Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 375/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 136
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1988 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 roku Nr 205, poz. 1585 ze zm.), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], odmawiającą I.B. umorzenia należności z tytułu składek, wraz z odsetkami, w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że odmowa umorzenia nastąpiła z uwagi na niewystąpienie przewidzianej w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych sytuacji całkowitej nieściągalności, a także okoliczności uzasadniających umorzenie należności pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności – w myśl ust. 3a przywołanego artykułu.

Organ podniósł, że należności z tytułu nieopłaconych składek zostały zabezpieczone hipoteką przymusową na należącej do I. B. i jej męża nieruchomości położonej we wsi A., stanowiącej grunt rolny z zabudowaniami, o powierzchni [...] ha, składającej się z działek o numerach: [...], objętej księgą wieczystą Kw nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy. W konsekwencji brak podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek. Organ uznał przy tym za nietrafny podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argument skarżącej o braku miejsca zamieszkania w sytuacji sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Gospodarstwo rolne skarżącej składa się bowiem z kilku działek, a zatem istnieje możliwość sprzedaży działki niezabudowanej domem mieszkalnym.

Dokonując ponownej oceny materiału dowodowego w kontekście przepisów przewidujących możliwość umorzenia należności mimo braku całkowitej nieściągalności organ wskazał, że rodzina I. B. utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę męża skarżącej w kwocie [...] zł brutto ([...]zł netto) oraz ze świadczenia pobieranego z pomocy społecznej - zasiłku okresowego w kwocie [...] zł miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki (opłaty za energię, gaz i wodę) skarżąca określiła na kwotę [...] zł. Dochód rodziny wynosi zatem [...] zł (przy uwzględnieniu wynagrodzenia brutto), a dochód na jednego członka rodziny – [...] zł. Mając na względzie przytoczone ustalenia, Zakład ocenił sytuacje finansową rodziny skarżącej jako trudną.

Organ uznał jednakże za trafne zwrócenie uwagi na zdolności zarobkowe rodziny, które należy badać oceniając możliwości uregulowania należności z tytułu składek. W ocenie Zakładu, podnoszony przez skarżącą argument braku możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad dziećmi nie może zostać uwzględniony. Organ podniósł, że dzieci w wieku [...] nie wymagają stałej opieki w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia.

W związku zaś z zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdzeniem skarżącej o niemożności znalezienia przez nią pracy organ zauważył, że I. B. nie przywołała żadnych obiektywnych przeszkód w podjęciu zatrudnienia, a zasadnicze wykształcenie rolnicze skarżącej nie stanowi takiej przeszkody.

Organ wskazał ponadto, że jak wynika z treści wniosku, skarżąca ma inne długi w łącznej kwocie [...] zł, które spłaca uiszczając co miesiąc do komornika sądowego kwotę w wysokości co najmniej [...] zł. W tym stanie rzeczy, w ocenie Zakładu umorzenie należności z tytułu składek w sytuacji, gdy zobowiązana reguluje inne długi, byłoby działaniem na szkodę finansów ubezpieczeń społecznych.

W konkluzji organ stwierdził, że I. B. nie wykazała, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić należności z tytułu składek. Przeczy temu fakt posiadania przez skarżącą majątku nieruchomego. Jednocześnie w ocenie Zakładu istnieje realna szansa na poprawę sytuacji finansowej rodziny poprzez podjęcie zatrudnienia przez skarżącą. Natomiast możliwość umorzenia należności z tytułu składek, mająca zatem charakter uznaniowy, dotyczy sytuacji szczególnych, gdy niemożliwe jest wywiązywanie się ze zobowiązania z tego tytułu.

I. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2011 roku.

W skardze oraz piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu [...] września 2011 r., I. B. podniosła, że konieczność spłacenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami pozbawiłaby ją i jej rodzinę możności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie skarżącej organ nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania oraz nie wyciągnął prawidłowych wniosków. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaniechał skonfrontowania dochodów rodziny z koniecznymi jej wydatkami. Mimo, że w zaskarżonej decyzji ustalono, iż średni dochód na członka rodziny skarżącej wynosi jedynie [...] zł miesięcznie, a zatem znacznie poniżej minimum socjalnego, to jednak organ uznał, że skarżąca jest w stanie z tych niewielkich środków uiścić także należności z tytułu składek. Wątpliwości budzi określenie stałych wydatków na poziomie [...] zł, gdyż kwota ta obejmuje jedynie opłaty za energię elektryczną, gaz i wodę, nie uwzględniono natomiast wydatków na wyżywienie, zakup środków czystości, a także okazjonalnych zakupów odzieży dla dzieci. Wydaje się także, iż przy wydawaniu decyzji nie miał znaczenia fakt korzystania przez rodzinę skarżącej z pomocy państwa, podczas gdy sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

Zdaniem skarżącej przeszkody dla umorzenia należności z tytułu składek nie może stanowić okoliczność, iż jest współwłaścicielem nieruchomości o powierzchni [...] ha. Sprzedaż nieruchomości doprowadziłoby bowiem do pogłębienia ubóstwa rodziny skarżącej, która ze sprzedaży płodów rolnych uzyskuje niewielkie kwoty. Zatem sprzedaż gruntów skomplikowałaby i tak trudną sytuację rodziny.

Skarżąca stwierdziła, że także fakt prowadzenia przez komornika egzekucji innych należności nie stoi na przeszkodzie umorzeniu składek, skoro przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umożliwia ich umorzenie pomimo braku całkowitej nieściągalności, a to oznacza, że nawet w sytuacji prowadzenia skutecznej egzekucji z majątku dłużnika ustawodawca dopuszcza umorzenie zadłużenia w uzasadnionych przypadkach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Mając powyższe na względzie, Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem przepisów ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej jako u.s.u.s.) ani przepisów postępowania.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast wyjątek od powyższej zasady w postaci możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.).

Zawarte w przepisach normujących umarzanie należności z tytułu składek, tj. przepisach ust. 1 i 2 oraz ust. 3a art. 28 omawianej ustawy sformułowanie "mogą być umarzane" oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego.

Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996/6/32).

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

Przepis art. 80 k.p.a., nakazujący ocenę całokształtu materiału dowodowego, wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Organy administracji publicznej są więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas mogą ocenić czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Braki w tym zakresie uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym uniemożliwiają - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546). Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Jak wynika ze szczegółowego uzasadnienia decyzji, odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 k.p.a., organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy i poddał go ocenie zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść przepisu art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy oraz wydane na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141 poz. 1365), które przewiduje możliwość umorzenia należności jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Prawidłowe jest ustalenie organu, że w przypadku skarżącej nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy. Przepis art. 28 ust. 3 ustawy wymienia w pkt 1 – 6 okoliczności, które pozwalają na uznanie, że zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności. Są to m.in. takie okoliczności jak śmierć dłużnika, który nie pozostawił żadnego majątku, oddalenie przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzenie postępowania upadłościowego z określonych przyczyn, zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, ustalenie, że wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, czy ustalenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w sprawie niniejszej. Jest bowiem poza sporem, że skarżąca reguluje część swoich długów na rzecz innych podmiotów w kwotach po [...] zł miesięcznie, a przede wszystkim dysponuje majątkiem nieruchomym, do którego może zostać skierowana egzekucja, zwłaszcza w sytuacji, gdy wierzytelność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek została zabezpieczona przez ustanowienie hipoteki na nieruchomości skarżącej i jej męża. Trafne jest również stanowisko organu, że w sytuacji, gdy powyższa nieruchomość, o powierzchni [...] ha, składa się z kilku działek, przedmiotem sprzedaży może być działka niezabudowana budynkiem mieszkalnym, w związku z czym potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej rodziny nie będą zagrożone. Sama zaś możliwość uszczuplenia majątku skarżącej w związku z koniecznością spłaty należności z tytułu składek nie może być traktowana jako wyczerpująca przesłanki umorzenia tych należności.

Należy podkreślić, że dla uznania, iż zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., istotne są okoliczności enumeratywnie wskazane w punktach 1-6 tego artykułu, a okoliczności tego rodzaju w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie występują.

Co do zasady słuszne jest zawarte w skardze stwierdzenie, że okoliczność prowadzenia przez komornika egzekucji innych należności nie wyłącza możliwości umorzenia należności ZUS z tytułu składek. Jak wskazano bowiem wyżej, art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wydane na podstawie ust. 3b tego artykułu rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przewidują wyjątek w postaci możliwości umorzenia wymienionych należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Może to jednakże nastąpić wyłącznie w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane, mimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla ubezpieczonego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), a także w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2) oraz w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

W rozpoznawanej sprawie organ, wbrew sformułowanym w skardze zarzutom, rozważył wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, które - zgodnie z powołanymi przepisami - powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalona została wielkość środków na utrzymanie, którymi dysponuje rodzina skarżącej, a także źródła tego utrzymania w postaci wynagrodzenia męża skarżącej oraz świadczenia z pomocy społecznej.

Niezasadny jest zarzut dotyczący ustalonej przez organ wysokości wydatków w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie, a przy tym stosownie do treści złożonego w postępowaniu administracyjnym oświadczenia I. B. wskazano, że kwota ta obejmuje wyłącznie opłaty za energię, gaz i wodę. Brak więc jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że organ traktował wymienioną sumę jako odpowiadającą całości wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącej i przez to zaniechał konfrontacji dochodów z rzeczywiści ponoszonymi wydatkami. Przeczy temu również zawarte w uzasadnieniu decyzji obliczenie kwoty przypadającej na utrzymanie jednej osoby w rodzinie skarżącej oraz wyprowadzenie w oparciu o to wyliczenie oceny o trudnej sytuacji finansowej tej rodziny.

Nie można również zgodzić się z zarzutem nieprzypisania przez organ znaczenia okoliczności korzystania przez rodzinę I. B. ze środków pomocy państwa. Organ poczynił bowiem stosowne ustalenie w tym przedmiocie. Jednocześnie, w stanie faktycznym prawidłowo ustalonym przez organ, nie nosi cech dowolności odmowa umorzenia należności z tytułu składek, mimo aktualnego na datę wydania zaskarżonej decyzji utrzymywania się przez skarżącą i jej rodzinę częściowo ze środków pomocy społecznej. W świetle zasad doświadczenia życiowego w pełni trafna jest bowiem argumentacja organu odwołująca się do zdolności zarobkowych rodziny, a mianowicie możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, z czym wiąże się realna możliwość poprawy sytuacji finansowej jej rodziny. Dodatkowe potwierdzenie stanowiska organu w tym przedmiocie stanowi powołana przez I. B. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym okoliczność podjęcia przez nią zatrudnienia z dniem 1 sierpnia 2011 roku (protokół rozprawy k. 33 akt). Wypada przy tym zauważyć, że na potrzebę uwzględniania w ramach analizy stanu majątkowego zobowiązanego oraz możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych dłużnika i jego rodziny (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 roku) aspektu wykazania przez zobowiązanego wykorzystania w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawy w poszukiwaniu źródeł dochodów wskazuje w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 23 kwietnia 2009 roku, II GSK 884/08 (LEX nr 558740).

W konsekwencji nie zasługuje na podzielenie zarzut, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie jest zgodna ze słusznym interesem obywatela, a także z interesem publicznym. Skarżąca może bowiem przeznaczać na spłatę należności ZUS dodatkowe dochody z tytułu własnego zatrudnienia, przy czym należy zwrócić uwagę na możliwość spłacania należności z tytułu składek w ratach. Zatem spłata tych należności nie oznacza konieczności sięgania przez zobowiązaną w większym niż dotychczas zakresie do środków pomocy państwa dla zaspokojenia potrzeb swoich i swojej rodziny.

Trzeba jednocześnie podkreślić, że jak wynika z ustaleń organu poczynionych w oparciu o twierdzenia samej skarżącej, I. B. już przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a więc także przed podjęciem przez nią zatrudnienia, spłacała długi względem innych wierzycieli w kwotach minimum [...] zł miesięcznie. Zatem, mimo ustalonej przez organ trudnej sytuacji finansowej, była w stanie wyłożyć kwoty w wymienionej wysokości. Nie można więc odmówić słuszności stanowisku organu, że w tych okolicznościach umorzenie należności ZUS z tytułu składek, co oznaczałoby całkowitą rezygnację z możliwości ich wyegzekwowania, byłoby działaniem na szkodę finansów ubezpieczeń społecznych.

Wszystkie omówione wyżej okoliczności wskazują, że organ administracji prawidłowo ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla skarżącej i jej rodziny, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Sąd zważył, że podniesiona w skardze jako przeszkoda dla sprzedaży części gruntów rolnych okoliczność uzyskiwania z ich uprawy płodów rolnych na własne potrzeby, a także stanowiących źródło drobnych dochodów, wbrew intencjom skarżącej nie przemawia za nieprawidłowością oceny organu wyrażonej w zaskarżonej decyzji. W świetle okoliczności powołanych w skardze bieżąca sytuacja rodziny skarżącej jest bowiem nawet korzystniejsza od ustalonej przez organ w oparciu o złożone w postępowaniu administracyjnym oświadczenie I. B., co nie pozostaje bez znaczenia mając na względzie istniejącą możliwość spłacania należności z tytułu składek w ratach. Jednocześnie I. B. w postępowaniu administracyjnym nie wykazała, że w kontekście całokształtu ustalonych okoliczności sprawy, w szczególności faktu uzyskiwania przez męża skarżącej dochodów z tytułu pracy poza rolnictwem, a także możliwości uzyskiwania takich dochodów przez samą skarżącą, sprzedaż części nieruchomości rolnej pozbawiłaby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika ponadto, by w przypadku skarżącej zachodziły szczególne okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia.

Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.).