Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1114/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 164, art. 246 ust. 1, art. 315 ust. 2,
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art.9 ust. 1
journal: Dz.U. 1985 nr 5 poz 17
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych.
article: art. 7, 77, 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi "E." Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "ELEKTROTEK" oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1114/09

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Urząd Patentowy RP unieważnił prawo ochronne udzielone na znak towarowy słowny "ELEKTROTEK" o nr [...] na rzecz "E." Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: uprawniona, spółka, skarżąca) w odniesieniu do następujących towarów: artykuły elektryczne: kable, przewody, bezpieczniki, materiały instalacji elektrycznych, dzwonki, elementy elektromagnetyczne i elektroniczne, złącza, elektryczne, latarnie i lampy optyczne i elektronowe, ogniwa i baterie, elementy przyłączeniowe i urządzenia rejestratory, skrzynki i listwy przyłączeniowe, tablice rozdzielcze i sterownicze, styki, transformatory, wyłączniki - kl. 09.

Urząd działał w trybie postępowania spornego, na skutek sprzeciwu wniesionego przez E. S.r.l. z siedzibą we W. (wnosząca sprzeciw). Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia był przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. z 1985 r. Nr 5 poz. 17 ze zm. dalej: u.z.t.).

Jako podstawę prawną swojego żądania wnosząca sprzeciw pierwotnie wskazała art. 246 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) - dalej p.w.p., po czym na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. skorygowała ją powołując się na art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. E. S.r.l. podniosła, iż służy jej prawo z tytułu międzynarodowej rejestracji znaku "El Elettrotec" [...], z pierwszeństwem od dnia 28 lipca 1999 r., który został przeznaczony do oznaczania towarów z kl. 09 tj. artykuły elektryczne i elektroniczne.

Zdaniem wnoszącej sprzeciw porównywane znaki są istotnie podobne w swej postaci, a na gruncie fonetycznym niemal identyczne. Niewątpliwa jest też w jej ocenie jednorodzajowość towarów z kl. 09, dla oznaczania których zostały one przeznaczone. Ponadto - w ocenie E. S.r.l., przeciwstawiane oznaczenia podlegają jednakowym zasadom dystrybucji a ich adresatem jest to samo grono odbiorców, w związku z czym przeciętny odbiorca może mieć mylne przeświadczenie, iż towary opatrzone porównywanymi znakami towarowymi pochodzą z jednego źródła.

Uprawniona spółka natomiast wyrażała w postępowaniu spornym pogląd, iż sprzeciw jest bezzasadny, gdyż zawarte w nim twierdzenia nie mają potwierdzenia w faktach. Podkreślała, iż sporny znak przeznaczony jest do oznaczania artykułów elektrycznych tj. kable, przewody, bezpieczniki, dzwonki, złącza nie zaś aparatury elektronicznej, pomiarowej i sygnalizacyjnej. Ponadto w jej ocenie porównywane oznaczenia różnią się od siebie w płaszczyźnie graficznej i w pisowni. Jednocześnie uprawniona przyznała, iż w warstwie fonetycznej znaki są podobne ale nie na tyle, aby odbiorcy (fachowcy) dokonali błędnego wyboru towarów, które są eksponowane na innych półkach sklepowych.

Wnosząca sprzeciw podważała argumentację prezentowaną przez uprawnioną podkreślając, iż wykaz towarów znaku spornego zawiera się w wykazie towarów znaku przeciwstawionego. W jej ocenie bezpieczniki sygnalizują pewien stan urządzeń, zaś urządzenia elektroniczne są jednocześnie elektrycznymi. Ponadto w porównywanych oznaczeniach dominujący charakter ma ich podobna do siebie warstwa słowna, w związku z czym istnieje ryzyko występowania pomyłek wśród odbiorców.

Podstawą faktyczną, na której organ oparł swoje rozstrzygniecie, było stwierdzenie, iż towary, dla oznaczania których zostały zarejestrowane porównywane oznaczenia, są względem siebie komplementarne, zaś same oznaczenia – podobne w stopniu budzącym ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd.

Dokonując oceny podobieństwa towarów oznaczanych poszczególnymi znakami, organ wskazał, iż prawo ochronne na znak towarowy "El Elettrotec" o nr [...]obejmuje swym zakresem urządzenia elektroniczne, pomiarowe, sygnalizacyjne i kontrolne z kl. 09 (a nie artykuły elektryczne i elektroniczne jak to wskazała strona w sprzeciwie). Wykaz towarów ww. oznaczenia został sformułowany ogólnie, zatem zawiera szeroki asortyment towarów, w tym towary objęte spornym prawem ochronnym w kl. 09 - w szczególności elementy elektroniczne. Kolegium Orzekające zgodziło się z argumentami wnoszącej sprzeciw, iż np. bezpieczniki mają charakter sygnalizacyjny, informują bowiem o stanie technicznym danych urządzeń. Podobnie jest w przypadku dzwonków, wyłączników, latarni i lamp optycznych i elektronowych, elementów elektromagnetycznych - które mogą mieć różne zastosowanie, w tym jako urządzenia sygnalizacyjne i kontrolne. Niewątpliwie także do urządzeń takich można zaliczyć: rejestratory, skrzynki i listwy przyłączeniowe, tablice rozdzielcze i sterownicze. Oprócz tego wszystkie towary wymienione w wykazie znaku spornego wchodzą lub mogą wchodzić w skład towarów wskazanych w wykazie znaku przeciwstawionego lub na odwrót np. w rejestratorach lub tablicach sterowniczych mogą być stosowane urządzenia elektroniczne itd. - zatem należy uznać, iż mają one taki sam charakter. Zgodnie z orzecznictwem wspólnotowym towary komplementarne- to towary, pomiędzy którymi istnieje ścisły związek polegający na tym, iż jeden towar jest nieodzowny lub istotny do użycia drugiego, wobec czego konsumenci mogą myśleć, że oba towary zostały wyprodukowane przez to samo przedsiębiorstwo - i tak urządzenia elektroniczne, pomiarowe, sygnalizacyjne i kontrolne nie mogą funkcjonować bez przewodów, złączy, elementów przyłączeniowych, styków, włączników itd.

Porównywane towary mają także takie samo przeznaczenie - znajdują zastosowanie we wszelkich instalacjach lub urządzeniach przemysłowych lub domowych tj. alarmy, systemy monitoringu itd.

Odbiorcami porównywanych towarów są zarówno fachowcy jak i osoby bez specjalistycznej wiedzy, a dystrybucja tych towarów odbywa się za pośrednictwem podobnych kanałów dystrybucyjnych.

W następnej kolejności UP dokonał analizy stopnia podobieństwa samych oznaczeń. Podkreślił, iż aby ocenić czy między konfrontowanymi znakami występuje podobieństwo porównuje się je w trzech płaszczyznach: znaczeniowej, wizualnej i fonetycznej.

Dokonując oceny znaków "El Elettrotec" o nr [...] oraz "ELEKTROTEK" o nr [...]na płaszczyźnie konceptualnej (znaczeniowej), organ stwierdził, iż są one wyrażeniami fantazyjnymi, pozbawionymi konkretnego znaczenia. Jednakże obydwa oznaczenia, poprzez zastosowanie w nich członu odpowiednio: "elektro-" oraz "elettro-" w swej treści, wywołują skojarzenia z elektryką i elektroniką.

Podobieństwo wizualne polega zdaniem UP przede wszystkim na użyciu w znakach tych samych sylab, tych samych liter w tej samej lub podobnej ilości. Obydwa porównywane znaki składają się z pięciu sylab i rozpoczynają się samogłoską "e". Dodatkowo na jedenaście liter użytych do budowy spornego oznaczenia dziesięć pokrywa się z literami występującymi w znaku przeciwstawionym.

Organ powołał się na stanowisko judykatury (wyrok Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich w sprawie Philips-Van Heusen Corp, OHIM i Pash Textilvertrieb und Einzelhandel GmbH, z dnia 14 października 2003 r., sygn. akt T-292/01, dalej BASS, pkt 47 i cytowane tam orzecznictwo; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1999 r., sygn. akt III RN 136/98, OSNAPiUS 2001/1 poz. 2), zgodnie z którym porównanie znaków towarowych winno być dokonane poprzez ocenę ogólnego wrażenia wywieranego przez znaki towarowe, postrzegane jako całość. Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie podobne umieszczenie poszczególnych liter w wyrazach, a także poszczególnych sylabach powoduje, iż są one podobne do siebie w sposób budzący ryzyko wprowadzenia klientów w błąd.

Nie mniej ważny od wizualnego jest aspekt fonetyczny porównywanych oznaczeń. Jak zauważa się w doktrynie, porównując znaki słowne z punktu widzenia ich odbioru słuchowego, należy brać pod uwagę przede wszystkim: liczbę sylab i liter, brzmienie sylab, rozłożenie liter w sylabach, następstwo samogłosek i akcent, liczbę słów i liter użytych w ogólności oraz liczbę takich samych słów i liter (M. Kępiński, Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów, ZNUJ seria PWiOWI 1982, z. 28, s. 15). Kolegium Orzekające podzieliło stanowisko wnoszącej sprzeciw, z którym zgodził się także uprawniony, iż istnieje podobieństwo pomiędzy przedmiotowymi oznaczeniami na płaszczyźnie fonetycznej. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie ze wskazanymi wyżej postulatami przedstawianymi w doktrynie i orzecznictwie, ocena ta winna mieć charakter całościowy i syntetyczny.

W ocenie Kolegium Orzekającego zbieżność poszczególnych liter w wyrazach tworzących każdy z przedmiotowych znaków towarowych przesądza o ich mylącym podobieństwie, czego nie zlikwidują drobne rozbieżności występujące między nimi. Zdaniem Kolegium, w odbiorze fonetycznym słów: "elettrotec" i "elektrotek" różnice te zatrą się i nie będą słyszalne.

W związku z powyższym, wobec braku istotnych różnic w brzmieniu każdego z tych oznaczeń, nie ma dostatecznej podstawy dla stwierdzenia braku podobieństwa fonetycznego przedmiotowych znaków, ocenianego całościowo.

Organ wyraził pogląd, zgodnie z którym przesłanką o fundamentalnym znaczeniu, o której stanowi art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. jest istnienie ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, co do pochodzenia oznaczanych towarów. Wskazał, iż zgodnie z poglądami utrwalonymi w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (por. wyrok ETS z dnia 11 listopada 1997 r. w sprawie, SABEL BV i Puma AG, sygn. C-251/95, dalej Sabel/Puma), ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd winno być oceniane całościowo, z uwzględnieniem wszystkich czynników istotnych w danej sprawie. Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów występuje wtedy, gdy odbiorcy mogą sądzić, iż towary pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw ekonomicznie ze sobą powiązanych.

Podstawowym elementem oceny istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia oznaczanych towarów jest ustalenie kręgu odbiorców, dla których przeznaczone są towary oznaczane spornym znakiem towarowym. Wobec powyższego, przy ustalaniu tego, jakie osoby należą do docelowej grupy odbiorców, należy wziąć pod uwagę ogół towarów objętych spornym prawem i przeciwstawionym mu wcześniejszym znakiem wnoszącej sprzeciw. Zdaniem UP w przypadku artykułów elektrycznych jak i elektronicznych, pomiarowych, sygnalizacyjnych czy tez kontrolnych ogół odbiorców składa się zarówno z profesjonalistów jak i osób niewykwalifikowanych, które samodzielnie dokonują drobnych napraw i remontów swoich domów sposobem "gospodarskim" (np. przełożenie kabla elektrycznego, wymiana bezpiecznika, zamontowanie dzwonka itp.), czyli osób nieposiadających pogłębionej wiedzy z zakresu elektryki i elektroniki.

Z uwagi na fakt, iż porównywane znaki dotyczą towarów jednego rodzaju, krąg ich odbiorców będzie się pokrywał, a towary te będą sprzedawane w tych samych miejscach. Organ przywołał stanowisko judykatury w postaci wyroku Trybunału Sprawiedliwości WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w połączonych sprawach sygn. akt C-473/01 P i C-474/01 P w sprawie Procter & Gamble przeciwko OHIM, § 33, z którego wynika, iż na potrzeby dokonania oceny istnienia ryzyka wprowadzenia w błąd przyjmuje się, że przeciętny odbiorca jest osobą należycie poinformowaną, uważną i ostrożną. Mimo to, zdaniem Kolegium Orzekającego UP, w przedmiotowej sprawie należy przyjąć, iż zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia oznaczanych towarów zarówno w odniesieniu do podmiotów profesjonalnych jak i do klientów nieprofesjonalnych, ze względu na występujące podobieństwo towarów, do oznaczania których przeznaczone są porównywane oznaczenia jak i podobieństwo pomiędzy samymi znakami towarowymi "El Elettrotec" o nr [...] oraz "ELEKTROTEK" o nr [...]. Znaki powyższe na tyle są do siebie podobne - zarówno brzmieniem jak i pisownią, że zachodzi prawdopodobieństwo uznania przez nabywcę, iż ma do czynienia z produktem wytwarzanym przez uprawnionego lub podmiot z nim powiązany.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uprawniona spółka zarzuciła brak interesu prawnego wnoszącego sprzeciw i wniosek o unieważnienie prawa ochronnego [...], niezgodność rozstrzygnięcia z art. 9 ust. 1 u.z.t. polegająca na braku oceny przedmiotowego podobieństwa porównywanych znaków towarowych w postaci analizy podobieństwa grafiki, czcionki, tekstu, grafiki obrazu znaku przeciwstawionego "El Ellectrotec"; nadto – naruszenie przepisów k.p.a.: art. 7, 77 i 107 poprzez brak dokładnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Zdaniem skarżącej brak było w niniejszej sprawie ryzyka wprowadzenia w błąd konsumenta co do źródła pochodzenia towarów. Towary związane z branżą elektryczną są bowiem nabywane przez klientów profesjonalnych, z pełną świadomością źródeł pochodzenia i tożsamości producenta czy handlowca.

Skarżąca podkreśliła konieczność całościowej oceny znaku towarowego – w zakresie wizualnym, znaczeniowym i fonetycznym. W jej ocenie Urząd, skupiając się na liczbie sylab porównywanych znaków, pominął różnicę graficzną w postaci elementu graficznego tworzącego przeciwstawiony znak towarowy w postaci okręgu z sześciokątnym wypustami zewnętrznymi i trzema wypustami wewnętrznymi z napisem dużymi grubymi literami "EL" Ten graficzny element jest przed napisem "Elettrotec" i stanowi "rzucający się w oczy" znak graficzny. Urząd Patentowy nie dokonał porównania czcionki napisu, która w ocenie skarżącej różni się zasadniczo w porównywanych znakach towarowych. Mianowicie - zwykły drukowany tekst unieważnionego znaku towarowego przeciwstawiono graficznemu napisowi "Elettrotec " pisanemu stylizowaną czcionką o literach półokrągłych, konturach ciemniejszych i wypełnieniu jaśniejszym.

Skarżąca wskazała, iż w jej ocenie powyższe różnice w szacie graficznej, tak elementu na początku znaku jak i wizerunku czcionki napisu są bardzo istotne i postrzegane w ocenie przeciętnego nabywcy, dlatego też pominięcie ich, w ocenie Urzędu Patentowego, jest poważnym niedopatrzeniem i świadczy o swobodnej ocenie podobieństwa znaków.

Kolejnym zarzutem wobec decyzji UP jest brak właściwej oceny przesłanki podobieństwa fonetycznego przeciwstawionych znaków towarowych. Skarżąca wskazała, iż pomiędzy znakami występuje różnica dwóch liter "t" i "c" , co ma wyraźne odbicie w ich fonetycznym odbiorze - co objawia się innym brzmieniem porównywanych nazw. Zdaniem skarżącej nazwę "Elettrotec" należy odczytać z literą "c " na końcu i z dźwięczną językowo-zębową twardą podwójną literą "t" w środku.

Skarżąca wskazała nadto, iż nie sposób zgodzić się z porównaniem towarów przeznaczonych do oznaczania przeciwstawionym włoskim znakiem towarowym "El Elettrotec" dokonanym przez organ. Określone w klasie 09 klasyfikacji nicejskiej towary przeciwstawionego znaku towarowego to: elektronika, elektroniczne przyrządy sygnalizacyjne, aparatura pomiarowa i kontrolna, a więc towary wysokoprzetworzone, zmontowane i posiadające konkretną przydatność, a unieważnione prawo ochronne na słowny znak towarowy [...] występuje w towarach ujętych w klasach 09, 11, i usługi w klasie 39 klasyfikacji nicejskiej, przy czym w klasie spornej 09 taksatywnie wymieniono towary: artykuły elektryczne; kable, przewody, bezpieczniki, materiały instalacji elektrycznych, dzwonki, elementy elektromagnetyczne i elektroniczne, złącza elektryczne, latarnie i lampy optyczne i elektronowe, ogniwa i baterie, elementy przyłączeniowe, rejestratory odzież i elementy ochronne do prac, skrzynki i listwy przyłączeniowe, tablice rozdzielcze i sterownicze, styki, transformatory, wyłączniki, a więc w dużej mierze materiały proste do zabudowania i/lub przetworzenia. Przeciwstawione we włoskim zgłoszeniu są urządzenia kontrolne i ''aparatura sygnalizacyjna i kontrolna oparta na elementach elektronicznych: procesorach, układach scalonych, czujnikach magnetostrykcyjnych, półprzewodnikach, tyrystorach, i innych układach elektronicznych". Skarżąca nie aprobuje rozważań Urzędu Patentowego na temat "zastosowania bezpieczników jako urządzeń sygnalizacyjnych, dzwonków, latarni i lamp jako urządzeń sygnalizacyjnych i kontrolnych, czy też "zastanawiania się czy towary z listy klasy 09 unieważnionego znaku towarowego mogą wchodzić w skład przetworzonych urządzeń sygnalizacyjnych, kontrolnych lub pomiarowych ujętych w przeciwstawionym znaku towarowym...". Zdaniem skarżącej, wywód Urzędu Patentowego o wspólnym przeznaczeniu towarów wymienionych w obu porównywanych znakach towarowych nie stanowi uzasadnienia porównywania tych towarów i uznania ich podobieństwa.

W jej ocenie nie jest zatem spełniony wymóg podobieństwa towarów ujęty w przepisie art. 9 ust. 1 u.z.t., tym bardziej, że towary oznaczane porównywanymi znakami towarowymi nabywane są przez profesjonalnych odbiorców, którzy nie pomylą towarów.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, nie podzielając argumentacji przedstawionej przez skarżącą spółkę. Podtrzymał swoje dotychczasowe poglądy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada przy tym celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając skargę "E." Sp. z o.o. z siedzibą w O. pod kątem powyższych kryteriów, Sąd uznał, iż nie jest ona zasadna.

W pierwszej kolejności należy – odnosząc się do sformułowanego na wstępie skargi zarzutu naruszenia art. 164 p.w.p. – wyjaśnić, iż powyższy przepis proceduralny nie dotyczy sytuacji takiej, jak mająca miejsce w przedmiotowej sprawie, w której postępowanie toczy się na skutek sprzeciwu wniesionego w ustawowym terminie 6 miesięcy od daty opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. Tak ukształtowane postępowanie nie wymagało wykazania interesu prawnego po stronie wnoszącej sprzeciw spółki. Postępowanie to (z tym zastrzeżeniem, że na mocy art. 315 ust. 2 p.w.p. do stosunków prawnych odnoszących się do praw z rejestracji spornego wzoru zastosowanie miały przepisy u.z.t.) toczyło się pod rządami ustawy - Prawo własności przemysłowej, zaś zgodnie z art. 246 ust. 1 p.w.p.:" Każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa", ust. 2 stanowi natomiast, iż: "Podstawę sprzeciwu, o którym mowa w ust. 1, stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji". Oznacza to przyznanie prawa wniesienia umotywowanego w sposób wskazany w ust. 2 sprzeciwu każdemu podmiotowi, bez względu na okoliczność istnienia po jego stronie interesu prawnego. Podkreślenia wymaga, iż prawo wniesienia sprzeciwu jest ograniczone w czasie (vide ust. 1 art. 246 p.w.p.). Odmienną sytuację reguluje art. 164 p.w.p., zgodnie z którym: "Prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa". Mianowicie – treść oraz usytuowanie powyższego przepisu w Rozdziale 6 p.w.p.: "Unieważnienie i wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy" wskazują na jego ogólny charakter. Przepis ten ma zatem zastosowanie do stanów faktycznych, w których ustawodawca przewidział możliwość wystąpienia ze stosownym wnioskiem jedynie podmiotom legitymującym się interesem prawnym w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy bez ograniczenia czasowego, o którym mowa w ust. 1 art. 246 p.w.p. Norma w nim zawarta ma charakter normy generalnej, regulującej zasadę ogólną, natomiast norma zawarta w wyżej omawianym przepisie art. 246 ust. 1 p.w.p jest normą szczególną, dotyczącą konkretnej sytuacji rozpatrywania sprawy w postępowaniu "sprzeciwowym" – z zachowaniem właściwej dla tego trybu procedury. Ma ona zastosowanie zgodnie z regułą "lex specialis derogat legi generali". Taka właśnie sytuacja proceduralna ma miejsce w niniejszej sprawie. Wykazanie interesu prawnego przez wnoszącego sprzeciw nie było zatem wymagane.

W myśl art. 9 ust. 1 u.z.t. – nie jest dopuszczalna rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest on podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów.

W literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, iż ocena czy niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd istnieje, musi być dokonywana w kontekście dwóch istotnych czynników: podobieństwa oznaczeń i jednorodzajowości (podobieństwa) towarów (tak np. U. Promińska, Ustawa o znakach towarowych. Komentarz, Warszawa 1998, M. Kępiński, Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do źródła pochodzenia towarów w prawie znaków towarowych, Zeszyty Naukowe UJ 28/1982). Za łączną oceną całokształtu okoliczności składających się na niebezpieczeństwo omyłek wśród odbiorców (podobieństwo towarów i podobieństwo oznaczeń) przemawia zwłaszcza konieczność uwzględnienia wspólnego dla obu analizowanych pojęć elementu. Elementem tym jest punkt widzenia odbiorcy towaru wyróżnionego znakiem, który to punkt widzenia przesądza zarówno o rozstrzygnięciu w sprawie podobieństwa oznaczeń, jak i podobieństwa towarów. Odbiorca nie rozdziela bowiem obu aspektów zagadnienia dokonując wyboru. Sytuacja jest jasna, gdy towary są całkowicie innego rodzaju. Natomiast, gdy nie są one całkowicie innego rodzaju tzn. gdy różnice nie są tak duże, aby wykluczały same przez się możliwość wprowadzenia odbiorcy w błąd, to ryzyko pomyłek nie jest wykluczone i dlatego też obok podobieństwa towarów należy badać również podobieństwo oznaczeń. Tylko gdy oba porównywane oznaczenia są takie same, organ może zastanawiać się wyłącznie nad podobieństwem towarów. Jednorodzajowość towarów o której mowa w ustawie o znakach towarowych, nie może być interpretowana jako ich "identyczność". O jednorodzajowości towarów decyduje przede wszystkim to, czy nabywcy mogą sądzić, że towary wytwarzane są przez to samo przedsiębiorstwo, a jednym z istotnych kryteriów określania przynależności towarów do jednego rodzaju są warunki zbytu towarów (wyrok NSA z 18 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 4031/01, M. Prawn. 2003/1/5). Ponadto zdaniem Sądu kryterium przeznaczenia towaru jest elementem wyjściowym do oceny, czy towary konkurują ze sobą, czy też są względem siebie komplementarne (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu w Warszawie z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1748/06 niepubl.). Powyższe okoliczności są bowiem istotne dla oceny charakteru oraz stopnia podobieństwa porównywanych towarów.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd istnieje wtedy, gdy odbiorcy mogliby uznać, że dane towary lub usługi pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub ewentualnie przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo. Decydującym kryterium jest przy tym potencjalna możliwość wprowadzenia odbiorcy towaru w błąd w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd co do handlowego pochodzenia towarów powinno być oceniane całościowo zgodnie ze sposobem postrzegania danych oznaczeń i towarów lub usług przez właściwy krąg odbiorców oraz przy uwzględnieniu wszystkich istotnych czynników występujących w danym przypadku, a zwłaszcza współzależności miedzy podobieństwem oznaczeń a podobieństwem oznaczonych towarów lub usług.

Sąd rozpatrując niniejszą sprawę doszedł do przekonania, iż Urząd Patentowy dokonał właściwego zgromadzenia materiału, a następnie prawidłowo ocenił dowody. Nie doszło przy tym do jakiegokolwiek mogącego mieć wpływ na treść decyzji, naruszenia procedury administracyjnej. Sąd nie dopatrzył się w szczególności zarzucanego w skardze uchybienia art. 7, 77 lub 107 k.p.a. Konsekwencją należycie przeprowadzonego postępowania było prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Jak wynika z uzasadnienia kontrolowanej decyzji, prawo ochronne na znak towarowy "El Elettrotec" o nr [...] obejmuje swym zakresem urządzenia elektroniczne, pomiarowe, sygnalizacyjne i kontrolne z kl. 09, natomiast prawo ochronne na znak towarowy "ELEKTROTEK" o nr [...] udzielone na rzecz "E." Sp. z o.o. z siedzibą w O. znajduje odniesienie do następujących towarów: artykuły elektryczne: kable, przewody, bezpieczniki, materiały instalacji elektrycznych, dzwonki, elementy elektromagnetyczne i elektroniczne, złącza elektryczne, latarnie i lampy optyczne i elektronowe, ogniwa i baterie, elementy przyłączeniowe i urządzenia rejestratory, skrzynki i listwy przyłączeniowe, tablice rozdzielcze i sterownicze, styki, transformatory, wyłączniki - kl. 09.

W ocenie Sądu prawidłowy jest pogląd, zgodnie z którym towary oznaczane porównywanymi znakami są względem siebie komplementarne – co oznacza, że pomiędzy nimi występuje ścisły związek polegający na tym, iż jeden towar jest nieodzowny lub istotny do użycia drugiego, wobec czego konsumenci mogą myśleć, że oba towary zostały wyprodukowane przez to samo przedsiębiorstwo - i tak urządzenia elektroniczne, pomiarowe, sygnalizacyjne i kontrolne nie mogą funkcjonować bez przewodów, złączy, elementów przyłączeniowych, styków, włączników itd.

Porównywane towary mają także takie samo przeznaczenie - znajdują zastosowanie we wszelkich instalacjach lub urządzeniach przemysłowych lub domowych tj. alarmy, systemy monitoringu itd.

Odbiorcami porównywanych towarów są zarówno fachowcy jak i osoby bez specjalistycznej wiedzy, jednak są to zwykle osoby rozważne, posiadające pewną wiedzę niezbędną do stosowania urządzeń "elektrycznych" bądź "elektronicznych" - w ramach wykonywanego zawodu, lub w ramach zaspokajania potrzeb prywatnych. Dystrybucja tych towarów odbywa się za pośrednictwem podobnych kanałów dystrybucyjnych.

W celu dokonania prawidłowej analizy stopnia podobieństwa samych oznaczeń należy porównać je w trzech płaszczyznach: znaczeniowej, wizualnej i fonetycznej.

W ocenie Sądu nie można oderwać się od faktu, iż element słowny obydwu znaków: "El Elettrotec" oraz "ELEKTROTEK" jest elementem niosącym określoną treść, informującą o związku tych znaków ze sferą ogólnie rozumianej "elektrotechniki". Nie przeczy temu fantazyjny charakter oznaczeń, przydający im jednak pewną siłę odróżniającą. Sąd doszedł do przekonania, iż element słowny znaków, który zwłaszcza z uwagi na wyżej opisaną warstwę znaczeniową jest niemal identyczny w obu znakach, bez wątpliwości jest elementem dominującym, pozostając na trwałe w świadomości odbiorcy. Nie mogą w tej sytuacji świadczyć o dystynktywności spornego znaku inne elementy, takie, jak grafika występująca w znaku przeciwstawionym, a także brak podobieństwa fonetycznego znaków. Grafika porównywanego znaku nie jest bogata i wbrew stanowisku skarżącej nie może świadczyć o braku podobieństwa między znakami. Charakteryzuje się standardową czcionką oraz słowem "EL" otoczonym okręgiem z pięcioma zewnętrznymi i trzema wewnętrznymi wypustkami poprzedzającym słowo "elletrotec". Kółko ma wygląd "koła zębatego", co w ocenie Sądu potęguje skojarzenie z techniką.

Zdaniem Sądu brak liter "El" poprzedzających element słowny oznaczenia "El Elettrotec" nie ma znaczenia dla oceny podobieństwa znaków. Jest to element wskazujący na rzeczownikowy charakter użytego elementu słownego, który niekiedy w językach romańskich jest pomijany. Sam w sobie nic nie znaczy, nie posiada też żadnej zdolności odróżniającej (także abstrakcyjnej). Natomiast w konsekwencji użytej w porównywanym znaku grafiki znaki wręcz się do siebie upodobniły. Koło otaczające element: "El" powoduje oddzielenie graficzne tej części znaku od jego elementu dominującego, jakim jest wyraz "Ellettrotec", który - zdaniem Sądu - może także funkcjonować oddzielnie w świadomości odbiorcy oznaczanego w ten sposób towaru. Omawiana grafika nie stanowi zatem elementu różniącego znaki. Także użyte rodzaje czcionek nie są na tyle różniące, aby mogły utkwić w świadomości odbiorcy jako istotnie różniące obydwa znaki. Czcionka użyta w znaku spornym jest standardowa i nie może służyć do odróżniania znaku jako oznaczającego towar konkretnego producenta.

Brak jest także w ocenie Sądu podstaw dla zasadnego stwierdzenia, iż elementem różniącym znaki jest fonetyka, czyli sposób wymawiania poszczególnych oznaczeń przez odbiorcę. Przede wszystkim – nie jest przekonujący wywód zawarty w skardze, zmierzający do wykazania, iż odbiorca polski miałby wymawiać wyraz obcego pochodzenia (włoski) w sposób nieprawidłowy (końcowa litera jak "c", a nie jak "k"; podwójne słyszalne "t" w słowie "elettrotec". Sąd przyjął założenie, zgodnie z którym u przeciętnego polskiego obywatela istnieje pewne ogólne wyobrażenie o zasadach fonetycznych większości języków europejskich. Nawet osoba nie znająca języka włoskiego wie, że "c" czyta się w językach romańskich (i nie tylko) na końcu wyrazu jako "k" oraz - przynajmniej intuicyjnie - wyczuwa, że podwójne artykułowanie samogłoski w środku wyrazu jest zjawiskiem charakterystycznym dla języka polskiego i w innych językach nie występuje. Tak więc w praktyce (w mowie potocznej) przeciętny odbiorca wymówi wyrazy: "el elettrotec" oraz "elektrotek" w sposób identyczny.

Występujące pomiędzy oznaczeniami różnice w postaci nieco odmiennej pisowni odbiorca może poczytać jako wynikające ze spolszczenia znanego wcześniej znaku włoskiego. Może to być w jego odbiorze spowodowane np. powiązaniami handlowymi między podmiotami gospodarczymi - włoskim i polskim jako producentem i dystrybutorem towaru, bądź modyfikacją znaku z przeznaczeniem dla rynku polskiego. Z tym ostatnim wariantem może kojarzyć się też wprowadzenie nowego elementu grafiki przed zasadniczym (dominującym) wyrazem "elektrotek".

Tak więc w konsekwencji Sąd ocenił podobieństwo znaków oraz oznaczanych nimi towarów jako znaczne. Przeciętny odbiorca jest w tej sytuacji narażony na ryzyko takiego skojarzenia pomiędzy oznaczanymi w powyższy sposób towarami, że z dużym prawdopodobieństwem może dojść po jego stronie do omyłki co do ich pochodzenia. Ryzyko to w niniejszej sprawie wypełnia dyspozycję art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. i stanowi tzw. względną przeszkodę rejestracji.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.