Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 78/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 86, art. 87 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

II OZ 78 / 10 POSTANOWIENIE Dnia 11 lutego 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 182/09 w zakresie odrzucenia wniosku J. P. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 182/09 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2009 r. [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

II OZ 78 / 10

II OZ 78 / 10

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek skarżącego J. P. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sądu z dnia 30 kwietnia 2009 r. o odrzuceniu skargi na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2009 r. Przewodniczący II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu 8 kwietnia 2009 r., natomiast wpis został uiszczony w dniu 10 kwietnia 2009 r., jednakże z uwagi na zaksięgowanie go na rachunku Sądu dopiero w dniu 16 kwietnia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2009 r. odrzucił skargę przyjmując, iż wpis został uiszczony po terminie.

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2009 r. referendarza sądowego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym.

W dniu 7 lipca 2009 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia należnego od skargi wpisu sądowego, który to wniosek postanowieniem z dnia 3 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił. W wyniku wniesionego zażalenia, orzeczenie to zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2009 r.

W dniu 16 września 2009 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 30 kwietnia 2009 r., załączając do niej równocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia i wskazując jako przyczynę uchybienia terminu rozbieżne stanowisko Sądu, co do terminowego uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż dopiero w dniu 10 września 2009 r. (data doręczenia orzeczenia) z uzasadnienia postanowienia z dnia 3 września 2009 r., pełnomocnik skarżącego dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do złożenia skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej stwierdził, iż okoliczność wskazana we wniosku nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku. Postanowienie o odrzuceniu skargi zostało, bowiem doręczone J. P. w dniu 10 maja 2009 r. wraz z pouczeniem o trybie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej. Dodatkowe pouczenie o przysługujących skarżącemu uprawnieniach zostało wysłane na jego adres w dniu 22 maja 2009 r. Jednocześnie wysłano skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i wskazano, że jedyną drogą do zwalczenia niekorzystnego dla niego postanowienia z dnia 30 kwietnia 2009 r. jest skarga kasacyjna.

Jako jedyną przeszkodę w terminowym wniesieniu skargi należało uznać w tej sytuacji wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) i związaną z tym procedurę uruchomioną wnioskiem skarżącego z dnia 2 czerwca 2009 r. o przyznanie prawa pomocy.

Prawo pomocy przez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych zostało skarżącemu przyznane postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2009 r. W tym samym dniu Sąd wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w Gdańsku z wnioskiem o wyznaczenie adwokata z urzędu. Pismem z dnia 15 czerwca 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Gdańsku poinformowała Sąd, że pełnomocnikiem z urzędu J. P. został wyznaczony adwokat G. K. W dniu 26 czerwca 2009 r. skarżący J. P. udzielił ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu pełnomocnictwa do reprezentowania go, w tym sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji przyjął, że w dniu tym ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi, wywołana postępowaniem o przyznanie prawa pomocy.

W dniu 7 lipca 2009 r. do Sądu wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który Sąd postanowieniem z dnia 3 września 2009r. odrzucił. Powyższe postanowienie zostało w dniu 19 listopada 2009 r. uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast dopiero w dniu 16 września 2009 r. J. P. reprezentowany przez adwokata złożył skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 30 kwietnia 2009 r. wraz z wnioskiem przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 26 czerwca 2009 r., a zatem składając w dniu 16 września 2009 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej strona skarżąca uczyniła to z przekroczeniem ustawowego, siedmiodniowego terminu do jej wniesienia.

Mając powyższe okoliczności na uwadze i wobec faktu, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 p.p.s.a., bowiem strona nie wystąpiła w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z wnioskiem o jego przywrócenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 88 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. P., zaskarżając je w całości i zarzucając mu obrazę przepisów postępowania w postaci art. 87 § 1 p.p.s.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej został złożony po upływie 7 dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu.

Wskazując na powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z uwagi na fakt, że zażalenie jest oczywiście uzasadnione (art. 195 § 2 p.p.s.a.), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W uzasadnieniu wniesionego zażalenia skarżący wskazał, iż w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydaje wzajemnie sprzeczne rozstrzygnięcia, bowiem w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2009 r. stwierdza, iż wpis został uiszczony po upływie terminu, natomiast w postanowieniu z dnia 3 września 2009 r. wskazuje, że skarżący uiścił wpis w terminie. Zdaniem skarżącego wobec całkowitej zmiany stanowiska Sądu pierwszej instancji i braku uzasadnienia w tym zakresie, zaszła konieczność złożenia skargi kasacyjnej. Wcześniej natomiast wystarczającym był wniosek o przywrócenie terminu. Skoro Sąd uznał, iż nie uiszczono wpisu w terminie, to skarżący miał pełne prawo działać w zaufaniu, do takiego rozstrzygnięcia. Dopiero zmiana stanowiska Sądu spowodowała konieczność złożenia skargi kasacyjnej. Ponadto podkreślono, że skarżący nie może ponosić ujemnych konsekwencji wynikających ze zmiany stanowiska przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skarżonego postanowienia jest wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2009 r., którym to postanowieniem odrzucono skargę z uwagi na uchybienie terminu w uiszczeniu należnej od wniesionej skargi opłaty sądowej.

Rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżący został pouczony o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 30 kwietnia 2009 r., ale trzeba mieć też na względzie, że skarżący został poinformowany o przyczynach, które w ocenie Sądu spowodowały odrzucenie skargi. Skarżący będąc więc w pełni do tego uprawnionym przyjął, że uzasadnienie postanowienia z dnia 30 kwietnia 2009 r. jest oparte na prawidłowo ustalonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanie faktycznym i zasadnie do niego przypisanym stanie prawnym. W konsekwencji skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie mu terminu do uiszczenia należnej od skargi opłaty. Dopiero z treści uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 3 września 2009 r., które zostało mu doręczone w dniu 10 września 2009 r., mógł uzyskać informację, że termin do uiszczenia opłaty od skargi został zachowany, a ustalenia faktyczne, jak stwierdził Sąd Wojewódzki, będące podstawą wydania postanowienia z dnia 30 kwietnia 2009 r., były wadliwe. Ta okoliczność spowodowała zresztą odrzucenie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi. Wprawdzie postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 3 września 2009 r. zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2009 r., ale jak wskazał ten Sąd koniecznym było najpierw rozpoznanie w sprawie wniosku skarżącego z dnia 16 września 2009 r. (data stempla pocztowego) o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji.

Stwierdzić trzeba, iż zasadnie eksponuje skarżący we wniesionym zażaleniu, że dopiero treść uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 3 września 2009 r. pozwoliła skarżącemu na dokonanie właściwej oceny faktów stwierdzonych przez Sąd. W tymże, bowiem postanowieniu Sąd wprost wskazał, iż "wobec przedstawionego przez skarżącego dowodu uiszczenia wpisu w Urzędzie Pocztowym, nie doszło do uchybieniem przedmiotowego terminu, ponieważ wpis został uiszczony w terminie". Skoro, więc nie doszło do uchybienia terminu koniecznym stało się wniesienie skargi kasacyjnej na postanowienie z dnia 30 kwietnia 2009 r. o odrzuceniu skargi, a wobec upływu terminu do wniesienia kasacji, należało razem z kasacją złożyć wniosek o przywrócenie terminu, co też skarżący uczynił.

Przytoczone wyżej względy wskazują na to, iż dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był dzień doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 3 września 2009 r., a jak wynika z akt sprawy był to dzień 10 września 2009 r. Tym samym skoro skarżący wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 16 września 2009 r. należało uznać, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany.

Stwierdzić należy, iż odmienna od wyżej przedstawionej ocena okoliczności niniejszej sprawy, prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu, wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). Strona skarżąca podejmując bowiem odpowiednie czynności procesowe kierowała się oceną dokonaną przez Sąd, przyjmując jednocześnie za prawdziwe fakty przez ten Sąd podane. W tej sytuacji rozbieżności w zajmowanych przez Sąd stanowiskach nie mogą obciążać strony negatywnymi konsekwencjami, a w efekcie nie mogą prowadzić do sytuacji nieuzasadnionego ograniczenia prawa do uruchomienia procedury przed sądem oraz dalej prawa do wyroku sądowego, tj. prawa do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 1999 r. sygn. akt. SK 19/98, OTK ZU z 1993 r. nr 3, poz. 36), które to względy składają się na prawo strony do sądu.

W konkluzji wyżej przedstawionych okoliczności trzeba stwierdzić, iż skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył w czasie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., a wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany będzie dokonać merytorycznej oceny przedmiotowego wniosku uwzględniając wskazania wyżej przytoczone.

Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.