Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 333/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 92a ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Protokolant Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2021 r. (nr WITD.DI.0152.XI1317/8/21/Z) Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. C. (dalej jako "strona" lub "skarżący") na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.:Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.t.d.", karę pieniężną w łącznej wysokości 2 500 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa.

Stwierdzone przez organ pierwszej instancji naruszenia prawa objęły:

-określone pod l.p. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy u.t.d. naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (za co wymierzono karę 1 000 zł);

- określone pod l.p. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy u.t.d. naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisk kierowcy (za co wymierzono karę 1 000 zł);

- określone pod l.p. 4.4. załącznika nr 4 do ustawy u.t.d. naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów (za co wymierzono karę 500 zł).

Opisane naruszenia stwierdzono w oparciu o protokół nr [...] z dnia 17 grudnia 2020 r. dotyczący poprowadzonej w tym dniu przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego przez kontroli drogowej, do której na drodze ekspresowej [...] zatrzymano pojazd ciężarowy marki Mercedes Benz o nr rej. [...] którym kierował K. P. Zgodnie z wyjaśnieniami kierowcy oraz okazanymi do kontroli dokumentami w momencie kontroli realizowany był krajowy przewóz drogowy rzeczy na trasie z miejscowości K. do miejscowości P. Kierowca realizował operację transportową na podstawie okazanego do kontroli wypisu nr 1 zaświadczenia nr [...] na wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne wystawione przedsiębiorcy M. C. z siedzibą pod adresem w P. przy ul. [...]. W czasie kontroli poddano weryfikacji w CEPiK posiadane przez kierującego uprawnienia. Zgodnie z danymi zawartymi w tej bazie kierujący pojazdem na dzień kontroli posiadał uprawnienia jednie dla pojazdów kategorii B. Na prośbę kontrolującego okazał także dokument prawa jazdy, w którym także nie stwierdzono wpisu kategorii C1 lub C. Kierowca nie wniósł uwag do czynności kontrolnych.

M. C. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania.

Strona zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 92c ustawy u.t.d. W tym zakresie M. C. oświadczył, że nie mógł przewidzieć, że osoba nieuprawniona, to jest R. Z. wykorzysta pod jego nieobecność i bez jego zgody pojazd i wykona przewóz z kierowcą nieposiadającym wymaganych prawem zezwoleń. Zdaniem strony, organ dokonał rozszerzającej interpretacji wskazanego przepisu, ponieważ wszyscy pracownicy wiedzieli, że nie wolno dokonywać przewozu. Strona upatrywała wadliwości postępowania także w tym, że pomimo złożonego przez nią wniosku R. Z. nie został przesłuchany w charakterze świadka, a nie był osobą związaną z przedsiębiorcą żadną umową.

Decyzją z dnia 7 grudnia 2021 r. (nr BP.501.845.2021.1284.GD11.143971) Główny Inspektor Transportu Drogowego nie znajdując postaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako prawidłową.

W uzasadnieniu decyzji, w pierwszej kolejności wskazano, że treść art. 92a ust. 2, 4 i 8 u.t.d. wraz z załącznikiem nr 4 do tej ustawy określa wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym w sposób sztywny. Organ nie ma zatem możliwości miarkowania kar pieniężnych, w związku z czym w sprawie nie ma zastosowania regulacja z art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako "k.p.a." Wskazano, że w sprawie nie znajduje także zastosowania art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie przez ustawę w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Organ wyjaśnił zatem, że przedmiotowe postępowanie toczyło się wobec M. C. na podstawie cytowanego art. 92a ust. 2 u.t.d., Zgodnie zaś z art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa we wskazanym powyżej ust. 2, a także wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa zaś załącznik nr 4 do ustawy.

Odnosząc się do przeprowadzonej w sprawie w dniu 17 grudnia 2020 r. kontroli, organ odwoławczy wskazał, ze na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że kierowca K. P. okazał do kontroli m.in. prawo jazdy, wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy na potrzeby własne wydanego przedsiębiorcy M. C. a także fakturę VAT z dnia 17 grudnia 2020 r. Z okazanej faktury wynikało, że nabywcą przewożonego towaru był "M. C. [...]". Jednocześnie kierowca nie okazał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W toku kontroli kierowca został przesłuchany w charakterze świadka i zeznał m.in. że pracuje w przedsiębiorstwie M. C. i przejazd wykonywał dla firmy M. C.. Ponadto, kierowca zeznał, że wykonanie przewozu zlecił mu R. Z., który od stycznia będzie przejmował przedsiębiorstwo strony.

Przywołując treść art. 39a ust. 1 pkt 3 pkt i pkt 4, art. 39f ust. 1 i 2, 39j ust. 1-3 oraz 39k ust. 1 i 2, organ wskazał na wynikające z tej ustawy obowiązki posiadania orzeczeń o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych po stronie osoby zatrudnianej jako kierowca stwierdzonych w toku stosownych badań oraz obowiązek posiadania przez kierowcę wpisu do polskiego krajowego prawa jazdy, potwierdzający spełnienie wymagań, o których mowa w art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 oraz odpowiednio pkt 5 lub 6 (ust. 1). Zasady dokonywania wpisu, o którym mowa w ust. 1, określa art. 15 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (ust. 2). Jednocześnie wskazano, że stosownie do art. 391 ust. 1 u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest w związku z tym obowiązany także do kierowania na badania lekarskie i psychologiczne, opłacania ich, przechowywania wydanych w związku z badaniami orzeczeń, a także przechowywania świadectw kwalifikacji zawodowej, prowadzenia dokumentacji dotyczącej badań lekarskich i psychologicznych. Jako kierowca może być zatem zatrudniona tylko osoba, która legitymuje się stosownymi orzeczeniami lekarskim i psychologicznym oraz posiada adekwatne uprawnienia do kierowania pojazdami, określone w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Konsekwencją powyższego jest lp. 4.2 oraz lp. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, które wskazują na konieczność nałożenia kar pieniężnych zarówno za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, jak i za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Pod l.p. 4.4. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym sankcjonowane jest zaś wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów.

W ocenie organu odwoławczego wszystkie wskazane naruszenia zostały stwierdzone w toku przeprowadzonej w dniu 17 grudnia 2020 r. kontroli przewozu.

Odnosząc się do twierdzeń strony wskazano, że M. C. złożył wyjaśnienia, wskazując przede wszystkim na zmiany w zatrudnieniu pracowników w związku z pandemią, konieczny wyjazd pracownika K. P. w celu dostarczenia cementu z miejscowości K. do miejscowości P. Wskazał on, ze kierowca z uwagi na okres pandemii i zmiany organizacyjne w firmie nie posiadał uprawnienia dla kategorii C1, C. Ponadto M. C. zaznaczył, ze nigdy nie wyrażał zgody na przedmiotowy przewóz oraz że niegodnie z jego wolą dokonał tego R. Z.

W przedmiotowej sprawie z zebranego materiału dowodowego, w tym protokołu kontroli oraz okazanych dokumentów, zdaniem organu odwoławczego, jednoznacznie wynikało jednak, że kierowca K. P. nie okazał do kontroli ważnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego potwierdzającego brak przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W toku postępowania M. C. też nie przedstawił dowodów wskazujących na posiadanie przez kierowcę w dniu kontroli ważnych badań lekarskich i psychologicznych. Dodatkowo kierowca okazał do kontroli prawo jazdy nr [...]. Na podstawie informacji zawartych w protokole kontroli, danych z CEPiK oraz z okazanego prawa jazdy organ odwoławczy ustalił, że kierowca K. P. posiadał zatem jedynie prawo jazdy w kategorii B i nie posiadał wpisu dla kategorii prawa jazdy C1 lub C. Natomiast poddany kontroli drogowej samochód ciężarowy marki Mercedes Benz o nr rej. [...] o dmc 4600 kg wymagał do jego prowadzenia C lub C1 - uwzględniając treść art. 6 ust. 1 pkt 7) i pkt 8 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.:Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.).

Wobec powyższych ustaleń faktycznych, organ odwoławczy uznał, że nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2 500 zł za naruszenia wskazane pod lp. 4.2., 4.3, i 4.4. załącznika nr 4 do ustawy u.t.d. było w pełni uzasadnione zabranym w sprawie materiałem dowodowym oraz przepisami prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał je za niezasadne, stwierdzając, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało rozprowadzone w sposób prawidłowy, w tym w szczególności, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wykonawcę przedmiotowego przewozu i w konsekwencji stronę niniejszego postępowania.

W tym zakresie wskazano, że kierowca okazał do kontroli m.in. fakturę z dnia 17 grudnia 2020 r. na zakup cementu, z której wynika, że nabywcą towaru był przedsiębiorca M. C., a także wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wydany ww. przedsiębiorcy. Co więcej, kierowca zeznał, że pracuje w przedsiębiorstwie M. C. i przejazd wykonywał dla M. C. Poza tym, z danych z CEPIK wynika, że właścicielem pojazdu poddanego kontroli był M. C..

Z drugiej strony organ zaznaczył, że twierdzenia M. C. dotyczące wykorzystania pojazdu bez jego zgody i wykonania nim przewozu nie zostały poparte dowodami. Kierowca zeznał, że wykonanie przewozu zlecił mu R. Z., który od stycznia będzie przejmował przedsiębiorstwo strony. Jednak powyższe nie zostało potwierdzone. Kierowca wskazał równocześnie, że wykonywał przejazd dla strony. Wskazano tym samym, że podnoszone przez stronę argumenty nie są wiarygodne, bo nie był to przewóz prywatny kierowcy, lecz przewóz w ramach działalności gospodarczej strony. Kierowca nie miał żadnego interesu w tym, aby taki przewóz wykonać wbrew woli M. C..

Organ odwoławczy ocenił też końcowo, że wbrew stanowisku strony zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c ustawy u.t.d. Ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa bowiem na przedsiębiorcy, który musi wykazać, a nie tylko wskazać, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. W orzecznictwie zasadnie przyjmuje się przy tym, że jest rzeczą oczywistą, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca. Stąd też ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, przewidziane w przepisach prawa, do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne.

Na tym tle, organ odwoławczy ocenił, że do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym doszło w wyniku działań M. C., ponieważ kierowca wykonujący przewóz drogowy nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów. Gdyby zatem M. C. przestrzegał obowiązujących regulacji prawnych, to do naruszenia by nie doszło.

M. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego w przedmiocie nałożenia kary, tak na skutek błędnej wykładni przepisów prawa art. 92 ust 1 u.t.d., a także naruszenia art.92 a ust. 1 w związku z art. 92 b i art. 92 c tej ustawy, wobec zaniechania przez organ odwoławczy oraz organ I instancji wnioskowanego przez skarżącego przesłuchania w charakterze świadka R. Z.. W ocenie skarżącego, organ odwoławczy wyraźnie jednostronnie i w sposób podstępny pominął ten istotny dowód w sprawie, to jest, że "kierowca został zastraszony co do wykonania przewozu, bo ten potencjalny świadek uważał siebie bezprawnie za zarządzającego i jego reakcja by wymusić działanie kierowcy, bez zgody właściciela, którym jest skarżący".

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przede wszystkim z tego powodu, że w sprawie zaniechano wykonania koniecznej w ocenie skarżącego "procedury przesłuchania świadka R. Z., który zarządził ten przewóz bez zgody właściciela i wykorzystał lojalność kierowcy i jego oddanie firmie nie analizując konsekwencji swojego postępowania". Skarżący stwierdził, że R. Z. w podstępny sposób wykorzystał odpowiedzialność właściciela firmy i nie współpracuje już z firmą za swoje nadużycia. Skarżący wskazał, że z tego powodu, że R. Z. bezprawnie wpłynął na kierowcę K. P., złożono zawiadomienie do Prokuratury.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów, stwierdził, że wydana decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jednoznacznie wskazuje, że przewóz był wykonywany przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz nie posiadał, niezbędnego do kierowania pojazdem – samochodem ciężarowym kategorii N2 o dopuszczalnej ładowności 2 160 kg i masie własnej 2 440 kg, ważnego prawa jazdy kategorii C1 lub C.

Organ w zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowych ustaleń w tym zakresie. Organ właściwie zastosował do ustalonego stanu faktycznego przepisy obowiązującego prawa – art. 92 a ust. 2 u.t.d, zgodnie z którym zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie.

Zgodnie z art. 92 a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. Organ prawidłowo w podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał Załącznik nr 4 do ustawy lp 4.2, 4.3.i 4.4.przewidujące w przypadku gdy kierowca nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy karę w wysokości 1 000 zł, w przypadku kierowca nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy karę w wysokości 1 000 zł i w przypadku gdy kierowca nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów karę w wysokości 500 zł.

Karę zasadnie wymierzono skarżącemu, jako przedsiębiorcy zajmującemu się działalnością transportową i zarządzającemu transportem w tym przedsiębiorstwie.

Definicja osoby zarządzającej transportem została zawarta w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, s. 51 ze zm.). Przepis art. 2 pkt 5 tego rozporządzenia stanowi, że "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Przedstawione unormowania zawierają definicję legalną osoby pełniącej funkcję osoby zarządzającej transportem oraz nakładają na przedsiębiorcę obowiązek wyznaczenia takiej osoby, o ile sam przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie pełni tej funkcji. Skarżący prowadzący działalność przewozową jako osoba fizyczna, nie wyznaczył innej osoby do zarzadzania transportem, w związku z czym, to on w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzał operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa. Wskazać należy, że wprowadzenie funkcji osoby zarządzającej transportem jest wyrazem troski prawodawcy o należyte wykonywanie czynności w zakresie organizacji i zapewnienia bezpieczeństwa transportu drogowego w zakresie przewozu rzeczy i osób. Prawodawca wymaga więc, by osoba ta posiadała dobrą reputację, odpowiednią wiedzę, w celu zapewnienia właściwej realizacji obowiązujących przewoźników wymogów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1171/19).

Skarżący, jako profesjonalny przedsiębiorca, zarządzający operacjami transportowymi w jego przedsiębiorstwie, powinien czuwać nad tym, by przewozy odbywały się zgodnie z prawem, przez kierowców posiadających prawo jazdy odpowiednej dla danego pojazdu kategorii oraz ważne badania lekarskie i psychologiczne, potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Niezrealizowanie tych obowiązków rodzi jego odpowiedzialność za zaistniałe naruszenia.

Decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku do u.t.d.(por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 400/20).

Skarżący nie kwestionował prawidłowości ustaleń organu co do zaistniałych naruszeń prawa i wysokości kar nałożonych za poszczególne naruszenia. Nie wskazywał także by wyznaczył inną osobę do zarządzania transportem w jego przedsiębiorstwie.

Skarżący wskazywał natomiast na zaistnienie w niniejszej sprawie podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Zarzucał, że organ nie przeprowadził w tym zakresie wystarczającego postępowania dowodowego, a w sprawie istniały okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność na podstawie art. 92b i 92c u.t.d.

Regulujące przesłanki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika przepisy u.t.d. stanowią:

Art. 92b. 1. Nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) Umowy AETR, d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

2. Przepis ust. 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2.

Art. 92c. 1. Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

1a. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2.

2. Przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.

Zwolnienie się osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie z odpowiedzialności administracyjnej za zaistniałe naruszenie możliwe jest jedynie w sytuacji wykazania wystąpienia wskazanych powyżej okoliczności. Wykazanie okoliczności, pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy (osoby zarządzającej transportem) za ujawnione naruszenia a tym samym uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciąża przedsiębiorcę (osobę zarządzającą transportem). Organ nie ma obowiązku z własnej inicjatywy poszukiwać tych okoliczności ani dowodów na ich poparcie.

Do uwolnienia się od odpowiedzialności wymagane jest udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4457/16). Instytucja wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy nie ma zastosowania nawet w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest to działanie wynikające z nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności, na które przewoźnik nie ma wpływu.

Wskazać należy, że do podstawowych obowiązków przedsiębiorcy należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców oraz pojazdami będącymi własnością przedsiębiorstwa. Konieczny jest jego stały nadzór nad przestrzeganiem obowiązujących przepisów prawa i ewentualne wdrożenie w tym zakresie stosownych rozwiązań. Skarżący nie wykazał, by zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy, uniemożliwiającą powstanie naruszeń. Skarżący winien kontrolować czy zatrudniani przez niego kierowcy posiadają aktualne wymagane przepisami prawa orzeczenia o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i prawo jazdy właściwej kategorii. Brak nadzoru z tym zakresie, świadczy o nieprawidłowościach w zarządzaniu przedsiębiorstwem transportowym skarżącego. Dodatkowo wskazać należy, że z zeznań kierującego pojazdem K. P. wynikało, że powiadamiał on skarżącego o braku prawa jazdy o kategorii C1 lub C (dowód - protokół z przesłuchania świadka k. 20 akt organu I instancji).

Z normy art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym nie będzie prowadzone, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Wskazane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanki zwalniające z odpowiedzialności odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por.m.in. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 716/10, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 1301/21).

Skarżący nie wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Skarżący zatrudniał wykonującego przewóz K. P. na podstawie umowy o pracę. K. P. zeznał, że był zatrudniony na stanowisku administratora, wykonującego prace fizyczne związane z utrzymaniem budynków w firmie. K. P. nie wykonywał w dniu 17 grudnia 2020 r. przewozu po raz pierwszy, zdarzało się już wcześniej, że realizował on przewozy na terenie P. (dowód - protokół z przesłuchania świadka k. 20 akt organu I instancji). Powierzanie realizacji przewozów osobie, która nie posiadała wymaganych uprawnień – prawa jazdy właściwej dla pojazdu kategorii oraz orzeczeń o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, stanowi naruszenie prawa. Naruszenie to nie może być uznane za naruszenie, na które przedsiębiorca nie miał wpływu i które nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł on przewidzieć.

Skarżący w toku postępowania przed organem I instancji pisemnie wyjaśnił, że w okresie pandemii część pracowników zakończyła z nim współpracę. Konieczny był wyjazd aktualnego pracownika K. P. w celu dostarczenia transportem drogowym ładunku (cementu) z miejscowości K. do miejscowości P. Kierowca nie miała uprawnień kategorii C1, C, ale wynikało to z trudności w pozyskaniu z rynku pracy takiej osoby i okresu pandemii, nie był to dobry czas na zatrudnianie nowych pracowników, którzy mogli okazać się nosicielami wirusa Covid-19 (dowód - pismo z dnia 19 marca 2021 r. k. 37, 38 akt administracyjnych organu I instancji). W piśmie z dnia 9 kwietnia 2021 r. skarżący zmienił swoje stanowisko, wskazując, że nie wyrażał zgody na dokonanie przewozu, do którego doszło na polecenie R. Z. (dowód - pismo z dnia 19 marca 2021 r. k. 41 akt administracyjnych organu I instancji). Okoliczność wydania zlecenia przewozu przez R. Z. potwierdzają zeznania K. P. Wskazał on, że wykonywał przewóz dla przedsiębiorstwa skarżącego, a polecenie przewozu wydał R. Z., który od stycznia miał przejąć firmę skarżącego (dowód - protokół z przesłuchania świadka k. 20 akt organu I instancji).

Okoliczność ta nie uzasadniała uznania, że w sprawie zaistniała sytuacja, w której skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Skarżący, jako osoba prowadząca przedsiębiorstwo przewozowe nie mógł akceptować sytuacji, w której w jego przedsiębiorstwie pojawiła się osoba, przez niego niezatrudniona i niesprawująca funkcji zarządzającego transportem, która wydała polecenie pracownikowi skarżącego, a pracownik polecenie to wykonał. Zaznaczyć przy tym należy, że R. Z. nie był osobą obcą, która zmusiła pracownika skarżącego, by wykonał przewóz, wbrew woli skarżącego, lecz osobą skarżącemu znaną, z którą prowadził on negocjacje handlowe.

Przede wszystkim podkreślić należy, że reprezentowane obecnie przez skarżącego stanowisko, jest sprzeczne z wyjaśnieniami samego skarżącego złożonymi w toku postępowania administracyjnego. Skarżący stwierdził wówczas, że wykonanie przez K. P. transportu cementu z K. do P. było konieczne, a transportu tego nie mógł wykonać żaden inny pracownik, posiadający uprawnienia. Wskazuje to nie tylko na wiedzę skarżącego o tym transporcie, lecz również zaakceptowanie realizacji przewozu. Akceptacja transportu przez skarżącego świadczy o istnieniu jego odpowiedzialności za zaistniałe naruszenie i braku podstaw do zwolnienia się z tej odpowiedzialności.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w sytuacji gdyby skarżący o transporcie nie wiedział i go nie akceptował, taki stan świadczyłby o braku właściwego nadzoru nad przedsiębiorstwem transportowym. Pracownicy skarżącego winni wiedzieć, jakie osoby w przedsiębiorstwie są uprawnione do wydawania im wiążących poleceń.

Skarżący nie składał wniosku o dopuszczenie dowodu z przesłuchania R. Z. w charakterze świadka przed organem I instancji. Skarżący w odwołaniu zarzucał, że R. Z. nie został przez organ przesłuchany w charakterze świadka. Organ I instancji nie miał obowiązku podejmowania inicjatywy dowodowej w tym zakresie. Obowiązek złożenia wniosków dowodowych celem wykazania przesłanek egzoneracyjnych obciążał skarżącego. W sytuacji, gdy skarżący wniosku takiego nie złożył, brak było podstaw do zarzucania organowi I instancji, że dowód te nie został przeprowadzony.

Wniosek ten, jako złożony w odwołaniu, podlegał natomiast rozpoznaniu przez organ odwoławczy. Organ w uzasadnieniu decyzji nie ustosunkował się do tego wniosku. Naruszenie prawa procesowego w tym zakresie – art. 107 § 3 k.p.a., nie miało jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenia dowodu wymagają okoliczności, które nie zostały przez stronę przyznane. Skarżący zawnioskował o przeprowadzenie dowodu na okoliczności, co do których składał on wyjaśnienia. W sytuacji, gdy organ nie miał wątpliwości, co do wiarygodności tych wyjaśnień, przeprowadzenie dowodu było zbędne. Za przekonywujące uznać należy stanowisko, że późniejsza zmiana wyjaśnień przez skarżącego, polegająca na podaniu zupełnie innej wersji okoliczności zlecenia i wykonania przewozu, była podyktowana interesem skarżącego, który chciał uniknąć odpowiedzialności za zaistniałe naruszenia. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że ewentualne potwierdzenie przez zawnioskowanego świadka okoliczności samowolnego zlecenia przewozu pracownikowi skarżącego, nie prowadziłoby do uznania, że skarżący, jako podmiot prowadzący działalność transportową, nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł on przewidzieć. Zaistnienie takiej sytuacji wskazywałoby bowiem na brak właściwego nadzoru nad pracownikami i jednoznacznego określenia w przedsiębiorstwie osób wydających pracownikom polecenia. Pominięcie zawnioskowanego dowodu nie miało zatem wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Skarżący nie wykazał zaistnienia w niniejszej sprawie okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d bądź art. 92 b u.t.d.

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z przepisami prawa. Organy orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne. Organy dokonały ich prawidłowej subsumpcji do obowiązujących, mających w sprawie zastosowanie norm prawa materialnego, czemu dały wyraz uzasadnieniach wydanych decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.