Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 282/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 4 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2022 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 14 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w R. z dnia 30 września 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

IIISA/Po 282/22

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia 30 września 2021 r. działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423) odmówił A.K. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym J’.D. w łącznej kwocie 72 474,95 zł., w tym :

a) składek na ubezpieczenie społeczne za okres 5/2001 -7/2001; 9/.2002 -9/2002;

11/2002 - 12/2002; 2/ 2003 -1/2004 ;od 1/2006 do 5/2006 w łącznej kwocie 16.060,51

zł.

- odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku tj. 3.07.2019 r, w kwocie 29 409,00 zł.

- odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku przypadających od składek w części

finansowanej przez ubezpieczonych za okres od 6/2001 do 7/2001, od 10/2003 do

1/2004 w kwocie 910,36 zł

- kosztów upomnienia - 102,80 zł

b) składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 21 479,29 zł, w tym za okres

12./2000-3.2001; 5.2001-9.2002; 11.2002-12/2002;2/2003-9/2003; 11/2003 -

1/2004; 12/2005 - 12/2006;6/2007 - 4/2008,

- odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku od ww. skałdek - 12 425,00 zł

- odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku przypadających od składek w części

finansowanej przez ubezpieczonych za okres od 1/2001 do 3/2001, od 5/2001 -

7/2001 ;11/2003 - 1/2004 w kwocie 532,71 zł.

- kosztów upomnienia - 120,80 zł.

c) składek na Fundusz Pracy i Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w

łącznej kwocie 3716,35 zł, za okres 5.2001 - 9/2002; 11/2002 - 12/2002;2/2003 -

9/2003;11/2003 - 1/2004;12/2005 - 5/2006’

- odsetek 2351,00zł

-kosztów upomnienia - 93,66 zł

oraz

odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność

gospodarczą wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym J’.D. w łącznej kwocie 66 746,22 zł., w tym :

a) składek na ubezpieczenie społeczne za okres 5/2001 -7/2001; 9/.2002 - 9/2002; 11/

2002 -12/2002 ;2/2003 - 1/2004; 1/2006 do 5/2006 w łącznej kwocie 43043,07 zł,

- odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku tj. 3.07.2019 r, w kwocie 27 760 zł.

- kosztów upomnienia -102,80 zł

b) składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 20 350,29 zł, w tym za okres

12/2000 - 3/2001; 5/2001- 9/2002; 11/2002 - 12/2002; 2/2003 - 9/2003; 11/2003 -

1/2004; 12/2005 - 12/2006; 6/2007 - 4/2008,

- odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku- 12 439,00 zł

- kosztów upomnienia - 120,80 zł.

c) składek na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 3 352,86 zł, za okres 5/2001 - 9/2002;

11/2002 - 12/2002; 2/2003 - 9/2003; 11/2003 - 1/2004; 12/2005 - 5/2006’

- odsetek 2110,00zł

-kosztów upomnienia - 93,66 zł

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że, spadkodawca J’.D. prowadził działalność gospodarczą z przerwami do 30 kwietnia 2008 r. Płatnik zmarł 3 lipca 2019 r. Decyzją z dnia 15 czerwca 2021 r. została przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek po zmarłym J’.D. na A.K., J.D. i B.D.

Jak ustalił organ, A.K. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia z wynagrodzeniem 931,00 zł brutto, 642,68 zł netto. Jest rozwiedziona, w gospodarstwie domowym pozostaje z dwoma synami. Pobiera alimenty w wysokości 750,00 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny w kwocie 248,00 zł. Otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 208,33 zł oraz pobiera świadczenie 500 +, w chwili obecnej na jedno dziecko. Posiada zobowiązania pieniężna w bankach spłacane po 219,20 zł miesięcznie oraz inne ( polisa ubezpieczeniowa) płatne po 37,00 zł miesięcznie. Nie posiada innych praw majątkowych ani żadnych wierzytelności. Posiada mieszkanie o pow. 53, 50 m 2 - współwłasność w 5/8 części udziału oraz garażu o pow. 16 m 2 -współwłasność w 1/8 części udziału, położone w M.. Posiada samochód marki Skoda Felicia rok produkcji 1999 oraz lodówkę o wartości 900,00 zł. Stałe wydatki związane z utrzymaniem (opłaty eksploatacyjne) wynoszą 365,00 zł. W ocenie organu, zobowiązana nie udowodniła, że jej sytuacja materialne - bytowa, rodzinna i zdrowotna całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległości wobec ZUS.

A.K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że decyzja wydana została z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

B. decyzją z dnia 14 lutego 2021 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778) utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję z 30 września 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie zachodzą żadne przesłanki

pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności z tytułu składek, co

uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust 3 u.s.u.s.

Jednocześnie, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do

stwierdzenia, że aktualna trudna sytuacja zobowiązanej ma charakter trwały. ZUS

upatruje szansę na wyegzekwowanie całości należności w przyszłości. Jak wskazano,

zobowiązana jest osobą stosunkowo młodą, wobec czego organ stoi na stanowisku, że

obecna sytuacja finansowa zobowiązanej jest przejściowa i przy dołożeniu należytej

staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił

umysłowych i fizycznych zobowiązana jest w stanie znaleźć stałą pracę lub dodatkowe

zajęcie zarobkowe i osiągać zdecydowanie wyższe dochody.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

A.K., domagając się uchylenia obu ww. decyzji zarzuciła naruszenie;

1 .art 24 ust 4 u.s.u.s polegające na jego niezastosowaniu i nie umorzeniu należności z

tytułu składek po zmarłym J’.D. w sytuacji, gdy wierzytelność organu obejmuje nieopłacone składki z okresu wymagalności obejmującego najpóźniej 2008 r. a organ nie był w stanie przedstawić jakichkolwiek potwierdzeń przerwania biegu okresu terminu przedawnienia.

2. art. 28 ust 2 u.s.u.s. polegające na ich niezastosowaniu i odmowie umorzenia

należności w sytuacji, gdy sytuacja majątkowa i życiowa wnioskodawcy pozwala na ich

umorzenie

3. art. 28 ust 3a u.s.u.s polegające na ich niezastosowaniu i odmowie umorzenia

należności w sytuacji, gdy wykazany stan faktyczny wnioskodawcy uzasadnia

przypuszczenie , ze konieczność zapłaty składek pociągnęłaby zbyt ciężki skutki dkla

zobowiązanego i jego rodziny

4. art. 7, 77 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności

faktycznych sprawy oraz utrzymanie w mocy decyzji organu i instancji.

W odpowiedzi na skargę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej

oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); dalej: p.p.s.a.,

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują

środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w

granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz

powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Sąd obowiązany jest

zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany

zarzut nie został podniesiony w skardze.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności

składkowych stanowi art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r.o systemie

ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 423.); dalej: u.s.u.s., zgodnie z

którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej

nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także

umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4

u.s.u.s.). Do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie, m.in. stosowania ulg i

umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia

społeczne (art. 32 u.s.u.s.).

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w

ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości

niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił

przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza

kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest

następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby

trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie

upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28

lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z

którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości

przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z

dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w

postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z

którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot

przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na

ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek

na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku

ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu

składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu

Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie

szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia

społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z

tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację

rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt

ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę

możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek

mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad

przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości

uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podlegająca kontroli Sądu decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy

odmowy umorzenia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o przeniesieniu

odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym J’.D. za okresy:

- składek na ubezpieczenie społeczne - 5/2001 -7/2001; 9/.2002 -9/2002; 11/2002 -

12/2002; 2/ 2003 -1/2004 ;od 1/2006 do 5/2006

- składek na ubezpieczenie zdrowotne - 12./2000 - 3.2001; 5.2001- 9.2002; 11.2002 -

12/2002;2/2003 - 9/2003; 11/2003 -1/2004; 12/2005 - 12/2006; 6/2007 - 4/2008

- składek na Fundusz Pracy i Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych -

5/2001 - 9/2002; 11/2002 - 12/2002; 2/2003 - 9/2003; 11/2003 - 1/2004; 12/2005 -

5/2006’

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w świetle

wskazanych wyżej przepisów, w pierwszej kolejności, należy odnieść się do

podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego istnienia należności z tytułu składek,

objętych wnioskiem skarżącego o umorzenie, z uwagi na ewentualne ich

przedawnienie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie dotyczącej umorzenia

zaległości z tytułu składek organ administracyjny może rozważać taką możliwość

jedynie odnośnie należności istniejących, wymagalnych a więc takich, które nie uległy

przedawnieniu z powodu upływu odpowiednich terminów ustawowych. Przedawnione

zobowiązanie przestaje istnieć, nie może być zatem przedmiotem postępowania o jego

umorzenie. Przy czym, co należy podkreślić, stosownie do przepisu art. 31 u.s.u.s. w

zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej zobowiązanie z tytułu składek na

ubezpieczenie społeczne wygasa wskutek przedawnienia. Inną przyczyną powodującą

wygaśnięcie przedmiotowego zobowiązania jest jego umorzenie (art. 31 u.s.u.s. w zw. z

art. 59 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej). Zatem, nie budzi również wątpliwości, że

przedawnienie nie jest przesłanką, zaistnienie której uzasadnia wniosek o umorzenie

zaległości. Jednakże, w postępowaniu prowadzonym z wniosku o umorzenie,

przedawnienie jest okolicznością istotną z tego względu, że wniosek o umorzenie

przedawnionych zaległości uznać należy za bezprzedmiotowy. Jak wskazano wyżej,

rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może bowiem

zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie

uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne. W tym sensie. Sąd

powinien mieć wiedzę, czy nastąpiło przedawnienie, gdyż wówczas skutkowałoby to

koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok

NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GSK 15/09 z dnia 28 września 2017 r. lI

GSK 1491/17, z 12 stycznia 2017 r II GSK 4359/16).

Zatem, dokonując oceny rozstrzygnięcia organu, wydanego w przedmiocie

umorzenia należności. Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia, że obowiązek spłaty

należności w dacie wydania decyzji nadal obciąża stronę. Z tych względów, w ocenie

Sądu, jakkolwiek przedawnienie należności z tytułu składek nie stanowi przesłanki

skutkującej ich umorzeniem na podstawie wskazanych wyżej przepisów, to kwestia

przedawnienia mieści się w granicach sprawy o umorzenie należności składkowych.

Objęte zaskarżoną decyzją zaległości składkowe wynikają z przeniesienia ww.

decyzją z dnia 15 czerwca 2021 r. na A.K., J.D., i B.D., jako spadkobierców zmarłego (płatnika składek), zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek.

Skarżąca, jak wynika z treści skargi wniesionej do Sądu, podniosła zarzut

przedawnienia należności z tytułu składek.

Należy zatem wyjaśnić, że jeśli chodzi o termin przedawnienia i jego bieg, w

sprawach dotyczących zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne,

wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, zastosowanie ma art. 24 ust.

5 d u.s.u.s. Ustawodawca we wskazanym przepisie przewidział odrębną regulację

odnośnie terminu przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności

osoby trzeciej, stanowiącą wyjątek od generalnej reguły wynikającej z art. 24 ust. 4

u.s.u.s., że należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym

stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis art. 24 ust. 5d ustawy

przewiduje bowiem, że przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z

decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie

5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

Przy czym, co należy również podkreślić, w postępowaniu w przedmiocie

umorzenia należności nie jest dopuszczalne badanie przez Sąd zgodności z prawem

decyzji o odpowiedzialności następcy prawnego. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sad

administracyjny uprawniony jest do kontroli decyzji dotyczącej umorzenia (w tym też

odmowy umorzenia należności z tytułu składek). Nie jest natomiast uprawniony do

kontroli decyzji w przedmiocie wymiaru składek i ich poboru. W tym zakresie bowiem

zgodnie z art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego (nie zaś administracyjnego), w terminie i według zasad

określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd w niniejszej sprawie,

nie jest zatem uprawniony do badania, czy organ w sposób zgodny z prawem przeniósł

na skarżącego zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek wydana została 15 czerwca 2021 r., to

w dniu orzekania w sprawie umorzenia przedmiotowych należności nie upłynął jeszcze

5-letni termin przedawnienia. Podniesiony w tym zakresie zarzut należy zatem uznać za

nieuzasadniony.

Za zasadny natomiast Sąd uznał zarzut braku właściwej i rzetelnej oceny

okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w

zakresie przesłanek sformułowanych w § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra

Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia

społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Przy czym, co należy podkreślić, art. 28 ust. 3a

u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych będących równocześnie

płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne, nie zaś należności za pracowników w

części finansowanej przez płatnika, do których zapłaty skarżąca została zobowiązana.

Zdaniem Sądu, co należy podkreślić, niezależnie od treści wniosku złożonego

przez osobę zobowiązaną, postępowanie wyjaśniające, w celu dokonania ustaleń

istotnych z punktu widzenia powyższych przesłanek, winno być przeprowadzone przez

organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa,

która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z

rzeczywistym stanem rzeczy. Organ administracji, jako gospodarz postępowania

administracyjnego, określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków

dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy. Stąd też obowiązany

jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z

art. 77 § 1 kpa. Dokonane ustalenia istotnych okoliczności sprawy i ich ocena z punktu

widzenia przesłanek umorzenia należności winna przy tym znajdować pełne

odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa).

Należy również wskazać, że decyzja organu administracji publicznej w

przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek posiada charakter

uznaniowy, co jednak nie przekreśla zasady, że uznanie jest ograniczone dyrektywami

ustawowymi, nakazującymi organom rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia

występowania bądź braku w konkretnym przypadku względów gospodarczych lub

społecznych, które uzasadniałyby umorzenie zaległości składkowych lub odsetek.

Właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej

sprawie może być dokonana tylko, jak wskazano wyżej, po wszechstronnym i

wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym

wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem

wszystkich okoliczności faktycznych.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że

wskazanym wyżej wymogom nie czyni zadość zaskarżona decyzja, jak również

poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2021r..

W kontrolowanej sprawie organ ostatecznie ustalił na podstawie zebranych

dokumentów, że A.K. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia z wynagrodzeniem 931,00 zł brutto, 642,68 zł netto. Jest rozwiedziona, w gospodarstwie domowym pozostaje z dwoma synami, pełnoletnim J.K. i małoletnim S.K.. Pobiera alimenty w wysokości 750,00 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny w kwocie 248,00 zł. Otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 208,33 zł oraz pobiera świadczenie 500 +, w chwili obecnej na jedno dziecko. Posiada zobowiązania pieniężna w bankach spłacane po 219,20 zł miesięcznie oraz inne ( polisa ubezpieczeniowa) płatne po 37,00 zł miesięcznie. Nie posiada innych praw majątkowych ani żadnych wierzytelności. Posiada mieszkanie o pow. 53, 50 m 2 - współwłasność w 5/8 części udziału oraz garażu o pow. 16 m 2 - współwłasność w 1/8 części udziału, położone w M. Posiada samochód marki Skoda Felicia rok produkcji 1999 oraz lodówkę o wartości 900,00 zł. Stałe wydatki związane z utrzymaniem (opłaty eksploatacyjne) wynoszą 365,00 zł.

Jak wskazał organ, wysokość uzyskiwanego przez zobowiązaną dochodu (w tym

zasiłki rodzinne na dzieci, dodatek mieszkaniowy, świadczenie z funduszu

alimentacyjnego, świadczenie 500+) łącznie daje kwotę 1729,32 zł. co, jak stwierdził

organ w decyzji umożliwia zaspakajanie wszystkich podstawowych potrzeb życiowych

oraz spłatę ratalna posiadanych zobowiązań. Zdaniem organu, analiza ustalonych w

postępowaniu faktów nie prowadzi do wniosku, ze sytuacja zobowiązanej nosi

znamiona ubóstwa, a przedstawione argumenty nie znalazły odzwierciedlenia w

zebranym materiale dowodowym. Z akt sprawy nie wynika, aby rodzina zobowiązanej

zalegała z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu wody itp.

Jednocześnie, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do

stwierdzenia, że aktualna trudna sytuacja zobowiązanej ma charakter trwały. ZUS

upatruje szansę na wyegzekwowanie całości należności w przyszłości. Jak wskazano,

zobowiązana jest osobą stosunkowo młodą, wobec czego organ stoi na stanowisku, że

obecna sytuacja finansowa zobowiązanej jest przejściowa i przy dołożeniu należytej

staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił

umysłowych i fizycznych zobowiązana jest w stanie znaleźć stałą pracę lub dodatkowe

zajęcie zarobkowe i osiągać zdecydowanie wyższe dochody.

Zdaniem Sądu, organ nie przeprowadził rzetelnej analizy sytuacji materialnej

skarżącej, uwzględniającej również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty

zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanej i jej

rodziny.

Co jest istotne i co należy szczególnie podkreślić, przy ocenie wniosku o

umorzenie organ ma obowiązek ocenić sytuację rodzinną i sytuację materialną osoby

zobowiązanej, przede wszystkim na podstawie okoliczności istniejących w dacie

orzekania i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie zaś w

oparciu o założenia wskazujące na potencjalną możliwości dokonania spłaty zadłużenia

w przyszłości. W sytuacji zaś, kiedy przedstawiony we wniosku materiał dowodowy nie

jest dostateczny lub budzi wątpliwości organu, jak wskazano wyżej, należy w toku

prowadzonego postępowania materiał ten uzupełnić, pouczając w tym zakresie osobę

zobowiązaną.

Organ w przedmiotowej sprawie, dokonując oceny sytuacji majątkowej i

możliwości finansowych skarżącej w żaden sposób nie wyjaśnił, na czym opiera swoje

twierdzenie, że skarżąca jest w stanie znaleźć stałą pracę lub dodatkowe zajęcie

zarobkowe i osiągać zdecydowanie wyższe dochody. Organ nie ustalił, w jakim

charakterze skarżąca jest zatrudniona, jakie ma wykształcenie, kwalifikacje, czy w

miejscu, gdzie zamieszkuje istnieje możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia.

Organ wskazał również na posiadany przez skarżącą majątek, w tym

nieruchomości wchodzące w skład spadku, których wartość, zdaniem organu, znacznie

przewyższa kwotę zaległości składkowych po zmarłym J’.D..

Tymczasem skarżąca już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała,

że lokal w którym zamieszkuje (ww. mieszkanie w M. o pow. 53, 50 m 2stanowiący współwłasność w 5/8 części udziału ) służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jej rodziny, a koszty jego utrzymania są znaczącym wydatkiem w domowym budżecie. W mieszkaniu tym zamieszkuje z synami, których samotnie wychowuje. Do okoliczności tej organ w żaden sposób się nie odniósł, nie wyjaśnił jej, a ma ona istotne znaczenie przy ocenie faktycznej sytuacji majątkowej skarżącej i możliwości dokonania spłaty zadłużenia. Tym bardziej, że z samego faktu posiadania przez skarżącą 5/8 części udziału we współwłasności ww. lokalu mieszkalnego i jej sytuacji rodzinnej, nie wynika realna możliwość regulowania zadłużenia, jak zdaje się wywodzić organ. Ponadto , nie została dotychczas wszczęta egzekucja z zabezpieczonej hipotecznie nieruchomości, co może jedynie potwierdzać przedstawione wyżej wątpliwości. Zdaniem Sądu, organ nie dokonał zatem dostatecznych ustaleń dotyczących ww. okoliczności.

Reasumując, poczynienie wskazanych wyżej ustaleń, uwzględniających

faktycznie uzyskiwane przez skarżącą dochody i niezbędne wydatki, sytuację rodzinną ,

jak również wysokość zadłużenia, jest niezbędne dla oceny realnej nie zaś potencjalnej

możliwości dokonania przez skarżącą spłaty zadłużenia. Należy przy tym również

podkreślić, że sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania

przez skarżącą pozbawioną możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb

materialnych do środków pomocy państwa, nie byłaby zgodna ani z jej interesem, jako

następcy prawnego płatnika składek, któremu Zakład wydał decyzję o zakresie

odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu tych składek, a jednocześnie nie byłaby

zgodna z interesem publicznym, (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01,

POP 2004/4/77; z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08;

z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie wykazał, w sposób rzetelny i

wnikliwy, by dokonane ustalenia uzasadniały ocenę o braku przesłanek umorzenia

zaległych składek, w zakresie, na jaki pozwala ww. art. 28 ust. 3 a u.s.u.s, zaś

wskazane wyżej braki w uzasadnieniu decyzji, uniemożliwiają Sądowi dokonanie

kontroli i oceny przedmiotowej sprawy, w świetle wskazanych wyżej przepisów.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej uwagi,

które stanowią jednocześnie wskazanie do dalszego postępowania.

W świetle powyższego Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył

przepisy procesowe - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1k.p.a., gdyż nie ustalił i nie

ocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, czym

przekroczył granice uznania administracyjnego, które to naruszenie niewątpliwie mogło

mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy. Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c i art. 135 orzekł jak w

sentencji