Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3190/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktu zafałszowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej "Prezesem UOKiK") decyzją z [...] września 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej "K.p.a."), art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 ze zm.) oraz art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm., dalej "u.j.h."), po rozpatrzeniu odwołania R.B. (nazywanego dalej "Skarżącym"), utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w P. (dalej "WIIH") z [...] maja 2013 r. nakładającą na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanej jednej partii "masła stołowego śmietankowego, tłuszcz mleczny do smarowania 80%".

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W toku kontroli w Domu Handlowym "K." Sprzedaż Hurtowa i Detaliczna mieszczącym w P., należącym do przedsiębiorcy R.B., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy "K." [...] w T., inspektor WIIH pobrał do badań laboratoryjnych próbkę produktu o nazwie "masło [...], tłuszcz mleczny do smarowania 80%", oznaczonego datą minimalnej trwałości "najlepiej spożyć przed 27.12" i nr partii produkcyjnej "101", produkcji "M. Sp. o.o., ul. [...].[...] G.".

Jednocześnie z tej samej partii produktu, pobrano, zabezpieczono i pozostawiono pod nadzorem osoby upoważnionej do reprezentowania kontrolowanego w trakcie kontroli, dodatkową próbkę kontrolną, w tej samej ilości, co udokumentowano w protokole pobrania próbki kontrolnej z [...] grudnia 2012 r., nr [...].

Badania próbki masła przeprowadziło Laboratorium Kontrolno-Analityczne UOKiK z siedzibą w O.. Jednostka badawcza stwierdziła, że próbka masła nie odpowiadała deklaracji producenta podanej w oznakowaniu artykułu rolno-spożywczego oraz wymaganiom określonym w przepisach załącznika XII i XV do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku" - Dz. U.L 299 z 16.11.2007 s. 1 ze. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem 1234/2007") i w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 445/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r. ustanawiającym niektóre szczegółowe zasady w celu stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2991/94 określającego normy dla tłuszczów do smarowania oraz stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1898/87 w sprawie ochrony nazw stosowanych w obrocie mlekiem i przetworami mlecznymi (Dz. U. L 106 z 24.4.2007 r., zwanego dalej "rozporządzeniem nr 445/2007") - z uwagi na obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym (stwierdzono 59,22% tłuszczu obcego), zawyżoną zawartość wody (w granicach od 23% do 23,8%, zamiast wymaganych nie więcej niż 16%) oraz suchej masy beztłuszczowej (stwierdzono od 2,2% do 2,4%, zamiast nie więcej niż 2%). Stwierdzono także niezgodną z deklaracją producenta oraz rozporządzeniem nr 445/2007 niższą zawartość tłuszczu (stwierdzono średnio 74%, zamiast 80% ± 1%). Stwierdzono obecność steroli pochodzenia roślinnego wskazujących na obecność tłuszczu roślinnego (β-sitosterolu, campesterolu, stigmasterolu i brassicasterolu) - co udokumentowano w sprawozdaniu z badań nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.

Pismem z [...] listopada 2012 r. Skarżący został poinformowany o wynikach badań laboratoryjnych oraz o prawie do złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej. Skarżący skorzystał z przysługującego mu prawa i w piśmie z [...] grudnia 2012 r. wniósł o zbadanie próbki kontrolnej przedmiotowego produktu w akredytowanym niezależnym laboratorium oraz o zwrócenie się do producenta produktu o wypowiedzenie się co do sposobu pobierania próbek w sprawie.

Badania próbki kontrolnej potwierdziły, że masło było niezgodne z deklaracją producenta zawartą w jego oznakowaniu oraz z przepisami u.j.h., z uwagi na obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym, zawartość wody oraz zawartość tłuszczu, niezgodne w wymaganiami rozporządzenia nr 1234/2007 i rozporządzenia nr 445/2007, co udokumentowano w sprawozdaniu z badań z [...] stycznia 2013 r., nr [...].

Pismem z dnia [...] lutego 2013 r., Skarżący wniósł o przedłożenie do akt sprawy dokumentów zaświadczających, że próbka zakwestionowanej partii masła została dostarczona do laboratorium w terminie zgodnym z Polską Normą PN-EN ISO 707, dokumentów świadczących o prawidłowych warunkach przechowywania pobranej próbki do czasu przekazania jej do laboratorium, zgodnych z ww. normą, dokumentów uprawniających do pobierania próbek dla osób, które pobierały próbki z kwestionowanej partii masła, dokumentów świadczących, iż próbka, której wyniki dołączono do pisma z dnia [...] lutego 2013 r. jest tożsama z próbką kwestionowanej partii masła.

Pismem z [...] kwietnia 2013 r. WIIH zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 4 u.j.h., kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanej partii masła.

Skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonego sprawozdania z badań nr [...] próbek kwestionowanej partii produktu, pochodzących z "biblioteczki" producenta na okoliczność właściwej jakości kwestionowanego produktu, przeprowadzenie dowodu z zeznań pracowników producenta kwestionowanego masła na okoliczność jego właściwej jakości oraz doręczenie sprawozdania z badań zakwestionowanego produktu.

WIIH decyzją z [...] maja 2013 r., na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 4 u.j.h., nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanej jednej partii masła.

WIIH uwzględnił stopień szkodliwości czynu (najwyższy), stopień zawinienia (wysoki), zakres naruszenia (istotny), dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość obrotów. Organ I instancji rozmiar wyrządzonej szkody ocenił jako znaczny. Podkreślił, że doszło do użycia nazwy, która może wprowadzać konsumenta w błąd co do nabycia produktu mlecznego, podczas gdy nim nie był, naruszając interes ekonomiczny konsumentów.

Pismem z [...] czerwca 2013 r. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji z [...] maja 2013 r. Podnosząc szereg zarzutów:

1) naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 u.j.h. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki oraz uznanie, że ukaranie podmiotu wprowadzającego do obrotu produkt o niewłaściwej jakości lub produkt zafałszowany może nastąpić bez przypisania mu winy;

2) naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o Inspekcji Handlowej"), przez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki przez:

- poddanie badaniom próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu po upływie jego daty przydatności do spożycia, co w takiej sytuacji nie powinno nastąpić,

- zwrócenie się do strony o przebadanie próbki kontrolnej produktu po upływie terminu przydatności do spożycia, a w konsekwencji pozbawienie jej prawa do zakwestionowania wyników badań przedstawionych przez WIIH;

3) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż zakwestionowane masło jest produktem zafałszowanym;

4) naruszenie art. 18 ust. 1 - 5 rozporządzenia 273/2008 oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia przez jego niezastosowanie oraz akceptację jego niezastosowania przez organ pierwszej instancji, co w efekcie pozbawiło producenta możliwości wykazania niewłaściwej procedury pobierania próbek;

5) naruszenie art. 18 ust. 1 - 5 rozporządzenia 273/2008 oraz jego załączników nr II, XX i XXI w związku z art. 28 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przez ich błędną wykładnię i niezastosowanie ich w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki, co doprowadziło do niewłaściwego określenia stron przedmiotowego postępowania i pozbawienia producenta zakwestionowanego masła udziału w nim w charakterze strony;

6) naruszenie art. 18 ust. 1 - 5 rozporządzenia 273/2008 oraz załączników II, XX i XXI w związku z art. 75 § 1 K.p.a. przez ich niezastosowanie oraz wydanie decyzji w oparciu o dowody zdobyte sprzecznie z prawem, zebrane niezgodnie z przewidzianą prawem procedurą, gdyż WIIH powinien zwrócić się do producenta kwestionowanego masła w celu powiadomienia go o podjętych czynnościach i umożliwić mu wypowiedzenie się co do prawidłowości pobierania próbek, a także błędną wykładnię ww. wskazanych przepisów polegającą na przyjęciu, że decyzje administracyjne wymierzające kary pieniężne mogą opierać się na dowodach zebranych niezgodnie z obowiązującą procedurą,

7) naruszenie art. 75 § 1 K.p.a. w związku z art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej oraz art. 78 § 1 K.p.a. przez niedopuszczenie dowodów ze sprawozdań z badań nr [...] próbek z "biblioteczki" producenta;

8) rażące naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego, zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, arbitralne potraktowanie sprawy przez organ bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego; nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu interesu społecznego i interesu obywateli;

9) rażące naruszenie art. 40a ust. 5 u.j.h. artykułów rolno-spożywczych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wymiaru kary;

10) naruszenie art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L 31 z 01.02.2002 r. s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 178/2002", w związku z art. 40a ust. 5 u.j.h. przez nałożenie kary zbyt wygórowanej i dotkliwej.

Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu:

- z dostarczonego przez niego sprawozdania z badań nr [...] próbki kontrolnej kwestionowanej partii produktu na okoliczność właściwej jakości kwestionowanego produktu;

- z zeznań pracowników producenta zakwestionowanego masła na okoliczność jego właściwej jakości,

- w postaci przedłożenia do akt sprawy przez organ pierwszej instancji dokumentów poświadczających, iż pobrana próbka masła została dostarczona do laboratorium zgodnie z określonym w Polskiej Normie PN-EN ISO 707 terminem;

- w postaci przedłożenia do akt sprawy przez organ administracji publicznej dokumentów zaświadczających, że od momentu pobrania próbki przedmiotowego masła do czasu jej dostarczenia do laboratorium, była ona przechowywana w warunkach zgodnych z Polską Normą PN-EN ISO 707,

- w postaci przedłożenia do akt sprawy przez organ administracji publicznej dokumentu poświadczającego uprawnienia do pobierania próbek produktów dla osób, które pobierały próbki przedmiotowego masła.

Prezes UOKiK, po rozpatrzeniu zarzutów odwołania od decyzji z [...] maja 2013 r., nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia.

Powołując się na art. 3 pkt 10 u.j.h., Prezes UOKiK przytoczył definicję zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego. Następnie wskazał, że stosownie do art. 4 ust. 1 u.j.h., wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Prezes UOKiK, uznał, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o znany stronie materiał dowodowy, z którego niezbicie wynika, że wprowadzone przez Skarżącego do obrotu masło było zafałszowane, co uzasadniało wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.

Prezes UOKiK zaznaczył, że w prawie żywnościowym pojęcie "wprowadzania do obrotu" dotyczy każdego etapu obrotu (w tym także sprzedaży detalicznej) i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek przez producenta czy też importera. Pojęcie "obrotu" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 4 u.j.h., jako czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, gdzie czynnością jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją, oznacza posiadanie żywności w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Skarżący, posiadał, w rozumieniu tego przepisu, produkt w celu sprzedaży, a więc wprowadził go do obrotu.

Stosownie do art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Nazwa środka spożywczego, zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm., nazywanej dalej "u.b.ż.ż"), przywołanym w art. 7 ust. 2 pkt 1 u.j.h., powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środka spożywczego w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów.

Oznakowanie środka spożywczego, w myśl art. 46 ust. 1 u.b.ż.ż., przywołanym w art. 6 ust. 2 u.j.h., nie może wprowadzać konsumenta w błąd m.in. co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Prezes UOKiK przytoczył przepisy rozporządzenia 1234/2007 w zakresie w jakim regulują one wymogi jakie musi spełnić produkt będący masłem, jak również przytoczył wyniki badań próbek spornego masła. Mając na względzie definicję artykułu rolno-spożywczego, zawartą w art. 3 pkt 10 u.j.h., uznał, że Skarżący, stosując nazwę produktu niezgodną z rzeczywistością, naruszył art. 46 i 47 u.b.ż.ż., wprowadzając konsumentów w błąd, co do rzeczywistego charakteru nabywanego produktu, który wbrew przekazowi wynikającemu z nazwy nie był produktem, który konsumenci chcieli nabyć.

W tym stanie rzeczy Prezes UOKiK odrzucił jako niezasadny argument Skarżącego o niewystąpieniu przesłanek uzasadniających uznanie wprowadzonego przez niego do obrotu produktu za zafałszowany. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, że nie ma znaczenia - wbrew przekonaniu strony - czy zafałszowany produkt został wprowadzony do obrotu w wyniku celowego działania, czy też nie, gdyż nie jest to przesłanką do odstąpienia od wymierzenia kary w ogóle.

Art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h. wprowadza mechanizm polegający na tym, że każdy, w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych podlega karze określonej w tym przepisie. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny, a przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Art. 40a tej ustawy, jest przepisem administracyjnym, a nie - wbrew temu, co próbuje dowieść strona - przepisem karnym, a tym samym nie uzależnia on zastosowania sankcji od stwierdzenia winy po stronie podmiotu, który wprowadził do obrotu produkt nieodpowiadający jakości handlowej. Stopień zawinienia strony jest jedną z pięciu przesłanek uwzględnianych dopiero na etapie ustalania wysokości kary pieniężnej, stosownie do art. 40a ust. 5 u.j.h.

Prezes UOKiK za nieuzasadniony uznał również zarzut przebadania próbki kontrolnej masła po upływie jego okresu ważności, podczas, gdy produkt ten był oznaczony datą minimalnej trwałości "najlepiej spożyć przed: 27.12", a w efekcie pozbawienie strony prawa do zakwestionowania wyników badań przedłożonych przez WIIH. Organ stwierdził, iż strona przyczyniła się do przeprowadzenia badania na próbce kontrolnej przeterminowanej, gdyż pismo informujące o prawie zbadania próbki kontrolnej otrzymała [...] grudnia 2012 r., zaś wolę przeprowadzenia badania wyraziła w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r., które to organ pierwszej instancji otrzymał [...] grudnia 2012 r. (okres świąteczny). Nadto, okoliczność, że badania próbki kontrolnej zostały zakończone po upływie daty minimalnej trwałości, nie miała żadnego wpływu na wyniki tych badań, albowiem upływ daty minimalnej trwałości nie mógł w żaden sposób spowodować pojawienia się tłuszczu obcego (w tym tłuszczu roślinnego), czy też zmniejszenia się zawartości tłuszczu lub zwiększenia się zawartości wody w tym produkcie.

Prezes UOKiK wyjaśnił, że przywołane przez stronę przepisy art. 18 ust. 1-5 rozporządzenia 273/2008 o tytule "Pobieranie próbek oraz spory dotyczące wyników analiz" nie dotyczą procedur postępowania organów Inspekcji Handlowej, gdyż te zostały kompleksowo i wyczerpująco określone w ustawie o Inspekcji Handlowej oraz rozporządzeniu 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 165 z 30.4.2004, s. 1 z późn. zm., zwanym dalej "rozporządzeniem 882/2004"). Organ zaznaczył przy tym, że rozporządzenie 273/2008, co do zasady jest: regulacją wydaną na potrzeby rynków rolnych i wszelkie zawarte w nim procedury mają zastosowanie w sprawach między kontrahentami lub w sytuacjach, gdzie nie zostały określone żadne inne procedury postępowania. Możliwość stosowania tych metod przez organy urzędowej kontroli żywności wynika z art. 11 i 12 rozporządzenia 882/2004, które jednak nie obliguje tych organów do stosowania procedur postępowania zawartych w rozporządzeniu 273/2008.

Za bezzasadny uznał również zarzut pozbawienia producenta jego uprawnień procesowych. Skarżący, jako podmiot działający na rynku detalicznym wprowadzał do obrotu zafałszowane masło i jego działalność była przedmiotem przeprowadzonej kontroli, zatem wyłącznie jemu przynależą wszelkie wynikające z tego tytułu uprawnienia. Zgodnie z art. 2 pkt 8 u.j.h. Skarżący jako kontrolowany wprowadzający produkt do obrotu może być podmiotem praw i obowiązków kierowanych przez organy inspekcji handlowej. Z uwagi na brak interesu prawnego po stronie producenta, nie mógł być on stroną niniejszego postępowania.

Prezes UOKiK, podzielił pogląd organu I instancji co do przywołanego przez Skarżącego w odwołaniu sprawozdania z badań nr [...], gdzie przedmiotem badań były próbki rzekomo z tej samej partii masła, pochodzące z tzw. "biblioteczki" producenta, iż nie można uznać go za rzetelny dowód w sprawie. W ocenie organu odwoławczego, podważanie wyników badań próbki produktu i próbki kontrolnej masła, przeprowadzonych przez akredytowane Laboratorium UOKiK w O., poprzez przedstawienie wyników badań dostarczonych przez producenta, z pominięciem procedur przewidzianych w obowiązującym prawie, a więc w sposób sprzeczny z prawem, nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutów rażącego naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 40a ust. 5 u.j.h., przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wymiaru kary, a także naruszenia art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, z uwagi na wymierzenie kary zbyt wygórowanej i dotkliwej, Prezes UOKiK stwierdził, że z materiału dowodowego, wynika, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h., organ pierwszej instancji uwzględnił w sposób prawidłowy wszystkie kryteria określone w art. 40a ust. 5 tej ustawy (tj. stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia strony, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczym oraz wielkość jego obrotów), a także kierował się ogólnymi zasadami wyrażonymi z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, z których wynika, że kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Organ odwoławczy podkreślił, że stronie wymierzono karę pieniężną w wysokości 5000 zł, która stanowi 0,6 % przychodu strony za rok 2012, podczas gdy organ Inspekcji Handlowej był uprawniony do wymierzenia tej kary 868.000 zł, gdzie górna granica stanowi 10% przychodu Skarżącego za rok 2012.

Odnosząc się do zarzutów rażącego naruszenia art. 7 i 77 K.p.a.

organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zostały także podjęte wszelkie niezbędne kroki do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, między innymi przez wskazanie stronie przysługujących jej praw, w tym prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień.

Analizując natomiast wnioski dowodowe złożone przez Skarżącego w odwołaniu, Prezes UOKiK uznał, że nie mają one znaczenia w sprawie, gdyż badania wskazane w sprawozdaniu [...] zostały wykonane na produkcie z naruszeniem procedur postępowania określonych w ustawie o Inspekcji Handlowej.

Ponadto dowody z zeznań pracowników producenta zakwestionowanego masła nie mają znaczenia dla sprawy, z uwagi na fakt, iż istotą postępowania organu Inspekcji Handlowej było sprawdzenie jakości handlowej produktu końcowego, a nie metody jego produkcji. Istotne dla sprawy było to, że na etapie obrotu detalicznego zostało stwierdzone wprowadzenie do obrotu zafałszowanego przedmiotowego produktu, a nie na jakim etapie produkcji powstała kwestionowana nieprawidłowość. Z kolei wniosek dowodowy w przedmiocie przedłożenia do akt dokumentów poświadczających o zachowaniu przez organ pierwszej instancji wymagań wynikających z Polskiej Normy PN-EN ISO 707 (przechowywanie próbki w ściśle określonych warunkach chłodniczych) uznano za niemający znaczenia w sprawie, szczególnie w świetle art. 18 pkt 1 rozporządzenia 273/2008. Pobieranie próbek przeprowadzane jest zgodnie z odpowiednimi przepisami dotyczącymi rozpatrywanego produktu. Jeżeli nie przedstawiono żadnych przepisów w odniesieniu do pobierania próbek, stosuje się przepisy zamieszczone w Polskiej Normie PN-EN ISO 707 - "Mleko i przetwory mleczne - Wytyczne do pobierania próbek". Próbki zostały pobrane w sposób w nim wskazany. Badana próbka była przechowywana prawidłowo przez WIIH, o czym świadczy Protokół przyjęcia próbki do badań nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., gdzie Laboratorium w O. oceniło przydatność próbki do badań jako właściwą, a także samo sprawozdanie z badań [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. określające zabezpieczenie próbek. Zdaniem organu odwoławczego czas i warunki przechowywania pobranej próbki masła w okresie od jej pobrania do momentu dostarczenia do laboratorium nie miały wpływu na zmniejszenie się zawartości tłuszczu, czy też niemożliwe, w rzeczywistości, samodzielne przekształcenie się tłuszczu mlecznego w tłuszcz niemleczny, stwierdzony w kwestionowanym produkcie.

Podkreślił, iż z upoważnienia do przeprowadzenia kontroli z dnia [...] grudnia 2012 r. wystawionego przez WIIH, które zostało doręczone Skarżącemu tego samego dnia, wynika, iż wskazani w nim inspektorzy zostali upoważnieni do przeprowadzenia kontroli w Domu Handlowym "K." Sprzedaż Hurtowa i Detaliczna w P., należącym do Skarżącego oraz do podejmowania wszelkich czynności w tym zakresie, w tym pobierania próbek produktów. Wniosek strony o włączenie do akt dokumentów potwierdzających uprawnienie osób do pobrania próbki z zakwestionowanej partii masła był bezzasadny.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa UOKiK z [...] września 2013 r., wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 40a ust. 1 pkt. 4 u.j.h. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki,

2) art. 40a ust. 5 u.j.h. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wymiaru kary,

3) art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności w zw. z art. 40a ust. 5 u.j.h. przez nałożenie kary zbyt wygórowanej i dotkliwej.

4) art. 29 ust. 1 ustawy o inspekcji handlowej przez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki przez:

a) poddanie badaniom próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu po upływie terminu jego przydatności do spożycia, podczas gdy w takiej sytuacji próbka kontrolna tego produktu nie powinna zostać poddana badaniom,

b) zwrócenie się do Skarżącego o przebadanie próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu po upływie terminu jego przydatności do spożycia w efekcie czego został on pozbawiony prawa do zakwestionowania wyników badań przedłożonych przez WIIH, podczas gdy w przypadku zwrócenia się do niego o jej przebadanie przed upływem tego okresu mógł on wykazać należytą jakość handlową zakwestionowanego produktu poprzez jego przebadanie przed upływem tego terminu.

5) art. 18 ust 1 - 5 rozporządzenia 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oceny jakości mleka i przetworów mlecznych oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 in fine K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w efekcie pozbawienie producenta możliwości wykazania niewłaściwego przeprowadzenia procedury pobierania próbek w sytuacji, gdy artykuł ten przewiduje uprawnienie producenta do wypowiedzenia się co do sposobu pobierania próbek,

6) art. 18 ust 1 - 5 rozporządzenia 273/2008 oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt. 4 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i ich niezastosowanie w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki, a w konsekwencji niewłaściwe określenie stron postępowania administracyjnego przez organy I i II instancji i pozbawienie przez to spółkę M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze strony.

6) art. 18 ust 1 - 5 rozporządzenia 273/2008 oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie i wydanie decyzji organu I i II instancji w oparciu o dowody zdobyte sprzecznie z prawem, w postaci próbek z zakwestionowanej partii produktu "Masło [...], tłuszcz mleczny do smarowania 80%, oznaczonego należy spożyć przed 27.12 (nr partii produkcyjnej "101")" a co za tym idzie, wyników badań nr [...] i [...] zebranych niezgodnie z przepisaną prawem procedurą, podczas gdy WIIH powinien zwrócić się do producenta w celu powiadomienia go o zdziałanych czynnościach i umożliwić mu wypowiedzenia się co do prawidłowości pobierania próbek zakwestionowanej partii produktów oraz błędną wykładnię wyżej wskazanych przepisów polegającą na przyjęciu, że można oprzeć decyzje administracyjne w przedmiocie wymierzenia kary na dowodach zebranych niezgodnie z procedurą przepisaną powszechnie obowiązującym prawem.

7) art. 7 i 77 K.p.a. przez:

- błędne ustalenie stanu faktycznego.

- zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- arbitralne potraktowanie przez organ przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego,

- nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Ponadto Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu:

- ze sprawozdania z badań nr [...] próbki kontrolnej produktu na okoliczność właściwej jakości handlowej kwestionowanego produktu;

- w postaci przedłożenia przez WIIH do akt dokumentów zaświadczających, że od momentu pobrania próbki kwestionowanej partii produktu do momentu jej dostarczenia do laboratorium przedmiotowa próbka była przechowywana w ściśle określonych warunkach chłodniczych odpowiadających normie ISO 707 i przeprowadzenie z niej dowodu na okoliczność czy próbka kwestionowanej partii produktu była przechowywana w odpowiednich warunkach chłodniczych.

Odnośnie zarzutu naruszenia przez organ art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h., Skarżący zakwestionował postępowanie organu, który oparł się jedynie na wynikach badań przeprowadzonych na jego zlecenie, nie uwzględniając pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, przeczących ustaleniom organu. Przedłożone przez Skarżącego sprawozdanie z badań nr [...] jednoznacznie stwierdza, że kwestionowany produkt spełnia wszelkie normy jakościowe.

Na prawidłowości postępowania organu zaważył również brak informacji w zakresie stosowania się do Polskiej normy ISO 707, zgodnie z którą próbki powinny być wysłane do laboratorium bezpośrednio po pobraniu, zaś pobrana próbka przez okres od jej pobrania do dostarczenia do laboratorium powinna być przechowywana i przetransportowana w odpowiednich warunkach chłodniczych. Uchybienie tej procedurze powoduje, że próbka traci swoje właściwości.

Powołując się na treść art. 18 rozporządzenia 273/2008, Skarżący wskazał na znaczenie w sprawie ust. 5 tego rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli w ciągu pięciu dni roboczych od momentu pobrania próbek producent może udowodnić że procedura pobierania próbek nie została przeprowadzona prawidłowo, pobieranie próbek należy w miarę możliwości powtórzyć; jeżeli pobranie próbek nie może być powtórzone, partię towaru należy dopuścić.

Skarżący podniósł, że art. 18 ww. rozporządzenia ustanawia dodatkowe gwarancje procesowe dla kontrolowanej strony oraz wprost przesądza o konieczności udziału producenta na zasadach strony w prowadzonym postępowaniu. Przepis ten zawiera nie tylko regulacje odnoszące się do pobierania, ale także normy dotyczące sposobu postępowania w przypadku kwestionowania wyników i sposobu pobierania próbek. Przepisy te nie zostały w sprawie zastosowane, co w pełni uzasadnia trafność podnoszonego w tym zakresie zarzutu.

Z powyższego bez wątpienia wynika, że procedura pobierania i badania próbek winna odbywać się z udziałem producenta. Nie zapewnienie natomiast jego udziału w ww. czynnościach skutkuje naruszeniem podstawowej zasady gwarantującej stronie czynny udział w postępowaniu, a same czynności kontrolne czyni wadliwymi i bezskutecznymi.

Zdaniem Strony pozbawienie producenta uprawnień procesowych oznaczało naruszenie przez organ I instancji art. 18 ust. 1 - 5 rozporządzenia 273/2008 a także art. 6, 7, 10, 28, 77, 80 i 145 § 1 pkt. 4 K.p.a. Brak uznania producenta za stronę stoi w opozycji do art. 28 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes OUKiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2014 r. zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1) art. 2 Konstytucji RP, wyrażającego zasadę demokratycznego Państwa prawnego w aspekcie naruszenia zasady ne bis in idem) w związku z:

- art. 40a ust. 1 pkt. 4 u.j.h.,

- art. 97 u.b.ż.ż,

2) art. 2 Konstytucji RP, wyrażającego zasadę demokratycznego Państwa prawnego w aspekcie naruszenia zasady określoności przepisów przewidujących sankcje administracyjne) w związku z:

- art. 40a ust. 1 pkt. 4 u.j.h. przez jego błędną wykładnię polegającą na wymierzeniu kary pieniężnej w oparciu o przesłane przez Skarżącego oświadczenie o wysokości obrotów, podczas gdy ww. przepis nie precyzuje jak należy rozumieć pojęcie "przychód", "rok rozliczeniowy" oraz "poprzedzającym rok nałożenia kary", na podstawie których możliwe jest wymierzenie kary pieniężnej, a w konsekwencji wymierzenie kary pieniężnej na podstawie przepisu statuującego ustalenie jej wysokości na bliżej nieokreślonych podstawach.

3) art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w związku z art. 91 Konstytucji RP oraz w związku z:

- art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.,

- art. 97 u.b.ż.ż,

4) art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w związku z art. 01 Konstytucji RP oraz w związku z:

- art. 40a ust. 1 pkt. 4 u.j.h.,

- art. 97 u.b.ż.ż,

przez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu ustawowe przesłanki i błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że możliwe jest nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktu zafałszowanego, pomijając jednocześnie okoliczność, że czyn ten wyczerpuje również znamiona przestępstwa, za które grozi kara grzywny, ograniczenia wolności a nawet pozbawienia wolności, tj. poprzez brak uwzględnienia, że organy administracji dążą do egzekwowania od Skarżącego odpowiedzialności prawnej na podstawie mechanizmu prawnego zakładającego możliwość podwójnego karania (karą administracyjną i sankcją karną) za jeden czyn.

Ponadto wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z dwoma pytaniami prawnymi co do zgodności art. 97 u.b.ż.ż. i art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h. z Konstytucją RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 6 maja 2014r. oddalił wnioski dowodowe Skarżącego oraz wniosek o skierowanie pytań prawnych Trybunału Konstytucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Przede wszystkim odnosząc się do wniosku Skarżącego o skierowanie pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku i przedstawienia takiego pytania. W myśl art. 193 Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Udzielenie odpowiedzi na zaproponowane przez Skarżącego pytanie nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania, a ponadto jest przedwczesne przynajmniej na obecnym jego etapie. Przede wszystkim przepis art. 97 u.b.ż.ż. nie stanowił podstawy kwestionowanych rozstrzygnięć. Jak zauważył organ w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. ewentualne postępowanie prowadzone w oparciu o art. 97 u.b.ż.ż. dotyczyłoby odmiennej definicji wprowadzenia do obrotu "zafałszowanego środka spożywczego" nieodbjętego u.j.h. Ponadto z mocy art. 2 ust. 1 pkt 3 u.b.ż.ż. ustawy tej nie stosuje się do artykułów rolno-spożywczych w zakresie jakości handlowej tych artykułów określonej przepisami ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Sąd nie podzielił również poglądu Skarżącego kwestionującego możliwość zbiegu podstaw odpowiedzialności administracyjnej z odpowiedzialnością karną w świetle art. 2 Konstytucji RP i umów międzynarodowych, to jest art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Wymienione wyżej przepisy umów międzynarodowych dotyczą dwukrotnego karania w postępowaniu przed sądem karnym. Niniejsze postępowanie jest postępowaniem administracyjnym, a więc niemającym zastosowania w sprawie. Naruszenie art. 2 Konstytucji RP Skarżący wiąże z przepisem art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h. i art. 97 u.b.ż.ż. Zarzut ten jest także bezzasadny. Przepis art. 97 u.b.ż.ż. w ogóle nie podlegał wykładni, gdyż decyzje wydane zostały na podstawie odrębnych przepisów. Oznacza to, że stanowisko Skarżącego nie znajduje potwierdzenia w tych ustawach. Przedmioty regulacji obu powyższych ustaw są różne, Skarżący wywodzi, że regulują identyczną materię. Na Skarżącego nałożona została kara pieniężna za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego na podstawie u.j.h. W związku z tym, że w obu ustawach występują zasadnicze różnice w ustawowych znamionach deliktu ustawowego. Uwzględniając odmienność a mając na uwadze kompetencje przysługujące Inspekcji Handlowej wyłącznie w zakresie wynikającym z u.j.h., nie można uznać, że zarzut stawiany przez Skarżącego w tym zakresie jest zasadny.

Powyższe względy zadecydowały także o braku podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi zatem o to, że udzielenie odpowiedzi na zaproponowane przez Skarżącego pytania nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania.

Co wniosków dowodowych Skarżącego, sąd oddalił je na mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." jako nie mające wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania, gdyż dotyczyły postępowania niezwiązanego z omawianym postępowaniem.

Przechodząc do merytorycznej oceny, zdaniem WSA skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Podstawę materialnoprawną decyzji obu instancji w niniejszej sprawie, stanowi art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h., zgodnie z którym: "Kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł". Powyższy przepis reguluje administracyjną odpowiedzialność o charakterze obiektywnym, za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego. Obiektywizm tej odpowiedzialności wyraża się w tym, że wystarczy samo stwierdzenie zaistnienia okoliczności wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu aby, bez przypisywania winy osobie, która dokonuje tej czynności, organ zobligowany był do wymierzenia sankcji przewidzianej w tym przepisie. Obiektywizm ten zakłada zatem automatyzm sankcji za naruszenie ustawowych przepisów. Uzasadnieniem tego typu odpowiedzialności jest przede wszystkim jej funkcja prewencyjna, co nie wyłącza również funkcji dyscyplinująco-represyjnej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 917/11).

Dla zastosowania niniejszej sankcji muszą być jednak spełnione ustawowe przesłanki zawarte w przywołanym przepisie. Musi mieć zatem miejsce fakt wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego i artykuł ten musi spełniać wymóg artykułu zafałszowanego.

Artykułami rolno-spożywczymi, w świetle art. 3 pkt 1 u.j.h. oraz art. 2 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, są środki spożywcze (żywność) oznaczające "jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać". Wprowadzeniem do obrotu (na rynek) artykułów rolno-spożywczych (żywności), w świetle art. 3 ust. 3 pkt 52 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, "oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania".

Na podstawie powyższej regulacji, bez wątpienia można stwierdzić, iż Skarżący dokonywał wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego w postaci spornego masła stołowego.

Przechodząc do definicji zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego należy w pierwszej kolejności wskazać na szereg obowiązków związanych z artykułami rolno-spożywczymi, wynikających z prawa żywnościowego. Jak wynika zatem z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej: "Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta". Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a u.b.ż.ż.: "Oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji". Nazwa natomiast środka spożywczego, jak stanowi art. 47 ust. 1 tej ustawy, powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego.

Z powyższymi obowiązkami koresponduje definicja zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego zamieszczona w art. 3 pkt 10 u.j.h., zgodnie z którą artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to: "produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej".

Regulacja dotycząca produktu będącego przedmiotem niniejszej sprawy – masła, zawarta jest w rozporządzeniu 1234/2007. Zgodnie z art. 114 ust. 1 tego rozporządzenia: "Produkty żywnościowe przeznaczone do spożycia przez ludzi można wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są one zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII". Z załącznika XII do omawianego rozporządzenia pkt II ust. 2 lit a (iii) wynika, że nazwa "masło" jest zarezerwowana wyłącznie dla przetworów mlecznych, którymi są: "produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka". Z załącznika XV do omawianego rozporządzenia wynika natomiast, że "masło" jest produktem zawierającym nie mniej niż 80% i nie więcej niż 90% tłuszczu mlecznego, 16% wody i nie więcej niż 2% suchej masy beztłuszczowej.

W przedmiotowej sprawie produkt nazwany "masłem stołowym" nie spełniał powyższych wymogów, ponieważ badania laboratoryjne próbki kontrolnej wykazały, że zawierał on niższą od wymaganej zawartość tłuszczu mlecznego - średnio 74%, która jest też mniejsza od deklarowanej przez producenta na etykiecie - 80%. Ponadto, badania wykazały obecność 59,22% tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym oraz zawartość wody w granicach od 23 do 23,8%.

Powyższe ustalenia jednoznacznie wskazują, że sporne masło stanowiło zafałszowany artykuł rolno-spożywczy w rozumieniu art. 3 pkt 10 u.j.h., w związku ze składem niezgodnym z przepisami dotyczącymi masła oraz innym od deklarowanego przez producenta.

Skarżący stał jednak na stanowisku, że organy Inspekcji Handlowej arbitralnie uznały, że kwestionowana partia produktu była produktem zafałszowanym, a wywodzi to z faktu, że producent spornego "masła", kwestionował powyższe wyniki badań podkreślając, że stosowane w przedsiębiorstwie producenta procedury oraz zabezpieczenia wykluczają jakiekolwiek odstępstwa od norm jakościowych. Zdaniem Skarżącego zatem organy oparły się tylko na własnych i jednostronnych wynikach badań.

Trudno jednak uznać powyższy zarzut za zasadny. Kwestię poboru i badanie próbek w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez organy Inspekcji Handlowej regulują przepisy rozdziału 6 ustawy o Inspekcji Handlowej. Zgodnie z art. 27 i art. 28 wymienionej ustawy, została w niniejszej sprawie pobrana do badań próbka produktu, jak również dodatkowa próbka produktu – próbka kontrolna, która została pozostawiona na przechowanie u kontrolowanego. Badania próbki produktu przeprowadziło zgodnie z wymogami art. 29 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, Laboratorium Kontrolno – Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O., posiadające wymaganą akredytację. Istotą omawianej regulacji jest fakt, iż obie próbki produktu mają być pobrane z kontrolowanej partii produktu w obecności kontrolowanego bądź upoważnionej przez kontrolowanego osoby, co też stwierdza się odpowiednimi protokołami. Zaprzeczeniem tej regulacji oraz jej istoty, polegającej na zapewnieniu wiarygodności pochodzenia próbek, a w konsekwencji wyników badań, byłoby uwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącego w postaci wyników badań przeprowadzonych na zlecenie producenta spornego "masła", poza omawianą procedurą, czyli w warunkach niedających żadnych gwarancji co do źródła pochodzenia zbadanego produktu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 917/11 oraz z 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2171/11). Dlatego też organy Inspekcji Handlowej słusznie nie uwzględniły wniosku dowodowego Skarżącego, ze sprawozdania z badań przeprowadzonych na zlecenia producenta spornego "masła", który też oddalił Sąd.

Sąd nie widzi również podstaw w kwestionowaniu wyników badań przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno – Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O., w związku z warunkami przechowywania oraz przekazania do badań, próbki produktu, w kontekście wytycznych do pobierania próbek mleka i przetworów mlecznych zawartych w Polskiej Normie PN-EN ISO 707. Kwestię tę, jak wskazały organy Inspekcji Handlowej, precyzyjnie regulują przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej i przekazanie pobranej próbki do laboratorium nie naruszało tej regulacji. Przekazanie obu próbek zostało zatem dokonane z zachowaniem 7 dniowego terminu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Nie ma również podstaw, do kwestionowania prawidłowości przechowywania przez organy Inspekcji Handlowej pobranych próbek przed przekazaniem ich do badań, co Skarżący czyni, żądając od organów Inspekcji Handlowej przedłożenia do akt sprawy dokumentów zaświadczających, że przedmiotowe próbki były przechowywane w odpowiednich warunkach chłodniczych. Skarżący nie precyzuje jednak, jak ta dokumentacja powinna wyglądać, jak też nie przedstawia podstawy prawnej swojego żądania w oparciu, o którą organy Inspekcji Handlowej zobligowane byłyby do sporządzania bądź prowadzenia takiej dokumentacji. Organy Inspekcji Handlowej zatem, nie naruszyły przepisów prawa procesowego nie uwzględniając powyższego, specyficznego środka dowodowego, który został również oddalony przez Sąd. Skarżący nie wykazał aby w niniejszej sprawie miały miejsce okoliczności polegające na nieprzechowywaniu próbek we właściwych warunkach chłodniczych, które mogłyby wpłynąć na ich właściwości. Na zaistnienie takich okoliczności nie wskazuje również analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy. Nie do obrony jest natomiast pogląd, że w przypadku nieprzesłania przedmiotowych próbek do badań w terminie krótszym niż 24 godziny, próbki te, nawet jeżeli są przechowywane w wymaganych warunkach chłodniczych, tracą swoje właściwości i badania przeprowadzone na takich próbkach nie odpowiadają rzeczywistym wynikom badań. Pogląd ten nie znajduje podstaw w przepisach prawa, jak również w realiach niniejszej sprawy, trudno bowiem przyjąć, że wyniki badań wskazujące na niższą od wymaganej jak i deklarowanej przez producenta zawartość tłuszczu mlecznego w próbce, obecność w niej tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym oraz wyższą od dopuszczalnej zawartość wody, są wynikiem przekazania próbek do badań w terminie dłuższym niż 24 godziny.

Konstatując, organy rozstrzygające w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowały art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h., przyjmując, że Skarżący wprowadził do obrotu artykuł rolno-spożywcze zafałszowany w postaci spornego "masła stołowego". Dla uznania odpowiedzialności Skarżącego, na podstawie tego przepisu nie ma znaczenia fakt dokonania zafałszowania produktu na etapie jego produkcji. Z art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 wynika, że: "Podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów".

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 40a ust. 5 u.j.h., przez wymierzoną przez organ Inspekcji Handlowej I instancji wysokość kary. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji I instancji wysokość kary została ustalona z uwzględnieniem stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności podmiotu i wielkości jego obrotów. Organ wskazał, że nieprawidłowość w istotny sposób naruszyła interes konsumenta. Organ uwzględnił fakt, iż zafałszowania produktu dokonał jego producent, a także fakt, że Skarżący działa na rynku artykułów rolno-spożywczych od wielu lat, jak również okoliczność, że naruszenie w zakresie masła ma miejsce po raz pierwszy. Sama wysokość kary została ustalona na poziomie 0.6% przychodu Skarżącego za 2012 r., przy możliwości maksymalnej kary na poziomie 10% przychodu, co sytuuje wymierzoną karę w dolnej granicy kary. Trudno zatem uznać za zasadny, zarzut naruszenia art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, poprzez nałożenie kary zbyt wygórowanej i dotkliwej, jeżeli nawet przyjąć, że przepis ten ma zastosowanie w indywidualnych przypadkach wymierzania kary za naruszenie przepisów żywnościowych.

Sąd uznaje również za bezzasadny zarzut niezastosowania art. 18 ust. 1 - 5 rozporządzenia 273/2008, zgadzając się w tej kwestii z argumentacją organów. Skarżący wywodził, iż na podstawie tej regulacji stroną postępowania powinien być producent spornego "masła", któremu w związku z tym przysługiwało prawo do wypowiedzenia się co do prawidłowości przeprowadzenia procedury poboru próbek. Pozbawienie tej możliwości producenta miałoby skutkować bezprawnością pozyskania próbek, a co za tym idzie oparciem decyzji na nielegalnych dowodach.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było wprowadzenie do obrotu artykuł rolno-spożywczego zafałszowanego przez Skarżącego na etapie jego sprzedaży detalicznej. Nie było natomiast przedmiotem postępowania dokonanie samego zafałszowania. Art. 18 ust. 5 rozporządzenia 273/2008 miałby niewątpliwie zastosowanie w przypadku postępowania dotyczącego producenta i poboru próbek do badań u producenta. Decyzja natomiast zapadła w przedmiotowym postępowaniu nie rozstrzygała o odpowiedzialności producenta spornego "masła", ale za wprowadzenie do obrotu tego artykułu przez Skarżącego. Decyzja ta, wydana wobec Skarżącego, nie dotyczyła praw i obowiązków producenta spornego "masła", nie miał on zatem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Dlatego też Jego udział w postępowaniu w charakterze strony, czy też jego udział w poborze próbek produktu do badań, był nieuzasadniony (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1085/11).

Sam pobór próbek odbył się zgodnie z obowiązującymi przepisami, tak samo zresztą jak ich przekazanie do badań oraz ich przebadanie w akredytowanym laboratorium, co zostało wyżej omówione.

Zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenie przepisów postępowania, związane są z omówioną już kwestią nieuwzględnienia w postępowaniu sprawozdania z badania zleconego przez producenta spornego "masła", a ponadto z nieuwzględnieniem przez organy Inspekcji Handlowej dowodów z zeznań świadków – pracowników producenta "masła stołowego", którzy mieli potwierdzić tożsamość próbek zbadanych na zlecenia producenta, z kontrolowaną partią spornego masła. Fakt, że producent "masła stołowego" nie był stroną przedmiotowego postępowania oraz niedopuszczalność dowodu z badania zleconego przez producenta stanowi, iż zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a., są bezpodstawne. Przepisów postępowania nie naruszył również sposób odniesienia się organów Inspekcji Handlowej do wniosków dowodowych w postaci przedstawienia dokumentów zaświadczających, że pobrana do badań w niniejszej sprawie, próbka "masła" była przechowywana w odpowiednich warunkach chłodniczych, co zostało już omówione powyżej, jak również przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie kontrolujących do pobrania przedmiotowej próbki. Organy słusznie wskazały, że uprawnienie to wynikało z doręczonego Skarżącemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, wystawionego przez WIIH.

Z tych względów Sąd uznał, iż zarzuty skargi tak co do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego są niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.