Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1677/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Koszty sądowe
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 5a, art. 232 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk, asesor WSA Anna Milicka - Stojek, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na uchwałę Rady Miasta S. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić A. G. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

1. A. G. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 14 lipca 2022 r. (data nadania), wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Rady Miasta [...] z [...] października 208 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: "MPZP") rejonu [...] – część I. Wraz ze skargą uiścił wpis sądowy w wysokości 300 zł (potwierdzenie uiszczenia wpisu k.52).

W uzasadnieniu skargi (odnosząc się do wykazania przysługującemu skarżącemu interesu prawnego/legitymacji do wniesienia skargi), podniósł m.in., że na mocy umów zamiany z [...] stycznia 2002 r. rep. A nr [...] oraz rep. A nr [...], a także umowy sprzedaży z [...] grudnia 2001 r. rep. A nr [...] nabył prawo własności nieruchomości usytuowanej w W. przy ul. [...] (nr ewid. [...], obr. [...]), dla której Sąd Rejonowy dla [...] w W. prowadzi księgę wieczystą nr KW [...]. Posiadał więc status właściciela nieruchomości w dacie podjęcia uchwały (MPZP). Na skutek podjęcia uchwały, doszło do zmiany w uprawnieniach wynikających dla skarżącego z prawa własności, bowiem o ile do 2008 r., mógł on korzystać z nieruchomości bez obowiązku znoszenia na niej innych osób, o tyle po wprowadzeniu nowego MPZP, skarżący został zobligowany do tego, aby udostępniać swą nieruchomość każdemu, kto zechce skorzystać z parku zabytkowego, którym w konsekwencji wprowadzenia MPZP stała się faktycznie nieruchomość skarżącego. Wskazał, że naruszenie interesu prawnego wyraża się w tym, że zaskarżona uchwała w dacie jej podjęcia naruszyła istotę przysługującej skarżącemu własności nieruchomości w rozumieniu art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeksy cywilny (dalej: "k.c."), do której należy swoboda korzystania z własnej nieruchomości, pobieranie pożytków i rozdysponowywanie nieruchomością. Precyzując, z chwilą podjęcia ww. uchwały przez Radę Miasta [...], należąca do skarżącego nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] (nr. ewid. [...], obr. [...]) znalazła się w strefie funkcji zieleni urządzonej będącej częścią parku zabytkowego. Teren zieleni urządzonej stanowi teren inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym, tj. park zabytkowy. W praktyce oznacza to nic innego jak to, że ww. nieruchomość stała się przestrzenią ogólnodostępną. Skarżący został pozbawiony atrybutów należnego mu prawa własności, co uniemożliwiło mu jednocześnie wykorzystanie nieruchomości, zgodnie z brzmieniem art. 140 k.c.

2. W odpowiedzi na skargę, Rada Miasta [...] wniosła o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie o jej oddalenie. Odnosząc się do odrzucenia skargi, Rada podniosła m.in., że skarżący nie wykazał, że przysługuje mu aktualnie bezpośredni (tj. w dacie wnoszenia skargi) interes prawny, tj. że jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym działki, której dotyczy kwestionowany zapis planu. Przedmiotowa działka aktualnie jest własnością Miasta [...]. Skarżący, wraz z B. G. złożyli do Sądu Okręgowego pozew z [...] sierpnia 2010 r. o zobowiązanie Miasta [...] do złożenia oświadczenia woli. Nabycie przedmiotowej nieruchomości przez m.[...] nastąpiło na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "u.p.z.p."), na mocy wyroku Sądu Okręgowego w W., Wydział [...] z [...] października 2012 r., sygn. akt [...]. W zakresie przeniesienia prawa do nieruchomości wyrok stał się prawomocny z dniem 27 listopada 2012 r. Wyrok Sądu Okręgowego z [...] października 2012 r. został zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. [...] Wydział [...] z [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...] w zakresie kwoty głównej nabycia, odsetek ustawowych oraz kosztów procesu. Wpisu właściciela Miasta [...] w dziale II księgi wieczystej [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, dokonano w dniu 12 lutego 2013 r. Rada dodała, że zbycie przez skarżącego nieruchomości objętej planem przed datą wniesienia skargi sprawia, że traci on prawo do zaskarżenia spornej uchwały w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: "u.s.g.") na rzecz nowego właściciela.

3. Pismem procesowym z 8 lutego 2022 r., skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę), podtrzymał argumentację zawartą w treści skargi. W ocenie skarżącego, organ w sposób błędny uzależnia możliwość zaskarżenia aktu prawa miejscowego od utrzymywania się stanu naruszenia interesu prawnego również w momencie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Aby móc zaskarżyć akt prawa miejscowego wystarczy, aby ów akt naruszał interes skarżącego w chwili podejmowania uchwały, nie zaś w przyszłości. Nie ma również racji organ w zakresie, w jakim twierdzi, że brak interesu prawnego po stronie skarżącego skutkuje każdorazowo odrzuceniem skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym tylko oczywisty brak interesu prawnego skutkuje odrzuceniem skargi (co w niniejszej sprawie nie występuje).

4. Pismem procesowym z 22 lutego 2022 r., Rada Miasta [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podtrzymała argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Ponownie nadmieniła, że z dniem 27 listopada 2012 r., skarżący utracił na rzecz aktualnego właściciela prawo do wniesienia skargi na MPZP odnoszące się do przedmiotowej nieruchomości. Zarówno z aktualnej treści księgi wieczystej [...], jak i z załączonego do odpowiedzi na skargę wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów dla działki ew. nr [...] z obrębu [...], sporządzonego w dniu 9 sierpnia 2021r., wynika jednoznacznie, że aktualnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Miasto [...], a nie skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega odrzuceniu.

1. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 559; dalej: "u.s.g."), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Powołując się na naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., powinien wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją a zaskarżoną uchwałą. Związek ten powinien polegać na tym, że uchwała narusza, pozbawia lub ogranicza tak rozumiany interes lub uprawnienie wnoszącego skargę jako indywidualnego podmiotu albo członka określonej wspólnoty samorządowej. Reprezentując swój zindywidualizowany interes skarżący musi też wykazać, że interes ten jest konkretny, realny i aktualny (por. wyrok NSA z 13 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 2105/12, postanowienie WSA w Gdańsku z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 1/22).

Podmiot skarżący musi wskazać jego naruszenie polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (szerzej zob.: W. Kisiel, w: red. P. Chmielnicki, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2010; J. Zimmermann, Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, w: red, H. Olszewski, B. Popowska, Gospodarka - Administracja - Samorząd, Poznań 1997).

2. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że zaskarżona uchwała narusza jego własny, indywidualny i co ważne - aktualny interes prawny.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, bardzo istotne jest orzeczenie NSA, zawarte w uzasadnieniu postanowienia z 13 września 2018 r. (sygn. akt II OSK 1933/18), w którym stwierdzono: "(...) uznanie skargi byłego właściciela nieruchomości za dopuszczalną mogłoby w rezultacie doprowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie planu miejscowego w zakresie dotyczącym konkretnej nieruchomości, co stanowiłoby nieprzewidzianą przepisami prawa ingerencję w prawo własności aktualnego właściciela. Z tych względów za bezzasadny należało uznać zarzut kasacyjny co do naruszenia art. 101 ust. 1 usg. Wbrew argumentacji przedstawionej przez autora skargi kasacyjnej dla oceny legitymacji skarżącego nie mógł być miarodajny stan istniejący w dacie wejścia w życie przedmiotowego planu kiedy skarżący był właścicielem nieruchomości, lecz stan istniejący w dacie złożenia skargi oraz orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny".

W świetle powyższego, nie sposób uznać, aby skarżący wykazał, że kwestionowana uchwała naruszała jego prawo lub uprawnienie. Jak zaś wskazał NSA "(...) interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych" (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1992 r., sygn. akt I SA 1355/91).

W ocenie Sądu (w świetle twierdzeń i argumentów skargi oraz nadesłanych pism procesowych), w rozpoznawanej sprawie skarżący nie zdołał wykazać, aby przysługiwał mu aktualny interes prawny lub uprawnienie do kwestionowania MPZP, co umożliwiłoby sądową kontrolę jej legalności. Innymi słowy, skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby MPZP naruszał jego aktualny i realnie istniejący interes prawny, bądź uprawnienie. Nie jest obecnie aktualnym właścicielem/użytkownikiem wieczystym działki, której dotyczy kwestionowane postanowienie MPZP. Jak wynika z akt sprawy, aktualnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest obecnie Miasto [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że:

- skarżący, wraz z B. G., złożyli do Sądu Okręgowego pozew z dnia 12 sierpnia 2010 r. o zobowiązanie miasta [...] do złożenia oświadczenia woli;

- nabycie przedmiotowej nieruchomości przez m.[...] nastąpiło na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. (zgodnie z tym przepisem: "jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z uwzględnieniem ust. 2 i art. 371 ust. 1, żądać od gminy albo od władającego terenem zamkniętym, jeżeli uchwalenie planu lub jego zmiana spowodowane były potrzebami obronności i bezpieczeństwa państwa: (...) 2) wykupienia nieruchomości lub jej części") na mocy wyroku Sądu Okręgowego w W., Wydział [...] z [...] października 2012 r. (sygn. akt [...]); w zakresie przeniesienia prawa do nieruchomości wyrok stał się prawomocny 27 listopada 2012 r.; wyrok Sądu Okręgowego z [...] października 2012 r. został zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W.[...] Wydział [...] z [...] grudnia 2014 r. (sygn. akt [...]) w zakresie kwoty głównej nabycia, odsetek ustawowych oraz kosztów procesu; Sąd Najwyższy postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. (sygn. akt [...]) odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania;

- wpisu właściciela m.[...] w dziale II KW nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, dokonano 12 lutego 2013 r.

Sąd w pełni zgadza się z twierdzeniami zawartymi w uzasadnienie WSA w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2019 r. (sygn. akt II SA/Lu 121/19), że interes prawny, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., czy też ściślej rzecz biorąc negatywny związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem, musi być aktualny i musi dotyczyć takiej sytuacji prawnej, którą można określić jako własna, indywidualna i konkretna danej osoby. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że interes prawny do wniesienia skargi na uchwałę musi być aktualny, przy czym dość często zastrzeżenie to odnosi się jedynie do chwili wejścia aktu w życie. Oczywiście do naruszenia interesu prawnego strony dochodzi z chwilą wejścia w życie uchwały, jednakże wywołany tym naruszeniem stan musi być aktualny, tj. musi się utrzymywać także w chwili wniesienia skargi do sądu. Stan takiego naruszenia musi być aktualny i nie może dotyczyć sytuacji ewentualnych, czy przyszłych, jak również nie może odnosić się do zdarzeń z przeszłości, które na skutek upływu czasu utraciły jakiekolwiek znaczenie prawne, zdezaktualizowały się.

Zatem u podstaw legitymacji skargowej leży "aktualny" interes prawny. W sytuacji zbycia nieruchomości, nowy właściciel nieruchomości jako następca prawny wstępuje w prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym wynikające z uprawnień, o jakich mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Dotychczasowy właściciel wraz ze zbyciem nieruchomości traci na rzecz nowego właściciela niezrealizowane uprawnienie wynikające z art. 101 ust. 1 u.s.g. Z dniem zbycia nieruchomości legitymacja skargowa w zakresie "nieskonsumowanych" uprawnień przechodzi na nabywcę nieruchomości. Zbycie nieruchomości nie powoduje wygaśnięcia uprawnień wynikających z art. 101 ust. 1 u.s.g., ale jedynie następuje przejście tych uprawnień na nowego właściciela.

3. Reasumując, dopiero wykazanie interesu prawnego lub uprawnienia i jego naruszenia można uznać za przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., uzasadniającą jej merytoryczne rozpoznanie. Skoro skarżący nie wskazał żadnego przepisu prawa materialnego z którego wynika jego aktualny (bieżący) interes prawny, powodujący możliwość skutecznego wniesienia skargi w tej sprawie, Sąd nie mógł przystąpić do oceny legalności zaskarżonego aktu, w tym do badania prawidłowości zasad i trybu jego podjęcia. Zatem w ocenie Sądu, nie było również potrzeby odniesienia się do zarzutów merytorycznych zawartych w skardze odnoszących się do MPZP. Dodatkowo podkreślić również trzeba, że powołane i zacytowane przez skarżącego wyroki nie są adekwatne do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy.

4. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobligowany był odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi postanowiono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.