Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2460/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 145
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędziowie NSA Anna Lechowska Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant: referent-stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. K. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich, 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego E. K. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do momentu uzyskania prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2460/01

U z a s a d n i e n i e

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] września 2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] o pozbawieniu E. K. uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. z dnia 1 lipca 1986 r. z tytułu uczestnictwa w walkach o utrwalenie władzy ludowej w okresie od dnia 10 lipca do dnia 31 lipca 1947 r. W motywach decyzji organ orzekający stwierdził, że jedynym tytułem działalności E. K. była walka o utrwalenie władzy ludowej podczas służby pełnionej w Wojsku Polskim w okresie wyżej wymienionym. W szczególności w tym okresie E. K. nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej na wstępie ustawy. Do tej sytuacji stosuje się art. 25 ust. 2 pkt 2 powyższej ustawy, zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 i art. 2 oraz art. 4. Uprawnienia te zachowują żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Odnosząc się zaś do okoliczności podanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - E. K. wskazał w nim, że w czasie wojny pełnił służbę w Armii Krajowej, w 1946 r. za posiadanie broni został skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w R. - organ ten stwierdził, że termin składania wniosków o nowy tytuł do uprawnień kombatanckich minął z dniem 31 grudnia 1998 r. /art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach.../.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. K. wnosił o uchylenie opisanej decyzji, jako niezgodnej z prawem. Nadto zaskarżona decyzja narusza zasady współżycia społecznego i pozbawia praw nabytych. Skarżący stwierdził, że nie jest prawdą, jakoby uprawnienia kombatanckie uzyskał tylko na podstawie uczestnictwa w walkach o utrwalenie władzy ludowej, gdyż - jak wcześniej podnosił - pełnił służbę w Armii Krajowej, za to między innymi wyrokiem z dnia 20 grudnia 1946 r. sygn. akt [...] Wojskowego Sądu Rejonowego w R. został skazany na karę dwóch lat więzienia w zawieszeniu. Wyrok ten został zaskarżony przez prokuratora wojskowego i postanowieniem z dnia 12 lutego 1947 r. sygn. akt [...] Najwyższy Sąd Wojskowy w Warszawie uchylił powyższy wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, a wobec niego zastosował areszt jako środek zapobiegawczy /odpis w/w wyroku, postanowienia a także odpis protokołu z posiedzenia niejawnego b. Wojskowego Sądu Rejonowego w R. z 13.03.1947 r. skarżący dołączył do skargi/. Z powyższego więc wynika, że był represjonowany. Skarżący wyjaśnił również, że obecnie nie może powołać się na zeznania świadków, gdyż wszystkie osoby które razem z nim były w AK ze względu na wiek nie żyją. Pozbawienie prawa do uprawnień kombatanckich, które nabył w dobrej mierze, pogarsza jego status materialny i z przyczyn czysto humanitarnych decyzja ta powinna być uchylona.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpatrzenia skargi E. K., gdyż została ona wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone.

Z akt administracyjnych nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę wynika, że skarżący E. K. posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu uczestnictwa w walkach o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 10 lipca do 31 grudnia 1947r. Skarżący w okresie od 10 lipca 1947 r. do 25 września 1949 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim, w tym okresie nie uczestniczył w walkach z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - pismo z dnia 9 kwietnia 2001 r. - skarżący stwierdził, że w październiku 1946 r. został aresztowany przez UB za przynależność do AK, obecnie wystąpił do Sądu Okręgowego w R. o wydanie kopii wyroku skazującego oraz zaświadczenia o aresztowaniu, które dołączyły do akt sprawy po ich otrzymaniu. Podał również, że starając się o przyjęcie do ZBoWiD-u "nie wspomniał o AK, bo bał się ponownego aresztowania".

Powyższe wskazuje, że przez skarżącego nie został zachowany termin przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - według tego przepisu wnioski o przyznanie uprawnień z tytułu określonych w art. 1 - 4 mogą być kierowane do dnia 31 grudnia 1998 r. - a w rezultacie organ orzekający przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] marca 2001 r., według stanu prawnego na dzień ich wydania, nie dopuścił się naruszenia prawa.

Należy jednak podnieść, że wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2003 r. pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ z art. 2, 19, 30 i 32 Konstytucji orzekł, że art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ jest niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 19 i art. 30 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, rozważając wątpliwości przedstawione w pytaniu prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wskazanego wyżej art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach uznał, że przepis ten naruszył konstytucyjne wartości wyrażone w zasadach zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę równości /art. 2 i 32 Konstytucji/.

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego /art. 190 ust. 3 Konstytucji/.

Wskazany wyżej wyrok z dnia 15 kwietnia 2003 r. Trybunał Konstytucyjny został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2003 r. Nr 72, poz. 658 i od tego dnia przepis art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ utracił moc obowiązującą.

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania /art. 190 ust. 4 Konstytucji/.

W myśl art. 145 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2001 r. musiały podlegać uchyleniu bowiem zachodzi w tym przypadku podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego.

Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu administracyjnym /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ skarga została uwzględniona.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł zgodnie z art. 200 powyższej ustawy, zaś co do wykonania zaskarżonej decyzji - w myśl art. 152 tej ustawy.