Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 93/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 i art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 136 ust. 1, art. 140 ust. 1 i art. 141 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 24 ust. 1, art. 35 ust. 1 i 2, art. 36 ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzje Wojewody z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody o na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto [...] kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Gminy Miasto [...] (zwana dalej: Stroną skarżącą) jest decyzja Wojewody [...] (zwany dalej: Wojewodą, Organem odwoławczym, Organem II instancji) z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], wydana w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił, że 12 sierpnia 2013 r. Z. M., reprezentowany przez radcę prawnego R. K., zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nieruchomości, położonych w [...], oznaczonych w dacie wywłaszczenia jako działki nr [...] i nr [...], objęte w dniu zbycia wykazem hipotecznym [...] dawnej księgi gruntowej oraz działki nr [...] i nr [...] objęte księgą wieczystą nr [...].

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], wyłączył Prezydenta Miasta [...] od rozpatrzenia niniejszej sprawy, wskazując jednocześnie Starostę [...] do jej załatwienia ze względu na fakt, że wnioskowane do zwrotu nieruchomości oznaczone jako działki nr: [...] oraz część [...] odpowiadały wówczas części działki nr [...] położonej w Obr. [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...].

Po przeprowadzeniu postępowania, Starosta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] orzekł w pkt 1 o zwrocie na rzecz Z. M. - spadkobiercy poprzedniego właściciela - wywłaszczonej nieruchomości położonej w Obr. [...], oznaczonej jako działki ewid. nr [...] o pow. 0,0338 ha i nr [...] o pow. 0,2712 ha, powstałe z podziału działki nr [...], objętej KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...]; w pkt 2 o odmowie zwrotu części działki o nr ewid. [...], położonej w Obr. [...] powstałej z podziału działki nr [...]; w pkt 3 o zwrocie na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w wysokości 17 017,99 zł przez Z. M.; w pkt 4 Starosta [...] orzekł, że do skutków zwłoki i opóźnienia w zapłacie stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego; w pkt 5 orzekł, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu; w pkt 6 orzekł, że w/w decyzja stanowi podstawę do wpisu w księgach wieczystych.

Od powyższej decyzji Gmina Miasto [...] oraz Z. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożyli odwołania.

Po rozpatrzeniu złożonych odwołań Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji, wskazując, że w ponownym postępowaniu należy prawidłowo wyznaczyć północną granicę działki nr [...] zgodnie z przebiegiem pasa drogowego oznaczonym na załączniku graficznym do pisma Miejskiego Zarządu Dróg w [...] z dnia 19 lutego 2015 r. oraz stosownie do zaistniałych zmian dokonać na nowo obliczenia wartości zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość, a także wskazał, że w rozstrzygnięciu kolejnej decyzji konieczne jest zabezpieczenie wierzytelności gminy z tytułu zwaloryzowanego odszkodowania, polegające na ustanowieniu hipoteki. Wojewoda [...] wyjaśnił również, że w stosunku do żądania zwrotu pozostałej części dawnej działki nr [...] oznaczonej obecnie jako niewydzielona część działki nr [...], zgodnie z pismem Miejskiego Zarządu Dróg w [...] z dnia 19 lutego 2015 r. przedmiotowa nieruchomość zagospodarowana jest jako pas drogowy [...], która jest drogą publiczną. Nieruchomości wchodzące w skład pasa drogowego nie mogą podlegać swobodnemu obrotowi zatem zwrot takich nieruchomości jest wykluczony.

W dalszej kolejności pismem z dnia 13 sierpnia 2015 r. pełnomocnik Z. M. poinformował, że dotychczasowy uczestnik postępowania – Z. M. - na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] lipca 2015 r. Rep. A. [...], zbył spadek po zmarłej M. N. w tym roszczenie o zwrot nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem na rzecz D. K. Do pisma pełnomocnik dołączył pełnomocnictwo udzielone przez D. K. oraz akt notarialny umowy sprzedaży zawartej pomiędzy Z. M., a D. K.

Wobec powyższego Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] stwierdził, że w prawa strony w miejsce Z. M. wstąpił D. K.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Starosta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] orzekł: w pkt 1 o zwrocie na rzecz D. K. nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0317 ha oraz [...] o pow. 0,2712 ha powstałe z podziału działki nr [...] obręb [...], objętej księgą wieczystą nr [...] stanowiące własność Gminy Miasto [...]; w pkt 2 odmówił zwrotu części działki nr [...] położonej w obrębie [...], powstałej z podziału działki nr [...]; w pkt 3 orzekł o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w kwocie 16 206,52 zł; w pkt 4 orzekł, że do skutków opóźnienia lub zwłoki w zapłacie należności stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego; w pkt 5 orzekł, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu; w pkt 6 orzekł, że wierzytelność w kwocie 16 206,52 zł podlega zabezpieczeniu w postaci ustanowienia hipoteki na zwracanej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela.

Od powyższej decyzji Gmina Miasto [...] złożyła odwołanie, zarzucając Organowi zaniżenie wysokości odszkodowania.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

Na powyższą decyzję, Gmina Miasto [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (WSA) skargę, wnosząc o jej uchylenie w zakresie w jakim utrzymuje decyzję Organu I instancji dotyczącą zwrotu nieruchomości i zwrotu odszkodowania w mocy.

Wyrokiem z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt Il SA/Rz 217/16, WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] wskazując, że skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż te, które zostały w niej wymienione. Sąd stwierdził, że organy nie ustaliły prawidłowo podstawowej przesłanki, tj. celu wywłaszczenia.

Od powyższego wyroku D. K. wniósł skargę kasacyjną.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, NSA wyrokiem z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 228/17 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano zaś, że w skardze do WSA zaskarżono jedynie w części decyzję Organu II instancji – w zakresie, w jakim decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Organu I instancji w przedmiocie zwrotu nieruchomości i zwrotu odszkodowania. Sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem uchylił w całości zarówno decyzję Wojewody [...], jak i decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, z jakich przyczyn Sąd pierwszej instancji uznał, że organ w sposób nieprawidłowy ustalił cel wywłaszczenia. W rozpoznawanej sprawie nieruchomość będąca przedmiotem postępowania została zbyta na podstawie aktu notarialnego z [...] grudnia 1967 r. (zgodnie z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1966 r.) przez M. N. na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod lokalizację składowiska materiałów. NSA zauważył, że ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbędności, jako przesłanki o zwrocie nieruchomości, jest podstawowym zadaniem postępowania administracyjnego przy rozpoznaniu żądania zwrotu.

Po ponownym rozpoznaniu skargi Gminy Miasto [...], WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1050/18 oddalił skargę Gminy Miasto [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skargą zakwestionowano decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w zakresie, w jakim orzeczono o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (pkt 1) i ustalono podlegającą zwrotowi kwotę odszkodowania za nieruchomość (pkt 3).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła Gmina Miasto [...], zaskarżając wyrok w całości.

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 697/19, NSA uchylił w całości wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1050/18, a także uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], wskazując by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy sprawdzić, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany oraz, czy nie zostały naruszone zasady dotyczące zmniejszenia bądź zwiększenia wartości nieruchomości.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Starosta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] orzekł: w pkt 1 o zwrocie na rzecz D. K. - właściciela w ½ części oraz P. K. - właściciela w ½ części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Obr. [...], oznaczoną jako działki ewid. nr [...] o pow. 0,1126 ha, powstałą z podziału działki nr [...], objętej KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...]; w pkt 2 odmówił zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0317 ha położonej w obr. [...], nr [...] o pow. 0,1586 ha położonej w Obr. [...] oraz części działki nr [...] o pow. 3,4779 ha położonej w Obr. [...]; w pkt 3 ustalił do zwrotu przyznane odszkodowanie w wysokości 6 776,73 zł na rzecz Gminy Miasto [...], które należy wpłacić w całości w terminie wykonalności niniejszej decyzji proporcjonalnie do posiadanych udziałów w nieruchomości, tj.: D. K. - kwotę zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 3 388,37 zł za udział w nieruchomości wynoszący ½ części oraz P. K. - kwotę zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 3 388,37 zł za udział w nieruchomości wynoszący ½ części; w pkt 4 orzekł, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego; w pkt 5 orzekł, że nieruchomość opisana w punkcie 1 podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu; w pkt 6 orzekł, że wierzytelność Gminy Miasto [...] w kwocie 6 776,73 zł podlega zabezpieczeniu w postaci ustanowienia hipoteki na nieruchomości zwracanej na rzecz poprzedniego właściciela; w pkt 7 orzekł, iż niniejsza wykonalna decyzja będzie stanowiła podstawę wpisu do księgi wieczystej.

Od powyższej decyzji Gmina Miasto [...] złożyła odwołanie wskazując, że Organ I instancji nie wytłumaczył powodu uznania, że działka nr [...] Obr. [...] była częściowo zajęta pod plac budowy i składowisko [pic]materiałów budowlanych (a więc też w jaki sposób wyznaczył linię podziału), a także, że materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje na to, że cała działka [...] Obr. [...] była wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasto [...], Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; zwana dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.; dalej zwana w skrócie: "u.g.n."), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że w tym trybie na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1967 r. nr Rep. A [...] M. N. zbyła na rzecz Skarbu Państwa działki o nr: [...] położone w [...] w rejonie ul. [...] z przeznaczeniem pod lokalizację składowiska materiałów - zgodnie decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1966 r. nr [...].

Z dokumentacji geodezyjno - prawnej wynika, że: dawna działka nr [...] o pow. 0,0477 ha położona w [...] odpowiada obecnie działce nr [...] o pow. 0,0317 ha oraz części działki nr [...] o pow. 3,4779 ha [pic]Obr. [...]; dawna działka nr [...] położona w [...] odpowiada obecnie działce nr [...] o pow. 0,1549 ha oraz części działki nr [...] o pow. 0,1126 ha (powstałych z podziału działki nr [...] o pow. 0,2712 ha) w Obr. [...]; dawna działka nr [...] położona w [...] odpowiada obecnie części działki nr [...] o pow. 0,1126 ha (powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,2712 ha) oraz części działki nr [...] o pow. 0,0068 ha w Obr. [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 1991 r., nr [...] Wojewoda [...] potwierdził, że w/w działki z mocy prawa stały się własnością Gminy Miasta [...], a prawo własności tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...].

Wskazano, że w toku postępowania D. K. przedłożył akt notarialny z dnia [...] czerwca 2020 r. nr Rep. A. [...], którym podarował swojemu bratu – P. K. - udział wynoszący ½ części spadku po M. N. W zawiązku z powyższym stroną postępowania stał się również P. K.

Organ II instancji wskazał, że w wyroku z dnia 22 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 697/19, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił na uwagę, że oględziny w/w działek będących przedmiotem zwrotu zostały przeprowadzone w dniu 27 maja 2014 r., a nieruchomość została zbyta na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1967 r. na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod lokalizację składowiska materiałów budowlanych w związku z budową stopnia wodnego i zapory na rzece [....]. Wojewoda wskazał, że inwestycja w postaci budowy stopnia wodnego i zapory na rzece [...] została zrealizowana.

Nieruchomość została nabyta w związku z realizacją celu wywłaszczenia ponad pięćdziesiąt lat temu, a inwestycja, w związku realizacją której nieruchomość została nabyta, została już ukończona. Zatem na przedmiotowych nieruchomościach nie może w dalszym ciągu znajdować się składowisko materiałów budowlanych, potrzebnych do budowy stopnia wodnego i zapory na rzece [....]. W tej sytuacji oględziny przedmiotowych działek przeprowadzone w dniu 27 maja 2014 r. nie są miarodajne przy ocenie, czy na przedmiotowych nieruchomościach został zrealizowany cel, na który przedmiotowa nieruchomość została nabyta.

W celu ustalenia czy na przedmiotowej działce został zrealizowany cel wywłaszczenia konieczne stało się zbadanie dokumentów historycznych, w szczególności zdjęć lotniczych z okresu budowy stopnia wodnego i zalewu na rzece [...]. Starosta w trakcie prowadzenia postępowania wystąpił m.in. do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz Wojskowego Biura Historycznego w celu uzyskania dokumentacji potrzebnej do rozpatrzenia niniejszej sprawy. Ponadto podjął on również bezskuteczne próby odnalezienia świadków z okresu budowy stopnia wodnego i zalewu na rzece [...].

Organ odwoławczy podkreślił, że w odpowiedzi na pisma Starosty [...], Główny Urząd Geodezji i Kartografii przy piśmie z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], przesłał kopie zobrazowań lotniczych dla terenu objętego wnioskiem, natomiast Wojskowe Biuro Historyczne pismem z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] przesłało zdjęcia lotnicze ukazujące wnioskowany teren miasta [...], wykonane w 1969 r. oraz 1974 r. Zdjęcia te pozwoliły Staroście na stwierdzenie, że działka nr [...] o pow. 0,0317 ha została zajęta pod plac budowy i stanowiła składowisko materiałów budowlanych, w związku z tym nie podlega zwrotowi, natomiast działka nr [...] o pow. 0,2712 ha tylko w części była zajęta pod plac budowy i składowisko materiałów budowlanych, dlatego też część ta nie podlega zwrotowi.

Rozpatrując przedmiotową sprawę, Organ II instancji uznał za zasadną argumentację prawną wyrażoną w uzasadnieniu decyzji Organu I instancji dotyczącą zwrotu części nieruchomości. Na podstawie zdjęć lotniczych Starosta ustalił, że na części dawnej działki nr [...] i nr [...], nie były prowadzone żadne działania budowlane, ze zdjęć nie wynikało, że znajdowało się tam składowisko materiałów. Zdaniem Wojewody, Organ I instancji właściwie uznał, że część na której nie znajdowało się składowisko materiałów podlega zwrotowi, co spowodowało podział działki nr [...] wzdłuż linii rozdzielającej plac budowy ze składowiskiem materiałów, a pozostałą częścią nieużytkowaną na potrzeby budowy stopnia wodnego i zalewu na rzece [...].

Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczących ustalenia, że na całości wnioskowanej do zwrotu nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, tj. cała nieruchomość była wykorzystana na składowisko materiałów, Organ II instancji wyjaśnił, że zgromadzony materiał [pic]dowodowy nie potwierdza tego faktu. Wskazał ponadto, że organy administracji w trakcie prowadzonego postępowania zwrotowego rozstrzygają na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie z uwagi na upływ ponad pięćdziesięcioletniego okresu od momentu wywłaszczenia (rok 1967 r.) oraz od momentu budowy stopnia wodnego i zalewu na rzece [....]. brak jest możliwości zgromadzenia wszystkich materiałów dowodowych, a także dotarcia do świadków tamtych wydarzeń. Wobec powyższego organy zmuszone są do orzekania na podstawie zgromadzonej dostępnej dokumentacji. W przedmiotowym przypadku jest to zdjęcie lotnicze wykonane 6 listopada 1971 r., które jest najbardziej miarodajnym dowodem w sprawie. Zdjęcie to obrazuje teren zajęty pod plac budowy na potrzeby realizacji stopnia wodnego i zalewu na rzece [...]. Teren zajęty pod plac budowy zlokalizowany został pomiędzy obecnymi ulicami: [...], a rzeką [...]. Ze zdjęcia wynika, że nie wszystkie działki w tym terenie zajęte są pod plac budowy. Dotyczy to m. in. części dawnej działki nr [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, ale także działek sąsiednich położonych na północ. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe zdjęcie przedstawia jedynie dany moment z budowy stopnia wodnego na rzece [...], jednak plac budowy mógł się powiększyć w późniejszym okresie, niemniej jednak Organ nie dysponuje żadnymi dokumentami potwierdzającymi taki stan rzeczy. Organ odwoławczy wskazał, że Gmina Miasto [...] będąca wykonawcą stopnia wodnego i zalewu na rzece [...] również nie posiada dokumentacji z tego okresu.

Organ odwoławczy uznał również za prawidłowe rozstrzygnięcie w kwestii ustalenia odszkodowania oraz naliczenia nakładów poczynionych na działce niezwiązanych z wywłaszczeniem. Podkreślił, że nakłady poczynione na działce przewidzianej do zwrotu w większości zostały wykonane po złożeniu wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, przez podmiot prywatny, a jedynie nasadzenia drzew były wykonane przed złożeniem wniosku, niemniej jednak nie stanowią one podstawy do zwiększenia zwracanego odszkodowania.

W skardze do WSA Gmina Miasto [...] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez brak prawidłowej oceny całości materiału dowodowego sprawy, brak zebrania wszystkich istotnych dla sprawy dowodów na okoliczność, czy również teren obecnej działki [...] Obr. [...] został wykorzystany na cel wywłaszczenia;

2. art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (teks jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2204; dalej zwana w skrócie: U.k.w.h.), poprzez ustanowienie hipoteki na części nieruchomości.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji w zaskarżonej w odwołaniu części, a także o zasądzenie od Organu na rzecz Strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazała, że Organy obu instancji uznały, że na działce nr [...] powstałej z podziału działki [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż na zdjęciu lotniczym datowanym na dzień 6 listopada 1971 r. teren ten nie był zajęty pod składowisko. Organy nie wyczerpały możliwości dowodowych, celem ustalenia zrealizowania na terenie obecnej działki [...] celu wywłaszczenia. Ponadto zarzuciła, że w uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że podział działki [...] nastąpił wzdłuż linii rozdzielającej plac budowy ze składowiskiem materiałów a pozostałą częścią, co w jej ocenie jest wątpliwe. Brak jest w aktach sprawy synchronizacji zdjęcia z mapą ewidencyjną, zatem nie można jednoznacznie ustalić, że linia podziału nastąpiła w prawidłowym miejscu. Na zdjęciu widać różnicę kolorów powierzchni obecnej działki nr [...], która jest linia prostą i wydaje się być bliżej ulicy [...] niż linia podziału dokonana przez Organ I instancji. Różnica kolorów powierzchni działki może wynikać z tego, że na ciemniejszej części rosła niekoszona roślinność a na części jaśniejszej była już ubita przez budowlańców ziemia, co wskazuje na wykorzystywanie na cel wywłaszczenia.

Utrzymane w mocy rozstrzygnięcie zawarte w pkt 6 decyzji Starosty [...], tylko częściowo zasługuje na aprobatę. Słusznym jest, że wierzytelność w decyzji zabezpieczono, jednakże uczyniono to w taki sposób, że realizacja tego zabezpieczenia, tj. wpis hipoteki do księgi wieczystej budzi wątpliwości. Jak wynika z księgi wieczystej nr [...] oprócz działki zwracanej, objęte są nią także inne działki ewidencyjne. Zdaniem pełnomocnika konieczne jest wprowadzenie w decyzji o zwrocie, takiego mechanizmu, który uchroni wierzyciela od utraty ustanowionego w decyzji zabezpieczenia. Ponadto powołała się na wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1779/16, gdzie wskazano, że Organ I instancji udzielił, dodatkowego zabezpieczenia Gminie w celu umożliwienia wpisu hipoteki przymusowej, poprzez zezwolenie na założenie nowej księgi wieczystej dla nieruchomości zwracanej tylko z jednoczesnym wpisem hipoteki przymusowej. W niniejszej sprawie decyzja o zwrocie nieruchomości takiego rozstrzygnięcia nie zawiera przez co czyni ochronę wierzytelności Gminy iluzoryczną.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna, co doprowadziło do jej uwzględnienia.

I. W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga Gminy Miasto [...] obejmuje całość decyzji Wojewody [...], przy czym fachowy pełnomocnik skarżącej strony wnosi o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] oraz decyzji organu I instancji w zaskarżonej w odwołaniu części dotyczącej zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej w postaci działki o nr [...], powstałej z podziału działki o nr [...] położonej w obr. [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...].

Wobec tak określonych granic sprawy sądowoadministracyjnej przypomnieć należy, że Gmina Miasto [...] reprezentowana w toku postępowania administracyjnego przez fachowego pełnomocnika zaskarżyła w drodze odwołania decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. w części dotyczącej pkt 1, 3 - 7. W pkt 1 w decyzji Starosty, Organ ten orzekł o zwrocie na rzecz w wymienionych w niej stron wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka o nr. [...] o powierzchni 0,1126 ha powstałą z podziału działki o nr. [...], stanowiącą własność Gminy Miasto [...]. Natomiast w pkt 3 ustalono do zwrotu przyznane odszkodowanie w wysokości 6776,73 zł na rzecz Gminy Miasto [...]. W pkt 4 stwierdzono, iż do skutków zwłoki w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. W pkt 5 Starosta nakazał zwrot nieruchomości w stanie w jakim znajduje się ona w dniu zwrotu. Natomiast w pkt 6 ustalono, że wierzytelność Gminy Miasta [...] w kwocie 6776,73 zł, podlega zabezpieczeniu w postaci ustanowienia hipoteki na nieruchomości zwracanej na rzecz poprzedniego właściciela. Zaś w pkt 7 stwierdzono, że niniejsza decyzja będzie stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej.

II. Sąd w pierwszej kolejności zobligowany był skontrolować zachowanie przez Organ zasady prawdy materialnej wyrażonej w przepisach art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dotyczyło to zwłaszcza zarzutów skargi Gminy Miasto [...], podnoszących niedokładne wyjaśnienie tego czy nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia. Zarzuty tego rodzaju były podnoszone przez Skarżącą w treści wniesionego do Wojewody odwołania.

W tym kontekście wymagało zwrócenia uwagi, iż w sprawie realizacji wniosku zwrotowego orzekał Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), który wyrokiem z dnia 22 listopada 2019 r., o sygn. I OSK 697/19, uchylił w całości wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 listopada 2018 r., o sygn. akt II SA/Rz 1050/18, a także uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. wydane w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Tym prawomocnym orzeczeniem orzekające w sprawie Organy jak również WSA był związany mocą art. 153 w zw. z art. 193 P.p.s.a.

NSA w przytoczonym wyroku potwierdził dotychczasowe ustalenia, iż z treści umowy sprzedaży z [...] grudnia 1967 r. oraz z innych dokumentów zgromadzonych w sprawie (np. decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z [...] sierpnia 1966 r.) wynika, że została ona zawarta w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), a nieruchomość nabyto w drodze umowy pod lokalizację składowiska materiałów w związku z budową stopnia wodnego i zapory na rzece [...]. Nabycie nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z 1958 roku dało podstawę do oceny zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez pryzmat art. 136 i 137 w związku z art. 216 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.). Jednak za przedwczesne uznano ustalenie, że na działkach o nr [...] i nr [...] powstałych z podziału działki nr [...], cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Wyjaśnienia w sprawie wymagało czy istotnie, po nabyciu ww. nieruchomości przez Skarb Państwa umową z [...] grudnia 1967 r. nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem nabycia. Inwestycja, w związku z realizacją której nieruchomość została nabyta, została już ukończona. Podkreślono w wyroku NSA, że na przedmiotowych nieruchomościach nie może w dalszym ciągu znajdować się składowisko materiałów budowlanych potrzebnych do budowy stopnia wodnego i zapory na rzece [...]. W tej sytuacji oględziny przedmiotowych działek przeprowadzone w dniu 27 maja 2014 r. nie mogą być miarodajne do oceny czy na przedmiotowych nieruchomościach został zrealizowany cel, na który przedmiotowa nieruchomość została nabyta. Konsekwencją ustalenia, że na wywłaszczonej nieruchomości doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia, powinna być odmowa zwrotu nieruchomości. Nie jest bowiem dopuszczalne dokonanie zwrotu nieruchomości przy jednoczesnym ustaleniu, że zrealizowano na niej cel wywłaszczenia. Nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji (nabycia na podstawie umowy zawartej, jak w tym przypadku art. 6 u.z.t.w.n.), a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Okoliczności tej niewątpliwie nie wyjaśniają oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu 27 maja 2014 r., a więc prawie pięćdziesiąt lat po nabyciu nieruchomości i po zrealizowaniu inwestycji, w związku z realizacją której nieruchomość została nabyta. Okoliczność tę, rozpoznając ponownie sprawę, organy miały wyjaśnić i poczynić prawidłowe w tym zakresie ustalenia.

Zdaniem Sądu, powyższe wytyczne nie zostały przez Wojewodę zrealizowane w stopniu pozwalającym z przekonaniem uznać, że na zwracanej części nieruchomości, tj. na wydzielonej dla potrzeb sprawy zwrotu działki o nr [...] i pow. 0,1126 ha (działka ta została wydzielona z działki o nr [...]), nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. W toku postępowania odwoławczego Organ przeprowadził dowód ze zdjęć lotniczych, w tym ze zdjęcia wykonanego dnia 6 listopada 1971 r. Na kopii tego zdjęcia zaznaczono granice ewidencyjne działki o nr [...]. Należy potwierdzić, iż zobrazowany tym zdjęciem widok nieruchomości wywłaszczonej w jej części wschodniej dowodzi w sposób nie budzący wątpliwości, że został na tym fragmencie zrealizowany cel wywłaszczenia, jakim było stworzenie składowiska materiałów budowlanych niezbędnego dla potrzeb budowy stopnia wodnego i zalewu w [...] (vide : umowa sprzedaży nieruchomości z dnia [...] grudnia 1967 r.). Skarżąca Gmina zarzucała w swym odwołaniu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie przesądza o tym, że część zwracana następcom prawnym wnioskodawcy (wydzielona działka o nr [...]) nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Tak postawiony zarzut znalazł potwierdzenie, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Znajdujący się w aktach administracyjnych materiał dowodowy, nie przekonuje o niewykorzystaniu zwracanej części nieruchomości na składowisko materiałów budowlanych. Nie można mieć jakichkolwiek wątpliwości, co do tego że teren wydzielonej działki o nr [...], był w chwili wykonywania zdjęć lotniczych zajęty na potrzeby składowiska materiałów budowlanych. Obraz utrwalony na tych zdjęciach wyraźnie dowodzi realizacji celu nabycia nieruchomości. Nie sposób jednak mieć takiej samej pewności co do terenu stanowiącego działkę o nr [...]. Otóż zgromadzone w sprawie zdjęcia nie mogą bez wątpliwości przekonywać do tezy o niewykorzystaniu całej nieruchomości na potrzeby wywłaszczenia w całym okresie czasu w jakim były prowadzone prace budowlane związane z budową zalewu w Rzeszowie. Ma tego wyraźną świadomość Organ odwoławczy pisząc w swej decyzji o tym, że przedmiotowe zdjęcie przedstawia jedynie dany moment z budowy stopnia wodnego na rzece [...]; plac budowy mógł się powiększyć w późniejszym okresie. Organ nie ma jednak racji stwierdzając w uzasadnieniu swej decyzji, że kwestia wyjaśnienia czy nieistniający już budynek a znajdujący się na działce o nr [...], mógł służyć ekipom budowlanym w obecnej sytuacji ze względu na upływ czasu i wyczerpanie spektrum możliwości dowodowych jest niemożliwa do ustalenia. Zagadnienie wykorzystania tego budynku w ramach realizacji szerokiego zadania budowlanego jakim była budowa stopnia wodnego i zbiornika, na którą słusznie zwrócił swą uwagę Wojewoda jest szczególnie istotna dla możliwości realizacji wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Otóż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwaliło się stanowisko, że w przypadku inwestycji złożonych, a do takich oprócz osiedli mieszkaniowych zaliczyć wypada obiekty w postaci sztucznych zbiorników wodnych powstałych w wyniku utworzenia stopnia wodnego, cel wywłaszczenia może obejmować nie tylko realizację inwestycji głównej, ale także wykonanie inwestycji towarzyszących, których istnienie umożliwia zakładane przy kreacji celu publicznego normalne funkcjonowanie i korzystanie z inwestycji głównej czyli zgodne z jej przeznaczeniem (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., o sygn. I OSK 607/19, LEX). Innymi słowy, w rozpatrywanej sprawie będzie można stwierdzić, osiągnięcie celu nabycia nieruchomości jeżeli jej teren był wykorzystywany na potrzeby bezpośrednio związane z budową stopnia wodnego i zalewu. Ten wniosek Sąd opiera na analizie treści wniosku o zwrot nieruchomości, postanowień umowy nabycia nieruchomości oraz decyzji o podziale nieruchomości o nr [...] i [...].

Z uwagi na powyższe wymagał zauważenia fakt, iż w chwili nabywania przez Skarb Państwa działki o nr [...], która to działka odpowiada częściowo nowopowstałej działce o nr [...], była ona zabudowana budynkiem mieszkalnym. Świadczy o tym utrwalony widok wspomnianego wyżej zdjęcia lotniczego, umowa nabycia nieruchomości, a także kluczowe dla sprawy wyjaśnienia następcy prawnego zbywcy nieruchomości i wnioskodawcy zwrotu Z. M. z dnia [...] lipca 2014 r. Wnioskodawca oświadczył w toku postępowania do protokołu, iż na wywłaszczonej nieruchomości znajdował się budynek mieszkalny, budynek gospodarczy, sad oraz rola.

O tym, że cały obszar nieruchomości w postaci ówczesnej działki o nr [...], a dzisiaj [...], z której wydzielono część podlegającą zwrotowi, został wykorzystany dla celów budowy stopnia wodnego i zbiornika, przekonuje treść w/w wyjaśnień wnioskodawcy, który jako syn wywłaszczonej i uczestnik wydarzeń miał bezpośrednią wiedzę o sposobie korzystania z terenu działki przez publicznego właściciela w tym o rozmiarach zajęcia nieruchomości dla potrzeb budowy sztucznego zbiornika na rzece [...]. Otóż według wiedzy wnioskodawcy postępowania po dokonaniu wywłaszczenia, tj. nabyciu działek o nr [...], [...] i [...], ich teren przejęli pracownicy przedsiębiorstwa [...], którzy przyjechali z miejscowości [...]. Pracownicy [...] zajęli połowę budynku mieszkalnego i tam spali. Budynek mieszkalny i gospodarczy znajdowały się na działkach o nr [...] i [...] od strony ulicy [...] - obecna ulica [...]. Strona oświadczyła również, iż [...] prowadziła prace na przejętych nieruchomościach związane z budową stopnia wodnego.

Powyższe oświadczenie wnioskodawcy potwierdza więc, że budynek mieszkalny znajdujący się na działce o nr [...] (dzisiaj zachodnia część zwracanej działki o nr [...]) był zajęty przez przedsiębiorstwo o nazwie : [...] a zajmujące się wykonaniem celu wywłaszczania. Zajęcie domu mieszkalnego przez pracowników przedsiębiorstwa a przez to również całości nieruchomości wyraźnie współgra z podanym w umowie oraz w pozostałych dokumentach celem nabycia nieruchomości. Z powodu takiej treści ujawnionych zeznań wnioskodawcy powstają uzasadnione wątpliwości co do możliwości zwrotu wydzielonej działki o nr [...]. Działka ta została wydzielona w wyniku podziału działki o nr [...], która z kolei pokrywa się z powierzchnią działek wywłaszczonych o nr [...] i [...].

Dla Sądu nie ulega wątpliwości, że pominięcie przez Organ wyjaśnień Z. M., złożonych przed Starostą na wniosek jego pełnomocnika na wstępnym etapie wszczętego postępowania, stanowiło naruszenie przytoczonych w skardze przepisów procesowych w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 136 ust. 1, art. 140 ust. 1 i art. 141 ust. 2 u.g.n., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Treść złożonych zeznań może bowiem świadczyć o tym, że zwracana działka o nr [...], powstała z działki o nr [...], także została wykorzystana na cel wywłaszczenia z uwagi na jej zajęcie przez przedsiębiorstwo prowadzące prace budowalne, a to ustalenie mogło zaważyć na odmowie uwzględnienia całego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Naprawa dostrzeżonego uchybienia przepisów K.p.a. polegającego na pominięciu istotnych dla sprawy wyjaśnień Z. M. spisanych przez Starostę dnia 31 lipca 2014 r. może nastąpić w toku postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy ponownie prowadząc swe postępowanie poszerzy dokonaną analizę zebranego materiału dowodowego o dostrzeżone przez Sąd zeznania Z. M. Jednocześnie powinien kierować się uwypuklonym wyżej stanowiskiem, iż cel wywłaszczenia w postaci składowiska materiałów budowlanych dopuszczał możliwość wykorzystania powierzchni nabytej nieruchomości na cele bezpośrednio i funkcjonalnie związane z głównym zadaniem tj. budową stopnia wodnego i sztucznym zalewem w [...].

III. Nie został naruszony w żadnym aspekcie mogącym mieć wpływ na wynik sądowej kontroli powołany w skardze art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2019 r. poz. 2204; zwana dalej u.k.w.h.). Przepis ten stanowi : W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka). Zastosowana przez Organ I instancji formuła zabezpieczenia wierzytelności nie narusza zasady niepodzielności hipoteki, bowiem nie oznacza, że wpis hipoteki zostanie dokonany w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto [...].

Przede wszystkim, rozstrzygnięcie Organu o formie zabezpieczenia wierzytelności Gminy będzie mogło stanowić podstawę do dokonania wpisu hipoteki do księgi wieczystej założonej dla nieruchomości zwracanej, pod warunkiem że decyzja o zwrocie stanie się prawomocna i podlegająca tym samym wykonaniu (zob. art. 9 u.g.n.). Wykonalność decyzji zwrotowej determinowana treścią art. 9 u.g.n. spowoduje powstanie skutku prawno – rzeczowego w postaci nabycia prawa własności do działki zwracanej stanowiącej aktualnie część nieruchomości należącej do Gminy Miasto [...]. Wywołanie tego skutku w obszarze stosunków cywilnoprawnych otworzy zaś nowym właścicielom drogę do złożenia wniosku o ujawnienie nabytego prawa w księgach wieczystych.

Kluczowe dla zrozumienia integralności hipotecznej formy zabezpieczenia wierzytelności z obowiązującymi regulacjami jest dostrzeżenie, że jeżeli decyzja o zwrocie stanie się prawomocna, to nabywcy nieruchomości będą prawnie zobligowani aby niezwłocznie podjąć działania prowadzące do założenia księgi wieczystej, gdyż tylko w taki sposób doprowadzą do ujawnienia swego prawa własności (art. 24 ust. 1 u.k.w.h.), a to z kolei umożliwi Gminie realizację przysługującego jej zabezpieczenia hipotecznego.

Przepisy zobowiązujące nowych właścicieli do ujawnienia nabytego prawa w systemie wieczysto – księgowym zawarte są w u.k.w.h. W myśl art. 35 ust. 1 u.k.w.h. osoba, która nabyła na podstawie decyzji zwrotowej prawo własności nieruchomości zobligowana jest do niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej. Natomiast osoba trzecia, która doznała szkody na skutek nieujawnienia prawa własności w księdze wieczystej będzie mieć z tego tytuł roszczenie odszkodowawcze, bowiem nowy właściciel nieruchomości ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą na skutek niewykonania tego obowiązku, bądź na skutek opieszałości w jego wykonaniu, co wynika z art. 35 ust. 2 u.k.w.h. Z kolei według art. 36 ust. 4 u.k.w.h. sąd może wymierzyć opieszałemu właścicielowi grzywnę w wysokości od 500 do 10 000 zł w celu spowodowania ujawnienia prawa własności. Informację o zmianie stanu prawnego części nieruchomości należącej do Gminy w wyniku wydania decyzji o zwrocie części nieruchomości wywłaszczonej, Sąd powinien zaś uzyskać od Organu, który wydał decyzję zwrotową, bowiem w myśl art. 36 ust. 1 u.k.w.h. organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta.

W razie otrzymania takiego zawiadomienia sąd z urzędu dokonuje wpisu ostrzeżenia, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej stał się niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Zawiadomienie o wpisie ostrzeżenia zawiera pouczenie o obowiązku złożenia wniosku o ujawnienie prawa własności w terminie miesiąca od daty doręczenia zawiadomienia (zob. art. 36 ust. 3 u.k.w.h.). Ujawnienie nabycia prawa do nieruchomości, w tym wydzielonej na podstawie decyzji zwrotowej działki, będzie z kolei następować poprzez złożenie wniosku skutkującego w myśl art. 6268 § 10 K.p.c. w zw. z art. 24 ust. 1 u.k.w.h. założeniem księgi wieczystej dla nowopowstałej nieruchomości.

W odniesieniu do realizacji zabezpieczenia wierzytelności związanej ze zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania, podmiotem uprawnionym do wykonania orzeczonego w decyzji zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki jest Skarżąca strona. Dokonanie wpisu hipoteki w księdze wieczystej, w odróżnieniu od prawnorzeczowego skutku decyzji zwrotowej, należy rozpatrywać na płaszczyźnie wykonywania ostatecznej i prawomocnej decyzji. Decyzja zwrotowa w celu zabezpieczenia wierzytelności będzie stanowić podstawę działań podmiotu uprawnionego treścią decyzji zwrotowej, wyznaczonych przepisami K.p.c. oraz u.k.w.h. W myśl art. 67 u.k.w.h. do powstania hipoteki niezbędny jest bowiem wpis w księdze wieczystej. Regulacja ta współgra z treścią art. 141 ust. 2 u.g.n, która stanowi : Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

Reasumując, przepisy u.k.w.h. zobowiązujące nabywców do ujawnienia przysługującego im prawa własności do nieruchomości, gwarantują podmiotowi publicznoprawnemu możliwość realizacji przysługującej mu formy zabezpieczenia wierzytelności w postaci hipoteki. Nie istnieje niebezpieczeństwo naruszenia powołanego w skardze art. 65 ust. 1 u.k.w.h., poprzez utratę ustanowionego na rzecz Gminy zabezpieczenia wierzytelności. Hipoteka zgodnie z zasadą niepodzielności nie może zostać wpisana do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości należącej do Gminy, tylko na nieruchomości zwracanej, co wyraźnie wynika też z pkt 6 decyzji Starosty i art. 141 ust. 2 u.g.n.

IV. Z powyższych przyczyn WSA orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku działając w tym zakresie na podstawie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Natomiast o kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 15 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).