Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 620/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 2 pkt 5, art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak, Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.), Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 649/13 w sprawie ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 649/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], którą utrzymano w mocy edycję Prezydenta Miasta Piotrków Trybunalski z dnia [...] marca 2013 r., w przedmiocie zasiłku stałego.

Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Prezydent Miasta Piotrków Trybunalski zmienił decyzję z dnia [...] października 2011 r. przyznającą G. S. od 1 października 2011 r. do 31 października 2014 r. zasiłek stały w wysokości 381,73 zł w ten sposób, że w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. zasiłek stały wynosił 137,75 zł, a od 1 stycznia 2014 r. do 31 października 2014 r. wynosił 389 zł. Organ wskazał, iż ustalił, że w styczniu 2013 r. zostało stronie wypłacone odszkodowanie w kwocie 3 014,96 zł, nadto źródło dochodu strony stanowił zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Organ uznał, iż kwotę 3014,96 zł należało podzielić na 12 kolejnych miesięcy i uznać za dochód – w tym wypadku kwotę 251,25 zł miesięcznie w roku, w którym nastąpiła wypłata odszkodowania. Dochód strony w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wynosił 404,25 zł (251,25 zł + 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego), natomiast od 1 stycznia 2014 r. dochód stanowił 153 zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z powyższym zasiłek stały za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wynosił 137,75 zł miesięcznie, zaś od 1 stycznia 2014 r. zasiłek ten wynosić winien 389 zł (542 zł - 153 zł).

W odwołaniu od powyższej decyzji G. S. wskazał, iż organ wadliwie przyjął, jakoby zasądzone zadośćuczynienie za niesłuszne aresztowanie w kwocie 3000 zł było odszkodowaniem, co za tym dochodem, który rozliczył i następnie zmniejszył kwotę zasiłku stałego. Odwołujący zaznaczył, iż o ile odszkodowanie jest dochodem to zadośćuczynienie nie może być brane pod uwagę jako dochód, albowiem jest formą przeprosin Państwa za niesłuszne tymczasowe aresztowanie.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, iż Prezydent prawidłowo uznał, że zachodzą przesłanki do zmiany decyzji przyznającej stronie zasiłek stały w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, gdyż wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie XII Wydział Karny z dnia [...] grudnia 2012 r., [...], zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz strony kwotę 3000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z powodu oczywistego niesłusznego tymczasowego aresztowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się do dnia zapłaty. Przelew bankowy z tego tytułu strona otrzymała w styczniu 2013 r., zaś o uzyskaniu tej jednorazowej wypłaty poinformowała podczas wywiadu środowiskowego w dniu 6 marca 2013 r. Organ zwrócił uwagę, iż kwestią sporną jest rozstrzygnięcie, czy otrzymane zadośćuczynienie winno być uwzględnione jako dochód. Powołując się na treść art. 8 ust. 3 ustawy Kolegium podkreśliło, iż niewątpliwie jednorazowa kwota uzyskana tytułem zadośćuczynienia nie mieści się w katalogu przychodów odliczanych od dochodu, oznacza to, iż prawidłowe było rozliczenie tej kwoty przez organ I instancji, stosownie do art. 8 ust. 11 ustawy.

W skardze na powyższą decyzję G. S. podniósł, że organy dopuściły się nadinterpretacji ustawy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zdaniem strony kryterium dochodowe nie zostało przekroczone, zatem nie został naruszony przepis ustawy, co za tym świadczenie winno być wypłacone w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, iż w jego ocenie zgodzić należało się ze stanowiskiem organu, iż zadośćuczynienie zasądzone przez Sąd Okręgowy w Warszawie należało rozliczyć jako dochód strony, bowiem tego typu świadczenie nie zostało wskazane w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który zawiera katalog przychodów nie wliczanych do dochodu strony. W tych warunkach uzasadnione było zastosowanie przepisu art. 106 ust. 5 ustawy, który przewiduje, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Sąd uznał, że wobec uzyskania przez skarżącego zadośćuczynienia miała miejsce zmiana sytuacji dochodowej, polegająca na tym, że strona bez udziału środków z pomocy społecznej ma realnie zabezpieczone niezbędne potrzeby życiowe, gdyż dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi, w niniejszej sprawie uzyskała zadośćuczynienie. W następstwie zasadne było przeliczenie kwoty przyznanego zasiłku stosownie do przywołanych wcześniej wyliczeń i art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł G. S., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zarzucając nieważność postępowania z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., tj. pozbawienia strony możliwości obrony swych praw poprzez uniemożliwienie zapoznania się przez skarżącego ze stanowiskiem strony przeciwnej wyrażonym w odpowiedzi na skargę i uniemożliwienie skarżącemu udziału w rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku – w następstwie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów procesowych o doręczeniach, a mianowicie art. 63 § 1 i art. 65 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 § 2 k.p.c. w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1350) skutkującego niedoręczeniem stronie zawiadomienia o wyznaczonej rozprawie i odpisu odpowiedzi na skargę z jednoczesnym, bezpodstawnym uznaniem przesyłki, zawierającej zawiadomienie o rozprawie i odpis odpowiedzi SKO w Piotrkowie Trybunalskim na skargę, za doręczoną prawidłowo. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, iż Sąd doręczył skarżącemu odpis odpowiedzi strony przeciwnej na skargę oraz zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 28 listopada 2013 r. na adres: [...]. Tymczasem ten adres skarżący wskazywał jedynie jako swój adres zamieszkania, ale jednocześnie jako adres dla doręczeń wskazano adres: [...]. Skarżący podkreślił, że w następstwie skierowania przesyłki na nieprawidłowy adres brak było podstaw do uznania przez Sąd I instancji doręczenia zawiadomienia o rozprawie i odpisu odpowiedzi za skuteczne i prawidłowe. Uchybienie powyższe jest tej wagi, iż przesądza o zasadności zarzutu pozbawienia strony możliwości obrony swych praw, skoro wywołało niezawinioną przez stronę niemożność realizacji jej procesowych uprawnień – do zaznajomienia się ze stanowiskiem SKO i wzięcia udziału w rozprawie przed Sądem, wyznaczonej na dzień 28 listopada 2013 r., których istnienia nie był, bo i nie mógł być świadomy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna G. S. stawia tylko jeden zarzut wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nieważności postępowania z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej "p.p.s.a." Nieważność postępowania Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu, jak wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a., co jednak oczywiście nie wyklucza możliwości postawienia zarzutu nieważności w skardze kasacyjnej. Z mocy ww. art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej, a ponieważ, jak wskazano wyżej, niniejsza skarga kasacyjna zawiera tylko zarzut nieważności, zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę tylko w tym jednym aspekcie, tak z urzędu, jak i będąc związany granicami skargi kasacyjnej.

G. S. zarzucił, iż Wojewódzki Sąd pozbawił go możności obrony swoich praw, czym naruszył art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., a naruszenie to nastąpiło z powodu uznania za prawidłowe doręczenia mu odpowiedzi organu na skargę i zawiadomienia o rozprawie mimo wadliwości tego doręczenia. Wadliwość ta spowodowana była kierowaniem korespondencji przez Wojewódzki Sąd do niego na błędny adres.

Z akt sprawy wynika, że organy obu instancji decyzje doręczały skarżącemu na adres [...]. W skardze natomiast wskazał adres [...], jednak jako adres korespondencyjny [...].

Pierwsze pismo do skarżącego informujące o przekazaniu jego skargi organowi, Wojewódzki Sąd skierował na adres podany jako do korespondencji, jednak już następne – informacja o zwolnieniu od kosztów, odpowiedź na skargę i zawiadomienie o rozprawie – na adres [...]. Tych ostatnich pism, zresztą jak i pierwszego, skarżący nie odebrał, zaś Sąd uznał je za doręczone w sposób zastępczy. O ile było to prawidłowe jeżeli idzie o pierwsze pismo, o tyle już kolejnych doręczeń nie na adres wskazany jako korespondencyjny za takie doręczenie nie można było uznać.

W tym stanie rzeczy zaistniała przesłanka nieważności postępowania, bowiem skarżący nie miał możliwości obrony swych praw, przy czym nie ze swojej winy, ale z uwagi na to, że pisma Wojewódzki Sąd kierował na błędny adres.

Wobec powyższego skargę kasacyjną należało uwzględnić i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

O wynagrodzeniu adwokata działającego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.