Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 816/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 ust. 1,  art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1  pkt 1b  lit. C
journal: Dz.U. 2015 poz 594
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sekretarz sądowy Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo - akcyjnej w likwidacji z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo akcyjnej w likwidacji z siedzibą w C. jest decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z [...] lutego 2017 r., znak: [...], wydana w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Z akt sprawy wynika, że [...] września 2015 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w L. wpłynęło pismo [...] przedstawicielstwo w Polsce w W. informujące, że firma S. wprowadza do obrotu produkt "[...]" oznaczony jako środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego; ww. produkt zawiera taki sam skład jak produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza "[...]"; zdaniem ekspertów zawarty w produkcie kwas tioktynow (liponowy) w dawce 600 mg musi być wydawany z przepisu lekarza oraz podawany pod jego kontrolą.

W związku z powyższym, przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. w dniu [...] września 2015 r. przeprowadzili kontrolę sanitarną w ww. firmie; następnie - w dniu [...] grudnia 2015 r. przeprowadzili weryfikację treści zawartych w projekcie etykiety środka spożywczego specjalnego przeznaczenia medycznego pn.: "[...]" ze stanem faktycznym (opakowaniem) oraz ulotką informacyjną - pobrane podczas kontroli 8 września 2015 r. W wyniku tej weryfikacji stwierdzono, że na opakowaniu ww. produktu zawarte zostało sformułowanie: "zastosowanie: Preparat [...] jest wskazany do stosowania u osób z zaburzeniami przewodnictwa nerwowego (polineuropatia cukrzycowa ... osób z tendencją do cukrzycy)", "Preparat do postępowania dietetycznego ... osób z objawami polineuropatii cukrzycowej". W ulotce informacyjnej ww. produktu zawarte zostało następujące oświadczenie zdrowotne tj.: "Opis: [...] wspomaga prawidłowe funkcjonowanie oraz metabolizm komórek nerwowych. Jako silny przeciwutleniacz kwas alfa-liponowy obniża stres oksydacyjny, zmniejszając objawy polineuropatii cukrzycowej takie jak: zaburzenia czucia w obrębie kończyn, uczucie pieczenia, swędzenia, mrowienie, ból w obrębie kończyn. Kwas alfa-liponowy zwiększa wrażliwość komórek na insulinę, działając ochronnie w stosunku do neuronów. Poprzez poprawę przepływu krwi do neuronów obwodowych usprawnia transport tlenu do komórek nerwowych, poprawiając funkcje nerwów." Ponadto w ulotce informacyjnej ww. produktu zawarta została informacja: "Preparat do postępowania dietetycznego ... u osób z objawami polineuropatii cukrzycowej". W ww. ulotce zawarto także następuje określenie: "Stosowanie preparatu [...] zaleca się przy dolegliwościach związanych z polineuropatią cukrzycową (...)".

W konsekwencji tych ustaleń, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. pismem z [...] grudnia 2015 r. nr [...] wniósł do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. o wymierzenie kary pieniężnej H. Sp. z o. o. spółce komandytowo akcyjnej w likwidacji w C., prowadzącej punkt sprzedaży suplementów diety, środków spożywczych specjalnego żywieniowego przeznaczenia oraz kosmetyków - za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, oraz stosowania nieprawidłowych oświadczeń zdrowotnych, tj. za zdarzenie wypełniające dyspozycję art. 103 ust. 1 pkt 1, ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarnego w L. pismem z [...] grudnia 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej H. Sp. z o. o. spółce komandytowo akcyjnej w likwidacji w C. za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środka spożywczego, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji.

Po przeprowadzeniu postępowania, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. decyzją z [...] grudnia 2016 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 ust. 1, art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2015 r. poz. 594 ze zm.), dalej ustawa, wymierzył H. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowo akcyjnej w likwidacji z siedzibą w C. karę pieniężną w wysokości 16.000 zł, w związku z nieprzestrzeganiem wymagań w zakresie znakowania, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji środka spożywczego specjalnego przeznaczenia medycznego pn.: "[...]". W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że ww. spółka w związku z oznakowaniem i reklamą środka spożywczego "[...]", naruszyła przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 25 października 2011 r. nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. L 304 z 22.11.2011, str. 18-63), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1169/2011", a także – z uwagi na stosowanie nieautoryzowanych oświadczeń zdrowotnych, art. 52a ustawy oraz przepisy rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. L 404/9 z 230.12.2006).

Od powyższej decyzji z [...] grudnia 2016 r. odwołanie w terminie wniosła H. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo akcyjna w likwidacji z siedzibą w C..

Główny Inspektor Sanitarny decyzją z [...] lutego 2017 r., znak: [...], po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że H. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo akcyjna w likwidacji z siedzibą w C. naruszyła przepisy prawa żywnościowego - art. 7 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011, w świetle których informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada oraz zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości. Powyższe ma również zastosowanie do prezentacji, reklamy i promocji środków spożywczych.

Ponadto, Główny Inspektor Sanitarny podał, że oświadczenia złożone do EFSA w odniesieniu do kwasu liponowego zostały odrzucone, zatem nie mogą znajdować się na opakowaniu i ulotce informacyjnej przedmiotowego produktu. Wskazał też, że wszelkie stosowane przez przedsiębiorców oświadczenia powinny odnosić się do składników zawartych w produkcie, a nie do całego produktu lub grupy składników, ponieważ to właśnie składniki były przedmiotem oceny przez EFSA. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że wprowadzanie do obrotu środków spożywczych oznakowanych oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi, które nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006, narusza art. 52a ustawy.

W świetle powyższego organ II instancji stwierdził, że strona nie przestrzegała wymagań określonych w przepisach prawa żywnościowego. Zatem, podtrzymując rozstrzygnięcie organu I instancji podał, że organ ten w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz słusznie uznał, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające nałożenie kary pieniężnej, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy.

Organ ponadto wskazał, że w każdym przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów organ jest zobligowany do nałożenia kary administracyjnej. Nie jest zatem możliwe odstąpienie od wymierzenia kary. Powyższe oznacza obligatoryjność działania organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej i nałożenie kary pieniężnej w każdym przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia wymagań określonych w przepisach prawa żywnościowego. Zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że strona nie przestrzegała wymagań określonych w wyżej wskazanych przepisach prawa żywnościowego.

Wskazał, iż w świetle art. 17 w związku z art. 16 rozporządzenia nr 178/2002 całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną środka spożywczego wprowadzanego do obrotu oraz treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub w prezentacji i reklamie, ponosi podmiot działający na rynku spożywczym. Nie ulega więc wątpliwości, że strona jako podmiot wprowadzający przedmiotowy produkt do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponosi pełną odpowiedzialność za jego oznakowanie, w tym prezentację, reklamę i promocję.

Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, że organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz słusznie uznał, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające nałożenie kary pieniężnej, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 i pkt 1b lit. c ustawy w związku z art. 103 ust. 2 pkt 1 ustawy. Dodał, ze ustalając wysokość kary pieniężnej organ jest zobligowany uwzględnić przesłanki wskazane w art. 104 ust. 2 ustawy, tj.: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu. Zdaniem organu odwoławczego, stopień szkodliwości czynu w niniejszej sprawie jest znaczny, bowiem strona dopuściła się naruszenia przepisu, który ma na celu ochronę konsumenta. Uchybienie temu przepisowi należy do jednych z cięższych przewinień w zakresie prawa żywnościowego. Przypisywanie właściwości leczniczych produktom, które takich właściwości nie mają oraz zastosowanie nieautoryzowanych oświadczeń zdrowotnych, może mieć istotny wpływ na zdrowie i życie ludzkie, gdyż informacje te mogą decydować o wyborze takich produktów przez konsumenta w stanach chorobowych. Zatem konsument wierząc, że informacje zamieszczone w znakowaniu, w tym prezentacji, reklamie i promocji przedmiotowego produktu są prawdziwe, może stosować wskazany produkt do leczenia konkretnej choroby, czego skutkiem może być nie tylko brak poprawy stanu zdrowia, ale również jego pogorszenie z uwagi na brak właściwości leczniczych.

Główny Inspektor Sanitarny podał, że H. Sp. z o.o. spółka komandytowo akcyjna w likwidacji w C. jest firmą farmaceutyczną i działa na polskim rynku już od kilku lat. Strona, jak sama wskazuje na oficjalnej stronie internetowej, wysoko plasuje się w rankingu wśród najszybciej rozwijających się firm z branży farmaceutycznej na terenie województwa [...].

W ocenie organu odwoławczego, stronę należy uznać za podmiot profesjonalny, który prowadząc firmę farmaceutyczną winien mieć świadomość istnienia przepisów regulujących kwestie nie tylko znakowania produktów leczniczych, ale również znakowania środków spożywczych, a także wynikających z nich ograniczeń. Zatem należy przyjąć, że strona mając świadomość istnienia ww. przepisów dopuściła się ich naruszenia. Zachowanie strony, które należy oceniać jako podmiot profesjonalny, w której oferowane są zarówno produkty lecznicze, jak również środki spożywcze, powinno podlegać bowiem wyższym standardom niż podmiotów, które nie posiadają takiego doświadczenia. Tym samym należy uznać, że strona działała umyślnie wprowadzając na polski rynek kolejny środek spożywczy oznakowany w niepoprawny sposób.

Organ odwoławczy podał, że oceniając stopień zawinienia, nie można również pominąć, że strona [...] września 2015 r. podjęła działania mające na celu wycofanie z obrotu przedmiotowego produktu. Okoliczność ta ma łagodzący wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej. Ponadto, organ II instancji podał, że strona we wcześniejszym okresie również nie przestrzegała przepisów prawa żywnościowego, m. in. w zakresie znakowania, w tym prezentacji, reklamy i promocji suplementu diety pn.: "[...]". Organ I instancji ukarał stronę karą pieniężną w wysokości 3.000 zł za ww. czyn wydając prawomocną decyzją administracyjną [...] września 2015 r. Zatem, w stosunku do strony nałożona została przez ten organ kolejna kara pieniężna w tym samym zakresie.

Główny Inspektor Sanitarny podał, że z informacji ogólnodostępnych na oficjalnej stronie internetowej (http:// [...].pl) wynika, iż strona prowadzi działalność farmaceutyczną, gdzie zajmuje się dystrybucją produktów leczniczych, wyrobów medycznych, kosmetyków, środków spożywczych, w tym suplementów diety. Biorąc pod uwagę, że strona prowadzi produkcję ww. preparatów, a tygodniowa wielkość obrotu, zgodnie z oświadczeniem strony z [...] stycznia 2016 r. wyniosła 23.618 zł brutto, uznał, że działalność ta jest prowadzona na znaczną skalę. W związku z powyższym Główny Inspektor Sanitarny zgodził się z organem I instancji, że powyżej szczegółowo opisane czyny polegające na nieprzestrzeganiu wymagań w zakresie znakowania, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji ww. środka spożywczego specjalnego przeznaczenia medycznego, podlegają nałożeniu kary pieniężnej, w tym przypadku do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środków spożywczych. Wartość zakwestionowanych środków spożywczych zgodnie z oświadczeniem strony z [...] stycznia 2016 r. wyniosła 199.836 zł, zatem pięciokrotna wartość brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego wynosiła 999.180 zł.

Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności, mające wpływ na wymiar kary, Główny Inspektor Sanitarny uznał, że nałożona przez organ I instancji kara pieniężna w wysokości 16.000 zł stanowi 1,6 % maksymalnego wymiaru kary, jednocześnie jest ona karą adekwatną do ustalonego zawinienia strony, jak również odpowiednio dolegliwa i spełnia swoją funkcję prewencyjną.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, iż są one niezasadne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z [...] lutego 2017 r., znak: [...], H. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo akcyjna w likwidacji z siedzibą w C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy, polegające na nieokreśleniu w osnowie (rozstrzygnięciu) decyzji organu I instancji jakie wymagania w zakresie "znakowania, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji środka spożywczego specjalnego żywieniowego przeznaczenia: "[...]" nie były przestrzegane przez spółkę oraz jakie nieprawidłowe oświadczenia były umieszczane przez spółkę, oraz przez posłużenie się pojęciem "w tym" (w zakresie prezentacji, reklamy i promocji) przez co wydano decyzję o nałożeniu kary za przykładowo wymienione naruszenia;

2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy, polegające na zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji przez organ II instancji, pomimo, że uzasadnienie decyzji organu I instancji zostało sformułowane w sposób wadliwy, tj. bez wyjaśnienia podstawy faktycznej oraz prawnej zaskarżonej decyzji w szczególności w zakresie wskazania, jakie wymagania dotyczące znakowania, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji" nie były przestrzegane przez spółkę oraz jakie nieprawidłowe oświadczenia były umieszczane przez spółkę;

- i bez przytoczenia przepisów prawa stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, albo z powołaniem naruszenia przepisów innych niż w sentencji decyzji, albo z przytoczenie naruszonych przepisów jedynie przykładowo,

3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 104 ust. 2 ustawy przez przyjęcie przez organy obu instancji, że wysokość kary pieniężnej odpowiada społecznej szkodliwości czynu, stopniowi zawinienia, czy dotychczasowej działalności podmiotu;

4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 104 ust. 2 ustawy przez zaniechanie uchylenia decyzji organu I instancji pomimo odwołania się przez organ I instancji przy wymierzeniu kary do przesłanki określonej w art. 55 rozporządzenia z 29 kwietnia 2004 r. nr 882/2004, podczas gdy jest to przepis nie stanowiący podstawy do wymiaru kary, lecz jedynie stanowiący delegację dla państwa członkowskiego do ustanowienia norm wewnątrzkrajowych, a więc przepis niemogący bezpośrednio stanowić podstawy orzekania.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów i argumentów w niej przedstawionych. Nie znalazł też innych powodów, które uzasadniałyby wzruszenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego.

W ocenie Sądu, decyzja ta została wydana w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego; uwzględnia ona prawidłowo ustalony stan faktyczny oraz prawidłowo ustalone przepisy prawa materialnego, stosuje jednocześnie prawidłową ich wykładnię.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowią przepisy art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c oraz art. 104 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2015 r., poz. 594 ze zm., zw. dalej: ustawa).

Wskazać zatem należy, iż w myśl ww. art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy, kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 33 ust. 3 i 4, art. 45 ust. 3 i 4, art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 52a, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 6 pkt 2, art. 39 pkt 3 i art. 44 pkt 2, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Taka też sankcja, zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy, została przewidziana w przypadku nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach rozporządzenia nr 1169/2011. Przy czym, zgodnie z art. 103 ust. 2 pkt 1 ustawy, w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 – wysokość kary pieniężnej może być wymierzona do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego lub produktu niebędącego żywnością wprowadzonego do obrotu jako żywność.

Zważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, żywnością (środkiem spożywczym) jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, Dz.U. UE.L.2002.31.1). Ten ostatni stanowi, że do celów niniejszego rozporządzenia "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. Przy czym, z przepisu tego wynika, że "środek spożywczy" nie obejmuje m. in. produktów leczniczych w rozumieniu dyrektyw Rady 65/65/EWG 22 i 92/73/EWG 23. Zważyć więc należy, że obowiązujące przepisy prawa żywnościowego odróżniają środki spożywcze od produktów leczniczych, co więcej – środek spożywczy nie może posiadać właściwości produktu leczniczego. Dodać bowiem trzeba, że stosownie do art. 7 rozporządzenia nr 1924/2006 (wskazanego w art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy), informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji (art. 7 ust. 1 lit. a); informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2); z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w prawie Unii mającym zastosowanie do naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości – art. 7 ust. 3. Regulacje te znajdują zastosowanie do reklamy i prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane - art. 7 ust. 4.

Zważyć również należy, że zgodnie z art. 52a ustawy (wymienionym w art. 103 ust. 1 pkt 1), środki spożywcze mogą być znakowane oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi pod warunkiem spełniania wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006. To ostanie precyzuje dokładnie w jakich okoliczności, tj. po spełnieniu jakich warunków, możliwe jest zastosowanie oświadczenia żywieniowego lub zdrowotnego. Definiuje jednocześnie oświadczenie, oświadczenie żywieniowe oraz oświadczenie zdrowotne, to ostatnie określając jako każde oświadczenie zdrowotne, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że spożycie danej kategorii żywności, danej żywności lub jednego z jego składników znacząco zmniejsza jakiś czynnik ryzyka w rozwoju choroby dotykającej ludzi – v. art. 2 ust. 2 pkt 5. Nadto, w art. 10 ust. 1 tego rozporządzenia przewidziano, że oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są one zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II i wymaganiami szczególnymi zawartymi w niniejszym rozdziale oraz o ile nie zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i nie figurują w wykazie dozwolonych oświadczeń zawartym w art. 13 i 14.

Stwierdzenie naruszenia ww. przepisów obliguje właściwy organ do nałożenia kary, przewidzianej art. 103 ust. 1 ustawy. W każdym bowiem przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia w zakresie wynikającym z art. 103 ust. 1, organ ma obowiązek orzec karę administracyjną i nie ma możliwości odstąpić od jej wymierzenia. Nadto, wydanie orzeczenia w tym przedmiocie nie jest, wbrew treści skargi, uzależnione od wyniku innego postępowania, w tym – prowadzonego w kierunku usunięcia stwierdzonych naruszeń prawa żywnościowego. Zastosowanie art. 103 ust. 1 ustawy, uzależnione jest wyłącznie od ustaleń poczynionych przez organ właściwy do wydania decyzji w przedmiocie kary pieniężnej; stwierdzenie, że doszło do naruszenia w zakresie określonym w tym przepisie, obliguje zaś ten organ do wydania decyzji na jego podstawie, z uwzględnieniem ust. 2 art. 103, oraz przepisów art. 104 ustawy.

Stosownie do art. 104 ust. 1 ustawy, kary pieniężne, o których mowa w art. 103, wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny. Ustalając wysokość kary pieniężnej, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu (v. art. 104 ust. 2 ustawy).

Postępowanie w niniejszej sprawie wywołane zostało wnioskiem organu powiatowego, który na skutek poczynionych ustaleń będących wynikiem czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] września 2015 r., stwierdził naruszenia prawa żywnościowego przez skarżącą, w zakresie znakowania i reklamy środka spożywczego specjalnego przeznaczenia "[...]". W obu decyzjach wydanych w niniejszej sprawie przywołano precyzyjnie sformułowania zawarte na opakowaniu oraz w ulotce informacyjnej ww. środka, wskazujące na naruszenie ww. przepisów. Przyjęto, że zakwestionowane sformułowania sugerują właściwości lecznicze tego środka (skoro wskazują, że jest on przeznaczony do stosowania u osób z zaburzeniami przewodnictwa nerwowego – polineuropatii cukrzycowej), nadto – zawierają niedozwolone oświadczenia zdrowotne odnoszące się tak do całego produktu ("[...] wspomaga prawidłowe funkcjonowanie oraz metabolizm komórek nerwowych"), jak i kwasu alfa-liponowego ("obniża stres oksydacyjny, zmniejszając objawy polineuropatii cukrzycowej"), w sytuacji, gdy to pierwsze oświadczenie (już jako odnoszące się do produktu finalnego) jest zabronione, a to drugie nie znajduje się na liście oświadczeń przyjętych, ani nie toczy się wobec niego żadna procedura w tym kierunku. Nie bez znaczenia przy tym pozostaje, że ww. środek został zgłoszony jako środek specjalnego przeznaczenia medycznego, a nie jako produkt leczniczy; powiadomienie o wprowadzeniu go po raz pierwszy do obrotu na terytorium RP wpłynęło do Głównego Inspektora Sanitarnego w lipcu 2015 r., przy czym – organ ten wydał postanowienie, w którym wskazał, że ww. produkt nie spełnia definicji zawartej w § 33 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1026), może być natomiast produktem leczniczym, który powinien być przyjmowany pod nadzorem lekarza; w efekcie – wskazana procedura nie została zakończona, a Spółka została zobowiązana do przedłożenia opinii Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Nie zmienia to jednak faktu, że ww. produkt Spółka wprowadziła jako środek spożywczy specjalnego przeznaczenia, a wobec tego treści zwarte w jego oznakowaniu, prezentacji czy reklamie nie mogły nawet sugerować właściwości leczniczych, ani też zawierać niedozwolonych oświadczeń zdrowotnych.

W konsekwencji, tj. wobec poczynionych ustaleń co do znakowania przedmiotowego środka spożywczego, zaistniała podstawa do wydania decyzji na podstawie ww. przepisów art. 103 i art. 104 ustawy. Z akt sprawy bezspornie wynika bowiem, że skarżąca Spółka, nie przestrzegała wymagań w zakresie znakowania, w tym prezentacji i reklamy.

Stosując przywołane przepisy i orzekając na ich podstawie, Główny Inspektor Sanitarny zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] lutego 2017 r., prawidłowo zatem utrzymał w mocy decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej. Nie sposób przy tym podzielić zarzuty skargi, wskazujące na nieokreślenie w osnowie wydanych decyzji, stwierdzonych nieprawidłowości. W ocenie Sądu, obie decyzje wydane w sprawie zostały sformułowane prawidłowo i zawierają wszystkie konieczne elementy, w tym adekwatne uzasadnienia faktyczne i prawne. W uzasadnieniach tych decyzji przede wszystkim w sposób pełny i precyzyjny wskazano na stwierdzone nieprawidłowości, przywołując jednocześnie przepisy szeroko rozumianego prawa żywnościowego, które to -wobec treści użytych w oznaczeniu i prezentacji produktu- naruszono, a które jednocześnie ustawodawca zawarł w art. 103 ust. 1 ustawy przewidując w ten sposób, w związku z nieprzestrzeganiem wymagań w nich zwartych karę administracyjną. Jednocześnie, zdaniem Sądu, nie ma żadnych powodów, aby stwierdzone w sprawie naruszenia, tj. zakwestionowane sformułowania znajdujące się na opakowaniu produktu, czy w ulotce informacyjnej (których to skarżąca nie kwestionuje), wypunktowane zostały w osnowie wydanych decyzji. Te, stosownie do art. 107 § 1 k.p.a., winny zawierać rozstrzygnięcie, którym w przypadku decyzji I instancji jest: wymierzenie kary pieniężnej - zgodnie z art. 103 ust. 1, 2 i 4 ustawy, w przypadku decyzji organu odwoławczego: utrzymanie w mocy decyzji I instancji - zgodnie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast okoliczności faktyczne i prawne tych decyzji, muszą się znaleźć w uzasadnieniu, co też w niniejszej sprawie miało miejsce. Stąd też Sąd nie znajduje podstaw do podzielenia zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 107 § 1 i 3, czy art. 138 § 2 k.p.a. (tego ostatniego, poprzez jego niezastosowanie i zaakceptowanie wadliwej -zdaniem skarżącej- decyzji organu I instancji). Nie sposób także podzielić zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 7, czy art. 77 § 1 k.p.a., w tym poprzez uwzględnienie w sprawie uzasadnienia postanowienia GIS, informującego, że produkt nie spełnia definicji środka spożywczego specjalnego przeznaczenia w sytuacji, gdy organ ma obowiązek wynikający z ww. przepisów dokładnego, wyczerpującego ustalenia stanu sprawy.

W niniejszej sprawie, dokonano także właściwego miarkowania orzeczonej kary pieniężnej, nie przekraczając przy tym granic przyznanego uznania administracyjnego. Uwzględniono bowiem w tym zakresie art. 104 ust. 2 ustawy i wymienione w nim okoliczności, które organ ma obowiązek ocenić ustalając wysokość kary. W obu decyzjach wydanych w sprawie w sposób obszerny odniesiono się także do tego zagadnienia. Wbrew stanowisku skarżącej, oceniono szkodliwość czynu i stopień zawinienia, wzięto pod uwagę dotychczasową działalność Spółki, a także wielkość produkcji zakładu. Uwzględniono również "okres trwania naruszenia", biorąc pod uwagę, że skarżąca z dniem [...] września 2015 r. wycofała produkt z obrotu. We wskazanym kontekście przede wszystkim zasadnie podniesiono, że stopień szkodliwości czynu jest znaczny, albowiem skarżąca dopuściła się naruszenia przepisów mających na celu ochronę konsumenta; słusznie przy tym zaakcentowano, że przypisywanie właściwości leczniczych produktom, które takich właściwości nie mają może mieć istotny wpływ na zdrowie i życie ludzkie, może też skutkować u konsumenta nie tylko brakiem poprawy stanu zdrowia, ale również jego pogorszeniem z uwagi na brak właściwości leczniczych. Prawidłowo także wzięto pod uwagę, że skarżąca jest profesjonalnym podmiotem, firmą farmaceutyczną działającą od kilku lat na rynku, co świadczy w tym przypadku na jej niekorzyść, bo uzasadnia stwierdzenie, że przepisy dotyczące prawa żywnościowego winny być jej dobrze znane, a ich niedopełnienie przez skarżącą należy oceniać w tej sytuacji jako świadome. Wymierzając karę słusznie uwzględniono również wcześniejszą działalność skarżącej, w związku z którą za podobne naruszenia Spółka była już karana, co w tym przypadku także działa na jej niekorzyść. Ustalono jednocześnie wartość zakwestionowanego środka spożywczego, opierając się na oświadczeniu Spółki, i przyjmując, że ta wynosi 199836,00 zł. Ustalono nadto tygodniową wielkość obrotu Spółki, wynoszącą 23.618 zł brutto. W konsekwencji, uwzględniając wszystkie te czynniki, wymierzono karę w wysokości 16.000 zł, co stanowi 1,6% maksymalnego w tym przypadku wymiaru kary. Wysokość tej kary Sąd ocenia jako adekwatną do ustalonego zawinienia Spółki, a przy tym odpowiednio dolegliwą, i nie znajduje podstaw do podważenia zaskarżonej decyzji w tym zakresie, tj. w zw. z zarzutem skargi dotyczącym naruszenia art. 104 ustawy. Sąd stwierdza jednocześnie, że organ odwoławczy, odnosząc się do wysokości orzeczonej kary, prawidłowo zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 17 rozporządzenia nr 178/2002 winna być ona skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca.

Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a wobec tego - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł, jak w sentencji.