Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 320/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 12, art. 107 ust. 5, art. 106ust. 5, art. 78, art. 104 ust. 2 i ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dla rodziny zastępczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 27 grudnia 2000 r., sygn. akt III Nsm [...]/00, małoletni K. L. został umieszczony w rodzinie zastępczej u dziadków B. i S. małżonków R..

Z tego tytułu Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr MC.VII.8271/30/06 przyznał rodzinie zastępczej pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej w kwocie 658,80 zł miesięcznie, do czasu uzyskania przez K. L. pełnoletniości.

Decyzją z dnia 8 grudnia 2010 r. Prezydent Miasta Z. na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej orzekł o zmianie tej decyzji w ten sposób, że przyznał B. i S. małż. R. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniego K. L. w rodzinie zastępczej w następujący sposób:

a) od dnia 01.09.2009 r. do dnia 31.12.2009 r. w wysokości 20% pomocy pieniężnej ustalonej na podstawie 78 ust. 3, co stanowi kwotę 131,76 zł miesięcznie,

b) od dnia 01.01.2010 r. do dnia 26.01.2010 r. w wysokości 20% pomocy pieniężnej ustalonej na podstawie 78 ust. 3, co stanowi kwotę 110,51 zł,

c) od dnia 27.01.2010 r. do dnia 31.01.2010 r. w wysokości 40% podstawy (1647 zł), co stanowi kwotę 106,26 zł,

d) od dnia 01.02.2010 r. do dnia 04.02.2010 r. w wysokości 40% podstawy (1647 zł), co stanowi kwotę 94,11 zł,

e) od dnia 05.02.2010 r. do dnia 28.02.2010 r. w wysokości 20% pomocy pieniężnej ustalonej na podstawie 78 ust. 3, co stanowi kwotę 112,94 zł,

f) od dnia 01.03.2010 r. do dnia 30.03.2010 r. w wysokości 20% pomocy pieniężnej ustalonej na podstawie 78 ust. 3, co stanowi kwotę 108,15 zł,

g) za dzień 31.03.2010 r. w wysokości 40% podstawy (1647 zł) pomniejszonej o 50 % dochodu dziecka (tj.100 zł.), co stanowi kwotę 18,03 zł,

h) od dnia 01.04.2010 r. do dnia 06.04.2010 r. w wysokości 40% podstawy (1647 zł) pomniejszonej o 50 % dochodu dziecka (tj.100 zł), co stanowi kwotę 111,76 zł,

i) od dnia 07.04.2010 r. do dnia 30.04.2010 r. w wysokości 20% pomocy pieniężnej pomocy ustalonej na podstawie 78 ust. 3, co stanowi kwotę 89,41 zł,

j) od dnia 01.05.2010 r. do dnia 30.06.2010 r. w wysokości 20% pomocy pieniężnej ustalonej na podstawie 78 ust. 3, o stanowi kwotę 131,76 zł miesięcznie.

k) od dnia 01.07.2010 r. do dnia 31.07.2010 r. w wysokości 40% podstawy (1647 zł) pomniejszonej o 50% dochodu dziecka (tj.100 zł) co stanowi kwotę 558,80 zł. miesięcznie

I) od dnia 01.08.2010 r. do dnia 31.08.2010 r. w wysokości 40% podstawy (1647 zł) co stanowi kwotę 658,80 zł miesięcznie.

m) od dnia 01.09.2010 r. do dnia 30.09.2010 r. w wysokości 40% podstawy (1647 zł) pomniejszonej o 50 % dochodu dziecka (tj. 200 zł), co stanowi kwotę 458,80 zł miesięcznie.

n) od dnia 01.10.2010 r. do dnia 31.10.2010 r. w wysokości 40% pomocy pieniężnej pomniejszonej o 50 % dochodu dziecka (tj. 100 zł), co stanowi kwotę 558,80 zł. miesięcznie.

o) od dnia 01.11.2010 r. do dnia 30.11.2010 r. w wysokości 40% podstawy (1647 zł) co stanowi kwotę 658,80 zł miesięcznie.

p) od dnia 01.12.2010 r. do dnia 30.06.2011 r. w wysokości 20% pomocy pieniężnej

ustalonej na podstawie 78 ust. 3, co stanowi kwotę 131,76 zł miesięcznie.

r) od dnia 01.07.2011 r. do dnia 25.07.2011 r. tj. do dnia uzyskania przez dziecko pełnoletniości, w wysokości 20% pomocy pieniężnej ustalonej na podstawie 78 ust. 3, co stanowi kwotę 106,26 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zmiana decyzji uzasadniona jest zmianą sytuacji osobistej i dochodowej K. L. Nadto organ wskazał, iż wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu świadczenia nienależnie pobranego zostanie określony w odrębnej decyzji. Decyzja ta stała się ostateczna.

Nawiązując do powyższego Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. zobowiązał B. i S. małż. R. do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego z tytułu pomocy na częściowe pokrycie kosztów utrzymania K. L. w rodzinie zastępczej w kwocie 3333,39 zł, ustalając jednocześnie jego zwrot w ten sposób, że niewypłaconą kwotę 3289,28 zł określoną w decyzji z dnia 8 grudnia 2010 r. zaliczyć na poczet świadczenia nienależnie pobranego, a świadczenie pobrane w kwocie 44,11 zł potrącić ze świadczenia za miesiąc styczeń 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż z decyzji zmieniającej z dnia 8 grudnia 2010 r. wynika, że rodzina zastępcza pobrała świadczenia w kwocie 4611 zł, podczas gdy łączna wysokość pomocy powinna wynosić 1278,21 zł. Świadczenie nienależnie pobrane wynosi zatem 3.333,39 zł i stosownie do art. art. 98 ustawy o pomocy społecznej podlega zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny. Jednocześnie na podstawie art. 104 ust. 2 tej ustawy organ dokonał potrącenia podlegającej zwrotowi kwoty z bieżących wypłat. Jednocześnie wskazał, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu pobranego świadczenia z uwagi na brak przesłanek przemawiających za odstąpieniem od żądania zwrotu.

W odwołaniu od tej decyzji B. i S. małż. R. podnosząc wadliwość dokonanych w sprawie ustaleń wskazali, iż nie nastąpiła zmiana sytuacji materialnej i osobistej uzasadniająca uznanie pobranego świadczenia za nienależnie pobrane. Mimo bowiem przebywania wnuka poza domem w dalszym ciągu ponosili koszty jego utrzymania. Ponadto organ bez należytego ustalenia wszystkich okoliczności sprawy przyjął, iż brak jest podstaw odstąpienia od żądania zwrotu przedmiotowego świadczenia.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, wskazując, że pismem z dnia 12 lutego 2010 r. B. R. zwróciła się do organu o zmianę decyzji przyznającej pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka wyjaśniając, iż jej wnuk K. L. przebywa w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Podzamczu od 1 września 2009 r. i od tego czasu nie ponosi opłat za jego pobyt w Ośrodku. W piśmie wskazała również na okoliczność pobytu wnuka w Schronisku dla Nieletnich w Dominowie oraz okresowy pobyt w rodzinie zastępczej. Uwzględniając powyższe organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie kończąc je ostatecznie decyzją z dnia 8 grudnia 2010 r. zmieniającą decyzję z dnia 4 października 2006 r. w sprawie wysokości pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania K. L. w rodzinie zastępczej z uwagi na zmianę sytuacji osobistej i dochodowej wymienionego - umieszczenie go w młodzieżowym ośrodku wychowawczym i uzyskanie dochodu (alimentów). W decyzji zmieniającej orzeczono o przyznaniu B. i S. małż. R. za okres od dnia 1 września 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. (to jest okres, za który stwierdzono pobranie nienależnego świadczenia) pomocy pieniężnej w wysokości 1278,21 zł (pkt od 1a do 1i decyzji). W tym okresie, na podstawie decyzji z dnia 4 października 2006r. wypłacono rodzinie pomoc finansową w wysokości 4611,60 zł to jest świadczenie za 7 miesięcy. Różnica między kwotą wypłaconą, a należną za dany okres stanowi kwotę świadczenia nienależnie pobranego, które wynosi 3333,39 zł. Jak podniosło Kolegium decyzja zmieniająca stała się ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym, a ustalenia powzięte w toku postępowania zakończonego tą decyzją oraz sama decyzja zmieniająca i zawarte w niej rozstrzygnięcia stały się podstawą stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie doszło do pobrania za okres od 1 września 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r. nienależnego świadczenia, które podlega zwrotowi. Zgodnie z art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Stosownie do art. 98 tej ustawy świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. W myśl art. 104 ust. 1 i 3 należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w przypadku posiadania uprawnień do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych podlegają potrąceniu z bieżących wypłat. W kwestii świadczeń nienależnie pobranych stosuje się odpowiednio art. 104 ust. 4 ustawy. W niniejszej sprawie - jak podniosło Kolegium - nie wpłynął wniosek pracownika socjalnego o ich umorzenie lub zastosowanie ulg w spłacie. Sami zainteresowani również nie wystąpili z takim wnioskiem. Jednakże zdaniem organu odwoławczego powyższa okoliczność nie pozbawia ich możliwości wystąpienia z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu, umorzenie świadczeń nienależnie pobranych lub zastosowanie innego rodzaju ulgi.

W ocenie Kolegium z akt sprawy wynika bezspornie, iż w okresie objętym zaskarżoną decyzją, rodzina zastępcza nie ponosiła kosztów pobytu K. L. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Podzamczu, to jest kosztów w postaci opłaty za posiłki w stołówce Ośrodka i nie poinformowała o tym fakcie organu pomocy społecznej, do czego zobowiązuje ją przepis art. 109 ustawy o pomocy społecznej. Ustaleń tej treści nie kwestionują sami skarżący, co więcej decyzja czyni zadość oczekiwaniu skarżących wyłączenia z kwoty świadczenia nienależnie pobranego, świadczeń przysługujących za okresy, w których K. L. przebywał czasowo w rodzinie zastępczej (okres przerwy w nauce) oraz odpowiada ustaleniom zawartym w ostatecznej decyzji organu pomocy społecznej z dnia 8 grudnia 2010 r.

Na decyzję Kolegium S. R. wniósł skargę. Powtarzając zarzuty odwołania skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W szczególności jego zdaniem decyzja ta została wydana bez należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego, co do istnienia przesłanek pozwalających na uznanie świadczenia za nienależnie pobrane oraz co do okoliczności uprawniających do zastosowania art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, iż sądowa kontrola aktów administracji publicznej sprawowana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Innymi słowy zaskarżone do sądu rozstrzygnięcie może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem oraz czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony.

W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził takich uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, dokonały prawidłowych ustaleń i do stanu faktycznego zastosowały właściwe przepisy prawa.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie zwrotu przez B. i S. małż. R. nienależnie pobranego świadczenia w formie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej poprzez dokonanie potrącenia z bieżących wypłat.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (jt. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. - dalej jako "ustawa").

W przedmiotowej sprawie najważniejszą i jednocześnie niepodważalną przez stronę skarżącą kwestią jest to, że decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia 4 października 2006 r., na mocy której rodzina zastępcza otrzymała pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka została zmieniona ostateczną decyzją tego organu z dnia 8 grudnia 2010 r.

Powyższa decyzja została wydana po wszczęciu i przeprowadzeniu odrębnego postępowania w wyniku czego organ stwierdził, iż w sprawie istnieją przesłanki zawarte w art. 106 ust. 5 ustawy zobowiązujące organ do zmiany dotychczasowej decyzji. Zgodnie z treścią tego przepisu decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. W uzasadnieniu omawianej decyzji zmieniającej wysokość przyznanej rodzinie zastępczej pomocy wskazano, iż rodzina zastępcza nie poinformowała organu pomocy społecznej o zmianie sytuacji osobistej i dochodowej dziecka mających wpływ na dotychczas otrzymywane świadczenie. Zmiany te polegały na umieszczeniu z dniem 1 września 2009 r. K. L. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym, co skutkowało odpadnięciem obowiązku ponoszenia przez rodzinę zastępczą kosztów jego utrzymania w okresie pobytu w ośrodku oraz na uzyskiwaniu przez niego dochodu z tytułu otrzymywanych od ojca alimentów.

Jak wynika z akt sprawy decyzja ta została doręczona B. i S. małż. R. w dniu 10 grudnia i wobec niewniesienia przez nich odwołania stała się ostateczna.

Jest to o tyle istotne, gdyż zaskarżona decyzja orzekająca o zwrocie pobranego świadczenia nie określa w żaden sposób wysokości przysługującej rodzinie zastępczej pomocy oraz okresów jej pobierania. Uwzględnia ona jedynie ostateczne rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia 8 grudnia 2010 r., mocą którego na nowo ukształtowany został zakres praw przysługujących rodzinie zastępczej odnośnie przedmiotowego świadczenia. Z tych względów nie mogły być uwzględnione zarzuty strony podważające zasadność dokonanej przez organy zmiany decyzji z dnia 4 października 2006 r. w części dotyczącej wysokości pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Zaskarżona decyzja orzekająca o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia ma bowiem charakter wtórny w stosunku do decyzji określającej prawo strony do określonego świadczenia. W tego rodzaju sytuacjach mamy bowiem do czynienia z dwiema odrębnymi sprawami administracyjnymi o odmiennym przedmiocie regulacji. Mianowicie najpierw organ ustala, że doszło do zmiany sytuacji rzutującej na prawo strony do świadczenia i zmienia swoją wcześniejszą decyzję, a dopiero potem ustala kwotę nienależnego świadczenia i orzeka o jego zwrocie. Przy czym organ wydając decyzję w przedmiocie zwrotu tego świadczenia związany jest ustaleniami ostatecznej decyzji określającej zakres praw strony do świadczenia. Organ nie może wydać decyzji nakazującej zwrot świadczenia dopóki nie zostanie zakończone ostatecznie postępowanie w przedmiocie uchylenia bądź zmiany decyzji przyznającej to świadczenie. Pomiędzy tymi decyzjami zachodzi klasyczna sytuacja związania prawnego, gdyż jak już wspomniano, prawnym warunkiem wydania decyzji o zwrocie świadczenia nienależnie pobranego jest uprzednie ustalenie w drodze decyzji, że świadczenie pobierane w określonym czasie było świadczeniem nienależnie pobranym. Można więc powiedzieć, że pierwsza decyzja stwierdza zaistnienie stosunku prawnego (prejudykatu), który stanowi podstawę do wydania decyzji drugiej - nakazującej zwrot świadczenia nienależnego.

Oznacza to tyle, iż w sytuacji gdy w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna orzekająca o zmniejszeniu pomocy pieniężnej w stosunku do pierwotnego rozstrzygnięcia, a stronie zostało już wypłacone świadczenie w niezmienionej wysokości, organ obowiązany jest do ustalenia różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pobranego a kwotą świadczenia należnego i orzeczenia o jej zwrocie.

Skoro zatem ostateczną decyzją ustalono, iż rodzinie zastępczej nie należała się pomoc pieniężna określona w art. 78 ust. 1 ustawy, zaistniały bowiem okoliczności powodujące zmniejszenie wymiaru tego prawa (umieszczenie małoletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz otrzymanie przez niego alimentów) i rodzina została pouczona o zasadach przyznawania świadczenia, a mimo to pobrała to świadczenie, organ miał obowiązek, w myśl art. 98 ustawy, orzec o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, zgodnie z którym świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż w okresie od 1 września 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r. rodzina zastępcza pobrała świadczenie w kwocie 4611 zł, podczas gdy łączna wysokość należnego jej w tym okresie świadczenia winna wynieść 1.278,21 zł. Kwota nienależnie pobranego świadczenia (podlegającego zwrotowi) wynosi zatem 3.333,39 zł. Jednocześnie w niniejszej sprawie na rodzinie zastępczej nie ciąży (w sensie materialnym) obowiązek zwrotu wskazanej kwoty. Z uwagi bowiem na przysługujące, a nie wypłacone jej świadczenie organ dokonał potrącenia z tych świadczeń zgodnie z art. 104 ust. 2 ustawy. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z uwzględnieniem istniejącego w sprawie stanu faktycznego i prawnego wynikających z istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Zamość z dnia 8 grudnia 2010 r., co z kolei przesądzało o konieczności wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, czemu stało się zadość.

W tych okolicznościach zdaniem Sądu, organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i 77 k.p.a. i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek organów wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.), nie stanowi więc naruszenia prawa. Nie można uznać, że wydane w sprawie decyzje nie spełniają norm art. 107 § 3 k.p.a., skoro organy orzekające odwołują się w nich do ustaleń faktycznych mających swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, a nadto decyzja organu odwoławczego odnosi się do zarzutów zawartych w odwołaniu.

W kwestii zaś nie wyjaśnienia przez organy wszystkich okoliczności w kontekście zastosowana art. 104 ust. 4 ustawy, wskazać należy, że przepis ten – co jest bezsporne - ma odpowiednie zastosowanie do sytuacji określonej w art. 98 ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Z przepisu tego jednoznacznie zatem wynika, że sprawa dotycząca odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wszczynana jest na wniosek osoby zainteresowanej bądź pracownika socjalnego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy dokonując ustaleń w zakresie sytuacji osobistej i dochodowej rodziny zastępczej, jednakowoż nie dopatrzył się szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Ponadto sami małżonkowie R. w toku postępowania przed organami takiego wniosku nie składali, mimo wielokrotnego udzielenia im pouczenia co do prawa złożenia takiego żądania (v. wywiad środowiskowy z dnia 29 grudnia 2010 r. oraz notatka urzędowa z dnia 5 stycznia 2011 r.).

Niemniej jednak Sąd kierując się ogólną zasadą udzielania pomocy stronom, pragnie wskazać skarżącemu za organem odwoławczym, iż w przypadku uprawomocnienia się decyzji nakazującej zwrot świadczenia nienależnego, może on złożyć wniosek w przedmiotowym zakresie, który winien być rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Samo podważanie działania organu w tym zakresie w sytuacji braku wniosku strony nie mogło być uznane za skuteczne.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa, zatem skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).