Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 134/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 24 ust. 5d, art. 28 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 118 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Ewa Zawal po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. wpłynęły do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. I Inspektorat, wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzjami nr [...] i [...], wydanymi w trybie art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). We wnioskach tych pełnomocnik W. A. (dalej skarżący) zwrócił się dodatkowo o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm., dalej: ustawa zmieniająca), które wynikają z decyzji nr [...] z dnia [...] r. przenoszącej na skarżącego, jako na członka Zarządu, odpowiedzialność za zobowiązania "A" Sp. z o.o.

Zakład postanowił odnieść się do tego wniosku w odrębnym postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów art. 17 pkt 2 ustawy zmieniającej. Pismem z dnia [...] r. poinformował pełnomocnika skarżącego o warunkach umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 17 ustawy zmieniającej oraz wezwał do przedłożenia ewentualnych innych niż dotychczas zgromadzonych w postępowaniu dowodów lub też na istnienie po stronie skarżącego ważnego interesu.

W dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego stawił się w Inspektoracie i do akt przedmiotowej sprawy przedłożył: kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z 1996 r., kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z [...] r., kopię umowy dzierżawy z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...] r., kopię odpisu zwykłego księgi wieczystej wg stanu na dzień [...] r.

Pismem z dnia [...] r. Zakład poinformował pełnomocnika skarżącego, iż w związku z wnioskiem z dnia [...] r. o umorzenie zaległości w trybie art. 17 ustawy zmieniającej, zakończone zostało postępowanie wyjaśniające i, że istnieje możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z przysługującego prawa pełnomocnik skorzystał i stawił się w Inspektoracie w celu zapoznania się z materiałem dowodowym. Do protokołu nie wniósł żadnych uwag.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek za okres od [...] r. do [...] r., w łącznej kwocie [...] zł; ubezpieczenie wypadkowe za okres od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł;, na Fundusz Pracy za okres od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł; Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł; odsetek od powyższych należności liczonych na dzień [...] r. w łącznej kwocie [...] zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pełnomocnik skarżącego podniósł, że naruszono przepisy prawa materialnego tj. art. 24 ust. 5 d ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez błędne uznanie, że należności za rok 2000 są wymagalne i pomimo ich przedawnienia ujęte zostały w przedmiotowej decyzji. Ponadto zarzucono organowi błędne uznanie, iż z uzyskiwanych dochodów skarżący jest w stanie zaspokajać potrzeby niezbędne do egzystencji swojej i swojej rodziny i jednocześnie spłacać powstałe wobec Zakładu zadłużenie. Pismem z dnia [...] r. Zakład poinformował pełnomocnika, iż w przedmiotowej sprawie zakończone zostało postępowanie wyjaśniające i w związku z powyższym istnieje możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z przysługującego prawa pełnomocnik nie skorzystał.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] r. Zakład utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wskazano, że na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. I Inspektorat Miejski przeniósł na skarżącego, jako na członka Zarządu "A" Sp. z o.o., odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. W chwili obecnej na podstawie decyzji Nr [...] na koncie rozliczeniowym figuruje zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji z [...] r. – [...] zł, a także koszty upomnienia w kwocie [...] zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł powstałe po wydaniu decyzji.

Dalej w uzasadnieniu wskazano, że w wyniku zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych pod nazwą "W. A. Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne "A"" z siedzibą we Wrocławiu. Zgodnie z oświadczeniem z tytułu jej prowadzenia osiąga dochód w miesięcznej wysokości [...] zł. Gospodarstwo domowe skarżący prowadzi wspólnie z żoną, która otrzymuje świadczenie przedemerytalne w miesięcznej wysokości [...] zł netto. Zgodnie z zeznaniami podatkowymi PIT-36 w 2009 r. osiągnął skarżący dochód w wysokości [...] zł, natomiast w 2008 r. w wysokości [...] zł (w tym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej [...] zł). Żona w 2008 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, natomiast w roku 2009 dochód ten wyniósł [...] zł. Z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia z Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r. wynika, iż skarżący nie posiada zaległości podatkowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oświadczył skarżący, że na rachunku bankowym posiada zdeponowane środki pieniężne w kwocie [...] tys. zł. Według zaświadczenia z Banku PKO BP z dnia [...] r. na rachunku bankowym posiada kwotę w wysokości [...] zł. Rachunek nie jest objęty postępowaniem egzekucyjnym. Zgodnie z opinią bankową z dnia [...] r. firma "A" Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne posiada rachunek bankowy w Kredyt Banku, na którym obroty w okresie od [...] r. do [...] r. zamykają się kwotą pięciocyfrową przed przecinkiem. Skarżący przedstawił również potwierdzenie wypłaty z depozytu terminowego z dnia [...] r. na kwotę [...] tys. zł. Na lokacie terminowej pozostała kwota [...] tys. zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej oświadczył skarżący, iż nie posiada żadnych zobowiązań.

Ustalono także, że skarżący jest współwłaścicielem działki budowlanej wraz z domem o powierzchni 143,40 m2 położonej w K., nieruchomość tą oszacował na kwotę [...] tys. zł, a także właścicielem samochodów marki [...] oraz marki [...]. Według oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej miesięczne wydatki gospodarstwa domowego z tytułu utrzymania domu wynoszą [...] zł, przeznaczane na żywność – [...] zł, natomiast związane z ubezpieczeniem, z opłatami za abonament radiowo-telewizyjny, z utrzymaniem zwierząt, za rachunki telefoniczne, na zakup odzieży, obuwia i lekarstw sięgają kwoty [...] zł, co stanowi łączną kwotę w wysokości [...] zł. Zgodnie z przedstawioną do akt sprawy umową w dniu [...] r. skarżący obdarował żonę następującymi przedmiotami: zestaw Dakota i ława Montana, kino domowe Panasonic S.A.-HT 335, zmywarka Whirpool ADP 4502 AL., chłodziarko-zamrażarka Polar CZ 340, kuchnia mikrofalowa Polar KMM 24 GK, robot kuchenny Zelmer, garnek do gotowania ryżu ASIA, magnetowid Philips VR 471, zestaw ogrodowy AL z parasolem. Obdarowana przedmioty darowizny przyjęła. W dniu [...] r. obdarował skarżący swojego syna następującymi przedmiotami: telewizor Samsung LCD 40, komputer i monitor AREST, drukarka atramentowa Canon IP 4200 oraz drukarka laserowa HP Laser Jet PI005. Obdarowany przedmioty darowizny przyjął. Ponadto z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] r. skarżący zawarł z synem umowę dzierżawy, zgodnie z którą jako właściciel garażu z pomieszczeniem gospodarczym typu SIGMA CH74 PG o powierzchni całkowitej 40,87m2 oddał go w dzierżawę. Zdaniem organu przedłożoną do akt sprawy dokumentację należy uznać za wiarygodną.

Następnie w uzasadnieniu decyzji, wskazano, że na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155. poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.

Powołując się na orzecznictwo podniesiono, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane na powyższej podstawie prawnej, oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Co oznacza, że Zakład może, po zbadaniu sytuacji materialnej zobowiązanego, udzielić ulgi w postaci umorzenia, ale nie ma takiego obowiązku. Nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Podniesiono również, powołując się na orzecznictwo, że ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia tych należności, organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Odnosząc się do ważnego interesu osoby zobowiązanej, jako przesłanki umorzenia, wskazano w uzasadnieniu – powołując się na orzecznictwo - że należy mieć na uwadze słuszny interes, a więc taki, który jest godny ochrony. Natomiast uznanie interesu strony za słuszny powinno wynikać z obiektywnej oceny sytuacji, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy, nierówności, czy nie rozumienia przez organ trudnej sytuacji faktycznej.

W uzasadnieniu podniesiono, że wprawdzie, zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym, miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł netto, natomiast deklarowane miesięczne wydatki sięgają kwoty [...] zł, a niedobór jest finansowany z oszczędności, niemniej wskazano, że skarżący posiada majątek ruchomy oraz nieruchomy o znacznej wartości.

Odnosząc tą sytuację do posiadania ważnego interesu, organ stwierdził, że można uznać, iż opłacenie należności z tytułu składek niewątpliwie byłoby dla skarżącego uciążliwością gdyż wiązałoby się ze sprzedażą posiadanego majątku, a tym samym pogorszeniu uległby standard życia i warunki mieszkaniowe dla skarżącego i jego rodziny. Jednak, zdaniem organu, należy mieć także na uwadze fakt, że posiadany majątek daje możliwość chociaż częściowego opłacenia powstałych zaległości, ponadto w przedmiotowej sprawie nie bez znaczenia jest także interes publiczny, przejawiający się w zasadzie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. W tej sprawie Zakład nie wyczerpał wszystkich środków zmierzających do wyegzekwowania należności.

H

W związku z powyższym, wskazano w uzasadnieniu, że biorąc pod uwagę posiadany przez skarżącego majątek o znacznej wartości, którego spieniężenie wystarczyłoby na całkowite lub przynajmniej częściowe opłacenie zaległości, a także prowadzoną działalność gospodarczą, stwarzającą możliwość pozyskiwania niezbędnych do spłaty zadłużenia środków, oraz biorąc pod uwagę prowadzone postępowanie egzekucyjne w zakresie nieopłaconych składek oraz kierując się specyficznym charakterem składek na ubezpieczenia społeczne stanowiących należności budżetowe, Zakład mógł odmówić umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności za 2000 r. podniesiono w uzasadnieniu, że w decyzji nr [...] z dnia [...] r. przenoszącej odpowiedzialność ujęto jedynie zaległość za grudzień 2000 r., gdyż termin wymagalności tej składki przypadał na [...] r. Natomiast, zgodnie z art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm.), nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Z kolei art. 24 ust. 5 d ustawy o systemie ubezpieczeń mówi, iż przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. W tej sytuacji, zdaniem organu, zaległość za grudzień 2000r. została prawidłowo ujęta w decyzji nr [...] z dnia [...] r. przenoszącej odpowiedzialność na skarżącego, a także przedmiotowa zaległość na dzień złożenia wniosku o umorzenie nie uległa przedawnieniu.

Skarżący, nie godząc się z rozstrzygnięciem, złożył skargę na powyższą decyzję wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie przedmiotowych należności z tytułu nieopłaconych składek.

W uzasadnieniu podniesiono, iż organ w niniejszej sprawie nie przeprowadził odrębnego postępowania dowodowego a jedynie posiłkował się dokumentacją zgromadzoną w innych postępowaniach. W trakcie tego postępowania administracyjnego organ, wbrew przepisom prawa, nie zgromadził nawet takich samych ale aktualnych dokumentów. Dokumenty stanowiące dowód obecnej sytuacji majątkowej skarżącego nie obejmują w ogóle okoliczności dotyczących 2010 r. Zaświadczenia z banku, są nieaktualne, ponadto organ nie zweryfikował treści tych zaświadczeń, albowiem od [...] r. na skutek wszczęcia przez tutejszy organ egzekucji wszystkie rachunki bankowe skarżącego są zajęte. Organ nie uaktualnił również oświadczenia majątkowego i rodzinnego. Pomimo składania oświadczeń, iż oszczędności zostały spożytkowane na bieżące utrzymanie rodziny, organ nadal bezpodstawnie przytacza treść oświadczeń i zaświadczeń sprzed prawie roku czasu. Organ nawet nie przesłuchał skarżącego w zakresie obecnej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Nie wziął pod uwagę obecnych dochodów skarżącego i jego małżonki. W ostatnich dwóch miesiącach pomimo, iż wpływy z tytułu zarobku skarżącego wynoszą kwotę średnio [...] zł., organ egzekucyjny zajął na rachunku wspólnym kwotę [...] zł, co skutkuje faktycznym zajęciem świadczenia uzyskiwanego przez małżonkę z Powiatowego Urzędu Pracy.

W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo wskazano, że w celu prawidłowego zastosowania art. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej strony, na którą oprócz dochodów wpływ ma także wielkość stałych obciążeń. Dopiero na podstawie tego materiału dowodowego można ustalić czy zobowiązany, bez uszczerbku dla swoich niezbędnych potrzeb, jest w stanie spłacać zadłużenie. Zdaniem skarżącego, w jego sytuacji trudno uznać, iż może bez uszczerbku dla zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, spłacić całe zobowiązanie wobec ZUS. Sam fakt posiadania na zasadach współwłasności nieruchomości, w której skarżący wraz z rodziną zamieszkuje, nie może świadczyć o jego wypłacalności i możliwości spłacenia zobowiązań.

Ponadto podniesiono w uzasadnieniu, że ulega zmniejszeniu zdolność finansowa skarżącego, ponieważ niedobór finansowany pokrywany jest z oszczędności, które skarżący wskazał organowi. Natomiast nieruchomość objęta jest współwłasnością łączną z małżonką. We wspólnym gospodarstwie domowym uczestniczy również syn. Budynek mieszkalny jest w trakcie budowy, co znacznie zmniejsza wartość domu.

W odpowiedzi na skargę organ ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "p.p.s.a".), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), a także przy którego wydaniu nastąpiło naruszenie innych przepisów postępowania, o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c).

Tym samym sąd administracyjny, uwzględniając skargę, co do zasady może wyłącznie znieść z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie, nie zastępuje natomiast organu administracji publicznej, nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie i wobec tego – nie wydaje orzeczeń o charakterze merytorycznym w sprawie. Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest kwestia umorzenia następujących nieopłaconych składek: ubezpieczenie rentowe, ubezpieczenie wypadkowe, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] r. do [...] r. i odsetek na dzień [...] r., w trybie art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074, dalej w skrócie "ustawa zmieniająca"). Należności te wynikają z decyzji nr [...] z dnia [...] r. przenoszącej na skarżącego jako na członka Zarządu odpowiedzialność za zobowiązania "A" Sp. z o.o.

Idzie więc w sprawie o umorzenie niektórych zaległości objętych powyższą decyzją, w trybie przewidzianym we wskazanym art.17 ustawy zmieniającej, a nie w trybie i na zasadach o których mowa w art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11. poz. 74 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s."). Umorzenie należności, w tym ostatnim trybie jest przedmiotem odrębnych rozstrzygnięć.

Zgodnie z art.17 pkt 2 ustawy zmieniającej, Zakład może umarzać należności z tytułu składek na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od [...] r. do [...] r. - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia [...] r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Skarżący nie kwestionuje rodzaju zaległości, ich wielkości, a także braku całkowitej ich nieściągalność, wskazuje na wystąpienie ważnego interes jako przesłanki umorzenia.

Podstawowym zagadnieniem spornym w sprawie jest więc kwestia ważnego interesu skarżącego, jako przesłanki umorzenia przedmiotowych zaległości. Ustawodawca w żaden sposób nie doprecyzował zwrotu "ważny interes", o którym mowa w art. 17 ustawy zmieniającej. Ten ważny interes niewątpliwie musi być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tego podmiotu wyraźne negatywne skutki. Za ustaleniem, czy w danym przypadku on występuje, czy ważny interes zobowiązanego przemawia za umorzeniem zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego, winny przemawiać określone zobiektywizowane wartości, społecznie akceptowalna hierarchia tych wartości, a nie subiektywne odczucia zobowiązanego. Uznanie interesu strony za ważny powinno - jak wskazał organ - wynikać z obiektywnej oceny sytuacji zobowiązanego, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy, nierówności, czy nie rozumienia przez organ trudnej sytuacji faktycznej.

W sprawie, za ważny interes zobowiązanego przemawiający za przyznaniem ulgi, można niewątpliwie uznać sytuacje nadzwyczajne o charakterze losowym uniemożliwiające uregulowanie zaległości ubezpieczeniowych. Na takie zdarzenie w sprawie skarżący się nie powołuje. Skarżący wskazuje, że w jego sytuacji majątkowej możliwość zapłacenia zobowiązań nie jest możliwa bez uszczerbku dla zaspokojenia podstawowych potrzeb. Podnosi, że sam fakt posiadania na zasadach współwłasności nieruchomości, nie może świadczyć o takiej możliwości.

Niewątpliwie, za ważny interes zobowiązanego należy uznać także zobiektywizowaną sytuację ekonomiczną (majątkową), kształtowaną wysokością uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków, posiadanym majątkiem. Sytuację tego rodzaju, gdy spłata zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społecznego, przyniosłaby wyraźne negatywne skutki dla zobowiązanego i rodziny, poprzez uniemożliwienie zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych.

Ustalenie takiej przesłanki lub jej braku winno nastąpić w oparciu o ustalony stan faktyczny osoby zainteresowanej i jej rodziny. Decyzja na mocy art. 17 ustawy zmieniającej ma uznaniowy charakter. Skoro mamy do czynienia z woli ustawodawcy z tzw. uznaniem administracyjnym, to sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona zatem w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, tudzież według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Rozstrzygnięcie bowiem w sprawie umorzenia zaległości na rzecz ZUS należy do kompetencji organów a sąd nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, czyli dokonania umorzenia należności zgodnie z żądaniem zawartym w skardze.

Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) - ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi w ustawie. Sąd jest zobligowany do oceny, czy postępowanie było prowadzone niewadliwie i czy organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia ocena dowodów nie jest dowolna.

Zdaniem Sądu, w toku postępowania administracyjnego, zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem jakimi przesłankami kierował się organ Zakładu utrzymując w mocy decyzję odmawiającą zobowiązanemu umorzenia przedmiotowych należności z tytułu składek.

W tym miejscu wskazać należy, że przedmiotowe postępowanie w trybie art. 17 ustawy zmieniającej, zostało wydzielone w trakcie postępowania prowadzonego w trybie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nastąpiło to w związku z podniesieniem przez skarżącego na etapie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy umorzenia należności w trybie art. 28 wskazanej ustawy, przeniesionych na skarżącego decyzją nr [...] z dnia [...] r. Należności będące przedmiotem obecnego rozpatrywania objęte są także postępowaniem w trybie art. 28 u.s.u.s., wynikają z tego samego tytułu prawnego. W tym stanie, zgromadzone dotychczas w sprawie umorzenia należności ubezpieczeniowych w ramach postępowania wyjaśniającego materiały w zakresie sytuacji majątkowej, życiowej i rodzinnej skarżącego, niewątpliwie mogły zostać wykorzystane przez organ przy rozpoznaniu umorzenia w trybie art. 17 ustawy zmieniającej. Nie trafny jest zarzut skargi konieczności przeprowadzenia na nowo odrębnego postępowania dowodowego.

Wskazać należy w tym zakresie, że jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] r. organ ZUS poinformował pełnomocnika skarżącego o warunkach umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 17 ustawy zmieniającej oraz wezwał do przedłożenia ewentualnych innych niż dotychczas zgromadzonych w postępowaniu dowodów lub też na istnienie po stronie skarżącego ważnego interesu. W dniu [...]r. pełnomocnik skarżącego stawił się w Inspektoracie i do akt przedmiotowej sprawy przedłożył: kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z 1996r., kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z [...] r., kopię umowy dzierżawy z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...] r., kopię odpisu zwykłego księgi wieczystej wg stanu na dzień [...] r. Następnie pismem z dnia [...] r. Zakład poinformował pełnomocnika skarżącego, iż zakończone zostało postępowanie wyjaśniające o umorzenie zaległości w trybie art. 17 ustawy zmieniającej, że istnieje możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z przysługującego prawa pełnomocnik skorzystał i stawił się w Inspektoracie w celu zapoznania się z materiałem dowodowym. Do protokołu nie wniósł żadnych uwag.

W tej sytuacji, organ ZUS mógł przyjąć, że materiał dowodowy został zgromadzony w sprawie, że zgromadzone dokumenty obrazują aktualną sytuację majątkową, życiową i rodzinną skarżącego. Nieuzasadnionym jest więc zarzut skargi, nie wystarczającego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie.

Wydanie decyzji poprzedzone było więc postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącego, co znalazło odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż zebrany materiał dowodowy nie przemawia za umorzeniem należności. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Mając, na gruncie cytowanej normy prawa materialnego, możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy (umorzenia bądź odmowy umorzenia), przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Trafnie organ ZUS, na tle stwierdzonych okoliczności sprawy uznał, że niezasadnym byłoby umorzenie przedmiotowych należności. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym, miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł netto, natomiast deklarowane miesięczne wydatki sięgają kwoty [...] zł., a niedobór jest finansowany z oszczędności. Niemniej, jak wynika z akt sprawy, skarżący posiada majątek ruchomy oraz nieruchomy o znacznej wartości. Jak wynika z ustaleń, nie kwestionowanych przez skarżącego, skarżący jest współwłaścicielem działki budowlanej wraz z domem o powierzchni 143,40 m2 (nieruchomość tą oszacował na kwotę [...] tys. zł), jest także właścicielem samochodów marki [...] oraz marki [...]. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych, a więc działalność stwarzającą możliwość pozyskiwania niezbędnych do spłaty zadłużenia środków. Z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia z Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r. wynika, iż skarżący nie posiada zaległości podatkowych. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje także dochody.

Wskazać należy, że zgodnie z przedłożoną umową w dniu [...] r. skarżący obdarował żonę następującymi przedmiotami: zestaw Dakota i ława Montana, kino domowe Panasonic S.A.-HT 335, zmywarka Whirpool ADP 4502 AL., chłodziarko-zamrażarka Polar CZ 340, kuchnia mikrofalowa Polar KMM 24 GK, robot kuchenny Zelmer, garnek do gotowania ryżu ASIA, magnetowid Philips VR 471, zestaw ogrodowy AL z parasolem. Obdarowana przedmioty darowizny przyjęła. Z kolei zgodnie z umową z dnia 21.06.2010 r. obdarował skarżący syna następującymi przedmiotami: telewizor Samsung LCD 40, komputer i monitor AREST, drukarka atramentowa Canon IP 4200 oraz drukarka laserowa HP Laser Jet PI005.

W tym stanie faktycznym, opłacenie należności z tytułu zaległych składek niewątpliwie jest dla skarżącego uciążliwością gdyż wiązałoby się ze sprzedażą posiadanego majątku, a tym samym pogorszeniem standardu życia i warunków mieszkaniowych dla skarżącego i jego rodziny. Jednak, jak trafnie wskazał organ ZUS, nieuległa wątpliwości fakt, że skarżący posiada majątek (w tym nieruchomość z budynkiem mieszkalnym) dający możliwość chociaż częściowego opłacenia istniejących zaległości. Nie jest istotne w tym kontekście, że nieruchomość ta objęta jest współwłasnością łączną z żoną, że we wspólnym gospodarstwie zamieszkuje syn.

Sytuacja ekonomiczna skarżącego, w tym posiadany majątek wskazuje, że nie można uznać – jak chce skarżący - wystąpienia w sprawie przesłanki ważnego interes wyrażającego się zobiektywizowaną sytuacją ekonomiczną, polegającą na pozbawieniu skarżącego i jego rodziny zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych, w sytuacji braku umorzenia należności. Wskazać należy w tym miejscu, że prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego w zakresie nieopłaconych składek. Oznacza to ekonomiczną i prawną możliwość uzyskiwania środków finansowych na spłatę zalęgłości bez zagrożenia egzystencji skarżącego a także to, że nie zostały wyczerpane przez ZUS wszystkie środki zmierzające do wyegzekwowania należności.

W tym stanie, odmawiając umorzenia należności z tytułu przedmiotowych składek, z uwagi na posiadany przez skarżącego majątek o znacznej wartości, którego spieniężenie wystarczyłoby na przynajmniej częściowe opłacenie zaległości, na prowadzoną działalność gospodarczą, stwarzającą możliwość pozyskiwania niezbędnych do spłaty zadłużenia środków, z uwagi na prowadzone skutecznie postępowanie egzekucyjne w zakresie nieopłaconych składek a także ze względu na specyficzny charakter składek, celów na które są przeznaczone ze swej istoty, Zakład nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Nie można takiej ocenie przypisać znamion dowolności. Rozstrzygnięcie mieści się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowuje proporcje pomiędzy ważnym interesem strony i interesem społecznym. Godzi się bowiem podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

Wskazać należy za organem ZUS, że w decyzji nr [...] z dnia [...] r. przenoszącej odpowiedzialność, ujęto jedynie zaległości za [...] r., których termin wymagalności składki przypadał na [...] r. Natomiast zgodnie z przepisami (art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa), nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Stosownie do art. 24 ust. 5 d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Decyzja przenosząca odpowiedzialność wydana została [...] r. Wskazuje to, że przedmiotowe zaległości na dzień złożenia wniosku o umorzenie nie uległy przedawnieniu.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej ponownie sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, organ administracji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

H