Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 652/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2007-11-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2007 r. wniosku D. i C. małżonków Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zajęcia z urzędu samochodu na zabezpieczenie należności celnych p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skarżący D. i C. małżonkowie Z. wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500,00 zł, złożyli, uzupełniony następnie przez złożenie urzędowego formularza PPF, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że nie mają środków na prowadzenie spraw sądowych, ponieważ dysponują wyłącznie środkami na utrzymanie rodziny i prowadzenie gospodarstwa.

D. i C. Z. oświadczyli, że gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie z rodzicami, a na utrzymaniu skarżących jest dwójka dzieci w wieku 9 i 3 lat oraz. Co do posiadanego majątku skarżący wymienili dom o powierzchni 60 m², dodając, że zajmują wraz z rodzicami dwa pokoje i kuchnię, a stan tych pomieszczeń wymaga remontu. Na majątek skarżących składa się również nieruchomość rolna o powierzchni 6,67 ha.

Z oświadczenia skarżących wynika, że nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności oraz wartościowych przedmiotów.

Źródłem utrzymania rodziny są dochody skarżącego z tytułu pracy w wysokości 800 zł, zasiłek rodzinny i wychowawczy w wysokości 512 zł pobierany przez skarżącą oraz emerytury rodziców skarżącej w wysokości 768,17 zł oraz 601,06 zł. Skarżący wykazali nadto dochód z gospodarstwa rolnego wysokości 962,38 zł miesięcznie. D. Z. oświadczyła, że zajmuje się wychowywaniem dzieci.

Skarżący dodali, że jedno z dzieci choruje, co pochłania część dochodów. Małżonkowie Z. oświadczyli, że nigdy nie mieli odłożonych pieniędzy, a wydatek 500 zł nie był brany w ogóle pod uwagę, zwłaszcza w przed zimą, kiedy są duże wydatki. Samochód, który jest przedmiotem postępowania w sprawie, pochłonął w przeszłości duże, jak na możliwości skarżących, wydatki ale był on niezbędny do funkcjonowania w codziennym życiu ( dojazdy do pracy, wizyty u lekarzy z dzieckiem w odległych miastach ).

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a. ). Zgodnie z art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a ).

Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.

Zgodnie z przepisem art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.

W odpowiedzi na kierowane do skarżących wezwanie przedłożono dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanych świadczeń z pomocy społecznej, wysokość emerytur, oraz zaświadczenie pracodawcy skarżącego, z którego wynika, że średni miesięczny dochód netto z okresu ostatnich trzech miesięcy wyniósł 894,60 zł.

Odpowiadając na wezwanie do przedłożenia dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny w okresie ostatnich trzech miesięcy, skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie przedłożyć dowodów na wydatki związane z utrzymaniem, nie podając również ich wysokości.

Należy zauważyć, że prawo pomocy jest ze swej natury instytucją wyjątkową, stosowaną tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Może być więc stosowane jedynie w przypadku osób rzeczywiście ubogich, dla których uiszczenie kosztów sądowych oznaczałoby konieczność drastycznego uszczuplenia środków przeznaczonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb.

Niewskazanie przez skarżących, wbrew wezwaniu, wysokości ponoszonych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny uniemożliwia dokonanie oceny możliwości płatniczych skarżących w świetle przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przewidującego, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazanie przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że skarżący udokumentowali należycie wysokość otrzymywanych dochodów przez wszystkich dorosłych członków rodziny w łącznej kwocie netto 2.775,77 zł , oświadczyli nadto, że uzyskują dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości 962,38 zł miesięcznie. Jednak wskazać też należy, że niewykazanie przez skarżących, wbrew wezwaniu, wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy uniemożliwia dokonanie oceny czy, i ewentualnie jaką część kosztów sądowych w sprawie, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie 500 zł, są oni w stanie uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.