 98-142 posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia 15 stycznia 2002 r. nr 95/173/02, wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze. Wagi typu RPT 98-142 zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar decyzją z dnia 8 czerwca 1998 r. nr ZT 488/98. Natomiast pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego znak fabryczny D 97 1.1.43 posiadającego ważne świadectwo legalizacji z dnia 19 czerwca 2002 r. nr 95/1935/2001, wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze.

Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40 b ust. 2 i art. 13 ust. 2 b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji przedstawił techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg, a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność kwestionowania wyniku ważenia, a powtórzenie pomiaru nie jest potrzebne. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie ważenie było prawidłowe, a jego wynik odzwierciedlał faktyczny stan pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi krajowej. Protokół z dnia [...] r. nr [...] stanowi formalny dowód faktycznych nacisków na osie pojazdu.

Wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2 a i 2 b, art. 40 b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Ponadto pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 78, art. 107 § 1 i § 3 kpa.

W uzasadnieniu zarzutów przytoczono okoliczności podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzut niezgodności przepisów wykonawczych do Prawa o ruchu drogowym z Konstytucją RP.

Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane, między innymi, za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w krajach lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.

Z kolei art. 13 ust. 2 "a" stanowił, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość, w myśl ust. 2 "b" powołanego artykułu, określał załącznik do ustawy.

Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44 poz. 432), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia. W związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nałożył na skarżącego, zgodnie z załącznikiem do ustawy o drogach publicznych, karę pieniężną w wysokości 720 zł. Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zarzuty skarżącego sprowadzają się do kwestionowania poprawności ważenia, a w szczególności odmowy ponownego zważenia pojazdu oraz sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej.

Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT 98-142 przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiadała ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 15 stycznia 2002 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążania osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 8 czerwca 1998 r. nr ZT 488/98. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego stalowego tzw. ruletki posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 19 czerwca 2001 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.

Wydając świadectwo legalizacji wagi Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40), które między innymi określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przebieg ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia), a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2% zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyśpieszenia w granicach prędkości od 2 do 6 km/h.

Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszeniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998 r., sygn. II SA 1409/97).

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego dotyczących rzekomych uchybień w sposobie ważenia pojazdu i odmowie powtórnego jego ważenia.

W protokole z dnia [...] r. nr [...] ani też w dokumencie zatytułowanym "Raport ważenia pojazdu" nie ma żadnych zastrzeżeń kierowcy co do przebiegu czynności ważenia. Protokół ma charakter dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 kpa). Protokół ten nie został sprostowany, ani nie przeprowadzono przeciwko temu dokumentowi dowodów. Należy zatem uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenia w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia, a także wskazane wyżej świadectwo legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru.

Nie znajduje także uzasadnienia zarzut skarżącego, że nie mógł brać czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Z uwagi na specyfikę postępowania obiektywnie niemożliwym stało się doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), jak i umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz złożenia ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa). W dniu [...] r. doręczono decyzję nr [...] z dnia [...] r. Naczelnika Urzędu Celnego w [...] i w zakreślonym terminie skarżący wniósł odwołanie, które zostało przez organ II instancji rozpatrzone.

Ponadto należy zauważyć, że w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron, zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Okoliczności faktyczne utrwalone w protokole nr [...] i dokumencie "Raport ważenia pojazdu" mogły być przez organ I instancji uznane za udowodnione z uwagi na okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa (art. 81 in fine kpa). Organ odwoławczy prowadzi postępowanie merytoryczne i art. 140 kpa nie stanowił o ograniczeniu praw strony. Pełnomocnikowi skarżącego doręczono odpis postanowienia z dnia [...] r. nr [...] Dyrektora Izby Celnej w [...] o wyznaczeniu, na podstawie art. 123, art. 124 § 1, art. 35 § 3 i art. 36 § 1 kpa, nowego terminu dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, licząc od dnia otrzymania postanowienia oraz pismo informujące o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, prawie do przeglądania akt, sporządzania z nich notatek i odpisów (art. 10 § 1, art. 73 § 1 kpa).

Nie ulega wątpliwości, że pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu należy oceniać nie na danym etapie postępowania, lecz w całym postępowaniu. Wobec możliwości zgłaszania wniosków i prezentacji dowodów w merytorycznym postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Celnej należycie ocenił dowody w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa).

Brzmienie art. 13 ust. 2 "a" ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23.04.1999 r. sygn. II SA 1838/98; wyrok NSA z 13.05.1998 r. sygn. II SA 358/98; wyrok NSA z 15.01.1998 r. sygn. II SA 1189/97; wyrok NSA z 23.01.1998 r. sygn. II SA 1327/97).

Nie znajdują uzasadnienia zarzuty podniesione w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia [...] r. Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz.U. z 2001 r. nr 63 poz. 636 ze zm.) przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed wejściem w życie ustawy, niespełniające jej przepisów, mogą nadal być legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów lecz, nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. Natomiast art. 29 cyt. ustawy stanowi, że do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez 1 rok od dnia wejścia w życie ustawy. Decyzje administracyjne w niniejszej sprawie wydane zostały w dniu [...] r. i [...] r., a więc w terminie określonym w art. 29 ustawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa i jest zasadne.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 cytowanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

/-/B. Popowska /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E. Makosz-Frymus

MW