Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 2991/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Odmówiono wyłączenia sędziego
Powołane przepisy: article: art. 22 § 1 i § 2, art. 19 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych o wyłączenia sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1927/19 w sprawie ze skarg K.G., Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Fundacji A. z siedzibą w W. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 29 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie czasowego ograniczenia przetwarzania danych osobowych postanawia: odmówić wyłączenia sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1927/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skarg K.G., Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Fundacji A. z siedzibą w W. uchylił postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 29 lipca 2019 r. w przedmiocie czasowego ograniczenia przetwarzania danych osobowych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Wnioskiem z 1 lutego 2023 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza powołując się na art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

W uzasadnieniu wniosku Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wskazał, że wyrokiem z 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 484/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Szefa Kancelarii Sejmu RP w części odmawiającej udostępnienia informacji publicznej w zakresie załączników do zgłoszeń kandydatów na członków Krajowej Rady Sądownictwa obejmujących wykazy sędziów popierających zgłoszenia. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 4282/18.

Następnie postanowieniem z 29 lipca 2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zobowiązał Kancelarię Sejmu do ograniczenia przetwarzania danych osobowych sędziów zawartych w wykazach sędziów popierających zgłoszenia kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa, przez nakazanie powstrzymania się od ich upubliczniania oraz udostępniania w jakiejkolwiek formie innym podmiotom do czasu wydania decyzji kończącej postępowanie w niniejszej sprawie. Wskazanym na wstępie wyrokiem z 24 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił to postanowienie.

W ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wyjaśnił, że sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz orzekał jako sędzia sprawozdawca w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2022 r. sygn. akt III OSK 2528/21, którym oddalono skargę kasacyjną Kancelarii Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 października 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 550/19 w sprawie ze skargi K.G. na bezczynność Kancelarii Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci załączników do zgłoszeń kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa, tj. wykazów obywateli popierających dane zgłoszenie i/lub wykazu sędziów popierających dane zgłoszenie. Ponadto Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zacytował wyrażone w uzasadnieniu powyższego wyroku stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wniosku Kancelarii Sejmu o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne sądowe w przedmiocie postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych 29 lipca 2019 r. oraz postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie sygn. sygn. akt K 21/19.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wyjaśnił, że cytowany wyrok jest związany z niniejszą sprawą. Przedmiotem jej była bowiem bezczynność Kancelarii Sejmu RP, będąca niejako wynikiem (następstwem) wydania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych postanowienia z 29 lipca 2019 r. w przedmiocie ograniczenia przetwarzania danych. Natomiast w wyroku z 16 listopada 2022 r. sygn. akt III OSK 2528/21 Naczelny Sąd Administracyjny dał wyraz stanowisku wobec postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, uznając, że jego funkcjonowanie w obrocie prawnym jest bez znaczenia dla orzeczenia o bezczynności Kancelarii Sejmu RP w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, która to informacja zawierała dane osobowe, a od których udostępnienia Kancelaria Sejmu RP miała się powstrzymywać na mocy kontrolowanego obecnie postanowienia. W ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, kwestionowanie wagi i skutków prawnych postanowienia z 29 lipca 2019 r. jest jednocześnie negowaniem porządku prawnego, tak krajowego, jak i europejskiego.

Zdaniem Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, wydaje się wysoce prawdopodobne, że takie stanowisko co do postanowienia z 29 lipca 2019 r. w przedmiocie ograniczenia przetwarzania danych, sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz będzie prezentował również w tej sprawie, co tym samym rodzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.

Ponadto Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wskazał na fragment uzasadnienia wyroku z 16 listopada 2022 r. sygn. akt III OSK 2528/21 odnoszące się do działalności Trybunału Konstytucyjnego, które w jego ocenie, nacechowane są wyraźnym osobistym emocjonalnym stosunkiem członków składu sędziowskiego, w tym sędziego sprawozdawcy, do Trybunału Konstytucyjnego. Prezentowana postawa wobec konstytucyjnego organu Państwa spotkała się z negatywnym odbiorem społecznym, co znalazło swój wyraz w materiałach prasowych. Ponadto, cytowane stwierdzenia odnoszące się do działalności Trybunału Konstytucyjnego, w którym to Sąd uzasadniał odmowę zawieszenia postępowania atakując Trybunał Konstytucyjny przy użyciu sformułowań bliskich językowi publicystyki, świadczą o pozamerytorycznym stosunku sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza do sprawy. Wątpliwe jest, czy taki pozamerytoryczny, subiektywny stosunek sędziego nie będzie prezentowany również w tej sprawie, powiązanej ze sprawą o sygn. akt III OSK 2528/21. Stwierdzenia te świadczą o emocjonalnym i nie w pełni merytorycznym stosunku do sprawy, a nawet o braku poszanowania godności sędziów Trybunału Konstytucyjnego i samego konstytucyjnego organu Państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I p.p.s.a. Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258).

Na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza natomiast sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, a wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak żeby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18, wskazując, że "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a." (zob. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22, LEX nr 3361996 i orzecznictwo tam wskazane).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności podniesione w tej sprawie przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie stanowią opisanych wyżej przesłanek wyłączenia sędziego. W szczególności tego rodzaju przesłanką nie jest orzekanie w sprawie pozostającej w związku ze sprawą, w której złożono wniosek o wyłączenie, z wyjątkiem przypadku, o którym stanowi art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., który nie miał jednak w tej sprawie zastosowania. Ponadto, przesłanką wyłączenia nie może być subiektywne przekonanie strony odnoszące do oceny prawnej (w tym formy, w jakiej została wyrażona), sformułowanej przez sędziego będącego autorem uzasadnienia wyroku w innej sprawie sądowoadministracyjnej.

Z tych względów i na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 19 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.