Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 790/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Z. F. i A. T. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1978 r., nr [...] Naczelnik Dzielnicy K. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K., gm. kat. B., obręb [...], obj. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność J.F..

Decyzją z dnia [...] maja 1978 r., nr [...] Prezydent Miasta K. w pkt 1) utrzymał w mocy ww. decyzję Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] kwietnia 1978 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K., gm. kat. B., obręb [...], obj. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność J.F., w pkt 2) uchylił ww. decyzję z dnia [...] kwietnia 1978 r. w części dotyczącej odmowy wywłaszczenia pozostałej przy właścicielce działki nr [...] i orzekł o wywłaszczeniu działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawę w zakresie przydzielenia działki zamiennej o charakterze budowlanym oraz wyrównania odszkodowania za działkę nr [...] po potrąceniu wartości ewentualnej działki zamiennej.

Decyzją z dnia [...] czerwca 1978 r., nr [...] Naczelnik Dzielnicy K. przyznał J.F. prawo użytkowania wieczystego do działki zamiennej o charakterze budowlanym położonej w K. tytułem odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją z dnia [...] maja 1978 r. oraz orzekł o odszkodowaniu za składniki gruntu znajdujące się na działce [...] o pow. [...] m2, obj. [...], obręb [...] w kwocie [...] zł.

Pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. S.F. (spadkobierca wywłaszczonej właścicielki przedmiotowej nieruchomości - J.F.) wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 1978 r., nr [...].

Rozpatrując sprawę Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.

Organ nadzoru podniósł, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz przyznania z tego tytułu odszkodowania dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64) i przywołał treść przepisów tej ustawy znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie.

Organ wskazał, że wnioskodawcą wywłaszczenia była Dyrekcja Rozbudowy Miasta K. III w K., a zatem została spełniona przesłanka z art. 2 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, bowiem z wnioskiem wystąpił podmiot uprawniony.

Jak wynika z wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] października 1977 r. oraz uzasadnienia nadzorowanej decyzji z dnia [...] kwietnia 1978 r. celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości położonej w K., gm. kat. B., obręb [...], obj. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, była przebudowa ulicy [...], co niewątpliwie stanowiło cel użyteczności publicznej.

Niezbędność zawnioskowanej do wywłaszczenia nieruchomości potwierdzona była decyzją Zarządu Rozbudowy K. z dnia [...] listopada 1977 r., znak [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji.

Kwerenda materiału archiwalnego nie wykazała ww. decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1977 r., odnoszącej się do rozbudowy ul. [...] w K. Minister wskazał, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, niemożność odszukania przez organ nadzorczy określonego dokumentu, w przedmiotowej sprawie ponad 40 lat po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego, nie oznacza, iż taki dokument nie funkcjonował w obrocie prawnym, w szczególności jeżeli na jego istnienie wskazują inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania. Jakkolwiek w aktach sprawy nie zachowała się ww. decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji potwierdzająca niezbędność wywłaszczenia nieruchomości na wskazany cel, to została wzmiankowana w wielu dokumentach znajdujących się w aktach archiwalnych przedmiotowej sprawy m.in. w zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 1978 r., co wskazuje że funkcjonowała ona w obrocie prawnym. W przypadku wywłaszczenia w celu realizowania tak wielkiego przedsięwzięcia, tj. przebudowy ul. [...] w K., decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji mogła zostać podłączona do każdej indywidualnej sprawy, która mogła być przedmiotem odwołania, czy oceny nadzorczej. Organ wskazał, że decyzje (o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji) wydawane były w oparciu o plany zagospodarowania przestrzennego, z którymi musiały być one zgodne, co wynika z obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1975 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.). W sytuacji, gdy kontrolowane orzeczenie zawiera dane indywidualizujące tę decyzję (datę, numer), a akta archiwalne się nie zachowały, nie ma żadnych racjonalnych argumentów pozwalających na podważenie faktu jej istnienia i formułowanie wniosków, że stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu orzeczenia wywłaszczeniowego nie są oparte na prawdzie. Brak dowodów pozwalających na podważenie konstatacji o funkcjonowaniu w obrocie prawnym decyzji o lokalizacji inwestycji celu użyteczności publicznej na przedmiotowym terenie powoduje, że zbędne jest prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego mającego na celu zbadanie, czy obowiązujący wówczas dla tego terenu plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał możliwość realizacji powyższego celu, a w konsekwencji czy realizacja tego celu na wywłaszczonym gruncie była z tym planem zgodna (por. wyrok WSA w Warszawie z 7.05.2013 r. sygn. I SA/Wa 2434/12, publ. CBOSA).

Ponadto w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 1978 r., nr [...] zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji budowlanej przebudowy ul. [...].

Podstawę do opracowania planu realizacyjnego, na mocy § 17 ust. 1 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] października 1969 r. (M.P. z 1969 r. Nr [...], poz. [...]) stanowiły ustalenia miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Co więcej, z nadesłanej przez wnioskodawcę niniejszego postępowania kopii pisma Biura Planowania Przestrzennego z dnia 18 lutego 1978 r., skierowanego do J.F. wynika, że działka nr [...] (z podziału której powstały m.in. działki nr [...], [...] i [...]) została objęta planem zagospodarowania przestrzennego [...] Zespołu Miejskiego, zatwierdzonym Uchwałą Rady Narodowej Miasta K. Nr [...] w dniu [...] czerwca 1977 r. Zatem niezbędność i odpowiedniość wywłaszczanej nieruchomości ustalano nie w chwili wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i wydania decyzji wywłaszczeniowej, lecz wcześniej, mianowicie w chwili uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, ustalającego dla tej nieruchomości ściśle określone przeznaczenie i uwzględniającego jej dotychczasowy charakter. Zaś przepisy ww. ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. regulowały jedynie końcowy etap realizacji określonego wcześniej planu zagospodarowania i nie pozwalały na podważenie ustaleń - w tym ustaleń dotyczących niezbędności i odpowiedniości - dokonanych w planie zagospodarowania przestrzennego. Jedynie na marginesie organ wskazał, iż z pisma Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] kwietnia 1978 r. wynika, że przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza potwierdziła niezbędność nieruchomości na wskazany cel.

Biorąc pod uwagę powyższe Minister stwierdził, że w niniejszej sprawie organ wywłaszczeniowy dysponując zgodną z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego decyzją o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji miał podstawy do uznania niezbędności i odpowiedniości przedmiotowej nieruchomości dla realizacji celu wskazanego we wniosku o wywłaszczenie. Została zatem spełniona przesłanka z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Organ wskazał, że w aktach archiwalnych nie odnaleziono oferty dobrowolnej sprzedaży przedmiotowej nieruchomości skierowanej do J.F., natomiast jej nieuwierzytelnioną kopię załączył do wniosku inicjującego postępowanie nadzorcze spadkobierca J.F. Fakt przeprowadzenia rokowań potwierdza wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...] października 1977 r., gdyż z jego treści wynika, iż dołączono do niego kopie ofert skierowanych do właścicieli około 60 zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości. Powyższe oznacza, iż brak w aktach sprawy wywłaszczeniowej oferty dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości nie może być dowodem na to, że taki dokument nie istniał w ogóle.

Powyższe nie było zresztą kwestionowane przez byłą właścicielkę nieruchomości, która na rozprawie wywłaszczeniowej w dniu [...] listopada 1977 r. zażądała jedynie, objęcia wywłaszczeniem parceli nr [...].

W związku z powyższym organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie spełniony został wymóg wskazany w art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, czyli konieczność przeprowadzenia rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego.

Dyrekcja Rozbudowy Miasta K. III wnioskiem z dnia [...] października 1977 r. wystąpiła o wywłaszczenie m.in. nieruchomości położonej w K., gm. kat. B., obręb [...], obj. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność J.F..

Pismem z dnia 12 listopada 1977 r. Naczelnik Dzielnicy K. zawiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w stosunku do przedmiotowych nieruchomości oraz o wyznaczeniu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej na dzień [...] listopada 1977 r. w miejscu położenia nieruchomości oraz na dzień [...] listopada 1977 r. w siedzibie organu. Zawiadomienie zostało rozesłane do właścicieli nieruchomości przeznaczonych do wywłaszczenia pod planowaną rozbudowę ul. [...]. Ponadto, jak wynika z ww. zawiadomienia, wysłano je również do Biura Ogólnoorganizacyjnego w celu wywieszenia na tablicy ogłoszeń.

Minister ustalił, że rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza odbyła się w dniu [...] listopada 1977 r. Ze znajdującego się w aktach archiwalnych sprawy protokołu wynika, że na rozprawę stawili się przedstawiciel Urzędu Dzielnicowego K., przedstawiciel inwestora oraz niektórzy właściciele zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości, w tym także J.F.. Natomiast w rozprawie nie uczestniczył biegły rzeczoznawca. Niemniej jednak w aktach archiwalnych znajduje się m.in. opinia biegłego rzeczoznawcy do spraw wywłaszczeń w zakresie budownictwa z listy Prezydium Miasta K. - inż. E. S., sporządzona w październiku 1977 r., zawierająca wyliczenia wartości gruntu, a także opinia biegłego rzeczoznawcy do sprawy wywłaszczeń w zakresie rolnictwa z listy Prezydenta Miasta K. - inż. T. Z. (brak daty sporządzenia), zawierająca wyliczenia wartości składników rolnych. Powyższe oznacza, iż w niniejszej sprawie biegli, mimo że nie brali udziału w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, to brali udział w postępowaniu poprzez sporządzenie operatów szacunkowych.

Podstawą przyznania odszkodowania za przedmiotowy grunt był art. 8 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 9 ww. ustawy wysokość stawki odszkodowania za grunty wymienione w ust. 1, 2 i 8 pkt 1 lit. b, położone na określonych obszarach, ustala naczelnik powiatu na podstawie wytycznych wojewody; wojewoda może w przypadkach gospodarczo uzasadnionych podwyższyć na wniosek naczelnika powiatu odszkodowanie za 1 m2 gruntu na określonych obszarach najwyżej do 10-krotnej stawki; odszkodowanie nie może przekroczyć przeciętnej ceny rynkowej, a jeżeli chodzi o grunty rolne stanowiące wyłączne źródło utrzymania właściciela - cen, jakie kształtują się w obrocie między rolnikami. Organem właściwym do ustalenia wysokości stawki odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości byli naczelnicy dzielnic.

Zgodnie z treścią zarządzenia Nr [...] Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] stycznia 1974 r. w sprawie cen gruntu w przypadku ich wywłaszczania, stawka odszkodowania dla gruntów położonych w III strefie pośredniej miasta K. wynosiła [...] zł/1m2, natomiast o położeniu przedmiotowych działek w III strefie pośredniej rozstrzygnęło zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 1974 r. o podziale miasta K. na strefy.

Wobec powyższego wysokość przyznanego J.F. odszkodowania za grunt została ustalona poprzez przemnożenie łącznej powierzchni wywłaszczonych działek ([...] m2, na co złożyły się działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2) przez obowiązujące stawki odszkodowania ([...] zł), co dało kwotę [...] zł.

Ponadto z uzasadnienia decyzji z dnia [...] kwietnia 1978 r. wynika, iż organ przyznał również odszkodowanie za budynek mieszkalny ([...] zł), budynek gospodarczy ([...] zł) oraz składniki budowlane ([...] zł).

W trakcie poszukiwań materiału dowodowego nie uzyskano operatu szacunkowego biegłego rzeczoznawcy dotyczącego budynków i składników budowlanych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Jednakże brak poszczególnych dokumentów, spowodowany bądź upływem czasu, bądź zaginięciem nie może stanowić podstawy do twierdzenia, iż ich w ogóle nie było, a tym samym do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Brak kompletnych akt archiwalnych powoduje, że nie można dokonać pełnej oceny postępowania i ustalić, że było ono przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, a tym samym nie można stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.

Minister wskazał, iż z całą pewnością taki operat został sporządzony, bowiem organ sam nie był w stanie ustalić odszkodowania za budynki i składniki budowlane, skoro wymagało to posiadania specjalistycznej wiedzy i stosownych uprawnień, jakie mają biegli rzeczoznawcy, a przyznanie odszkodowania za budynki i składniki budowlane nie mogło zostać uczynione bez opinii biegłego, bowiem określenie kwoty należności wymagało oparcia się na indywidualnych, konkretnych, zgodnych z przepisami i stanem faktycznym na gruncie, ustaleniach i wyliczeniach, w przeciwnym wypadku uczynione by było dowolnie.

Od decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] kwietnia 1978 r. odwołanie wniosła J.F. - właścicielka przedmiotowej nieruchomości.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] maja 1978 r., nr [...] w pkt I utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 1978 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K., gm. kat. B., obręb [...], obj. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność J.F. i odszkodowania. Natomiast w pkt II uchylił ww. decyzję z dnia [...] kwietnia 1978 r. w części dotyczącej odmowy wywłaszczenia pozostałej przy właścicielce działki nr [...] i orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa działki nr [...] o pow. [...] m2 obj. [...] obr. [...], stanowiącej własność J.F. oraz przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawę w zakresie przydzielenia działki zamiennej o charakterze budowlanym oraz wyrównania odszkodowania za działkę nr [...] po potrąceniu wartości ewentualnej działki zamiennej.

Minister wskazał, iż podlegająca ocenie w przedmiotowej sprawie decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 1978 r., w części dotyczącej działki nr [...] została wydana na podstawie art. 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., wywłaszczeniem mogła być objęta cała nieruchomość lub jej część. Na żądanie właściciela wywłaszczenie powinno objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe.

Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., jeżeli wywłaszczeniu podlegała część gruntu w mieście, a pozostała część wynosiła mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego, ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był objąć wnioskiem o wywłaszczenie cały grunt.

Zastosowanie przepisu art. 5 ust. 3 ww. ustawy było zatem dopuszczalne po spełnieniu dwóch przesłanek. Pierwszą z nich było ustalenie, że pozostałe części nieruchomości nie nadawałyby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Wywłaszczenie na podstawie art. 5 ust. 3 ww. ustawy uzależnione było również od woli właściciela.

Ocena, czy pozostająca przy dotychczasowym właścicielu reszta nieruchomości mogła być racjonalnie użytkowana na cele dotychczasowe należała do organu orzekającego o wywłaszczeniu. W przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta K. dokonał takiej oceny, stwierdzając, że przesłanka art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej została spełniona, bowiem nie było możliwości dalszego racjonalnego użytkowania pozostałej części nieruchomości na dotychczasowe cele.

W aktach archiwalnych przedmiotowej sprawy znajduje się odwołanie J.F. z dnia [...] kwietnia 1978 r., w którym właścicielka przedmiotowej nieruchomości wniosła o wywłaszczenie pozostałej części gruntu oznaczonej jako działka nr [...] wskazując, że w wyniku pozbawienia jej budynku mieszkalnego oraz gospodarczego, ściśle związanych z użytkowaniem przez nią tego terenu, uniemożliwiono jej prowadzenie dotychczasowej działalności gospodarczej na działce nr [...].

Istotny dla potwierdzenia zasadności wywłaszczenia działki nr [...] jest też zdaniem Ministra fakt, iż zgodnie z pismem z Urzędu Dzielnicowego K. z dnia 29 grudnia 1977r. pomimo ubiegania się o zezwolenie, na nieruchomości tej J.F. nie mogła odbudować budynków (mieszkalnego i gospodarczego), wywłaszczonych decyzją z dnia [...] kwietnia 1978 r., gdyż nieruchomość ta została przeznaczona pod budowę osiedla budownictwa wysokiego – T. po roku 1980. Fakt ten uniemożliwiał J.F. pobudowanie jakichkolwiek budynków na pozostałej części nieruchomości, a co za tym idzie prowadzenia na niej działalności jak dotychczas. A zatem jak słusznie wskazano w piśmie Dyrekcji Rozbudowy Miasta K. III z dnia 24 kwietnia 1978 r., z uwagi na pozbawienie terenu budynku mieszkalnego i gospodarczego oraz brak możliwości pobudowania nowych budynków na pozostałej przy właścicielce działce nr [...], pozostawiona działka nie zapewniała racjonalnego wykorzystania jak dotychczas.

Ponadto w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 1977r., podpisanym przez J.F. znajduje się wniosek o wywłaszczenie w trybie art. 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. działki nr [...] o pow. [...] m2 obj. [...] obr. [...], stanowiącej własność J.F..

A zatem w przedmiotowej sprawie w ocenie organu nadzoru spełnione zostały przesłanki art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej, bowiem wykazana została niemożność racjonalnego użytkowania pozostałej reszty nieruchomości na dotychczasowe cele oraz właściciel nieruchomości złożył takie żądanie.

Jednocześnie za wywłaszczoną działkę nr [...] przyznano odszkodowanie w kwocie [...] zł decyzją Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] czerwca 1978 r., nr [...] , która nie została zakwestionowana.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego rażącego naruszenia art. 5 ust. 3 ustawy w z dnia 12 marca 1958 r. poprzez wywłaszczenie działki nr [...], pomimo iż została ona przeznaczona na realizację celu publicznego, Minister wskazał, iż niniejsza nieruchomość nie została wywłaszczona w następstwie przeznaczenia jej na realizację celu wywłaszczenia, jakim była przebudowa ulicy [...]. Wywłaszczenia działki nr [...] dokonano bowiem w następstwie wywłaszczenia działek sąsiednich (przeznaczonych na cel użyteczności publicznej - przebudowy ul. [...]), co skutkowało brakiem możliwości wykorzystywania jej w dotychczasowy sposób. A zatem przeznaczenie przedmiotowej działki nr [...] na budowę osiedla mieszkaniowego po roku 1980 było jedynie pośrednim powodem jej wywłaszczenia, uniemożliwiającym właścicielce odbudowanie wywłaszczonych budynków i prowadzenie dotychczasowej działalności gospodarczej - co stanowiło bezpośredni powód jej wywłaszczenia. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie zawiera zapisu obostrzającego wywłaszczenie w omawianym trybie nieruchomości przeznaczonej w przyszłości na realizację innego celu publicznego. Nawet gdyby przyjąć korzystną dla skarżących interpretację art. 5 ust. 3 ww. ustawy wywłaszczeniowej, to rozbieżności w interpretacji nie pozwalają organowi nadzoru uznać, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Ministra, organ odwoławczy prawidłowo dopatrzył się uchybień w decyzji organu I instancji w zakresie odmowy wywłaszczenia pozostałej przy właścicielce działki nr [...] i orzekł o jej wywłaszczeniu przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia w zakresie przydzielenia działki zamiennej o charakterze budowlanym oraz wyrównania odszkodowania za działkę nr [...] po potraceniu wartości ewentualnej działki zamiennej.

Reasumując, Minister uznał, decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 1978 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] kwietnia 1978 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem przedmiotowej nieruchomości nie są obarczone wadą powodującą zasadność stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności rozstrzygnięcie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w związku z czym zaskarżoną decyzją odmówił stwierdzenia ich nieważności.

Skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. F. zarzucając jej naruszenie:

1. art. 1 pkt 1), art. 6, art. 10, art. 61 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2), art. 77, art. 104 § 1 i § 2 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sprawie nieobjętej wnioskiem S.F. (orzeczenie ponad żądanie wniosku), jednocześnie w sprawie, w której nie było prowadzone postępowanie przed organem - wniosek S.F. o stwierdzenie nieważności dotyczył wyłącznie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 1978 r., w tym przedmiocie prowadzone było również postępowanie przed Ministrem Inwestycji i Rozwoju, jednak skarżona decyzja wyrzeka zarówno w zakresie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] maja 1978 r. jak również decyzji z [...] kwietnia 1978 r. (której nie dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, jak również w tym zakresie nie zostało wszczęte i przeprowadzone postępowanie administracyjne);

2. art. 156 § 1 pkt 2) i art. 158 § 1 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 1978 r. mimo wydania przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości;

3. art. 5 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 3 u.z.t.w.n. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, skutkujące niezasadnym przyjęciem o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 1978 r.;

4. naruszenie art. 6, art. 7, art. 9, art. 77, art. 107 k.p.a. w zw. z art. 3, art. 5, art. 6, art. 15, art. 21, art. 23 u.z.t.w.n. poprzez brak rozważenia zawartego we wniosku o stwierdzenie nieważności stanowiska dotyczącego rzeczywistego celu wywłaszczenia działki [...] wynikającego z uzasadnienia decyzji z dnia [...] maja 1978 r. (cel — budowa osiedla mieszkaniowego T.), w sytuacji gdy tak wskazany cel wywłaszczenia dyskwalifikował możliwość oparcia decyzji na art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n., jak również z uwagi na brak możliwości orzeczenia o wywłaszczeniu bez przeprowadzenia stosownego postępowania w tym zakresie przez organ niższej instancji (w sprawie wywłaszczenia na cel budowy osiedla T. działki nr [...] nie było prowadzone postępowanie przed organem I instancji);

5. art. 6 ust. 1, art. 15, art. 17, art. 21, art. 22, art. 23 u.z.t.w.n. oraz art. 4, art. 5, art. 70, art, 71 i art. 74 w zw. z art. 122 ustaw) z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 1978 r. poprzez zupełne pominięcie, iż dwuinstancyjna procedura związana z wywłaszczeniem została przeprowadzona wyłącznie w stosunku do części działki [...] (powstałe w wyniku podziału działki [...], [...], [...]) na cel przebudowy ul. [...] - w toku postępowania wywłaszczeniowego poprzedzającego wydanie decyzji w I instancji poza zakresem rozpoznania pozostawała działka [...], przedsięwzięte przez organ I instancji czynności wyjaśniające nie dotyczyły działki [...];

6. art. 6, art. 7, art. 9, art. 77, art. 107 k.p.a. poprzez:

a) pominięcie, iż w dacie wywłaszczenia działek ew. nr [...], [...] i [...], pozostała działka nr [...] nadawała się do zagospodarowania zgodnie z jej przeznaczeniem, nie istniały przeszkody w zabudowie natury prawnej, a jedynie przeszkody faktyczne polegające na odmowie ze strony organów państwa zgody na zabudowę działki [...] z uwagi na planowane w przyszłości (po 1980 r.) na tym terenie wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego T. (która to zabudowa na wskazanym terenie ostatecznie nie powstała) - zatem brak możliwości zabudowy działki [...] nie stanowił bezpośredniej konsekwencji wywłaszczenia działek [...], [...] i [...];

b) pominięcie, iż wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta K. III w K. o wywłaszczenie (z [...] października 1977 r., znak [...]) dotyczył wyłącznie części działki [...] (tylko terenu działek [...], [...] i [...]) na cele związane z przebudową ulicy [...], a z uwagi na niewykorzystanie terenu w całości zgodnie z celem wywłaszczenia części działki [...] i część działki [...] (działki [...] i [...]) zostały zwrócone na rzecz ówczesnego właściciela;

c) błędne ustalenie, iż działka [...] była niezbędna dla realizacji celu publicznego obejmującego przebudowę ul. [...]; jak również błędne ustalenie, iż niezbędność wywłaszczenia działki [...] potwierdzona była decyzją Zarządu Rozbudowy K. z [...] listopada 1977 r., znak [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji - ustaleniom takim przeczy treść pisma Urzędu Dzielnicowego K. z 29 grudnia 1977 r. oraz Biura Planowania Przestrzennego z 18 lutego 1978 r. (załącznik nr 7 i nr 8 do wniosku o stwierdzenie nieważności);

7. naruszenie art. 6, art. 7, art. 9, art. 77, art. 107 k.p.a. poprzez pominięcie w toku rozpoznawania sprawy, iż decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została wydana z rażącym naruszeniem art. 4, art. 5., art. 70, art. 71, art. 74 w zw. z art. 122 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu mającym zastosowanie do postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] maja 1978 r. albowiem:

- w ocenie J.F. działka [...] nadawała się do zagospodarowania,

- obiektywnie była możliwa przebudowa realności przy ul. [...] w K., tak aby budynek mieszkalny znalazł się w całości na działce [...];

8) naruszenie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. — jakkolwiek z uzasadnienia decyzji z dnia [...] kwietnia 1978 r. wynika, iż działka [...] była zbędna na cele związane z rozbudową ulicy [...], a z rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] maja 1978 r. wynika, iż działka ta została wywłaszczona na podstawie art. 5 ust. 3 ww. ustawy wyłącznie na wniosek właściciela - to przyjęcie za Ministrem Inwestycji i Rozwoju, iż działka [...] była niezbędna na cele związane z rozbudową ul. [...] (jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji) uzasadnia wniosek, iż nie było dopuszczalne wywłaszczenie działki [...] na podstawie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. (który to przepis dotyczy wyłącznie nieruchomości zbędnych na cele wywłaszczenia lecz bez możliwości ich zagospodarowania na skutek wywłaszczenia pozostałej części nieruchomości czyli tzw. nieruchomości dowłaszczonych).

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności. Jest to postępowanie nadzwyczajne, w którym organ nie bada sprawy co do istoty, tak jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym, ale ogranicza się do zbadania, czy decyzja kończąca postępowanie zwyczajne lub nadzwyczajne nie jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Innymi słowy organ nie jest uprawniony do uwzględniania w tym postępowaniu wad - nawet oczywistych – jeżeli nie mają one charakteru kwalifikowanego. Postępowanie prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności nie może bowiem zastępować postępowania zwykłego lub go powtarzać.

Nadto, oceny legalności badanej decyzji organ dokonuje na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, uwzględniając stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania kontrolowanej decyzji.

Dodać przy tym trzeba, iż zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie stanowiskiem, o uznaniu naruszenia prawa za rażące decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki gospodarcze i społeczne, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega zauważalnej wprost sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W konsekwencji, w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie taki przepis, który można stosować w bezpośrednim rozumieniu, zatem przepis, który nie wymaga wykładni. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie takiej decyzji jako aktu organu praworządnego państwa, (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04).

Uwzględniając specyfikę postępowania nieważnościowego należało podzielić stanowisko organu nadzoru, że weryfikowane w tym postępowaniu decyzje nie są dotknięte wadami kwalifikowanymi, w tym wadą rażącego naruszenia prawa, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W ocenie Sądu zasadnie organ – wbrew twierdzeniom skargi – podstaw do stwierdzenia nieważności się nie dopatrzył.

Podstawę prawną decyzji wydanych w postępowaniu zwyczajnym stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Słusznie organ ocenił, że skoro celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była przebudowa ul. [...] w K. to był to cel użyteczności publicznej.

Organ zasadnie wskazał ponadto, że wnioskodawcą wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była Dyrekcja Rozbudowy Miasta K., co wynika z treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 1978 r. oraz wniosku o wywłaszczenie z dnia [...] października 1977 r., a zatem organ do tego uprawniony. Natomiast niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości została potwierdzona decyzją wydaną przez Zarząd Rozbudowy K. z dnia [...] listopada 1977 r., decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 1978 r. zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji budowlanej przebudowy ul. [...]. Decyzje te zostały wydane w oparciu o obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego [...] Zespołu Miejskiego, zatwierdzony uchwałą Prezydium Rady Narodowej Miasta K. Nr [...] z dnia [...] czerwca 1977 r.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka może być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następuje w oparciu o opinię biegłych z listy wojewody. W przypadku zawierania umowy zamiany przez przedsiębiorstwo państwowe jest wymagana zgoda naczelnika powiatu, na terenie którego położona jest nieruchomość.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, Minister w oparciu o akta administracyjne postępowania wywłaszczeniowego, jak również na podstawie wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] października 1977 r. ustalił, że rokowania zostały przeprowadzone przed dniem złożenia wniosku wywłaszczeniowego. Wnioskodawca wywłaszczenia załączył bowiem kopie ofert skierowanych do właścicieli nieruchomości objętych wnioskiem.

Brak w aktach oferty dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości nie może być, jak zasadnie wskazał Minister , dowodem na to, że taki dokument nie istniał.

Wolą wnioskodawcy w niniejszej sprawie było wywłaszczenie części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], [...] i [...] niezbędnej do zrealizowania inwestycji, tj. przebudowy ulicy [...]. Na rozprawie wywłaszczeniowej, która odbyła się w dniu [...] listopada 1977 r., J.F. złożyła wniosek o objęcie wywłaszczeniem również działki nr [...]. W decyzji z dnia [...] kwietnia 1978 r. organ I instancji nie uwzględnił tego wniosku i odmówił wywłaszczenia działki nr [...]. Wskutek wniesionego przez J.F. odwołania organ II instancji w tym zakresie uchylił decyzję organu I instancji orzekając jednocześnie o wywłaszczeniu działki nr [...] i przekazaniu organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawę w zakresie przydzielenia działki zamiennej o charakterze budowlanym oraz wyrównania odszkodowania za działkę nr [...] po potrąceniu wartości ewentualnej działki zamiennej. Decyzja w tym przedmiocie została wydana w dniu [...] czerwca 1978 r., która nie została zakwestionowana przez J.F.. Po uchyleniu decyzji Naczelnika Dzielnicy K. K. z dnia [...] kwietnia 1978 r. w zakresie odmowy tzw. dowłaszczenia i rozstrzygnięcia w tym zakresie przez organ II instancji w decyzji z dnia [...] maja 1978 r. sprawa nie mogła wrócić na etap rokowań sprzed wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej przewiduje możliwość porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego i wówczas strony mogą zawrzeć umowę. W przypadku braku porozumienia stron, postępowanie kończy się wydaniem decyzji. Skoro w przedmiotowej sprawie została wydana decyzja wywłaszczeniowa, należy przyjąć, że nie doszło do porozumienia stron.

Należy zauważyć, że organ II instancji prowadząc postępowanie wywłaszczeniowe, po wniesieniu odwołania przez J.F. od decyzji organu I instancji cały czas prowadził postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem wywłaszczeniowym z dnia [...] października 1977 r. Wszystkie czynności wykonane w tym postępowaniu, nadal były czynnościami tego samego postępowania, które ostatecznie zakończyło się decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] kwietnia 1978 r. Rozpatrywanie sprawy przez organ II insatancji nie oznacza, że prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego ma być prowadzone od nowa i ściśle według reżimu określonego w ustawie wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r. W ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy brak było konieczności powtarzania wszystkich czynności składających się na procedurę wywłaszczeniową. Istotne jest to, żeby cała procedura wywłaszczeniowa została przeprowadzona w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem wywłaszczeniowym. Ta część wywłaszczenia podlega ocenie spełnienia przesłanek z art. 2 i 3 ustawy wywłaszczeniowej.

Istniejąca rozbieżność między treścią zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a brzmieniem ostatecznego rozstrzygnięcia nie stanowi naruszenia prawa o rażącym charakterze, bowiem ustawa wywłaszczeniowa przewiduje możliwość dowławszczenia, łącząc ją z sytuacjami, które mogą wystąpić w trakcie postępowania wywłaszczeniowego, a zatem po jego wszczęciu, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Tymczasem – jak wskazuje się w orzecznictwie - dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r., sygn. akt IVSA 3121/02, Lex 156916).

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. ustawy wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Zatem ta część nieruchomości, która wywłaszczona jest na wniosek właściciela, podlega jedynie ocenie czy nadaje się do racjonalnego użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, z uwagi na to, że pod inwestycję jest ona zbędna. W przedmiotowej sprawie, Prezydent Miasta K. jako organ odwoławczy ponownie prowadząc postępowanie, dokonał oceny wniosku J.F. o wywłaszczenie pozostałej części nieruchomości tj. działki nr [...] pod kątem spełnienia przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej. Uznając, że w wyniku wywłaszczenia pozostała dla właściciela działka nr [...] nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe, orzekł o jej wywłaszczeniu. W odwołaniu od decyzji organu I instancji właścicielka przedmiotowej nieruchomości wniosła o wywłaszczenie pozostałej części gruntu oznaczonej jako działka nr [...] podnosząc, że w wyniku pozbawienia jej budynku mieszkalnego oraz gospodarczego, ściśle związanych z użytkowaniem przez nią tego terenu, uniemożliwiono jej prowadzenie dotychczasowej działalności gospodarczej na tej działce. Jak wynika z pisma Urzędu Dzielnicowego K. K. z 29 grudnia 1977 r. nieruchomość ta przeznaczona została pod budowę osiedla budownictwa wysokiego – T. po 1980 roku. W piśmie z 24 kwietnia 1978 r. Dyrekcji Rozbudowy Miasta K. III wskazano, że z uwagi na pozbawienie terenu budynku mieszkalnego i gospodarczego oraz brak możliwości pobudowania nowych budynków na pozostałej przy właścicielce działce nr [...], pozostawiona działka nie zapewniała racjonalnego wykorzystania jak dotychczas. Podważanie stanowiska organu II instancji o zasadności dowłaszczenia działki nr [...] przez skarżącego, nie może odnieść skutku, gdyż jest to kwestia ocenna, która nie może świadczyć o rażącym naruszeniu art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej.

Ponadto, zauważyć należy, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 5 ust. 3 ustawy, bowiem właścicielka działki nr [...] złożyła żądanie jej wywłaszczenia, a organ w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów był uprawniony do dokonania takiej a nie innej oceny tych dowodów i uznania, że zachodzą przesłanki określone w art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej.

Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że budowa na działce nr [...] osiedla mieszkaniowego zaplanowana po 1980 r. nie została zrealizowana, bowiem dokonując kontroli decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, organ nadzoru zobowiązany jest do dokonania kontroli według stanu faktycznego i prawnego z daty wydania badanego rozstrzygnięcia.

Dodać należy, że wbrew zarzutom skargi, a jak zasadnie wskazał Minister, działka nr [...] nie została wywłaszczona w następstwie przeznaczenia jej na realizację celu wywłaszczenia, jakim była przebudowa ulicy [...], a została dowłaszczona zgodnie z wnioskiem ówczesnej właścicielki z uwagi na brak możliwości jej zagospodarowania w dotychczasowy sposób, po wywłaszczeniu działek sąsiednich przeznaczonych pod przebudowę drogi publicznej.

W tej sytuacji nie można prawidłowo twierdzić, że doszło do rażącego naruszenia prawa, co wymagałoby uznania, że decyzja rodzi skutki, które stoją w opozycji do racjonalnych przesłanek. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, przy czym chodzi tu zarówno o skutki gospodarcze jak i społeczne.

Ponadto - jak się wskazuje w orzecznictwie - wątpliwości co do ustalenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji, a więc gdy brak jest jednoznacznych dowodów w postępowaniu nadzwyczajnym zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 k.p.a. przyznaje cech trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia (wyrok NSA z 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA [...]/98).

Ważna dyrektywa interpretacyjna dla rozpatrywania niniejszej sprawy wynika również z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z [...] maja 2015 r., sygn. akt [...]. W sprawie tej Trybunał stwierdził bowiem, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niezależnie zatem od wyżej wskazanego braku podstaw do stwierdzenia nieważności należy zwrócić uwagę na znaczny upływ czasu, który upłynął od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 1978 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy K. – K. z dnia [...] kwietnia 1978 r.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony, skoro brak jest wystarczających podstaw zarówno w postaci dokumentów, jak i możliwości wykazania, że miało miejsce naruszenie prawa o charakterze rażącym, to nie można skutecznie wywodzić, że odmowa stwierdzenia nieważności oznaczała naruszenie interesu strony.

W zaskarżonej decyzji organ wykazał, że w niniejszej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi wówczas stawkami odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości na podstawie opinii biegłych. Nieobecność biegłych na rozprawie, w przypadku braku jakichkolwiek zastrzeżeń co do wysokości odszkodowania ustalonego na podstawie opinii ze strony właścicielki nieruchomości wywłaszczonej nie może być oceniana w kategoriach rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do zarzutu wyjścia przez organ poza granice wniosku, Sąd uznał go za niezasadny, nie mogący skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Nie można bowiem z pola widzenia stracić okoliczności, że wprawdzie wniosek o stwierdzenie nieważności z dnia 9 czerwca 2016 r. dotyczył całej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 1978 r., jednakże dokonując kontroli tej decyzji, organ nadzoru zobligowany był do dokonania oceny również decyzji organu I instancji, w szczególności zważywszy na okoliczność, że w zakresie wywłaszczenia i odszkodowania co do działek nr [...], [...] i [...] decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy. W odniesieniu natomiast do działki nr [...] decyzja została uchylona i częściowo orzeczono co do istoty sprawy, a częściowo przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Objęcie więc kontrolą również decyzji organu I instancji było jak najbardziej uzasadnione. Zakwestionowanie w tej sytuacji prawidłowości zaskarżonej decyzji wyłącznie z powodu zawarcia w niej rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności również decyzji organu I instancji biorąc pod uwagę, że decyzja ta odpowiada prawu, byłoby zdaniem Sądu nadmiernym rygoryzmem prawnym. Sąd nie dostrzegł przy tym w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia prawa, które wskazywałoby na konieczność uwzględnienia skargi z urzędu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.