Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 573/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 964/18 w sprawie ze skargi S.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 964/18 w ten sposób, że numer zaskarżonej decyzji "[...]" zastępuje numerem "[...]"; 2. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) wyrokiem z 28 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 964/18 w wyniku rozpoznania skargi S. W. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę oddalił skargę.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżący wnioskiem z [...] stycznia 2018 r. uzupełnionym [...] marca 2018 r. zwrócił się do ZUS m.in. o umorzenie odsetek od zaległości wynoszących 38.896 zł. Wniosek umotywował trudną, pogorszającą się sytuacja finansową oraz zdrowotną jego i żony. Jedynym źródłem utrzymania rodziny są emerytury: 2.271,21 zł skarżącego i 530,75 zł żony (brutto). Z emerytur potrącane są egzekucje komornicze, stąd do dyspozycji pozostaje kwota 1.787,98 zł, która w całości przeznaczana jest na podstawowe i niezbędne potrzeby do życia (żywność, odzież, opał, energia, leki itp.).

ZUS decyzją z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] odmówił umorzenia odsetek od składek niepodlegających abolicji naliczonych na dzień złożenia wniosku w kwocie 37.832 zł. Odrębną decyzją z tej samej daty nr [...] organ umorzył, ze względu na bezprzedmiotowość, postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu odsetek za marzec 2000 r. wyjaśniając, że za ten okres należność nie występuje.

W uzasadnieniu decyzji odmawiającej umorzenia odsetek ZUS przywołał art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778; dalej: u.s.u.s.) i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.; dalej: rozporządzenie), a także powołał dowody zebrane w sprawie i wskazał, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności.

W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję nr [...].

W uzasadnieniu ZUS stwierdził, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ argumentował, że skarżący zlikwidował działalność gospodarczą i aktualnie otrzymuje świadczenie emerytalne, które po potrąceniach wynosi 1.313 zł netto, a żona otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 474,98 zł. Stałe wydatki z tytułu opłat i leczenia wynoszą miesięcznie ok. 920 zł. Skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu kredytu i podatku wynoszące miesięcznie 497,84 zł, przy czym brak dowodów potwierdzających nieterminowe regulowanie rat. Skarżący nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, co oznacza, że jego sytuacji finansowej nie można uznać za zagrażającą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie ZUS spłata zadłużenia nie powinna wpłynąć na znaczne pogorszenie sytuacji skarżącego, tym bardziej, że spłaca zadłużenie w ramach zawartego aneksu do umowy z 17 stycznia 2017 r. Skarżący nie poniósł żadnych strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Jest osobą schorowaną, jednak jego stan zdrowia nie uniemożliwia uzyskiwania dochodu, gdyż uzyskuje świadczenie emerytalne przyznane bezterminowo. ZUS podkreślił, że użyty w rozporządzeniu zwrot "może" oznacza uznaniowy charakter umarzania należności z tytułu składek, a instytucja umorzenia należności ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadniona zaistnieniem ściśle określonych przesłanek, z których jednoznacznie wynika, że nie ma możliwości odzyskania należności aktualnie oraz w przyszłości. W przypadku skarżącego taka sytuacja jednak nie zaistniała.

Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę na ww. decyzję ZUS.

W motywach wyroku WSA wskazał na ramy prawne wydanych decyzji ZUS i stwierdził, że organy w rozpoznawanej sprawie prawidłowo przyjęły, iż nie zachodzi całkowita nieściągalność należności. W ocenie WSA brak jest także podstaw do umorzenia wnioskowanych należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia (§ 3). WSA stwierdził, że w realiach sprawy istotne są pkt 1 i 3 § 3 rozporządzenia, bowiem okoliczności, na które powołuje się skarżący to w szczególności trudna sytuacja majątkowa oraz zły stan jego zdrowia. Nie wskazuje natomiast aby wystąpiła klęska żywiołowa bądź inne nadzwyczajne zdarzenie, które wyrządziłoby straty materialne i uniemożliwiło dalsze prowadzenie działalności.

WSA podkreślił, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie ZUS w ramach tzw. uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (organ może umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia np. jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3, bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

W ocenie WSA w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności z tytułu odsetek.

W postępowaniu ZUS ustalił, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Ponosi stałe wydatki z tytułu opłat na utrzymanie mieszkania i leczenie (ok. 920 zł miesięcznie). Jest współwłaścicielem domu o powierzchni 340 m2 oraz gruntów o powierzchni 1.887 m2. Ponadto spłaca zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętej na 60 tygodni pożyczki oraz podatku wynoszące miesięcznie ogółem 497,84 zł. Brak przy tym dowodów wskazujących na nieterminową spłatę pożyczki. Skarżący nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Źródłem dochodów skarżącego i żony jest emerytura w wysokości, odpowiednio po potrąceniach, 1.313 zł i 474,98 zł miesięcznie.

W ocenie WSA, ZUS prawidłowo ustalił sytuację osobistą, majątkową skarżącego i jego możliwości płatnicze. Podkreślił, że 26 stycznia 2018 r. skarżący zawarł umowę pożyczki gotówkowej i spłaca ją systematycznie. W tej sytuacji nie mogło zostać zaakceptowane preferowanie zapłaty zobowiązań prywatnoprawnych kosztem danin publicznych, szczególnie, że zaciągając pożyczkę skarżący miał świadomość ciążących na nim należności publicznoprawnych. WSA podkreślił, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności oraz uwzględniając cele na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. O szczególnym charakterze tych należności świadczy choćby fakt, że ustawodawca przewidział aż 10-letni termin na ich dochodzenie. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania należności choćby w części, a umorzenie należności, przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności, jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy niemożliwe jest wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS (których zaistnienia skarżący nie wykazał), to negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Odnosząc się do stanu zdrowia skarżącego, WSA zgodził się z ZUS, że nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tj. konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie bez znaczenia jest i to, że skarżący nie korzysta ze środków pomocy społecznej i o taką pomoc się nie ubiegał.

WSA podkreślił, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności toczy się na wniosek zobowiązanego i to na nim spoczywa ciężar wykazania istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie. Zdaniem WSA, wbrew zarzutom skargi, organ uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną oraz rodzinną i zdrowotną skarżącego, wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia zaległych należności. Dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącego, na podstawie których wnikliwie i rzetelnie przeanalizował sytuację majątkową i osobistą, zdrowotną skarżącego. Skarżący miał w toku postępowania administracyjnego prawo wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Na końcu WSA wskazał, że nawet spełnienie przez zobowiązanego przesłanek uprawniających do ubiegania się o przedmiotową ulgę, nie rodzi po stronie ZUS automatycznego obowiązku jej udzielenia. Na tym właśnie polega uznaniowy charakter ulgi w spłacie zaległych należności. Przy czym – powołując się na orzeczenia NSA – WSA stwierdził, że nie bez znaczenia dla oceny zasadności przyznania ulgi pozostają okoliczności związane z powstaniem zaległości. WSA wskazał, że należność, o której umorzenie aktualnie ubiega się skarżący powstała w czasie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej bez realizacji elementarnych powinności w zakresie należności publicznoprawnych związanych z tą działalnością. Działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej prowadzeniem ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek wobec ZUS.

W tym stanie rzeczy, WSA na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

W skardze kasacyjnej skarżący – reprezentowany przez adwokata – zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na decyzję ZUS, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a to:

a) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że ZUS w decyzji z [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję z [...] kwietnia 2018 r. oraz w decyzji z [...] kwietnia 2018 r. prawidłowo zastosował ww. przepisy, podczas gdy wydane przez ZUS decyzje były oparte na nieprawidłowej wykładni językowej, celowościowej oraz systemowej;

2. przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a to:

a) art. 151 w z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) przy zastosowaniu art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: k.p.a.), poprzez oddalanie skargi wystąpienia podstaw uzasadniających uchylenie w całości decyzji ZUS z [...] czerwca 2018 r. nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej (brak realizacji naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania i przekroczenie granic uznaniowości przez ZUS i odmowa umorzenia należności z tytułu odsetek, pomimo istnienia przesłanek do umorzenia przedmiotowych należności).

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

ZUS nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

W piśmie procesowym z 22 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonej dokumentacji skarżącego na okoliczność stanu zdrowia skarżącego i sytuacji życiowej uzasadniającej zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez WSA.

W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji jest prawidłowy można przejść do kontroli jego subsumpcji pod zastosowany przepis prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przez stronę skarżącą przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, zwłaszcza zaś, aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia był istotny wpływ na wynik sprawy.

Autor skargi kasacyjnej zarzuca w aspekcie procesowym brak realizacji naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania (art. 8) i przekroczenie granic uznaniowości przez ZUS. Skutkiem tego naruszenia była odmowa umorzenia należności (zaległych odsetek za zwłokę od składek), pomimo – zdaniem skarżącego kasacyjnie – istnienia uzasadnionych przesłanek do umorzenia tych należności.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w tym zakresie, że organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, a WSA trafnie uznał, że w aspekcie procesowym działania ZUS były prawidłowe i zgodne z naczelnymi zasadami tego postępowania.

Podkreślenia wymaga, że ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W tym celu obliguje organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pod kątem okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, wynikających z norm prawa materialnego. Przyjąć jednak należy, że w postępowaniu toczącym się wskutek złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (por. wyroki NSA: z 13 marca 2013 r., II GSK 2132/11 i z 14 marca 2012 r. II GSK 149/11; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane tamże).

Warto również zaznaczyć, że decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych posiada charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi udzielić stosownej ulgi, nawet w przypadku spełnienia przez podatnika przesłanek. Świadczy o tym sposobie normowania użycie w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" oraz zastosowanie w konstrukcji § 3 ust. 1 rozporządzenia terminu "może". Nawet zatem w przypadku wystąpienia okoliczności unormowanych w ww. przepisach ZUS nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych. Nie oznacza to jednak, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być dowolna. W rozpoznawanej sprawie sytuacja dowolności przy wydaniu decyzji nie miała miejsca.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA prawidłowo ocenił przeprowadzone postępowanie administracyjne pod kątem przestrzegania powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i słusznie przyjął, że ZUS w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i na podstawie analizy tego materiału dokonał wszechstronnej oceny ustalonych okoliczności, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie – jak wynika to z akt administracyjnych – ZUS dopuścił wszystkie dowody na okoliczność sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że skarżący nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, iż dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

Uznanie za nieusprawiedliwione podstawy kasacyjnej sformułowanej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., która odnosiła się do naruszenia przepisów postępowania oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie ustosunkowania się WSA do stosowania prawa materialnego przez organy orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku.

Przechodząc do naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należy je uznać także za niezasadne.

W zarzutach tych zarzucono naruszenie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy wydane przez ZUS decyzje były oparte na nieprawidłowej wykładni językowej, celowościowej oraz systemowej.

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazuje, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie do umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonym wyroku zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Z kolei odnosząc się do § 3 rozporządzenia, stwierdzić należy, że autor skargi kasacyjnej nieprawidłowo sformułował ten zarzut, ponieważ nie sprecyzował w petitum skargi kasacyjnej, i co nie wynika z jej motywów skargi (wbrew powinności o jakiej mowa w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), której konkretnie przesłanki z § 3 stawiany zarzut dotyczy. Wskazać należy, że § 3 zawiera dalsze jednostki redakcyjne w postaci 3 ustępów, a ustęp 1 zawiera 3 punkty.

Przypomnieć należy, że w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia – zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

WSA w zaskarżonym wyroku odniósł się do wymienionych przesłanek zasadnie przyjmując, że żadna z nich nie zachodziła w przypadku skarżącego. W tym zakresie została dokonana analiza sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego, prawidłowo wyważająca interes społeczny i interes strony, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że ze względu na to, że skarżący wraz z żoną uzyskuje stały miesięczny dochód z tytułu świadczeń emertytalnych z których spłaca zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym, nie można zobowiązań tych przedłożyć ponad zobowiązania publicznoprawne. Istotne jest przy tym to, że konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych (pożyczki) nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Tym bardziej, że skarżący dysponuje majątkiem w postaci nieruchomości (jest współwłaścicielem domu o powierzchni 340 m2 oraz gruntów o powierzchni 1.887 m2), a okres dochodzenia zaległych należności wynosi 10 lat.

W końcu zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego z dokumentów, o jakich mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż przepis ten jest adresowany do sądu I instancji. (por. wyroki NSA z: 31 stycznia 2016 r., II GSK 3114/1617 i 17 listopada 2016r., II GSK 170/16). Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić wniosku pełnomocnika skarżącego kasacyjnie zawartego w piśmie procesowym z 22 maja 2019 r. o przeprowadzenie dowodów z dokumentów medycznych załączonych do skargi kasacyjnej. Niemniej jednak wskazać należy, że okoliczności o jakich mowa w tych dokumentach dotyczące stanu zdrowia skarżącego były znane zarówno organom jak i WSA przy wydawaniu orzeczeń.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny, działając z urzędu na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a., sprostował oczywisty błąd pisarski w komparycji wyroku WSA w ten sposób, że numer decyzji ZUS "[...]" zastąpił numerem "[...]", ponieważ taki numer miała zaskarżona decyzja ZUS. Wynika to jednoznacznie z treści skargi do WSA jak i treści samej decyzji ZUS nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wskazaną powyżej omyłkę za oczywistą omyłkę pisarską w rozumieniu art. 156 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Natomiast jeśli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, na podstawie art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 2 sentencji wyroku.