Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 662/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 70 b
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy C. odmówił przyznania K.S.-B. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "[...] S.-B." dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika D.G. W podstawie prawnej tego orzeczenia wskazany został m.in. art. 70b ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2002 r. Nr 113, poz. 988 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60 z 1996 r., poz. 278 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a.

Zdaniem organu K. S.-B., pełniąca wobec młodocianego pracownika D.G. obowiązki instruktora nauki zawodu, w dniu rozpoczęcia nauki zawodu, tj. 1 września 2007 r. nie posiadała pełnych kwalifikacji wymaganych od instruktora określonych w § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu wymaganych od instruktora. Obok dyplomu mistrza w zawodzie fryzjer z 2005 r. posiadanie kwalifikacji pedagogicznych dokumentowała dyplomem z dnia [...] listopada 2007 r. potwierdzającym odbycie studiów na kierunku pedagogika w zakresie ogólnopedagogicznym i uzyskanie w dniu [...] listopada 2007 r. tytułu zawodowego magistra.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik K.S.-B. adwokat D.D. domagając się jej zmiany poprzez przyznanie wnioskowanego dofinansowania bądź ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zdaniem pełnomocnika odwołująca się w dniu 1 września 2007r. spełniała wymogi formalne określone w § 10 ust. 4 rozporządzenia MENiS z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu uprawniające ją do pełnienia obowiązków instruktora praktycznej nauki zawodu. Posiadała bowiem tytuł mistrza w zawodzie fryzjer, a nadto przedkładając część B dyplomu ukończenia studiów pedagogicznych dowiodła, że jeszcze przed ukończeniem studiów posiadała przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach. Odwołując się do treści art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006r, Nr 97, poz. 674 ze zm.) oraz § 1 pkt 3 obowiązującego w dniu 1 września 2007 r. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. z 2002 r., Nr 155, poz. 1288 ze zm.) wywodził, że posiadanie przygotowania pedagogicznego nie jest równoznaczne z posiadaniem tytułu magistra. Wskazał, że przez przygotowanie pedagogiczne, zgodnie z § 1 pkt 3 tego rozporządzenia, należy rozumieć "nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną - w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin, oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin; w przypadku nauczycieli praktycznej nauki zawodu niezbędny wymiar zajęć z zakresu przygotowania pedagogicznego wynosi nie mniej niż 150 godzin; o posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom lub inny dokument wydany przez szkołę wyższą, dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli i świadectwo ukończenia pedagogicznego kursu kwalifikacyjnego". W żadnym miejscu definicji legalnej "przygotowania pedagogicznego" nie zawarto wymogu uzyskania tytułu zawodowego magistra. Wskazany w uzasadnieniu decyzji wymóg posiadania tego tytułu, zdaniem pełnomocnika, stanowi naruszenie prawa materialnego poprzez ustanowienie rygorów, których prawo nie przewiduje. Natomiast przedłożony w sprawie dokument w postaci części B dyplomu w sposób szczegółowy wykazuje ilość godzin szkoleń i praktyk pedagogicznych, które miały miejsce na poszczególnych latach studiów magisterskich. W ocenie pełnomocnika sam fakt uzyskania tytułu magistra po 1 września 2007 r. nie niweczy faktu wcześniejszego zdobycia przygotowania pedagogicznego wymaganego dla nauczycieli. Dodatkowo wskazano na decyzje innych organów, mocą których przyznawano K.S.-B. dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników, choć również nie posiadała ona tytułu magistra w chwili rozpoczęcia szkolenia młodocianego pracownika, ale legitymowała się już przygotowaniem pedagogicznym.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium ustaliło, iż D.G. na podstawie umowy o pracę z dnia września 2007r. została zatrudniona w "[...] S.-B." w Ż. na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2010 r., celem praktycznej nauki zawodu fryzjera. Obowiązki instruktora praktycznej nauki zawodu pełniła K. S.-B.. W wyniku porozumienia stron powyższa umowa została rozwiązana w dniu [...] grudnia 2007r., a D.G. została zatrudniona w Salonie [...]J.G. w Ż., by w dniu 6 września 2010r. zdać egzamin czeladniczy. Dalej ustalono, że K. S.-B. dysponuje dyplomem mistrza w zawodzie fryzjer wydanym z 2005r., a także dyplomem ukończenia studiów na Wydziale [...] w K. z dnia [...] listopada 2007r. - z którego to dyplomu (części B) wynika: jakie odbyła nauczanie; jakie uzyskała wykształcenie oraz jakimi uprawnieniami i kwalifikacjami legitymuje się posiadacz tego dyplomu. Według zapisów dyplomu w/w posiada przygotowanie pedagogiczne pozwalające na podjęcie pracy w charakterze pedagoga szkolnego, społecznego, wychowawcy klasy szkolnej.

W opinii Kolegium, organ pierwszej instancji zasadnie podniósł, że odwołująca się nie posiadała kwalifikacji wymaganych od instruktora praktycznej nauki zawodu w całym okresie prowadzenia wobec D.G. nauki zawodu. Opis tych kwalifikacji zawierał obowiązujący w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Zaznaczono także, że od 1 stycznia 2011 r. wymogi kwalifikacyjne instruktora praktycznej nauki zawodu określa § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Z przepisów tych wynika, że instruktorem praktycznej nauki zawodu może być osoba, która legitymuje się: tytułem mistrza w zawodzie, którego będzie nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będzie nauczać, i przygotowaniem pedagogicznym wymaganym od nauczycieli lub ukończonym kursem pedagogiczny (obejmujący co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończonym przed 6 stycznia 1993r. kursem pedagogicznym uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu.

Kolegium stwierdziło, że w dniu 1 września 2007 r. K. S.-B. dysponowała tytułem mistrza w zawodzie fryzjer natomiast w tej dacie nie dysponowała przygotowaniem pedagogicznym wymaganym od nauczycieli lub też nie ukończyła żadnego kursu pedagogicznego. Kolegium wskazało, że zgodnie z § 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli, o posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom ukończenia studiów lub inny dokument wydany przez uczelnię, dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycielskiego lub świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego. Skoro dyplom ukończenia studiów stanowiący potwierdzenie uzyskania kwalifikacji pedagogicznych, a zarazem uzyskania tytułu zawodowego magistra został wydany odwołującej w dniu [...] listopada 2007r., to w dniu 1 września 2007r. nie mogła ona podjąć obowiązków instruktora praktycznej nauki zawodu. Natomiast bez znaczenia pozostaje to czy osoba pełniąca obowiązki instruktora uzupełni kwalifikacje w trakcie trwania nauki zawodu. Dla otrzymania przedmiotowego dofinansowania istotne jest bowiem to, aby od początku i przez cały okres trwania nauki zawodu osoba sprawująca nadzór merytoryczny nad młodocianym pracownikiem spełniała wymogi prawne stawiane instruktorowi praktycznej nauki zawodu. W tym zakresie wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach adwokat D.D., reprezentujący K.S.-B., domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem:

- § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. z 2002 r., Nr 113, poz. 988 ze zm.), ewentualnie § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. z 2010 r., Nr 244, poz. 1626) poprzez uznanie, że z uwagi na uzyskanie dyplomu ukończenia studiów w dniu [...] listopada 2007 r. skarżąca w dniu 1 września 2007 r. nie posiadała kwalifikacji instruktora praktycznej nauki zawodu;

- § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. z 2002 r., Nr 155, poz. 1288 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że dyplom ukończenia studiów uzyskany w dniu [...] listopada 2007 r. nie potwierdza uzyskania posiadania przygotowania pedagogicznego w okresie wcześniejszym, niż data wydania tego dyplomu, a także poprzez nieuwzględnienie faktu, że w dniu 1 września 2007 r. skarżąca dysponowała "innym dokumentem wydanym przez uczelnię", a ściślej indeksem uczelni wyższej, który potwierdzał posiadanie przygotowania zawodowego, jednakże z uwagi na następcze uzyskanie dyplomu, który potwierdził przebieg kształcenia pedagogicznego i wskazywał na istnienie indeksu, posługiwanie się indeksem było nieuzasadnione;

- art. 76 § 1 i 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie swobodnej

oceny dowodów i wyciągnięcie wniosków sprzecznych z wyraźnym brzmieniem

dokumentu urzędowego - dyplomu ukończenia szkoły wyższej, potwierdzającego

uzyskanie przygotowania pedagogicznego przed 1 września 2007 r.;

- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego określenia w decyzji przepisów będących podstawą przyjętego rozstrzygnięcia, a w uzasadnieniu prawnym decyzji - wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, wobec czego trudno jednoznacznie stwierdzić, jakie przepisy (z jakiego okresu) były podstawą wydania rozstrzygnięcia.

Uzasadniając te zarzuty podniesiono, iż o tym, że ktoś posiada przygotowanie pedagogiczne, świadczy dyplom ukończenia studiów lub inny dokument wydany przez uczelnię. "Świadczy" to tyle co jest potwierdzeniem czegoś" (definicja za Słownikiem Języka Polskiego wydawnictwa PWN). Dyplom ukończenia studiów zatem jedynie potwierdza posiadanie przygotowania zawodowego, a nie konstytuuje je. Zdaniem pełnomocnika deklaratywna moc dyplomu ukończenia studiów nie może, jak chcą organy, decydować o tym, czy ktoś w danej chwili miał, czy nie przygotowanie pedagogiczne. Dyplom ukończenia studiów, uzyskany w dniu [...] listopada 2007 r., poświadczył zatem, że K. S.-B. miała przygotowanie pedagogiczne szczegółowo określone w § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (...). Z dyplomu wynika jednoznacznie, że już po ukończeniu ósmego semestru studiów skarżąca przekroczyła limit 270 godzin kształcenia teoretycznego (s. 2 i 3 części B dyplomu), a odbyte bezpośrednio po pierwszym i trzecim roku studiów praktyki zawodowe osiągnęły przepisami określony próg 150 godzin (s. 5 części B dyplomu). Podniesiono również, że w dniu 1 września 2007 r. skarżąca posiadała również inny dokument, jakim był indeks wyższej uczelni, dokumentujący przebieg studiów. Ponadto wskazano, że ocena spełnienia warunku posiadania kwalifikacji przez instruktora praktycznej nauki zawodu następuje zawsze po zakończeniu procesu kształcenia młodocianego (o ile został złożony wniosek), a wówczas skarżąca posiadała już dyplom ukończenia studiów, który zawierał informacje zawarte w indeksie (oceny z poszczególnych przedmiotów, ilość godzin i semestry, w których przedmioty zostały zaliczone), a także dane dodatkowe (np. fakt ukończenia studiów i ocena ogólna). Zaznaczono, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Tymczasem organ dowolnie przyjął, wbrew treści dokumentu urzędowego, że w dniu 1 września 2007 r. skarżąca nie posiadała przygotowania pedagogicznego, choć szczegółowo wyliczone w części B dyplomu godziny i przedmioty, z zakresu których skarżąca odbywała szkolenia każdego roku potwierdzają osiągnięcie przygotowania pedagogicznego jeszcze przed rozpoczęciem V roku studiów.

Jedynie na marginesie wskazano, że w dniu 1 września 2007 r. nie obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji..., Wskazano także, że z treści decyzji ani jej uzasadnienia nie wynika jednoznacznie, jakie przepisy materialnoprawne stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, gdyż organ powołał się zarówno na rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r, jak i na następnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r, nie precyzując, który akt znajduje w niniejszej sprawie zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu swojej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy podał, że indeks studencki dokumentuje jedynie przebieg studiów, a nie stanowi dokumentu zaświadczającego o uzyskaniu określonych kwalifikacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2012 Nr 270.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi naruszenia prawa, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu (art. 134 § 1 w/wym. ustawy).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja organu administracji o nie przyznaniu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Przesłanki materialnoprawne uzyskania przedmiotowego dofinansowania oraz tryb postępowania w tym przedmiocie wynikają z art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 wskazanego uregulowania pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Przywołane dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Dofinansowanie to jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do wniosku należy dołączyć kopie: 1) dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, określonego w art. 70 b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie i oświaty; 2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego; 3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie przesłanki opisanej w art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie i oświaty.

Zdaniem orzekających w sprawie organów obu instancji nie została w sprawie spełniona w całości przesłanka posiadania przez skarżącą kwalifikacji wymaganych od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu.

Kwalifikacje te na dzień wydania zaskarżonej decyzji zostały określone w § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 70 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Stosownie do tego przepisu instruktorzy praktycznej nauki zwodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2 (a więc między innymi pracodawcy) "powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać, i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Powyższe wymagania co do kwalifikacji instruktorów zawierało także rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 113, poz. 988 ze zm.) w sprawie praktycznej nauki zawodu obowiązujące w czasie trwania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego która z młodocianym pracownikiem zawarła skarżąca w dniu 1 września 2007 r.. Wobec analogicznych uregulowań prawnych w tym zakresie nie było zatem konieczne aby rozważać kwestie intertemporalne dla oceny wymagań jakie powinien spełniać instruktor praktycznej nauki zawodu.

Oba wymagane warunki posiadania kwalifikacji: tytuł mistrza w zawodzie i przygotowanie pedagogiczne (lub ukończony kurs pedagogiczny) muszą co do zasady istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego. Przyjdzie jednocześnie zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się na dopuszczenie odstępstwa od posiadania przez instruktora nauki zawodu kwalifikacji przez cały okres przygotowania zawodowego w wyjątkowych przypadkach (por. wyrok NSA z 19 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1194/10 publik.: w CBOSA).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego pomiędzy skarżącą, a młodocianym uczniem D.G. Poza sporem jest, że skarżąca, pełniąca obowiązki instruktora praktycznej nauki zawodu w dacie rozpoczęcia szkolenia, tj. 1 września 2007 r. posiadała tytuł mistrza w zawodzie fryzjer, który uzyskała [...] sierpnia 2005 r., co potwierdziła dyplomem. Istota sporu sprowadza się zatem do kwestii, czy skarżąca w dniu 1 września 2007 r. miała przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli. Bezsporne jest bowiem, iż nie przedstawiła ona zaświadczenia o ukończonym kursie pedagogicznym o jakim mowa we wskazanym wyżej przepisie. Przedstawiła natomiast dyplom ukończenia studiów na kierunku pedagogika w zakresie ogólnopedagogicznym wystawiony w dniu [...] listopada 2007 r.

Wymagania kwalifikacyjne nauczycieli określa ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.). Akt ten nie precyzuje pojęcia "przygotowania pedagogicznego", natomiast posiadanie takiego przygotowania stanowi jeden z wymogów objęcia stanowiska nauczyciela (art. 9 ust. 1 tej ustawy). Pojęcie to zostało określone w § 1 pkt 3 obowiązującego w okresie trwania umowy z młodocianym pracownikiem rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. z 2002 r., Nr 155, poz. 1288 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przez przygotowanie pedagogiczne należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną - w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin, oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin; w przypadku nauczycieli praktycznej nauki zawodu niezbędny wymiar zajęć z zakresu przygotowania pedagogicznego wynosi nie mniej niż 150 godzin. Natomiast zdanie drugie cytowanego przepisu wskazuje, iż o posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom ukończenia studiów lub inny dokument wydany przez uczelnię, dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli lub świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego. Jednocześnie należy wskazać, że analogiczne uregulowanie dotyczące przygotowania pedagogicznego zostało zawarte w obowiązującym na dzień wydania decyzji rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (...) (Dz. U. Nr 50, poz. 400).

Niewątpliwie przygotowanie pedagogiczne oznacza dysponowanie odpowiednim zasobem wiedzy i umiejętności z zakresu pedagogiki oraz dziedzin zbliżonych do tej specjalności, który można nabyć w wyniku kształcenia i odbycia praktyki w określonym wymiarze. Posiadanie przygotowania pedagogicznego można natomiast wykazać m.in. poprzez przedłożenie dyplomu lub innego dokumentu, wydanego przez uczelnię, z których wynikać będzie, że wymiar kształcenia był nie mniejszy niż 270 godzin, zaś praktyki pedagogicznej nie mniejszy niż 150 godzin. Skarżąca na dzień zawarcia umowy, tj. 1 września 2007 r. nie posiadała dyplomu ukończenia studiów wyższych. Dokument taki uzyskała dopiero po złożeniu egzaminu dyplomowego i uzyskaniu tytułu magistra z dniem [...] listopada 2011 r. Przyjdzie jednocześnie wskazać, że dyplom ukończenia studiów potwierdza uzyskanie odpowiedniego tytułu zawodowego (art. 167 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365). Tymczasem definicja przygotowania pedagogicznego nie zawiera wymogu uzyskania takiego tytułu.

Zdaniem Sądu ocenę czy skarżąca w dacie zawarcia umowy z młodocianym pracownikiem posiadała przygotowanie pedagogiczne należało dokonać biorąc pod uwagę treść przedłożonych dokumentów oraz brzmienie cytowanego wyżej uregulowania. Organy takiej oceny nie dokonały, ograniczając się do stwierdzenia, że w dacie zawarcia umowy skarżąca nie posiadała dyplomu ukończenia studiów stanowiącego potwierdzenie uzyskania kwalifikacji pedagogicznych, a zarazem uzyskania tytułu zawodowego magistra, gdyż ten uzyskała dopiero [...] listopada 2007 r. Tymczasem przepis art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty jak również § 10 ust. 5 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu nie uzależnia zawarcia umowy o pracę w celu nauki zawodu od legitymowania się w dacie zawarcia takiej umowy stosownym dokumentem stwierdzającym kwalifikacje lecz od posiadania kwalifikacji, które mogą być wykazane dokumentem.

Z akt wynika, że na wezwanie organu I instancji o dostarczenie dokumentu potwierdzającego posiadanie przygotowania pedagogicznego w dniu rozpoczęcia nauki zawodu, tj. 1 września 2007 skarżąca przedłożyła suplement do dyplomu ukończenia studiów wyższych. Suplement do dyplomu jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy uczelni w zakresie ich działania, a zatem stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Dokument ten zawiera m.in. informację o programie odbytych przez skarżącą studiów, w tym o przedmiotach kształcenia oraz ilości godzin odbytych zajęć i odbytych praktykach. W kontekście tych zapisów organ powinien był rozważyć, czy skarżąca odbyła edukację z takich przedmiotów i w takim rozmiarze o jakim mowa w § 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (...), a następnie ocenić czy informacje zawarte w tym dokumencie pozwalają na wniosek, że w dniu 1 września 2007 r. posiadała ona wymagane przygotowanie pedagogiczne w rozumieniu § 1 pkt 3 wskazanego rozporządzenia. Przy czym w ocenie Sądu uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu lub zaliczenia, czy odbytej praktyki świadczy o nabyciu konkretnej wiedzy i umiejętności w zakresie danego przedmiotu. Natomiast w uzasadnieniu decyzji organów brak jest oceny tego dokumentu w odniesieniu do wskazanego wyżej uregulowania, co narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie, zdaniem Sądu, nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, że osoba, która zalicza wszystkie przedmioty i praktyki rodzajowo i ilościowo określone w § 1 pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia objęte programem studiów i kończy cały proces edukacji natomiast ze względu na to, że nie obroniła jeszcze pracy magisterskiej i przez to nie ma dokumentu potwierdzającego ukończenie studiów jest w gorszej sytuacji niż osoba, która ukończyła jedynie kurs pedagogiczny, o jakim mowa w § 10 ust. 5 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, zakończony wydaniem zaświadczenia.

Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika organ związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki tak w zakresie prowadzenia postępowania jak i orzekania. Przede wszystkim organ powinien przestrzegać zasady zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Oceniając wyniki postępowania dowodowego organ powinien uwzględnić treść wszystkich dowodów, mających znaczenie dla rozpatrzenia sprawy. Jako dowolne natomiast traktować należy ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami znajdującymi oparcie w ocenie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło pominięcia ocen i ustaleń w zakresie okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 1611/00, publ.: Lex 80635).

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy uwzględni organ wywody zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu. Rzeczą organu będzie wyjaśnić sprawę w naprowadzonych kierunkach. Organ dokona analizy merytorycznej oraz oceny całokształtu materiału dowodowego oraz poczynionych ustaleń w zakresie przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie.

Biorąc pod uwagę przedstawiony stan sprawy orzeczono po myśli art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącej przyznania dofinansowania do kształcenia młodocianego pracownika Sąd po myśli art. 152 tej ustawy nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 w/wym. ustawy.