Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 325/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 e § 2 i § 5
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Referent Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi Firmy A S.A. w G z siedzibą w G na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2007 r. A S.A. (dalej jako "Zakład") wystąpił do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie kosztów egzekucji w łącznej kwocie 562 258,60 zł wraz z odsetkami na podstawie art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako "u.p.e.a."). Wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (strata za okres od stycznia do września 2006 r. wyniosła 65 732 802,41 zł) oraz podkreślił, że za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, wynikający z przedmiotu działalności spółki, która zgodnie z ustawą o transporcie kolejowym jest podmiotem zarządzającym infrastrukturą kolejową, zatrudniającym znaczną liczbę pracowników. Opisując przedmiot swojej działalności Zakład wskazał, że jest wykonawczą jednostką organizacyjną A S,A. [...] i zajmuje się zapewnieniem utrzymania, obsługi i rozwoju linii kolejowych oraz innych elementów infrastruktury kolejowej w stanie gwarantującym sprawność techniczno-eksploatacyjjną oraz ich efektywne wykorzystanie w procesie przewozowym, zapewnieniem punktualności i bezpieczeństwa ruchu kolejowego, usuwania wypadków, ochrony środowiska naturalnego, ochrony przeciwpożarowej, ochrony mienia powierzonego kolei, administrowania i eksploatacji infrastruktury kolejowej w celu udostępnienia jej przewoźnikom kolejowym. Zakład wskazał, że utracił płynność finansową z uwagi na nieterminowe regulowanie należnych jej zobowiązań przez kontrahentów, w tym przede wszystkim przez B Sp. z o.o. zadłużonej wobec wnioskodawcy na ponad 1 miliard złotych. Podkreślono, że nieumorzenie kosztów we wnioskodawnym zakresie, znacznie pogorszy katastrofalną sytuację, w której znalazło się A i uniemożliwi wykonywanie transportu kolejowego, co bez wątpienia stanowi ważny interes publiczny, tak jak i samo wspieranie transportu kolejowego konkurencyjnego i atrakcyjnego w porównaniu z kosztami remontów dróg oraz ochrony środowiska, jakie niesie ze sobą transport samochodowy. W tym samym kontekście wskazano, że trudna sytuacja finansowa wymusza obniżenie jakości świadczonych przez Zakład usług (np. pogorszenie stanu technicznego infrastruktury w związku ze wstrzymaniem robót naprawczych) i może przełożyć się na zwiększenie bezrobocia w regionie.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W wyniku wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ pierwszej instancji dokonał oceny ważnego interesu publicznego jedynie z punktu widzenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pomijając ocenę interesu publicznego w aspekcie, w jakim powołało się na niego A. Jednocześnie w ogóle nie odniesiono się do pierwszej ze wskazanych we wniosku przesłanek umorzenia tj. przesłanki niemożności poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału [...] odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Organ uznał, że wykazana strata, choć niewątpliwie wysoka, nie przekroczyła jednak 0,9 % ogólnego długu spółki, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W uzasadnieniu wskazano, że niezależnie od celów statutowych, A jest podmiotem czynnie prowadzącym działalność gospodarczą, nastawionym na osiąganie pozytywnego wyniku finansowego. Brak zysku nie powinien być zatem równoważony ze środków stanowiących przychód ZUS. Tym bardziej, że gromadzenie środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, w tym obowiązkowych składek na ubezpieczenia, jest immamentną cechą planowania tej działalności, zaś same składki, jako świadczenia publiczne o charakterze powszechnym, są objęte ustawowym obowiązkiem ich odprowadzenia przez pracodawcę (płatnika), niezależnie od osiąganego przez niego wyniku finansowego. Organ przyznał, że nie kwestionuje posiadania przez Zakład trudności z uzyskaniem dofinansowania dla swojej działalności w zakresie inwestycji wynikających z umów międzynarodowych, remontów, eksploatacji i utrzymywania linii kolejowych o znaczeniu obronnym, kosztów przygotowania i realizacji inwestycji obejmujących linie kolejowe o znaczeniu państwowym, ze strony budżetu Państwa, zgodnie z art. 38 ustawy o transporcie kolejowym, przy czym nie można wykluczyć, że dofinansowanie takie nastąpi w przyszłości, tym bardziej, że z zgodnie z projektem budżetowym na 2008 r., tempo wzrostu PKB wyniesie 5,5%, a prognozowane dochody budżetu będą o 9,1% nominalnie większe niż w roku 2007. Analizując kolejną, wskazaną we wniosku, przesłankę umorzenia, organ uznał za bezpodstawne oczekiwanie A, że sprawa zostanie załatwiona zgodnie z interesem publicznym spółki, ponieważ błędnie utożsamiła ona interes kilku tysięcy pracowników ze słusznym interesem obywateli. Dyrektor ZUS stanął na stanowisku, że zapewnienie regularnej wypłaty emerytur i rent ponad 7 milionom świadczeniobiorców ZUS oraz utrzymywanie stałej płynności finansowej poszczególnych funduszy, którymi dysponuje ZUS, a w konsekwencji zapobieganie powiększaniu się długu publicznego stanowią wartości nadrzędne w stosunku do interesu pracowników, jednego, chociaż dużego, przedsiębiorstwa, nastawionego przecież, niezależnie od swoich celów statutowych, na działalność komercyjną.

W złożonym przez A zażaleniu, Zakład wniósł o uchylenie powyższego postawienia w związku z naruszeniem art. 64 e § 2 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Spółka podkreśliła, że z treści art. 64 e § 2 u.p.e.a wynika, że w przypadku zaistnienia ściśle określonych przesłanek, może on mieć zastosowanie również do świadczeń stanowiących przychody ZUS. Pomimo tego przedstawiona dla uzasadnienia odmowy argumentacja skoncentrowała się na wykazaniu funkcji i ustawowych obowiązków ZUS, a nie na analizie wskazanych w ustawie i we wniosku przesłanek umorzenia. Argumentacja, że umorzenie stanowi uprzywilejowanie jednego podmiotu względem innych i obciąża Skarb Państwa nie może być jednak podstawą do odmowy, ponieważ właśnie na takich zasadach ustawodawca sformułował możliwość występowania z wnioskami o umorzenie. Z art.64e u.p.e.a. nie wnika natomiast, aby przy umorzeniu kosztów egzekucji uwzględniać należało stan finansów ZUS. Czym innym jest bowiem kwestia spłaty zaległych składek i odroczenie terminu ich płatności lub rozłożenie na raty przy uwzględnieniu ww. kryterium, a czym innym spłata powstałych na wskutek egzekwowania zaległych składek kosztów egzekucyjnych, które mogą być umorzone niezależnie od stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Tym samym w ocenie Zakładu argumentacja ZUS znacznie wykroczyła poza spełniane przez nią ustawowe przesłanki umorzenia. W tym zakresie spółka podkreśliła jednocześnie, że wobec braku umorzenia będzie zmuszona do szukania oszczędności w szczególności w liczbie zatrudnionych pracowników, a także zakresie i poziomie świadczenia usług na rzecz społeczeństwa, gdzie związane z tym koszty zostaną w konsekwencji poniesione właśnie przez Skarb Państwa, ale najwięcej ucierpi na tym interes publiczny i społeczny. Odnosząc się do nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego spółka wskazała, że organ nie uwzględnił aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, pomimo wykazania przez niego wielkości poniesionej straty. W odróżnieniu od porównania uzyskiwanych dochodów i kosztów egzekucji, procentowe porównanie kwoty straty i kwoty ww. kosztów egzekucji, nie jest miarodajne dla ustalenia czy zobowiązany jest w stanie ponieść te koszty bez uszczerbku. Jednocześnie organ nie może kierować się hipotetycznymi założeniami, co do przewidywanego z budżetu Państwa dofinansowania, ponieważ dla oceny wniosku znaczenie ma sytuacja wnioskodawcy w chwili jego rozpatrywania. Ponadto organ nie podjął działań mających na celu ustalenie aktualnej sytuacji wnioskodawcy, w tym polegających chociażby na zwróceniu się do spółki o przedstawienie wiarygodnych w tym zakresie dokumentów. W zakresie zarzutu naruszenia art. 7, art. 8 , art. 11 oraz art. 107 § 3 K.p.a. spółka podkreśliła, że organ błędnie przyjął, że wykazany przez nią interes publiczny jest mniej ważny niż zadania powierzone ZUS, który pominął obowiązek kierowania się interesem społecznym i słusznym interesem obywateli przy rozstrzyganiu spraw z zakresu uznania administracyjnego. Dyrektor ZUS nie wykazał aby umorzenie kosztów egzekucji spowodowało jakikolwiek uszczerbek w wypłacie świadczeń dla emerytów i rencistów, ponieważ spółka terminowo opłaca bieżące składki ZUS, a składki zaległe, od których powstały koszty egzekucyjne systematycznie spłaca w formie rat. Jednocześnie dyrektor ZUS nie został upoważniony żadnym przepisem do selektywnego wykazywania, które interesy, której grupy obywateli zasługują na uwzględnienie bardziej niż inne, tym bardziej w oparciu o kryterium liczby obywateli wchodzących w skład tych zbiorowości. W zażaleniu wskazano końcowo, że rozpatrując przesłankę interesu społecznego organ w ogóle nie wziął pod uwagę argumentacji strony nawiązującej do ochrony środowiska, zaoszczędzenia środków przeznaczonych obecnie na remonty dróg, utrzymania jakości i ilości połączeń kolejowych.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Organ egzekucyjny w wyczerpujący sposób uzasadnił swoje stanowisko opierając je na zgromadzonym materiale dowodowym, ocenił przedstawione przez wnioskodawcę przyczyny dla których domagał się on umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz wyjaśnił powody dla których uznał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki ich umorzenia. Odwołując się do istoty rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, organ odwoławczy podzielił stanowisko, że powołane przez stronę argumenty nie uzasadniały umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wskazane przez spółkę elementy genezy powstania trudności finansowych, w tym zaległości względem ZUS (niemożność odprowadzania składek z uwagi na załamanie płynności finansowej przez nieterminowe regulowanie wpłat przez kontrahentów, w tym B. Sp. z o.o., odmowy dostawców dotyczące przyjmowania dalszych zamówień, niezbędnych dla procesu utrzymania i remontów infrastruktury kolejowej) stanowią bowiem element ryzyka gospodarczego, z którym musi liczyć się każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W analogiczny sposób został także zakwestionowany argument strony wskazujący na to, że konieczność spłaty kosztów spowoduje brak bieżących funduszy na działalność Zakładu, co wiązać się będzie ze znacznym uszczerbkiem finansowym. Organ wskazał jednocześnie, że choć sytuacja spółki jest niewątpliwie trudna, to ewentualna pomoc w postaci umorzenia w kwocie 562 258,60 zł przy wykazanej tak dużej stracie z działalności gospodarczej nie gwarantuje znacznej poprawy sytuacji ekonomicznej spółki. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wskazał również, że chociaż ZUS uzasadnił swoje stanowisko powołując się na interes Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to argumentacja ta została użyta do wyjaśnienia przyczyn negatywnego rozstrzygnięcia. Dlatego też za słuszne należy uznać uwzględnienie przez organ egzekucyjny przy podejmowania ostatecznego rozstrzygnięcia w tej sprawie zadań, do których został powołany Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A wniosło o uchylenie wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia w związku z naruszeniem art. 10 § 1 oraz art. 81 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się do co zebranego materiału dowodowego przed wydaniem rozstrzygnięcia drugiej instancji, naruszeniem art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów, naruszeniem art. 64 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię, art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz naruszenie art.6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 107 § 3 i art. 126 K.p.a. w szczególności poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, brak odniesienia się do wszystkich okoliczności fatycznych i prawnych przedstawionych w zażaleniu, a także prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270; dalej jako "p.p.s.a.").

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przystępując do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia na wstępie należy zauważyć, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzono zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji ( art. 64 i nast. u.p.e.a.).

Stwierdzenie to jest istotne, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie art. 64e § 2 i 5 u.p.e.a., dającego organowi możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Regulacja powołanego przepisu, co do zasady jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego, którego istotą jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania.

Uznanie administracyjne w tym wypadku obliguje organ przede wszystkim do ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych, takie jak:

1) stwierdzenie nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub

wykazanie przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów

egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (koszty

egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone,

jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby

gospodarczo nieuzasadnione - § 3);

2) istnienie ważnego interesu publicznego;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki

egzekucyjne (§ 2).

Ustalenie przez organ istnienia wskazanych przesłanek nie jest jednak równoznaczne z przyznaniem ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych, co oznacza, że odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią przesłanki do ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca. Zarazem sądowa kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Należy to bowiem do wyłącznej kompetencji organu administracji. Tak więc kontrola ta ogranicza się do zbadania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności (istniejące w czasie prowadzenia postępowania), mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie dokonuje także oceny wydanego postanowienia z punktu widzenia jego słuszności czy sprawiedliwości. Wskazane stanowisko dotyczące zakresu kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie zostało powszechnie przyjęte w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego – m.in. wyrok SN z 8 listopada 1996 r. sygn. akt III RN 24/96, wyrok NSA z 26 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 992/99, wyrok NSA z 28 października 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1830/03, wyrok NSA z 16 stycznia 2003 r. sygn. akt SA/SA 945/01.

Na wstępie wskazać należy, że występując o umorzenie kosztów egzekucyjnych wnioskodawca wskazał na wystąpienie dwóch z trzech wyżej wymienionych przesłanek tj. przesłanki ważnego interesu publicznego oraz przesłanki wystąpienia znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej w sytuacji poniesienia całości kosztów egzekucyjnych. Jak wskazano wyżej, mechanizm podejmowania decyzji w oparciu o uznanie administracyjne polega na ustaleniu, oczywiście w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy wskazane przez wnioskodawcę przesłanki w ogóle wystąpiły. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek nie oznacza samo przez się wydania decyzji pozytywnej, co wyraża się w sformułowaniu, że "organ może umorzyć". Ich brak każdorazowo implikuje natomiast konieczność wydania decyzji odmawiającej przyznania uprawnienia w postaci umorzenia. Sytuacja taka miała również miejsce w przedmiotowej sprawie, ponieważ wydanie negatywnego z punktu widzenia strony rozstrzygnięcia, organ uzasadnił wskazując, że wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego nie dały podstaw do przyjęcia, aby wnioskodawca nie był w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, ani też aby przemawiał za tym ważny interes publiczny. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ, badając sytuację finansową skarżącego, przeanalizował przedłożone przez niego dokumenty, ustalając wysokość ponoszonych przez zobowiązanego strat ( 65.732 802,41 zł) oraz jego zadłużenie, zarówno względem ZUS, jak i pozostałych wierzycieli i w oparciu o porównanie tych wartości doszedł do przekonania, że pomimo znacznej sumy kosztów egzekucyjnych (562.258,60 zł) ich poniesienie w skali całości zadłużenia ciążącego na skarżącym nie spowoduje jeszcze większego uszczerbku w i tak katastrofalnej jego sytuacji finansowej.

Zatem za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego, że pogląd organów o braku przesłanek umorzenia z uwagi na niemożność poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla niego, oparty na porównaniu kwoty kosztów egzekucyjnych do kwoty pozostałych zadłużeń jest błędny. Zdaniem Sądu wyprowadzony z niego wniosek o braku przesłanek był uprawniony, tak jak i stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, że ewentualna pomoc organu egzekucyjnego w postaci umorzenia kosztów przy tak dużym pozostałym zadłużeniu nie gwarantuje znacznej poprawy sytuacji ekonomicznej i finansowej skarżącego.

Prawidłowo organ dokonał również oceny istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Zdaniem Sądu, pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy, a w konsekwencji całego społeczeństwa. Zatem organ egzekucyjny orzekający w niniejszej sprawie miał obowiązek uwzględnienia przy ocenie zaistnienia przesłanki "ważnego interesu publicznego" nie tylko interes skarżącego, ale także charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez skarżącego z tytułu kosztów egzekucyjnych. Interes publiczny nie może być bowiem oceniany jednostronnie. Zwłaszcza w sytuacji, gdy zadłużenie było związane z działalnością gospodarczą skarżącego, uzasadnionym było wyważenie interesu publicznego nie tylko z perspektywy funkcji społecznych przez niego spełnianych (świadczenia usług przewozowych na rzecz społeczeństwa) bez wątpienia istotnych, ale także z punktu widzenia stanu finansów systemu ubezpieczeń społecznych i państwa. Kwestionowane przez stronę skarżącą odwołanie do publicznego charakteru zadań realizowanych przez ZUS było w kontekście powyższego, uzasadnione i miało na celu uwypuklenie, że A jest w istocie firmą prywatną, której celem jest podejmowanie działań nakierowanych na zysk, czego nie zmienia ani fakt, że jest to firma szczególnie duża, czy też realizująca ważne z punktu widzenia społecznego usługi. Wiele firm prowadzi istotne z tego punktu widzenia usługi, co nie oznacza, żeby były one w szczególnie uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, co też zasadnie skonstatował organ odwoławczy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. wskazać należy, iż z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 7 stycznia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej zawiadomił pełnomocnika skarżącego, że zażalenie Zakładu nie zostanie rozpatrzone w terminie określonym przepisem art. 35 § 3 K.p.a ze względu na złożoność stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz wskazał nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...] ,tj. dzień wydania zaskarżonego postanowienia. W ocenie pełnomocnika Zakładu, z treści tego pisma wynika, że organ odwoławczy prowadził postępowanie dowodowe, toteż brak zawiadomienia w trybie art. 10 K.p.a. uniemożliwił stronie udział w postępowaniu, a także wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału, zgromadzonych dowodów oraz zgłoszonych żądań bezpośrednio przed wydaniem rozstrzygnięcia. Wskazano, że przez to, iż skarżący nie wiedział, kiedy zakończy się postępowanie dowodowe, nie mógł przedłożyć nowych aktualnych dokumentów poświadczających jego złą sytuację ekonomiczną i stratę wykazaną na dzień wydania rozstrzygnięcia.

Biorąc pod uwagę tak sformułowany zarzut wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/2005, publ., w LexPolonica nr 418798, ONSAiWSA 2006/6, poz. 157 i OSP 2007/3, poz. 26), podnosząc w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. strona winna wykazać, czy została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia wyjaśnień i uchybienie wskazanemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołując się w tym miejscu na uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. w sprawie FPS 6/2004 (ONSAiWSA 2005/4, poz. 66) wydaną na tle odpowiadającego treści art. 10 § 1 k.p.a. przepisu art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60) należy także wskazać, że warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, że podnoszone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2003 r. I SA/Gd 199/2000 Przegląd Podatkowy 2004/1 str. 43 oraz wyrok NSA z 18 maja 2006 r. II OSK 831/05 ONSA i Wa 2006/6/157). Innymi słowy strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu). Nie każde, bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej poddanej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a tylko takie, które realnie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skoro zatem strona skarżąca twierdzi, że uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do treści zebranego materiału dowodowego doprowadziło do wydania wadliwego postanowienia, winna była przedstawić w skardze materiał dowodowy, na tyle istotny, by mógł rzutować na prawidłowość oceny przesłanek, jakimi kierowały się organy wydając kwestionowane rozstrzygnięcie. Tymczasem do skargi strona dołączyła oświadczenie Dyrektora A z dnia 14 marca 2008 r., z którego wynika, że przedłożone również do skargi dokumenty, tj. bilans i rachunek wyników za 12/2008 są wynikami wstępnymi, wersja ostateczna do chwili obecnej nie została sporządzona. Nie wskazała natomiast, czy pozbawienie jej możliwości złożenia tych dokumentów miało lub mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że organ egzekucyjny pismami z dnia 27 lipca i 14 września 2008r. kierował do A wezwania w trybie art. 10 § 1 w związku z art. 81 K.p.a., przy czym strona w odpowiedzi na te wezwania nie złożyła żadnych wniosków dowodowych.

W ocenie Sądu celowym jest podkreślenie, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych zasada spoczywania na organie ciężaru dowodzenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z oczywistych względów jest ograniczona, bowiem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego sytuacja wyczerpuje przesłanki przewidziane w art. 64 u.p.e.a.

Strona zarzuciła także, że organy naruszyły przepisy art.77 § 1 i art. 80 K.p.a., bowiem dokonując analizy jej sytuacji finansowej w ogóle nie odniosły się do aktualnej sytuacji finansowej Zakładu, pomimo, że w piśmie z dnia 16 sierpnia 2007 r. wskazywał on na stratę z działalności gospodarczej poniesionej na dzień 30 czerwca 2007 r. w wysokości 41.377.534,12 zł. W ocenie Sądu, wskazane uchybienie pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy. Do zawartej w ww. piśmie informacji o zmianie wysokości zadłużenia dołączono bowiem wyjaśnienie, że wnioskodawca w dalszym ciągu ponosi wielomilionowe straty, a jego sytuacja nie poprawia się. Tok przedstawionej przez organ argumentacji wskazuje natomiast, że o braku uszczerbku przesądziło ustalenie katastrofalnej sytuacji, w której znalazł się wnioskodawca na etapie złożenia wniosku, a która, jak wynika z twierdzeń samej strony skarżącej, w dalszym ciągu utrzymywała się na podobnym poziomie (wielomilionowym), bez szans na większą, istotną z punktu widzenia uzyskiwania dodatnich wyników finansowych zmianę.

Wobec tego, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić z powodu jej bezzasadności.