Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 462/01
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2002-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Powołane przepisy: article: art. 50
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 230
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
Teza: Art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ zawiera elementy dwóch norm, których zakres normowania zachodzi na siebie jedynie częściowo. W ust. 1 sformułowany jest skierowany do właściciela gruntów generalny zakaz dokonywania zmian stanu wody na gruncie, jeżeli stan ten istnieje od lat pięciu oraz jeżeli zmiana mogłaby szkodliwie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie. Nie oznacza to jednak, że ten fragment przepisu stanowi podstawę zrekonstruowania a contrario uprawnienia dla właściciela gruntu do dokonywania szkodliwie oddziałujących na nieruchomości sąsiednie zmian w stanie wody istniejącym krócej niż pięć lat. W ust. 2 zawarta jest natomiast norma określająca skutki zmian już dokonanych, przy czym brak jest wskazania, że idzie jedynie o zmiany w stanie wody istniejącym od pięciu lat. Jest to zatem rodzaj normy kompetencyjnej, określającej upoważnienie organu administracyjnego do nakazania właścicielowi gruntu przedsiębrania określonych działań lub wykonania określonych urządzeń czy też zapłaty odszkodowania, niezależnie od okresu istnienia stanu wody na gruncie. Wystarcza, jeżeli zostanie spełniony jeden z warunków zastosowania powyższych konsekwencji - szkodliwy wpływ na nieruchomości sąsiednie lub szkodliwy wpływ na gospodarkę wodną.

TEZY

Art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ zawiera elementy dwóch norm, których zakres normowania zachodzi na siebie jedynie częściowo. W ust. 1 sformułowany jest skierowany do właściciela gruntów generalny zakaz dokonywania zmian stanu wody na gruncie, jeżeli stan ten istnieje od lat pięciu oraz jeżeli zmiana mogłaby szkodliwie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie. Nie oznacza to jednak, że ten fragment przepisu stanowi podstawę zrekonstruowania a contrario uprawnienia dla właściciela gruntu do dokonywania szkodliwie oddziałujących na nieruchomości sąsiednie zmian w stanie wody istniejącym krócej niż pięć lat. W ust. 2 zawarta jest natomiast norma określająca skutki zmian już dokonanych, przy czym brak jest wskazania, że idzie jedynie o zmiany w stanie wody istniejącym od pięciu lat. Jest to zatem rodzaj normy kompetencyjnej, określającej upoważnienie organu administracyjnego do nakazania właścicielowi gruntu przedsiębrania określonych działań lub wykonania określonych urządzeń czy też zapłaty odszkodowania, niezależnie od okresu istnienia stanu wody na gruncie. Wystarcza, jeżeli zostanie spełniony jeden z warunków zastosowania powyższych konsekwencji - szkodliwy wpływ na nieruchomości sąsiednie lub szkodliwy wpływ na gospodarkę wodną.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 18 stycznia 2001 r.,(...) w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych na gruncie - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy J.-L. decyzją z dnia 17 grudnia 2000 r. (...) zobowiązał Stanisława M., właściciela działki nr ewid. 2418/4 i 3138/7 położonej w J.-L. przy ul. O.-W. do wstrzymania w trybie natychmiastowym dalszego dowozu gruntu i formowania nasypu na ww. działkach oraz uzyskania pozwolenia na budowę i wykonania muru oporowego w celu zabezpieczenia przed osuwaniem się mas ziemnych ze swojej działki na działki sąsiedzkie /nr ewid. 2507/5, 2418/3. 3133/6/. Decyzja została wydana po ustaleniu, na podstawie oględzin z dnia 5 czerwca 2009 r. oraz oświadczeń właścicieli, występowania na działkach Stanisława M. mas ziemnych nasypowych, których rzędne przewyższają rzędne terenu poza obrysem działki o ok. 90 cm co powoduje wysiąkanie wód opadowych z nasypu i tworzenie się zastoin w nieodpływowej niecce na działce sąsiedniej oraz osuwanie się gruntu nasypowego na działki sąsiedzkie. Podstawą prawną był przepis art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./

Odwołania od decyzji złożyli Tadeusz P. oraz Stanisław M. Tadeusz P. w odwołaniu podniósł, iż decyzja powinna zobowiązywać nie do zaprzestania dowozu mas ziemnych lecz do wywozu mas ziemnych nawiezionych mimo deklaracji zapewniającej zaprzestanie tych działań.

Stanisław M. w odwołaniu od decyzji wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Wskazał, że przyczyną pojawienia się problemu wód opadowych była budowa ulicy O.-W., która ukierunkowała wodę opadową w kierunku jego działki w wyniku podniesienia poziomu jezdni o ok. 120 cm w stosunku do stanu poprzedniego. Jego działania są wynikiem tych zmian oraz zabezpieczeniem się przed dalszymi planowanymi zmianami podwyższającymi poziom istniejących nawierzchni drogowych. Aktualnie spływ wód opadowych skierowany został na ulicę O.-W. i nie zagraża działkom sąsiednim. Wykonanie nakazu naraziłoby go na duże koszty a i tak nie dałoby to pożądanego efektu do czasu opracowania sposobu odprowadzania wód z całego Osiedla. Powołuje się ponadto na pismo Burmistrza Miasta i gminy J.-L. z dnia 2 sierpnia 2000 r. w którym poinformowano go, że zmiany stanu wody na gruncie istniejącym krócej niż 5 lat nie rodzi skutków administracyjnoprawnych, które przy wydawaniu decyzji nie było brane pod uwagę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 stycznia 2001 r., w decyzji z dnia 18 stycznia 2001 r. (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się na treść art. 50 ust. 1 Prawa wodnego, wskazującą na zakaz zmiany przez właściciela stanu wody na gruncie istniejącego co najmniej od 5 lat, jeżeli taka zmiana mogłaby szkodliwie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie. Kolegium przyjęło, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, że pięcioletni okres nie ogranicza kompetencji burmistrza do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia go- do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Strony potwierdziły stan ustalony przez organ pierwszej instancji. Potwierdził się także fakt nawożenia mas ziemnych po zobowiązaniu Stanisława M. do zaprzestania tych czynności oraz fakt niewykonania muru, do czego także Stanisław M. się zobowiązał.

Stanisław M. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosi o uchylenie decyzji Kolegium oraz o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuca zaskarżonej decyzji brak wyjaśnienia istotnych aspektów sprawy, a zwłaszcza kwestii, jaka powinna być rzędna przylegających do jego działki ulic O.-W. i 11 L. oraz wskazanego przez niego w odwołaniu negatywnego wpływu budowy ulic i podwyższenia nawierzchni drogowych. Przerzuca to na skarżącego koszty likwidacji skutków prac drogowych prowadzonych przez Gminę. Wskazuje także na różnicę w piśmie Burmistrza i treści decyzji co do skutków zmian w stanie wody na gruncie istniejącym w okresie krótszym niż pięć lat oraz na koszty wykonania nałożonych obowiązków.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w decyzji i jej uzasadnieniu oraz wskazując dodatkowo na nieskuteczność wszelkich prób ugodowego załatwienia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W sprawie nie jest kwestionowany fakt uformowania nasypu na działkach skarżącego, wynikającego z nawiezienia ziemi. Zostało to ustalone w toku oględzin, w trakcie których skarżący zobowiązał się do zaprzestania tej działalności. Nie jest także kwestionowany fakt, że skarżący w dalszym ciągu dowoził ziemie oraz fakt, że nasyp, przewyższający poziom działek przylegających o ok. 90 cm powoduje wysiąkanie wód opadowych z nasypu i tworzenie się zastoin w nieodpływowej niecce na działce sąsiedniej oraz osuwanie się gruntu nasypowego na sąsiednie działki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji utrzymało w mocy dokonaną przez organ pierwszej instancji kwalifikację tych czynności jako dokonanie zmiany przez właściciela stanu wody na gruncie, określane skutki tych zmian jako szkodliwe oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie. Zastosowało jako podstawę swojej decyzji art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./, z którego wynika zakaz takiej zmiany.

Na podstawie ust. 2 tego przepisu nakazano skarżącemu natychmiastowe przerwanie dowożenia ziemi oraz wykonanie muru zabezpieczającego przed osuwaniem się gruntu i tworzeniem się zastoin wodnych.

Art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ zawiera elementy dwóch norm. których zakres normowania zachodzi na siebie jedynie częściowo. W ust. 1 sformułowany jest skierowany do właściciela gruntów generalny zakaz dokonywania zmian stanu wody na gruncie jeżeli stan ten istnieje od lat pięciu oraz jeżeli zmiana mogłaby szkodliwie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie. Nie oznacza to jednak, że z przepis ten stanowi podstawę zrekonstruowania a contrario uprawnienia dla właściciela gruntu do dokonywania szkodliwie oddziałujących na nieruchomości sąsiednie zmian w stanie wody istniejącym krócej niż pięć lat. W ust. 2 zawarta jest natomiast norma określająca skutki zmian już dokonanych, przy czym brak jest wskazania, że idzie jedynie o zmiany w stanie wody istniejącym od pięciu lat. Jest to zatem rodzaj normy kompetencyjnej, określającej upoważnienie organu administracyjnego do nakazania właścicielowi gruntu przedsiębrania określonych działań lub wykonania określonych urządzeń czy też zapłaty odszkodowania. Okres istnienia stanu wody na gruncie nie ma znaczenia, jeżeli zostanie spełniony jeden z warunków zastosowania, powyższych konsekwencji - szkodliwy wpływ na nieruchomości sąsiednie lub szkodliwy wpływ na gospodarkę wodna.

Powyższa interpretacja - znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, którego wyrok z dnia 12 lipca 2000 r. /III RN 2/00 - OSNAPU 2001 nr 9 poz. 291/ określił przewidziany w art. 50 ust. 2 ustawy obowiązek organu niezależnie od upływu czasu, w którym istnieje stan wody oraz czasu, w którym ugruntowały się skutki zmienionego przez działania właściciela stanu wody.

Zarzuty skargi wskazują na przyczynę zmiany stanu wody dokonanej przez skarżącego, upatrując jej w dokonanej przez gminę budowie ulicy i związanym z nią podwyższeniem nawierzchni drogowych. Przepisy cytowanej ustawy nie wskazują na to. aby przyczyna zakazanych działań mogła mieć wpływ na treść decyzji.

Przepis ustawy Prawo wodne, znajdujący zastosowanie w zaskarżonej decyzji, wskazuje na obowiązek właścicieli dokonania wymienionych robót na warunkach określonych w decyzji. Nie mogą stać temu na przeszkodzie koszty ich wykonania.

W świetle powyższego, Sąd korzystając z przyznanej kompetencji do kontroli zgodności decyzji administracyjnej z prawem /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, na podstawie art. 27 ust. 1 tej ustawy, orzeka jak w sentencji.