Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1401/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Mirosław Bator Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Fabryki "E" S. A. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie krzewów skargę oddalono.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy i Miasta O. decyzją z [...]01.2010 r. nr [...] wymierzył Fabryce Naczyń Emaliowanych "[...]" S.A. w O. administracyjną karę pieniężną w wysokości 11 483,04 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia krzewów gatunek cis o powierzchni 8,6 m kw., rosnących na działce nr 1 położonej przy [...] w O.

Po rozpoznaniu odwołania Fabryki Naczyń Emaliowanych "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].08.2010 r. znak [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Burmistrz Gminy i Miasta O. po uzupełnieniu postępowania dowodowego wydał [...]05.2011 r. decyzję nr [...] , w której ponownie wymierzył Fabryce Naczyń Emaliowanych "[...]" S.A. w O. administracyjną karę pieniężną w wysokości 11 483,04 zł za usunięcie opisanych wyżej krzewów.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono ustalony w sprawie stan faktyczny. W dniu 2 listopada 2009 r. z działki nr 1 położonej przy ul. [...] w O. pracownicy [...]Fabryki Naczyń Emaliowanych "[...]" S.A. w O. , będącej użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości, usunęli krzewy gatunku cis. Ustalona komisyjnie powierzchnia usuniętych krzewów wynosiła 8,6 m2. W oparciu o zeznania świadków ustalono, że usunięte krzewy gatunku cis miały więcej niż 5 lat, a więc na ich usunięcie wymagane było, zgodnie z obowiązującymi w 2009 r. przepisami ustawy o ochronie przyrody, uzyskanie zezwolenia, którego spółka "[...]" nie posiadała. Ustalenie wieku usuniętych cisów nastąpiło na podstawie zeznań świadków, bowiem biegły dendrolog poinformował o braku możliwości wykonania opinii dendrologicznej z uwagi na brak materiału w postaci krążków bądź wywiertów z pni krzewów. Organ wyjaśnił też, że podane przez pracownika spółki przyczyny usunięcia krzewów (zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, połamanie krzewów przez opady śniegu) nie mogą stanowić podstawy do zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia.

Następnie organ I instancji przytoczył przepisy ustawy o ochronie przyrody stanowiące podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając m. in., że karę nakłada się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, która ulega podwyższeniu o 100% dla terenów zieleni. Przedstawiono również sposób wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej.

Fabryka Naczyń Emaliowanych "[...]" S.A. w O. złożyła odwołanie od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organowi I instancji zarzucono naruszenie art. art. 7, 75 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 i 2, art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 2, art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, naruszenie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22.09.2004 r. Zdaniem skarżącego organ I instancji nie ustalił, kto jest uprawniony do reprezentacji strony, a zwłaszcza czy oświadczenia A. K. niebędącego członkiem organów spółki mogą być dla niej wiążące. Podkreślono, że zarząd spółki nigdy i nikomu nie wydawał poleceń do usunięcia krzewów. Ponadto nie ustalono podmiotu, który krzewy usunął, a oględziny dokonano na nieruchomości podmiotu o nazwie "[...] " S.A., który nie jest tożsamy ze stroną wnoszącą odwołanie. Tym zaś działaniem organ uchybił naczelnej zasadzie, która nakazuje sporządzenie poprawnego protokołu zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Środowiska z dna 10.12.2009 r. Dalej podniesiono, że organ I instancji nie ustalił ani faktycznej daty usunięcia krzewów, ani ich wieku, poprzestając na domniemaniu, że skoro krzewy były widziane przez świadków, to miały więcej niż 5 lat. Zdaniem skarżącego organ przyznając, że nie dysponuje opinią dendrologiczną sam potwierdził, że nie dysponuje wiarygodną dokumentacją, któryby umożliwiałaby ustalenie rodzaju drzewostanu, jego wieku i powierzchni. Ustalenia organu należy więc uznać za dowolne. Ponadto w odwołaniu zakwestionowano ustaloną w decyzji powierzchnię, którą zajmowały usunięte cisy wskazując, że maksymalnie mogły one zajmować obszar 1,5 m2.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]07.2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że godnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.) wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji, iż karą za usunięcie krzewów winna być obciążona [...] Fabryka Naczyń Emaliowanych "[...]" S.A. jako użytkownik wieczysty działki nr 1 będącej własnością Skarbu Państwa. Jest ona bowiem posiadaczem nieruchomości, na której rosły krzewy, a więc podmiotem, który mógł wystąpić o zezwolenie na ich usunięcie. Jednocześnie organ I instancji ustalił, że fizycznego usunięcia krzewów dokonał pracownik ww. spółki, pracując na zlecenie A.K. - także pracownika [...] Fabryki Naczyń Emaliowanych "[...]" S.A. zajmującego stanowisko Szefa Produkcji w Spółce. Datę usunięcia krzewów (2 listopada 2009 r.) ustalono w oparciu o protokoły, sporządzone w dniach 6 listopada 2009 r. i 10 grudnia 2009 r. z oględzin tej nieruchomości, w których została wskazana data i miejsce usunięcia krzewów, okoliczności tego zdarzenia i powody wycięcia krzewów, jak też dane osoby, na polecenie której pracownik Spółki dokonał usunięcia krzewów. Okoliczności te zostały następnie potwierdzone przez A.K. podczas rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej w dniu 31.01.2011 r. Zarzuty odwołania dotyczące nieprecyzyjnego ustalenia daty zdarzenia, jak i przeprowadzenia oględzin u innego (niż skarżąca spółka) podmiotu nie zasługują więc na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu, iż pracownicy spółki, którzy dokonali usunięcia krzewów nie działali z polecenia organów reprezentujących spółkę, która w konsekwencji nie ponosi odpowiedzialności jako posiadacz nieruchomości za działania tych osób podkreślono, że kary pieniężne za naruszanie zawartych w rozdziale 4 przepisów służących ochronie terenów zieleni i zadrzewień związane są z gospodarowaniem terenem, zaś odpowiedzialność za usunięcie drzew bez zezwolenia ma charakter obiektywny w tym sensie, że nie zależy ona od winy posiadacza nieruchomości. Powołano się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn., akt II OSK 1970/06, w którym uznano odpowiedzialność spółki kapitałowej za usunięcie drzew z jej terenu dokonane przez jej pracownika. Kolegium uznało więc za prawidłowe stanowisko organu I instancji w zakresie obciążenia karą strony skarżącej.

Organ odwoławczy rozważył również, czy w sprawie nie zaszły okoliczności, które umożliwiałyby posiadaczowi nieruchomości usunięcie krzewów bez zezwolenia. Zgodnie z wiążącym w dacie orzekania przez organ I i II instancji przepisem art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy zezwolenie nie jest wymagane m.in. do usunięcia drzew lub krzewów, których wiek nie przekracza 10 lat. Jakkolwiek organ I instancji błędnie odwołał się w tym zakresie do powołanego przepisu w jego brzmieniu z daty usunięcia krzewów badając, czy usunięte krzewy miały więcej niż 5 lat, to zebrany materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że przesłanka zwolnienia z uzyskania zezwolenia z uwagi na wiek krzewów nie przekraczający lat 10 nie może mieć zastosowania w sprawie. Wobec braku możliwości ustalenia wieku usuniętych krzewów na podstawie opinii dendrologicznej dopuszczalne było ustalenie tej okoliczności na podstawie zeznań świadków – G.P.S. oraz B.A.R. . Jakkolwiek w oparciu o zeznania świadków nie było możliwym ustalenie dokładnego wieku tych krzewów, bezspornie w dacie ich usunięcia miały one więcej niż 10 lat. Okres ich wzrostu, jak też osiągnięte rozmiary stwierdzone zeznaniami świadków potwierdzają tę okoliczność. kolegium podkreśliło, iż wbrew zarzutom odwołania obowiązujące przepisy prawa nie wymagają dla nałożenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia krzewu ustalenia jego konkretnego wieku. Wystarczającym jest wykazanie, że usunięty krzew miał więcej niż 10 lat, co nastąpiło w oparciu o ww. dowody.

Powyższe ustalenia prowadzą - zdaniem Kolegium - do konkluzji, że istniały podstawy do obarczenia posiadacza nieruchomości odpowiedzialnością za usunięcie krzewów bez zezwolenia.

Wyliczenie kary administracyjnej nastąpiło zgodnie z regulacją art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody tj. w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy o ochronie przyrody.

Powyższą decyzję [...] Fabryka Naczyń Emaliowanych "[...]" S.A. w O. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 83 ust. 6 pkt 4, art. 86 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 89 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie przyrody, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że:

← wymierzona administracyjna kara pieniężna została poprawnie wyliczona,

← zezwolenie do usunięcia krzewów gatunek cis było konieczne z uwagi na wiek krzewu,

← ustalono osobę usuwającą cis i jej związek z posiadaczem nieruchomości.

Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy – art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, przez które to naruszenie nie został przeprowadzony dowód z przesłuchania strony postępowania na okoliczność wieku wyciętych krzewów gatunek cis oraz braku umocowania A.K. do reprezentowania strony, oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym i nieprzekonującym materiale dowodowym, a w szczególności na przyjęciu, że krzewy cisu miały więcej niż 10 lat, gdy w rzeczywistości tego nie ustalono bazując na niewiarygodnych zeznaniach świadków i ich domniemaniach.

W oparciu o te zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi zakwestionowano prawidłowość ustaleń faktycznych, na których oparto zaskarżoną decyzję, a dotyczących: wieku usuniętych krzewów i powierzchni, jaką zajmowały, związku osoby dokonującej usunięcia ze stroną skarżącą (nie ustalono kim była ta osoba, a więc nie można przyjąć, iż był to pracownik skarżącej spółki). Powołano się również na art. 120 kodeksu pracy, który określa zakres odpowiedzialności pracodawcy za działania pracownika i który - zdaniem skarżącego - wyłącza jego odpowiedzialność za działania wykraczające poza wyznaczonymi obowiązkami pracowniczymi. Wreszcie wskazano, że w protokołach z dnia 6 listopada 2009 r. i 10 grudnia 2009 r. nie wymienia się strony postępowania pod nazwą Fabryka Naczyń Emaliowanych "[...]" S.A. w O. , a w miejscowości tej istnieje także firma [...]" S.A., która używa skróconej nazwy "[...]". Wbrew stanowisku Kolegium uzasadnia to wątpliwości co do tożsamości podmiotu będącego stroną postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący podniósł także, iż usunięte krzewy zagrażały bezpieczeństwu mienia i ludzi, bowiem obok wejścia do biurowca znajdował się bankomat.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi [...] Fabryki Naczyń Emaliowanych "[...]" S.A. w O. podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 5.07.2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Wbrew zarzutom skarżącego organy obu instancji zebrały pełny materiał dowodowy i prawidłowo go oceniły ustalając, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do obciążenia skarżącej spółki karą administracyjną za wycięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia.

Przesłanką wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody jest usunięcie bez wymaganego prawem zezwolenia drzew lub krzewów. Zezwolenia takiego wymagają rośliny powyżej określonego wieku, określonego w art. 83 ust. 6 pkt 4 (10 lat).

Organy obu instancji ustaliły wiek usuniętych krzewów na podstawie zeznań świadków, co jest dopuszczalne w świetle art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten stanowi bowiem: "Jeżeli ustalenie wielkości powierzchni zniszczonych lub usuniętych bez zezwolenia krzewów nie jest możliwe, z powodu usunięcia gałęzi i korzeni, wielkość tę przyjmuje się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego". Wbrew stanowisku skarżącego z zeznań świadków w sposób jednoznaczny wynika, że wycięte krzewy miały ponad 10 lat. Organy obu instancji szczegółowo przeanalizowały treść tych zeznań, nie przekraczając swobodnej oceny dowodów, nie ma więc potrzeby powtarzania tej analizy w uzasadnieniu Sądu. Ustalenie, że usunięcie przedmiotowych krzewów wymagało uzyskania pozwolenia jest więc prawidłowe.

Zarzut pominięcia dowodu z przesłuchania strony na tę i inne okoliczności nie może odnieść skutku. W myśl art. 86 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może przesłuchać stronę, jeśli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dowód z przesłuchania przeprowadza się więc po przeprowadzeniu pozostałych dowodów, kiedy ustali, że nie wystarczają one do poczynienia ustaleń faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła. Organy prowadzące postępowanie zgromadziły bogaty materiał dowodowy, przeprowadziły rozprawy administracyjne połączone z oględzinami, które utrwalono także w postaci materiału fotograficznego, przesłuchano świadków i zgromadzono dowody z dokumentów. Materiał ten był wystarczający by jednoznacznie ustalić stan faktyczny, a więc nie zachodziła przesłanka wymieniona w art. 86 k.p.a., która uzasadniałaby przesłuchanie strony.

W kwestii osoby, która dokonała usunięcia krzewów z terenu pozostającego w użytkowaniu wieczystym strony skarżącej należy wskazać, że ich usunięcie nastąpiło na zlecenie A.K. , który jest pracownikiem skarżącej spółki, co stanowi wystarczającą przesłankę do obciążenia jej karą administracyjną za usunięcie krzewów bez pozwolenia. Sąd w całości podziela stanowisko przedstawione przez Kolegium, a zwłaszcza pogląd wyrażony w cytowanym przez nie orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto jak wynika z pisma noszącego datę 23 listopada 2009 r. (k. [...] akt administracyjnych) decyzję o usunięciu dwóch cisów na działce nr 2 w O. podjął zarząd [...]" w O. Pismo to zostało podpisane przez dwóch prokurentów skarżącej spółki. Czyni to bezzasadnym zarzut odnośnie tożsamości skarżącej ze spółką "[...]", wymienioną w protokołach z 2009 r.

Wysokość wymierzonej kary została obliczona prawidłowo, przy czym w zaskarżonej decyzji szczegółowo opisano sposób jej wyliczenia. w skardze zarzucono, że wyliczenie to nie jest poprawne, jednakże nie wskazano na czym ewentualny błąd mógłby polegać. Sąd dokonując kontroli decyzji w tym zakresie nie dopatrzył się żadnych wadliwości.

W sprawie nie zachodziły także żadne przesłanki, które pozwalałyby na usunięcie przedmiotowych krzewów bez pozwolenia. Twierdzenia zawarte w skardze, iż "usunięte krzewy zagrażały bezpieczeństwu mienia i ludzi" są po pierwsze gołosłowne, a po drugie nawet zaistnienie takiej sytuacji nie zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie krzewów.

Reasumując należy stwierdzić, że zarzuty skargi okazały się bezzasadne, bowiem organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne oraz właściwie zastosowało przepisy prawa materialnego. Z tego względu skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami).