Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1198/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 1,2,9; art. 72 ust. 1 art. 73 ust.1
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 7, art. 12 § 1, art. 14 § 1-2, art. 77, art. 104 § 2, art. 107 § 3, art. 110
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 161 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA /del./ Stanisław Śliwa /spr./ Sędzia WSA Robert Sawuła Asesor ASW Ewa Wojtyna Protokolant: ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skarg Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2002 r., [...] maja 2002 r. i [...] czerwca 2002 r., Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji oraz na decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] września 1999 r., [...] października 1999 r., [...] października 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] czerwca 1999 r., [...] października 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999, [...] lipca 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] grudnia 1999 r., bez numerów w przedmiocie rejestracji pojazdów I. uchyla zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2001 r., Nr [...], [...] września 2001 r., Nr [...], [...] października 2001 r., Nr [...], [...] października 2001 r., Nr [...], [...] września 2001 r., Nr [...], [...] października 2001 r., Nr [...], [...] maja 2002 r., Nr [...], [...] maja 2002 r., Nr [...], [...] maja 2002 r., Nr [...], [...] maja 2002 r., Nr [...], [...] maja 2002 r., Nr [...], [...] maja 2002 r., Nr [...], II. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej zaskarżonych decyzji Prezydenta miasta.


UZASADNIENIE

do wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r.

Przedmiotem skarg Prokuratora Okręgowego są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego:

1) z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia.[...] września 2001 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 1999 r. o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Renault Megane Classic o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1198/02),

2) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] września 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii A o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

3) z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2001 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Renault Megane 1,4 o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1199/02),

4) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] października 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

5) z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2001 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Seat Toledo 1,8 20V o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1200/02),

6) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] października 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

7) z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2001 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Peugeot 206 o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1201/02),

8) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] grudnia 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

9) z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2001 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Opel Astra GLX 14Nz4DR o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1202/02),

10) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] grudnia 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

11) z dnia [...] maja 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2001 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Volkswagen Bora 1,6 o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...] Jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1231/02),

12) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] czerwca 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [....] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

13) z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2002 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Toyota Avensis o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1678/02),

14) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] października 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

15) z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2002 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Renault o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1679/02),

16) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] lipca 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

17) z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2002 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Fiat Brava o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1680/02),

18) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] lipca 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

19) z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2002 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Fiat Braya o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1681/02),

20) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] lipca 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

21) z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2002 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Nissan Primera o numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1686/02),

22) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] grudnia 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy,

23) z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2002 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 1999 r., o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Daewoo Nubira II 1,6SX numerach podwozia (nadwozia) [...] i numerach silnika [...], jako samochodu ciężarowego (SA/Rz 1687/02),

24) decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] grudnia 1999 r. w przedmiocie rejestracji ww. samochodu przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym serii [...] o zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy.

Uzasadnienia wszystkich wskazanych wyżej, zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego - uwzględniając różnice dotyczące opisu objętego, postępowaniem samochodu w zakresie jego marki, numerów podwozia i silnika, numeru dowodu rejestracyjnego - są jednakowe. W sprawach zachodzi również tożsamość stron postępowania.

Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2004 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zarządził połączenie spraw oznaczonych sygnaturami SA/Rz 1198/02, SA/Rz 1199/02, SA/Rz 1200/02, SA/Rz 1201/02, SA/Rz 1202/02, SA/Rz 1231/02, SA/Rz 1678/02, SA/Rz 1679/02, SA/Rz 1680/02, SA/Rz 1681/02, SA/Rz 1686/02 i SA/Rz 1687/02 i prowadzenie ich oraz rozstrzygnięcie pod sygnaturą SA/Rz 1198/02.

Prokurator Okręgowy wnioskiem z dnia [...] marca 2001 r., na podstawie art. 182 Kpa wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji określonych w punktach 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24 na 1.-5. stronie niniejszego uzasadnienia o zarejestrowaniu samochodów, jako ciężarowych z powodu ich wydania z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że decyzjami z dnia [...] września 1999 r., [...] października 1999 r., [...] października 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] czerwca 1999 r., [...] października 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] grudnia 1999 r. wydanymi przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta (określanymi dalej, jako decyzje Prezydenta Miasta) dokonano rejestracji 12 samochodów wskazanych wyżej, wydano ich właścicielom dowody rejestracyjne serii [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz tablice rejestracyjne. Wnioski o dokonanie rejestracji zło żyli R. F., A. K. i D. H. działający, jako wspólnicy spółki cywilnej A.

Po dokonaniu wskazanych wyżej rejestracji, ci sami wnioskodawcy w Urzędzie Miejskim w K. złożyli zawiadomienia o dokonanej zmianie rodzaju pojazdu z samochodu osobowego na samochód ciężarowy i wnieśli o dokonanie odpowiedniej adnotacji w dowodach rejestracyjnych przedmiotowych pojazdów. Do zawiadomień zostały dołączone załączniki w postaci zaświadczeń o przeprowadzonych badaniach technicznych pojazdów wykonanych przez Stację Kontroli Pojazdów, Firmę Handlowo-Usługową B w S. oraz opisy zmian dokonanych w samochodach.

Organ rejestrujący wydał zainteresowanym dowody rejestracyjne dla pojazdów po dokonaniu w nich zmian, ale nie zmienił (nie uchylił) wcześniejszych decyzji wydanych na wniosek tych samych osób, dotyczących tych samych pojazdów, oznaczonych tymi samymi numerami identyfikacyjnymi, co pojazd po przeróbkach, lecz oznaczonych w decyzjach jako "samochód osobowy".

W takiej sytuacji dla pojazdu oznaczonego identycznymi numerami podwozia (nadwozia) i silnika, tej samej marki i z takim samym numerem rejestracyjnym wydane zostały dwa różne dowody rejestracyjne. Jeden z nich zawiera w pozycji określającej rodzaj pojazdu i przeznaczenia zapis "osobowy", a drugi zapis "ciężarowy".

Przy takim stanie faktycznym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami oznaczonymi punktami 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23 w początkowej części niniejszego uzasadnienia umorzyło postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta o zarejestrowaniu wskazanych w nich samochodów osobowych, jako samochodów ciężarowych przyjmując, że nie ma przedmiotu postępowania, bo decyzja o zarejestrowaniu wskazanych w nich samochodów osobowych, jako samochodów ciężarowych nie została wydana, a jedyną czynnością, do której organ rejestrujący się ograniczył było wydanie dowodu rejestracyjnego, jako dokumentu stwierdzającego w oparciu o przepis art. 71 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym dopuszczenie pojazdu do ruchu. Czynność ta nie jest tożsama z wydaniem decyzji administracyjnej rozstrzygającej o zarejestrowaniu pojazdu. Podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ upatrywał w przepisie art. 105 § 1 Kpa.

Prokurator Okręgowy, działając na podstawie art. 127 § 3 Kpa, złożył wnioski o ponowne rozpatrzenie tych spraw, zarzucając wadliwość stanowiska zajętego przez Kolegium, odwołując się przy tym do wywodu zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1999 r., OPK 25/99, gdzie przyjęto, że każ da rejestracja pojazdu na podstawie art.73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym dokonywana jest w formie decyzji. Zmiana rejestracji samochodu osobowego na ciężarowy jest także rejestracją i musi być dokonana w formie decyzji. Prokurator wskazał, że w powołanej uchwale NSA zwrócił uwagę, iż fakt rejestracji samochodu w drodze decyzji administracyjnej nie oznacza wcale, że ma to być akt zawierający wszystkie elementy określone w art. 107 § 1 Kpa. Zgodnie z art. 12 § 1 Kpa organ administracji powinien posługiwać się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Rejestracja samochodu osobowego na ciężarowy jest decyzją administracyjną także wtedy, gdy następuje przez odpowiedni wpis w dotychczasowym dowodzie rejestracyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu spraw nie uwzględniło wniosków Prokuratora i decyzjami oznaczonymi punktami 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23 w początkowej części niniejszego uzasadnienia utrzymało w mocy swoje własne decyzje o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie.

Motywy wszystkich wydanych decyzji były analogiczne, a podniesiono w nich wskazane niżej okoliczności.

Kolegium w całej rozciągłości zaakceptowało pogląd wyrażony w uchwałach NSA z dnia 23 października 2000 r., OPK 17/00 i z 18 grudnia 2000 r., OPK 18/00 co do konieczności przedłożenia świadectwa homologacji, jak również w uchwale z dnia 15 listopada 1999r., OPK 25/99 co do tego, że rejestracji dokonuje się w formie decyzji administracyjnej.

Kolegium w uzasadnieniu decyzji wydanej w pierwszej instancji wskazało, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że decyzja, której nieważność miała być stwierdzona, w ogóle zaistniała. Tak więc różnica stanowisk sprowadza się do oceny okoliczności faktycznych, a nie prawnych. Kolegium nie zgodziło się z poglądem Prokuratora, że sam fakt dokonania odpowiedniego wpisu w dotychczasowym dowodzie rejestracyjnym (przerejestrowanie samochodu z osobowego na ciężarowy) jest decyzją administracyjną.

W uchwale NSA z dnia 15 listopada 1999r., OPK 25/99 stwierdzono, że z rejestracją pojazdu łączy się wydanie decyzji administracyjnej oraz wydanie dowodu rejestracyjnego. Zdaniem Kolegium sama czynność wydania dowodu rejestracyjnego jest czynnością techniczną, na co zwrócił uwagę NSA w uchwale z dnia 24 września 2001 r., sygn. OPS 6/01. Wprawdzie uchwała ta została podjęta na tle innego stanu faktycznego, ale wyraźnie nawiązuje do poruszonego problemu. Stwierdzono w niej, że samo wydanie dowodu rejestracyjnego jest tylko czynnością materialno-techniczną. Czynność tę poprzedza wydanie decyzji administracyjnej, która kończy postępowanie administracyjne.

Sam dowód rejestracyjny nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 K;p.a. Nie może być zatem mowy, aby o bycie decyzji, jako rozstrzygnięciu administracyjnym przesądzał sam "odpowiedni wpis w dotychczasowym dowodzie rejestracyjnym", jak to uważa Prokurator. Wpis w dowodzie jest następstwem podjęcia decyzji niezależnie od jej formy - ustnej czy pisemnej, nie zaś przyczyną sprawczej "bytu" decyzji.

W istniejącym stanie rzeczy można by mówić jedynie o stwierdzeniu "nieważności czynności materialno-technicznej", która materializuje się w fakcie wydania "zmienionego dowodu rejestracyjnego", nie zaś decyzji, która faktycznie nie istnieje. Pierwsza z wymienionych czynności (odnosząca się do czynności materialno-technicznej) nie jest uregulowana w Kpa, druga odnosząca się do decyzji, choć jest uregulowana w przepisach, w rozważanym przypadku pozbawiona jest przedmiotu postępowania. Uściślając swój pogląd Kolegium wyjaśniło, iż podstawą do zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym powinna być decyzja administracyjna, która w przedmiotowej sprawie nie została wydana. Kierując się takim stanem faktycznym sprawy Kolegium uznało, że przedmiotowe samochody zgodnie z wnioskami i świadectwami homologacji zostały zarejestrowane jako osobowe i takimi nadal pozostają. Przerejestrowanie na samochody ciężarowe nie nastąpiło, bo nie wydano stosownej decyzji administracyjnej. Nie można domniemywać faktu wydania decyzji o przerejestrowaniu w oparciu o zmieniony wpis w dowodzie rejestracyjnym.

W skargach wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokurator Okręgowy wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i utrzymanych nimi w mocy decyzji tego organu wydanych w pierwszej instancji oznaczonych punktami 1, 3, 5, 7, 9, 11,13, 15, 17, 19, 21, 23 w początkowej części niniejszego uzasadnienia oraz decyzji Prezydenta Miasta określonych w punktach 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24 na 1.-5. stronie niniejszego uzasadnienia (bez numerów) dotyczących rejestracji samochodów przez uczynienie stosownych adnotacji w dowodach rejestracyjnych.

Uzasadniając żądanie skargi prokurator wskazał na rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) przez uznanie, że zmiana dowodu rejestracyjnego polegająca na tym, że w miejsce wpisanego w nim samochodu osobowego wpisano, że samochód ten o tych samych numerach identyfikacyjnych stał się samochodem ciężarowym, a więc o zupełnie odmiennym przeznaczeniu, nie stanowi decyzji o rejestracji samochodu ciężarowego, co skutkowało umorzeniem tego postępowania w oparciu o art. 105 § 1 Kpa, podczas gdy w rzeczywistości wpisanie w istniejącym już dowodzie rejestracyjnym zupełnie innego od ujętego w nim typu samochodu w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa i orzecznictwa sądowego jest decyzją administracyjną.

Decyzjom Prezydenta Miasta zarzucił również rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. Nr 59, poz. 632 z późn. zm.) przez zarejestrowanie przedmiotowego samochodu jako ciężarowego bez wymaganego powołanymi przepisami zaświadczenia homologacyjnego, wyłącznie które jest podstawą do uznania, że nastąpiła zmiana samochodu osobowego na ciężarowy.

Motywując zajęte w skardze stanowisko Prokurator podniósł, że zgodnie z uchwałą NSA w Warszawie z dnia 15 listopada 1999 r., OPK 24/99 - ONSA Nr 2/2000, poz. 54 każda rejestracja pojazdu następuje zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w formie decyzji administracyjnej. Rejestracja samochodu, który był osobowy na samochód ciężarowy następuje przez wydanie decyzji opartej na świadectwie homologacyjnym. Taka rejestracja jest decyzją także wtedy, jeżeli dochodzi do tego przez odpowiedni wpis w dotychczasowym dowodzie rejestracyjnym. Następuje bowiem zmiana przeznaczenia dopuszczonego do ruchu pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy.

W powołanej uchwale NSA stwierdzono, że w sytuacji gdy uprawnienia strony nie powstają z mocy samego prawa, organ administracji obowiązany jest dokonać konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. Z użytych w art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym sformułowań "rejestracji pojazdu dokonuje...starosta" i "rejestracji dokonuje się..." wynika, że uzyskanie przewidzianych w tych przepisach uprawnień przez dany podmiot nie następuje z mocy samego prawa, lecz dopiero w wyniku konkretyzacji normy prawnej. Taka konkretyzacja przepisu art. 73 ust. 1 - Prawa o ruchu drogowym dokonuje się poprzez rejestrację samochodu oraz wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. Takie czynności autorytatywnie konkretyzują sytuację prawną podmiotu i noszą wszelkie znamiona procesu wydania decyzji. Akt rejestracji samochodu jest więc decyzją w znaczeniu materialnoprawnym.

Okoliczność, że sprawa o zarejestrowanie samochodu jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, nie musi oznaczać, że rejestracja pojazdu wymaga wydania decyzji zawierającej wszelkie elementy określone w art. 107 § 1 Kpa. W cytowanej już uchwale z dnia 15 listopada 1999 r. NSA stwierdził, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 12 § 1 Kpa organ administracji powinien posługiwać się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. W przypadku pozytywnego załatwienia wniosku właściciela o zarejestrowanie pojazdu, interes strony przemawia za załatwieniem sprawy ustnie, jeżeli Prawo o ruchu drogowym, ani inny przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie.

Dokonana w rozpoznawanej sprawie zmiana rejestracji samochodu osobowego na ciężarowy przez odpowiedni wpis w założonym przy rejestracji samochodu osobowego dowodzie rejestracyjnym, jest decyzją administracyjną. Odmienna ocena tego zdarzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nastąpiła wskutek rażącego naruszenia art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, a także zupełnym pominięciu odnoszącego się do rejestracji pojazdów orzecznictwa NSA.

Rażące naruszenie prawa przez umorzenie tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa wynika z faktu, że spowodowane tą decyzją merytoryczne skutki są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (Kpa - komentarz K. Chorąży, W. Taras i L. Żukowski, wydanie z 1992 r. str.133). Do rejestracji spornego samochodu doszło bowiem z naruszeniem przepisów art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów - bo z pominięciem świadectwa homologacyjnego rejestrowanego jako ciężarowy samochodu. Ze wskazanych przepisów art. 68 ust.9, art. 72ust. 1 pkt.3 i art. 78 ust.2 pkt.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów wynika, że jedynym dokumentem, który może stanowić podstawę zmian w dowodzie rejestracyjnym poprzez wydanie decyzji o zmianie rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy może być wyłącznie świadectwo homologacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w jednobrzmiących odpowiedziach na skargi wniosło o ich oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko i argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi podało, że co do decyzji Prezydenta Miasta Kolegium nie ma obowiązku zajmować stanowiska, bowiem są one aktami w których dokonano rejestracji pojazdów jako osobowe zgodnie z wnioskiem i treścią świadectw homologacji. Prokurator przyjął konstrukcję, zgodnie z którą zmiana rejestracji samochodu osobowego na ciężarowy przez odpowiedni wpis w założonym dowodzie rejestracyjnym jest decyzją administracyjną. W sprawach, których dotyczą skargi Kolegium wskazało, że decyzje, które objęto wnioskiem o stwierdzenie nieważności w ogóle nie zapadły. To zgoła co innego niż twierdzenie, że rejestracja nie następuje w drodze administracyjnej - co zarzuca Prokurator. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji akcentowano zgodność stanowisk Prokuratora i Kolegium co do zasady. Rozbieżność w poglądach wynika jedynie z odmiennej oceny stanu faktycznego. Jak twierdzi Prokurator, sam fakt dokonania zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym jest decyzją administracyjną z czym w żadnym wypadku zgodzić się nie można. Skoro sam dowód rejestracyjny nie jest decyzją, to również czynność nanoszenia w nim zmian (wpisów) nie może być traktowana jako "podejmowanie decyzji", lecz jedynie jako następstwo wcześniejszego jej podjęcia. Wykluczyć jednak należy, że tym wcześniejszym rozstrzygnięciem jest decyzja o zarejestrowaniu pojazdu jako osobowy - co zdaje się sugerować prokurator. Gdyby stanąć na takim stanowisku to jedna i ta sama decyzja spełniałaby niejako "podwójną rolę": raz byłaby źródłem uprawnienia wynikającego z dokonania rejestracji pojazdu jako osobowy, drugi zaś raz jako źródło uprawnienia wynikające z rejestracji pojazdu jako ciężarowy. Z takiego właśnie toku rozumowania zdaje się wynikać fakt, że jako podlegającą stwierdzeniu nieważności wskazano w skardze decyzje wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta o zarejestrowaniu pojazdów jako osobowe wobec braku możliwości wskazania decyzji, które po prostu nie zaistniały.

Stanowisko Kolegium nie stoi w sprzeczności ani z zasadami wyrażonymi w uchwałach NSA cytowanych w skardze, ani nie uchybia zasadzie, zgodnie z którą organy winny posługiwać się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Nie można natomiast przyjąć domniemania wydania decyzji w sytuacji, gdy fakt wydania decyzji (niezależnie od tego, czy jest ustna, czy pisemna) nie znajduje potwierdzenia.

Pismami z dnia 23 grudnia 2003 r. i 5 stycznia 2004 r. Prokurator Okręgowy zmienił żądanie skarg i domagał się uchylenia objętych nimi decyzji. Na rozprawie w dniu 4 lutego 2004 r. Prokurator cofnął skargi w części, w której dotyczyły one decyzji Prezydenta Miasta o zarejestrowaniu przedmiotowych pojazdów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stan faktyczny spraw połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w zasadzie jest tożsamy. Różnice sprowadzają się w istocie wyłącznie do marek samochodów, których dotyczyły decyzje wydane w sprawach. Tak więc przyjąć można, że we wszystkich połączonych do wspólnego prowadzenia i rozstrzygnięcia sprawach wyłaniają się takie same problemy natury prawnej.

Rekonstruując przebieg zdarzeń w objętych kontrolą Sądu sprawach podać należy, że w dniach [...] września 1999 r., [...] października 1999 r., [...] października 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] czerwca 1999 r., [...] października 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] grudnia 1999 r. i [...] grudnia 1999 r. wnioskodawcy R. F., A. K. i D. H. (wspólnicy spółki cywilnej A) złożyli w Urzędzie Miejskim w K. wniosek w sprawach zarejestrowania 12 samochodów osobowych (Renault Megane Classic, Renault Megane 1,4, Seat Toledo 1,8 20V, Peugeot 206, Opel Astra GLX 14Nz4DR" Volkswagen Bora 1,6, Toyota Avensis, Renault, Fiat Brava, Fiat Brava, Nissan Primera, Daewoo Nubira II 1,6SX) o określonych numerach identyfikacyjnych podwozi (nadwozi) i silników. Do wniosków dołączyli faktury VAT i świadectwa homologacji dotyczące samochodów osobowych.

Decyzjami z dnia [...] września 1999 r., [...] października 1999 r., [...] października 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] czerwca 1999 r., 14 października 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] grudnia 1999 r. i [...] grudnia 1999 r. (bez numerów), wydanych przez zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, dokonano rejestracji ww. samochodów, zgodnie ze złożonymi wnioskami i załącznikami.

Na podstawie tych decyzji wydano wnioskodawcom w dniach [...] września 1999 r., [...] października 1999 r., [...] października 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] czerwca 1999 r., [...] października 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] grudnia 1999 r. dowody rejestracyjne i tablice rejestracyjne.

W dniach [...] września 1999 r., [...] października 1999 r., [...] października 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] czerwca 1999 r., [...] października 1999 r., [...] lipca 1999 r., [...] lipca 1999 r. i [...] lipca 1999 r. wnioskodawcy złożyli w Urzędzie Miejskim w K. zawiadomienia o dokonaniu zmiany rodzaju pojazdu na samochód ciężarowy i w związku z tym wnieśli o dokonanie odpowiedniej adnotacji w dowodach rejestracyjnych. Do zawiadomień dołączono zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym samochodów wystawione w dniach złożenia zawiadomienia przez Firmę Usługowo-Handlową B s.c. - Stację Kontroli Pojazdów i opis zmian dokonanych w pojazdach. W aktach administracyjnych dwóch spraw (SA/Rz 1686/02 i SA/Rz 1687/02 przed połączeniem) brak jest wspomnianych zawiadomień ale znajdują się w nich wspomniane w poprzednim zdaniu zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym samochodów wystawione przez Firmę Usługowo-Handlową B s.c. - Stację Kontroli Pojazdów i opis zmian dokonanych w pojazdach.

Do żadnego z zawiadomień nie dołączono świadectwa homologacji na samochód ciężarowy.

W aktach administracyjnych Nr [...] (przed połączeniem sprawa SA/Rz 1199/02) znajduje się dowód rejestracyjny seria [...], numer rejestracyjny [...] na samochód osobowy marki Renault Megane RN14V. Podobnie w aktach sprawy [...] (przed połączeniem SA/Rz 1200/02) znajduje się dowód rejestracyjny seria [...], numer rejestracyjny [...] na samochód osobowy marki Seat Toledo. Także w aktach sprawy [...] (przed połączeniem SA/Rz 1201/02) znajduje się dowód rejestracyjny seria [...], numer rejestracyjny [...] na samochód osobowy marki Peugeot 206. Również w aktach sprawy [...] (przed połączeniem SA/Rz 1202/02) znajduje się dowód rejestracyjny seria [...], numer rejestracyjny [...] na samochód osobowy marki Opel Astra 1,4. W aktach administracyjnych nie ma adnotacji dotyczącej wydania decyzji w sprawie zmiany rodzaju samochodu z osobowego na ciężarowy, ani potwierdzenia przez właściciela pojazdu odbioru nowego dowodu rejestracyjnego na samochód ciężarowy.

W pozostałych aktach spraw brak jest dowodów rejestracyjnych tak dotyczących przeznaczenia objętych przedmiotowym postępowaniem samochodów jako osobowych, jak i jako ciężarowych.

W aktach administracyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] znajdują się napisane pismem ręcznym na zawiadomieniach stwierdzenia o dokonaniu zmiany przeznaczenia samochodu na ciężarowy. W aktach spraw [...] (przed połączeniem SA/Rz 1199/02), [...] (przed połączeniem SA/Rz 1678/02), [...] (przed połączeniem SA/Rz 1686/02) i [...] (przed połączeniem SA/Rz 1687/02) brak jest podobnych stwierdzeń o dokonaniu zmiany przeznaczenia samochodu na ciężarowy.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy inaczej nie stanowią, przy czym z mocy przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie jest związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania decyzji.

Przepisy działu II, rozdziału 2 (art. 71-80) "Warunki dopuszczenia pojazdów do ruchu" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o Ruchu Drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą nie określają w jakiej formie dokonuje się rejestracji pojazdów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwaliło się stanowisko, że sprawa o zarejestrowanie pojazdu rozstrzygana jest w drodze decyzji administracyjnej.

To, że sprawa o zarejestrowanie pojazdu jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, nie musi oznaczać, że rejestracja pojazdu wymaga wydania decyzji pisemnej zawierającej wszystkie elementy określone w art. 107 § 1 Kpa, która zostanie doręczona stronie. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 12 § 1 Kpa organ administracji powinien posługiwać się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Jakkolwiek, co do zasady, sprawy należy załatwiać w formie pisemnej (art. 14 § 1 Kpa), przepis art.14 § 2 Kpa stwarza możliwość załatwiania spraw ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. W przypadku ustnego załatwiania sprawy treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. Jeżeli decyzja nie jest doręczana stronie na piśmie, organ jest nią związany od chwili ogłoszenia (art. 110 Kpa).

W przypadku pozytywnego załatwienia wniosku właściciela o zarejestrowanie pojazdu interes strony przemawia za załatwieniem sprawy ustnie, a ani prawo o ruchu drogowym, ani inny przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie.

Do takiego sposobu załatwienia sprawy nawiązuje załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 57, poz. 365). Dane zamieszczone na stronie 2 wzoru wniosku (nazwane "decyzją") można rozumieć jako utrwalenie w aktach treści oraz istotnych motywów załatwienia sprawy w formie protokołu lub adnotacji, podpisanej przez stronę (art. 14 § 2 Kpa).

Z użytych w art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 ustawy sformułowań "rejestracji pojazdu dokonuje (...) starosta" i "rejestracji dokonuje się (...)" wynika, że uzyskanie przewidzianych w tych przepisach uprawnień przez dany podmiot nie następuje z mocy samego prawa, lecz dopiero w wyniku konkretyzacji normy prawnej. W art. 73 ust. 1 ustawy jest mowa o dwóch czynnościach organu rejestracyjnego: o dokonaniu rejestracji oraz o wydaniu dowodu rejestracyjnego i tablic (tablicy) rejestracyjnych. Samo wydanie dowodu rejestracyjnego jest tylko czynnością materialno-techniczną. Czynność ta jednak nie wyznacza sytuacji prawnej jednostki, zawsze musi być poprzedzona rozstrzygnięciem przez dany organ, czy w konkretnej sytuacji osoba ubiegająca się o rejestrację danego pojazdu spełnia wszystkie określone wymagania ustawowe. Takie działania organu autorytatywnie konkretyzują sytuację prawną podmiotu i noszą wszelkie znamiona procesu wydawania decyzji. Akt rejestracji pojazdu zatem ma cechy decyzji administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym.

Oczywistym jest, że wniosek właściciela o zarejestrowanie pojazdu wszczyna postępowanie, które kończy zarejestrowanie pojazdu, ale w określonych sytuacjach organ może odmówić jego zarejestrowania. Złożenie wniosku w organie rejestrującym oznacza wszczęcie postępowania w sprawie o zarejestrowanie pojazdu, która wymaga rozstrzygnięcia. Jest to sprawa indywidualna rozstrzygana w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Skoro ustawa nie wyłącza stosowania w tych sprawach kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie w tych sprawach normuje ten kodeks. Nie ulega zaś kwestii, że załatwienie sprawy w tym postępowaniu (zarówno pozytywne dla strony, jak i negatywne) następuje przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 k.p.a.).

Stanowisko takie zostało zaprezentowane w orzecznictwie NSA. W szczególności należałoby tutaj wskazać na uchwały NSA z dnia 15 listopada 1999 r., OPK 24/99 i OPK 25/99 (ONSA 2000/2/54 i ONSA 2000/2/55).

Nie budzi wątpliwości, że w trybie w jakim przeprowadza się rejestrację samochodu przeprowadzić należy również wszelkie zmiany w zakresie danych objętych rejestracją.

Argumentacja prawna Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Prokuratora Okręgowego opiera się na poglądach wyłożonych w wymienionych uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Obie strony stwierdzają, iż rejestracji pojazdu dokonuje się w drodze decyzji administracyjnej.

Strony zgodne są również co do tego, że zmiana rodzaju i przeznaczenia pojazdów z samochodu osobowego na ciężarowy następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Decyzja w sprawie zmiany przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy może być wydana przede wszystkim na podstawie świadectwa homologacji na samochód ciężarowy (art. 68 ust. 1, 2 i 9 Prawa o ruchu drogowym, uchwała składu 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2000 r., OPK 18/00 ONSA Nr /2001/3/102). Decyzja taka może być wprawdzie wydana na podstawie art. 155 Kpa, ale nie można również wykluczyć możliwości wygaszenia decyzji o rejestracji samochodu osobowego (art. 162 Kpa) i wydania nowej decyzji na samochód ciężarowy.

We wniosku z dnia [...] marca 2001 r. Prokurator Okręgowy, na podstawie art. 182 Kpa zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie z urzędu nieważności kilkuset decyzji o zarejestrowaniu samochodów jako ciężarowych, w tym również samochodów objętych przedmiotową sprawą. Żądanie wniosku wskazuje, że Prokurator dowód rejestracyjny wydany w 1999 r. traktował jako decyzję administracyjną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wychodząc z założenia, iż dowód rejestracyjny jest wydawany na podstawie uprzedniej decyzji administracyjnej w sprawie rejestracji pojazdu albo w sprawie zmiany przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy ustaliło, iż nie były wydane decyzje w sprawie zmiany przeznaczenia przedmiotowych samochodów, dlatego nie ma przedmiotu sprawy i w związku z tym na podstawie art. 105 § 1 Kpa, umorzyło postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rejestracji samochodów ciężarowych.

Poza sporem pozostaje, że w przedmiotowych sprawach administracyjnych nie ma pisemnych decyzji (art. 14 § 1 Kpa) w sprawie przerejestrowania samochodów osobowych na ciężarowe. Kolegium w motywach zaskarżonych decyzji wspomniało, iż decyzje w tego rodzaju sprawach mogą mieć formę ustną (art. 14 § 2 Kpa), lecz stanęło na stanowisku, że takie decyzje nie zostały wydane.

Art. 14 § 2 k.p.a. stanowi, iż sprawy mogą być załatwione ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji.

W judykaturze dopuszcza się możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ustnej, której byt prawny można udowodnić dokumentami pisemnymi o jakich mowa w art. 14 § 2 Kpa i art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Nie można natomiast, jak to trafnie zauważyło Kolegium, domniemywać rozstrzygnięcia sprawy decyzją ustną (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 1997 r., I SA 286/97 - ONSA 3/98, poz. 951).

Regułą jest, iż ciężar udowodnienia faktu wydania decyzji ustnej spoczywa na wnioskodawcy. Jeżeli natomiast postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia unieważnienia decyzji ustnej zostało wszczęte z urzędu, wówczas tego rodzaju okoliczność zgodnie z przepisami art. 7 i 77 § 1 Kpa powinna być wszechstronnie zbadana przez organ, który wszczął postępowanie.

Wystąpienie prokuratora w trybie art. 182 Kpa obliguje organ administracji publicznej do wszczęcia z urzędu określonego postępowania administracyjnego (por. Janusz Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego z komentarzem, Wyd. C.H.Beck, W-wa 1996 r., str. 800).

Przenosząc poczynione wyżej rozważania na płaszczyznę stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności naruszyło przepisy art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa.

Przede wszystkim z żadnych z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, że wnioskodawcom zostały wydane zmienione dowody rejestracyjne. W aktach tych brak jest jakichkolwiek potwierdzeń w tej materii. Ustalenie, czy wnioskodawcom wydano dowody rejestracyjne, w których określono przeznaczenie samochodów jako "ciężarowy" ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W doktrynie prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego podkreśla się, że o tym, czy dany akt administracyjny jest decyzją, przesądza nie jego nazwa, lecz charakter sprawy oraz treść przepisu będącego podstawą działania organu załatwiającego tę sprawę. Przepisy prawa materialnego przewidują decyzyjną formę załatwiania danej sprawy nie tylko w sposób bezpośredni, ale także przez określenie w formie czasownikowej kompetencji organu do rozstrzygania sprawy (np. zezwala, przydziela, stwierdza). Za decyzję uznaje się jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnej sprawy, podejmowane w sferze stosunków zewnętrznych, poza systemem organów państwowych i podległych im jednostek (uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r., OPS 6/98 - ONSA 1999, z. 1, poz. 3 oraz wyrok NSA z dnia 15 października 1987 r., SA/Wr 730/87 - ONSA 1988, z. 1, poz. 18).

Przepis art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym mówi o dwóch czynnościach organu rejestracyjnego: o dokonaniu rejestracji oraz o wydaniu dowodu rejestracyjnego i tablic (tablicy) rejestracyjnych. Samo wydanie dowodu rejestracyjnego jest tylko czynnością materialno-techniczną. Sama ta czynność jednak nie wyznacza sytuacji prawnej jednostki, gdyż zawsze musi być ona poprzedzona rozstrzygnięciem przez dany organ, czy w konkretnej sytuacji osoba ubiegająca się o rejestrację danego pojazdu spełnia wszystkie określone wymagania ustawowe. Także składnia omawianego przepisu eksponuje łączność między określonymi w nim zachowaniami organu. Wydanie zatem dowodu rejestracyjnego i tablic może nastąpić tylko w razie pozytywnego załatwienia wniosku strony o zarejestrowanie pojazdu, co następuje o tyle jednocześnie, aby decyzja o zarejestrowaniu poprzedziła materialno-techniczną czynność wydania dowodu rejestracyjnego i tablic.

Taka interpretacja powołanego przepisu stwarza domniemanie, że dokonanie czynności materialno-technicznej, jaką jest wydanie dowodu rejestracyjnego winna była poprzedzać decyzja o zarejestrowaniu (zmianie w dowodzie rejestracyjnym) pojazdu. Oczywiście można wyobrazić sobie sytuację, że właściciel samochodu dysponuje dowodem rejestracyjnym, którego wydanie nie poprzedziła decyzja o zarejestrowaniu na przykład w sytuacji wypełnienia przez osobę trzecią skradzionego blankietu dowodu rejestracyjnego. Ale trudno jest domniemywać, że wydany przez właściwy organ dowód rejestracyjny nie został poprzedzony decyzją o zarejestrowaniu.

Za tym, że wydanie zmienionych dowodów rejestracyjnych poprzedziła decyzja ustna o zarejestrowaniu przemawiają także inne okoliczności sprawy.

Nie budzi żadnych wątpliwości, że za ustnym załatwienie sprawy wnioskodawców żądających wprowadzenia zmian w dowodach rejestracyjnych w zakresie przeznaczenia pojazdów przemawiał interes stron. Zarówno organ wydający decyzję, jak i strona takiej formy rozstrzygnięcia nie kwestionowali. Wskazuje na to zarówno szybkość przedmiotowych postępowań, bowiem złożone wnioski zostały rozpoznane w dniu ich złożenia albo w ciągu 2-3 dni, jak i brak zaskarżenia przedmiotowych decyzji ustnych.

Nie można również zakwestionować twierdzenia, że żaden przepis prawa nie zakazuje zakończenia sprawy o rejestrację pojazdu w drodze decyzji ustnej. Wprost przeciwnie. Konstrukcję załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 57, poz. 365), w zakresie danych zamieszczonych na stronie 2 wzoru wniosku (nazwane "decyzją") postrzegać można, jako otwarcie drogi do załatwiania sprawy o rejestrację w formie ustnej z uwagi na możliwość utrwalenia w aktach treści oraz istotnych motywów załatwienia sprawy w formie protokołu lub adnotacji, podpisanej przez stronę (art. 14 § 2 Kpa).

W analizowanych sprawach do organu I instancji wpłynęły zawiadomienia o dokonaniu zmiany przeznaczenia objętych postępowaniem samochodów z osobowych na ciężarowe. Zawiadomienia zawierały wnioski o dokonanie odpowiednich adnotacji w dowodach rejestracyjnych. Z dniem doręczenia tegoż żądania organowi zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W wyniku jego przeprowadzenia została wydana ustna decyzja i wprowadzono zmiany w dotychczasowym akcie rejestracji poprzez zmianę przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy. Następstwem wprowadzenia przedmiotowej zmiany było już samo wydanie dowodu rejestracyjnego, będące tylko czynnością materialno- techniczną.

W sprawie mamy do czynienia z jednostronnym rozstrzygnięciem organu o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnej sprawy, podejmowane w sferze stosunków zewnętrznych, a jego skutkiem było wydanie dowodu rejestracyjnego. Przecież czynność wydania dowodu rejestracyjnego poprzedzić musiało rozstrzygnięcie przez dany organ, czy w konkretnej sytuacji osoba ubiegająca się o rejestrację danego pojazdu spełnia wszystkie określone wymagania ustawowe. Takie działania organu autorytatywnie konkretyzują sytuację prawną podmiotu i noszą wszelkie znamiona procesu wydawania decyzji. Podstawą wszczęcia tego postępowania było złożone zawiadomienie, a samo rozstrzygnięcie dokonano przecież w oparciu o załączone do zawiadomienia dokumenty. Zewnętrznym przejawem takiego rozstrzygnięcia jest przecież znajdująca się na części zawiadomień adnotacja o wprowadzeniu zmian.

Uznanie, że sprawy zostały zakończone ustnymi decyzjami umożliwia objęcie ich kontrolą Samorządowego Kolegium Odwoławczego i ewentualną weryfikację.

Oczywistym jest, że organ wydając przedmiotową ustną decyzję dopuścił się naruszenia szeregu przepisów proceduralnych zwłaszcza art. 14 § 2 Kpa z uwagi na brak pełnych motywów takiego a nie innego sposobu załatwienia sprawy utrwalonego w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji, jednak wskazać należy, że zasadnicza część danych umożliwiających rejestrację pojazdów pozostała w stosunku do poprzednich wniosków bez zmian. Wyjaśnienia wymagała jedynie problematyka zmiany przeznaczenia pojazdów z osobowych na ciężarowe. A sama treść wydanego rozstrzygnięcia wynika ze znajdującej się na zawiadomieniach odręcznej adnotacji : "Dokonano zmiany". Obok adnotacji znajduje się nieczytelny podpis (bez imiennej pieczęci) i data.

Wskazane wyżej stanowisko uprawnia do stwierdzenia, że w sprawach zapadły ustane decyzje o zmianie rejestracji a ich następstwem było wydanie dowodu rejestracyjnego określającego przeznaczenie pojazdów, jako ciężarowe.

Przyjęcie koncepcji, że w sprawie nie została wydana ustna decyzja o wprowadzeniu zmian w rejestracji pojazdów prowadziłaby do paradoksalnego stwierdzenia, że przedmiotowe sprawy do dnia dzisiejszego nie byłyby rozstrzygnięte decyzjami administracyjnymi i jako takie pozostawałyby niezałatwione, a organ (obowiązane do przestrzegania prawa) dokonałby czynności materialno-technicznej (wydanie zmienionego dowodu rejestracyjnego) bez wydania aktu o zmianie w decyzji o rejestracji. Uznanie za trafne stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że samochody, zgodnie z pierwotnymi wnioskami i świadectwami homologacji, pozostają nadal osobowymi - bowiem, z uwagi na brak decyzji administracyjnej (jak to podaje również w swoim piśmie z dnia [...] lipca 2003 r. [...] Prezydent Miasta), nie doszło do ich przerejestrowania - niosłoby za sobą w konsekwencji również uznanie, że nie doszło do przerejestrowania także innych samochodów, których właściciele świadectwa homologacji przedłożyli. Stanowisko takie jest nielogiczne.

Za wadliwością stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego przemawiają również inne okoliczności. Nie sposób pominąć faktu, że w niektórych sprawach (przykładowo w sprawie [...], przed połączeniem SA/Rz 1198/02) pierwotny wniosek o zarejestrowanie pojazdu jako osobowego został złożony w dniu [...] wrześnią 1999 r. Tego samego dnia zostało złożone zawiadomienie o zmianie rodzaju pojazdu na samochód ciężarowy wraz z badaniem technicznym i opisem zmian dokonanych w pojeździe. Również w dniu [...] września 1999 r. wydana została decyzja o zarejestrowaniu i tego dnia R. F. potwierdził odbiór dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. Na zawiadomieniu widnieje adnotacja o dokonaniu zmiany również [...] września 1999 r. W takiej sytuacji rodzi się pytanie czy organ I instancji wydał na ten pojazd jeden dowód rejestracyjny (od razu na samochód ciężarowy) czy dwa dowody (jeden na samochód osobowy, a drugi na samochód ciężarowy), bo z decyzji o zarejestrowaniu wcale nie wynika, jak zostało określone przeznaczenie samochodu. Gdyby wydano od razu dowód rejestracyjny na samochód ciężarowy trudno byłoby zaakceptować stanowisko Kolegium, że brak jest decyzji będącej przedmiotem żądania stwierdzenia nieważności. Logiczne rozumowanie wskazuje, że organ rozpoznając wniosek najprawdopodobniej uznał, że został on zmieniony zawiadomieniem o zmianie przeznaczenia pojazdu i być może od razu wydał dowód rejestracyjny na samochód ciężarowy. Za takim rozumowaniem Sądu może przemawiać fakt, że w aktach tych nie ma zwróconego dowodu rejestracyjnego, w którym przeznaczenie samochodu określono, jako "osobowy".

Podobny przedział czasowy pomiędzy składaniem poszczególnych pism i ich załatwianiem przez organ oraz odbioru dowodu rejestracyjnego dotyczy spraw Nr [...] (przed połączeniem 1231/02), Nr [...] (przed połączeniem 1678/02), [...] (przed połączeniem 1679/02), [...] (przed połączeniem 1680/02), [...] (przed połączeniem SA/Rz 1681/02).

W części spraw : [...] przed połączeniem SA/Rz 1686/02 i [...] przed połączeniem SA/Rz 1687/02 brak jest zawiadomienia o dokonaniu zmian. W aktach tych znajdują się jedynie dowody potwierdzające zmianę przeznaczenia samochodu w postaci zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu oraz opisu zmian dokonanych w pojeździe. Mając na uwadze brzmienie przepisu art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przewidującego, że rejestracji dokonuje się na wniosek właściciela pojazdu brak zawiadomienia o zmianie przeznaczenia pojazdu wskazywać może na wadliwość wydanej decyzji, chyba, że wniosek został złożony ustnie (art. 63 § 1 i § 3 Kpa). Natomiast brak tegoż wniosku w aktach administracyjnych i nieustosunkowanie się do tego problemu przez organ w uzasadnieniu decyzji wskazuje z całą pewnością na naruszenie przez niego przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa.

Wskazane wyżej stanowisko Sądu jest o tyle hipotetyczne, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, że wnioskodawcom zostały wydane dowody rejestracyjne w których przeznaczenie samochodów określono, jako ciężarowe. Rolą organów będzie więc w pierwszej kolejności ustalenie, czy takie dowody zostały wydane, a jeżeli tak, to wskazuje to na poprzedzenie ich wydania ustną decyzją o zarejestrowaniu.

Sprawy o stanie faktycznym i prawnym zbliżonym do niniejszej były już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie. Przykładowo wyroku z dnia 4 lutego 2003 r., SA/Rz 1211/02 Sąd zajął stanowisko, że dowód rejestracyjny nie pełni roli protokołu czy adnotacji o jakiej mowa w art. 14 § 2 Kpa, bowiem przyjęcie, iż jest potwierdzeniem wydania decyzji ustnej opierałoby się na pewnej fikcji faktycznej zakładającej, że wydanie dowodu rejestracyjnego w każdym przypadku było poprzedzone wydaniem decyzji o rejestracji. Przyjęcie takiej fikcji prowadziłoby do konkluzji, iż dowód rejestracyjny jest równoznaczny z istnieniem decyzji ustnej, a w praktyce nie można wykluczyć wydania dowodu rejestracyjnego bez uprzedniej decyzji o rejestracji pojazdu. Dowód rejestracyjny nie jest wyłącznym dokumentem potwierdzającym fakt wydania ustnej decyzji o rejestracji, ale pełni funkcję dowodu pośredniego na tego rodzaju okoliczność.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pewnym zakresie przychyla się do stanowiska przedstawionego w poprzednim akapicie. Z całą pewnością dowód rejestracyjny nie pełni roli protokołu czy adnotacji o jakiej mowa w art. 14 § 2 Kpa. Sam dowód nie jest bezwzględnym potwierdzeniem wydania decyzji ustnej jednak, zdaniem Sądu w niniejszym składzie, wydanie dowodu rejestracyjnego przez właściwy organ - jak podano wyżej - stwarza domniemanie, że czynność tę poprzedziło wydanie decyzji o rejestracji. Twierdzenie, że wydanie dowodu rejestracyjnego nie było poprzedzone przez wydanie decyzji o zarejestrowaniu musiałoby być wykazane stosownymi dowodami.

W badanych sprawach treść dowodu rejestracyjnego (o ile takie istnieją) wespół z innymi wskazanymi wyżej argumentami prowadzi do logicznego wniosku o istnieniu ustnej decyzji o zarejestrowaniu przedmiotowych pojazdów, jako ciężarowych.

Prowadząc ponownie sprawę organ zbada zasadność wniosków Prokuratora Okręgowego o stwierdzenie nieważności objętych postępowanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdów, przy przyjęciu, że akty takie zostały wydane w formie ustnej, uzupełniając wcześniej materiał dowodowy o brakujące zawiadomienia, potwierdzenie doręczenia dowodów rejestracyjnych samochodów o przeznaczeniu ciężarowym i inne wskazane wyżej w uzasadnieniu.

Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.

Przy ponownym rozpatrywaniu spraw Kolegium uzupełni postępowanie wyjaśniające w zakresie uwypuklonym przez Sąd, po czym ustali czy w sprawach o przerejestrowanie samochodów osobowych na ciężarowe zostały wydane stosowne decyzje, a jeżeli tak, to sprawdzi ich zgodność z przepisami Prawa o ruchu drogowym.

Na rozprawie sądowej w dniu 14 stycznia 2004 r. Prokurator cofnął skargi na decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...].10.1999r., z [...].11.1999r., [...].06.1999r. i [...].06.1999r. /bez numerów/. Sąd uznał, iż cofnięcie skarg na te decyzje jest dopuszczalne, nie zmierza bowiem do obejścia prawa i nie powoduje utrzymanie w mocy aktu dotkniętego wadą nieważności.

Z tego względu Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy postanowił umorzyć w tym zakresie postępowanie sądowe.

Sąd uwzględniając skargę nie określił w wyroku w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany, bowiem akt ten jako umarzający postępowanie administracyjne nie nadawał się do wykonania.