Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 226/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-06-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2004r. - p o s t a n a w i a - 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z połowy kosztów sądowych, 2. w pozostałym zakresie wniosek o prawo pomocy oddalić


UZASADNIENIE

Na wstępie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdza z urzędu, iż skarżący wniósł łącznie 9 skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od stycznia do września 2004r. Skargi te zostały zarejestrowane pod sygnaturami I SA/Rz od numeru 225/09 do numeru 233/09. Łącznie tytułem wpisów we wskazanych sprawach skarżący ma do uiszczenia 14.142zł.

We wszystkich sprawach skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 7 kwietnia 2009r. podał, iż nie ma możliwości uiszczenia kosztów sądowych ponieważ uzyskuje niewielkie dochody z tytułu prac dorywczych w wysokości 200zł miesięcznie. W 2008r. osiągnął dochód w wysokości 2.950zł.

Pismem z dnia 14 kwietnia 2009r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, iż mieszka w mieszkaniu stanowiącym własność jego babci C. M., które to mieszkanie zostało mu użyczone wraz z wyposażeniem. Babcia pokrywa wszelkie koszty związane z jego codziennym utrzymaniem. Skarżący oświadczył także, iż nie posiada żadnych rachunków bankowych oraz cennych przedmiotów i oszczędności. Nie korzysta z pomocy osób trzecich, nie otrzymuje zasiłków i zapomóg. Od dnia 22 kwietnia 2009r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie posiada prawa do zasiłku.

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 5 maja 2009r. sygn. akt I SA/Rz 226/09, odmówił W. M. przyznania prawa pomocy.

Skarżący, kwestionując zasadność wydanego postanowienia, wniósł sprzeciw w którym podkreślił, iż w jego ocenie wykazał, iż nie ma możliwości uiszczenia ciążących na nim kosztów sądowych. Dodał, iż cały czas poszukuje pracy i między innymi w tym celu podnosi swoje kwalifikacje zawodowe uczęszczając na kurs prawa jazdy kategoria CE (samochód ciężarowy z przyczepą). Podał także, iż nie korzysta z pomocy społecznej, gdyż zdaje sobie sprawę, iż jest wiele osób, które potrzebują tej pomocy bardziej niż on. Wskazał, iż babcia pokrywa jego koszty utrzymania z emerytury w wysokości 2.363zł. miesięcznie.

Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.) - wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia, przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - następuje, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy, która ma charakter wyjątkowy i nie może być nadużywana, jest także zapewnienie stronie prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnia stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, w sytuacji gdy znajduje się ona w ciężkich warunkach materialnych. Główną zatem przesłanką decydującą o przyznaniu stronie prawa pomocy jest jej stan majątkowy, w tym osiągane dochody.

Analizując zasadność wniosku, na wstępie należy zaznaczyć, że udzielenie stronie prawa pomocy ( chociażby w postaci zwolnienia od kosztów sądowych) w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wnioskujący powinien przy tym wykazać, że nie jest w stanie rzeczywiście ponieść jakichkolwiek kosztów lub też nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla siebie i rodziny.

Istotne jest przy tym, nie tylko to czy wnioskodawca posiada środki na sfinansowanie koniecznych kosztów związanych z wniesioną skargą do sądu, ale też z jakiego powodu takich środków nie posiada. W szczególności, oceniając możliwości finansowe strony wnioskującej o zwolnienie od kosztów, uprawnionym jest badanie całości dochodów i wydatków wnioskodawcy i osób najbliższych - nawet jeżeli formalnie osoby te posiadają odrębne majątki. Powyższe wynika z treści art. 246 p.p.s.a., który odwołuje się m.in. do wydatków koniecznych na utrzymanie "rodziny", a więc skoro przy badaniu możliwości płatniczych wnioskodawcy bierze się pod uwagę wydatki "rodziny", to dla równowagi należy badać również dochody tejże "rodziny", rozumianej w szczególności jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym czy też osoby najbliższe. Powyższe założenie związane jest również z faktem, że w przekonaniu Sądu, wnioskodawca w pierwszym rzędzie powinien bowiem własnym staraniem lub przy pomocy osób najbliższych pozyskać środki niezbędne na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Wykazanie przez wnioskodawcę, że z uwagi na poziom dochodów i wydatków osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym lub też z uwagi na szczególne okoliczności (np. konflikty rodzinne) uzyskanie takiej pomocy nie jest możliwe - może stanowić przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż pomoc świadczona na rzecz skarżącego przez jego babcię (użyczenie mieszkania oraz pokrywanie kosztów utrzymania) przy uwzględnieniu wysokości dochodów uzyskiwanych przez babcię skarżącego w wysokości 2.363zł pozwala na uznanie, iż wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania i dlatego, w celu zachowania prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie z połowy kosztów sądowych.

W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że zasługuje na dofinansowanie z budżetu państwa w zakresie całkowitym, w szczególności z uwagi na możliwości zarobkowe którymi dysponuje. Wiek skarżącego (26 lat) oraz jego przygotowanie do wykonywania zawodu kierowcy w połączeniu z zakresem pomocy świadczonej mu przez najbliższych pozwala na uznanie, iż jest on w stanie w części partycypować w kosztach sądowych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.