Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 24/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: Art. 95 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant Ref. staż. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 07 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J.K. na bezczynność Wojskowego Komendanta Uzupełnień w przedmiocie niewydania decyzji 1. zobowiązuje Wojskowego Komendanta Uzupełnień do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia wysokości należności pieniężnej przysługującej J.K. przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wydanego w tej sprawie 2. w pozostałym zakresie skargę odrzuca 3. zasądza od Wojskowego Komendanta Uzupełnień na rzecz J.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r., reprezentujący Skarżącego J. K. pełnomocnik w osobie radcy prawnego A. W. zażądał od Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] wydania decyzji w przedmiocie przyznania uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wraz z ustawowymi odsetkami od niewypłaconych należności od dnia [...] r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazano, iż sprawy z zakresu uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych mają charakter administracyjny i podlegają załatwieniu poprzez wydanie decyzji administracyjnej, co oznacza, że również wysokość należności pieniężnych przysługujących żołnierzowi z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, określonych w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r., nr 179, poz. 1750 ze zm. - dalej jako: ustawa o służbie), podlega ustaleniu w decyzji administracyjnej. Pełnomocnik wskazał także, iż zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądownictwa administracyjnego, wszelkie decyzje administracyjne w zakresie ustalania prawa do tego świadczenia pieniężnego, mogą wydawać jedynie dowódcy jednostek wojskowych, na co wskazuje jednoznacznie przepis art. 104 ust. 1 ustawa o służbie. Pełnomocnik dodał, iż wypłaty powyższego świadczenia dokonuje, zgodnie z art. 95 ust. 7 cytowanej ustawy oraz § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2000 r., nr 62, poz. 729 ze zm.), wojskowe biuro emerytalne właściwe według miejsca zamieszkania żołnierza, a podstawą do wypłaty jest wydana przez Dowódcę Jednostki Wojskowej decyzja. Reasumując, pełnomocnik wskazał, iż dowódcy jednostek wojskowych są zobowiązani do stwierdzenia w decyzji administracyjnej uprawnień żołnierza do przedmiotowego świadczenia pieniężnego oraz ustalenia jego miesięcznej wysokości, natomiast wojskowe biuro emerytalne dokonuje jedynie wypłaty świadczenia, po złożeniu w tym biurze przez żołnierza oświadczenia o wyborze tego świadczenia w zamian za wojskowe świadczenie emerytalne, a także po złożeniu oświadczenia o formie wypłaty tego świadczenia. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, iż w niniejszej sprawie uzasadnione jest żądanie w zakresie odsetek od niewypłaconych terminowo należności od dnia [...] r. do dnia zapłaty, bowiem w wypadku opóźnienia w wypłacie uposażenia lub innych należności pieniężnych, które stanowią ekwiwalent pieniężny za świadczoną przez żołnierza służby czynnej za służbę, w braku odmiennej regulacji ustawowej, żołnierz jako wierzyciel, na ogólnych zasadach określonych w art. 481 kodeksu cywilnego.

Pismem z dnia [...] r., pełnomocnik Strony skarżącej wniósł do szefa Wojewódzkiego sztabu Wojskowego w [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Pełnomocnik zażądał równocześnie wyznaczenia - Komendantowi Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] - terminu załatwienia sprawy, poprzez merytoryczne rozpatrzenie wniosku z dnia [...] r. i wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania J.K. prawa do uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, wraz z ustawowymi odsetkami od niewypłaconych należności od dnia [...] r. do dnia zapłaty. Pełnomocnik zażądał też wyjaśnienia przyczyn oraz ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. W uzasadnieniu podano, iż chociaż już w dniu [...] r. wnioskodawca za pośrednictwem pełnomocnika wniósł do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] wniosek dotyczący należnego mu świadczenia za okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, to organ administracyjny do dnia dzisiejszego nie wydał decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie, a także nie powiadomił o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. Pełnomocnik wskazał, iż organ administracyjny, zgodnie z przepisem art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa) zobowiązany jest do działania bez zbędnej zwłoki i nawet przy założeniu, że niniejsza sprawa zawiera szereg problematycznych kwestii, wymagających dogłębnego rozpatrzenia, najdłuższy z przewidywanych przez ustawę terminów na jej załatwienie już minął.

Wnosząc w dniu [...] r. skargę na bezczynność Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...], pełnomocnik skarżącego wniósł o zobowiązanie tego organu do zakończenia niniejszej sprawy w terminie 14 dni od chwili uprawomocnienia się wyroku, które to powinno polegać na merytorycznym rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] r. i wydaniu decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania (bądź odmowy przyznania) skarżącemu prawa do dwunastomiesięcznego uposażenia należnego po zwolnieniu ze służby (tj. świadczenia o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie, a także o zobowiązanie tego organu do wyjaśnienia przyczyn oraz ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz pociągnięcie ich do odpowiedzialności porządkowej, dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa, zgodnie z art. 38 kpa, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz kwoty 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącego i/lub jego pełnomocnika. W uzasadnieniu wskazano, iż skoro skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego jest dopuszczalna w sprawie, w której przepis prawa przewiduje działanie organu administracyjnego, zaś organ pozostaje w zwłoce lub odmawia podjęcia działania, to nie ulega wątpliwości, że przepisy prawa zobowiązują organ do wydania decyzji w przedmiocie prawa do dwunastomiesięcznego uposażenia; skutkiem zwolnienia skarżącego (zawodowego żołnierza) ze służby, które nastąpiło na podstawie rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...]r., jest przysługiwanie mu prawa do świadczeń związanych z tym zwolnieniem. W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik Skarżącego opisał dotychczasowy przebieg postępowania i powtórzył dotychczas podnoszone argumenty.

Odpowiadając na powyższą skargę Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] (dalej jako: WKU), reprezentowany przez radcę prawnego B. Z. wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej w całości i o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, iż w sprawie objętej wnioskiem Skarżącego z dnia [...] r., J. K. wystąpił do Wojskowej Komendy uzupełnień w [...] oraz do organu wyższego stopnia i przełożonego Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] - Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...], z pismami z dnia [...] r., [...] r., [...] r. oraz z wezwaniem do zapłaty z dnia [...] r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] - po otrzymaniu ww. pism od Skarżącego oraz od Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...], jako przełożony WKU i organ wyższego stopnia, oraz jako dysponent środków finansowych WKU, kolejnymi pismami z dnia [...] r., z dnia [...] r., z dnia [...] r. i z dnia [...] r. - szczegółowo informował Skarżącego o niezasadności roszczenia oraz, że w sprawie tej nie można wydać decyzji administracyjnej, bowiem charakter roszczeń kwalifikuje je do dochodzenia wyłącznie przed sądem powszechnym - sądem pracy. Dalej pełnomocnik organu wskazał, iż zgodnie z wyraźną dyrektywą Sądu Okręgowego w [...], zawartą w postanowieniu z dnia [...] r. - sygn. akt [...] rozstrzygającym kwestie właściwości, "sprawa roszczenia funkcjonariusza (...) (w tym żołnierza zawodowego) jest sprawą cywilną (art. 2 § 1 kodeksu postępowania cywilnego), a ze względów merytorycznych do jej rozpoznania właściwy jest sąd pracy". Sąd Okręgowy w [...] cytował tu uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt III PZP 1/05 (OSNP 2006/15-16/227). Dalej wskazano, iż w ww. trybie toczy się przed Sądem Pracy w [...] 5 spraw o analogicznych stanach faktycznych, a w dwóch z nich zapadły już orzeczenia.

Organ stwierdził, iż w sprawie niniejszej bezspornym jest, że w okresie od [...] r. do [...] r. Skarżący nie pełnił służby wojskowej, ale w tym czasie otrzymywał od resortu Ministerstwa Obrony Narodowej należności pieniężne związane ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał, iż nieprawdą jest, że od dnia [...] r. do dnia [...] r. Skarżący z resortu Obrony Narodowej nie otrzymał żadnych należności i dlatego domaga się odsetek za tak spóźnioną wypłatę, bowiem w rzeczywistości resort Obrony Narodowej przez ten okres czasu nie był ani chwili w zwłoce, wypłacając terminowo emeryturę. Reasumując, organ wskazał, iż w okresie pozostawania poza służbą wojskową Skarżący otrzymał od Skarbu Państwa - jednostki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej - "oznaczone wyżej dwunastomiesięczne uposażenie, a więc roszczenia powoda o odsetki już choćby w tym okresie są całkowicie niezasadne. Z kolei roszczenia o wartość odsetek wynikających z różnicy między wysokością tej emerytury a wysokością uposażenia Skarżącego, warunkującej wypłatę uposażenia zgodnie z przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest bezprzedmiotowa, wobec treści art. 75 ust. 3 ww. ustawy, zgodnie z którym w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stały się wymagalne, a w przedmiotowej sprawie nie ma zwłoki w wypłacie uposażenia." W związku z powyższym należy, zdaniem organu uznać, że roszczenia Skarżącego są nieuzasadnione, a wyjaśnienie mu w 4 kolejnych pismach, że w sprawie nie można wydać decyzji administracyjnej - i, że swych roszczeń może dochodzić przed sądem pracy, - nie sposób zakwalifikować jako bezczynność organu.

W związku z żądaniem sformułowanym w ww. pismach Skarżącego, pozostaje znajdujący się w nadesłanych, na zarządzenie Sądu, aktach personalnych J. K. - rozkaz dzienny Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] ( dalej Komendanta WKU) Nr [...] z dnia [...] r., w którym to wskazano, iż w związku ze zwolnieniem żołnierzowi zawodowemu przysługują określone należności pieniężne, a wśród nich "przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z odsetkami o charakterze stałym należne w ostatnim dniu pełnienia służby".

Pismem z dnia [...] r., pełnomocnik organu poinformował Sąd, że znajdujący się w aktach personalnych skarżącego rozkaz dzienny nr [...] posiada błędną treść i został on poprawiony. Zamiast odsetek o charakterze stałym poprawiono na dodatki o charakterze stały. Jednocześnie pełnomocnik organu poinformował, iż jeden egzemplarz poprawionego rozkazu dziennego został przesłany do Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], które dokonało wypłaty świadczenia pieniężnego w wysokości 12-miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym

W piśmie z dnia [...] r., pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż wszystkie sprawy, na które powołuje się organ, dotyczą jedynie fizycznej wypłaty należności finansowych żołnierzy zawodowych przyznanych już wcześniej w decyzjach administracyjnych. Tymczasem w sprawie skarżącego taka decyzja nie została wydana, co nie pozwala jej skierować na drogę postępowania cywilnego. W dalszej części pisma skarżący zwrócił uwagę, iż w orzecznictwie administracyjnym wykluczono możliwość "dokonywania potrąceń z należnego żołnierzowi świadczenia finansowego innego, już uprzednio wypłaconego świadczenia tego samego rodzaju". Ponadto skarżący powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r. II CZP 106/07, zgodnie z którą odsetki od nieterminowej wypłaty świadczeń finansowych należą się żołnierzowi na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i powinny być przyznane i wypłacone w postępowaniu administracyjnym.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] r., pełnomocnik skarżącego zauważył, iż z dniem 1 stycznia 2008 r. zmieniły się zasady wydawania decyzji w przedmiocie prawa do dwumiesięcznego uposażenia. Zgodnie z art. 96 ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, decyzję w kwestii prawa do tzw. 12-stki wydaje właściwy wojskowy organ emerytalny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. W pierwszej kolejności należy rozpatrzeć kwestię dopuszczalności skargi, w tym zaś zakresie - najpierw właściwość sądu administracyjnego, także dlatego, że obie strony inaczej kwalifikują daną sprawę pod kątem rodzaju ochrony sądowej.

Ta rozbieżność może wynikać również z tego, że każda strona inaczej identyfikuje stan faktyczny; zapewne stąd też żądanie skarżącego i odpowiedź organu nie są w pełni kompatybilne. I tak, Strona powołuje się na fakt zwolnienia ze służby z dniem [...] r., na co w aktach administracyjnych jest dowód w postaci wyciągu rozkazu Nr [...]- Szefa Sztabu Generalnego WP. z dnia [...] r. (k. 83) Natomiast organ powołuje się na fakty z okresu od [...] r. do [...] r., gdy Strona nie pełniła służby.

Odpowiednio, Skarżący wnosi o wydania decyzji w przedmiocie przyznania uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowe ( zwolnienie nastąpiło z dniem [...] r.), wraz z ustawowymi odsetkami od niewypłaconych należności od dnia [...] r. do dnia zapłaty.; organ zaś podaje, że w okresie od [...] r. do [...] r. powód nie pełnił służby wojskowej, "w tym czasie jednak otrzymywał od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej; stąd roszczenia powoda o odsetki już choćby w tym okresie są całkowicie niezasadne."

Dodatkowo należy stwierdzić, że każda strona, stosownie do identyfikacji stanu faktycznego, powołuje się na inne orzecznictwo. Skarżący, zarówno w zażaleniu, jak i w skardze wskazuje na rozstrzygnięcia, które kwalifikują sprawy na tle określonych sytuacji funkcjonariuszy służb mundurowych, jako mające charakter administracyjnoprawny. W tym zakresie, zdaniem Sądu, warto zwłaszcza powołać się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. ( sygn. akt I OPS 3/06 ONSAiWSA 2006/3/69). Organ natomiast powołał się na załączone do akt sądowych postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] r. ( sygn. akt. [...]), które zapadło w sprawie o roszczenie z tytułu odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia żołnierza zawodowego, przesadzając, iż ww. sprawa ma charakter cywilny. W tym miejscu warto zauważyć, iż również Sąd Okręgowy w ww. postanowieniu wyraźnie stwierdza, iż żołnierze zawodowi służbę i pracę wykonują na podstawie stosunku służbowego, który nie jest stosunkiem pracy lecz niepracowniczym, administracyjnym stosunkiem zatrudnienia.

Podsumowując powyższe, należy stwierdzić, że Strony wyraźnie rozmijają się w określeniu charakteru spornych spraw, częściowo i przedmiotu sporu.

Wg. Skarżącego, chodzi o rozstrzygnięcie w sprawie świadczenia, które normuje art. 95 pkt 1 ustawy o służbie, a przysługujące żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby; zdaniem skarżącego, ww. sprawy mają charakter administracyjnoprawny.

Z kolei organ twierdzi, że roszczenie o wypłatę żądanych świadczeń jest bezpodstawne, a w ogóle "w tej sprawie nie można wydać decyzji administracyjnej, bowiem charakter roszczeń kwalifikuje je do dochodzenia wyłącznie przed sądem powszechnym - sądem pracy." Należy dodać, że organ powołuje orzeczenia, które dotyczą roszczeń z tyt. odsetek ustawowych.

Obalając argumenty organu, pełnomocnik Skarżącego wskazał, iż powołane przez organ orzeczenia dotyczą fizycznej wypłaty należności finansowych żołnierzy zawodowych przyznanych już wcześniej w decyzjach administracyjnych. Tymczasem w sprawie skarżącego taka decyzja nie została wydana, co nie pozwala jej skierować na drogę postępowania cywilnego.

Istotne przy ustaleniu przedmiotu niniejszej sprawy jest faktyczne żądanie strony wyrażone w złożonym wniosku z dnia [...] r. i powtórzone zarówno w zażaleniu z dnia [...] r. jak i w skardze do Sądu.

Wobec wyraźnie sformułowanego w ww. pismach żądania uznać należy, iż skarżący domaga się wydania decyzji w przedmiocie uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wraz z ustawowymi odsetkami. Co prawda, w myśl art. 134 par. 1 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, to jednak "rozstrzyga w granicach danej sprawy", czyli tego stosunku prawnego, na który wskazuje skarżący.

Zdaniem Sądu, kwestia uposażenia żołnierzy zawodowych należy do spraw administracyjnych. W uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 3/06, ONSAiWSA 2006/3/69, wskazano, iż przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, który wyłącza wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję w sprawach wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe, nie ma zastosowania do skargi na zawarte w decyzji o wyznaczeniu na stanowisko służbowe rozstrzygnięcie o należnym żołnierzowi uposażeniu. W wyroku z dnia 5 grudnia 2000 r., II SA 937/00, Lex nr 55048, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzi , iż NSA jest właściwy w sprawach dotyczących świadczeń należnych z tytułu pełnienia służby przez żołnierzy zawodowych. Ponadto w postanowieniu z dnia 7 sierpnia 1996 r., III PO 12/96, OSNP 1997/7/120, Sąd Najwyższy stwierdził, iż sprawy o roszczenia wynikające ze stosunku służbowego zawodowych żołnierzy nie są sprawami pracowniczymi ani cywilnymi w rozumieniu KPC, lecz sprawami administracyjnymi. Wyżej wskazanym postanowieniem Sąd Najwyższy rozstrzygnął spór kompetencyjny między Sądem Rejonowym a Szefem Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego o uposażenie i inne należności związane ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej.

W świetle powyższego należy uznać, iż niniejsza sprawa może być przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego.

II. Kontynuując ustalenia dotyczące dopuszczalności skargi na bezczynność Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...], należy, w świetle art. 52 § 1 ppsa stwierdzić, że Skarżący wniósł w dniu [...] r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, i w dniu [...] r. - skargę na bezczynność Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...]. W tym ostatnio wymienionym zakresie, należy odnieść się do kwestii właściwości ww. organu.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie NSA z 6 lipca 2004r. sygn. akt OSK 547/04, publ.: ONSAiWSA 2004/3/51), skargę na bezczynność, wniesioną w sprawie, do której załatwienia nie jest właściwy organ wskazany przez stronę i która nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, uznać należy na niedopuszczalną zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec powyższego rozpoznając skargę na bezczynność należy ustalić czy organ, którego brak działania zaskarżono do Sądu, był obowiązany do podjęciach jakichkolwiek działań i czy te działania powinny przybrać formę wskazaną w art. 3 § 2 pkt. 1-4a p.p.s.a.

Roszczenie, którego realizacji domaga się skarżący, oparte jest na przepisie art. 95 pkt 1 ustawy o służbie. Zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy o służbie, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organami właściwymi w sprawach określonych w przepisach niniejszego rozdziału (Rozdział 5 Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych) są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy. Wobec braku szczególnej regulacji, organem właściwym do rozstrzygania kwestii uposażenia jest w stosunku Skarżącego dowódca jednostki, w której skarżący pełnił służbę, czyli Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...].

Jak wynika z powyższego, w niniejszej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 52 § 1 p.p.s.a., poprzez wniesienie w dniu [...] r. zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, i w dniu [...] r. - skargi na bezczynność Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...].

III. Pozostaje odpowiedź na pytanie, czy organ miał i ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenie wniosku Skarżącego z dnia 25 kwietnia 2007 r. i wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania (bądź odmowy przyznania) skarżącemu prawa do dwunastomiesięcznego uposażenia należnego po zwolnieniu ze służby (tj. świadczenia o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie). Innymi słowy, należy określić, czy organ pozostaje w zwłoce lub odmawia podjęcia działania w postaci wydania decyzji w przedmiocie prawa do dwunastomiesięcznego uposażenia.

W pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę, iż w sytuacji gdy ustawodawca nie określi wyraźnie, w jakiej formie prawnej sprawa powinna być załatwiona, rozstrzygające znaczenie ma charakter sprawy oraz treść przepisów będących podstawą działania organu administracji publicznej, do którego właściwości należy załatwienie sprawy. Jeżeli z tych przepisów wynika, że w sprawie wymagane jest jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego, to oznacza to, że sprawa wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2006 r., II SA/Ol 119/06, Lex nr 205607).

Z poprzednią tezą, wiąże się też kolejna; dla ustalenia formy prawnej działania organu, istotne jest, z jakiego stosunku prawnego skarżący wywodzi swoje roszczenie. Żołnierze zawodowi pełnią służbę i pracę wykonują na podstawie stosunku służbowego, który nie jest stosunkiem cywilnoprawnym ( stosunkiem pracy) w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, lecz niepracowniczym, administracyjnym stosunkiem zatrudnienia.

Warto też wskazać, że w świetle poprzednio obowiązującej regulacji, rozstrzygnięcia w sprawie uposażeń żołnierzy podejmowane były w formie decyzji. Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych w brzmieniu przed 1 lipca 2004 r., (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693 ze zm. - dalej ustawa o uposażeniu), od decyzji wydanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ust. 1 (Roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych) żołnierz może wnieść, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia mu decyzji, odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a także skargę do sądu administracyjnego. Przy czym, zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt. 6 ustawy o uposażeniu, do innych należności należy zaliczyć należności w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej. W myśl art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o uposażeniu, żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługują następujące należności pieniężne: co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Powyższa regulacja obowiązywała do dnia 1 lipca 2004 r. tj. do dnia wejścia w życie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Pogląd, że sprawa "12- miesięcznego uposażenia" wymaga wydania decyzji, podziela również Departament Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej. W piśmie nadesłanym przez organ, znajdującym się w aktach sprawy, MON stanął na stanowisku, iż wysokość należności pieniężnych przysługujących żołnierzowi z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowe, określonych w art. 94 i 95 ustawy o służbie, podlega ustaleniu w decyzji administracyjnej. W piśmie tym wskazano również, iż umocowanie w ustawie, wojskowego biura emerytalnego jako płatnika świadczenia pieniężnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nie oznacza, że dyrektor wojskowego biura emerytalnego może wydawać, w sprawach dotyczących tego świadczenia, decyzje administracyjne.

Przy ustalaniu obowiązku wydania decyzji w niniejszej sprawie, pomocnicze znaczenie może mieć treść obowiązującego od 1 stycznia 2008 r. art. 96 ust. 9 ustawy o służbie, który został dodany na mocy ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 176, poz. 12 42). Zgodnie z tym przepisem, wypłaty należności, o których mowa w ust. 7 ( należności pieniężne przysługujące żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby ) dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego, na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla adresu zameldowania żołnierza. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż wypłaty dwunastomiesięcznego uposażenia dokonuje się na podstawie decyzji właściwego organu. Warto wskazać na przesłankę ww. zmiany ustawy; jak wynika z uzasadnienia projektu, "zasadniczym celem dodania ust. 8-10 jest jednoznaczne wskazanie, że organami właściwymi w sprawach określania uprawnień i wysokości należności wymienionych w art. 95 pkt 1 i 6 ustawy (...) są organa emerytalne właściwe dla adresu zameldowania żołnierza." Tak więc ustawodawca przesądził, iż w tym zakresie potrzebne jest wydanie decyzji, z tym, że wskazał na inny organ, kompetentny do rozstrzygania w tych sprawach

IV. Przy uwzględnieniu powyższych ustaleń, zmierzając do odpowiedzi na pytanie, czy w rozpatrywanej sprawie Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] pozostaje w bezczynności, należy ocenić rozkaz dzienny Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...], Nr [...] z dnia [...] r. Zdaniem Sądu, przez pryzmat tego rozkazu uwidacznia się istota sporu między stronami.

Przede wszystkim trzeba podkreślić, że uprawnienie do 12-miesięcznego uposażenia, przysługujące Skarżącemu, jako żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, wynika wprost z przepisów prawa - art. 95 pkt 1 ustawy o służbie. Rozkaz dzienny Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...]Nr [...] z dnia [...] r., w rozważanym tu zakresie przedmiotowym, powtarza sformułowania art. 95 pkt 1 ustawy. Można zatem uznać, że ww. rozkaz potwierdza uprawnienie Skarżącego wynikające z przepisów prawa. Nie można natomiast uznać, że ww. rozkaz określone ustawą uprawnienie, konkretyzuje. Z rozkazu nie wynika bowiem wysokość przysługującej Skarżącemu należności pieniężnej; ta zależy od wynagrodzenia, otrzymywanego przez żołnierza przed zwolnieniem. Choćby z tego względu, nie można rozkazu dziennego Nr [...] z dnia [...] r., zakwalifikować jako decyzji administracyjnej, konkretyzującej, w odniesieniu do Skarżącego, uprawnienie unormowane w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie.

Analiza akt administracyjnych i sądowych niniejszej sprawy, wskazuje na swoistą niekonsekwencją organu, która czyni zarzut bezczynności zasadnym. Mianowicie, organ w ww. rozkazie z dnia [...] r. potwierdza istnienie uprawnienia do uposażenia po stronie Skarżącego, ale nie podejmuje ostatecznego kroku w postaci wydania decyzji konkretyzującej te uprawnienie, co czyni de facto jego rozkaz w rozpatrywanym zakresie niewykonanym i bezskutecznym w stosunku do Skarżącego. Tym samym, organ ten jest bezczynny, bowiem z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia także w sytuacji, gdy organ wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go w nakazanej przepisami prawa formie. W rozpatrywanej sprawie, organ nie podjął żadnej czynności i nie wydał żadnego kolejnego aktu administracyjnego, a więc aktu, w którym w sposób władczy określiłby sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata (Skarżącego) w indywidualnie oznaczonej sprawie (precyzyjne określenie należnego uposażenia lub wskazanie, że ono się nie należy). Tym samym organ nie odniósł się merytorycznie do żądania strony skarżącej i przedstawionych przez nią argumentów.

O ww. niekonsekwencji w postępowaniu organu można mówić także w kontekście pisma MON, jakie organ przesłał do Sądu. W piśmie tym wyraźnie sformułowano stanowisko odnośnie obowiązku wydawania decyzji w sprawie uposażenia żołnierza zawodowego zwalnianego ze służby.

Odnosząc się do żądania wypłaty odsetek należy zauważyć, iż zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r. III CZP 106/07, Biul.SN 2007/11/10, roszczenia żołnierzy zawodowych o wypłatę odsetek ustawowych należnych na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), a od 1 lipca 2004 r. na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym.

Z powyższych względów Sąd, nakazując wydać organowi decyzję w przedmiocie ustalenia należności pieniężnej przysługującej skarżącemu miał również na myśli obowiązek ustalenia wysokości odsetek za zwłokę w wypłacie przysługujących mu należności.

Sąd zauważa, iż z uwagi na treść oświadczenia Skarżącego z dnia [...] r., znajdującego się w aktach personalnych, nietrafne jest wskazanie we wniosku oraz w skardze, iż wypłata należności miała nastąpić nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia zwolnienie. Z ww. oświadczenia wyraźnie wynika, iż Skarżący chciał aby przysługująca mu należność była wypłacana miesięcznie.

Zgodnie z art. 96 ust. 6 ustawy o służbie, świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, wypłaca się żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w terminach określonych w art. 81 ust. 1, tzn. miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują.

Obowiązek wypłaty należności nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia zwolnienia dotyczy sytuacji, gdy żołnierz wystąpił o wypłatę tego świadczenia, za cały należny okres jednorazowo z góry, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. We wniosku z dnia [...] r., Skarżący domaga się jedynie wydania decyzji w przedmiocie przyznania uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wraz z ustawowymi odsetkami, nie konkretyzując czy ta wypłata miałaby nastąpić jednorazowo czy miesięcznie. Wobec powyższego, zgodnie z wyraźną treścią oświadczenia i brzmieniem przepisów prawa, należność miała być wypłacona miesięcznie a odsetki ustawowe należą się od dnia wymagalności poszczególnych miesięcznych świadczeń, a nie, na co wskazuje pełnomocnik skarżącego, od 31 dnia od dnia zwolnienia ze służby.

Skarga, w części dotyczącej zobowiązania organu do wyjaśnienia przyczyn oraz ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz pociągnięcia ich do odpowiedzialności porządkowej, dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności, przewidzianej w przepisach prawa zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu.

Zdaniem Sądu, wniosek Skarżącego w tym zakresie podlega rozpoznaniu w trybie przewidzianym w dziale VIII kpa. Stosownie do treści art. 227 kpa, przedmiotem tego typu skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.

W doktrynie i orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż postępowanie w sprawie skarg i wniosków nie kończy się decyzją administracyjną - nie ma charakteru jurysdykcyjnego. W związku z powyższym nie jest w takiej sprawie dopuszczalne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W postanowieniu z dnia 9 grudnia 1999 r. (III SAB 7/99, ONSA 2001/1/27) Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII kpa, nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, wyznaczając organowi 14 dniowy termin do wydania decyzji w sprawie ze złożonego przez stronę skarżącą wniosku, a na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargę w pozostałej części, jako niedopuszczalną odrzucił.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz

AT