Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 59/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 1 ; art. 77 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
article: §  2
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2192
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych
article: § 2 ust. 1 i § 3, § 6
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2194
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty  oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym
article: art.12; art.154 § 1; art. 175 § 3; art. 184; art. 197 § 2; art. 198; art. 199; art. 211; art. 220 § 1; art. 229 § 1; art. 230 § 1, 2; art. 231; art. 234 7 2; art. 236
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 171/10 o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] stycznia 2010 roku Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 171/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] stycznia 2010r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew.

W dniu 15 października 2010 r. M. S., reprezentowany przez T. S., wniósł o doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku.

Zarządzeniem z dnia 19 października 2010 r., Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie – na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i § 2 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) - wezwał T. S. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł, pod rygorem ściągnięcia tej opłaty w postępowaniu egzekucyjnym.

W zażaleniu z dnia 2 listopada 2010 r. na powyższe pełnomocnik M. S. wniosła o doręczenie odpisu zaskarżonego wyroku wraz z uzasadnieniem bez opłaty z uwagi na ciężką sytuację materialną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)., dalej "p.p.s.a." strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Koszty sądowe obejmują opłaty i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są natomiast, zgodnie z treścią art. 212 § 1 p.p.s.a., wpis i opłata kancelaryjna.

W myśl art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się między innymi za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia. Opłatę tą pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący obowiązany jest zarządzić jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek.

Jednocześnie w art. 236 p.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat kancelaryjnych. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Zgodnie z § 2 tegoż rozporządzenia opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 złotych.

W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącego – T. S. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 października 2010 r., oddalającego skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. W tym stanie rzeczy pełnomocnik skarżącego T. S. zasadnie została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 złotych. Zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem.

Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu argumentów, iż sytuacja finansowa nie pozwala skarżącemu na uiszczenie kosztów sądowych i wniosek o wydanie odpisu wyroku z uzasadnieniem bez pobrania opłaty, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego jest zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 października 2010 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku. W toku postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarządzić wydania odpisu wyroku z uzasadnieniem bez pobrania stosownej opłaty.

Z uwagi na argumenty zawarte w zażaleniu, a dotyczące sytuacji finansowej M. S. zauważyć należy, iż odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W § 2 art. 234 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zakazując stosowania wobec stron, które nie uiściły opłaty, konsekwencji w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P.) w postaci uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Oznacza to, że stronie winien być doręczony odpis wyroku z uzasadnieniem nawet wtedy, gdy nie uiści opłaty kancelaryjnej. Doręczenie zaś stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem otwiera stronie drogę do wniesienia skargi kasacyjnej. Wprawdzie z mocy art. 175 § 3 p.p.s.a. obowiązuje przymus adwokacki tj. skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, lecz strona może, mimo odmowy zwolnienia z opłaty kancelaryjnej, złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu.

Sądy administracyjne rozpoznając takie wnioski winny mieć na uwadze gwarantowane Konstytucją R.P. prawo do sądu - art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji R.P. oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), /por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie nr 56547/00, LEX nr 75481/.

Dodatkowo wskazać należy, iż stosownie do treści art. 229 § 1 p.p.s.a. należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z wyjątkiem grzywny, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami.

W myśl § 2 ust. 1 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2194) umorzenie należności sądowych może nastąpić z urzędu lub na wniosek dłużnika. Wskazane należności mogą być umorzone na wniosek dłużnika w części lub w całości, jeżeli dłużnik wykaże, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie ich uiścić, a ściągnięcie należności w drodze egzekucji spowodowałoby dla dłużnika lub jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki.

Organem upoważnionym do rozstrzygnięcia w tym zakresie jest prezes wojewódzkiego sądu administracyjnego - § 6 rozporządzenia. Skarżącemu przysługuje uprawnienie do złożenia takiego wniosku.

Zaznaczyć należy, iż w dniu 4 listopada 2010 r. skarżący został wezwany do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Następnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 listopada 2010 r. Sąd pierwszej instancji po rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem - odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 listopada 2010r. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od powyższego postanowienia. Postanowienie to stało się prawomocne, a zatem pozostaje poza kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić zażalenie.