Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2301/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36-36(9)
journal: Dz.U. 2017 poz 1870
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 15, art. 7, art. 80, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżący A. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej Komisja II stopnia, Komisja Odwoławcza) z dnia [...] września 2018 roku nr [...].

Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1870 ze zm.; dalej też u.r.p.), w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Skarżący w dniach od 20 do 23 marca 2018 r. przystąpił do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 361 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Uchwałą z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego (dalej Komisja I stopnia, Komisja Egzaminacyjna) stwierdziła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach od 20 do 23 marca 2018 roku. W uzasadnieniu Komisja I stopnia wskazała, że skarżący z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dobrą. Komisja Egzaminacyjna powołała się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Zadanie z zakresu prawa gospodarczego, z którego skarżący uzyskał ocenę negatywną, obejmowało, po zapoznaniu się z treścią zadania (opracowanego na potrzeby egzaminu), sporządzenie, – jako należycie umocowany pełnomocnik działający na rzecz spółki MOC spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (radca prawny Marek Makowski), pozwu albo – w przypadku braku podstaw prawnych do wniesienia pozwu w jakimkolwiek zakresie w stanie faktycznym przedstawionym w zadaniu – opinię prawną, z uwzględnieniem interesu mocodawcy.

W stanie faktycznym zadania wskazano, że ALFIK spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białymstoku, wystawiła w dniu 2 stycznia 2016 r. dwa weksle własne o treści, jak w załącznikach nr 1 i nr 2. W spółce ALFIK nie ustanowiono rady nadzorczej. Weksle zostały wystawione na zlecenie MOC spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Krakowie i zostały wydane skutecznie zarządowi spółki MOC. Członkami zarządu spółki ALFIK w dniu 2 stycznia 2016 r. byli Cezary Czapla, Sandra Sopran i Bartłomiej Bryk, a każdy z członków zarządu tej spółki był uprawniony do jednoosobowej jej reprezentacji. W zakresie sposobu reprezentacji nie dokonywano zmian w umowie spółki ALFIK. Spółka ALFIK stała się niewypłacalna z dniem 1 października 2016 r. Na ten dzień spółka ALFIK dysponowała majątkiem pozwalającym na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego oraz zaspokojenie wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. Cezary Czapla w dniu 30 września 2016 r. złożył pisemną rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu spółki ALFIK na ręce pozostałych członków zarządu spółki ALFIK Bartłomieja Bryka i Sandry Sopran. Sandra Sopran w dniu 1 października 2016 r. złożyła pisemną rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu spółki ALFIK na ręce Cezarego Czapli, który tego oświadczenia nikomu nie przekazał. Bartłomiej Bryk zwołał nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki ALFIK na dzień 16 października 2016 r., z porządkiem obrad obejmującym:

a) wybór przewodniczącego i protokolanta,

b) przedstawienie sytuacji spółki ALFIK,

c) podjęcie uchwał o zmianach w składzie zarządu,

d) zamknięcie zgromadzenia,

załączając kserokopię pisemnej rezygnacji Cezarego Czapli z funkcji członka zarządu spółki ALFIK.

W dniu 16 października 2016 r. odbyło się nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki ALFIK, na którym reprezentowany był cały kapitał zakładowy i nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego odbycia zgromadzenia i podjęcia uchwał objętych jego porządkiem. Po wyborze przewodniczącego zgromadzenia i protokolanta, Bartłomiej Bryk przedstawił wspólnikom sytuację spółki ALFIK. Następnie podjęto jednogłośnie uchwałę zarządzającą przerwę do dnia 3 grudnia 2016 r. W dniu 16 października 2016 r. nie zostały podjęte przez zgromadzenie wspólników żadne inne uchwały.

Pismem doręczonym w dniu 1 grudnia 2016 r. spółka MOC skutecznie wezwała spółkę ALFIK do wykupu weksli, o których mowa w pkt. 1, w miejscu ich płatności. Mimo skutecznego przedstawienia weksli, o których mowa w pkt. 1, do wykupu, spółka ALFIK nie uiściła sum wynikających z weksli.

W dniu 3 grudnia 2016 r. wznowiono po przerwie nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki ALFIK, na którym ponownie reprezentowany był cały kapitał zakładowy i nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego odbycia zgromadzenia i podjęcia uchwał objętych jego porządkiem. W trakcie tego nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników podjęto jednogłośnie w głosowaniu tajnym uchwałę o odwołaniu z zarządu Cezarego Czapli i Bartłomieja Bryka oraz jednogłośnie w głosowaniu tajnym wybrano na członka zarządu spółki ALFIK Aldonę Amol, która do tego momentu nie była związana w jakikolwiek sposób ze spółką ALFIK.

Aldona Amol w dniu 10 grudnia 2016 r. złożyła wniosek do KRS o wpisanie jej jako członka zarządu spółki ALFIK oraz o wykreślenie Cezarego Czapli i Bartłomieja Bryka. Cezary Czapla i Bartłomiej Bryk zostali wykreśleni z KRS-u w dniu 23 grudnia 2016 r. W tym też dniu wpisana została do KRS-u, jako członek zarządu spółki ALFIK, Aldona Amol.

Aldona Amol, po zapoznaniu się z sytuacją finansową spółki ALFIK, w dniu 30 grudnia 2016 r. złożyła do Sądu Rejonowego w Białymstoku Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych wniosek o ogłoszenie upadłości spółki ALFIK, w którym wskazała, że spółka ALFIK nie ma majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego oraz wniosła o rozwiązanie spółki ALFIK bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Po powołaniu Aldony Amol na członka zarządu spółki ALFIK, spółka ta nie zaciągała nowych zobowiązań.

Sąd Rejonowy w Białymstoku Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych postanowieniem z dnia 3 lutego 2017 r., po rozpoznaniu wniosku spółki ALFIK, oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki oraz orzekł o jej rozwiązaniu bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, z uwagi na brak w majątku spółki ALFIK jakichkolwiek aktywów. Postanowienie zostało obwieszczone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w dniu 27 lutego 2017 r.

Pismem z dnia 3 marca 2017 r. spółka MOC wezwała Cezarego Czaplę, Bartłomieja Bryka, Aldonę Amol i Sandrę Sopran do zapłaty – w terminie tygodnia od doręczenia pisma – solidarnie kwoty 400 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 grudnia 2016 r., w związku z brakiem wykupu weksli, o których mowa w pkt. 1 przez spółkę ALFIK. Wezwania zostały doręczone prawidłowo adresatom i pozostały bez reakcji.

Prezes zarządu spółki MOC poprosił radcę prawnego Marka Makowskiego o ocenę prawną sytuacji reprezentowanej przez niego spółki, a w przypadku stwierdzenia istnienia podstaw prawnych - o wniesienie pozwu w imieniu spółki MOC na podstawie art. 299 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2017, poz. 1577 ze zm., dalej k.s.h.), w takim zakresie podmiotowym i przedmiotowym, w jakim spółce przysługują zasadne - według oceny radcy prawnego - roszczenia, z pominięciem tych roszczeń, co do których istnieje możliwość skutecznego uwolnienia się od odpowiedzialności przez członków zarządu spółki ALFIK na podstawie art. 299 k.s.h., według przedstawionego stanu faktycznego.

W ramach zadania z zakresu prawa gospodarczego skarżący sporządził pozew o zapłatę, egzaminatorzy sprawdzający pracę (Z. W., K. S.) ocenili ją na oceny niedostateczne.

W odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8 § 1 oraz § 2, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na:

- braku wszechstronnej analizy oraz oceny pracy egzaminacyjnej sporządzonej przez skarżącego, a w konsekwencji wydania przez egzaminatorów cząstkowych ocen niedostatecznych wyłącznie na podstawie trzech zagadnień prawnych, tj.: a) właściwości miejscowej sądu, do którego został skierowany pozew, b) braku wytoczenia powództwa wobec Sandry Sopran - członka zarządu ALFIK sp. z o.o. oraz c) wytoczenia powództwa na podstawie dwóch weksli, które to zagadnienia w ocenie Komisji Egzaminacyjnej przesądziły o wskazanym rozstrzygnięciu, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu przez Komisję Egzaminacyjną pozostałych, wyłącznie pozytywnych aspektów pracy egzaminacyjnej skarżącego, tj. że pozew spełnia wszystkie wymogi formalne i został sporządzony we właściwym trybie zwykłym w oparciu o art. 299 § 1 k.s.h., przy zastosowaniu odpowiednich terminów prawniczych, przepisów prawa, bez błędów językowych oraz, że został wniesiony wobec prawidłowo ustalonego członka zarządu odpowiedzialnego za zobowiązania dłużnej spółki - Bartłomieja Bryk, a ponadto przy nieuwzględnieniu umiejętności skarżącego w zakresie właściwej interpretacji przepisów prawa w oparciu o aktualnie obowiązującą doktrynę i orzecznictwo, co w konsekwencji skutkowało błędnym nie uznaniem przez Komisję Egzaminacyjną, że praca egzaminacyjna skarżącego wypełnia wszystkie polecenia przewidziane w zadaniu egzaminacyjnym, a ponadto zupełne pominięcie przez Egzaminatorów w uzasadnieniach ocen cząstkowych faktu, że przeważająca część zastrzeżeń do pracy egzaminacyjnej skarżącego dotyczy zagadnień prawnych różnorodnie interpretowanych przez doktrynę oraz orzecznictwo,

- braku wnikliwej i wszechstronnej analizy oraz oceny sporządzonej przez skarżącego pracy egzaminacyjnej i w konsekwencji błędne zarzucenie skarżącemu, iż zaproponowany przez niego sposób rozstrzygnięcia zadania egzaminacyjnego "w żadnym stopniu" nie uwzględnia interesu strony, którą reprezentował, czy też że interesy strony "nie są prawidłowo chronione i w pełni zabezpieczone", przy jednoczesnym pominięciu przez Komisję Egzaminacyjną szeregu zagadnień prawnych ujętych przez skarżącego w pracy egzaminacyjnej korzystnych dla reprezentowanej strony, spełnienia wszystkich wymaganych warunków formalnych pozwu oraz wyczerpania przez skarżącego wszystkich poleceń przewidzianych w zadaniu egzaminacyjnym, co skutkowało błędnym nie uznaniem przez Komisję Egzaminacyjną, że pozew sporządzony przez skarżącego, co najmniej w minimalnym stopniu zabezpiecza interes powoda reprezentowanego przez skarżącego, natomiast ocena niedostateczna jest oceną nieadekwatną do walorów merytorycznych pracy egzaminacyjnej oraz nakładu pracy skarżącego,

- prowadzenie przez Komisję Egzaminacyjną przedmiotowego postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania skarżącego do władzy publicznej, a także odstąpienia od zasady utrwalania praktyki rozstrzygania spraw w analogicznym stanie prawnym i faktycznym, co wynika z braku kierowania się przez Komisję Egzaminacyjną zasadą równego traktowania zdających, poprzez wydanie zaskarżonej uchwały ustalającej ocenę niedostateczną z części gospodarczej egzaminu radcowskiego, pomimo tego że zagadnienia prawne powołane przez egzaminatorów w uzasadnieniach ocen cząstkowych pracy egzaminacyjnej skarżącego - stanowiące podstawę do wydania zaskarżonej uchwały budzą spory w doktrynie i orzecznictwie, zaś nawet ewentualne uznanie, że doszło do uchybień skarżącego w zakresie wskazanym przez Komisję Egzaminacyjną, nie może stanowić podstawy do wydania oceny niedostatecznej z części gospodarczej egzaminu radcowskiego, co potwierdzają stanowiska innych komisji egzaminacyjnych utworzonych w celu przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. oceniających to samo zadanie egzaminacyjne z prawa gospodarczego, m.in. Komisji Egzaminacyjnej w [...], które wskazują, że prace egzaminacyjne sporządzone w aspekcie formalnym i merytorycznym w sposób bardzo zbliżony do pracy egzaminacyjnej sporządzonej przez skarżącego nie powinny zostać ocenione na ocenę niedostateczną, ponieważ nie zawierają błędów dyskwalifikujących taką pracę, co potwierdzają załączone do odwołania uzasadnienia ocen cząstkowych sporządzone przez Egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej w [...] dla zdającego o numerze kodu pracy [...].

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez przekroczenie przez Komisję Egzaminacyjną granic uznania administracyjnego i dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego z trzeciej części egzaminu radcowskiego prawa gospodarczego bez należytego odniesienia treści tejże pracy do celu przeprowadzenia egzaminu radcowskiego, który w myśl przytoczonego przepisu polega na sprawdzeniu umiejętności zachowania wymogów formalnych pracy egzaminacyjnej, zastosowania właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, i w konsekwencji wystawienie oceny niedostatecznej z części gospodarczej egzaminu radcowskiego na podstawie argumentów podniesionych przez egzaminatorów w uzasadnieniach ocen cząstkowych, które nie stanowiły podstawy do wystawienia oceny niedostatecznej, biorąc pod uwagę fakt istnienia pięciostopniowej skali ocen przewidzianej w myśl art. 365 ust. 4 pkt 1 i 2 u.r.p.

Z podanych powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie, że skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Komisja II stopnia nie uwzględniła argumentacji odwołania i powołaną na wstępie uchwałą utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu uchwały podkreśliła, że egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez zdającego rozwiązanie z zakresu prawa gospodarczego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, na ocenę niedostateczną. Egzaminator Z. W. uznał w ocenie cząstkowej zachowanie wymogów formalnych pozwu, jednakże podniósł skierowanie pozwu do niewłaściwego miejscowo sądu - Sądu Okręgowego w Krakowie, tj. z naruszeniem art. 298 k.s.h. Mylna interpretacja przepisów prawa skutkowała zaś brakiem wytoczenia powództwa przeciwko Sandrze Sopran, która złożyła nieskutecznie rezygnację z członkostwa w Zarządzie Spółki w dniu 1 października 2016 r. Nadto powództwo zostało wytoczone o zapłatę 400.000 zł na podstawie potwierdzających zobowiązanie dłużnej spółki dwóch weksli, z których jeden - weksel 2/2016 był nieważny (art. 33 prawa wekslowego). W ocenie egzaminatora bezzasadne było dochodzenie od byłego członka zarządu Bartłomieja Bryka kwoty 400.000 zł, gdyż potwierdzający zobowiązanie dłużnej spółki weksel 2/2016 był nieważny, natomiast nie obejmując pozwem Sandry Sopran powód ograniczył swoje możliwości co do uzyskania należnego odszkodowania tylko do jednej osoby. Dlatego zdaniem egzaminatora interesy strony powodowej nie były prawidłowo chronione i w pełni zabezpieczone, narażało to bowiem powoda na oddalenie powództwa co do kwoty 200.000 zł, a w konsekwencji zwiększało koszty procesu, które będzie musiał ponieść powód, w tym dodatkowo w stosunku do pozwanego. Egzaminator nie wniósł uwag odnośnie języka, stylu i staranności pracy.

W ocenie drugiego z egzaminatorów K. S. pozew spełnia warunki pisma procesowego i zawiera: oznaczenie sądu, do którego pozew jest skierowany - sąd okręgowy, gospodarczy (niewłaściwy miejscowo); określenie podmiotów postępowania - poprzez wskazanie ich imion, nazwisk, nazw, przedstawicieli ustawowych, miejsc zamieszkania, adresów, siedzib; oznaczenie numeru PESEL lub NIP powoda będącego osobą fizyczną; oznaczenie pisma wraz ze wskazaniem przedmiotu sprawy; osnowę pozwu, czyli treść zawierającą podstawowe wnioski lub oświadczenia powoda; dowody na poparcie przytoczonych okoliczności, własnoręczny podpis pełnomocnika powoda, wymienienie wszystkich składanych załączników. Pozew czyni zadość wymaganiom wskazanym w art. 187 k.p.c.: dokładnie i jasno określone żądanie, przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających podniesione w pozwie żądanie, oznaczenie wartości przedmiotu sporu; przytoczenie okoliczności uzasadniających właściwość sądu, informację o próbie polubownego rozwiązania sporu. Zdający prawidłowo oparł też roszczenie na art. 299 k.s.h. W pracy dostrzeżono konieczność wykazania bezskuteczności egzekucji wobec spółki będącej dłużnikiem (dowód - postanowienie sądu wydane na podstawie art. 13 ust. 2 a ustawy Prawo upadłościowe, z którego jednoznacznie wynika, że dana wierzytelność nie zostanie zaspokojona). W pracy uwzględniono, że zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mają obowiązek, nie później niż w ciągu 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić wniosek o jej ogłoszenie. Zdający dostrzegł, kiedy w danym stanie faktycznym zaistniała podstawa do ogłoszenia upadłości - w dniu 1 października 2016 r., co pozwoliło jedynie na częściowo prawidłowe ustalenie członków zarządu, tj. Bartłomieja Bryka. Zdający pominął natomiast Sandrę Sopran, której oświadczenie o rezygnacji z członka zarządu spółki nie dotarło do spółki ALFIK, a jedynie do osoby nie będącej już członkiem zarządu. W pracy błędnie przyjęto, że Cezary Czapla pomimo złożenia przed tym terminem skutecznie rezygnacji był uprawniony do przyjęcia rezygnacji od Sandry Sopran. Zasadnie nie uwzględniono w pozwie Aldony Amol (uchwała SN z dnia 1 grudnia 2017r. III CZP 65/17), co do której zaistniała przesłanka zwalniająca z art. 299 § 2 k.s.h. Nieprawidłowo sfomułowano żądanie oparte na wekslu nr 1/2016 i 2/2016., gdyż zdający niewłaściwie zakwalifikował weksel 2/2016 jako ważny (art. 33 ustawy Prawo wekslowe). W ocenie egzaminatora zaproponowany przez zdającego sposób rozstrzygnięcia problemu nie uwzględnia w żadnym stopniu interesu strony, którą reprezentował. Rozwiązanie zadania nie uwzględnia nieważności weksla oraz faktu, że pozwaną winna być również Sandra Sopran. Nadto pozew został wniesiony do sądu niewłaściwego (ze względu na siedzibę spółki). Przegranie procesu opartego na nieważnym wekslu rodzić może dla mocodawcy konieczność poniesienia kosztów procesu w wysokości 20.800 zł (opłaty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika). Pomięcie zaś Sandry Sopran ogranicza możliwości zaspokojenia roszczeń powoda. Zdaniem egzaminatora praca została sporządzona bez błędów językowych, przy zastosowaniu terminów prawniczych.

Komisja Odwoławcza uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazała, że w realiach zadania egzaminacyjnego, prawidłowym rozwiązaniem było sporządzenie pozwu, który powinien zawierać taką treść, która pozwoliłaby na pozytywną weryfikację znajomości przez zdającego przepisów prawa materialnego, z których wywodzone miało być roszczenie i przepisów procedury cywilnej w zakresie regulującym dochodzenie roszczeń, oraz umiejętności praktycznego zastosowania tych przepisów. W szczególności uwzględnieniu podlegały takie kwestie, jak zachowanie wymogów formalnych pozwu, prawidłowe określenie elementów podmiotowych i przedmiotowych powództwa, należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony, właściwy dobór argumentacji prawnej i faktycznej dla uzasadnienia zgłoszonych żądań, a także poprawne pod względem terminologii prawnej zredagowanie pisma procesowego i odpowiednie jego usystematyzowanie.

Natomiast kluczowe znaczenie miało przyjęcie za podstawę prawną art. 299 § 1 k.s.h., który to przepis uzależnia solidarną odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu niewypłacalności spółki od wykazania przez wierzyciela (powoda) bezskuteczności egzekucji (postanowienie sądu wydane na podstawie art. 13 ust. 2a Prawa upadłościowego) wobec spółki będącej jego dłużnikiem. Ponadto należało uwzględnić, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności (wniosek o ogłoszenie upadłości złożony we właściwym terminie art. 21 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego) lub brak winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Komisja odwoławcza, podniosła, że pozew powinien zostać skierowany przeciwko Bartłomiejowi Brykowi i Sandrze Sopran. Bartłomiej Bryk pełnił funkcję członka zarządu w dacie powstania zobowiązania i nie zachodziły w stosunku do niego przesłanki zwalniające, określone w art. 299 § 2 k.s.h. Analogiczna sytuacja zachodziła w stosunku do Sandry Sopran, która nie złożyła skutecznie rezygnacji z funkcji członka zarządu. Złożenie przez nią w dniu 1 października 2016 r. oświadczenia o rezygnacji z funkcji członka zarządu na ręce Cezarego Czapli było nieskuteczne. Cezary Czapla, wobec złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu i wygaśnięcia jego mandatu z dniem 30 września 2016 r. (o którym to fakcie Sandra Sopran miała wiedzę), nie był uprawniony do przyjęcia w dniu 1 października 2016 r. rezygnacji Sandry Sopran. W rezultacie oświadczenie Sandry Sopran o rezygnacji nie dotarło do spółki ALFIK. Prawidłowa ocena faktu złożenia rezygnacji przez członka zarządu Cezarego Czaplę w dniu 30 września 2016 r. powinna natomiast skutkować nieobjęciem pozwem tego członka zarządu. Podjęcie w dniu 3 grudnia 2016 r. przez nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki ALFIK uchwały o odwołaniu z zarządu Cezarego Czapli nie miało znaczenia prawnego w związku ze złożoną wcześniej rezygnacją (art. 202 § 5 k.s.h. i art. 746 § 2 k.c.). Legitymacji biernej nie miała również Aldona Amol albowiem złożyła ona wniosek o ogłoszenie upadłości spółki ALFIK we właściwym czasie, jak i nie zaciągała w imieniu reprezentowanej spółki zobowiązań (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2017 r., III CZP 65/17). W jej przypadku zaistniała więc przesłanka zwalniająca, o której mowa w art. 299 § 2 k.s.h. Komisja wyjaśniła, również, że żądaniem pozwu należało objąć sumę wekslową z weksla nr 1/2016 wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie z uwzględnieniem różnych dat, w jakich doręczono wezwania do zapłaty Bartłomiejowi Brykowi i Sandrze Sopran. Brak było zaś podstaw do dochodzenia sumy wekslowej z weksla nr 2/2016 albowiem ten weksel był nieważny, w związku z naruszeniem art. 33 ustawy Prawo wekslowe (wpisanie w treści weksla dwóch następujących po sobie terminów płatności), a istnienie należności określonej w tym wekslu nie zostało wykazane innymi dowodami. W przypadku odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 299 k.s.h., o tym od kiedy należą się odsetki od kwoty głównej należnej od tego członka zarządu decyduje dzień wymagalności świadczenia dochodzonego w trybie art. 299 k.s.h., a tę datę - zgodnie z treścią art. 455 k.c. - wyznacza skuteczne wezwanie do zapłaty. Pozew powinien być wniesiony do Wydziału Gospodarczego Sądu Okręgowego w Białymstoku albowiem sprawa jest sprawą gospodarczą (art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych).

W ocenie Komisji Odwoławczej zarzuty podniesione w odwołaniu, nie dają podstaw do zmiany oceny niedostatecznej, gdyż jej wystawienie było konsekwencją wszystkich stwierdzonych błędów w pracy zdającego, wynikających z niewykonania istotnych poleceń zawartych w zadaniu egzaminacyjnym oraz braku rozwiązań w pełni chroniących interesy strony, na rzecz której zdający zgodnie z zadaniem miał działać. Wystawione oceny za kwestionowane zadanie egzaminacyjne zawierają wyczerpujące motywy oraz opierają się na szczegółowej analizie, uwzględniającej powołane kryteria ustawowe oraz treść poleceń zawartych w zadaniu egzaminacyjnym. Uzasadnienia ocen cząstkowych, zdaniem Komisji II Stopnia, w jednoznaczny sposób świadczą o tym, jakie błędy stwierdzono w pracy egzaminowanego i jakie znaczenie przypisano popełnionym przez niego błędom. Wskazują również na pozytywne elementy pozwu. Praca została oceniona całościowo, a egzaminatorzy, korzystając ze swobody oceny, zastosowali pięciostopniową skalę ocen; ocena pisma procesowego sporządzonego przez skarżącego mieści się w tej skali.

Zasadniczymi uchybieniami w ocenie Komisji Odwoławczej, które legły u podstaw wystawienia ocen niedostatecznych przez obu egzaminatorów było skierowanie pozwu jedynie przeciwko Bartłomiejowi Brykowi oraz żądanie zapłaty sumy wskazanej w wekslu, który był nieważny.

Treść zadania egzaminacyjnego nie pozostawiała żadnych wątpliwości co do legitymacji biernej osób, które pełniły funkcje członków zarządu spółki i na tle ugruntowanej wykładni przepisu art. 299 § 1 k.s.h. dla zdających nie powinno stanowić większego problemu właściwe określenie podmiotów ponoszących odpowiedzialność przewidzianą w tym przepisie. Zdający ograniczył żądanie pozwu tylko do Bartłomieja Bryka, pomijając Sandrę Sopran, której rezygnacja z funkcji członka zarządu była w realiach zadania egzaminacyjnego nieskuteczna. Zdający w sposób niekorzystny dla mandanta ograniczył krąg osób, od który wierzyciel mógł domagać się zaspokojenia jego wierzytelności.

Odnosząc się do innego istotnego uchybienia dotyczącego zgłoszenia żądania zasądzenia sumy wskazanej w wekslu, który okazał się nieważnym, Komisja Odwoławcza podniosła, że skarżący tego błędu nie kwestionował, bagatelizując tylko jego znaczenie, podczas gdy niedostrzeżenie wadliwości weksla świadczyło o niewystarczającej znajomości Prawa wekslowego. Umniejszanie tej pomyłki potencjalną możliwością zmiany podstaw faktycznych i prawnych powództwa w toku procesu, nie uwzględniało treści zadania egzaminacyjnego, wykraczało poza jego ramy i nie mogło wpłynąć na ocenę rozwiązania.

Poza tym wątpliwości, w ocenie Komisji Odwoławczej, wywołuje także przyjęty przez zdającego pogląd co do braku w przedmiotowej sprawie właściwości wyłącznej z art. 298 k.s.h., oparty na odosobnionym poglądzie doktryny; w tym przedmiocie Sąd Najwyższy wypowiadał się wielokrotnie i w każdym wypadku, także orzekając w składzie powiększonym, zajmował stanowisko, że odpowiedzialność członków zarządu oparta na art. 299 k.s.h. (wcześniej art. 298 k.h.), ma charakter odszkodowawczy. W orzecznictwie wskazuje się niemal jednomyślnie, że podstawą odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wynikającej z art. 299 k.s.h. jest szkoda. W tego rodzaju sprawach ustaleniu podlega również pojęcie winy oraz związku przyczynowego między szkodą a zachowaniem członków zarządu. Przemawia to za konkluzją, że pojęcie "powództwo o odszkodowanie" w rozumieniu art. 298 k.s.h. obejmuje także powództwa mające za podstawę art. 299 k.s.h., co oznacza, że w sprawach zainicjowanych takim roszczeniem wyłącznie właściwy jest sąd siedziby spółki. Dlatego z dużym prawdopodobieństwem można było założyć, że złożenie pozwu w Sądzie Okręgowym w Krakowie, niekorzystnie dla klienta, spowodowałoby wydłużenie się czasu trwania postępowania w sytuacji, gdyby Sąd ten uznał się za niewłaściwy miejscowo.

Zdaniem Komisji Odwoławczej ogólny poziom sporządzonego przez zdającego pozwu nie był na tyle wysoki, aby pomimo stwierdzonych powyżej błędów, możliwa była pozytywna ocena pracy. Poza zachowaniem wymogów formalnych, przewidzianych dla tego rodzaju pisma procesowego, w uzasadnieniu pozwu nie zawarto takiej argumentacji, która wskazywałaby na wystarczającą umiejętność dokonywania samodzielnej i poprawnej oceny prawnej różnych stanów faktycznych, w tym właściwego kwalifikowania pod względem prawnym zachowań osób, do których skierowane mogłoby być żądanie spełnienia świadczenia. Uzasadnienie pozwu w znacznej części powiela treść zadania egzaminacyjnego i zawiera wywód prawny, który w lakoniczny tylko sposób odnosi się w do okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Fakt sporządzenia pozwu, który tylko w części realizuje założenia objęte zadaniem egzaminacyjnym i nie zabezpiecza w odpowiedni sposób interesów klienta, którego zgodnie z zadaniem egzaminowany miał reprezentować, nie może być uznany za wystarczającą przesłankę do zmiany oceny z negatywnej na pozytywną. Precyzyjnie podany w zadaniu egzaminacyjnym stan faktyczny pozwalał bowiem na ustalenie, w jakim zakresie podmiotowym i przedmiotowym wierzyciel może domagać się odszkodowania od członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgłoszone żądanie, ze względu na jego częściową bezzasadność, narażałoby więc mocodawcę na konieczność poniesienia wysokich, ze względu na wartość przedmiotu sporu, kosztów procesu, zaś pominięcie w pozwie jednej z osób odpowiadających na podstawie art. 299 k.s.h., w istotny sposób ograniczałoby możliwości wykonania wyroku uwzględniającego powództwo.

Uwzględniając kryteria wskazane w art. 364 i art. 365 ustawy o radcach prawnych i przytoczone wcześniej uwagi, nawet przy dostrzeżeniu pozytywnych elementów pracy egzaminowanego waga stwierdzonych uchybień, mających w istotnym zakresie negatywny wpływ na zabezpieczenie interesów strony, uniemożliwia przyjęcie, że jest on odpowiednio przygotowany do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej w sposób przewidziany ustawą o radcach prawnych. Stwierdzone uchybienia świadczą o niewystarczającym opanowaniu przez egzaminowanego materiału prawniczego i umiejętności stosowania prawa w praktyce. Praca egzaminacyjna, aby mogła zostać oceniona pozytywnie, musi spełniać przynajmniej w dostatecznym stopniu wszystkie kryteria wymienione w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Zawarte w odwołaniu dywagacje, co do przekształceń podmiotowych i przedmiotowych powództwa nie mogły stanowić kryterium oceny pracy egzaminacyjnej, gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnej zmiany założeń zawartych w zadaniu egzaminacyjnym i kolidowałoby z kryteriami oceniania pracy egzaminacyjnej. Obszerny wywód prawny zawarty w uzasadnieniu odwołania, zmierzający do wykazania prawidłowości rozwiązań zastosowanych przez zdającego w sporządzonym przez niego pozwie, obejmuje argumentację, która nie znalazła się w pracy egzaminacyjnej, co uniemożliwia uznanie, że przedstawiona przez egzaminowanego koncepcja powództwa była w pełni przemyślana, i że kierował się on względami prawnymi przedstawionymi w odwołaniu. Ocenie podlega praca egzaminacyjna, a nie odwołanie, które nie może być traktowane jako środek służący do uzupełnienia jej treści. Nawet w przypadku występowania w orzecznictwie lub literaturze rozbieżnych poglądów prawnych, w interesie mocodawcy leżał wybór takiego rozwiązania, które stwarzałoby największe prawdopodobieństwo sprawnego przeprowadzenia procesu z rezultatem gwarantującym w możliwie najwyższym stopniu zaspokojenie roszczenia.

Okoliczność rozbieżności ocen w poszczególnych komisjach egzaminacyjnych pierwszego stopnia nie mogła mieć wpływu na pozytywne rozpoznanie odwołania, gdyż przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu odwoławczym była praca egzaminacyjna sporządzona przez skarżącego i indywidualna ocena tej pracy została dokonana przy uwzględnieniu powołanych wyżej kryteriów ustawowych, do których nie należy stanowisko wyrażone w ocenie pracy sporządzonej przez innego zdającego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę Komisji II stopnia skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. w zw. z art. 7 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez błędne przyjęcie, że na uzyskanie przez skarżącego pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego nie mogła mieć wpływu okoliczność dotycząca rozbieżności ocen w poszczególnych komisjach egzaminacyjnych pierwszego stopnia, str. 15 zaskarżonej uchwały, a które to rozbieżności zostały udowodnione chociażby na podstawie dokumentów załączonych do odwołania skarżącego z 18 maja 2018 r., i w ten sposób, poprzez błędne odstąpienie od zasady utrwalania praktyki rozstrzygania spraw w analogicznym stanie prawnym i faktycznym oraz naruszenie zasady zaufania skarżącego do władzy publicznej, a także poprzez brak kierowania zasadą równego traktowania zdających i w konsekwencji ocenę przez organ pracy egzaminacyjnej skarżącego na podstawie rażąco odmiennych reguł, od reguł oceny tego samego zadania egzaminacyjnego przyjętych przez inne komisje egzaminacyjne do spraw przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r., które przyznawały oceny pozytywne rozwiązaniom zadania egzaminacyjnego z trzeciej części, tj. z prawa gospodarczego, zaproponowanym przez innych zdających, pomimo tego iż rozwiązania tychże innych zdających były rozwiązaniami analogicznymi, a nawet cechującymi się znacznie większą liczbą i znacznie poważniejszym ciężarem gatunkowym uchybień, w porównaniu do rozwiązania zadania egzaminacyjnego zaproponowanego przez skarżącego, który został oceniony na ocenę niedostateczną, co tym samym narusza zasadę prawa do równego traktowania wszystkich przez władze publiczne - art. 32 Konstytucji RP i znajduje potwierdzenie w najnowszej i ugruntowanej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. w wyroku z 13 lipca 2017 r. II GSK 2868/15 oraz wyroku z 14 czerwca 2018 r. II GSK 829/18,

2) art. 364 ust. 1, 7 i 10 oraz art. 365 ust. 2 u.r.p.

a) polegające na wystawieniu oceny niedostatecznej z części trzeciej egzaminu radcowskiego, tj. z prawa gospodarczego, w sytuacji gdy skarżący zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym i przedstawionym w nim stanem faktycznym, sporządził pozew we właściwym trybie zwykłym, przy zachowaniu wszystkich wymaganych warunków formalnych, w oparciu o właściwe przepisy prawa, przy zastosowaniu prawidłowych terminów prawniczych, bez błędów językowych oraz przy jednoczesnym nieuwzględnieniu przez organ umiejętności skarżącego w zakresie właściwej interpretacji przepisów prawa w oparciu o aktualnie obowiązującą doktrynę i orzecznictwo oraz, że zaproponowany przez skarżącego sposób rozstrzygnięcia zagadnień prawnych jest poprawny i uwzględnia interes reprezentowanej strony, co świadczy o tym, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, co w konsekwencji skutkowało przekroczeniem przez organ zasady uznania administracyjnego, polegającym na błędnym nie przyznaniu, że praca egzaminacyjna skarżącego pomimo uchybień, na które powołuje się organ, została sporządzona na wysokim poziomie i zasadnym było wystawienie skarżącemu co najmniej oceny dostatecznej, w szczególności biorąc pod uwagę obowiązującą, pięciostopniową skalę ocen w myśl art. 364 ust. 10 pkt 1 i 2 u.r.p.,

b) polegające na wydaniu przez organ zaskarżonej uchwały w oparciu o zagadnienia prawne, w stosunku, do których w doktrynie i orzecznictwie występują rozbieżności poglądów prawnych i w konsekwencji błędne przyjęcie, że wybór właściwej doktryny oraz orzecznictwa obciąża zdającego i stanowi jedną z przesłanek, na podstawie której organ oraz organ I instancji ustala wynik egzaminu radcowskiego, str. 15 uzasadnienia zaskarżonej uchwały, pomimo tego że tego typu przesłanka nie występuje w przepisie art. 36 ust. 2 u.r.p., tym samym wybór przez skarżącego konkretnej linii orzeczniczej, czy doktryny celem uzasadnienia zagadnień prawnych występujących w zadaniu egzaminacyjnym nie może wpływać na ustalenie przez organ wyniku z egzaminu radcowskiego uzyskanego przez skarżącego,

c) polegające na oparciu uzasadnienia zaskarżonej uchwały na podstawie dywagacji (przypuszczeń) organu w zakresie ewentualnych niekorzystnych skutków procesowych dla reprezentowanej przez skarżącego strony ze względu na zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie zadania egzaminacyjnego, pomimo tego że dywagacje nie mogą wpływać na ustalenie przez organ wyniku z egzaminu radcowskiego uzyskanego przez skarżącego, ponieważ nie jest to przesłanka wynikająca z przepisu art. 365 ust. 2 u.r.p., w szczególności w sytuacji, gdy skarżący powołał się w odwołaniu oraz w samej pracy egzaminacyjnej na argumenty przeciwne, które obalają wszelkie przypuszczenia organu,

3) art. 7, art. 15, art. 80, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

a) polegające na błędnym uznaniu, że wywód prawny zawarty w uzasadnieniu odwołania skarżącego z 18 maja 2018 r., celem uzasadnienia prawidłowości rozwiązań zastosowanych przez skarżącego w pracy egzaminacyjnej (pozwie) nie podlega ocenie, gdyż ocenie przez organ II instancji podlega wyłącznie praca egzaminacyjna, a nie odwołanie, str. 15 uzasadnienia zaskarżonej uchwały, co stanowi rażące naruszenie przepisów prawa skarżącego do dwuinstancyjnego postępowania oraz zasady orzekania przez organ II instancji na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgodnie z art. 15 w zw. z art. 80 k.p.a.,

b) polegające na dokonaniu przez organ wybiórczej a nie wszechstronnej analizy oraz oceny pracy egzaminacyjnej (pozwu) skarżącego, w tym w szczególności na pominięciu istotnych wyjaśnień i wywodów skarżącego znajdujących się w petitum, jak również w uzasadnieniu pozwu oraz na nie odniesieniu się przez organ do dowodów wyraźnie wyeksponowanych w uzasadnieniu odwołania skarżącego z 18 maja 2018 r. w postaci fragmentów treści pozwu, które uzasadniają słuszność koncepcji i planu przeprowadzenia postępowania sądowego i jednocześnie dodatkowo zabezpieczają interes strony reprezentowanej przez skarżącego oraz, które w znacznym stopniu marginalizują podniesione przez organ uchybienia dotyczące pracy egzaminacyjnej skarżącego,

c) polegające na oparciu zaskarżonej uchwały na podstawie trzech uchybień w zakresie trzech zagadnień prawnych, z których co najmniej jedno nie powinno zostać uznane za błąd, ponieważ jest przedmiotem sporów w doktrynie i orzecznictwie, natomiast pozostałe dwa w rzeczywistości nie wywołałyby negatywnych konsekwencji prawnych dla reprezentowanej przez skarżącego strony i w konsekwencji błędne uznanie, że zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie zadania egzaminacyjnego było obarczone błędami dyskwalifikującymi, przy jednoczesnym nie wzięciu pod uwagę szeregu pozytywnych aspektów pracy egzaminacyjnej skarżącego, w tym spełnienia przez skarżącego wszelkich wymogów formalnych pozwu oraz prawidłowego odniesienia się przez skarżącego w pracy egzaminacyjnej do kilkunastu zagadnień prawnych, na podstawie których było sformułowane zadanie egzaminacyjne oraz polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że wywód prawny skarżącego w uzasadnieniu pozwu jest lakoniczny, pomimo tego iż w rzeczywistości mieści się na dwóch stronach (tj. str. 7 i 8) pracy egzaminacyjnej,

d) polegające na zupełnym pomięciu i nie odniesieniu się przez organ do dowodów wskazanych w uzasadnieniu odwołania skarżącego z 18 maja 2018 r. na okoliczności tam przytoczone, w tym fragmentów petitum i uzasadnienia pozwu oraz załączonych do odwołania kserokopii dokumentów i publikacji: Komentarza Kodeks Spółek Handlowych wydanie 5, wydawnictwo C.H.BECK, autorzy m.in. J. Bieniak, R. Pabis - str. tytułowa, str. 857 i str. 858; uzasadnień ocen cząstkowych z części trzeciej egzaminu radcowskiego, tj. z prawa gospodarczego sporządzonych przez Egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej w [...] ds. przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r.: SSO M. K. oraz Z. G. dla zdającego o numerze kodu pracy [...]; wydruków ("Print screen") z portalu społecznościowego, które dotyczą dyskusji o ocenach uzyskiwanych przez innych zdających egzamin radcowski w 2018 r. z części trzeciej, tj. z prawa gospodarczego.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł między innymi, że organ zaniechał ustalenia jakie były w ocenie wszystkich komisji egzaminacyjnych do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r., możliwe (dopuszczalne) podstawy prawne rozwiązania zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego, zaś w zasadniczych kwestiach dotyczących prawidłowości zaproponowanego przez zdającego rozwiązania zadania egzaminacyjnego, nie powinno być ono uzależnione od uznania danej komisji egzaminacyjnej. Na rozbieżności w ocenach rozwiązań zadania z prawa gospodarczego wskazywały załączone do odwołania dokumenty (m. in. kserokopie uzasadnień ocen cząstkowych uzyskanych przez zdającego o kodzie pracy [...]), które zostały przez organ pominięte. Według skarżącego nie popełnił tylu błędów co zdający przed Komisją Egzaminacyjną w [...], a pomimo tego uzyskał ocenę niedostateczną a nie dostateczną, jak zdający w [...]. Powyższe zostało wyrażone na forum portalu społecznościowego, którego wydruki zostały załączone do odwołania, a które organ pominął. Przed Komisją Egzaminacyjną z siedzibą w [...] pozytywną ocenę uzyskała także opinia o niecelowości wnoszenia pozwu, zaś w innych komisjach pozew sporządzony w trybie nakazowym. W sytuacji tak znacznych rozbieżności zasadnym było przeprowadzenie analizy w zakresie przyznawanych ocen, w szczególności porównanie błędów jakie popełniali zdający. Organ nie zagwarantował skarżącemu prawa do równego traktowania względem innych zdających i odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania sprawy w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 364 ust. 1, 7 i 10 oraz art. 365 ust. 2 u.r.p., skarżący podniósł błędne uznanie przez organ za nieistotne wniesienie pozwu we właściwym trybie zwykłym oraz zbagatelizowanie pozostałych aspektów pracy, które zostały szeroko opisane przez egzaminatora K. S. Ponadto organ pominął sporządzenie przez skarżącego pozwu w oparciu o odpowiednie przepisy prawa, przy zastosowaniu prawidłowych terminów prawniczych, bez błędów językowych. W ocenie skarżącego organ nie uwzględnił jego umiejętności w zakresie właściwej interpretacji przepisów prawa, w oparciu o aktualnie obowiązująca doktrynę i orzecznictwo; przekroczył też zasadę uznania administracyjnego, oparł się wyłącznie na negatywnych aspektach pracy egzaminacyjnej, nie rozważając ciężaru gatunkowego popełnionych błędów, które mogły jedynie wpłynąć na obniżenie oceny, a nie stanowiły błędów dyskwalifikujących pracy egzaminacyjnej.

Brak pozwania jednego z członków zarządu skarżący uzasadnił, nie jak wskazał organ błędną interpretacja przepisów, ale z uwagi na to, że zadanie egzaminacyjne nie wykluczało możliwości złożenia rezygnacji przez Sandrę Sopran na ręce innych członków zarządu. Dlatego z daleko posuniętej ostrożności oraz aby nie narazić strony na obciążenie dodatkowymi zbędnymi kosztami postępowania pozwany został jeden z członków zarządu. Według skarżącego nie zamknął sobie drogi do dochodzenia roszczeń przeciwko Sandrze Sopran, gdyż zamieścił wnioski dowodowe, m. in. wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, w tym Sandry Sopran, na okoliczność ustalenia osób odpowiedzialnych za zobowiązania dłużnej spółki, którą mógł "dopozwać" na podstawie art. 194 § 3 k.p.c.

W ocenie skarżącego trudno zaakceptować pogląd organu, zgodnie z którym skarżący jako pełnomocnik powoda miał powołać się w treści pozwu na ewentualną możliwość stwierdzenia nieważności jednego z weksli, na podstawie których zostało wytoczone powództwo, w sytuacji gdy obrał koncepcję wytoczenie powództwa w oparciu o dwa weksle. Sygnalizując to w pozwie, działałby na niekorzyść interesu klienta. Ponadto wskazywał, że nieważność weksla nie może ograniczać stronie możliwości do dochodzenia roszczeń w tym samym postępowaniu na podstawie stosunku podstawowego, który to stosunek podstawowy wskazany weksel zabezpieczał.

W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.) sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła; skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu. Zaskarżona uchwała Komisji Odwoławczej nie narusza prawa, a podniesione zarzuty i przedstawiona argumentacja skargi, o charakterze wyłącznie polemicznym względem stanowiska tego organu, nie zasługują na uwzględnienie, gdyż w żaden sposób nie podważają zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia w sprawie.

Podkreślenia wymaga przy tym rola sądu administracyjnego, który nie jest w sprawie trzecią komisją egzaminacyjną ani rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy egzaminacyjnej, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia w procesie ich subsumpcji pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w przepisach art. od 36 do 369 u.r.p.

Zgodnie art. 36⁴ ust. 1 u.r.p. egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 36⁵. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 36⁶ u.r.p.).

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 36⁶ ust. 2 u.r.p.), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dni od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36⁸ ust. 1 u.r.p.). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 36 ⁸ ust. 11 u.r.p.). Postępowanie przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu przez wskazanie jakiej części egzaminu dotyczy odwołanie. Komisja zaś kontroluje tylko część egzaminu zakwestionowaną przez stronę, w szczególności pod kątem podniesionych zarzutów, które są wyrazem zastrzeżeń odwołującego się co do ocen dokonanych przez członków komisji sprawdzających pracę (ocen cząstkowych składających się na ocenę średnią); nie jest jednak tymi zarzutami związana. W wyniku rozpoznania sprawy podejmuje bowiem uchwałę ostateczną biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy, w tym oceny egzaminatorów, i jest przy tym uprawniona do samodzielnej oceny pracy pisemnej zdającego w oparciu o ten materiał. Działa więc merytorycznie. Może ponownie ustalić ostateczną ocenę pracy zawierającej rozwiązanie zadania z części egzaminu, której dotyczy odwołanie i – nie ograniczając się wyłącznie do zbadania zarzutów odwołania – odnieść się do samej pracy i jej oceny dokonanej przez komisję pierwszoinstancyjną (por. również co do tego w drodze analogii wyroki NSA: z 22 maja 2014 r. II GSK 293/13, z 2 września 2015 r. II GSK 1679/14, czy z 21 listopada 2018 r. II GSK 749/18).

Zgodnie z art. 36⁸ ust. 14 pkt 4 u.r.p. Minister Sprawiedliwości określił, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 poz. 100). W myśl § 5 pkt 3 tego rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie komisji jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest więc zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją. Tryb ten gwarantuje pełne rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania i należytą ich ocenę.

W niniejszej sprawie [...] września 2018 r. została sporządzona opinia przez członka Komisji Odwoławczej, sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] R. I., który w trakcie posiedzenia Komisji Odwoławczej [...] września 2018 r. zreferował sprawę pozostałym jej członkom. Komisja Odwoławcza w jawnym głosowaniu jednogłośnie opowiedziała się za niepodwyższeniem oceny uzyskanej przez skarżącego z pracy pisemnej z zakresu prawa gospodarczego i podjęła uchwałę o nieuwzględnieniu odwołania oraz utrzymaniu zaskarżonej uchwały w mocy.

Zgodnie z art. 365 u.r.p. oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna (...), biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Wskazane kryterium oceny pracy przez egzaminatorów jest obiektywne, bowiem stanowi je przepis prawa; zatem w zakresie odnoszącym się do kwestii ustalenia, czy przyjęte przez zdającego rozwiązania są prawidłowe, nie ma żadnej uznaniowości/luzu decyzyjnego. Praca egzaminacyjna spełniająca wymagania określone przepisami prawa musi być bowiem oceniona pozytywnie. Natomiast w zależności od tego, w jakim stopniu praca ta spełnia wskazane wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Także i te oceny oraz ich indywidualizowanie nie jest przejawem uznaniowości, tylko wyrazem indywidualnego podejścia specjalistów, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy. Członkami komisji są bowiem osoby, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przeprowadzenia egzaminu. W podobny sposób działa również Komisja Odwoławcza, która ocenia zarzuty odwołania w świetle przepisów prawa, a nie kryteriów uznaniowych. Zatem poprawna praca egzaminacyjna musi być oceniona pozytywnie, natomiast praca, w której zdający popełnił błędy nie pozwalające na uznanie, że jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, musi być oceniona negatywnie. Stanowi to bowiem istotę egzaminu radcowskiego, którego pozytywny rezultat otwiera dostęp do wykonywania zawodu zaufania publicznego (por. w drodze analogii wyrok NSA z 21 listopada 2018 r. II GSK 749/18). Poczynienie tych uwag jest konieczne dla wykazania bezzasadności argumentacji skargi zarzucającej organowi przekroczenie w sprawie zasady uznania administracyjnego przez oparcie się na negatywnych aspektach pracy egzaminacyjnej z pominięciem rozważenia ciężaru gatunkowego popełnionych błędów, które – według skarżącego - mogły jedynie wpłynąć na obniżenie oceny, a nie stanowiły błędów dyskwalifikujących pracę. Uchwały Komisji egzaminacyjnych nie są podejmowane na zasadzie uznania administracyjnego, a poza tym – odnosząc się do tej argumentacji - poprawne rozwiązanie każdego zadania egzaminacyjnego (w tym przedmiotowego) zawiera w sobie szereg obiektywnie powtarzalnych problemów, które każdy profesjonalny pełnomocnik (w tym wypadku zdający), zachowując poziom oczekiwanej od niego fachowości, powinien dostrzec i należycie uzasadniając podnieść w treści rozwiązania. Zauważenie i odpowiednia interpretacja prawna tych problemów, wynikająca z założeń zadania egzaminacyjnego, jest zasadniczym kryterium oceny egzaminacyjnej. Jeżeli zdający tego nie uczyni nie może uzyskać z egzaminu oceny w skali ocen pozytywnych, nawet gdy praca spełnia szereg innych wymogów rozwiązania zadania egzaminacyjnego.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Komisja Odwoławcza odniosła się w sposób wystarczający i wyczerpujący do zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, uzasadniając swoje stanowisko co do jej poprawności i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. W zaskarżonej uchwale Komisja Odwoławcza opisała pracę skarżącego wskazując na uchybienia, które w jej ocenie nie kwalifikowały rozwiązania zadania egzaminacyjnego na ocenę pozytywną. Komisja Odwoławcza zasadnie przyjęła wystawienie oceny niedostatecznej jako konsekwencję wszystkich stwierdzonych błędów w pracy zdającego, w tym brak rozwiązań w pełni chroniących interesy strony, na rzecz której zdający miał działać. Zgodnie bowiem z treścią zadania egzaminacyjnego, skarżący - jako symulowany na użytek egzaminu radca prawny - w przypadku stwierdzenia istnienia podstaw prawnych, miał wnieść pozew w imieniu spółki MOC na podstawie art. 299 k.s.h., w takim zakresie podmiotowym i przedmiotowym, w jakim spółce przysługują zasadne – według oceny radcy prawnego – roszczenia, z pominięciem tych roszczeń, co do których istnieje możliwość skutecznego uwolnienia się od odpowiedzialności przez członków zarządu spółki ALFIK na podstawie art. 299 k.s.h., według przedstawionego stanu faktycznego.

Zasadniczymi uchybieniami w pracy skarżącego, jak wskazała Komisja Odwoławcza, było w tej sytuacji skierowanie pozwu tylko przeciwko Bartłomiejowi Brykowi oraz żądanie zapłaty sumy wskazanej w wekslu, który był nieważny.

W zadaniu egzaminacyjnym z zakresu prawa gospodarczego zostało podane wprost, że Cezary Czapla w dniu 30 września 2016 r. złożył pisemną rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu spółki ALFIK na ręce pozostałych członków zarządu spółki Bartłomieja Bryka i Sandry Sopran, natomiast Sandra Sopran w dniu 1 października 2016 r. złożyła pisemną rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu spółki ALFIK na ręce Cezarego Czapli, który tego oświadczenia nikomu nie przekazał. Wobec powyższego, wbrew twierdzeniu skarżącego, zadanie egzaminacyjne wykluczało możliwość złożenia rezygnacji przez Sandrę Sopran z pełnienia funkcji członka zarządu spółki na ręce innych członków zarządu, a skarżący niezasadnie pozwał tylko jednego członka zarządu Bartłomieja Bryka. Brak przy tym podstaw do podzielenia przedstawionego przez skarżącego poglądu, że pozwanie tylko jednego członka zarządu spółki było spowodowane daleko posuniętą ostrożnością procesową, czy też obawą przed narażeniem strony na obciążenie dodatkowymi zbędnymi kosztami postępowania. Treść zadania egzaminacyjnego, jak zasadnie przyjął organ, nie budziła wątpliwości co do legitymacji biernej osób, które pełniły funkcje członków zarządu spółki, w świetle art. 299 § 1 k.s.h. Złożona przez Sandrę Sopran rezygnacja była nieskuteczna; zatem skarżący pozywając jedynie Bartłomieja Bryka ograniczył krąg osób, od których spółka MOC mogła domagać się zaspokojenia jej wierzytelności.

Następnym istotnym uchybieniem dotyczącym wykonania zadania egzaminacyjnego było żądanie zasądzenia sumy wskazanej w ww. wekslu, który okazał się nieważny. Jak prawidłowo podniosła Komisja Odwoławcza, niedostrzeżenie wadliwości weksla świadczyło o niewystarczającej znajomości przez skarżącego Prawa wekslowego. W świetle art. 33 ustawy Prawo wekslowe wpisanie w treści weksla dwóch następujących po sobie terminów płatności czyni weksel nieważnym. W ocenie Sądu wskazanego uchybienia, uwzględniając treść zadania egzaminacyjnego/założenia tego zadania, nie można przyjąć jako przejawu taktyki procesowej, czy też uzasadniać możliwością późniejszej zmiany podstaw faktycznych i prawnych powództwa w toku procesu. Zadanie egzaminacyjne nie wskazywało na możliwość dokonywania dodatkowych założeń - pozew miał być wniesiony w takim zakresie podmiotowym i przedmiotowym, w jakim spółce przysługują zasadne – według oceny radcy prawnego – roszczenia, z pominięciem tych roszczeń, co do których istnieje możliwość skutecznego uwolnienia się od odpowiedzialności przez członków zarządu spółki ALFIK na podstawie art. 299 k.s.h., według przedstawionego stanu faktycznego (por. treść zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa gospodarczego w aktach administracyjnych sprawy).

W świetle natomiast brzmienia przepisu art. 298 k.s.h., zgodnie z którym powództwo o odszkodowanie przeciwko członkom organów spółki oraz likwidatorom wytacza się według miejsca siedziby spółki, podzielić należy stanowisko egzaminatorów, jak i Komisji Odwoławczej, co do błędnego określenia przez skarżącego w ww. pozwie właściwości miejscowej sądu.

Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego rozbieżności ocen w poszczególnych komisjach egzaminacyjnych I stopnia, stwierdzić należy, że wynikająca z art. 8 k.p.a. zasada zaufania obywateli do organów państwa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w uchwale zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Obowiązek ten nie może polegać na badaniu okoliczności faktycznych, które były podstawą orzekania w innych konkretnych, indywidualnych sprawach. Okoliczności, które były przedmiotem badania w innej sprawie administracyjnej, w innych postępowaniach, z udziałem innych podmiotów, nie są okolicznościami, które powinien, a nawet może badać organ w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 15 listopada 2006 r. II GSK 183/06). Wobec powyższego powoływanie się przez skarżącego na oceny cząstkowe uzyskane za rozwiązanie zadania egzaminacyjnego przez innego zdającego jest nieuzasadnione. Ponadto, jak wskazał NSA w wyroku z 16 stycznia 2014 r. II GSK 1639/12, prace, które zostały pozytywnie ocenione przez egzaminatorów i wobec których Komisja nie podejmowała żadnych czynności nie mogłyby służyć wykazaniu stosowania przez tę Komisję niejednolitych kryteriów oceny.

Przedmiotem orzekania Sądu w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem uchwały dotyczącej ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego skarżącego i wyłącznie ta uchwała wyznacza granice rozpoznawanej sprawy. Okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu ocen pozytywnych w innych postępowaniach, innym osobom uchylają się spod kontroli sądowej w niniejszej sprawie (por. wyroki NSA z 2 sierpnia 2016 r. II GSK 289/15, z dnia 10 lipca 2012 r. II GSK 1807/11). W tych okolicznościach nie doszło w sprawie do naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 w zw. z art. 7 k.p.a oraz wyrażonej w 32 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa; organ dokonał wyczerpującej analizy sprawy, a jego zadaniem nie było porównywanie pracy skarżącego z pracami innych zdających, czy też z ocenami wystawianymi przez innych egzaminatorów oraz poszczególne (inne) komisje egzaminacyjne. Każdy ze zdających rozwiązuje indywidualnie zadanie egzaminacyjne i nie sposób uznać, że rozwiązania zadania mogłyby być identyczne, świadczyłoby to najprawdopodobniej o braku samodzielności pracy. Tym samym nie można dokonywać porównania prac egzaminacyjnych różnych zdających, czy też z uzasadnienia ocen cząstkowych innych zdających, informacji wymienianych na portalach społecznościowych, wyciągać wniosków o tożsamych, większych bądź mniejszych uchybieniach prac egzaminacyjnych różnych zdających.

Ponadto przedstawienie w uzasadnieniu odwołania oraz skargi poglądów, wywodów prawnych przemawiających za przyjętym w pracy egzaminacyjnej rozwiązaniem (czy też wytłumaczeniem popełnionego uchybienia) nie czyni tej pracy egzaminacyjnej bogatszą o wskazaną treść, czego wydaje się oczekuje skarżący zarzucając naruszenie art. 15 k.p.a. Argumentacja, która nie znalazła się w pracy egzaminacyjnej stanowi polemikę z przyjętym przez organ stanowiskiem.

O pozytywnym wyniku egzaminu radcowskiego decyduje poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Rozwiązanie zadania, nawet poprawne pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2018 r. II GSK 4749/16). Uwagę tę należy też odnieść do wykonania zadania niezgodnie z jego założeniami/kryteriami ustalonymi przez egzaminatora i podanymi do wiadomości egzaminowanych.

Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez zdającego i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Nieuwzględnienie interesu reprezentowanej strony jest błędem szczególnym i – w ocenie Sądu – dyskwalifikującym pracę osoby starającej się o uzyskanie uprawnień radcy prawnego. Należy bowiem pamiętać o przyjętym w art. 2 ustawy o radcach prawnych (u.r.p.) zasadniczym celu świadczonej przez radców prawnych pomocy prawnej, to jest ochronie prawnej interesów podmiotów, na których rzecz pomoc jest świadczona.

W konsekwencji uchybienia w sporządzonym przez skarżącego - w rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego - pozwie uzasadniały ocenę niedostateczną z części egzaminu z zakresu prawa gospodarczego.

Reasumując, w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu (art. 107 § 3 k.p.a.). Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a.) i materialnego wskazanych w skardze, w tym także naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec praw.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które sąd ma obowiązek badać z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.