Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1052/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.27
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant: st. asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2162/13 w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 10 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2162/13, oddalił skargę E.G.ego na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 10 lipca 2013 r. nr [..], w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia 10 lipca 2013 r. nr [..], po rozpatrzeniu odwołania E.G.ego od decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 20 maja 2013 r., [..],. PK, odmawiającej E.owi G.emu potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. G.ego nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w części jaką w drodze spadku po Emilianie G.m nabył E.G. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje.

Organ ustalił, że pismem z dnia 28 listopada 1990 r. E. G. zrzekł się na rzecz swojego brata E.G.ego rekompensaty za pozostawione przez E. G.ego nieruchomości znajdujące się poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do rekompensaty podpisał notariusz wykonujący czynności zawodowe w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej.

Pismem z dnia 19 grudnia 1990 r. E. G. wniósł do Urzędu Miejskiego w Koszalinie wniosek w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez E. G.ego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca jednocześnie zaznaczył, iż ubiega się o potwierdzenie prawa do rekompensaty za całość majątku pozostawionego, gdyż na mocy wskazania swojego brata E. G.ego stał się jedyną osobą uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty.

Z postanowienia Sądu Rejonowego w Białogardzie z dnia 12 listopada 1998 r. (sygn. akt [..],) wynika, że spadek po E. G.m zmarłym w dniu [..], r. na podstawie ustawy nabyli: Z.G., E. G. oraz E. G..

Z postanowienia Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 12 marca 1999 r. (sygn. akt [..],) wynika, że spadek po Z. G.ej zmarłej w dniu 27 września 1965 r. na podstawie ustawy nabyli: E. G. oraz E. G..

Pismem z dnia 11 października 2006 r. Ambasada Amerykańska poinformowała Wojewodę Zachodniopomorskiego, iż E. G. urodzony [..], r. w [..], posiadał obywatelstwo amerykańskie do dnia śmierci tj. do dnia [..], r.

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia 14 marca 2007 r. nr [..], potwierdził E.owi G.emu prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. G.ego nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości P., powiat [..],, woj. [..],, w zakresie jego udziału spadkowego w wysokości 1/4 części, nabytego po właścicielu mienia.

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia 20 maja 2013 r. nr [..],, odmówił E.owi G.emu potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. G.ego nieruchomości w miejscowości [..], w części jaką w drodze spadku po E. G.m nabył E. G..

Z uzasadnienie decyzji organu wojewódzkiego wynika, ze powodem wydania odmownej decyzji w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty był fakt, że E. G. nie posiadał obywatelstwa polskiego. Organ wojewódzki zauważył również, iż oświadczenie E. G.ego z dnia 29 listopada 1990 r. jest nieskuteczne w świetle prawa polskiego, gdyż dla jego ważności ustanowiony został wymóg złożenia oświadczenia przed notariuszem polskim, a nie jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie przed notariuszem pełniącym swoje obowiązku w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Ponadto w ocenie Wojewody Zachodniopomorskiego, gdyby nawet oświadczenie o wskazaniu spełniało wymogi formalne, ze względu na fakt, iż E. G. nie posiadał obywatelstwa polskiego, do skutecznego wskazania i tak by nie doszło. Brak posiadania obywatelstwa polskiego przez E.a G.ego w ocenie organu wojewódzkiego automatycznie wyłącza w tym zakresie możliwość potwierdzenia osobom przez niego wskazanym, prawa do rekompensaty.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia 10 lipca 2013 r. nr [..], po rozpatrzeniu odwołania E.G.ego o decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 20 maja 2013 r., nr K[..], – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje.

Minister Skarbu Państwa wyjaśnił w oparciu o akta sprawy, że E. G. nie posiadał obywatelstwa polskiego. Zdaniem organu konsekwencją tego był fakt, iż nie miał on również uprawnień do ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W świetle powyższego E. G., nie mógł w drodze wskazania skutecznie przenieść uprawnień do dochodzenia roszczeń zabużańskich na rzecz swojego brata E.G.ego.

Z tych samych względów prawo do rekompensaty nie mogłoby również skutecznie przejść na spadkobierców E.a G.ego.

Organ II instancji zwrócił uwagę na treść art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418, ze zm.) zgodnie z którym, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Z powyższego przepisu wynika, że instytucja wskazania może być zastosowania wyłącznie pomiędzy spadkobiercami właściciela mienia pozostawionego.

Organ podkreślił, że cesja prawa do rekompensaty uzależniona jest również od spełnienia warunków formalnych w postaci złożenia oświadczenia o wskazaniu z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Dla Ministra Skarbu Państwa nie ma wątpliwości, iż notariusz, przed którym składane jest oświadczenie o wskazaniu winien wykonywać swój zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że oświadczenie o wskazaniu zostało wprawdzie spisane w 1990 r. tj. pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, która w art. 88 ust. 4 nie przewidywała obowiązku złożenia oświadczenia przed notariuszem to jednak mając na uwadze fakt, iż Minister Skarbu Państwa obowiązany jest do stosowania obecnie obowiązujących przepisów tj. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. regulujących kwestie roszczeń zabużańskich (art. 27 ustawy) i wobec tego po stwierdzeniu, że oświadczenie E.a G.ego o wskazaniu E.G.ego jest nieskuteczne, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego odmawiającą skarżącemu prawa do rekompensaty.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 10 lipca 2013 r. nr [..], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył E. G..

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że kluczowym zagadnieniem jest kwestia czy art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ma zastosowanie w zakresie spraw niezakończonych do momentu wejścia w życie ww.

Sąd I instancji zauważył, że pismem z dnia 19 grudnia 1990 r. E. G. wniósł do Urzędu Miejskiego w Koszalinie wniosek w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez E. G.ego poza obecnymi granicami RP. Jednocześnie zaznaczył, iż ubiega się o potwierdzenie prawa do rekompensaty za całość majątku pozostawionego, gdyż na mocy wskazania swojego brata E.a G.ego stał się jedyną osobą uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty. Ponadto wskazał, ze pismem z dnia 28 listopada 1990 r. E. G. zrzekł się na jego rzecz rekompensaty za pozostawione przez E. G.ego nieruchomości znajdujące się poza obecnymi granicami RP. Powyższe oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do rekompensaty podpisał notariusz wykonujący czynności zawodowe w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. E. G. urodzony 29 lutego 1920 r. w [..], posiadał obywatelstwo amerykańskie do dnia śmierci tj. do dnia [..], r.

Następnie Sąd I instancji podkreślił, że w dacie złożenia oświadczenia obowiązywał przepis art. 88 ust. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami, który wskazywał na właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą jako osobę, której przysługuje uprawnienie do zaliczenia wartości tego mienia, ale jednocześnie stanowił, że uprawnienie to może także przysługiwać wskazanej przez niego jednej osobie uprawnionej do dziedziczenia ustawowego, ponadto przepis art. 88 ust. 4 powołanej ustawy nie przewidywał obowiązku złożenia oświadczenia przed notariuszem.

Wniosek przez E.G.ego został do organu wniesiony w dniu 19 grudnia 1990 r. pod rządami art. 88 ust. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami.

Obowiązująca w dacie orzekania ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) ograniczyła krąg osób uprawnionych do rekompensaty tylko do właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP (art. 2), a w przypadku śmierci właściciela do wszystkich spadkobierców albo niektórych z nich wskazanych przez pozostałych spadkobierców (art. 3 ust. 2).

Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku, gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2 ustawy, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy.

Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Sąd I instancji zgodził się z organem, iż wobec braku przepisów przejściowych ratio legis wyżej wymienionej regulacji prawnej opiera się na założeniu, że w przypadku, gdy postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty zostało wszczęte na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów i nie zakończyło się przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., organ rozpatrujący sprawę winien ustalić w oparciu o nową regulacje prawną, czy wszystkie przesłanki warunkujące potwierdzenie prawa do rekompensaty zostały spełnione.

Sąd I instancji podał, że ustawa z 8 lipca 2005 r. wyraźnie akcentuje wymóg posiadania obywatelstwa polskiego przez osobę ubiegającą się o przyznanie rekompensaty. Wymóg ten odnosi się zarówno do właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP (art. 2 pkt 2) jak i do spadkobierców właściciela takiej nieruchomości (art. 3 ust. 2). Nie ulega więc wątpliwości, że obecnie obowiązująca ustawa nie zawiera żadnych ograniczeń co do wymogów jakim powinien odpowiadać spadkobierca poza posiadaniem obywatelstwa polskiego. Wymóg posiadania obywatelstwa polskiego odnosi się do wszystkich spadkobierców - zarówno do tych, którym ma być przyznane prawo do rekompensaty jak i do tych, którzy wskazują komu spośród nich rekompensata ma przysługiwać. Prawo do rekompensaty jest bowiem wspólnym uprawnieniem spadkobierców. Odmienna wykładnia co do wymogu polskiego obywatelstwa w stosunku do spadkobierców właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP sytuowałaby tych spadkobierców w sytuacji korzystniejszej niż samych właścicieli tych nieruchomości, bo im przysługuje prawo do rekompensaty również tylko w sytuacji gdy, poza innymi wymogami określonymi w ustawie, posiadają polskie obywatelstwo. Takie wyróżnienie spadkobierców w stosunku do właścicieli mienia pozostawionego byłoby niczym nieuzasadnione.

Sąd I instancji zaznaczył, że E. G. nie posiadał obywatelstwa polskiego. Nie nabył więc prawa do rekompensaty. Zatem nie mógł skutecznie zadysponować prawem którego nie nabył.

Cesja prawa do rekompensaty uzależniona jest również od spełnienia warunków formalnych w postaci złożenia oświadczenia o wskazaniu z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Nie może być jednocześnie wątpliwości, iż notariusz, przed którym składane jest oświadczenie o wskazaniu winien wykonywać swój zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd I instancji zauważył, iż ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy oświadczenia z dnia 28 listopada 1990 r. wynika że E. G. zrzekł się na rzecz swojego E.G.ego rekompensaty za pozostawione przez E. G.ego nieruchomości znajdujące się poza obecnymi granicami RP, przed notariuszem wykonującym swój zawód na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej,

Zdaniem Sądu I instancji, w tej sytuacji jak słusznie zauważył organ, pomimo że doszło do podpisania oświadczenia o zrzeczeniu prawa do rekompensaty przed notariuszem, to jednak czynności tej dokonał notariusz państwa obcego, co zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. niweczy skutek w postaci cesji prawa do rekompensaty na rzecz E.G.ego. Organ słusznie zauważył, iż notariusz podpisujący oświadczenie o wskazaniu działał w oparciu o amerykański system prawny, a tym samym jego czynności nie wywołują skutków prawnych wobec obywateli polskich.

Ponadto Sąd I instancji wyjaśnił, że wprawdzie oświadczenie o wskazaniu zostało spisane w 1990 r. tj. pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, która w art. 88 ust. 4 nie przewidywała obowiązku złożenia oświadczenia przed notariuszem to jednak należy mieć na uwadze fakt, iż Minister Skarbu Państwa obowiązany jest do stosowania obecnie obowiązujących przepisów tj. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. regulujących kwestie roszczeń zabużańskich (art. 27 ustawy).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł E. G., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: ustawa z 8 lipca 2005 r.) polegające na błędnej wykładni rzeczonego artykułu poprzez uznanie, iż:

- z przepisu tego, w zakresie spraw niezakończonych do momentu wejścia w życie ww. ustawy, wynika obowiązek stosowania przez organy administracyjne także przepisów prawa materialnego tejże ustawy,

- z rzeczonego przepisu wynika zniweczenie skutków czynności, polegającej na wskazaniu w przeszłości przez właściciela pozostawionej poza granicami nieruchomości lub jego spadkobierców, jednego ze spadkobierców, jako osoby uprawnionej do rekompensaty - który w ten sposób nabył skutecznie określone prawa majątkowe;

2) art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 28 listopada 1990 r. (dalej: ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r.) poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie przysługującego skarżącemu prawa podmiotowego do rekompensaty za mienie zabużańskie, które skarżący nabył na podstawie ww. ustawy z chwilą skutecznego wskazania skarżącego przez E.a G.ego w dniu 28 listopada 1990 r.

Ponadto skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz w zw. z art. art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem w/w przepisów prawa.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że jak wynika z przywołanego przepisu art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wskazaniab mógł dokonać każdy ze spadkobierców, w szczególności do skutecznego wskazania, po stronie wskazującego nie był wymagany przymiot posiadania polskiego obywatelstwa. Co więcej, zgodnie z ówczesnymi regulacjami wskazania mogło nastąpić w dowolnej formie (obowiązujące wtedy przepisy nie wymagały aby była to np. forma z podpisem poświadczonym notarialnie, tak jak czyni to obecnie art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej). W konsekwencji, zarówno okoliczność braku posiadania obywatelstwa polskiego przez E.a G.ego jak i dokonanie wskazania w określonej formie nie mogły stanowić podstawy do wydania w tej sprawie decyzji o odmowie wnioskodawcy prawa do rekompensaty. Wskazanie jako uprawnionego E.G.ego do wszelkich roszczeń związanych z pozostawieniem przez E. G.ego majątku poza obecnymi granicami RP (obecnie prawa do rekompensaty) było skuteczne w dniu 28 listopada 1990 r., bo spełniało wymóg z art. 88 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W konsekwencji, w dniu 28 listopada 1990 r. wnioskodawca E. G. nabył definitywnie wszelkie uprawnienia związane z pozostawieniem majątku przez E. G.emu, w części jaką w drodze dziedziczenia nabył E. G., zaś E. G. definitywnie tych uprawnień się pozbył.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie zostały wymienione w § 2 tego artykułu. Zakres postępowania kasacyjnego wyznacza więc sam autor skargi kasacyjnej. W tej sytuacji dokładne określenie i uzasadnienie przez niego postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów ma decydujące znaczenie dla możliwości badania danej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do powtórnej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie, tak jak czyni to wojewódzki sąd administracyjny. Z własnej inicjatywy NSA nie może podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych wad niż wskazane w skardze kasacyjnej. Nie jest też właściwy do jakiegokolwiek korygowania czy doprecyzowania zarzutów wadliwie sporządzonego środka zaskarżenia. Jeżeli zatem - tak jak w rozpoznawanej sprawie - nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania, Sąd drugiej instancji zobowiązany jest ograniczyć się tylko do zarzutów jednoznacznie podniesionych w skardze kasacyjnej.

Przypomnienie powyższych reguł ma znaczenie z uwagi na sposób sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego. Skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz w zw. z art. art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem w/w przepisów prawa.

Przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a. może zostać naruszony poprzez jego niezastosowanie albo poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie. Naruszenia wymienionego przepisu nie można upatrywać w oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a., gdyż nieprawidłowe oddalenie skargi zawsze będzie stanowiło o naruszeniu art. 151 P.p.s.a. Wydaje się że w skardze kasacyjnej jej autorowi chodzi o niezastosowanie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a i naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe oddalenie skargi , w sytuacji gdy powinna ona zostać uwzględniona. W takim przypadku w podstawie skargi kasacyjnej należało powołać zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. Wobec braku takiego zarzutu, jak też niewskazanie formy naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a., należało uznać że oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zostało skutecznie zakwestionowane. Oznacza to, że zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania okazał się nieskuteczny.

Nietrafne są także zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów prawa materialnego.

Sąd I instancji dokonał właściwej wykładni art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr. 169, poz. 1418 ze zm. ).

Wymaga przypomnienia, że w okresie powojennym kwestie rozliczeń za nieruchomości zabużańskie były początkowo uregulowane przez ustawodawcę w kilku aktach prawnych, zawierających "cząstkowe" regulacje dotyczące ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W każdej z tych regulacji ustawodawca określił w odrębny sposób możliwości kompensacji wartości pozostawionego mienia ( " nadziały" ziemi z reformy rolnej, akty nadania na terenach Ziem Odzyskanych, odstępowanie osobom fizycznym państwowego nieruchomego mienia nierolniczego na indywidualne potrzeby mieszkaniowe, zaliczenie wartości mienia pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa na pokrycie ceny sprzedawanych przez państwo nieruchomości lub na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste).

Ustawa zabużańska z 2005 r., wprowadzając nowe rozwiązania prawne, w tym rekompensatę nie tylko w formie prawa zaliczenia, ale również (alternatywnie) w formie pieniężnej ze środków Funduszu Rekompensacyjnego, zawiera także regulacje, które przewidują konieczność spełnienia przewidzianych w niej wymogów niezbędnych dla uwzględnienia wniosku. Odnośnie do nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które były przedmiotem współwłasności ustawodawca wprowadził zasadę, że prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2 ustawy. Jednak w sytuacji wskazania osoby uprawnionej przez pozostałych współwłaścicieli prawo do rekompensaty przysługuje osobie wskazanej, z tym że wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej ( art.3 ust.1 ustawy zabużańskiej). Zgodnie zaś z art.3 ust. 2 wskazanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Z kolei w myśl art.27 ustawy zabużańskiej postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Ze wskazanych regulacji prawnych, w szczególności z treści przytoczonego art. 27 ustawy zabużańskiej wynika, że sprawa wszczęta wnioskiem złożonym przed wejściem w życie ustawy z 2005 r., która nie została zakończona, stanowi sprawę odrębną podlegającą załatwieniu na podstawie obowiązujących aktualnie przepisów. Postępowanie prowadzone na podstawie obecnie obowiązujących przepisów nie jest kontynuacją postępowania prowadzonego w oparciu o poprzednio obowiązujące regulacje prawne, ale odrębnym nowym postępowaniem do którego należy stosować obowiązujące przepisy zawarte w ustawie zabużańskiej z 2005 r.

To zaś oznacza że zastosowanie znajduje art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., zgodnie z którym warunkiem uzyskania prawa do rekompensaty jest posiadanie obywatelstwa polskiego przez spadkobiercę zmarłego właściciela nieruchomości pozostawionej poza granicami RP. E. G. nie posiadał obywatelstwa polskiego, a zatem nie mógł skutecznie wskazać swego brata E.G.ego jako osobę uprawnioną do otrzymania rekompensaty, do której sam nie nabył prawa.

Nietrafny jest również zarzut niezastosowania art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1999r. Nr. 14, poz. 74 ze zm. ).

Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania prawne dotyczące art. 27 ustawy , wbrew odmiennym twierdzeniom strony skarżącej, w niniejszej sprawie nie było możliwe zastosowanie art. 88 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nie obowiązywał on w dacie podjęcia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie nie mógł zatem naruszyć omawianego przepisu, gdyż nie stanowił i nie mógł stanowić podstawy wydania wskazanych rozstrzygnięć.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.