Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1746/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2021 r. nr UP-929/2021 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 kwietnia 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił D.B. (dalej; Strona, Skarżący) umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 25 812,58 zł w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 11,2003-02.2004,12.2005,09.2007, 03.2008-06.2008, 11.2008, 01.2009, 12.2009-01.2010, 11.2019-02.2020, 06.2020-02.2021 w łącznej kwocie 16 060,03 zł, w tym z tytułu: składek- 8 410,03 zł, odsetek liczonych na dzień wniosku, tj. na 29 marca 2021 r. - 7 650,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 11.2003-01.2004, 12.2005,09.2007 03.2008-06.2008, 11.2008, 01.2009, 12.2019-02.2020, 06.2020-02.2021 w łącznej kwocie 8 762,93 zł, w tym z tytułu: składek- 6 030,93 zł, odsetek liczonych na dzień wniosku, tj. na 29 marca 2021 r. - 2 732,00 zł,

c) Fundusz Pracy za okres11.2003-01.2004, 12.2005,09.2007,03.2008-06.2008, 11.2008, 01.2009 w łącznej kwocie 989,62 zł, w tym z tytułu: składek- 413,62 zł, odsetek liczonych na dzień wniosku, tj. na 29 marca 2021 r. - 576,00 zł,

W podstawie prawnej powołał art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3 i 3a oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.; dalej u.s.u.s.), a także z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej "rozporządzenie").

W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną.

Podkreślił, że 29 marca 2021 r. skarżący zwrócił się z prośbą o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. Wskazał, że od wielu lat ma poważne dolegliwości związane z urazami kręgosłupa, a stan zdrowia z każdym rokiem pogarsza się. W okresach nasilenia przypadłości zdrowotnych korzysta z pomocy osób trzecich tj. pomocy przy robieniu zakupów oraz wsparcia finansowego. Od wielu

lat korzysta również z pomocy dalszej rodziny. Ograniczenia zdrowotne powodują, że ma problem z wykonywaniem podstawowych czynności życiowych co przekłada się na niewydolność zawodową i finansową. Ta sytuacja od lat nie ulega poprawie i nie ma środków finansowych jak i zdolności fizycznych na zmianę swojej sytuacji. Urząd Skarbowy w C. orzekł o niewydolności zawodowej, gospodarczej i finansowej. Z uwagi na stan zdrowia traci okresowo zdolność nawet do wyjścia z domu, co powoduje trwałe ograniczenie nawiązywania kontaktów, co nie rokuje na poprawę efektywności zawodowej. Dodał, że złoży wniosek o uzyskanie świadczenia rentowego. Nie ma możliwości wykonywania działalności oraz możliwości pozyskania środków utrzymania. Nie posiada majątku, ani środków finansowych na spłatę zaległości.

Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w toku którego ustalił, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej: za okres 01-03.2021 r. skarżący osiągnął przychód w wysokości 21.120,00 zł, poniósł koszty w wysokości 12. 353,08 zł, osiągnął dochód w kwocie 8.766,92 zł, tj. 2.922,30 zł średniomiesięcznie. Skorzystał z pomocy udzielonej przez Zakład w ramach tzw. tarczy antykryzysowej w formie świadczenia postojowego wypłaconego 20 kwietnia 2020r., 15 maja 2020r., 5 czerwca 2020r. w łącznej kwocie 6. 240,00 zł oraz został zwolniony z obowiązku opłacania składek za okres 03-05.2020r. Nie korzysta z zasiłków z pomocy społecznej i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ponosi wydatki z tytułu czynszu w kwocie 312,00 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 200,00 zł oraz koszty leczenia w kwocie 150,00 zł. Posiada zobowiązania w instytucjach (spółka mieszkaniowa) w łącznej kwocie 6.758,01 zł oraz u osób fizycznych w łącznej kwocie 3 400,00 których nie spłaca. Ustalono także na podstawie CEPIK, że nie figuruje jako właściciel ruchomości i nie posiada nieruchomości.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odmownie załatwił wniosek strony nie znajdując podstaw do przychylenia się doń.

Zaznaczył przy tym, iż wnioskowane należności nie uległy przedawnieniu, gdyż wobec zaległości podjęte zostały czynności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Dalej podał, że nie zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne wobec Strony; należności z tytułu składek figurujące na koncie płatnika są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Podkreślił także, że dokonał analizy

wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną stwierdzając, że ewentualne umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek mogłoby stanowić pomoc de minimis. Zatem rozpatrzył wniosek w oparciu o art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. i stwierdził, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie ww. przepisów.

Organ stwierdził, iż w stosunku wobec strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b ustawy o s.u.s., nie zachodzą w stosunku do strony. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy o s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy o s.u.s. również w tej sytuacji nie ma zastosowania. Także nie zaistniała przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 gdyż nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ zaznaczył, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lub egzekucji sądowej. W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału ZUS w C. sukcesywnie podejmował działania egzekucyjne począwszy od 19 marca 2008r. W ramach postępowania zastosowano środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunków bankowych w M SA oraz M1 SA. Pomimo, iż aktualnie egzekucja jest nieskuteczna, to nie została zakończona. W sprawie ustalono, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. postanowieniem z 24 listopada 2020r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone z wniosku wierzyciela C Sp. z o.o. W wyniku przeprowadzonych czynności egzekucyjnych ustalono, że z egzekucji nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie można zidentyfikować z samym faktem umorzenia postępowania egzekucyjnego. W przypadku istnienia postanowienia o umorzeniu postępowania

egzekucyjnego wydane w tym przedmiocie orzeczenie musi być orzeczeniem, które oprócz formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego stwierdza równocześnie brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W przypadku nabycia praw majątkowych lub podjęcia zatrudnienia ZUS jako wierzyciel, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie tylko ma prawo ale i obowiązek ponownego zastosowania środków egzekucyjnych. Organ zaznaczył, iż u strony nie stwierdzono całkowitego braku majątku z którego można prowadzić egzekucję, prowadzi bowiem strona działalność gospodarczą. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w C. nie zostało zakończone. Aktualnie Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku podlegającego egzekucji. Nie można również wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy). W konsekwencji w ocenie Zakładu w stosunku do strony nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności wskazana w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Dalej organ opierając się na art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazał na przesłanki z rozporządzenia umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla ,zobowiązanego i jego rodziny. Jednak organ oceniając sytuację Strony w tym zakresie także nie znalazł przesłanek uzasadniających umorzenie. Zaznaczył, iż strona posiada zobowiązania w spółce mieszkaniowej w łącznej kwocie 6.758,01 zł oraz u osób fizycznych w łącznej kwocie 3.400,00 zł których nie spłaca. Jednak te okoliczności nie uzasadniają przychylenia się do wniosku gdyż każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa. Nawet gdyby ZUS umorzył zadłużenie to i tak inni wierzyciele w dalszym ciągu dochodziliby swoich należności, a ZUS realizuje ważny interes społeczny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. ZUS nie jest uprawniony do rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnych a przepisy, w oparciu o które Zakład realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.

W zakresie przepisu § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny stwierdził, iż ta sytuacja u strony nie zachodzi. Zgromadzony materiał nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna strony ma charakter definitywny. W tym względzie zauważył, że strona prowadzi działalność gospodarczą, co stwarza możliwość uzyskiwania dochodu z tego tytułu.

Organ stwierdził, iż w sytuacji strony nie miało miejsca poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Także w ocenie organu nie wystąpiły okoliczności potwierdzające istnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt. 3 ww. rozporządzenia. Jakkolwiek strona wskazała, że choruje przewlekle, ma poważne dolegliwości związane z urazami kręgosłupa, a w okresie nasilenia przypadłości korzysta z pomocy innych osób jednak nie przedłożono żadnych dokumentów medycznych informujących o stanie zdrowia. Organ zaakcentował, iż wskazane problemy mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia dłużnika możliwości uzyskiwania dochodu niezbędnego do opłacenia należności. W sytuacji strony sytuacja taka nie występuje.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakwestionowała strona skarżąca legalność decyzji podnosząc, iż jest tendencyjna, a przesłanki odmowy oparto na częściowo nierzetelnych wywodach. Oświadczyła, że od lat boryka się z poważnymi trudnościami zdrowotnymi oraz, nie jest osobą majętną. Od 2005 r. zalega z płatnościami i mimo prowadzonej od lat przez ZUS egzekucji administracyjnej składek, nie jest w stanie pokryć zadłużenia. Stan zdrowia ciągle pogarsza się, dlatego od dłuższego czasu nie osiąga przychodów, przychody z działalności gospodarczej mają charakter sporadyczny i pomocowy, a prowadzona działalność sprowadza się do pozyskania środków do życia, co potwierdza bilans przychodów. Zakwestionował ocenę organu co do "wykonywania" działalności gospodarczej, ponieważ sam fakt wykonywania działalności gospodarczej nie stanowi bezwzględnej ustawowej przesłanki odmowy udzielenia pomocy. Wskazany trudny stan majątkowy jest potwierdzany urzędowo zarówno przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Oddział ZUS w C. a bezskuteczność egzekucji ma obiektywnie udowodniony charakter trwały. Podniósł także, iż odsyłanie przez organ do pomocy społecznej jest nie na miejscu, zaś wykorzystywanie tej okoliczności jako przesłanki odmownej decyzji narusza status osoby borykającej się z trudnościami życia ze względu na stan zdrowia. Zakwestionował ocenę organu o braku pomocy przez rodzinę. Zaznaczył, iż organ wyłącznie "pielęgnuje" zadłużenie, nalicza kolejne odsetki, kamufluje obiektywne fakty i tendencyjnie przedstawia dowody, podjął próby ratalnej spłaty zadłużenia, to jednak okazało się działaniem bezskutecznym.

Prezes Zakładu nie uwzględnił wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i utrzymał w mocy sporną decyzję, podzielając przy tym w całości ocenę organu I instancji, iż w sytuacji strony brak przesłanek do przychylenia się do wniosku .

W skardze do WSA w Gliwicach strona organowi zarzuciła rażące naruszenie prawa, w szczególności przepisów art. 77 § 1 kpa, gdyż organ nie uwzględnił i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący wszystkich dowodów i okoliczności sprawy. W ocenie strony całkowite pominięcie stanu zdrowia jest bardzo krzywdzące i niesprawiedliwe, gdyż okoliczność złego stanu zdrowia nie pozwala na konkurowanie na rynku na ogólnych zasadach; ze względów zdrowotnych nie ma swobody działania, lecz występują obiektywnie istotne ograniczenia w tym względzie. Zdaniem strony organ naruszył przepis art. 80 kpa, gdyż nie wypowiedział się w decyzji dlaczego i na jakiej podstawie faktycznej, podstawie prawnej warunki zdrowotne nie zostały wzięte pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy i wydaniu obu orzeczeń. To zaś miało istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania powoływane były okoliczności dotyczące stanu zdrowia; wyjaśnienia i oświadczenia pominięte przez organ. Organ prezentuje w decyzjach na różne sposoby ciąg sprzecznych ze sobą zarzutów, obciążając stronę przy tym niedomaganiami wniosku z dnia 29.02.2021 r., w następstwie których jakoby nie mógł rozpoznać sprawy po myśli strony.

Podkreślił, iż w sytuacji narastających trudności zmagania się z obowiązkami dnia codziennego korzysta z pomocy osób trzecich. Nie mają one jednak charakteru periodycznego, są nieregularne, w niektórych latach nie było nawet dodatniego wyniku z działalności.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).

Przeprowadzona w zakreślonych ramach kontrola sprawy wykazała, że organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego. W związku z powyższym badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, iż nie jest spornym pomiędzy stronami zagadnienie przedawnienia należności z tytułu składek. Jak wynika z akt sprawy i zostało to szczegółowo omówione w treści spornej decyzji bieg terminu przedawnienia należności w przedmiocie których strona wnioskowała o ich umorzenie uległ zawieszeniu od wszczęcia postępowania egzekucyjnego dot. poszczególnych należności i trwa nadal.

Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest powołany w decyzjach organów obu instancji art. 28 u.s.u.s. Ustawa ta w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo-braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a).

Na podstawie pierwszego z powołanych przepisów ZUS może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 1 i 2). Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w ust. 3 tego przepisu, zgodnie z którym, nieściągalność ta zachodzi, gdy; 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w

postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Podzielić należy stanowisko organu, iż w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W związku bowiem z faktem, że nie było prowadzone wobec skarżącej postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, nie mogą zajść przesłanki określone w pkt 2, 4 i 4b powyższego przepisu. Z przyczyn oczywistych nie może mieć zastosowania pkt 1. Zastosowanie pkt 3, i 6 wyklucza zaś niemożność jednoznacznego stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Za słuszną należy uznać także ocenę organu, o braku przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5. Jakkolwiek Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w zakresie wniosku C jednak to umorzone postępowanie egzekucyjne nie daje podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności ponieważ obecnie Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Nadto zaległości figurujące na koncie wnioskodawcy są aktualnie dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

W przedmiotowej sprawie to właśnie nad tymi przesłankami należy się pochylić. W odróżnieniu bowiem od przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. - które

zachodzą w przypadku całkowitej nieściągalności składek - przesłanki te dotyczą sytuacji innych niż całkowita nieściągalność i odnoszą się do niedookreślonego pojęcia "uzasadnionych wypadków".

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ust. 3b Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Wynika z niego, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności co do rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się zwłaszcza do uznaniowych decyzji administracyjnych akcentuje się, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (wyrok SN z 20 grudnia 1994 r., III ARN 79/94, POP 1999 r., nr 2, poz. 31). Organ orzekający w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinien zatem wykazać, że w tej konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.

Zdaniem składu orzekającego tut. Sądu w rozpatrywanej sprawie organ podjął szereg czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

do ustalenia sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wziąwszy pod uwagę pierwszą z wyżej wymienionych przesłanek umorzenia przy ocenie wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek należy brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach akt sprawy strona skarżąca uzyskała w okresie styczeń - marzec 2021 r. dochód w kwocie 2922,30 zł m-nie, prowadzi samodzielne gospodarstwo a dochód miesięczny przewyższa minimum socjalne, w związku z czym jest wystarczające do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Niezbędne potrzeby życiowe to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tychże potrzeb przez wnioskodawcę. Z uzyskiwanego dochodu ponosi stałe wydatki w kwocie 312 zł czynsz, opłaty eksploatacyjne 200 zł i koszty leczenia 150 zł. To powoduje, iż słuszną jest ocena organu, iż pozostająca do dyspozycji suma pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb skarżącego. Konieczność ponoszenia innych wydatków i wynikające z tego faktu trudności finansowe, jak wskazał organ, nie mogą stanowić podstawy dla umorzenia zaległych składek. Jak ustalił organ, wyżej wskazany dochód miesięczny gospodarstwa wynosi 2922,30 zł i przewyższa w sposób znaczny poziom minimum socjalnego za I kwartał 2021 r. (1299, 75 zł) ustalony przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Nadto umorzenie zaległych należności oznaczałoby uprzywilejowanie innych zaległych zobowiązań skarżącego i dających możliwość ich zaspokojenia kosztem należności Skarbu Państwa. W takim przypadku rezygnacja z dochodzenia zaległych należności przez ZUS oznaczałaby uprzywilejowanie pozycji spółki mieszkaniowej względem wierzyciela publicznego. Byłoby to sprzecznie z interesem publicznym, gdyż zaległości będące przedmiotem tego postępowania to składki na ubezpieczenia społeczne płatnika, które wbrew wyraźnemu obowiązkowi wynikającemu z ustawy nie zostały przez stronę skarżącą uiszczone.

Treść przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia odnosi się do dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Omawiana przesłanka występuje w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ocena więc sytuacji wnioskodawcy w kontekście wskazanej przesłanki wymaga rozważenia, czy choroba nie pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Innymi słowami, czy zapłata zaległości przez skarżącego, z uwagi na jego problemy zdrowotne, jest w ogóle możliwa. Należy podkreślić, że stan zdrowia lub nawet fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie stanowią samoistnych przesłanek do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, ponieważ okoliczności te mogą stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawiają zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Taka sytuacja nie zachodzi w sytuacji strony skarżącej która nie wykazała by jej stan zdrowia - istnienie przewlekłej choroby uniemożliwiał opłacenie należności

Zaznaczenia wymaga, iż strona skarżąca została pouczona w piśmie z dnia 31 marca 202Ir. o konieczności dołączenia dokumentów przedstawiających, sytuację zdrowotną jak orzeczenie lekarskie, zaświadczenie o stanie zdrowia do czego się nie zastosowała. Słusznie zatem organ uznał, iż przesłanka z przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia w sprawie nie występuje.

Także zaznaczenia wymaga, iż powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia lecz skutkiem nieopłacenia w ustawowym terminie składek .

Podsumowując stwierdzić należy, że organ prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną skarżącego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.