Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1095/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1)
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.
article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] r. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania skarżącej A Sp. z o.o. Oddział w D. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z [...] r. nr [...] orzekającej o stwierdzeniu choroby zawodowej u M.G. - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry pochodzenia zawodowego wym. w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z 26.06.1974 r. - Kodeks pracy orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu instancji.

W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), art. 2351 Kodeksu pracy (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy.

Wskazał, że decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. stwierdził chorobę zawodową u M.G.. Było to alergiczne kontaktowe zapalenie skóry pochodzenia zawodowego, rozpoznane w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe i orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z [...] r. nr [...] .

Od tego orzeczenia skarżąca złożyła odwołanie.

Spółka w uzasadnieniu zakwestionowała ustalenia dotyczące związku przyczynowo — skutkowego pomiędzy pracą u skarżącej a powstałym schorzeniem. Przede wszystkim nie zgodziła się ze stwierdzeniem, iż w obecnym zakładzie pracy pracownica była narażona na tiuram - substancję stosowaną jako przyspieszacz wulkanizacji gumy naturalnej i sztucznej.

Ponadto zwróciła uwagę, iż pracownica wykonywała obowiązki służbowe w rękawicach ochronnych: z dzianiny powlekanej poliuretanem lub spienionym nitrylem, a więc nie miała bezpośredniego kontaktu z jakimkolwiek czynnikiem szkodliwym występującym na jej stanowisku pracy. Kolejnym argumentem Spółki było, że zmiany chorobowe u pracownicy wystąpiły również na stopach - na co wskazali lekarze WOMP PChZ w S. w orzeczeniu z [...] r. nr [...] . Zdaniem skarżącej okoliczność ta miała wskazywać, iż przyczyn powstania alergicznego kontaktowego zapalenia skóry należy poszukiwać w czynnikach pozazawodowych, gdyż pracownica nie mogła mieć kontaktu z montowanymi przez nią detalami poprzez stopy.

Spółka wniosła o zmianę decyzji PPIS i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, a także odpowiednie uzupełnienie materiału dowodowego, m. in. poprzez przesłuchanie świadków.

Z akt sprawy wynika, że pracownica była zatrudniona:

- w B z o.o. w S. od [...] r. do [...] r. na stanowisku ucznia ciastkarza, piekarza ( zakład nie istnieje), gdzie wykonywała prace związane z produkcją słodkich wypieków i pieczywa pszennego, miała kontakt z pyłem organicznym pochodzenia roślinnego (pyły mąki pszennej, żytniej, ziemniaczanej), dodatkami do produkcji ciast oraz środkami powierzchniowo czynnymi, zawartymi w detergentach i środkach myjących ogólnego stosowania podczas wykonywania prac porządkowych. W czasie wykonywanych czynności nie używała rękawic i kremów ochronnych,

- w A Spółka z o.o. Oddział w D. od [...] r. do nadal na stanowisku operatora maszyn, montera półproduktów, gdzie wykonuje czynności montażowe przy linii produkcyjnej zamków do pojazdów samochodowych, wcześniej podnośników do szyb. Elementy, z których są montowane wyroby gotowe to min.: linki stalowe, śruby, elementy z tworzyw sztucznych i gumy. W czasie czynności montażowych ma również kontakt ze smarami typ Castrol, Izoflex, Kluberlub Vecout, jak również substancjami chemicznymi typu "Brudpur" i nawilżanymi ściereczkami do odtłuszczania montowanych elementów. Prace wykonuje w rękawicach ochronnych z dzianiny powlekanej poliuretanem lub spienionym nitrylem.

PPIS w D. ustalił, iż pracownica wykonując obowiązki służbowe była narażona na powstanie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 18.1 wykazu chorób zawodowych. Była ona badana w WOMP PChZ w S. (orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...] ), gdzie lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009 r. dot. chorób zawodowych orzekli o rozpoznaniu u niej choroby zawodowej - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry pochodzenia zawodowego.

Podczas wywiadu chorobowego zgłosiła ona występowanie zmian skórnych pod postacią łuszczenia, pękania skóry palców i świądu trwających od około 8-9 lat. W 2016 r. pojawiły się zmiany na stopach. Rozpoczęła leczenie alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Testy alergiczne przeprowadzone w 2011 r. wykazały słabo dodatni odczyn z dwuchromianem potasu, dodatnie odczyny (+++) z tiuramem i 25% NoNoxem. Naskórkowe testy płatkowe (TRUE TEST) z 2016 r. wykazały dodatnie odczyny z mieszaniną czarnej gumy, mieszaniną tiuramów i mieszaniną pochodnych węglowych. W badaniu przedmiotowym na skórze ręki prawej stwierdzono delikatne łuszczenie w okolicy palców, skóra stóp i podudzi była sucha, występowały pojedyncze ogniska łuszczenia się.

Biorąc pod uwagę analizę narażenia zawodowego (narażenie na czynniki o działaniu alergizującym na skórę), dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, analizę dostarczonej dokumentacji medycznej, w tym analizę wyników diagnostyki alergologicznej (wykazane uczulenie na tiuram - stosowany jako przyspiesz wulkanizacji gumy naturalnej i sztucznej, NoNox - składnik produktów gumowych) - lekarze specjaliści uznali, iż istnieją podstawy do rozpoznania z wysokim prawdopodobieństwem, alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego.

W postępowaniu odwoławczym ŚPWIS zwrócił się do lekarzy orzeczników WOMP PChZ w S. z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutów Spółki zawartych w odwołaniu.

W odpowiedzi z [...] r. orzecznicy wyjaśnili, iż u pracownicy zmiany początkowo dotyczyły skóry rąk, a dopiero w późniejszym okresie pojawiły się zmiany na stopach, co jest objawem alergizacji wtórnej, obejmującej także części ciała nie będące w bezpośrednim kontakcie z alergenem. Ponadto podali, iż wg karty oceny narażenia zawodowego z [...] r. sporządzonej przez organ I instancji na podstawie informacji udzielonej, a następnie podpisanej przez koordynatora ds. BHP skarżącej firmy, pracownica w czasie wykonywania czynności zawodowych miała kontakt z elementami wykonanymi z metalu, tworzyw sztucznych, gumy oraz z substancjami chemicznymi pod postacią smarów bądź detergentów. Wykazane w testach alergologicznych uczulenie na tiuram - stosowany jako przyspieszacz wulkanizacji gumy naturalnej i sztucznej oraz Nonox - składnik produktów gumowych, łącznie z informacją o kontakcie pracownicy z elementami wykonanymi z gumy, z wysokim prawdopodobieństwem pozwoliło na wykazanie związku przyczynowo-skutkowego powstałego schorzenia skóry z ekspozycją zawodową. Wyjaśnili również, iż stosowanie w pracy rękawic ochronnych, stanowiących barierę ochronną przed substancjami mogącymi działać drażniąco lub alergizująco na skórę, jest prawidłowym postępowaniem profilaktyki chorób skóry, jednakże może nie być pewnym zabezpieczeniem w przypadku osób wykazujących szczególną nadwrażliwość.

Ponieważ okoliczności narażenia na czynniki alergizujące zostały potwierdzone, organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku Spółki o przesłuchanie świadków.

ŚPWIS podniósł, że wyłącznie lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników o działaniu uczulającym na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi: wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami rozpoznawania chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.

Ponadto podniósł, że przepis art. 2351 Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Domniemanie to ma charakter wzruszalny, co oznacza, że w sytuacji, gdy u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu, schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Nie wystarcza tu jedynie wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych. Organy sanitarne zobligowane są bowiem do jednoznacznego i przekonującego ustalenia, że właśnie takie czynniki - a nie sposób wykonywania pracy - wywołały dolegliwość. W tym zakresie powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych.

W ocenie organu odwoławczego bezspornym jest, iż u pracownicy w orzeczeniu lekarskim z [...] r. nr [...] , wydanym przez kompetentną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą, tj. WOMP PChZ w S. została zdiagnozowana choroba wymieniona w poz. w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany, co oznacza, że organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Ponadto ocena narażenia zawodowego pozwala przyjąć, iż pracownica miała kontakt z elementami wykonanymi z metalu, tworzyw sztucznych, gumy oraz z substancjami chemicznymi pod postacią smarów bądź detergentów.

Organ podniósł także, że fakt stosowania działań profilaktycznych nie wklucza rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Stosowanie środków ochrony indywidualnej może zmniejszyć ryzyko związane z kontaktem z czynnikami szkodliwymi, jednakże nie powoduje całkowitej eliminacji zagrożeń oraz kontaktu z tymi czynnikami. Stosowanie takich środków nie dowodzi zarówno każdoczesnego ich używania przez pracownika, jak i pełnej ich skuteczności uniemożliwiającej jakikolwiek kontakt z czynnikami drażniącymi. Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów BHP rzutuje na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, co rozstrzygają sądy powszechne, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy.

Na wskazaną wyżej decyzję organu II instancji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając jej:

1. naruszenie art. 2351 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy poprzez uznanie, iż w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba u uczestniczki (alergiczne kontaktowe zapalenie skóry) została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, pomimo że występowanie czynników alergizujących w środowisku pracy czy w sposobie świadczenia pracy - w ogóle nie zostało wykazane, a nadto - uzasadnione było przyjęcie pozazawodowej etiologii choroby z uwagi m.in. na: powszechną obecność alergenów (tiuram) w środowisku naturalnym, możliwość uczulenia przy styczności z przedmiotami codziennego użytku (rajstopy, buty, środki ochrony roślin itd.) oraz zdecydowanie częstsze występowania uczulenia w warunkach pozazawodowych lub w zawodach innych, niż wykonywany przez uczestniczkę - co zostało stwierdzone badaniami naukowymi;

2. naruszenie § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji na podstawie materiału dowodowego niewystarczającego do jej wydania, bez podjęcia czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego czy prawidłowego ustalenia, czy w środowisku pracy faktycznie występował alergen zdiagnozowany u uczestniczki;

3. naruszenie art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego będącego podstawą wydania skarżonej decyzji, a zwłaszcza zaniechanie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącą, pozwalających jednoznacznie wykazać pozazawodową etiologię choroby, a także lakoniczne i niewyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia, nadto zawierające wewnętrzne sprzeczności w jego treści;

4. naruszenie art. 80 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodniej oceny dowodów, polegające na :

- wywodzeniu z niewyczerpującej opinii biegłych lekarzy jednoznacznych twierdzeń, pomimo zaistniałych w sprawie i sygnalizowanych przez skarżącą uzasadnionych wątpliwości związanych z wystąpieniem pozazawodowych przyczyn nastąpienia choroby u pracownicy w stopniu wykluczającym przyjęcie zawodowej etiologii tej choroby;

- wywodzeniu z Karty oceny narażenia zawodowego z [...] r. oraz załączonego do niej Wykazu - jednoznacznych twierdzeń o występowaniu narażenia zawodowego u uczestniczki, podczas gdy z dokumentów tych nie wynika wcale, że którakolwiek wskazana w nich substancja (materiał) występująca w środowisku pracy zawiera alergeny przywołane w zaskarżonej decyzji, tj. tiuram czy NoNox, tak aby mogła ona mieć z nimi kontakt w środowisku pracy oraz podczas świadczenia pracy i w ten sposób nabyć chorobę zawodową;

- jednoznacznym stwierdzeniu istnienia narażenia zawodowego w środowisku pracy uczestniczki, podczas gdy z dokumentów przyjętych za podstawę tego jednoznacznego stwierdzenia (tj. Karty oceny narażenia zawodowego z [...] r. wraz z wykazem, orzeczenia lekarskiego nr [...] ) nie wynika wcale, aby na stanowisku pracy w skarżącej Spółce pracownica miała kontakt z substancjami ją uczulającymi (tiuram, NoNox).

- jednoznacznym stwierdzeniu istnienia narażenia zawodowego w środowisku pracy uczestniczki oraz etiologii zawodowej powstałego u niej alergicznego kontaktowego zapalenia skóry - podczas gdy wykazano, iż praca świadczona była w rękawicach ochronnych;

- dowolnym przyjęciu, nie popartym żadnymi dowodami (a wbrew zasadom logicznego rozumowania) oraz z pominięciem wniosków dowodowych złożonych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji - iż uczestniczka nie stosowała się do poleceń pracodawcy (skarżącej Spółki) i nie stosowała rękawic ochronnych, a zatem nabyła chorobę zawodową podczas świadczenia pracy.

Zarzucając powyższe, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] r. oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Za podstawę faktyczną wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem uznał je za prawidłowe (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Natomiast materialnoprawną podstawę orzekania w przedmiocie choroby zawodowej stanowi art. 2351 ustawy z 26.06.1974r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 1040 tj. w wersji obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji) – dalej powoływany jako "K.p." i przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1367) – dalej wskazywane jako "rozporządzenie."

Zgodnie z art. 2351 K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia ws. chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, tj. lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z 27.06.1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 rozporządzenia.

Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest spełnienie trzech warunków:

- wydanie orzeczenia lekarskiego przez uprawnionego lekarza, zatrudnionego w jednostce orzeczniczej...

- stwierdzającego chorobę mieszczącą się w wykazie chorób zawodowych,

- wyniki oceny warunków pracy pozwalają na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana narażeniem zawodowym.

Z powyższego wynika, że organ uprawniony do orzekania o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia, wydając rozstrzygnięcie jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie. Analiza dokumentacji lekarsko-medycznej pracownika pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia należy do kompetencji lekarzy orzeczników, a nie organów inspekcji sanitarnej, gdyż to lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. To oni posiadają doświadczenie i wiedzę do oceny wpływu sposobu wykonywanej pracy i warunków istniejących w środowisku pracy na powstanie choroby.

Nadto organy Inspekcji Sanitarnej nie mogą wydać decyzji wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, a - zdaniem Sądu - tak właśnie jest w niniejszym przypadku.

Zauważyć należy, że w sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie WOMP z [...] r. nr [...] , w którym lekarz specjalista medycyny pracy orzekł o rozpoznaniu wskazanej na wstępie choroby zawodowej – alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, wymienionej w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia.

W uzasadnieniu tego orzeczenia lekarz orzecznik wskazał, że "Biorąc pod uwagę analizę narażenia zawodowego (narażenie na czynniki o działaniu alergizującym na skórę), dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, analizę dostarczonej dokumentacji medycznej, w tym analizę wyników diagnostyki alergologicznej (wykazane uczulenie na tiuram - stosowany jako przyspiesz wulkanizacji gumy naturalnej i sztucznej, NoNox - składnik produktów gumowych) - lekarze specjaliści uznali, iż istnieją podstawy do rozpoznania z wysokim prawdopodobieństwem, alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego."

W związku z zarzutami podniesionymi w odwołaniu, organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy sprawy poprzez uzyskanie wyjaśnień od WOMP w kwestionowanej przez skarżącą materii.

W piśmie z [...] r. WOMP oświadczył, że schorzenie skóry pracownicy powstało w okresie zatrudnienia w skarżącej Spółce, zmiany na stopach są objawem alergizacji wtórnej, obejmującej także części ciała nie będące w bezpośrednim kontakcie z alergenem. W czasie pracy miała ona kontakt z elementami wykonanymi z metalu, tworzyw sztucznych, gumy oraz z substancjami chemicznymi pod postacią smarów bądź detergentów. Wykazane w testach alergologicznych uczulenie na tiuram - stosowany jako przyspieszacz wulkanizacji gumy naturalnej i sztucznej oraz Nonox - składnik produktów gumowych, łącznie z informacją o kontakcie pracownicy z elementami wykonanymi z gumy, z wysokim prawdopodobieństwem pozwoliło na wykazanie związku przyczynowo-skutkowego powstałego schorzenia skóry z ekspozycją zawodową. Wyjaśnili również, iż stosowanie w pracy rękawic ochronnych, stanowiących barierę ochronną przed substancjami mogącymi działać drażniąco lub alergizująco na skórę, jest prawidłowym postępowaniem profilaktyki chorób skóry, jednakże może nie być pewnym zabezpieczeniem w przypadku osób wykazujących szczególną nadwrażliwość.

Zauważyć należy, że orzeczenia te zostały wydane przez kompetentnych lekarzy specjalistów, zatem – jak już wyżej wspomniano – są one wiążące dla organu w sytuacji, gdy brak jest przeciwdowodów, które mogłyby orzeczenia te podważyć. Nadto są one zbieżne co do poczynionych ustaleń, a drugie z nich wyjaśnia podniesione w odwołaniu wątpliwości strony, zatem brak było podstaw, aby uznać je za niewiarygodne lub wymagające dodatkowego uzupełniania. Wobec powyższego, są one wystarczające do ustalenia zawodowego pochodzenia schorzenia pracownicy. Organ inspekcji sanitarnej, wydając decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest bowiem związany danym orzeczeniem lekarskim i nie ma podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich

Oznacza to, że zostały spełnione dwie pierwsze przesłanki do uznania schorzenia uczestniczki za chorobę zawodową.

Pozostaje zatem zbadanie, czy spełniona została także przesłanka trzecia, tj. czy można zasadnie stwierdzić, że wyniki oceny warunków pracy pozwalają na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana narażeniem zawodowym.

W tej mierze zauważyć należy, że uczestniczka jest zatrudniona u skarżącej od [...] r., natomiast pierwsze objawy chorobowe pojawiły się 8-9 lat przed sporządzeniem opinii z [...] r. czyli w roku 2009 lub 2010r. (Z uwagi na szacunkowo podany przedział czasowy powstania zmian, 30 dni stycznia 2019r. Sąd pominął), a zatem po ok. 2 - 3 latach pracy równoznacznej z ekspozycją na czynnik szkodliwy. Fakt, iż pracownica wykonywała pracę w narażeniu na czynnik szkodliwy wynika ze znajdującej się w aktach sprawy karty oceny narażenia zawodowego, wystawionej przez samą skarżącą (karta 8 akt administracyjnych), gdzie w załączniku nr 1 wskazano, że miała kontakt z czynnikami alergizującymi od początku zatrudnienia. Z karty tej wynika także, że uczestniczka w czasie pracy miała kontakt z elementami wykonanymi m.in. z gumy. Jak wskazał lekarz w orzeczeniu z [...] r. składnik produktów gumowych stanowi NoNox, a jako przyspieszacz wulkanizacji gumy sztucznej i naturalnej stosowany jest tiuram. Z orzeczenia tego wynika także, że testy alergiczne przeprowadzone w 2011r. wykazały dodatnie odczyny właśnie z tiuramem i NoNoxem, a testy naskórkowe w 2016r. wykazały dodatnie odczyny z mieszaniną czarnej gumy, mieszaniną tiuramów i pochodnych węglowych.

Stanowi to spełnienie przesłanki trzeciej i jest wystarczające dla uznania związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a chorobą skarżącej zwłaszcza, jeśli wziąć pod uwagę zestawienie dat rozpoczęcia pracy ([...] r.), pojawienia się objawów chorobowych (2009 – 2010r.) oraz ich nasilenie i alergizację wtórną (powstanie zmian także na stopach w roku 2016r.), co bezspornie wskazuje na spowodowanie choroby czynnikami występującymi w środowisku pracy.

Wskazuje to także, że niezasadne są te wszystkie spośród zarzutów skargi, które odnoszą się do nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego i niewykazania przez organ, że uczulające uczestniczkę substancje istotnie występowały na jej stanowisku pracy oraz że istnieje związek przyczynowy pomiędzy ich występowaniem, a chorobą uczestniczki oraz obala zarzut naruszenia art. 2351 K.p., wyrażony w jej pkt. 1.

Marginalnie zauważyć można, że - stosownie do cytowanej już definicji choroby zawodowej, zawartej w art. 2351 K.p. - stwierdzenie choroby zawodowej dopuszczalne jest nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, iż chorobę wymienioną w tym wykazie spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wówczas, gdy związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Nawet zatem tylko owo "wysokie prawdopodobieństwo" byłoby już wystraczające dla stwierdzenie zawodowej etiologii schorzenia.

Zasadne było zatem nieprzeprowadzenie przez organ wnioskowanych dowodów, gdyż – wobec treści orzeczenia lekarskiego i jego uzupełnienia – wykazany został bezsprzeczny wpływ czynników istniejących w środowisku pracy na stan zdrowia uczestniczki i nawet ewentualne wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych nie mogłoby skutkować odmową stwierdzenia choroby zawodowej.

Innymi słowy skutek taki mogłoby osiągnąć tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie czynnikami pozazawodowymi, co w świetle treści orzeczeń lekarskich było niemożliwe. Wskazuje to niezasadność zarzutu skargi wyrażonego w jej pkt 3.

Zarzut skargi wyrażony w jej pkt. 2 Sąd uznał za nielogiczny. Skoro bowiem skarżąca jest uczulona na mieszaniny gumy i składnik wyrobów z niej wykonanych czyli NoNox (niezależnie od innych substancji, np. przyspieszających jej wulkanizację) a guma i wyroby z niej występowały w jej środowisku pracy, to oczywistym jest, że w środowisku pracy alergen występował.

Odnosząc się do podnoszonego przez stronę ewentualnego współistnienia na powstałe schorzenie wpływu czynników istniejących poza pracą (rajstopy, buty, rękawice lateksowe) Sąd zauważa, że potwierdzenie – lub zaprzeczenie - tej okoliczności nie miało w sprawie istotnego znaczenia.

Wyjaśniając powyższe Sąd wskazuje, że w sytuacji stwierdzenia "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, organy administracji zostają zwolnione z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenie. Jedynie bowiem wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.

Dlatego za niezasadne uznał Sąd te spośród zarzutów skargi, które dotyczą zgromadzenia w sprawie niepełnego materiału dowodowego i przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów pomimo wątpliwości co do pozazawodowych przyczyn powstanie schorzenia pracownicy.

Odnośnie zarzutu z tiert przedostatniego i ostatniego z punktu 4. zarzutów skargi, tj. stwierdzenia pochodzenia zawodowego choroby mimo, że praca świadczona była w rękawiczkach oraz rzekomego przyjęcia, że uczestniczka nie stosowała się do poleceń pracodawcy i nie stosowała rękawic ochronnych Sąd stwierdza, że są one wzajemnie sprzeczne. Albo bowiem jest tak, że praca świadczona była w rękawicach ochronnych albo tak, że pracownica ich nie używała. Odnośnie drugiego z tych zarzutów Sąd stwierdza nie jest on prawdziwy, albowiem w żadnym miejscu zaskarżonej decyzji organ twierdzeń takich nie wypowiadał, natomiast z przywołanego w decyzji pisma WOMP z [...] r., wyjaśniającego orzeczenie lekarskie wynika jedynie, że stosowanie rękawic ochronnych jest działaniem prawidłowym, ale nie może być zabezpieczeniem pewnym i u osób wykazujących szczególną wrażliwość alergia może wystąpić pomimo tego.

Wbrew twierdzeniu skargi uzasadnienie decyzji nie jest ogólnikowe, lecz przeciwnie – wyczerpujące, oparte na orzeczeniu lekarskim WOMP i jego uzupełnieniu, a także innych dowodach (w tym karcie narażenia zawodowego).

Przy czym szczególna moc dowodowa przysługuje orzeczeniu lekarskiemu, bowiem lekarze orzecznicy są osobami posiadającymi konieczną wiedzę i kompetencje do oceny stanu zdrowia pracownika i jego związku z warunkami pracy, zatem nie ma możliwości merytorycznego podważania ustaleń lekarzy orzeczników, o ile opinia jest wyczerpująca, zawiera wyjaśnienie wszystkich istotnych kwestii i jednoznaczne stwierdzenie istnienia lub braku choroby zawodowej, a tak było w badanej sprawie.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.