Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 264/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1, 3, art. 137.
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. O., J. M., S. O. i J. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 września 2009 r. J. O., J. M., M. O. i S. O. wystąpili do Starosty B. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przeznaczonej na potrzeby obronności kraju, pod budowę lotniska wojskowego w obrębie K., gm. M. P., której właścicielem był F. O.

Po rozpatrzeniu wniosku Starosta B. decyzją z dnia [...] r., znak: [...] odmówił zwrotu nieruchomości o powierzchni 0,26 ha wchodzącej w skład działek: nr [...] o powierzchni 20,6372 ha i nr [...] o powierzchni 34,0093 ha, oraz nieruchomości o powierzchni 0,38 ha wchodzącej w skład działki nr [...] o powierzchni 9,6281 ha, położonych w obrębie K., gm. M. P.

Organ wyjaśnił, że z dołączonych dokumentów oraz sporządzonej przez geodetę uprawnionego opinii dotyczącej stanu prawnego gruntów byłego lotniska wojskowego w K. wynika, że nieruchomości niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa związane z funkcjonowaniem lotniska wojskowego w Krzywicy nabywane były w kilku etapach tj. w okresie od 1939 r. do 1956 r. Organ w uzasadnieniu przedstawił kolejne etapy zmian w tym zakresie.

W konsekwencji z dokumentacji tej wynikało, że wniosek spadkobierców o zwrot wywłaszczonych nieruchomości dotyczył nieruchomości o powierzchni 0,26 ha wchodzącej w skład działek nr: [...] i [...] oraz nieruchomości o powierzchni 0,38 ha wchodzącej w skład działki nr [...]. Działki nr: [...], [...], [...] stanowią własność Skarbu Państwa i znajdują się w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa M. P.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. O., S. O., J. M. i M. O., wskazali, że wywłaszczone działki nie stanowiły integralnej części lotniska, lecz jego otulinę i położone są w odległości kilkuset metrów od lotniska.

Wojewoda L. decyzją z dnia [...] r., [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty B. z dnia [...] r. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności powołał art. 136 ust. 1 i 3 oraz art. 137 ustawy z dnia 21 stycznia 21997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.)

Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotowa nieruchomość została przekazana władzom wojskowym na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) na cele związane z obronnością kraju. Jeszcze przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 25 sierpnia 1954 r., nr Sa.11-42/11/53 nieruchomość została przekazana władzom wojskowym protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia 25 kwietnia 1953 r. na podstawie § 6 uchwały Prezydium WRN w L. Nr [...] z dnia [...] r.

Obszar leśny lotniska K. o powierzchni 171,63 ha był w zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej ponad czterdzieści lat, tj. od 1953 r. do 1995 r. A na potrzeby obronności Państwa był wykorzystywany przez wojsko od 22 listopada 1995 r. do 9 września 1999 r. Fakt ten został potwierdzony przez Terenowy Oddział Lotniskowy pismem z dnia 27 września 2011 r., Nr 2215/11.

W dniu 22 listopada 1995 r. 12 Terenowy Oddział Lotniskowy przekazał Nadleśnictwu M. obszar leśny o powierzchni 171,63 ha położony w obrębie K. W tym samym dniu Nadleśnictwo wymieniony obszar wynajęło 12 Terenowemu Oddziałowi Lotniskowemu w W. do korzystania na potrzeby związane z obronnością i bezpieczeństwem Państwa. Następnie protokołem sporządzonym w dniu 22 listopada 1995 r. 12 Terenowy Oddział Lotniskowy przekazał wymieniony teren Jednostce Wojskowej nr 5058, który był wykorzystywany przez wojsko na potrzeby obronności Państwa do dnia 9 września 1999 r. W tej sytuacji uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany a zatem brak jest podstaw do zwrotu wymienionej nieruchomości.

Wojewoda poza tym wyjaśnił, że zarzuty podnoszone w odwołaniu, iż wywłaszczone działki nie stanowiły integralnej części lotniska, lecz jego otulinę i położone są w odległości kilkuset metrów od lotniska oraz argumenty przedstawione w oświadczeniach przez mieszkańców wsi K., że teren ten pomimo, że był w formalnym władaniu wojska nigdy nie został trwale ogrodzony, a byli właściciele wywłaszczonych nieruchomości nie korzystali z tych nieruchomości i nie pobierali pożytków w postaci drewna, nie oznacza, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Teren ten pozostawał przez długie lata w zarządzie wojska. Pomimo, że 1995 r. został przekazany Nadleśnictwu M. to jeszcze do września 1999 r. był wykorzystywany na potrzeby związane z obronnością i bezpieczeństwem Państwa. W chwili obecnej sporna nieruchomość znajduje się w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa M. P. Pismem znak: ZG-2140-04-07/2013, z dnia 21 listopada 2013 r., Nadleśnictwo M. wystąpiło do Wojewody L. o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji uznając, że nie występują żadne przesłanki zgodnie, z którymi zwrot wywłaszczonej nieruchomości by był uzasadniony.

W tym miejscu organ odwoławczy przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 1988/00, wydany w sprawie zwrotu nieruchomości, w którym stwierdzono, iż dla wykazania użycia działki na cel wywłaszczenia - poszerzenie lotniska wojskowego nie jest konieczne wykazanie, że na działce realizowane były inwestycje budowlane służące lotnisku, czy instalowane urządzenia techniczne dla jego obsługi. Infrastrukturę lotniska stanowić może także teren niezabudowany i nie nasycony urządzeniami o ile jego obszar wolny od zabudowy jest niezbędny do korzystania z lotniska zgodnie z charakterem potrzeb, którym lotnisko ma służyć. Nie budzi wątpliwości, że lotnisko wojskowe - w szczególności w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku - było obiektem ściśle tajnym. W celu ochrony lotniska przed możliwością jego obserwowania przez niepowołane osoby ustanawiano wokół strefy ochronne, przeważnie porośnięte lasem. Sytuacja taka miała miejsce i w niniejszym przypadku. Oznacza to, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość została użyta zgodnie z przeznaczeniem i obecnie nie może być zwrócona.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli spadkobiercy F. O.: J. O., S. O., J. M., M. O., J. O. W uzasadnieniu skargi podnieśli, iż zaskarżóna decyzja jest dla nich krzywdząca. Podnieśli, że sporne działki od kilkudziesięciu lat były zbędne dla obronności kraju, a na terenie lotniska mieszkańcy okolicznych wsi wypasali krowy. Działki leśne przez kilkadziesiąt lat były użytkowane i pielęgnowane przez byłych właścicieli.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zaskarżonej decyzji.

Wskazano, iż z akt sporządzonej przez uprawnionego geodetę opinii dotyczącej stanu prawnego gruntów byłego lotniska wojskowego w K. wynika, że nieruchomości niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa związane z funkcjonowaniem lotniska wojskowego w K. nabywane były w kilku etapach: od 1939 do 1956 r. Poza sporem jest, że orzeczeniem z dnia 25 sierpnia 1954 r. wywłaszczono między innymi z obszarów gruntów wskazanych wsi K., oprócz gruntu majątku M. obszar o powierzchni 170, 40 ha należący do kilkudziesięciu rolników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne są powołane do kontroli legalności aktów organów administracji, a katalog możliwych rozstrzygnięć sądu w stosunku do decyzji wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.

W szczególności Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze skargi oraz z wymienionych pism skarżących wynika, że wnoszą o zwrot działek objętych decyzjami organu.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2601 ze zm.).

Organy obu instancji nie uwzględniły żądania skarżących ze względu na ustalenie, że na nieruchomościach objętych wnioskiem o zwrot cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W ocenie sądu stanowisko to wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest zasadne, co skutkuje oddaleniem skargi.

Nie budzą wątpliwości ustalenia organów, że nieruchomości niezbędne na cele obronności bezpieczeństwa Państwa związane z funkcjonowaniem lotniska wojskowego w K. nabywane były w kilku etapach, tj. od 1939-do 1956 r.

Orzeczeniem z dnia [...] r., nr [...] wywłaszczono między innymi z obszarów gruntów ukazowych wsi K. oraz gruntów majątku M. obszar o powierzchni 170,40 ha należący do kilkudziesięciu rolników. Wśród nich orzeczeniem tym wywłaszczono nieruchomość o powierzchni 2,56 ha, nr hip rej. 35 położoną w K., gm T. stanowiącą własność F. O. Nabycie nieruchomości następowało w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 31).

Jeszcze przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 25 sierpnia 1954 r., nr SaII42/11/53 nieruchomość został przekazana władzom wojskowym protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 25 kwietnia 1953 r. na podstawie § 6 uchwały Prezydium WRN w L. Nr [...] z dnia [...] r.

Obszar leśny lotniska wojskowego K. o pow. 171,63 ha był w zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej od 1953 r. do 1995 r., a na potrzeby obronności był wykorzystywany przez wojsko od 22 listopada 1995 r. do 9 września 1999 r. (pismo z dnia 27 kwietnia 2011 r., nr 22/5/11 Terenowego Oddziału Lotniskowego).

Z niekwestionowanych dokumentów akt sprawy wynika ponadto, że 22 listopada 1995 r. 12 Terenowy Oddział Lotniskowy przekazał Nadleśnictwu M. obszar leśny o powierzchni 171,63 ha położony w obrębie K. w tym też dniu Nadleśnictwo wymieniony obszar wynajęło 12 Terenowemu Oddziałowi Lotniskowemu w W. do korzystania na potrzeby związane z obronnością i bezpieczeństwem Państwa.

Z dokumentacji sporządzonej przez geodetę wynika, że wniosek spadkobierców o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotyczy nieruchomości o powierzchni 0,26 ha wchodzącej w skład działek [...] i [...], oraz nieruchomości o powierzchni 0,38 ha wchodzącej w skład działki nr 1907/1. Działki nr [...], [...], [...] stanowią własność Skarbu Państwa i znajdują się w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa M. P.

Z normy zawartej w ar. 136 ust. 2 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywieść należy obowiązek organu wyjaśnienia, czy wywłaszczona nieruchomość został wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i czy istnieją przesłanki uzasadniające żądanie właścicieli lub ich spadkobierców do zwrotu nieruchomości.

Zebrany w sprawie materiał dowody dał podstawę do ustalenia, że wywłaszczone nieruchomości wykorzystywane były zgodnie z celem wywłaszczenia. Okoliczności te potwierdzili sami skarżący w toku rozprawy sądowoadministracyjnej oświadczając, że lotnisko wojskowe funkcjonowało w latach 1953-1960.

Odnosząc się zarzutów skargi, że wywłaszczone działki nie stanowiły integralnej części lotniska, lecz jego otulinę i położone były w odległości kilkaset metrów od lotniska wskazać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Sąd podzielił w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 1988/00, w którym stwierdzono, że dla wykazania uznania działki na cel wywłaszczenia budowy lotniska wojskowego nie jest konieczne wykazanie, że na działce realizowane były inwestycje budowlane służące lotnisku, czy instalowane urządzenia techniczne dla jego obsługi. Infrastruktura lotniska stanowić może teren niezabudowany i nienasycony urządzeniami, o ile jego obszar wolny od zabudowy jest niezbędny do korzystania z lotniska zgodnie z charakterem potrzeb. Podzielić przy tym należy stanowisko organów, że lotnisko wojskowe było obiektem ściśle tajnym.

Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.