Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1262/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły ( spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Maria Tarnowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. G. jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...].

Zaskarżonym postanowieniem, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu wniosku S. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r., znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] czerwca 2013 r.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2013 r. organ wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 36/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] października 2004 r., znak: [...], nakazującą S. G. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o wymiarach 10,0 x 4,20 m zlokalizowanego na działce o nr geod. [...], położonej w S. przy ul. S. [...]. Powołując się na art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 organ uznał, że po wydaniu przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji, postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji i podważanie ustaleń dokonanych przez Sąd.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku S. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia . czerwca 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Rozpoznając ponownie sprawę organ powtórzył argumentację zawartą w swoim postanowieniu z dnia [...] czerwca 2013 r., iż niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji, której prawidłowość zbadał wojewódzki sąd administracyjny i skargę oddalił.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła S. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, ponieważ organ nie odniósł się do żadnego z zarzutów, a wskazany Sąd w Białymstoku nie opierał się na opinii biegłego w sprawie stanu technicznego budynku. Ponadto dodała, że z uwagi na nie działanie prawa wstecz w stosunku do obiektu, który powstał w 1990 r. nie mogą mieć zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. w sprawie warunków technicznych. Zdaniem skarżącej żaden organ nie rozpatrzył jej sprawy należycie, nie zbadano merytorycznych przesłanek sprawy, a popełnione błędy w postępowaniu administracyjnym doprowadziły do oddalenia skargi przez sąd administracyjny i w efekcie pozbawiły ją możliwości obrony oraz wszczęcia przeciwko skarżącej egzekucji administracyjnej łącznie z zablokowaniem kont.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2097/13, po rozpoznaniu skargi S. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r., znak [...], oddalił skargę uznając zaskarżone orzeczenie (i wyrażoną w nim ocenę) za prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt II OSK 1757/14, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2097/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd kasacyjny wskazał, że skarga podlega uwzględnieniu, m. in. z uwagi na naruszenie art. 268a k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Sąd ten wskazał, że w aktach niniejszej sprawy brak jest upoważnienia do wydawania decyzji (postanowień) w imieniu organu. Niemniej jednak nie była to główna przyczyna uwzględnienia skargi kasacyjnej. Dalej, Sąd ten wskazał, że Sąd I instancji, mimo powołania się na uchwałę NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 wysnuł błędne wnioski. Wbrew przyjętemu przez Sąd I instancji stanowisku, sama okoliczność wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyroku z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Bk 36/05 nie przesądza bowiem o niedopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, która podlegała kontroli legalności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 36/05. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (do dnia 11 kwietnia 2011 r. art. 157 § 3 k.p.a.) - od dnia 11 kwietnia 2011 r. postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a. k.p.a.) - wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest więc stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, to wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd - zgodność z prawem zakwestionowanej decyzji). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania. W tym stanie rzeczy wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, od której skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powoduje konieczność wstępnego zbadania przez organ, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania tego żądania. Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie z reguły wymagało zapoznania się z uzasadnieniem wyroku oddalającego skargę na zakwestionowaną decyzję ostateczną oraz aktami sprawy. Sąd kasacyjny podał, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku sporządził uzasadnienie wyroku z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Bk 36/05. Nadto są akta administracyjne dotyczące rozbiórki, wznowienia postępowania i postępowania nieważnościowego. W takiej sytuacji jest możliwość zbadania argumentów podnoszonych przez stronę i zakresu kontroli, której dokonał sąd administracyjny. W niniejszej sprawie, aczkolwiek Sąd I instancji przywołał fragment wskazanej wyżej uchwały dotyczący zakresu dokonanej przez sąd kontroli, to jednak zabrakło jakiejkolwiek oceny Sądu I instancji w tym zakresie. Sąd kasacyjny wskazał, że we wniosku o stwierdzenie nieważności, liczącym sześć stron, i w pismach procesowych skarżąca powołuje m. in. art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, art. 40, art. 37 ust. 1 i 2, art. 36 i art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, § 109 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 156 § 1 pkt 1 i 7 k.p.a. Skarżąca podnosi kwestie dotyczące braku ekspertyzy, charakteru budynku i okoliczność, że budynek został wybudowany w 1990 r. w obrębie wsi S., a orzeczenie zapadło po uzyskaniu przez wieś statusu miasta. Nadto skarżąca wskazuje, że na działce nr [...]istnieje więcej niż jeden obiekt budowlany i w sytuacji, gdy decyzją nakazano rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku zlokalizowanego na działce o nr geod. [...], położonej w S. przy ul. S. [...] bez określenia jego charakteru i wymiarów należy uznać, że decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną. Zdaniem skarżącej osnowa decyzji budzi wątpliwości, gdyż obowiązek nie został sformułowany precyzyjnie. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę winien ocenić legalność zaskarżonego postanowienia mając na uwadze prawidłowe rozumienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, w tym dokonać ustalenia zakresu rozpoznania danej sprawy przez sąd administracyjny, zarzutów podnoszonych wówczas i obecnie przez skarżącą oraz ocenić, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wydając wyrok z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 36/05 ocenił wszystkie kwestie, czy też poza oceną Sądu pozostały kwestie, które mogą uzasadniać wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę. Od powyższej oceny zależy ustalenie, czy w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka przedmiotowa powodująca niedopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego (res iudicata). Oceny powyższych kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło. Z powyższych względów Sąd kasacyjny podzielił zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Za chybiony NSA uznał natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. - nie zachodziła sytuacja powodująca, że M. M. podlegałaby wyłączeniu od udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie z przyczyny określonej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia 20 czerwca 2016 r. wezwał zaskarżony organ do nadesłania upoważnienia udzielonego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla: a) Dyrektora Departamentu Orzecznictwa Nadzoru Budowlanego M. M. do wydania postanowienia GINB z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz b) Zastępcy Dyrektora Departamentu Orzecznictwa Nadzoru Budowlanego D. K. do wydania postanowienia z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...]. Przy piśmie z dnia 28 czerwca 2016 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nadesłał wymagane upoważnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując takiej oceny Sąd kierował się wykładnią prawa przedstawioną w tej sprawie przez Sąd kasacyjny w ww. wyroku tego Sądu z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt II OSK 1757/14. Stosownie bowiem do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wskazać przy tym trzeba, iż Sąd ponownie kontrolował w tej sprawie postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie własne tego organu z dnia [...] czerwca 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zadaniem Sądu było więc dokonanie ponownej oceny wymienionego orzeczenia pod kątem jego zgodności z art. 61a k.p.a. (stanowiącym jego podstawę prawną), przy uwzględnieniu prawidłowego rozumienia uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 (wobec wytycznych NSA i wyroku WSA w Białymstoku z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Bk 36/05, oddalającego prawomocnie skargę S. G. na decyzję objętą obecnie wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności) oraz po ustaleniu zakresu rozpoznania danej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w ww. wyroku z dnia 24 maja 2005 r. Dokonując tej oceny, zgodnie z wytycznymi zawartymi w ww. wyroku NSA, Sąd uwzględnił zarzuty podnoszone tak wówczas (tj. przed Sądem w Białymstoku), jak i obecnie przez skarżącą, i ustalał, czy Sąd wydając wyrok w dniu 24 maja 2005 r. ocenił wszystkie aspekty tej sprawy, czy też poza oceną Sądu pozostały wówczas kwestie, które mogą uzasadniać obecnie wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę.

Zatem, dokonując ponownej oceny w sprawie w ww. zakresie, Sąd I instancji wziął pod uwagę, iż z wnioskiem o wszczęcie postępowania nieważnościowego wystąpiła skarżąca – S. G., kwestionując w piśmie z dnia 3 kwietnia 2013 r. (uzupełnionym pismami z dnia 26 i 28 kwietnia 2013 r.) decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2004 r., znak: [...], nakazującą S. G. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o wymiarach 10,0 x 4,20 m zlokalizowanego na działce o nr geod. [...], położonej w S. przy ul. S. [...]. Decyzja ta, została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r., znak: [...]. Prawidłowo w tej sytuacji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął, że wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności należy potraktować jako odnoszący się do orzeczenia wydanego w sprawie w II instancji, albowiem nie można w trybie stwierdzenia nieważności weryfikować orzeczenia I instancji, jeżeli sprawa została ostatecznie załatwiona orzeczeniem organu odwoławczego. Prawidłowo tym samym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (będący organem wyższego stopnia nad organem wojewódzkim w ww. sprawie) uznał, iż jest właściwy do załatwienia wskazanego powyżej żądania.

Prawidłowo również organ ten przyjął, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jeszcze nie uruchamia postępowania w tym trybie, konieczne jest bowiem zbadanie, czy wniosek ten może spowodować wszczęcie, a to sprowadza się do oceny (na etapie wstępnym – przed formalnym uruchomieniem postępowania), czy został on złożony przez stronę postępowania i, czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania. Prawidłowo Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał w efekcie, że zasadnicze znaczenie w sprawie w tej materii ma to, że decyzja kwestionowana przez skarżącą była poddana kontroli sądowoadministracyjnej. I tak, wyrokiem z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Bk 36/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2004 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok ten, co istotne, uprawomocnił się, a okoliczność ta prawidłowo została dostrzeżona i przywołana przez organ. Prawidłowo również została ona oceniona.

Organ właściwie bowiem przyjął, iż stanowi ona przeszkodę we wszczęciu postępowania w trybie stwierdzenia nieważności i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Rozwijając powyższe wskazać trzeba na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, w myśl której żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu przywołanej uchwały wskazano, że: "W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji)." Jednocześnie w omawianej uchwale zaznaczono również, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu, albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. "Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji."

Kierując się wskazaną uchwałą NSA, podnieść tym samym należy, iż w sprawie zachodziła konieczność zbadania, czy okoliczności przywołane przez skarżącą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, były znane Sądowi badającemu ten akt i zostały objęte orzeczeniem tego Sądu z dnia 24 maja 2005 r. Co równie istotne, okoliczności te winny odpowiadać przesłankom wymienionym w art. 156 § 1 k.p.a. Nie chodzi więc o jakąkolwiek okoliczność, ale o taką, która pozostawała poza wiedzą Sądu rozpoznającego skargę, a jednocześnie może stanowić o kwalifikowanej wadzie kwestionowanego orzeczenia. To zaś wymagało zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego w sprawie wyroku, treścią rozpoznawanej wówczas przez Sąd skargi, jak i aktami sprawy.

W konsekwencji zważyć trzeba, iż w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyraźnie zaznaczył, że rozpoznawana skarga jest niezasadna, albowiem kontrolowana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., znak: [...], prawa nie narusza. Sąd uznał, że ustalenie daty wzniesienia spornego obiektu budowlanego na okres przypadający przed wejściem w życie ustawy – Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (1990 r.), wyłączyło możliwość stosowania do stwierdzonej samowoli budowlanej przepisu art. 48 tego prawa. Powołując się na art. 103 ust. 2 zdanie drugie nowego Prawa budowlanego Sąd wskazał, że nakazuje do takich obiektów stosować przepisy dotychczasowe. Sąd ten wyjaśnił, że: "Odesłanie do przepisów dotychczasowych powoduje, że skutki samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 roku należy likwidować używając środków prawnych przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego, obowiązującego przed tą datą, tj. ustawy – Prawo budowlane z 24 października 1974 roku, w tym stosując art. 37 ust. 1 tego prawa. Skarżąca ponosi więc konsekwencje samowoli budowlanej według odpowiednich przepisów Prawa budowlanego z 1974 roku." Sąd wskazał dalej na to, że: "W konkretnej sprawie na przeszkodzie w zalegalizowaniu spornego obiektu stał przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 starego prawa budowlanego. Przepis ten uzależnia wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego od stwierdzenia niebezpieczeństwa obiektu dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jak wynika z ustaleń organu ściany konstrukcyjne przedmiotowego budynku, posadowionego po granicy działki są grubości 12 i 18 cm, kiedy zgodnie z obowiązującymi normami budowlanymi minimalna ich grubość powinna wynosić 25 cm. Ponadto krokwie nie są zakotwione w ścianie, co grozi, szczególnie w zimie, zawaleniem dachu. Budynek także nie spełnia wymagań dotyczących odprowadzania ścieków. Wszystkie wyżej wymienione okoliczności powodują, że przedmiotowa budowla, naruszająca zasady wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich użytkowanie – powoduje pogorszenie warunków użytkowych, ze względu na przeznaczenie inwentarskie, jak również stwarza zagrożenie dla ludzi i mienia ze względu na stan techniczny. Tym samym spełnione zostają przesłanki wynikające z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane." Zatem nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako niezasadną na podstawie art. 151 tej ustawy. Miał przy tym na uwadze datę realizacji obiektu, jego usytuowanie względem granic nieruchomości, jak również sposób jego wykonania. Dokonując oceny badanego aktu uznał w efekcie, iż znaczenie prawne miały w istocie tylko okoliczności związane z wykonaniem tego obiektu w warunkach samowoli budowlanej, pod rządami poprzedniej ustawy budowlanej oraz jego stan techniczny. Żadne inne okoliczności nie miały dla tej oceny prawnego znaczenia. Takiego charakteru nie miała m. in. okoliczność dotycząca zgodności przedmiotowej inwestycji z planem miejscowym. Sąd miał przy tym na uwadze sentencję decyzji wydanej w sprawie w I instancji (orzekając na podstawie akt administracyjnych, niespornie ta okoliczność musiała być Sądowi znana), nadto – fakt istnienia na działce o nr ew. [...] dwóch budynków gospodarczych (w tym – objętego badaną decyzją o nakazie rozbiórki; v. akta administracyjne sprawy i zawarte w nich mapy). Nie miał jednak wątpliwości co do wykonalności badanego orzeczenia organu nadzoru budowlanego.

Dostrzec przy tym należy, iż we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji skarżąca zakwestionowała decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2004 r., znak: [...] podtrzymaną przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., znak: [...], podnosząc błędną wykładnię art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane oraz niezastosowanie art. 36 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i uniemożliwienie w ten sposób doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami. Wskazała też na błędne uznanie przez Sąd, że w niniejszej sprawie został naruszony art. 37 ust. 1 i 2 ww. ustawy oraz § 109 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nadto skarżąca wskazała, że na działce nr [...] istnieje więcej niż jeden obiekt budowlany i w sytuacji, gdy decyzją nakazano rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku zlokalizowanego na działce o nr geod. [...], położonej w S. przy ul. S. [...] bez określenia jego charakteru i wymiarów należy uznać, że decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną. Zdaniem skarżącej osnowa decyzji budzi wątpliwości, gdyż obowiązek nie został sformułowany precyzyjnie. W konsekwencji skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 7 k.p.a.

Analiza tych zarzutów prowadzi do wniosku, iż nie wskazują one na nowe okoliczności faktyczne mogące mieć znaczenie w kontekście art. 156 § 1 k.p.a., a przy tym - nieznane Sądowi orzekającemu w 2005 r. Argumenty podniesione w tymże wniosku stanowią w istocie próbę podważenia przyjętej wówczas przez Sąd oceny prawnej i są wyrazem polemiki z tą oceną. Tak też należy potraktować stanowisko skarżącej, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. W ten sam sposób należy ocenić zarzut wskazujący na to, że organ nie zażądał od skarżącej przeprowadzenia ekspertyzy (art. 56 ww. ustawy) i nie wyjaśnił charakteru budynku i okoliczność, że budynek został wybudowany w 1990 r. w obrębie wsi S., a orzeczenie zapadło po uzyskaniu przez wieś statusu miasta. Z powyższego w żaden sposób nie wynika, aby w sprawie poza zakresem oceny Sądu (z uwagi na brak wiedzy) pozostały okoliczności faktyczne mogące mieć znaczenie prawne (w świetle art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. i art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.), a istniejące w dacie wydania kontrolowanej przez Sąd decyzji i wypełniające zarazem przesłankę nieważności. Argumentacja wniosku o stwierdzenie nieważności wskazuje w istocie tylko i wyłącznie na wadliwą ocenę prawną przyjętą w kontrolowanym przez WSA w Białymstoku orzeczeniu, które uznane zostało następnie -wyrokiem tego Sądu z 2005 r.- za prawidłowe. Taka argumentacja (w tej sytuacji) mogła być zaś skutecznie podnoszona jedynie w skardze kasacyjnej od ww. wyroku.

W konsekwencji, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można przyjąć, iż przywołane przez skarżącą okoliczności podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uzasadniają wszczęcie wnioskowanego przez nią postępowania. Zastrzeżenia skarżącej (i przywołane na ich poparcie okoliczności) albo były bowiem znane przez Sąd oceniający kwestionowaną decyzję (tak jak sentencja decyzji, czy sposób usytuowania budynku na nieruchomości) i nie mogą być one jeszcze raz przedmiotem analizy, tym razem - organu, w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności, albo - stanowią próbę podważenia dokonanej przez Sąd w 2005 r. oceny prawnej, a jako takie nie mogą być skutecznie podnoszone we wskazanym postępowaniu, w którym to organ nie może zajmować stanowiska sprzecznego z tym wyrażonym w prawomocnym wyroku Sądu. Organ ten nie może bowiem dokonywać innych ocen, od tych dokonanych już prawomocnie w sprawie przez sąd administracyjny, stoi temu bowiem na przeszkodzie brzmienie art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych też przyczyn, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., należało uznać za zgodne z prawem. Wskazane powyżej okoliczności stanowiły przeszkodę o charakterze przedmiotowym, uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W takiej zaś sytuacji, organ nie mógł przystąpić do merytorycznej oceny podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzutów (pod adresem kwestionowanego orzeczenia organu wojewódzkiego), i musiał zareagować postanowieniem przewidzianym w ww. art. 61a k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), orzekł jak w sentencji.