Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 76/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 7 października 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta M. z dnia18 czerwca 2008 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta M. a Prezydentem Miasta P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. D. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza M. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku P. D. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej


UZASADNIENIE

Burmistrz M. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu zaistniałego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta P. o właściwość w sprawie wydania decyzji kierującej P. D. do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) w P., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., na podstawie art. 19, art. 65 i art. 123 k.p.a. uznał się niewłaściwym w sprawie skierowania P. D. do domu pomocy społecznej i przekazał złożony w tej sprawie wniosek Ośrodkowi Pomocy Społecznej (OPS) w M. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że wnioskodawca jest osobą bezdomną, a zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ostatnim zaś miejscem zameldowania P. D. na pobyt stały była Gmina M.

Wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Burmistrz M. wskazał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o wskazane świadczenie, natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Według zaś art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (postanowienie NSA z dnia 2 sierpnia 2005 r. sygn. akt I OW 34/05). Zgodnie z art. 25 k.c miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawca wyjechał z terenu gminy M. kilka lat temu do W. z zamiarem stałego pobytu. Potwierdza to wymeldowanie się przez P. D. [...] stycznia 2004 r. w Urzędzie Miejskim w M. oraz informacja ZUS Inspektoratu w S. z dnia [...] maja 2008 r., który przekazuje rentę P. D. na wskazane przez niego konto bankowe w W., ze względu na jego adres zamieszkania przy ul.[...] w W.. Z dokumentów przesłanych do OPS M. przez MOPS w P. wynika, że P. D. chcąc mieć bliski kontakt z rodziną, a jednocześnie mieć zapewnioną pomoc i opiekę ze względu na problemy zdrowotne, w marcu 2008 r. przyjechał do swojej siostry K., która zamieszkuje w P. Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia został umieszczony w szpitalu w P.. Po wypisaniu ze szpitala P. D. ponownie powrócił do swojej siostry i aktualnie zamieszkuje u niej przy ul. [...] w P.. Ponieważ nadal ma kłopoty zdrowotne, w dniu [...] kwietnia 2008 r. złożył wniosek do MOPS w P. o skierowanie go do domu pomocy społecznej na terenie miasta P., ponieważ jak zaznaczył on w swoim wniosku, mieszka tam jego siostra. Zatem obecnie zamiarem P. D. jest zamieszkanie na stałe w P., gdzie mieszkają jego najbliżsi. Zdaniem wnioskującego organu, wbrew stanowisku MOPS w P., P. D. nie jest osobą bezdomną. Ponadto trudno się zgodzić z jego oświadczeniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., że od kilku lat jest osobą bezdomną, gdyż ZUS S. przekazywał dotychczas jego świadczenie rentowe na adres zamieszkania w W., który sam podał. Poza tym w jego dowodzie osobistym jest również zapis o czasowym pobycie w pewnym okresie czasu przy ul. [...] w W. Treść art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej zawiera dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu służącym do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a drugi do sytuacji kiedy osoba taka nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, a posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Okoliczności wymienione w każdym z tych stanów faktycznych muszą występować kumulatywnie. W przedmiotowej sprawie żaden z opisanych powyżej przypadków nie zachodzi, już z tej przyczyny, że P. D. aktualnie mieszka u swojej siostry w P., a poza tym z jego zachowania wynika, że przyjechał do P. z zamiarem stałego pobytu, ze względu na chęć bliskiego kontaktu z rodziną, a jednocześnie by mieć zapewnioną pomoc i opiekę ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Zamiar stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli, ponieważ nie jest czynnością prawną. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości, ponieważ samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego.

Prezydent P. w odpowiedzi na wniosek wniósł o oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu bądź o wskazanie, że właściwym do rozpoznania sprawy jest OPS w M.. Zdaniem tego organu, jest bezspornym, że P. D. jest osobą bezdomną, a jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest R., gm. M.. Dlatego też gminą właściwą miejscowo do przyznawania świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby jest Gmina M., a nie Gmina P.. W sprawie nie powinien mieć zastosowania przepis art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie ma uzasadnienia stanowisko, że po kolejnych zmianach miejsca zamieszkania P. D. przybył do P. do swojej siostry zamiarem stałego zamieszkania w tym mieście. Z posiadanych przez MOPS w P. dokumentów jednoznacznie wynika, że siostra P. D. ze względu na stan zdrowia jej męża i brak odpowiednich warunków mieszkaniowych, nie mogła nawet takiej ewentualności rozpatrywać. P. D. po opuszczeniu Szpitala Specjalistycznego w P., jako bezdomny niemający miejsca zamieszkania w tym mieście, został skierowany do [...] Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P., gdzie nadal przebywa. Przeprowadzając rodzinny wywiad środowiskowy pracownik socjalny, po rozpoznaniu sytuacji zainteresowanego, uznał za uzasadnione przyznanie pomocy w postaci udzielenia mu schronienia w [...] Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P.. Udzielenie tej formy pomocy nie może świadczyć o stałym zamieszkaniu w P. Jest to wyłącznie jego czasowe miejsce pobytu jako osoby bezdomnej. Jak wynika z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych i innych dokumentów, wnioskodawca jest niewątpliwie osobą bezdomną i nie posiada miejsca zamieszkania, określonego we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W przypadku osoby bezdomnej właściwa rzeczowo do rozpoznania wniosku o udzielenie świadczeń pomocy społecznej jest gmina ostatniego zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że ostatnim miejscem pobytu wnioskodawcy był W., a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest R., gm. M.. Zatem właściwą miejscową do rozpoznania wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej na podstawie art. 101 ust. 2 powołanej ustawy jest Gmina M..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Spór o właściwość miejscową pomiędzy Burmistrzem M. a Prezydentem P. zaistniał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku P. D. złożonego w dniu [...] kwietnia 2008 r. w MOPS w P. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej. po opuszczeniu szpitala. Z zaświadczenia wystawionego w dniu [...] czerwca 2008 r. przez inspektora w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w M. wynika, że wnioskodawca posiadał zameldowanie na pobyt stały w miejscowości R., gm. M. do dnia [...] stycznia 2004 r., skąd się wymeldował. Nie dopełnił obowiązku meldunkowego, w związku z czym nie posiada zameldowania na pobyt stały, jak również na pobyt czasowy. W dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy P. D. przebywał w szpitalu, a po jego opuszczeniu został umieszczony tymczasowo w [...] Centrum Pomocy Bliźniemu "[...]" w P. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w dacie złożenia przez Burmistrza M. wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość spełniał przesłanki uzasadniające uznanie go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Dla uznania tego faktu nie ma znaczenia, że w pewnym okresie P. D. był zameldowany na pobyt czasowy w W. i że ZUS przekazywał świadczenie rentowe na podany przez niego adres zamieszkania w W. W świetle niekwestionowanych ustaleń dokonanych przez MOPS w P. w ramach wywiadu środowiskowego nie można też przyjąć, że P. D. zamieszkuje u swojej siostry w P.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy należało uznać, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, że właściwym do rozpoznania wniosku P. D. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie skierowania do domu pomocy społecznej jest Burmistrz M..

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.