Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 101/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Prezydentem Miasta Ł. w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] w piśmie z 25 kwietnia 2019 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta L. przez wskazanie Prezydenta Miasta L. jako organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że do [...] Centrum Pomocy Rodzinie [...] kwietnia 2019 r. wpłynęła dokumentacja zwrócona przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. dotycząca wniosku M. P. o skierowanie do domu pomocy społecznej i ustalenie opłaty za pobyt. Organ ustalił, że wnioskodawca jest zameldowany na pobyt stały w L. przy ul. [...], a przebywa w W. przy ul. [...]. W tej sytuacji organem właściwym do wydania powyższych decyzji jest Prezydent Miasta L., gdyż M. P. nie ma stałego miejsca zameldowania na terenie [...]. Od [...] stycznia 2019 r. został przyjęty na pobyt na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym w szpitalu w W., a czas leczenia został przewidziany na okres dwunastu tygodni. W tym czasie M. P. przebywał u swojej siostry A. P. zamieszkałej przy ul. [...] w W.

Prezydent Miasta L. w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, w piśmie z [...] czerwca 2019 r. wniósł o wskazanie, że organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta [...]. Organ wskazał, że M. P. od kilku miesięcy przebywa z zamiarem stałego pobytu u swojej siostry A. P. w W. Zdaniem organu, fakt zameldowania M. P. w L. nie ma w sprawie znaczenia, bowiem samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Wystarczy natomiast, jak powołuje organ, że zamiar stałego pobytu w danej miejscowości będzie wynikać z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. M. P. jest osobą chorą, a w miejscu zameldowania nie ma żadnych bliskich osób, które mogłyby mu zapewnić pomoc i opiekę. Dlatego przeniósł się on do siostry do W., chcąc mieć zapewniony kontakt z rodziną oraz opiekę. Zamiar przebywania na stałe M. P. w W. i jednoczesne przebywanie w tej miejscowości czyni z tego miasta miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają, na mocy art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", spory o właściwość oraz spory kompetencyjne.

Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., powoływanej dalej jako "K.p.a."). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do właściwości sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie powstał spór negatywny o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta L., który z nich jest właściwy do rozpoznania i załatwienia wniosku M. P. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej i wydanie decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, gdyż oba organy uznały się za niewłaściwe w sprawie.

W myśl art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zlokalizowanym – co do zasady – jak najbliżej jej miejsca zamieszkania.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu opieki społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 25 K.c. o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienia NSA z: 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OW 152/14, 20 lutego 2015 r. sygn. akt I OW 225/14 i 22 listopada 2013 r. sygn. akt I OW 145/13 ).

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w sprawie niesporne jest, że M. P. zameldowany jest na pobyt stały w L. przy ul. [...], ale od około dziesięciu miesięcy mieszka w W. u swojej siostry A. P. przy ul. [...]W dniu [...] stycznia 2019 r. został przyjęty do Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego w W. [...] na pobyt na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym, a czas leczenia został przewidziany na dwanaście tygodni. W L. nie ma osób bliskich. We wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej wskazał, że mieszka w W. i chce być skierowany do domu pomocy społecznej na terenie W. M. P. ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i wymaga pomocy.

Okoliczności powyższe wskazują, że na terenie W. M. P. będzie miał zapewniony kontakt z rodziną i uzyska wsparcie w codziennym życiu. Natomiast okoliczności wskazane przez organ wnioskujący o rozstrzygniecie sporu, a mianowicie korzystanie przez M. P. z opieki medycznej w L., przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego przez Prezydenta Miasta L., czy orzekanie o stopniu niepełnosprawności Przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w L., nie mogą mieć przesądzającego znaczenia na dzień orzekania o sporze. Miały one miejsce w 2018 r., a sytuacja życiowa M. P. zmieniła się w 2019 r.

Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że przesłankę miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. w odniesieniu do M. P. spełnia obecnie Miasto [...]. Skoro właściwość miejscową gminy, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, to organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...].

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.