Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 41/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9, 11, 124 par. 2, 127, 136 par. 1, 138 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom,, Sędzia WSA Marta Semiczek,, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi: R. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej: I. uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. wraz z poprzedzającym je postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] r. nr [...]; II. uchyla postanowienie Wójta Gminy K. z [...] r. nr [...] wraz z poprzedzającym je postanowieniem Wójta Gminy K. z [...] r. nr [...]; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz Strony skarżącej kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. D. (dalej jako Strona, Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej jako DIAS, Organ nadzoru) z [...] 2020 r. nr[...] , utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej jako NUS, Organ egzekucyjny) nr [...] z [...] 2020 r., w przedmiocie nieuzasadnionego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – w skrócie jako u.p.e.a. Z analizy akt wynika, że Organ egzekucyjny prowadził wobec Strony postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Wójta Gminy K. (dalej jako Wierzyciel) w dniu [...] 2019 r., a obejmujący zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lutego 2015 r. do grudnia 2018 r. W tytule wykonawczym, jako podstawa prawna obowiązku wskazana została:

"deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi"

Zarzut Strony został zgłoszony 5 sierpnia 2019 r., a Wierzyciel swoje stanowisko przedstawił postanowieniami:

– z [...] 2019 r. nr [...] – uznając za całkowicie bezzasadny zarzut w sprawie, albowiem 5 października 2018 r. złożona została przez Stronę pierwsza deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z wykazaną miesięczną opłatą w wysokości 15,00 zł od miesiąca lutego 2015 r.;

– z [...] 2020 r. nr [...] – uzupełniając stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 17.09.2019 r. Wierzyciel wskazał, że przedstawione dowody wpłat powołane przez Stronę są mało czytelne, a ponadto powołane wpłaty nie dotyczą należności objętych postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec Strony (dotyczą działalności gospodarczej – w tytule wpłat numery faktur, nie dotyczą opłaty za gospodarowanie odpadami Strony lub też dotyczą Strony i gospodarowania odpadami lecz za okres V, VI, i VII 2019 r.)

NUS postanowieniem z [...] 2020 r. nr [...] uznał zarzut Strony wykonania w całości zobowiązania i nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] za niezasadny. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołał stanowisko Wierzyciela zgodnie,. z którym:

– została złożona w dniu 5.10.2018 r. deklaracja obejmująca okresy od lutego 2015 r i kwotę do zapłaty za okresy miesięczne w wysokości 15,00 zł, Strona nie uregulowała należności, więc po przesłaniu upomnienia i bezskutecznym upływie wskazanego w nim okresu na wpłacenie zaległości wystawiono tytuł wykonawczy, który został skierowany do egzekucji;

– przedstawione przez Stronę dowody wpłat nie dotyczą egzekwowanych należności Strony.

W wyniku wniesienia przez Stronę zażalenia na postanowienie NUS z 12 sierpnia 2020 r. DIAS wystosowywał do Wierzyciela pisma:

1. z [...] 2020 r. nr [...] – "Wątpliwości w sprawie" zwracając się o wyjaśnienie kwestii daty złożenia przez Stronę deklaracji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego – czy miało to miejsce w 2014, czy w 2018 roku, dlaczego Wierzyciel całkowicie pominął fakt istnienia deklaracji złożonej w 2014 i która z deklaracji jest podstawą ewentualnego postępowania podatkowego i wydania decyzji;

2. z [...] 2020 r. nr [...] – "Wątpliwości w sprawie" przesyłając kopie kilkunastu dowodów wpłat przedstawionych na etapie postępowania zażaleniowego przez Stronę, a ponadto prosząc o wyjaśnienie sposobu rozliczenia z przedstawionych wpłat; czy Strona dokonała wpłat przed czerwcem 2017 na należności z tytułu wykonawczego i jak zostały rozliczone, czy żona Strony była zobowiązana do uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz kiedy złożyła deklarację; czy Wierzyciel podtrzymuje swoje stanowisko w przedmiocie zarzutów wyrażone w postanowieniu z 17 września 201r r. i jego uzupełnieniu z 28 lutego 2020 r..

Wierzyciel ustosunkował się do ww. wątpliwości pismami:

Ad. 1 – pismo z [...] 2020 r.

Wskazano, że prawidłowym jest deklaracja złożona 5 października 2018 r., a bezskuteczna jest deklaracja złożona przez Stronę 29 maja 2014 r. W uzasadnieniu takiego uznania Wierzyciel powołał korespondencję prowadzoną ze Stroną (pismo z [...] 2014 r. nr [...] ) oraz argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego z decyzji wydanej [...] 2016 r. nr [...] ;

Ad. 2 – z [...] 2020 r.

Stwierdzono pierwotne zaksięgowanie kwot z dowodów wpłat na konto Strony, a następnie przeksięgowanie na indywidualne konto K. D.. Strona nie dokonywała wpłat przed czerwcem 2017 r. na poczet zobowiązań objętych egzekwowanym tytułem wykonawczym. Przedstawiono sytuację K. D., w zakresie obowiązku do uiszczania opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. W podsumowaniu Wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko z postanowień.

W rezultacie rozpoznania zażalenia DIAS uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie NUS postanowieniem z [...] 2020 r. prezentując poniższą argumentację:

– dochodzone zobowiązania istnieją, a ich podstawą jest deklaracja złożona przez Stronę 5 października 2018 r., wynikających z tej deklaracji należności Strona w zakresie objętym postępowaniem egzekucyjnym nie uiściła,

– postepowanie egzekucyjne nie służy merytorycznej weryfikacji deklaracji stanowiącej podstawę jego wszczęcia,

– przedstawione dowody zapłat nie dotyczą egzekwowanych należności (albo z powodów podmiotowych – nie dotyczą zobowiązań Strony, albo czasowych – za okres maj – wrzesień 2019 r. nie dotyczą okresu objętego tytułem wykonawczym).

Strona, nie zgadzając się ze stanowiskiem zawartym w ww. postanowieniu Organu nadzoru, wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci zaniechania obowiązku wyeliminowania z obrotu prawnego sfałszowanego dokumentu – deklaracji z dnia 5.10.2018 r. DIAS miał również zlekceważyć bezprawne powoływanie się na obowiązek wnoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz popełnić oczywiste w świetle art. 304 § 2 Kodeksu Postepowania Karnego zaniechania zawiadomienia Prokuratora o wprowadzeniu do obrotu sfałszowanego dokumentu przez Wójta Gminy. Tym samym doszło do naruszenia art. 122, art. 187 § 1 o.p przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Strona zażądała uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia DIAS i zasądzenie kosztów wg. norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, w szczególności wskazując, że zarówno Organ egzekucyjny jak i Organ nadzoru nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązku, wynikającego z dokumentu stanowiącego podstawę wystawionego przez Wierzyciela tytułu wykonawczego. Ponadto brak jest rozstrzygnięcia Prokuratury kierowanych przez Stronę wniosków, a w obrocie prawnym istnieje deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, złożona w październiku 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (dotyczy interpretacji indywidualnych). Stosownie do kompetencji z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga jest uzasadniona.

Sąd wskazuje, że stosownie do odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a., w zakresie nieuregulowanym inaczej w tej ustawie odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256) – dalej jako k.p.a. Tym samym do wydawanych w oparciu o przepisy u.p.e.a. rozstrzygnięć (postanowienia o stanowisku wierzyciela, organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru) jak i samego postępowania odnieść należy przepisy procedury k.p.a. z zastrzeżeniem wskazanego już braku uregulowania w u.p.e.a. i specyfiki materii regulowanej tym aktem. Zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa w sposób wymagający usunięcia z obrotu prawnego nie tylko rozstrzygnięć merytorycznych w przedmiocie zgłoszonego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ale również stanowiska Wierzyciela.

W pierwszej kolejności należy zarzucić zarówno NUS jak i DIAS zignorowanie wniosku o zawieszenie postępowania w przedmiocie zgłoszonego przez Stronę zarzutu, który został sformułowany w zażaleniu z [...] 2019 r. Brak jakiegokolwiek stanowiska w tym zakresie narusza przepisy: art. 9 i art. 11 k.p.a. Strona winna otrzymać informację o okolicznościach faktycznych i prawnych sformułowanego przez Stronę wniosku, tym bardziej, że występowała bez profesjonalnego pełnomocnika (art. 9 k.p.a.) - w szczególności, czy taki wniosek jest dopuszczalny, a jeśli tak to obowiązkiem organu jest jego rozstrzygnięcie. Strona powinna wynieść również korzyść z zasady przekonywania uregulowanej w art. 11 k.p.a. – poznać zapatrywanie organu wobec złożonego wprost przez siebie wniosku. Tymczasem w sprawie wyraźnie wyartykułowany przez Stronę wniosek o zawieszenie postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów z uwagi na złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa posługiwania się sfałszowanym dokumentem – deklaracją rzekomo złożoną Organowi egzekucyjnemu 5 października 2018 r., pozostał bez jakiejkolwiek reakcji (na co wskazuje zawartość akt administracyjnych).

Przechodząc dalej w analizie przeprowadzonego postępowania Sąd stwierdza, że do naruszenia wymienionych już wyżej art. 9 i art. 11 k.p.a. doszło poprzez zignorowanie podnoszonej przez Skarżącego kwestii złożenia deklaracji dotyczącej odpłatności z tytułu gospodarowania odpadami nie jak wskazuje Wierzyciel na etapie całego postępowania w przedmiocie zarzutów w dniu 5.10.2018 r. lecz 29 maja 2014 r. Okoliczność tą Strona podnosiła już w piśmie z [...] 2019 r. i konsekwentnie ponawiała – równocześnie negując fakt złożenia deklaracji do NUS 5 października 2018 r.: zażalenie z[...] .2019 r. (k.[...]), wniosek dowodowy z [...] 2020 r. (k.[...]), zażalenie z [...] 2020 r. Równie konsekwentnie zarówno NUS jak i DIAS odpowiednio w swoich postanowieniach z [...] 2020 r. jak i [...] 2020 r. oraz Wierzyciel w stanowiskach względem zarzutów Strony wyrażonych postanowieniami z [...] 2019 r. i [...] 2020 r. milczą wobec argumentacji Strony. Tymczasem kwestia ta - czy w obrocie prawnym istnieje wyłącznie jedna i która:

"deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi"

(poz. 4 tytułu wykonawczego z dnia [...] 2019 r. nr[...] ),

jawi się jako podstawowa dla podnoszonego przez Skarżącego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Analiza akt administracyjnych wydaje się wskazywać, że podobnie wagę tej kwestii ocenił DIAS prowadząc z Wierzycielem korespondencję w tym zakresie – pisma dotyczące "Wątpliwości w sprawie" (k.[...] , k.[...] , k. [...] , k.[...] ) jednakże jak już była o tym mowa wyżej, próżno szukać na to wzmianki w jakimkolwiek postanowieniu, czy to Wierzyciela, Organu egzekucyjnego, czy też DIAS. Takie procedowanie Sąd uznaje za wprost wadliwe i naruszające nie tylko art. 8 i art. 11 k.p.a. lecz również art. 124 § 2 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowień Wierzyciela z [...] 2019 r. i [...] 2020 r., postanowienia NUS z [...] 2020 r. i utrzymującego je w mocy zaskarżonego skargą Strony postanowienia DIAS z [...] 2020 r. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 28 kwietnia 2021 r. o sygn. akt II SA/Po 891/20 (i z czym tut. Sąd się zgadza):

"Obowiązek zamieszczenia w postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego został uregulowany w art. 124 § 2 i 125 § 3 k.p.a. oraz wynika z brzmienia art. 107 § 4 k.p.a., do którego odsyła art. 126 k.p.a. Prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie jest istotne z uwagi na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. W uzasadnieniu organ administracji jest zobowiązany wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Jest to element decydujący o przekonaniu strony co do trafności i słuszności przyjętego rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy. Takie działanie organu pozostaje w sprzeczności także z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej."

(wyrok WSA w Poznaniu z 28.04.2021 r., II SA/Po 891/20, LEX nr 3174590. https://sip.lex.pl/#/jurisprudence/523268286/1/ii-sa-po-891-20-obowiazek-zamieszczenia-w-postanowieniu-uzasadnienia-faktycznego-i-prawnego-

wyrok...?cm=URELATIONS (dostęp: 2021-07-03 02:52))

Sąd zauważył przy tym, że kwestia deklaracji Strony złożonych 5 października 2018 r. i 29 maja 2014 r. była przedmiotem badania w postępowaniu zażaleniowym przed DIAS jednakże okoliczność ta nie mogła uzdrowić wadliwego postępowania w przedmiocie zarzutów. Po pierwsze ww. kwestia jako podstawowa zdaniem Sądu – bo dotycząca istnienia formalnej podstawy wystawienia tytułu egzekucyjnego była, procedowana za późno bo dopiero w postępowaniu przed Organem nadzoru. Zdaniem Sądu mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania z art. 127 k.p.a. oraz możliwość uzupełniania jedynie w niewielkim zakresie postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. DIAS winien w niniejszej sprawie zastosować art. 138 § 2 k.p.a. i uchylić postanowienie NUS w całości i przekazać sprawę Organowi egzekucyjnemu do ponownego rozpoznania. Po drugie brak jest jakiegokolwiek rozpoznania stanowiska Strony w treści stosownego postanowienia poczynając od Wierzyciela, przez Organ egzekucyjny, aż do DIAS. Tym samym Skarżącemu odebrano możliwość polemiki z argumentacją na ten temat w jakiejkolwiek instancji - zarówno od stanowisko wierzyciela jak i Organu egzekucyjnego służy prawo wniesienia zażalenia. Dodatkowo argumentacji Wierzyciela o wiążącym charakterze deklaracji złożonej przez Stronę wyłącznie 5 października 2018 r. nie można skontrolować skoro opiera się ona, jak wskazano w piśmie Wierzyciela z 2 października 2020 r. o:

– pismo NUS z [...] 2014 r. nr [...] (odebrane w dniu [...] 2014),

– decyzji SKO nr [...] , [...] z dnia [...] 2016,

których to dokumentów brak w aktach. Na koniec Sąd zwraca uwagę na niekonsekwencję stanowiska DIAS zawartego w zaskarżonym postanowieniu, w którym mimo wskazywania deklaracji złożonej przez Stronę 5 października 2018 r. z kwotą 15,00 zł, równocześnie nie neguje się wpłat Strony w wysokości 45,00 zł (deklaracja na taką kwotę została złożona zaś 29 maja 2014 r.).

Mając na uwadze powyższe uchybienia natury procesowej – naruszenie art. 9, art. 11, art. 124 § 2, art. 127, art. 136 § 1, art. 138 § 2 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a. Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zobowiązany był uchylić zaskarżone postanowienie. Wobec braku stanowiska zarówno w rozstrzygnięciu NUS jak i DIAS oraz w postanowieniach ze stanowiskiem Wierzyciela, względem podnoszonej argumentacji Strony o wiążącej prawnie deklaracji z 29 maja 2014 r. Sąd uznał za zasadne skorzystanie z art. 135 p.p.s.a. i uchylenie oprócz postanowienia zaskarżonego również poprzedzających je: postanowienia NUS, a także obu postanowień Wierzyciela. Nieuchylenie stanowisk Wierzyciela powodowałoby dalsze związanie nimi Organu egzekucyjnego. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu należy jednoznacznie wyjaśnić kwestię daty złożenia i treści deklaracji tytułem opłat za gospodarowaniem odpadami komunalnymi w okresach od lutego 2015 r. do grudnia 2018 r., z odniesieniem się do argumentacji prezentowanej przez Stronę oraz jej wniosków.