Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2782/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Warzyniak Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy I. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. M. kwotę 10 ( słownie : dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., dalej: Kierownik Urzędu, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą, pozbawił uprawnień kombatanckich S. M.

W uzasadnieniu wskazano, że S. M. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim. Z akt sprawy wynika, że podczas tej służby nie brał udziału w walkach

z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy.

Kierownik Urzędu stwierdził, że S. M. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

Zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art.2 i 4 ustawy. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. M. podał, że w dniu [...] r. został powołany do [...] Pułku Piechoty we W.

W dniu [...]r. został przeniesiony do [...] Brygady WOP C. L., gdzie przebywał do dnia [...]r. Dnia [...]r. został przeniesiony do Batalionu WOP we W., gdzie pełnił służbę do dnia [...]r. i w tym dniu został zwolniony i przeniesiony do rezerwy.

W okresie jego służby wojskowej, tj. od dnia [...]r. do dnia zwolnienia brał czynny udział w walkach z bandami UPA oraz innymi grupami, które napadały i rabowały dobytek miejscowej ludności w okolicach H., B., B., A. i okolic W.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa i art. 127 § 3 kpa i art. 25 ust. 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r.

W uzasadnieniu wskazano, iż S. M. pełnił służbę w Wojsku Polskim po [...] r. Jedynie w przypadku osobistego udziału w walkach z oddziałami UPA lub Wehrwolfem zachowałby uprawnienia kombatanckie, zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. W aktach sprawy brak potwierdzenia tego faktu. S. M. pełnił służbę w jednostce, która wydzielała grupy żołnierzy do walk z oddziałami UPA. W walkach tych brała udział tylko część jednostki. Z akt sprawy wynika, że

S. M. w takich walkach nie uczestniczył. Wstępując do ZBoWiD szczegółowo opisał swój udział w walkach podczas służby wojskowej. Nie wspominał nic o uczestniczeniu w akcjach przeciwko UPA. Podaje natomiast, iż uczestniczył w walkach z oddziałami "Jastrzębia", "Dęba", "Młota", i "Ognia". "Jastrząb", "Dąb" i "Młot" to oddziały Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość dowodzone przez L. T. ps. [...], H. L. ps. [...] i M. P. ps. [...]. Na terenie województwa l. nigdy nie działał żaden oddział pod dowództwem "Ognia". Nigdy też nie istniał oddział "Ognia" w strukturach Ukraińskiej Powstańczej Armii lub Wehrwolfu.

Stwierdzono, że S. M. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Jest bezdyskusyjne, że S. M. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie

z tytułu uczestnictwa w walkach o utrwalenie władzy ludowej, a zatem traci je

z mocy wspomnianego przepisu. Stanowisko to znalazło potwierdzenie

w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. M. powtórzył zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie

z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Z treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1271 ze zm. ) wynika, że sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie, z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej " lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 , w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Z akt sprawy wynika, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu ustanowienia i utrwalania władzy ludowej, toteż pozbawienie ich na cytowanej podstawie byłoby zasadne.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że " procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym lub innym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu " utrwalania władzy ludowej ", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego ( wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r. III RN 77 / 00 OSN ZU 2001 / 15 / 475 ) .

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zawiera wyjątki od zasady, że " pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które nabyły je z tytułu ustanowienia i utrwalania władzy ludowej ". Jednym z nich jest uzyskanie tych uprawnień na mocy tytułów określonych w ustawie, między innymi na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, który za działalność kombatancką uznaje uczestniczenie w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupach Wehrwolfu w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych .

Skarżący natomiast we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podawał, że w dniu [...]r. został powołany do [...] Pułku Piechoty we W. W dniu [...] r. został przeniesiony do [...] Brygady WOP C. L., gdzie przebywał do dnia [...]r. Dnia [...]r. został przeniesiony do Batalionu WOP we W., gdzie pełnił służbę do dnia [...]r. i w tym dniu został zwolniony i przeniesiony do rezerwy.

W okresie służby wojskowej, tj. od dnia [...]r. do dnia zwolnienia brał czynny udział w walkach z bandami UPA oraz innymi grupami, które napadały i rabowały dobytek miejscowej ludności w okolicach H., B., B., A. i okolic W.

Kierownik Urzędu wskazał, że skarżący pełnił służbę w jednostce, która wydzielała grupy żołnierzy do walki z UPA, a w walkach tych brała udział tylko część jednostki. Organ ten nie wyjaśnił jednak skąd wiedzę tę czerpał, a także czy skarżący wchodził w skład walczącego oddziału, czy nie, a jeśli nie to dlaczego. Nie wyjaśniono też dlaczego wstępując do ZBoWiD skarżący pominął ten fakt w deklaracji członkowskiej, życiorysie gdzie wskazywał jedynie, iż uczestniczył " w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej " walcząc z oddziałami " Jastrzębia ", " Dęba ", " Młota". Ponadto Kierownik Urzędu nie odniósł się w ogóle do pisma Archiwum Straży Granicznej ( k-[...]) z dnia [...]r., z którego wynika, że skarżący w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. pełnił służbę wojskową w [...] Brygadzie OP w C. L., która to jednostka do [...]r. brała udział w walkach z oddziałami UPA.

Niewyjaśnienie powyższych okoliczności ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy uznaje za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach z UPA lub Wehrwolfem w ramach jednostek Wojska Polskiego lub zmilitaryzowanych służb państwowych. Kierownik Urzędu nie uzasadnił więc, dlaczego skarżący nie spełnił warunków, o jakich mowa w tym przepisie.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1271 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku.

Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ) zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. Koszty poniesione przez skarżącego ograniczyły się jedynie do wpisu sądowego od skargi.

Zgodnie z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż tylko prawomocna decyzja Kierownika Urzędu może pozbawić kombatanta uprawnień kombatanckich. Decyzje uchylone takiego waloru nie mają.