Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 297/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 1, art. 106 § 3, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1 i 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 68 § 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 58, art. 80
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Dnia 5 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak Protokolant: Sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] listopada 2015 r.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] maja 2011 r. D. B. (zwana dalej skarżącą), wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011. We wniosku zadeklarowała powierzchnię 21,41 ha z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 20,89 ha z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] położonych w województwie w. , powiat k. , gmina K., obręb I..

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. przyznał skarżącej płatności w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej i [...] zł uzupełniającej płatności obszarowej. Decyzja została doręczona w dniu [...] stycznia 2012 r., a płatności nią przyznane zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącej w dniu [...] lutego 2012 r.

W dniu [...] stycznia 2012 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wpłynęło anonimowe pismo dotyczące użytkowania działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku skarżącej, z którego wynika, iż skarżąca nie uprawia działek ewidencyjnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w dniu [...] stycznia 2012 r., wystosował do skarżącej wezwanie do wzięcia udziału w przesłuchaniu. Przedmiotem przesłuchania miało być ustalenie, kto jest faktycznym użytkownikiem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku.

Powyższe przesłuchanie odbyło się w dniu [...] lutego 2012 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P.. W dniu [...] marca 2012 r. skarżąca złożyła wyjaśnienia odnośnie użytkowania zadeklarowanych przez nią działek.

W dniu [...] marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu postępowania oraz postanowienie nr [...] w sprawie dopuszczenia dowodu.

W toku postępowania skarżąca zapoznała się z aktami postępowania.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w dniu [...] marca 2014 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] marca 2014 r.

Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w dniu [...] lipca 2014 r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając zaskarżonej decyzji wskazanie błędnej podstawy prawnej.

Po ponownej weryfikacji, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w dniu [...] października 2014 r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji w całości i odmowie przyznania płatności bezpośrednich.

Dyrektor W. Oddziału Regionalnego w dniu [...] marca 2015 r. wydał decyzję nr [...]/2015 o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] października 2014 r. Skarżąca nie złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wobec powyższego, w dniu [...] września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącej, na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Zawiadomienie to zostało doręczone [...] września 2015 r.

Następnie, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł. Decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...] listopada 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której skarżąca uzyskała płatności, należy uznać, że strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności, w związku z czym środki pieniężne w wysokości [...] zł, przekazane na rachunek bankowy strony w dniu [...] lutego 2012 r., zostały pobrane nienależnie.

Organ stwierdził również, że kwoty pobranych płatności przekraczają kwotę stanowiącą równowartości [...] euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Podkreślono, że płatności wypłacone w dniu [...] lutego 2012 r., na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., nie wynikały z pomyłki organu, bowiem w dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nie posiadał informacji z których wynikałoby, iż skarżąca nie była w posiadaniu działek ewidencyjnych nr [...] W związku z wyjściem na jaw nowych okoliczności Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. W trakcie ponownej weryfikacji sprawy w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ I Instancji uznał, iż skarżąca nie prowadziła działalności rolniczej na ww. działkach ewidencyjnych.

Organ wskazał, iż skarżąca podpisując wniosek oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz m.in., że została poinformowana, iż płatność obszarowa przysługuje do gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, będących w posiadaniu rolnika w dniu [...] maja 2011 roku. Stwierdzono, iż zadeklarowanie przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 działek ewidencyjnych, na których strona nie prowadziła działalności rolniczej jest błędem, który z całą pewnością mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, określającego okresy przedawnienia od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości.

W ocenie organu przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło na podstawie doręczenia skarżącej postanowienia nr [...] o wznowieniu postępowania wydanego przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w dniu [...] marca 2014 r. Wniosek o przyznanie płatności na rok 2011 zawierający nieprawidłowe deklaracje został złożony w dniu [...] maja 2011 r., natomiast postanowienie przerywające bieg terminu przedawnienia, zostało odebrane osobiście przez stronę w dniu [...] marca 2014r., a więc przed upływem czterech lat od daty złożenia wniosku.

Organ wskazał, że w przypadku zaniechanie wpłacenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji powoduje naliczenie odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że płatności za rok 2011, przyznane skarżącej decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów [...] lutego 2012 r. Z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której skarżąca uzyskała płatności na rok 2011, uznano, że strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności, w związku z czym środki przekazane na rachunek zostały pobrane nienależnie.

Organ wskazał, iż w decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, właściwie powołano podstawy prawne regulujące kwestie zwrotu nienależnie pobranych płatności. Wskazał również, iż w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 58 rozporządzenia [...] z dnia [...] listopada 2009 r., ponieważ przepis ten stanowił podstawę prawną do wydania decyzji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o uchyleniu decyzji w całości oraz odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości, polegające na przedeklarowaniu powierzchni. W niniejszym postępowaniu wskazany artykuł nie ma zastosowania.

Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego przedawnienia kwoty nienależnie pobranych płatności organ podkreślił, iż w przypadku płatności JPO, w całości finansowanej ze środków unijnych, kwestie przedawnienia należności reguluje art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.), natomiast w przypadku płatności - w całości finansowanej ze środków krajowych, niniejsze kwestie reguluje art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, jakoby nie doszło do przerwania biegu przedawnienia. W niniejszej sprawie płatność na konto skarżącej została zrealizowana w dniu [...] lutego 2012 r. w związku z powyższym, termin przedawnienia obowiązku zwrotu, rozpoczął bieg w dniu [...] grudnia 2012 r., natomiast decyzja nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, została doręczona stronie w dniu [...] listopada 2015 r., a więc przed upływem trzech lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W związku z powyższym, w ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka przedawnienia należności, zarówno w stosunku do płatności JPO, jak i UPO.

Zdaniem organu w decyzji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. w sposób prawidłowy ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności przyznanych stronie na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Z kolei wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB, zostało poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego, istotnego w sprawie, stosownie do art. 7, 77 § 1 oraz 80 K.p.a., zgodnie z określonymi w art. 6 i 8 zasadami praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów, dlatego też zarzuty w tym zakresie organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione.

Organ wskazał, że skoro skarżąca zadeklarowała we wniosku na rok 2011 te działki ewidencyjne, których faktycznie wtedy nie użytkowała, to nie przysługiwały jej płatności za rok 2011 w wysokości przyznanej dla tych działek. Dlatego też płatności przekazane w dniu [...] lutego 2012 r. na rachunek bankowy wskazany przez skarżącą we wniosku o wpis do ewidencji producentów uznano za płatności nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi. Zdaniem organu skarżąca nie użytkowała wszystkich deklarowanych przez siebie działek, gdyż jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, m.in. z protokołu przesłuchania nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., z oświadczenia skarżącej z dnia [...] lutego 2012 r., jak i z odwołania z dnia [...] marca 2014 r., użytkownikami deklarowanych przez skarżącą działek nr [...] i [...], są S. Ł. i M. Ł. oraz H. B..

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. podzielił również stanowisko organu I instancji o braku możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.

Organ podkreślił, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2011 przekazane na rachunek bankowy skarżącej w dniu [...] lutego 2012 r., nie wynikały z pomyłki organu. Na skutek pojawienia się nowych okoliczności i wyjścia na jaw nowych dowodów istniejących w dniu wydawania powyższych decyzji, a nieznanych Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. ww. decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Organ podkreślił, iż skarżąca podpisując wniosek w dniu [...] maja 2011 r. oświadczyła, iż znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, oraz została poinformowana m.in. o tym, iż płatność obszarowa przysługuje do gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, będących w posiadaniu rolnika w dniu [...] maja 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. podkreślił, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności ONW, odpowiada występujący z nim rolnik.

Organ dodał, że przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło na podstawie doręczenia postanowienia o wznowieniu postępowania nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę, w której zarzuciła naruszenie:

1) art. 3 ust 1 Rozporządzenia RADY (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.) poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów i uznanie, że do przerwania biegu terminu przedawnienia doszło w momencie doręczenia postanowienia nr [...] o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ, iż nie doszło do przedawnienia zobowiązania,

2) art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2012 r., poz. 1164) w zw. z art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów i uznanie, że inne osoby były posiadaczami zależnymi gruntów w 2011 r.,

3) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz brak zebrania oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez nieustalenie statusu prawnorzeczowego H. B. w stosunku do zasiewanej przez niego części gruntu,

4) art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów,

5) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez uznanie, iż H. B. był dzierżawcą części gruntu, a państwo Ł. byli posiadaczami zależnymi działek na dzień składania wniosku o przyznanie dopłat przez skarżącą, w sytuacji gdy taki wniosek nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 t.j. ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej: “p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie spór dotyczył obowiązku zwrotu przez skarżącą kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Podstawą do wydania przez organ decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności jest przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 t.j. ze zm.).

Zgodnie natomiast z art. 80 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 2009.316.65) w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zobowiązany jest do zwrotu kwoty powiększonej o odsetki.

Należy podkreślić, że art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa normuje dwa rodzaje należności tj. (a) kwoty nienależnie pobranych środków publicznych i (b) kwoty nadmiernie pobranych środków publicznych. Kwotą nadmiernie pobranych środków publicznych jest kwota nadwyżki dokonanej przez organ wypłaty nad wynikającą z ustawy, a potwierdzoną w indywidualnej decyzji administracyjnej. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest kwotą wypłaconą w wysokości wyższej niż należna. Z kolei, kwota nienależnie pobranych środków publicznych, to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wpłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Istota omawianej instytucji polega na tym, że organ dokonuje wypłaty wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek wypłaty), albo płaci za dużo (kwota wypłaty przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie organu dokonane na rzecz osoby przewyższa kwotę unormowaną w przepisach prawa.

Postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich toczyło się po wyeliminowaniu z obrotu prawnego – w trybie wznowienia – decyzji przyznającej skarżącej płatności za rok 2011 i odmowie ich przyznania w nowej decyzji. Organ podjął takie rozstrzygnięcie w wyniku ujawnienia, że skarżąca nie jest w posiadaniu wszystkich działek zadeklarowanych we wniosku. W sprawie niniejszej nie jest więc możliwe kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym decyzji odmawiającej płatności bezpośrednie skoro strona nie zakwestionowała ich we właściwym trybie, przez co wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji stało się prawnie skuteczne.

Poddane obecnej kontroli Sądu jest więc postępowanie będące skutkiem stwierdzenia, że płatności z tytułu JPO i UPO za rok 2011 nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 j.t.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Organy oby instancji wydając decyzję odmawiającą skarżącej przyznania płatności ustaliły, że działki [...] zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności nie były w posiadaniu skarżącej, przy czym skarżąca sama przyznała, iż ww. działki były przedmiotem bezumownego korzystania. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się natomiast, że wnioskodawca nie musi się wykazywać tytułem prawnym do nieruchomości, lecz wykazać, iż faktycznie posiada grunty objęte wnioskiem, przy czym pojęcie posiadania powinno być wykładane w odniesieniu do przepisów Kodeksu cywilnego regulującego instytucję posiadania. W świetle powyższego bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostawała zatem okoliczność, czy organ ustalił na jakiej podstawie grunty skarżącej były użytkowane przez osoby trzecie. Tym samym nie może być również mowy o naruszeniu art. 7 ust. 6 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, gdyż nie stanowił on przedmiotu ustaleń organów obu instancji w postępowaniu o zwrot nienależycie pobranych płatności.

W świetle powyższego Sąd uznał za prawidłowe ustalenia organów obu instancji, że płatności wypłacone skarżącej na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. okazały się płatnościami nienależnie pobranymi przez skarżącą, skoro ww. decyzja nie znajduje się już w obrocie prawnym. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że organy uznały, iż wyliczona procentowo różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności JPO wynosi 55,2574% (51,4866% w przypadku UPO). Zgodnie natomiast z art. 58 akapit 2 rozporządzenia 1122/2009 jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią zatwierdzoną przekracza 20% w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Ponadto, jeżeli różnica ta przekracza 50% rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Oznacza to, że w przypadku gdy ww. różnica wynosi 55,2574% skarżąca jest wykluczona z płatności i dodatkowo zostaje obciążona sankcją.

Podkreślić też należy, że nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut przedawnienia podniesiony przez skarżącą.

W kwestii terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności należy odwołać się do przepisu art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. L Nr 312 z dnia 23 grudnia 1995 r.), zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Przerwanie biegu przedawnienia spowodowane jest jednak przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. W rozważanym przypadku za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że datą nieprawidłowości jest w tym przypadku dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności, tj. [...] maja 2011 r. Wprawdzie organ wskazał, że do przerwania biegu przedawnienia nastąpiło w dniu [...] marca 2014 r., kiedy to strona odebrała postanowienie o wznowieniu postępowania, jednak podkreślenia wymaga, decyzja wydana następnie w wyniku wznowienia postępowania została uchylona, a sprawa została przekazana przez organ II instancji. Z kolei decyzja z dnia [...] października 2014 r., odmawiająca skarżącej przyznania płatności i uchylająca pierwotną decyzję wydaną w przedmiocie przyznania płatności, odnosiła się stwierdzonych w sprawie nieprawidłowości, tj. stwierdzała, że skarżąca we wniosku zgłosiła działki, do których nie przysługiwała jej płatność. Zasadnym jest zatem twierdzenie, że bieg przedawnienia został przerwany z momentem doręczenia stronie decyzji z dnia [...] października 2014 r. (tj. dnia [...] października 2014 r.).

Z kolei do uzupełniających płatności obszarowych, które są wypłacane ze środków krajowych, zastosowanie znajdzie odpowiednio art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 t.j. ze zm.), zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Skarżąca otrzymała płatność w dniu [...] lutego 2012 r., a decyzja ustalająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności została doręczona w dniu [...] listopada 2015 r. Tym samym nie doszło do przedawnienia zobowiązań.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrot nienależnie pobranych płatności. Przesłanki wyłączające zwrot płatności pobranej nadmiernie zostały zawarte w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z treścią tej regulacji obowiązek zwrotu nienależnej płatności, o jakiej mowa w ust. 1 tego artykułu, nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo uznały, że przesłanki wyłączające zwrot płatności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Wnioskodawca bowiem decyduje o treści wniosku, który sporządza, podpisuje i wnosi do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Składając zaś własnoręczny podpis na formularzu wniosku oświadcza, że zna zasady przyznawania za nie płatności oraz zobowiązuje się do przestrzegania nałożonych na rolnika obowiązków. Skoro zatem skarżąca zadeklarowała we wniosku grunty, w których posiadaniu nie była, brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że to organ pomylił się w tym zakresie.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. W szczególności, strona skarżąca nie była pozbawiona możliwości wzięcia udziału w sprawie. Została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania i mogła wziąć w nim czynny udział.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania są niezasadne. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu naruszeń uzasadniających uwzględnienie skargi.

Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów – protokołu rozprawy cywilnej z dnia [...] października 2011 r. w sprawie prowadzonej przez Sądem Rejonowym w K., I Wydział Cywilny, sygn. akt I C [...] oraz pisma skarżącej z dnia [...] stycznia 2015r., albowiem nie było to niezbędne dla wyjaśnienia sprawy.

Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, że wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, co najmniej, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.