Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 402/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 178 poz 1749
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skarg J. S., H. L., L. J. i W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów oddala skargi


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...].03.2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w wyniku rozpoznania odwołań: C. M., G. K., E. N., S. K., S. S., M. L., J. S., R. M., S. J., W. J., L. J., od decyzji Starosty S., nr [...] z dnia [...].12.2012 r., w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów obiektu "O.", w skład którego wchodzą wsie: O., S., S., M. gm. D., J., M., L., S. gm. G., K., B. gm. P., powiat s., woj. P., orzekło: 1. uchylić skarżoną decyzję Starosty S. z dnia [...].12.2012 r., nr [...], o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów nieruchomości obiektu O., w części, w jakiej zatwierdzono projekt scalenia gruntów gospodarstwa rolnego należącego do C. M., przewidujący przebieg wschodniej granicy wydzielonej w wyniku scalenia działki nr geod. [...], obręb M., oraz w części w jakiej zatwierdzono projekt scalenia gruntów gospodarstwa rolnego S. J., obręb O., gm. D.; 2 zatwierdzić zmieniony projekt scalenia gruntów nieruchomości obiektu O., poprzez dokonanie w gospodarstwie rolnym C. M. korekty wschodniej granicy wydzielonej w wyniku scalenia działki nr geod. [...], obręb M.; 3. zatwierdzić zmieniony projekt scalenia gruntów nieruchomości obiektu O., poprzez włączenie do gospodarstwa rolnego S. J., obręb O., gm. D., jako ekwiwalent działek nr geod.: [...] i [...] o łącznej powierzchni 6,5323 ha, położonych w obrębie O., gm. D.; 4. w pozostałym zakresie skarżoną decyzję utrzymać w mocy.

U podstaw rozstrzygnięcia organu odwoławczego legły następujące ustalenia.

Powołaną decyzją Starosta S. zatwierdził projekt scalenia gruntów nieruchomości obiektu "O." na terenie wsi: O., S., S., M. gm. D., J., M., L., S. gm. G., K., B. gm. P., powiat s., woj. P., o łącznym obszarze 2869,7178 ha, wynikającym z nowego pomiaru granic obrębów, zgodnie z projektem scalenia sporządzonym i wykazanym na mapie obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunkowym gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, na warunkach objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów, spisanych w wykazie z dnia [...].09.2012 r.

Przedmiotowa decyzja została ogłoszona w dniu w dniu 17.12.2012 r.

Wojewódzkie Biuro Geodezji w B. i wyznaczony na gruncie projekt scalenia gruntów obiektu O., w skład którego wchodzą wsie O., S., S., M. gm. D., J., M., L., S. gm. G., K., B. gm. P., powiat s., woj. P. został w dniu 25.09.2012 r. we wsi G. okazany wszystkim zainteresowanym uczestnikom scalenia. Podstawą projektowania rozłogów pól i przebiegu dróg były założenia do projektu scalenia gruntów realizowanego

w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 "Poprawianie

i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa

i leśnictwa przez scalanie gruntów", które stanowiły również załącznik do wniosku

o przyznanie pomocy na realizację operacji pn. "Scalenie obiektu O.". Zgodnie z założeniami, oprócz części geodezyjnej dotyczącej scalenia, do wykonania przewidziano również zagospodarowanie poscaleniowe obejmujące budowę

i przebudowę dróg dojazdowych do gruntów rolnych i zabudowań gospodarczych.

W wyniku nowego pomiaru obszaru scalenia nastąpiła zmiana jego powierzchni

z 2868,8601 ha na 2869,7178 ha. Organ wskazał, że w procesie projektowania geodeta uwzględnił życzenia tych uczestników scalenia, którzy na piśmie wystąpili

o zwiększenie lub zmniejszenie areału ich gospodarstw. Ponadto rolnikom zaproponował grunt o wartości nieprzekraczającej ±3% wartości ich gruntów przed scaleniem. Projekt został wyznaczony na gruncie i okazany uczestnikom scalenia.

W dniach: 24-25.09.2012 r. na ogólnym zebraniu, uczestnicy scalenia zostali zaznajomieni z obszarem i wartością wydzielonych im gruntów oraz z warunkami objęcia w posiadanie nowo wydzielonych działek. Uczestników scalenia poinformowano również o przysługującym im w ciągu 14 dni prawie do składania na piśmie Staroście S. zastrzeżeń do okazanego projektu. Organ wskazał, iż z ogólnej liczby 652 uczestników scalenia na zebraniu stawiło się 50 osób, spośród których 50 przyjęło projekt. Ponadto w ustawowym terminie wpłynęło 21 pisemnych zastrzeżeń do projektu scalenia. Zastrzeżenia te zostały szczegółowo rozpatrzone przez powołaną komisję zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 26.03.1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. 178, poz. 1749 ze zm., zwanej dalej: "u.s.w.g.") przy udziale zainteresowanych osób, na zebraniach zwołanych w dniach: 24.10.2012 r. oraz 07.11.2012 r. W wyniku prac komisji do projektu scalenia zostały wprowadzone zmiany wskazane w sentencji decyzji. Natomiast wnioski uczestników scalenia, tj.: R. M., L. J., W. J., R. P., H. L., G. K., E. N., L. R. i E. R., pozostawiono bez uwzględnienia.

Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyli: C. M., S. J., L. J., W. J., J. S., S. S., R. M., E. N., S. K., G. K., M. L.

1.Odwołujący C. M. wnosi o dokonanie korekty wschodniej granicy wydzielonej w wyniku scalenia działki nr geod. [...], obręb M.

2. Odwołujący się S. J. wskazał, że nie zgadza się z zatwierdzonym projektem scalenia gruntów wsi O.. Podniósł, iż w wyniku scalenia gruntów zaprojektowano drogę zagumienną kosztem jego działki zakupionej od powiatu s. po bardzo wysokiej cenie. Na obszarze tej wsi posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 68 ha. Wskazał, że zgodnie z ustawą o scalaniu i wymianie gruntów, uczestnicy scalenia lub wymiany otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3 %. W jego przypadku jest to powierzchnia ponad 2 hektary. W pierwotnej wersji projektu scalenia do jego ekwiwalentu włączono niewielkie działki stanowiące własność powiatu s., rekompensując tym samym poniesione straty. Podał, że z nieznanych przyczyn projekt ten zmieniono na jego niekorzyść.

3. Odwołujący się L. J.wskazał, iż nie wyrażał zgody na scalenie. Natomiast w trakcie postępowania scaleniowego wnosił zastrzeżenia, które nie zostały rozpatrzone. Podniósł, że w wyniku scalenia żadne działki nie zostały ze sobą połączone, nie zmniejszyła się liczba działek ewidencyjnych, zmniejszyła się tylko powierzchnia gospodarstwa. Dodatkowo podniósł, że na działce nr [...] położona jest utwardzona droga wewnętrzna, a scalenie doprowadziło do przesunięcia zachodniej granicy ww. działki, toteż część istniejącej drogi obecnie znajduje się

w posiadaniu innego właściciela na działce sąsiedniej, a przed przeprowadzonym scaleniem istniała wyznaczona droga składająca się z działek [...] i części [...], natomiast przeprowadzone scalenie spowoduje, że została wyznaczona nowa droga, która będzie przebiegała w bezpośredniej bliskości zabudowań należących do odwołującego się ( 1 metr od ściany domu mieszkalnego).

4. Odwołujący się W. J. podobnie jak L. J. wskazał, iż nie wyrażał zgody na scalenie. Natomiast w trakcie postępowania scaleniowego wnosił zastrzeżenia, które nie zostały rozpatrzone. Wskazał, że w wyniku scalenia została pomniejszona powierzchnia gospodarstwa, albowiem w wyniku poszerzenia drogi znajdującej się pomiędzy działkami [...] i [...] nastąpiła zmiana granic działek ewidencyjnych po 1 metrze z każdej strony drogi, natomiast z obliczeń długości granic działek ewidencyjnych przylegających do drogi wynika - zdaniem skarżącego - że powierzchnia działek powinna ulec zmianie o około 0,07 ha, a faktycznie zmniejszyła się o 0,1244 ha. Również on zauważył, że w wyniku scalenia żadne działki nie zostały ze sobą połączony nie zmniejszyła się liczba działek ewidencyjnych, zmniejszyła się tylko powierzchnia gospodarstwa;

5. Odwołujący J. S. zarzucił, że w projekcie scalenia granica działki siedliskowej nr geod. [...], przebiega w odległości mniejszej niż 4 metry od zabudowań , jak również, ze w wyniku powstałych po scaleniu- nowych granic nieruchomości powstanie "zygzakowata" granica pomiędzy działkami nr [...] i [...].

6. Odwołujący S. S. uważa, że granice działek siedliskowych nie powinny pozostać zmienione.

7. Odwołująca się R. Mo. wniosła o wytyczenie granicy pomiędzy działkami: nr geod. [...] oraz nr geod. [...], nr geod. [...], w linii prostej polegającej na pozostawieniu istniejących na gruncie punktów początkowegoi końcowego, albowiem - jej zdaniem - proponowane w projekcie rozwiązanie jest nieracjonalne i można przypisać mu cechy braku funkcjonalności wskazanych wyżej nieruchomości podlegających scaleniu, dlatego należy uznać podstawę do uchylenia przedmiotowej decyzji lub jej zmianę w kwestionowanym zakresie.

8. Odwołująca się E. N. oświadczyła, że nie wyraża zgody na ustalenia dotyczące wytyczenia nowej drogi nr [...] w ramach scaleń w obrębie wsi O., w gminie D. Wskazała, iż według księgi wieczystej Kw Nr [...] powierzchnia działki nr geod. [...], według stanu przed scaleniem wynosiła 3,29 ha. Natomiast po scaleniu powierzchnia ww. działki, która otrzymała nr geod. [...], wynosi 3,21 ha, czyli została zmniejszona o szerokość poszerzenia drogi. W związku z powyższym wniosła o ponowne wytyczenie drogi nr geod. [...], według stanu przed scaleniem.

9. Odwołujący S. K. zarzucił, że w wyniku scalenia otrzymał grunty gorszej klasy oraz z wyrobiskiem.

10. Odwołujący G. K. wniósł o przywrócenie do stanu pierwotnego sprzed scalenia, tj. na datę objęcia przez niego własności nieruchomości, oznaczonych nr geod.: [...], [...], [...], [...] (akt notarialny z dnia [...].07.2003 r. Rep. A Nr [...]) oraz oznaczonych nr geod.: [...], [...], (akt notarialny z dnia [...].06.2005 r. Rep. A Nr [...]), położonych w obrębie O., poprzez uchylenie skarżonej decyzji lub jej zmianę, albowiem na wniosku o scalenie podpisała się osoba nieuprawniona K. K., który nie jest właścicielem ani nie legitymował się stosownym upoważnieniem do działania w imieniu skarżącego.

11. Odwołujący M. L. nie zgadza się na proponowany w toku postępowania scaleniowego podział działki.

Ponadto Kolegium stwierdziło, że uwagi wniesione do projektu scalenia przez W. K. (pismo z dnia [...].11.2012 r.), R. P. (pismo z dnia [...].11.2012 r.), H. L. (pisma: z dnia [...].11.2012 r. i z dnia [...].11.2012 r.), zostały wniesione przed wydaniem kwestionowanej decyzji Starosty S. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia, lecz po upływie terminu do składania zażaleń do projektu scalenia, określonego w ustawie o scalaniu i wymianie gruntów. Wskazało przy tym, że kwestie sygnalizowane w pismach, były rozważane na zebraniu w dniu 24.10.2012 r. w sprawie komisyjnego rozpatrzenia zgłoszonych zastrzeżeń do projektu scalenia i dlatego podania od ww. nie mogły zostać uznane za odwołanie od decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w B. decyzją z dnia [...].10.2013 r., nr [...] orzekło: 1. uchylić skarżoną decyzję Starosty S. z dnia [...].12.2012 r., nr [...], o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów nieruchomości obiektu O., w części, w jakiej zatwierdzono projekt scalenia gruntów gospodarstwa rolnego należącego do C. M., przewidujący przebieg wschodniej granicy wydzielonej w wyniku scalenia działki nr geod. [...], obręb M., oraz w części w jakiej zatwierdzono projekt scalenia gruntów gospodarstwa rolnego S. J., obręb O., gm. D.; 2 zatwierdzić zmieniony projekt scalenia gruntów nieruchomości obiektu O., poprzez dokonanie w gospodarstwie rolnym C. M. korekty wschodniej granicy wydzielonej w wyniku scalenia działki nr geod. [...], obręb M.; 3. zatwierdzić zmieniony projekt scalenia gruntów nieruchomości obiektu O., poprzez włączenie do gospodarstwa rolnego S. J., obręb O., gm. D., jako ekwiwalent działek nr geod.: [...]i [...] o łącznej powierzchni 6,5323 ha, położonych w obrębie O., gm. D.; 4. w pozostałym zakresie skarżoną decyzję utrzymać w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpatrzeniu skarg S. S., J. S., H. L., L. J. i W. J. na powyższe rozstrzygnięcie, wyrokiem z dnia 12.08.2014 r. sygn. akt II SA/Bk 1170/13, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd zalecił organowi odwoławczemu uzupełnienie materiału dowodowego o niezbędną dokumentację umożliwiającą ocenę prawidłowości przebiegu postępowania scaleniowego oraz przyjętych rozwiązań w jednostkowych sprawach.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w B. w powołanej na wstępie decyzji z dnia [...].03.2015 r. stwierdziło, że argumentacja skarżących nie może stanowić podstawy do uchylenia zapadłej

w niniejszej sprawie decyzji, albowiem uwzględnienie nawet subiektywnie zasadnych zastrzeżeń skarżących, naruszałoby cały plan scalenia i odbyłoby się kosztem interesu pozostałych uczestników scalenia. Organ odwoławczy zgodził się natomiast z zarzutem nieprawidłowego ustalenia przebiegu wschodniej granicy (wydzielonej

w wyniku scalenia) działki o nr geod. [...], obręb M., wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego C. M.

Kolegium w uzasadnieniu podniosło, że zgodnie z ustawą celem scalenia gruntów jak wynika z art. 1 u.s.w.g., jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Organ odwoławczy podniósł również, że istotne znaczenie w sprawie ma art. art. 8 ust. 1 i 2 u.s.w.g., zgodnie z którym uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3 %, oraz w wypadkach gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne. Dopłaty te przysługują za różnicę wartości szacunkowej przekraczającą 3 %. Jednocześnie art. 14 ust. 2 u.s.w.g. stanowi, że oprócz zachowania wartości gruntów sprzed scalenia, bez zgody uczestnika scalenia, różnica powierzchni wydzielonych mu gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie może przekraczać: 1) 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem, 2) 10% dotychczas posiadanych gruntów o szczególnie wysokiej przydatności rolniczej lub gruntów przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze.

Kolegium zauważyło, że w sprawach scalania gruntów rolnych rola organu odwoławczego jest specyficzna. Jeżeli wniesiono jedno lub kilka odwołań, które mogą być uwzględnione poprzez dokonanie w decyzji scaleniowej takich zmian, które nie ingerują w prawa i obowiązki innych uczestników scalenia, postępowanie organu II instancji może zostać ograniczone do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wyłącznie o prawach i obowiązkach osób skarżących. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, stąd Kolegium ograniczyło się do wydania decyzji o częściowym uchyleniu decyzji organu I instancji i rozstrzygającej sprawę co do istoty tylko w takim zakresie. Było to możliwe, gdyż sprawa ta dotyczyła interesów prawnych C. M. i S. J.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy podniesiono, że gospodarstwo stanowiące własność C. M., położone na terenie wsi S. i M., składające się przed scaleniem z 10 działek, oznaczonych nr geod.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 10,83 ha, oszacowano na 2.129.945,59 jednostek szacunkowych. Po scaleniu na rzecz tego uczestnika wydzielono ekwiwalent składający się z 8 działek, oznaczonych nr geod.: [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...] o łącznej powierzchni 10,9679 ha i wartości 217.044,75 jednostek szacunkowych.

W toku postępowania odwoławczego Kolegium zwróciło uwagę, na niekorzystny przebieg wschodniej granicy wydzielonej w wyniku scalenia działki nr geod. [...], obręb M., wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego C. M. W ocenie Kolegium niekorzystny przebieg wschodniej granicy wydzielonej w wyniku scalenia działki nr geod. [...], obręb M., uzasadnia uwzględnienie jego zastrzeżenia (w projekcie scalenia, zatwierdzonym przez organ I instancji). Dlatego też - stosownie do art. 136 k.p.a - Kolegium zleciło organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, polegającego na dokonaniu zmiany w projekcie scalenia dot. gospodarstwa rolnego C. M., poprzez dokonanie korekty wschodniej granicy wydzielonej w wyniku scalenia działki nr geod. [...], obręb M.. Natomiast organ I instancji dokonał korekty, przekazując organowi odwoławczemu fragment mapy obszaru scalenia dot. działki nr geod. [...], obręb M., rejestr zmian i protokół z wyznaczeniem zmian.

W związku z powyższym, organ zaznaczył, że C. M. za wniesione do scalenia grunty otrzymał ekwiwalent o równej wielkości szacunkowej

z zachowaniem dopuszczalnej różnicy w powierzchni gospodarstwa określonej

w art. 8 ust. 1 u.s.w.g. Zgodnie bowiem z tym przepisem uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane, przy czym za równą wartość szacunkową uważa się również wartość

o różnicy nieprzekracząjącej 3%. Jak bowiem wskazano uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej, a nie o takiej samej powierzchni, co przed scaleniem. Wartość szacunkowa posiadanych przez niego przed scaleniem i po scaleniu wzrosła, i wzrost ten mieści się w dopuszczalnej różnicy 3%.

Kolegium wskazało, że podobne przyczyny przyświecały przy określaniu zmian w projekcie scalenia dot. gospodarstwa rolnego S. J.(położonego w obrębie O.). Organ II instancji doszedł do wniosku o konieczności włączenia do ekwiwalentu (przynależnemu S. J.) niewielkich obszarowo działek stanowiących własność powiatu s., bezpośrednio przyległych do nieruchomości będącej jego własnością. Kolegium wskazało, że polepszy to ogólny rozłóg gospodarstwa. Organ odwoławczy zaznaczył, że gospodarstwo stanowiące własność S. J. (położone na terenie wsi O., J., L.) przed scaleniem składało się z kilkudziesięciu działek, o łącznej powierzchni 112,2928 ha, oszacowanych na 2.703.304,19 jednostek szacunkowych. Natomiast po scaleniu, na rzecz tegoż uczestnika, wydzielono ekwiwalent składający się również z kilkudziesięciu działek, o łącznej powierzchni 115,5492 ha i wartości 2.776.922,24 jednostek szacunkowych. Kolegium podniosło, że S. J., za wniesione do scalenia grunty, otrzymał ekwiwalent o większej wielkości szacunkowej (z obowiązkiem dopłaty), z zachowaniem dopuszczalnej różnicy w powierzchni gospodarstwa określonej w art. 8 ust. 1 u.s.w.g. Wartość szacunkowa posiadanych przez skarżącego (przed scaleniem i po scaleniu) wzrosła, a wzrost ten mieści się w dopuszczalnej różnicy 3%.

Ponadto za niezasadne organ uznał zarzuty L. J. Kolegium powołując się na art. 27 ust. 1 u.s.w.g. podniosło, że zastrzeżenia do projektu scalenia zgłosiło 21 uczestników na 652 biorących udział w postępowaniu scaleniowym, a zatem wymóg powołanego przepisu (tj. zgody większości uczestników) został zachowany. Organ odwoławczy podniósł, że gospodarstwo stanowiące własność L. J., przed scaleniem składało się z dziesięciu działek, oznaczonych nr geod.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], o łącznej powierzchni 24,72 ha, oszacowanych na 563.296,82 jednostek szacunkowych. Natomiast po scaleniu, na rzecz tego uczestnika wydzielono ekwiwalent składający się z ośmiu działek, oznaczonych nr geod.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], o łącznej powierzchni 23,6536 ha i wartości 543.044,40, jednostek szacunkowych. W ocenie Kolegium, ww. za wniesione do scalenia grunty, otrzymał ekwiwalent o równej wielkości szacunkowej z zachowaniem dopuszczalnej różnicy w powierzchni gospodarstwa określonej w art. 8 ust. 1 u.s.w.g., albowiem maksymalna różnica w ekwiwalencie mogłaby wynieść +/-16866 jednostek przeliczeniowych, a wyniosła - 452,34. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że prywatna droga ww. mieści się w granicach działki [...] (przed scalaniem nr [...]), natomiast działka o nr [...] jest to działka siedliskowa z dojazdem do działki

nr [...], przy czym nie znajduje potwierdzenia, że przed scalaniem istniała (prowadząca do działki [...]) droga dojazdowa i dlatego też wydzielono dojazd do części siedliskowej po istniejącej aktualnie drodze utwardzonej (co potwierdza załączona - w postępowaniu uzupełniającym - cyfrowa kopia fotografii z geoportalu).

Za bezzasadne Kolegium uznało również zarzuty W. J. Zdaniem organu, po pierwsze, zgoda na objęcie gruntów postępowaniem scaleniowym, wymagana jest jedynie w przypadku wydzielania gruntów zabudowanych innemu uczestnikowi scalania, natomiast w niniejszym postępowaniu do takiej sytuacji nie doszło, a scalaniem - w odniesieniu do nieruchomości należących do skarżącego - zostały objęte jedynie grunty rolne. Co więcej, geodeta prowadzący scalanie - w trakcie rozpatrywania przez Komisję zastrzeżeń do projektu scalania - wskazał, że niemożliwe było scalenie (zgodnie z wnioskiem skarżącego) wszystkich jego działek w jedną, albowiem każda z nich objęta jest inną księgą wieczystą, a dodatkowo Komisja nie zgodziła się z wnioskiem o "niedołączanie wąskiego odcinka" z gospodarstwa skarżącego do gospodarstwa jego syna. Po drugie, organ zaznaczył, że zasady szacunku i wartości poszczególnych użytków i klas gruntów przyjęli sami zainteresowani i oparli je na jednostkami przeliczeniowych (a nie powierzchni nieruchomości), przy czym uznali, że obliczenia wartości jednostek przeliczeniowych dokonuje się w odniesieniu do całego gospodarstwa rolnego, a nie do poszczególnych działek weń wchodzących. Organ odwoławczy zauważył, że gospodarstwo stanowiące własność W. J., przed scaleniem składało się z 3 działek, oznaczonych nr geod.; [...], [...] i [...], o łącznej powierzchni 15,2881 ha, oszacowanych na 311.476,7 jednostek szacunkowych, natomiast po scaleniu, na rzecz tego uczestnika, wydzielono ekwiwalent składający się również z 3 działek, oznaczonych nr geod.: [...], [...], [...], o łącznej powierzchni 15,2462 ha i wartości 142.823,56 jednostek szacunkowych. Skarżący za wniesione do scalenia grunty otrzymał ekwiwalent o równej wielkości szacunkowej z zachowaniem dopuszczalnej różnicyw powierzchni gospodarstwa określonej w art. 8 ust. 1 u.s.w.g., albowiem maksymalna różnica w ekwiwalencie mogłaby - w jego przypadku - wynieść +/- 9.344,30 jednostek przeliczeniowych, a wyniosła -1.571,13. Kolegium wskazało również, że materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na stwierdzenie, że granica drogi nr 260, od strony południowej pokrywa się z granicą przed scalaniem (jej przebieg nie został zmieniony), natomiast zmianie uległa jedynie granica północna (co potwierdza załączona w postępowaniu uzupełniającym mapa

z geoportalu z naniesionymi różnicami "po scalaniu").

Kolegium zaznaczyło natomiast, że na potwierdzenie zasługuje opinia J. S. Organ odwoławczy wskazał jednak, że organ l instancji zasadnie wyjaśnił, iż odległość od projektowanej granicy do budynku mieszkalnego nr [...] wynosi od 3,03 m do 2,98 m, z tego powodu, że przesunięcie projektowanej granicy o 1 metr na wschód (tj. w stronę budynku mieszkalnego S. S.) doprowadziłoby do zwężenia dojazdu z ulicy na posesję i spowodowałoby konieczność przebudowy bramy wjazdowej (co znajduje potwierdzenie w załączonym przez organ l instancji szkicu w skali 1:500). Ponadto Kolegium podniosło, że granicę miedzy działkami [...] i [...] zaprojektowano tak, aby nie przebiegała przez budynki, a co więcej na wyraźne życzenie skarżącego zachowano identyczną powierzchnię działki i dlatego koniecznością było przesunięcie granicy (w północnej części) od rowu w stronę zachodnią. Organ zaznaczył także, że gospodarstwo skarżącego przed scaleniem składało się z siedmiu działek, oznaczonych nr geod.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 13,29 ha, oszacowanych na 348.881,13 jednostek szacunkowych, natomiast po scaleniu na rzecz tego uczestnika wydzielono ekwiwalent, składający się pięciu działek, oznaczonych nr geod.: [...], [...],[...], [...], [...], o łącznej powierzchni 13,1536 ha i wartości 345.305,51 jednostek szacunkowych, toteż - w ocenie Kolegium – skarżący otrzymał ekwiwalent o równej wielkości szacunkowej z zachowaniem dopuszczalnej różnicy w powierzchni gospodarstwa.

Odnosząc się do zarzutu S. S., organ wyjaśnił, że zamiarem ustawodawcy, stwarzającego szczególną formę ochrony działek siedliskowych w procesie scalenia gruntów, było zachowanie dotychczasowej funkcji zagospodarowania oraz niezbędnego terenu siedliska. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie ma konieczności rozbierania bądź przenoszenia obiektów budowlanych, ani też nie ograniczono dotychczasowego przeznaczenia siedliska należącego do ww. Kolegium zaznaczyło, że dla zapewnienia bezproblemowego dojazdu do części działki pomiędzy budynkami gospodarczymi należącymi do p. S., zaprojektowano drogę dojazdową o szerokości 6 m (nr [...]). Zdaniem organu, gdyby przystać na propozycję J. Z. S. dotyczącą przebiegu granicy, to przebiegałaby ona przez jeden z budynków na działce [...].

Za bezzasadny organ odwoławczy uznał także zarzut R. M.

Z przedstawionego w materiale dowodowym wyrysu geodezyjnego oraz mapy z geoportalu wyraźnie wynika, że przed scalaniem granica, o której pisze ww., nie miała charakteru linii prostej, natomiast po scalaniu owa granica taką linię stanowi. Co więcej, organ I instancji uwzględnił - przedstawione w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego - uwagi skarżącej, dotyczące pozostawienia w nowym stanie (tj. po scaleniu) punktu granicznego w części południowej należącej do niej nieruchomości (o nr [...]).

Odnosząc się do zarzutu E. N., organ zaznaczył, że przed scaleniem gospodarstwo ww. składało się z jednej działki, oznaczonej nr geod. [...] o powierzchni 3,29 ha, oszacowanej na 71.936,5 jednostek szacunkowych, natomiast po scaleniu na jej rzecz wydzielono ekwiwalent składający się również z jednej działki, oznaczonej nr geod. [...] o powierzchni 3,2111 ha i wartości 70.176,4 jednostek szacunkowych. Skoro zatem maksymalna różnica w ekwiwalencie mogłaby wynieść +/-2154,34 jednostek przeliczeniowych, a wyniosła -1701,24, toteż zdaniem organu, skarżąca otrzymała ekwiwalent o równej wielkości szacunkowej

z zachowaniem dopuszczalnej różnicy w powierzchni gospodarstwa. Odnosząc się natomiast do problemu "zmniejszenia działki o szerokość poszerzenia drogi" Kolegium wyjaśniło, że poszerzenie drogi nr geod. [...] zostało uzasadnione prawidłowo i zostało podjęte z uwzględnieniem interesów pozostałych uczestników scalenia, będących właścicielami działek przyległych do ww. drogi i na ich wniosek.

Zmniejszanie szerokości drogi jedynie wzdłuż granicy z nieruchomością należącą do skarżącej byłoby niezasadne, albowiem mogłoby doprowadzić do zagrożeń w ruchu drogowym, jak również utrudnić przejazd maszyn rolniczych.

Za bezzasadne organ odwoławczy uznał również stanowisko S. K. Kolegium zaznaczyło, że ze względu na niższą klasę bonitacyjną gruntów, które uzyskał skarżący po scaleniu, przyznano mu działki o większej powierzchni. Organ wykazał, że przed scaleniem gospodarstwo ww. składało się z dwóch działek, oznaczonych nr geod.: [...] i [...] o łącznej powierzchni 5,86 ha, oszacowanych na 139.534,2 jednostek szacunkowych. Po scaleniu na rzecz tego uczestnika wydzielono ekwiwalent składający się również z dwóch działek, oznaczonych nr geod.: [...] i [...] o łącznej powierzchni 6,0521 ha i wartości 142.823,56 jednostek szacunkowych. W ocenie Kolegium, uczestnik postępowania za wniesione do scalenia grunty otrzymał ekwiwalent o równej wielkości szacunkowej z zachowaniem dopuszczalnej różnicy w powierzchni gospodarstwa określonej w art. 8 ust. 1 u.s.w.g. Kolegium zaznaczyło również, że powierzchnia wyrobiska (z fotografii dokonanych w postępowaniu uzupełniającym wynika, że jest to nieużytkowane pastwisko) stanowi jedynie 0,0022 ha.

Odnosząc się natomiast do zarzutu G. K., organ wyjaśnił, że nie miał podstaw do żądania pełnomocnictwa uznając, że K. K., jako członek najbliższej rodziny reprezentuje interesy ww. w postępowaniu. Kolegium podniosło, że w toku postępowania scaleniowego skarżący nigdy nie kwestionował czynności podejmowanych w jego imieniu przez swego ojca –K. K. Poza tym organ odwoławczy zauważył, że ww. za wniesione do scalenia grunty otrzymał ekwiwalent o równej wielkości szacunkowej z zachowaniem dopuszczalnej różnicy w powierzchni gospodarstwa określonej w art. 8 ust. 1 u.s.w.g., albowiem przed scaleniem jego gospodarstwo składało się z pięciu działek, oznaczonych nr geod.: [...], [...], [...],[...], [...], o łącznej powierzchni 11,4 ha, oszacowanych na 228.521,1 jednostek szacunkowych, a po zakończeniu postępowania scaleniowego na rzecz tego uczestnika wydzielono ekwiwalent, składający się z 3 działek, oznaczonych nr geod.: [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 11,0992 ha i wartości 226.621,4 jednostek szacunkowych.

Poza tym Kolegium stwierdziło, że M. L. nie sformułował żadnych zarzutów względem wydanej decyzji, a jedynie stwierdził, że nie zgadza się na proponowany w toku postępowania scaleniowego podział działki. Organ podniósł, że przed scaleniem gospodarstwo ww. składało się z dwóch działek, oznaczonych nr geod. [...] i [...] o łącznej powierzchni 10,42 ha, oszacowanych na 263.208,79 jednostek szacunkowych, natomiast po scaleniu wydzielono ekwiwalent, składający się również z dwóch działek oznaczonych nr geod. [...] i [...], o łącznej powierzchni 10,4127 ha i wartości 262.775,95 jednostek szacunkowych, a zatem ww. otrzymał w wyniku scalania gospodarstwo o równej wielkości szacunkowej z zachowaniem dopuszczalnej różnicy, określonej w art. 8 ust. 1 u.s.w.g.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, na wymienioną decyzję Kolegium, wywiedli: J. S., H. L., L. J., W. J.

Skarżący J. S. zaskarżył przedmiotową decyzję w zakresie punktu 4, wnosząc jednocześnie o jej uchylenie w ww. zakresie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 3a i art. 8 ust. 1 u.s.w.g., które miało wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 75 § 1, art. 77 §1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem skarżącego kwestionowana decyzja Kolegium narusza interes prawny obywatela, w ten sposób, że łamie konstytucyjne prawa własności na dwa sposoby: kreuje stan sprzeczności z prawem posadowienia obecnej zabudowy mieszkaniowej skarżącego i pozbawia go możliwości zabudowy działki numer [...], poprzez wytyczenie nieracjonalnego przebiegu drogi dojazdowej. Kwestionowana decyzja jest sprzeczna z dyrektywą art. 1 u.s.w.g., bowiem zamiast tworzyć korzystniejsze warunki gospodarowania, poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw i dostosowanie granic nieruchomości do sytemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu, w sposób zbędny kreuje nieistniejące do tego czasu problemy prawne i faktyczne na szkodę skarżącego. Podniósł również, że jego postulaty

i wnioski zmierzają do poprawy i uporządkowania lokalnych stosunków gruntowych. Ponadto kwestionowana decyzja w całości pomija nie tylko zarzuty i argumenty

i wnioski skarżącego ale jest sprzeczna powołanymi przepisami ustawy o scalaniu

i wymianie gruntów. Skarżący zauważył, że w wyniku nowych granic scalenia powstanie zygzakowata granica pomiędzy działkami [...] i [...]. Zarzucił, że nieprawdziwie ustalono stan faktyczny, tj.: gospodarstwo jego ma 7,5 ha a nie 13,29; przesunięcie granicy o 1 m na wschód nie jest przesunięciem w stronę budynku S. K. S. tylko w stronę jego budynku; skarżący nie proponuje granicy przez budynki, a po ich obrysie. Poza tym podniósł, że przy ustalonej granicy, zabudowa nie będzie spełniać minimalnej odległości od granicy z działką sąsiada. Zdaniem skarżącego Kolegium milczy na temat okoliczności pobudowania budynków

i budowli, stanowiących punkt odniesienia w obliczeniach i analizie dot. granicy – na działce S. K. S.. Wskazał, że połączenie działek sąsiada, tj. [...] i [...] powinno się odbyć w rogu działki [...] bądź wzdłuż działki [...], poprzez przeniesienie "likwidowanej drogi gminnej". Zaznaczył, że planuje budowę obory na granicy działki [...] i [...], a teraz nie będzie takiej możliwości.

H. L. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 28 k.p.a. Zdaniem skarżącego Kolegium zignorowało zalecenia WSA w Białymstoku zawarte w wyroku z dnia 12.08.2014 r. sygn. akt II SA/Bk 1170/13, naruszyło art. 27 k.p.a.

i pozbawiło go prawa strony w postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy nie rozpoznał też odpowiedzi Starosty S. na jego zarzuty odnośnie sposobu scalenia działki siedliskowej o nr geod. [...] położonej we wsi L., gm. G. W ocenie strony skarżącej w wyniku prowadzonego postępowania scaleniowego popełniono błędy geodezyjne, które doprowadziły do przesunięcia granicy jego działki, pozbawiając go w ten sposób 3 arów jej powierzchni. Podniósł, że pomimo, iż WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 12.08.2014 r. "przywróciło prawo jako strony", Kolegium w zaskarżonej decyzji ponownie nie stwierdziło potrzeby rozpatrzenia jego odwołania, co doprowadziło do naruszenia art. 8 k.p.a. Mając powyższe zarzuty na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący L. J. i W. J. zarzucili zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem prawa, wnosząc jednocześnie o jej uchylenie.

Skarżący podnieśli, że organ nie odniósł się do materiału dowodowego,

a uzasadnienie zarzutów L. J. zostało całkowicie pominięte. Wskazano, że na działce nr [...] położona jest utwardzona droga, która została ułożona przez L. J. (a wytyczona na koszt ojca skarżących), a po scalaniu część drogi znajduje się w posiadaniu sąsiada. Podnieśli, że nowa droga przebiegać ma w bezpośredniej odległości od zabudowań (1 metr). Zaznaczyli również, że organ nie odniósł się do zarzutu zmniejszenia powierzchni działki L. J., który wnosił aby działki przeniesione na jego dziadka I. J. w 1927 r., miały powierzchnię równą działkom nr [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) i zwiększenia działki K. J.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie jako bezzasadnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Wniesione przez skarżących J. S., H. L., L. J. i W. J. skargi Sąd uznał za niezasadne albowiem podniesione w nich zarzuty nie dają podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, na których organy oparły rozstrzygnięcie w sprawie.

Zarzuty podniesione przez skarżącego J. S. zmierzają do wykazania, iż organy z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego ustaliły przebieg granicy pomiędzy działkami Nr [...] i [...], a także poprzez ustanowienie drogi pomiędzy działkami Nr [...] i [...] uniemożliwiły mu zabudowę działki Nr [...]. W ocenie skarżącego granica pomiędzy działkami Nr [...] i [...] została ustalona na nieprofesjonalnych i dziwacznych ustaleniach geodety, bez rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym jego propozycji i planów co do przebiegu tej granicy, a także z naruszeniem art. 1 ust. 3 a ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Zgodnie z tym przepisem zmiana granic nieruchomości zabudowanej może być dokonywana w trakcie scalenia gruntów pod warunkiem, że nie pogorszy to warunków korzystania z takiej nieruchomości, w szczególności dostępu do tych budynków. Kierując się tymi wskazaniami organ stwierdził, że ze względu na sposób zabudowy obu działek nie jest możliwe ustalenie granicy w linii prostej pomiędzy tymi działkami. Miał też na uwadze dostęp do istniejących budynków i te dwa elementy zadecydowały o przebiegu granicy pomiędzy działkami Nr [...] i [...]. W tych okolicznościach Sąd nie znajduje podstaw do podzielenia zarzutów skarżącego, że przebieg granicy został ustalony z naruszeniem art. 1 ust. 3 a ustawy o scalaniu i wymianie gruntów i bez należytego ustalenia stanu faktycznego. Sam fakt, że organ nie uwzględnił propozycji skarżącego co do przebiegu granicy nie jest wystarczający do uznania, że w tym zakresie organy naruszyły prawo. Ustalony przebieg granicy nie pogorszył bowiem warunków korzystania z nieruchomości ani też dostępu do budynków. W wariancie proponowanym przez skarżącego konieczne bowiem byłoby przebudowanie bramy wjazdowej ze względu na zwężenie dojazdu z ulicy na posesję, czego nie kwestionuje też skarżący.

Skarżący kwestionuje też ustanowienie drogi rozgraniczającej jego działki o Nr [...] i [...], podnosząc, że zniweczyło to jego plany zabudowy po granicy tych działek, a nadto dla zapewnienia dostępu do działki [...] wystarczające by było ustanowienie jej w rogu działki rolnej o Nr [...].

Zarzuty skarżącego w tej kwestii są niezasadne. Brak dostępu do działki o Nr [...] z działki o Nr [...] wymagał ustanowienia trwałego rozwiązania w tym zakresie i stąd ustanowienie drogi (działki o Nr [...]) zapewniające swobodny dostęp organ uznał za uzasadniony ze względu na istniejącą zabudowę, a także ze względu na cel scalenia, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów. W postępowaniu scaleniowym organ nie bierze pod uwagę zamierzeń właścicieli co do zabudowy nieruchomości w przyszłości, co wynika też z art. 1 ustawy określającego cele scalenia, które wbrew zarzutom skarżącego nie zostały naruszone przez organ.

Z rejestru szacunku porównawczego gruntów poddawanych scaleniu wynika, że gospodarstwo rolne skarżącego miało powierzchnię 8,98 ha oszacowanych na 231696,88 jednostek szacunkowych, a po scaleniu ma powierzchnię 9,0795 ha i wartość 234376,41 jednostek szacunkowych. Zasada z art. 8 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, zgodnie z którą uczestnik scalenia lub wymiany z zastrzeżeniem ust. 2-3 a oraz art. 17 ust. 2 otrzymuje grunty o nowej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane, nie została naruszona. Powierzchnia 13,29 ha dotyczyła Pana S. S., co również wynika z rejestru.

Z tych względów Sąd uznał skargę J. S. za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o jej oddaleniu.

Nie znajduje także uzasadnienia skarga H. L., w której nie wskazuje on na naruszenie konkretnych przepisów prawa podnosząc jedynie, że na skutek przesunięcia granic działki siedliskowej, na co nie wyraził zgody, utracił 3 ary powierzchni tej działki.

Zarzut ten jest niezasadny. Skarżący bowiem otrzymał w wyniku scalenia gospodarstwo o równej wielkości szacunkowej z zachowaniem dopuszczalnej różnicy określonej w art. 8 ust. 1 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania scaleniowego, jak słusznie zauważa organ powołując się na stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie II SA/Lu 735/11 – publ. http/orzeczenia.nsa.gov.p/, nie jest możliwe uwzględnienie żądań każdego uczestnika z osobna bez naruszenia interesów innych uczestników, ponieważ byłoby to technicznie niemożliwe, niweczyłoby cel i skuteczność scalania. Skoro więc podstawowe zasady, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy zostały zachowane, czego skutecznie skarżący nie podważył, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia jego skargi i ją oddalił (art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Również skargi L. J. i W. J. podnoszące zastrzeżenia, co do ustalonego przebiegu pomiędzy działki Nr [...] i [...] nie są zasadne. W tym zakresie organ oparł swoje ustalenia przy wykorzystaniu uprawnień z art. 136 kpa zlecając organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania celem wyjaśnienia podnoszonych zastrzeżeń. Na ich podstawie stwierdził, że granica drogi od strony południowej pokrywa się z granicą przed scalaniem, natomiast zmianie uległa jedynie granica północna co obrazuje załączona do postępowania uzupełniającego mapa. Wytyczona droga przebiega od strony budynków wzdłuż wybudowanego trwałego ogrodzenia. W takiej sytuacji nie ma podstaw do podzielenia zarzutów skarżących, że droga została wytyczona bez jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, skoro wytyczony przebieg drogi uwzględniał przebieg dotychczas istniejącej drogi, usytuowanie budynków i ogrodzenia istniejącego wzdłuż budynków i konieczność zapewnienia dostępu do działki siedliskowej Nr [...].

Nie mają też uzasadnienia zarzuty, co do naruszenia zasady ekwiwalentności otrzymanych w toku scalenia gruntów. Organ wskazał, że każdy ze skarżących otrzymał ekwiwalent o równej wielkości szacunkowej z zachowaniem dopuszczalnej różnicy w powierzchni gospodarstwa wskazując konkretne działki i powierzchnie otrzymanego gospodarstwa w postępowaniu scaleniowym, co potwierdza, że zasada ekwiwalentności nie została naruszona.

Z tych też względów także skargi L. J. i W. J. również uległy oddaleniu (art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).