Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1252/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. organ egzekucyjny - Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego – M.S.

Opisując dotychczasowy przebieg postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że prowadzi wobec majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] października 2011 r. obejmującego zaległość z tytułu podatku od spadków i darowizn wraz z należnymi odsetkami. Zawiadomieniami wystawionymi w dniu 7 listopada 2011 r. dokonał skutecznych zajęć odpowiednio rachunku bankowego w [...] S.A. oraz wierzytelności pieniężnej na U. . Powyższe zawiadomienia zostały doręczone dłużnikom zajętych wierzytelności odpowiednio w dniach 15 listopada 2011 r. oraz 14 listopada 2011 r., natomiast Skarżącemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego o nr [...] w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej "K.p.a.", w dniu [...] listopada 2011 r.

Organ egzekucyjny wskazał ponadto, że pismem z dnia 22 listopada 2011 r. Skarżący wniósł zarzut z art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012, poz. 1015 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.", na postępowanie egzekucyjne oraz zwrócił się o umorzenie prowadzonego postępowania, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. organ egzekucyjny odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia wniesionego zarzutu. Natomiast postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Skarżącego ponieważ wierzyciel nie zajął stanowiska w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. uznał za bezzasadny zarzut Skarżącego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził nieważność postanowienia z dnia [...] marca 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. organ egzekucyjny uznał wniesiony zarzut Skarżącego za nieuzasadniony i w związku z tym pismami z dnia 4 września 2012 r. zawiadomił dłużników zajętej wierzytelności o wznowieniu realizacji zajęcia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że następnie pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Według Skarżącego wszelkie oszczędności oraz dochody jakie posiada są niezbędne na rehabilitację oraz utrzymanie osoby pomocnej w codziennych czynnościach życiowych. Postępowanie egzekucyjne skutkuje nie tylko pogorszeniem trudnej już sytuacji materialnej, ale również [...] , gdyż Skarżący będzie zmuszony do rezygnacji z rehabilitacji. W ocenie Skarżącego egzekwowanie przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy nie został rozpatrzony wniosek w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej było niesłuszne.

Uzasadniając dokonaną postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że powołane przez Skarżącego okoliczności nie stanowią podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Art. 56 § 1 u.p.e.a. wymienia w sposób enumeratywny przesłanki skutkujące zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca nie przewidział możliwości zawieszenia postępowania z uwagi na trudną sytuacją materialną i życiową oraz z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dopiero przyznanie ulgi tj. umorzenia zaległości podatkowej skutkować będzie zaprzestaniem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 16 sierpnia 2013 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia zaległości podatkowej z uwagi na konieczność oczekiwania na stanowisko Prezydenta W. , natomiast Skarżący nie jest w stanie zapłacić kwoty zaległości podatkowej. Skarżący zarzucił także organowi egzekucyjnemu uznaniowość w wydaniu rozstrzygnięcia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] października 2013 r.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 56 u.p.e.a. i podkreślił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem pewnych okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Powołany przepis nie pozostawia organowi swobody, co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazanych w ustawie. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie jest skonstruowana przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Natomiast Skarżący we wniosku z dnia 16 sierpnia 2013 r. nie powołał żadnej ze wskazanych w powyższym przepisie okoliczności, której wystąpienie nakładałoby na organ egzekucyjny obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej słuszne było zatem stanowisko organu egzekucyjnego o konieczności odmówienia zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Sama bowiem sytuacja majątkowa dłużnika nie może stanowić ani podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego ani podstawy zarzutów przeciwegzekucyjnych. Może natomiast stanowić przesłankę orzekania w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ulgi podatkowej. Także wskazywane przez Skarżącego zasady współżycia społecznego nie stanowią ani podstawy zarzutów przeciwegzekucyjnych, ani też przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Stanowisko takie ma oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Odnosząc się do zarzutów Skarżącego, co do uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zastosowania art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że powyższy przepis odwołuje się do innych aktów prawnych przewidujących expressis verbis zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zatem zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest możliwe jedynie w razie zaistnienia sytuacji sprecyzowanej bądź w u.p.e.a. bądź też w innej ustawie jak np. ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, czy też ustawie Prawo bankowe lub Prawo upadłościowe i naprawcze. Organ egzekucyjny nie może natomiast w sposób dowolny uwzględniać powołanych przez Skarżącego okoliczności jako innych przypadków przewidzianych w ustawach.

W skardze Skarżący wniósł o uchylenie w całości powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie:

1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej "K.p.a.", poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim sytuacji finansowej, jak i stanu zdrowia i możliwości zarobkowych Skarżącego;

2) art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia dostarczonego materiału dowodowego dotyczącego stanu zdrowia Skarżącego;

3) art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., poprzez zignorowanie odwołania się do innych aktów prawnych przewidujących zawieszenie postępowania egzekucyjnego;

4) art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) – dalej "O.p.", poprzez brak należytego rozpatrzenia interesu podatnika jako podstawy do umorzenia zaległości podatkowej.

Według Skarżącego w jego sprawie nastąpiły niezależne od niego przyczyny losowe jakim jest ciężki i rozległy udar mózgu, który miał miejsce w grudniu 2008 r. Stan zdrowia Skarżącego został udokumentowany w przedmiotowym wniosku, jednoznacznie wskazując na całkowitą niezdolność do pracy, a nawet samodzielne funkcjonowanie w codziennym życiu. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako przesłanki umorzenia zaległości wskazuje się zaś ważny interes podatnika oraz interes publiczny, podkreślając uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia. Skarżący podkreślił także, iż w przedmiotowej sprawie cały czas brak jest rozstrzygnięcia odnośnie umorzenia zaległości podatkowej z uwagi na konieczność oczekiwania na stanowisko Prezydenta W. .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego.

Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 56 § 1, § 3 i § 4 u.p.e.a. Przepis powyższy w § 1 stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący powołuje się na brak rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej oraz na swoją ciężką sytuację materialną. W okolicznościach powyższych upatruje przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Wskazać należy jednakże, iż ani oczekiwanie na wydanie rozstrzygnięcia w powyżej wskazanej sprawie, ani zła sytuacja materialna Skarżącego – której Sąd nie kwestionuje - nie stanowią okoliczności, które warunkowałyby, zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a., zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego. Omawiany przepis wymienia bowiem w sposób enumeratywny przesłanki skutkujące zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca nie przewidział w nim możliwości zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, czy też z uwagi na trudną sytuacją materialną i życiową zobowiązanego.

Oznacza to, że - wbrew argumentacji Skarżącego - ani na organie egzekucyjnym, ani na odwoławczym, nie ciążył obowiązek analizowania sytuacji materialnej jak i zdrowotnej Skarżącego. Zauważenia wymaga także, iż toczące się postępowanie z wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, dopóki nie zostanie zakończone, nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań.

Zgodzić trzeba się także ze stanowiskiem organów, iż bez wpływu na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 § 1 u.p.e.a. są również powoływane przez Skarżącego zasady współżycia społecznego, które nie są wymienione w powyższym przepisie jako przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Podkreślić należy przy tym, że art. 56 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia organowi swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, niż wyraźnie wskazane w powyższej ustawie. Przy rozpoznawaniu wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie ma zastosowania instytucja uznania administracyjnego. Organ egzekucyjny zobowiązany jest w przypadku wystąpienia określonych prawem okoliczności – do zawieszenia postępowania, zaś w przypadku braku takich okoliczności – do odmowy zawieszenia. Stanowisko takie ma potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych – por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2013 r. o sygn. akt I SA/Gd 1210/12.

Sąd podziela również stanowisko organów co do bezzasadności zarzutu Skarżącego o uznaniowym charakterze rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w kwestii zastosowania art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Przepis ten odwołuje się do innych aktów prawnych przewidujących wprost zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zatem zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest możliwe jedynie w razie zaistnienia sytuacji sprecyzowanej bądź w u.p.e.a., bądź też w innej ustawie, w której wprost przewidziano obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji tam opisanej.

Skarżący nie wskazał natomiast żadnego konkretnego aktu prawnego, do którego odwoływałby się art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., a który w jego opinii wskazywałby na obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie. Również rozpoznający sprawę Sąd nie stwierdził, aby w sprawie miał zastosowanie jakikolwiek przepis innej ustawy, który wskazywałby na obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Skarżącego.

Reasumując, w zaskarżonym postanowieniu wyjaśniono Skarżącemu w sposób spójny, logiczny i z odwołaniem do właściwych przepisów prawa dlaczego jego żądanie nie może zostać uwzględnione. Zaskarżone postanowienie zawiera ponadto wszystkie elementy składowe przewidziane w art. 124 § 1 i § 2 K.p.a., w tym wyczerpujące uzasadnienie. Zarzuty skargi, z uwagi na przedstawioną powyżej przez Sąd argumentację, nie mogły zostać uwzględnione.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.