Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 251/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust 5 pkt 1 lit a, art. 3 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy O. z [...] czerwca 2020r., Nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. S. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r. (sygn. akt I OSK 1270/21) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 marca 2021r. (sygn. akt IV SA/Po 1650/20) i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

K. S. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła pismem z dnia [...] lutego 2020 roku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – matką B. P..

Burmistrz Gminy O. decyzją z dnia [...] marca 2020 roku ([...]) orzekł o odmowie przyznania świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na B. P. – na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 2, 11, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23 ust. 1, 2 art. 29 ust. 1 oraz art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111).

Na skutek odwołania K. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2020 roku, na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy O. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz Gminy O. decyzją z dnia [...] czerwca 2020 roku ([...]) orzekł o odmowie przyznania świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na B. P., w oparciu o art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 2, 11, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23 ust. 1, 2, art. 29 ust. 1 oraz art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111). W uzasadnieniu jako powód odmowy przywołano to, że niepełnosprawność B. P. powstała po ukończeniu [...] roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych), a osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

K. S. zaskarżyła powyższą decyzję organu I instancji w całości. W toku postępowania odwoławczego złożyła oświadczenie z dnia [...] lipca 2020 roku, że jest osobą w pełni sprawną, mogącą podjąć pracę, ale jej nie podejmuje z uwagi na niepełnosprawność rodziców, oraz o pobieraniu renty rodzinnej po śmierci jej męża, przedkładając dodatkowo informację o pobieraniu [...] z dnia [...] maja 2020 r. wydanym przez [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2020 roku ([...]), na podstawie art. 17 i art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że zdaniem SKO w L. pominięcie przez organ I instancji derogacyjnego skutku orzeczenia TK w postaci eliminacji niekonstytucyjnej treści normatywnej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i oparcie decyzji odmownej w sprawie przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na jej niezdolną do samodzielnej egzystencji matką tylko na przesłance wieku powstania niepełnosprawności stanowiło naruszenie prawa materialnego.

Dodano, że podstawowym problemem w niniejszej sprawie jest wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem SKO w L., w oparciu o ewoluujące orzecznictwo sądowoadministracyjne (w szczególności wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; wyrok NSA z dnia 08 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19), stosując interpretację celowościową i systemową, zgodną z Konstytucją RP, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Pogląd ten ma zastosowanie, zdaniem Kolegium także do renty rodzinnej, w tym przypadku wdowiej.

Kolegium stwierdziło, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wysokość netto pobieranej przez wnioskodawczynię renty rodzinnej przyznanej przez polskie organy rentowe ([...] zł) i renty przyznanej przez [...] organ rentowy ([...]) przekracza wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, co uniemożliwia przyznanie świadczenia w wysokości różnicy między świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem rentowym netto.

W ustawowym terminie, pismem z dnia [...] września 2020 roku K. S., reprezentowana przez ad G., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję SKO w L. z dnia [...] lipca 2020 r. ([...]) zaskarżając ją w całości.

Powyżej wskazanej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 lit. a poprzez uznanie, że samo przekroczenie wysokości pobieranych świadczeń rentowych w stosunku do wysokości kwoty świadczenia pielęgnacyjnego przemawia za odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy O..

W uzasadnieniu skargi wskazano, że nie można odmówić Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na osiągany przychód z tytułu renty rodzinnej, bowiem ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje żadnego kryterium dochodowego przy przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a wykładnia dokonana przez SKO w gruncie rzeczy sprowadza się do ustalenia dodatkowego kryterium – kryterium dochodowego. Dodano, że SKO co do zasady podziela stanowisko Skarżącej o możliwości przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku równoczesnego pobierania świadczeń rentowych, w wysokości różnicy tych świadczeń, jednakże nie można tego uczynić z uwagi na to, że suma świadczeń rentowych Skarżącej przekracza wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Skarżącej argument ten nie przemawia za odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 marca 2021 r. (sygn. akt IV SA/Po 1650/20) oddalił skargę K. S. na powyższą decyzję SKO w L. w całości.

Na skutek skargi kasacyjnej K. S. od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r. uchylił zaskarżony wyrok sądu I instancji i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że Sąd I instancji nie odnosząc się do istoty problemu w sprawie, wynikającego ze skargi poczynił rozważania dotyczące wykładni art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. i to wykładni niekorzystnej dla Skarżącej, sprzecznej z powołanym przez organ odwoławczy orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za taką wykładnią omawianego przepisu, która umożliwia osobie uprawnionej dokonanie wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 u.ś.r., czy art. 95 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury i renty przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę rodzinną, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Należy podkreślić, że ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury (renty rodzinnej) zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury (renty rodzinnej) poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS).

Dodatkowo NSA zwrócił uwagę, na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis w zakresie wskazanym w wyroku utracił moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów – rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

W wytycznych wyroku NSA zlecił dokonanie właściwej wykładni zarzucanego w skardze kasacyjnej art. 17 ust. 5 pkt 1 a u.ś.r., przedstawionej powyżej, a także rozpoznanie podstawowego zarzutu skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji czy postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Należy również wskazać, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organami administracji publicznej.

Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 967/12, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl dalej: CBOSA).

W wytycznych wyroku NSA z 13 kwietnia 2022r. (sygn. akt I OSK 1270/21) zlecono dokonanie właściwej wykładni zarzucanego art. 17 ust. 5 pkt 1 a u.ś.r. oraz rozpoznanie podstawowego zarzutu skargi, który dotyczył tego, czy w sytuacji gdy świadczenia rentowe Skarżącej przekraczają wysokość świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji możliwe jest uwzględnienie wniosku Skarżącej, z czym wiąże się także rozważenie, czy tzw. renta wdowia przysługująca Skarżącej na podstawie prawa [...] powinna być brana pod uwagę dla kwalifikacji renty rodzinnej, jako pobieranej w zbiegu w rozumieniu art. 97 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W świetle powyższego Sąd ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności zobowiązany był zbadać prawidłowość zaskarżonej decyzji SKO w L. z [...] lipca 2020r. w szczególności w świetle podnoszonego zarzutu skargi.

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, zwanej dalej: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Z kolei art. 3 pkt 5 u.ś.r. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o emeryturach i rentach - oznacza to emerytury i renty inwalidzkie oraz renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowe określone w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o ubezpieczeniu społecznym rolników, o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a także uposażenia w stanie spoczynku określone w przepisach prawa o ustroju sądów powszechnych, przepisach o prokuraturze oraz w przepisach o Sądzie Najwyższym, a także renty szkoleniowe i renty z tytułu niezdolności do pracy określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, renty z tytułu niezdolności do pracy określone w przepisach o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach, a także renty strukturalne określone w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Po pierwsze wskazać więc należy, że sama okoliczność przysługiwania osobie, ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli spełnione są pozostałe ustawowe warunki do przyznania tego świadczenia. Renta rodzinna nie została bowiem ujęta w katalogu rent wymienionych w art. 3 pkt 5 u.ś.r., a zatem brak jest podstaw do uznania, że można ją przypisać do zbioru objętego samym pojęciem "renty", które to pojęcie ustawodawca wymienił także w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w ramach wyszczególnienia okoliczności, których ustalenie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 marca 2021 r., sygn. IV SA/Po 1968/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. III SA/Gd 200/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. II SA/Rz 1368/21, dostępne CBOSA).

W niniejszej sprawie nie był kwestionowany fakt, że Skarżąca pobiera rentę rodzinną z tytułu śmierci jej męża przyznaną jej na podstawie art. 65 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270, dalej "u.e.r.fuz.) i tzw. rentę wdowią przyznaną na podstawie przepisów prawa [...], również z tego samego tytułu oraz że nie zostały one nabyte w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym przysługującym samej skarżącej. Podkreślała bowiem, że ma prawo i pobiera w Polsce i [...] tylko rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka (k. 2 i 6 akt adm. I inst.; pismo z [...] lipca 2020r. akt adm. II inst.).

Zgodnie bowiem z treścią art. 97 u.e.r.fuz. osobom uprawnionym do emerytury lub renty oraz do świadczeń o charakterze rentowych z instytucji zagranicznych świadczenia przysługujące na podstawie ustawy wypłaca się w wysokości w niej określonej, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.

W dalszej kolejności należy jedynie przypomnieć, że jak to wskazał NSA, organ słusznie dokonał prokonstytucyjnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i uznał, że Skarżąca będzie mogła dokonać wyboru świadczenia między aktualnie otrzymywanym świadczeniem rentowym, a świadczeniem pielęgnacyjnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany taką wykładnią tego przepisu.

Kluczową jednak kwestią, jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 kwietnia 2022 r. jest rozważenie, czy w sytuacji gdy pobierane świadczenia rentowe z tytułu śmierci małżonka przekraczają wysokość świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji, możliwe jest uwzględnienie wniosku Skarżącej o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie konieczne będzie, zatem zwrócenie się do ZUS, jako jednostki organizacyjnej realizującej zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych w Polsce, o precyzyjne udzielenie informacji w tym zakresie, tj. czy tzw. renta wdowia przysługująca Skarżącej na podstawie prawa [...] powinna być brana pod uwagę dla kwalifikacji renty rodzinnej, jako pobieranej w zbiegu w rozumieniu art. 97 u.e.r.fus. W zależności od poczynionych ustaleń organ I instancji rozpatrzy sprawę mając na względzie powyższe stanowisko NSA oraz Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę.

W tym miejscu wskazać, należy, że SKO w L. w uzasadnieniu decyzji z 29 lipca 2020r. wskazało, że wysokość netto pobieranej przez Skarżącą renty rodzinnej przyznanej przez polskie organy rentowe i renty przyznanej przez [...] organ rentowy przekracza wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, co uniemożliwia przyznanie Odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy nie uzasadnił jednak powyższego stanowiska, które sprawdza się do tego, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w sytuacji, gdy łączna wysokość obu rent rodzinnych wypłacanych z tego samego tytułu przewyższa wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie przedstawił motywów swojego stanowiska, i jego podstawy prawnej, z której wywodził powyższą konstatację, co w istocie prowadzi do tego że w tym zakresie zaskarżona decyzja Kolegium uchylała się spod kontroli sądowej.

Dodatkowo zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie akt administracyjnych, organy orzekające naruszyły reguły postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 7§ 1 i art. 80 k.p.a. Postępowanie wyjaśniające winno było zostać przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Organy administracji publicznej powinny były zebrać materiał dowodowy i rozpatrzyć go w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy wystarczającego do jej rozstrzygnięcia. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej powinien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Tym samym stwierdzić należało naruszenie powyższych przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzając konieczność niewystarczającego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie i tym samym naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a. oraz 7a k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., oraz przepisów prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w minimalnej stawce (§ 14 ust. 1 pkt 1c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. 2015r., poz. 1800), jak w punkcie 2 sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, organ winien mieć na względzie ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2022 r. oraz w niniejszym orzeczeniu. W szczególności zgromadzi materiał dowodowy pozwalający na ocenę, czy możliwe będzie przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku zbiegu prawa do polskiej i [...] renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka.

Niniejszą sprawę rozpoznano na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w trybie uproszonym, albowiem Skarżąca złożyła wniosek w tym zakresie, a organ wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w tym trybie.