Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 82/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Przyznano wynagrodzenie płatne z budżetu państwa
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153,   art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 8,  art. 9,  art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie WSA Beata Kozicka, Wojciech Organiściak, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi J. M. (M.) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) przyznaje adwokatowi G. I. od Skarbu Państwa tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług oraz kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu opłaty skarbowej.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 1059/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., aktualnie tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.), uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2010 r. którą, po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek wniosku J. M., utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...]2009 r. odmawiającą J. M. umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w łącznej wysokości [...] zł za okres od lutego 2005 do września 2007 r.

2. Powyższa decyzja organu została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, dalej: u.s.u.s.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W jej uzasadnieniu wskazano, że wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w łącznej wysokości [...]zł, w tym na: ubezpieczenie społeczne – [...]zł (składki - [...]zł i odsetki -[...]zł) oraz Fundusz Pracy – [...]zł (składki - [...]zł i odsetki - [...]zł) spotkał się z odmową, gdyż organ rentowy uznał, że nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności należności oraz, że wnioskodawca nie wykazał w pełni, iż uregulowanie zadłużenia w znacznym stopniu ograniczyłoby możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa ZUS J. M. powołał się na trudną sytuacją materialną i bytową swej rodziny, składającej się z żony oraz czwórki dzieci. Podkreślił, że nie posiada majątku, który można by zbyć w celu zaspokojenia roszczeń ZUS; posiada jedynie samochód ciężarowy Volkswagen z 1993 roku służący do wykonywania usług w zakresie remontów, a zbycie samochodu spowoduje, iż nie będzie mógł prowadzić działalności. Nadmienił, że do dnia 15 października 2009 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, jego żona R. M. leczy się stale w poradni [...], nie pracuje i opiekuje się czteroletnią córką; z MOPS-u w M. otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł. W uzupełnieniu wniosku J. M. dostarczył decyzje MOPS w M. o przyznaniu zasiłku okresowego, zasiłku na zakup posiłku lub żywności i zasiłku celowego, a także poinformował o zaprzestaniu prowadzenia działalności i braku dochodów z tego tytułu.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne Prezes ZUS podzielił stanowisko, iż nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 tej ustawy oraz stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż strona nie wykazała, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności w dłuższym okresie czasu w części przypadającej od osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Organ podkreślił uznaniowy charakter decyzji w przedmiotowym zakresie oraz niedopuszczalność zaakceptowania regulowania zobowiązań cywilno-prawnych w postaci kredytów bankowych, a uchylanie się od płatności publiczno-prawnych w postaci składek ZUS.

3. Uwzględniając skargę J. M. Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik spawy.

Odnośnie przesłanki nieściągalności należności składowych Sąd zauważył, że wprawdzie w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6, a przesłanki z pkt 1, 2, 4 i 4a nie mają do niej zastosowania, to w świetle poczynionych ustaleń faktycznych konieczne było rozważenie przez organ, czy nie występuje przesłanka nieściągalności, wymieniona w pkt 3 art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Jak bowiem wynikało z akt posiadane przez skarżącego samochody nie przedstawiają żadnej wartości rynkowej – Volkswagen Transporter rok prod. 1993 i Polonez – 1982, stąd brak ruchomości mogących stanowić zabezpieczenie, skarżący nie ma także nieruchomości. Strona poinformowała w toku postępowania odwoławczego o zawieszeniu z dniem 12 listopada 2009 r. prowadzenia działalności gospodarczej i braku dochodów z tego tytułu, dostarczyła także decyzje MOPS w M. o korzystaniu z zasiłków. Oznacza to, że jedynym źródłem utrzymania J. M. i rodziny są środki z pomocy społecznej.

Z kolei w odniesieniu do przesłanek umorzenia, wskazanych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust.1 powoływanego wyżej rozporządzenia, Sąd wskazał, że "organ wprawdzie przeprowadził analizę sytuacji majątkowo – bytowej skarżącego i członków jego rodziny, jednakże poczynione konkluzje są ogólnikowe, a stwierdzenia organu świadczą o pominięciu niektórych dowodów w sprawie". Podkreślił, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ miał obowiązek ponownie dokonać wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego a nie opierać się na ustaleniach pierwszej instancji, co uczynił w niniejszej sprawie. Winien także wezwać stronę do udokumentowania okoliczności, na jakie powołała się w odwołaniu (zawieszenie działalności i brak jakichkolwiek dochodów), a także - odnieść się do tych faktów, które strona przedstawiła i udowodniła. Pominięto bowiem udzielaną żonie R. M. w listopadzie i grudniu 2009 pomoc PMOPS w M.w formie zasiłku okresowego, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oraz zasiłku celowego, a ta forma wsparcia obejmuje wyłącznie osoby znajdujące się w niedostatku, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, której nie są w stanie zapewnić z posiadanych środków pieniężnych. W tym zakresie organ zupełnie nie ustosunkował się do tej okoliczności, co dowodzi, że pomiędzy ustaleniami faktycznymi, wskazującymi na taki stan materialny rodziny skarżącego, który uniemożliwia jej samodzielną egzystencję, a wnioskami przedstawionymi w zaskarżonej decyzji istnieje całkowita rozbieżność.

Sąd ponadto za całkowicie chybioną uznał argumentację pełnomocnika ZUS o braku podstaw do stosowania ogólnych zasad postępowania dowodowego w tego rodzaju sprawach, gdyż ciężar dowodzenia obciąża wnioskodawcę. Wskazał na jednoznaczne odesłanie w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych do regulacji ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: K.p.a.), a w konsekwencji – na obowiązek działania organu zgodnie z art. 7 K.p.a., oraz stanowiącym realizację wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej przepisem art. 77 § 1 K.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten obciąża zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszechstronnego rozważenia przez ZUS wszystkich okoliczności związanych z sytuacją zdrowotną, życiową i majątkową skarżącego i jego rodziny, czyli związanych z przesłanką umorzenia należności, stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. Tym bardziej, że strona wskazywała konkretne okoliczności i przedstawiała dowody na poparcie swych twierdzeń. Zdaniem Sądu naruszenie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Konkludując wytyczne dla organu Sąd wskazał, że w przypadku skarżącego należy w szczególności dokładnie wyjaśnić aktualną sytuację zdrowotną, bytową i majątkową oraz potencjalne możliwości uzyskiwania dochodu oraz czy i w jakim stopniu zapłata zaległych składek nie narazi jego i rodziny na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb.

4. Po otrzymaniu powyższego wyroku organ ponownie rozpoznający sprawę, w ramach dodatkowego postępowania dowodowego, zwrócił się pisemnie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o informację czy J. M. korzysta z pomocy społecznej i innych świadczeń, do Centralnej Ewidencji Pojazdów o dane dotyczące posiadanych przez niego pojazdów oraz Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. Z instytucji ewidencyjnych uzyskano ponownie takie same dane, jakie zgromadzono poprzednio (J. M. jest właścicielem dwóch samochodów: osobowego marki Polonez z 1982 r. i ciężarowego marki Volkswagen z 1993 r., oraz nie posiada żadnych nieruchomości). Z informacji MOPS wynika, że w 2010 r. rodzina skarżącego otrzymała łącznie pomoc w kwocie [...]zł w postaci zasiłków celowych na żywność, energię elektryczną, środki czystości, zakup leków oraz zasiłku okresowego z powodu bezrobocia, a J. M. ponadto [...]zł z tytułu zasiłków celowych.

ZUS skierował też dniu 8 grudnia 2012 r. do J. M. pismo zatytułowane "zawiadomienie", w którym przedstawił przepisy k.p.a. (art. 7, art. 8, art. 10 i art. 138) oraz zawarł informację, że "w interesie zobowiązanego jest przedstawienie nowych faktów i okoliczności, które miałyby istotny wpływ na podjęcie decyzji przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co jest możliwe m. in. przez dołączenie do wniosku dokumentów, które miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia omawianej kwestii, tj. umożliwiłoby w świetle obowiązujących przepisów prawa umorzenie należności" oraz, że "w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma istnieje możliwość przytoczenia nowych okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie".

W odpowiedzi na powyższe pismo J. M. ponownie opisał swą sytuację rodzinną i finansową. Nadmienił, że jego rodzina, składająca się z żony i czwórki dzieci w wieku 18,16,15 i 5 lat, powiększy się o dziecko najstarszej córki. Odnośnie stanu zdrowia wskazał, że żona choruje na [...],[...] oraz [...], przewlekle chorują także dzieci. Odnośnie sytuacji materialnej wskazał, że nadal nie ma żadnego źródła dochodu, działalność gospodarczą zawiesił z powodu braku zleceń, a utrzymuje się wyłącznie ze środków pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych oraz sporadycznej pomocy rodziny. Dzięki temu opłaca w części należności czynszowe (których stan zaległości wynosi [...]zł) oraz opłaty za energię elektryczną i spłaty kredytu. Oświadczył, że w tej sytuacji nie jest w stanie uregulować zaległości składkowych wobec ZUS.

5. Decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezes ZUS, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy "utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] 2010 r."

W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że wskutek wyroku WSA o sygn. III SA/Gl 1059/10 z dnia 29 września 2010 r. (w decyzji wadliwie wskazano datę powyższego wyroku) "zawiadomieniem z dnia 08.12.2010 r. ponownie wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w dnia 02.11.2009 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy (...)".

Następnie przedstawił stan faktyczny, przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, wskazując, że:

- działalność gospodarcza jest nadal prowadzona,

- gospodarstwo domowe rodziny wnioskodawczy składa się z niego, żony i 4 dzieci,

- gospodarstwo to korzysta z pomocy MOPS, otrzymuje zasiłki w łącznej wysokości [...] zł,

- wnioskodawca posiada dwa pojazdy samochodowe: Volkswagen Transporter z 1993 r. i Polonez z 1982 r.

- obecnie nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Przytaczając z kolei treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. stwierdził, że żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności nie zachodzi., gdyż działalność gospodarcza jest nadal prowadzona, a naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili jak dotąd braku majątku, z którego można prowadzić skutecznie postępowanie egzekucyjne, w związku z czym nie jest wykluczone, iż postępowanie to będzie skuteczne Dalej organ stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną spłata należności w dłuższym okresie czasu wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny. Przytaczając treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s i rozporządzenia wykonawczego organ podkreślił, ze sytuacja materialna skarżącego jest wynikiem ryzyka jakie wiąże się z prowadzeniem działalności gospodarczej, a nie nadzwyczajnych wydarzeń losowych, wobec czego umorzenie zaległości składowych odbyłoby się kosztem ogółu obywateli, którym ZUS jest obowiązany wypłacać świadczenie emerytalno-rentowe, i kolidowałoby z tak pojętym interesem społecznym.

6. W skardze na powyższą decyzję J. M. przedstawił raz jeszcze swą sytuację rodzinną i materialną, która – jego zdaniem – uzasadnia zastosowanie wobec niego art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

7. Odpowiadając na skargę pełnomocnik ZUS wniósł o jej oddalenie. Podkreślił uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych, a ponadto wyeksponował, że ocenę sytuacji materialnej płatnika składek organ opiera wyłącznie na materiale dowodowym przedstawionym przez samego wnioskodawcę, gdyż obowiązujące przepisy nie dają żadnych podstaw do podejmowania z urzędu działań mających na celu ustalenie jego sytuacji materialnej. Nakazuje to, zdaniem pełnomocnika ZUS, zachowanie dużej ostrożności i sceptycyzmu w ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy. Ponadto ciężar dowodu w zakresie przesłanek umorzenia ze względu na sytuację materialną lub stan zdrowia spoczywa na wnioskodawcy a nie na organie rentowym. Dalej pełnomocnik przedstawił wywód odnośnie konieczności uwzględniania przez ZUS przy podejmowaniu decyzji umorzeniowych regulacji wynikających z innych ustaw (m. in. ustawy o finansach publicznych, o pomocy publicznej dla przedsiębiorców), które jest obowiązany stosować, a które – w jego ocenie – przesądzają o ograniczeniu "klasycznego" pojęcia uznania administracyjnego, jak i pozwalają na odstąpienie od stosowania w tych sprawach zasady ogólnej postępowania administracyjnego, nakazującej kierowanie się słusznym interesem strony. W konkluzji stwierdził, że "przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy należy także bezwzględnie stosować inne ustawy a nie tylko ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego do niej przedmiotowego rozporządzenia".

8. Na rozprawie pełnomocnik z urzędu, reprezentujący skarżącego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podkreślając, że wydano ją bez wykonania wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 29 września 2010 r. W szczególności ogólnikowe zawiadomienie strony o możliwości przedstawienia nowych faktów i dowodów, nie spełniało wymogu poprawnego wezwania strony do przedłożenia stosownych dokumentów i wyjaśnień, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona postępowania wykazuje pewną nieporadność i niezrozumienie procedury administracyjnej. Uznanie w tych warunkach, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek uzasadniających umorzenie jest sprzeczne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9. Skarga została uwzględniona, gdyż zaskarżona nią decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik spraw w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.)

9.1. W pierwszej kolejności Sąd, nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a), ustalił, że zaskarżona decyzja jest przed wszystkim wadliwa w samym swym rozstrzygnięciu, albowiem organ – ponownie rozpoznający sprawę – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]2010 r. [...], a nie decyzję ZUS Oddział w C. z dnia [...]2009 r. nr [...]. Tymczasem decyzja ZUS z dnia [...]2010 r. w ogóle nie istniała już w obrocie prawnym, gdyż została uchylona prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 1059/12. Po jej uchyleniu postępowanie w ramach ponownego rozpoznania sprawy (spełniające w odniesieniu do decyzji ZUS rolę postępowania odwoławczego) toczyło się na nowo i mogło zakończyć się merytorycznie – przy odpowiednim zastosowaniu art. 138 § 1 K.p.a. – bądź utrzymaniem z mocy decyzji z dnia [...]2009 r., bądź jej uchyleniem. Nie było przy tym potrzeby wszczynania tego postępowania "zawiadomieniem" z dnia 8 grudnia 2010 r., albowiem wszczęte ono zostało wnioskiem strony o ponowne rozpoznawanie sprawy, złożonym pismem z dnia 2 listopada 2009 r.

Powyższa wadliwość decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 1 K.p.a., który wymaga, aby decyzja zawierała m. in. rozstrzygnięcie. Charakter tego naruszenia wskazuje jednoznacznie, że miało ono wpływ na wynik sprawy, skoro doprowadziło do nierozstrzygnięcia przedmiotu postępowania, a więc kwestii oceny decyzji ZUS o odmowie umorzenia zaległości składkowych przez ponowne rozpoznanie sprawy.

9.2. Już sama ta okoliczność uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji, nie mniej Sąd pragnie zwrócić ponadto uwagę, że również zarzuty skargi, zwłaszcza sformułowany przez pełnomocnika na rozprawie zarzut niepełnego wykonania przez ZUS wskazań Sądu co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 września 2010 r., okazały się zasadne. Oznacza to, że doszło do naruszenia obowiązku wynikającego dla organu z art. 153 § 1 P.p.s.a.

9.3. W szczególności wypada wskazać, że organ całkowicie pominął wskazanie zbadania sprawy pod kątem przesłanki nieściągalności należności, określonej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., wobec zawieszenia działalności gospodarczej i nieuzyskiwania żadnego dochodu przez wnioskodawcy oraz nieposiadania przez niego żadnego majątku. Lakoniczne stwierdzenie, że "działalność gospodarcza jest nadal prowadzona" z pewnością nie czyni zadość wymogowi wyjaśnienia tej kwestii zgodnie ze wskazaniami Sądu. Podobnie stwierdzenie, że ani naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku zobowiązanego, przy jednoczesnym podaniu, że postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte, zawiera wewnętrzną, logiczną sprzeczność (skoro nie zainicjowano postępowania egzekucyjnego to nie można powoływać się na brak potwierdzenia nieściągalności należności przez organ egzekucyjny). W tym miejscu trzeba odnieść się do poglądu, szczególnie zaakcentowanego w odpowiedzi na skargę, że ZUS nie ma prawnych instrumentów ustalania z urzędu stanu majątkowego osób ubiegających się o umorzenia zaległości składkowych, gdyż uprawnienia do domagania się wyjawienia majątku mają tylko organy egzekucyjne. Argument ten, w sytuacji gdy z woli ustawodawcy (na mocy art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) ZUS jest organem egzekucyjnym w odniesieniu do należności składkowych, uznać trzeba za całkowicie bezpodstawny.

9.4. Także czynności podjęte w celu uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie przesłanek umorzenia wskazanych w art. 28 ust. 3a i rozporządzeniu wykonawczym do tego przepisu, trudno uznać za realizację wskazań Sądu. Ograniczyły się one bowiem do ponownego zasięgnięcia informacji w ewidencji pojazdów oraz ksiąg wieczystych, co doprowadziło jedynie do potwierdzenia danych uzyskanych w poprzednim postępowaniu. Zasięgnięte informacje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. potwierdziły z kolei fakt korzystania przez wnioskodawcę i jego rodzinę ze środków pomocy społecznej, na który to fakt powołał się sam wnioskodawca. W tym miejscu warto przypomnieć okoliczność podkreśloną w wyroku Sądu z 29 września 2010 r., że pomoc społeczna jest przyznawana osobom i rodzinom znajdującym się w najcięższej sytuacji materialnej, ustalanej w oparciu o określone kryteria ustawowe, co samo przez się dowodzi, że osoba utrzymująca się wyłącznie ze środków takiej pomocy nie jest w stanie uregulować zaległości bez uszczerbku w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. W tym aspekcie do powyższej kwestii nie odniesiono się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodzić się też trzeba z zarzutem, że treść pisma skierowanego do wnioskodawcy w dniu 8 grudnia 2010 r. (nazwanego "zawiadomieniem") nie spełnia wymogów wynikających z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, które – jak to wyraźnie podkreślono w wyroku z dnia 29 września 2010 r. - winny być przestrzegane także w postępowaniu prowadzonym przez ZUS. Ogólnikowe stwierdzenie, że strona może przedstawić nowe fakty na poparcie swego wniosku, nie czyni zadość ani zasadzie obowiązku informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 K.p.a.) ani zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.). W sytuacji zaś, gdy na takie wezwanie strona złożyła pisemne wyjaśnienia uzupełniające, ale nie dołączyła na ich poparcie dowodów źródłowych, organ winien wezwać ją do ich przedstawienia. Dopiero brak reakcji na takie wezwanie uprawniałoby organ do uznania, że wnioskodawca okoliczności tych nie wykazał w dostatecznym stopniu, a takie stwierdzenie znalazło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

10. Reasumując, organ winien w dalszym postępowaniu zrealizować wskazania zawarte w wyroku z dnia 29 września 2012 r. oraz w niniejszym orzeczeniu i rozstrzygnąć sprawę po wszechstronnym zbadaniu, czy występują przesłanki wymienione w art. 28 u.s.u.s. Dopiero po dokonaniu takiego ustalenia organ może przystąpić do dokonania wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy w ramach uznania administracyjnego, który to wybór musi prawidłowo uzasadnić z uwzględnieniem zarówno interesu wnioskodawcy jak i interesu społecznego. W tym miejscu Sąd zauważa, że pogląd pełnomocnika ZUS o "ograniczeniu" tego uznania ze względu na zadania nałożone na ZUS przepisami innych ustaw, nie ma podstaw normatywnych, a przyjęcie takiego kierunku rozumowania prowadzi wprost do zanegowania celowości istnienia przepisu art. 28 u.s.u.s. Jest rzeczą oczywistą, że na ZUS nałożone są określone obowiązki i zadania, ale nie jest on organem odosobnionym w tej sferze, gdyż porównywalne z jego zadaniami są choćby obowiązki organów podatkowych czy celnych (sprawność realizacji tych obowiązków rzutuje bezpośrednio na stan finansów Państwa). Żaden z tych organów nie może jednak ograniczać z tego powodu prawa stron do ubiegania się o zastosowanie przewidzianych przepisami ustaw ulg w spłacie zaległości z tytułu świadczeń publicznoprawnych.

11. Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

12. Na podstawie art. 250 P.p.s.a oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c, § 19 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznano pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie, obejmujące należną stawkę minimalną oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa substytucyjnego.