Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 746/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, art. 31 ust. 1, 2, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
article: par. 3, par. 5 ust. 1, 2, par. 22
journal: Dz.U. 1999 nr 45 poz 453
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRÓW SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI ORAZ ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ z  dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości.

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 roku sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania E. M. od decyzji Burmistrza S. z dnia [...] umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że wnioskiem z dnia 7 października 2014 r. (data wpływu do Urzędu Miejskiego w S. – 8 października 2014 r.) E. M. wystąpił do Burmistrza S. o dokonanie rozgraniczenia pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie U.: oznaczoną w ewidencji gruntów numerem działki 140/1 stanowiącą jego własność, a oznaczoną w ewidencji gruntów numerem działki 140/2 stanowiącą własność J. M. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe. Pismem z dnia 17 października 2014 r. Burmistrz S. upoważnił geodetę uprawnionego K. S. do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., działając na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 520, ze zm.), zwanej dalej p.g.k. Burmistrz S. orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego w celu przekazania sprawy rozgraniczenia nieruchomości do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

Uwzględniając odwołanie E. M., decyzją z dnia [...] września 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji przedwczesne było wydanie przez organ I instancji decyzji kończącej postępowanie rozgraniczeniowe. Organ ten nie wykazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 p.g.k., a tym samym, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego i skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego, zaskarżoną decyzją z dnia [...] Burmistrz S. ponownie umorzył postępowanie rozgraniczeniowe celem przekazania sprawy do sądu powszechnego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że w dniu 10 listopada 2015 r. geodeta upoważniony przekazał opinię uzupełniającą z 6 listopada 2015 r., w której przedstawił: 1) Wykaz i ocenę dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic tj.: operat nr [...] z podziału działki nr 140 – brak operatu w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P.; projekt podziału działki 140 i 156 położonej w obrębie U. gm. S. wykonany przez D. G. w dniu 31 sierpnia 1992 r. – z uwagi na skalę 1:5000 i brak danych liczbowych nie można go wykorzystać do ustalenia przebiegu granic (tylko powierzchnia i rysunek); akt notarialny [...] spisany w dniu 16 września 1992 r. przez notariusza G. B. – dokument stwierdzający stan prawny nieruchomości, brak w nim danych liczbowych do ustalenia przebiegu granic; operat z rozgraniczenia nr [...] wykonany przez geodetę uprawnionego G. K., który dotyczył rozgraniczenia pomiędzy działką nr 139, 155, 140/1, 140/2, 156/4 i zawierał dane liczbowe, szkice. Geodeta K. S. wskazał na brak danych dotyczących punktu granicznego pomiędzy działką nr 139 a działkami nr 140/1 i 140/2 oraz brak informacji o stabilizacji granicznikiem pomiędzy tymi granicami. Dane zostały wykorzystane w zakresie określenia granicy pomiędzy działką nr 139 a działkami nr 140/1 i 140/2; operat techniczny nr [...] wykonany przez geodetę uprawnionego T. K., mapa prawna z odtworzeniem podziału działki nr 140 i 156. W dokumentacji znajdują się dane liczbowe oraz szkice, lecz geodeta K. S. wykorzystał tylko dane dotyczące określenia zasięgu granicy działki nr 147 (droga) pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2, z uwagi na to, że nie zostały ustalone granice przebiegu działki nr 140/1 i 140/2 oraz brak akceptacji przez strony; 2) Ocenę prawidłowości przebiegu granic wskazanych przez strony: granica wskazana przez skarżącego przebiega "od punktu 123 granicznik betonowy (według strony powstały przy rozgraniczeniu geodety uprawnionego G. K., który został też pokazany w dokumentacji geodety uprawnionego T. K.), następnie po ścianie wewnętrznej 0,50 m po stronie wschodniej budynku gospodarczego, następnie 1,23 m w bramie wjazdowej w kierunku zachodnim od słupka bramy (zaznaczono bolcem metalowym z napisem "znak pomiarowy" punkt 2E do punktu 1 E 1,23 od słupka ogrodzeniowego betonowego w kierunku zachodnim. Linia ta została przecięta z pasem drogowym działki 147 i został wyznaczony palik na prostej 3E." W ocenie geodety upoważnionego przebieg granicy zaproponowany przez skarżącego nie ma potwierdzenia w przeanalizowanych dokumentach. Granica wskazana przez J. M. "miała przebiegać według dotychczasowego użytkowania w terenie, tj. po starym ogrodzeniu i po wschodniej ścianie budynku gospodarczego". W ocenie geodety upoważnionego zaproponowany przez J. M. przebieg granicy w części pokrywa się z przebiegiem granicy z ostatniego stanu posiadania na odcinku od punktu 10T do narożnika budynku 27; 3) Ocenę przebiegu granic określonych na podstawie dokumentów: W ocenie geodety upoważnionego brak jest danych liczbowych określających przebieg granicy pomiędzy działką nr 140/1 a 140/2; 4) Ocenę przebiegu granic według ostatniego spokojnego stanu posiadania: W ocenie geodety upoważnionego granica według ostatniego spokojnego stanu posiadania nie pokrywa się z żadnymi dokumentami geodezyjnymi określającymi przebieg granicy. Częściowo pokrywa się ze wskazaniem J. M. Akt notarialny tylko mówi o budynkach, natomiast nic o przebiegu granic (działka nr 140/1 brak jest budynków, działka nr 140/2 są budynki). W dniu 16 listopada 2015 r. Burmistrz S. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją oraz wypowiedzenia się w sprawie przed jej ostatecznym rozstrzygnięciem. W dniu 23 listopada 2015 r. skarżący skierował do Burmistrza S. zawiadomienie podnosząc w nim m.in., że udostępnił geodecie upoważnionemu wszelkie dokumenty zawierające informacje, które mogą posłużyć do odtworzenia przebiegu granicy pomiędzy spornymi działkami (odpis aktu notarialnego z 16 września 1992 r., mapę ewidencyjną z 3 września 1992 r. wykonaną przez geodetę uprawnionego D. G., plan realizacyjny zagospodarowania przestrzennego działki sprzed podziału gospodarstwa rolnego, plan realizacyjny działki nr 140/2, plan zagospodarowania przestrzennego działki nr 140), zwracając jednocześnie uwagę na kwestie: rozbieżności w powierzchniach w akcie notarialnym, księgach wieczystych oraz w opinii uzupełniającej geodety, informacji dotyczącej zabudowań na działce nr 140/1, granicznika betonowego nr 123 oraz zarzucając próbę fałszowania dokumentacji przez geodetę K. S. zarówno przed Urzędem Gminy jak i zainteresowanymi stronami. W związku z powyższym w dniu 7 grudnia 2015 r. zwrócono się do geodety K. S. o zajęcie stanowiska. W dniu 11 stycznia 2016 r. geodeta upoważniony poinformował, iż na stawiane przez skarżącego pytania już odpowiadał we wcześniejszej korespondencji, wywiązał się należycie z umowy i złożył stosowną dokumentację zamawiającemu jak i do Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. W dniu 19 stycznia 2016 r. skarżący złożył wniosek o poinformowanie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego o niestosowaniu się do przepisów prawa i etyki zawodowej przez geodetę uprawnionego K. S., Prezesa Sądu Okręgowego w P. w celu zawieszenia geodety K. S. w sprawowaniu funkcji biegłego sądowego oraz Prokuratury Rejonowej w P. o możliwości popełnienia przestępstwa przez geodetę uprawnionego K. S. W dniu 22 stycznia 2016 r. organ I instancji otrzymał od J. M. oświadczenie (podpisane przez świadków), w którym składający podnosi kwestię budynku gospodarczego na działce nr 140/2, granicznika nr 123, ogrodzenia wybudowanego pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2 oraz wnosi o skierowanie sprawy do sądu. W piśmie z dnia 25 stycznia 2016 r. organ I instancji zwrócił się do geodety upoważnionego K. S. z wnioskiem o ustosunkowanie się do zarzutów przedstawionych we wniosku skarżącego z dnia 19 stycznia 2016 r. Pismami z dnia 25 stycznia 2016 r. przekazano wniosek skarżącego do Prezesa Sądu Okręgowego w P., do Prokuratury Rejonowej w P. oraz do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. W dniu 8 lutego 2016 r. geodeta upoważniony wyjaśnił, iż w dniu 1 lutego 2016 r. ponownie dokonał badania ksiąg wieczystych KW [...] i [...]. Różnica w powierzchni działek łącznie ujawnionej w KW [...] tj. 3,90 ha i w akcie notarialnym 3,80 ha wynika z błędnego sumowania przez notariusza. Natomiast w opinii uzupełniającej nastąpił błąd pisarski w zapisie powinno być 3,90 ha. Brak jest danych dotyczących punktu granicznego pomiędzy działką nr 139, a działkami nr 140/1 i 140/2 oraz informacji o stabilizacji granicznikiem pomiędzy tymi granicami. Granicznik ten został dopiero ujawniony w operacie technicznym nr [...] wykonanym przez geodetę uprawnionego T. K. Granicznik taki może kupić sobie każdy oraz każdy może umieścić na swojej działce. Aby mówić w tym przypadku o graniczniku 123 jako punkcie i znaku granicznym, to powinien on być określony poprzez położenie, utrwalenie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów geodezyjnych. W tym przypadku jest tylko utrwalony. Brak jest dokumentów potwierdzających jego tam położenie i jaki geodeta umieścił ten znak. Plany realizacyjne przekazane przez skarżącego, tj. plan sytuacyjny zagospodarowania przestrzeni z 1984 r. wykonany przez technika budowlanego A. S., plan realizacyjny działki J. M. z listopada 1992 r. wykonany przez technika budowlanego Z. B., plan realizacyjny działki J. M. z kwietnia 1990 r. wykonany przez technika budowlanego Z. W. nie mogą służyć za podstawę ustalenia przebiegu granic nieruchomości. Linia zielona przedstawiona na szkicu granicznym wykonanym przez geodetę uprawnionego G. K. – to linia, którą naniósł wykonawca – wkreślił, aby pokazać, że do granicy podlegającej rozgraniczeniu dochodzą trzy działki ewidencyjne. Jak wskazuje opis, jest to szkic, który wykonany jest bez skali i zachowania proporcji. Na tej linii nie są podane żadne miary określające położenie punktów granicznych względem siebie. W całej dokumentacji rozgraniczeniowej wykonawca nie podaje żadnej miary pozwalającej na obliczenie w tym miejscu punktu granicznego. Wszystkie wymagane prawem elementy znajdują się na szkicu polowym wykonanym i dołączonym do dokumentacji technicznej znajdującej się w PODGiK w P. Na podstawie obecnie dostępnych materiałów geodezyjnych nie ma możliwości ustalenia granicy pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2. W dniu 9 marca 2016 r. skarżący podniósł zarzut niewłaściwego sporządzenia szkicu granicznego oraz dokumentacji z rozgraniczenia nieruchomości. W piśmie z dnia 24 marca 2016 r. organ I instancji wezwał geodetę do uzupełnienia szkiców granicznych oraz odniesienia się do zarzutów skierowanych przez skarżącego. W dniu 7 kwietnia 2016 r. geodeta przedłożył uzupełnione kopie szkiców granicznych informując, iż do zarzutów odniósł się w poprzednich opiniach. Podkreślił jednocześnie, iż brak jest dokumentacji na jednoznaczne ustalenie granic działek. W kwestii szkicu granicznego oraz planów realizacyjnych udzielono skarżącemu wyjaśnień w piśmie z dnia 20 kwietnia 2015 r. W dniach 6 i 7 kwietnia 2016 r. J. M. przedłożył kserokopie dziennika dobudowy budynku gospodarczego nr [...] i pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] maja 1975 r. Wskazany budynek gospodarczy według wcześniejszych informacji uzyskanych od skarżącego stanowił samowolę budowlaną. W piśmie z dnia 24 lutego 2016 r. poinformowano skarżącego, iż ani gmina S., ani upoważniony geodeta nie są organami upoważnionymi do procedowania w zakresie ustalania legalności posadowionych budynków.

Na tej podstawie organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 p.g.k., gdyż zainteresowani właściciele nie zawarli ugody (każda ze stron sporu wskazała inny przebieg granicy). Ustalenie przebiegu granicy nie jest możliwe na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Geodeta upoważniony wielokrotnie wskazywał, że na podstawie obecnie dostępnych materiałów geodezyjnych nie ma możliwości ustalenia granicy pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2. Nie zdołał również nakłonić stron do zawarcia ugody.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił "naruszenie przepisów postępowania poprzez potwierdzanie nieprawdy, nierzetelnego i niedokładnego wyjaśnienia istniejącego stanu faktycznego strony oraz naruszenie przepisów":

1) art. 31 ust. 2, art. 33 ust. 2 pkt 1, art. 34 p.g.k.;

2) § 3 pkt 1, § 8 pkt 2, § 11 pkt 4, § 22 pkt 3, § 23 pkt 1 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości;

3) § 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego;

4) art. 47 § 1 i art. 48 k.c. oraz art. 231 i art. 271 k.k.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wyegzekwowanie od geodety K. S. dokumentacji zgodnej z obowiązującym prawem, nałożenie kary na Burmistrza S. za potwierdzanie nieprawdy, przewlekłe i celowe przeciąganie przeprowadzanych postępowań administracyjnych w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oraz skierowanie sprawy do Sądu Administracyjnego za rozpowszechnianie i potwierdzanie nieprawdy.

Organ II instancji podniósł następnie, że geodeta uprawniony w opinii uzupełniającej z 6 listopada 2015 r. dokonał oceny dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granicy stwierdzając, że na ich podstawie nie można ustalić przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2 z uwagi na brak w tych dokumentach danych liczbowych. Geodeta ocenił również przebieg granicy wskazany przez strony sporu granicznego stwierdzając, że przebieg granicy wskazany przez skarżącego nie ma potwierdzenia w przeanalizowanych dokumentach, natomiast przebieg granicy wskazany przez J. M. w części pokrywa się z przebiegiem granicy z ostatniego stanu spokojnego posiadania. W ocenie geodety także granica według ostatniego spokojnego stanu posiadania nie pokrywa się z żadnymi dokumentami geodezyjnymi określającymi przebieg granicy. Tylko częściowo pokrywa się ze wskazaniem J. M. Nie można również wskazać granicy prawnej, gdyż akt notarialny mówi tylko o budynkach. Nie wspomina natomiast nic o przebiegu granic. W ocenie organu II instancji z powyższego wynika, że nie jest możliwe ustalenie przebiegu spornej granicy w oparciu o "pełną dokumentację", jak stanowi przepis art. 33 ust. 1 p.g.k. Każda ze stron sporu wskazała inny przebieg granicy, a jeszcze inny jej przebieg wynika ze spokojnego stanu użytkowania. Nie doszło więc także do ustalenia przebiegu granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron. Nie było zatem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości i ustaleniu przebiegu ich granic. Wobec nie zawarcia przez strony sporu granicznego ugody kończącej spór i braku podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 p.g.k., należało umorzyć postępowanie przed Burmistrzem S., celem przekazania sprawy rozgraniczenia nieruchomości do sądu powszechnego. Na zgłaszane przez skarżącego kolejne uwagi i zastrzeżenia geodeta uprawniony udzielał odpowiedzi, wyjaśniając wszystkie podnoszone przez skarżącego kwestie. Wszystkie udzielone przez geodetę wyjaśnienia zostały udostępnione zainteresowanemu, a ich treść powtórzona w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Ani geodeta, ani organ I instancji nie podzielili stanowiska żadnej ze stron, co do przebiegu granicy i nie zapadło merytoryczne rozstrzygnięcie, które mogłoby być w jakikolwiek sposób stronnicze.

W skardze na powyższą decyzję E. M. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji jako niezgodnych z obowiązującym prawem.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że sporządzony przez geodetę uprawnionego K. S. operat nr [...] nie spełnia wymogów formalno-prawnych. W operacie numerowane są kartki a nie strony. Spis treści nie posiada daty wykonania co jest niegodne z § 71 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 popada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. Nr 263, poz. 1572). Geodeta K. S. celowo nie załączył do dokumentacji technicznej operatu kopii protokołów granicznych i aktów ugody z operatu nr [...] geodety G. K. mimo, że w sprawozdaniu technicznym, jako materiały źródłowe, wskazał ten operat. Do operatu nie zostały również włączone plany realizacyjne działek jako dowody, na których podana jest długość jednej z granic, a trwałe elementy zagospodarowania terenu są niezbitym dowodem w odtworzeniu przebiegu spornej granicy. Stanowi to złamanie art. 31 ust. 2 p.g.k., § 71 ust. 2 rozporządzenia w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Szkic graniczny w operacie nie spełnia wymogów stawianych w § 22 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowych dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453) nie naniesiono trwałych elementów związanych z gruntem. Budynek mieszkalny i studnia mają istotne znaczenie dla wyznaczenia granicy. Opinie, które sporządzał geodeta K. S., są ze sobą sprzeczne i nie wiadomo, która jest prawdziwa. Dodatkowo proponuje przebieg granicy pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2 niezgodnie z przekazanymi dokumentami (aktem notarialnym i księgą wieczystą). Próbuje bezprawnie przenieść prawo własności. Mając dokumenty, że działki nr 140/1 (o pow. 6 a) i nr 140/2 (o pow. 0.96) powstały z podziału działki nr 140 o pow. (1.02 ha ) nie wykazuje zawyżoną pow. działki nr 140/2 kosztem niedoboru powierzchni działki nr 140/1, nie próbował wyznaczyć granicy prawnej zgodnej z dokumentami. Skarżący oświadczył, że wielokrotnie sygnalizował nieprawidłowości organowi I instancji, lecz nie przyniosło to żadnego rezultatu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 1 grudnia 2016 r. i 13 marca 2017 r. uczestnik postępowania J. M. wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 23 marca 2017 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę oraz wnosi o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w wysokości 1 000 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2015r. poz.520 ze zm.), dalej p.g.k. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 kwietnia 1999r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. nr 45 poz.453).

Zgodnie z treścią art.29 ust.1 wymienionej ustawy rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.

W myśl art.31 ust.2 p.g.k. przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej.

Zgodnie z treścią art.33 ust.1 p.g.k. wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

W myśl art.33 ust.2 p.g.k. wydanie decyzji poprzedza:

1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia;

2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Zgodnie z treścią art. 34 ust.1 p.g.k. jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta).

W myśl art.34 ust.2 p.g.k. organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.

Zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia z 14 kwietnia 1999r. podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty:

1) stwierdzające stan prawny nieruchomości,

2) określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości.

W myśl § 5 ust.1 wymienionego rozporządzenia dokumentami, o których mowa w § 3 pkt 2, są:

1) dokumenty geodezyjne zawierające dane liczbowe do ustalenia przebiegu granic:

a) szkice graniczne, protokoły graniczne, akty ugody,

b) zarysy pomiarowe z pomiaru granic,

c) szkice wyznaczenia granic działek wydzielonych w wyniku scalenia, wymiany gruntów lub w wyniku podziału nieruchomości,

d) inne dokumenty pomiarowe, obliczeniowe i opisowe pozwalające na ustalenie przebiegu granic,

2) w razie braku dokumentów, o których mowa w pkt 1, mapy i plany obejmujące granice albo inne elementy pozwalające na odtworzenie lub analizę przebiegu granic, w szczególności:

a) mapy jednostkowe nieruchomości,

b) mapy katastralne,

c) mapy scalenia i wymiany gruntów,

d) plany parcelacyjne,

e) mapa ewidencji gruntów,

f) mapa zasadnicza.

Zgodnie z treścią § 5 ust.2 rozporządzenia dokumenty, o których mowa w ust. 1, stanowią podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości, jeżeli zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem § 6 ust. 1.

Z wymienionych przepisów wynika, że decyzja o rozgraniczeniu jest wydawana gdy właściciele spornych nieruchomości zawarli ugodę bądź też gdy ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron przy czym przy ustaleniu przebiegu granicy bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Należy zaznaczyć, że przepisy ustawy z 17 maja 1989r. nie wyposażyły organ administracji w prawo rozstrzygania sporów między stronami w kwestii rozgraniczenia. W sytuacji gdy znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej są niewystarczające lub są ze sobą sprzeczne i brak jest zgodnego oświadczenia stron co do przebiegu granicy, organ administracji winien umorzyć postępowanie administracyjne i sprawę przekazać do rozpoznania sądowi powszechnemu. W przypadku gdy stanowiska właścicieli nieruchomości są ze sobą sprzeczne zaś na podstawie dokumentacji geodezyjnej nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przebiegu granicy to organ administracji jest zobowiązany wydać decyzję o umorzeniu postępowania, o której mowa w art.34 ust.2 p.g.k. Innymi słowy organ administracji nie może rozstrzygać sporu co do przebiegu granicy jeżeli jej przebieg nie wynika jednoznacznie z dokumentacji geodezyjnej zaś stanowiska stron co do przebiegu granicy są ze sobą sprzeczne. Spór taki może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja organu administracji o umorzeniu postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie U. a mianowicie pomiędzy działką nr 140/1 stanowiącą własność E. M. a działką nr 140/2 stanowiącą własność J. M. oraz o przekazaniu sprawy do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w P.

W ocenie sądu organy administracji słusznie umorzyły postępowanie rozgraniczeniowe i przekazały sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu. Nie jest bowiem możliwe jednoznaczne ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że pomiędzy właścicielami spornych działek nie doszło do zawarcia ugody i strony nie ustaliły przebiegu granicy w oparciu o zgodne oświadczenia. Na podstawie zebranych dokumentów nie jest również możliwe ustalenie przebiegu granicy pomiędzy obu działkami. Wskazuje na to opinia uprawnionego geodety K. S. Z opinii tej wynika, że geodeta dokonał oceny dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granicy stwierdzając, że nie można ustalić jej przebiegu z uwagi na brak w tych dokumentach danych liczbowych określających przebieg granicy (opinia uzupełniająca z 6 listopada 2015r. – k.114-116 akt I Ns [...]).

Geodeta ocenił również przebieg granicy wskazany przez strony sporu i stwierdził, że przebieg granicy wskazany przez E. M. nie ma potwierdzenia w przeanalizowanych dokumentach natomiast przebieg granicy wskazany przez J. M. częściowo pokrywa się z przebiegiem granicy z ostatniego stanu spokojnego posiadania. W ocenie geodety także granica według ostatniego stanu spokojnego posiadania nie pokrywa się z żadnymi dokumentami geodezyjnymi określającymi przebieg granicy; tylko częściowo pokrywa się ze wskazaniami J. M. (opinia uzupełniająca z 6 listopada 2015r.).

Z treści opinii geodety wynika zatem, że nie jest możliwe ustalenie przebiegu spornej granicy w oparciu o zebrane dowody w rozumieniu art.33 ust.1 p.g.k. Każda ze stron sporu przedstawiła inny przebieg granicy a jeszcze inny wynika ze stanu spokojnego użytkowania. W sytuacji gdy istnieje spór co do przebiegu granicy a zebrane dokumenty, o których mowa w art.31 ust.2 p.g.k. nie są wystarczające do jednoznacznego ustalenia przebiegu granicy to brak jest podstaw do wydania przez organ decyzji o rozgraniczeniu. Organ administracji nie jest uprawniony do rozstrzygania takiego sporu. Spór ten może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny.

Podstawą wyznaczenia przebiegu spornej granicy nie może stanowić akt notarialny [...] z dnia 16 września 1992r. Dokument ten stwierdza jedynie stan prawny nieruchomości natomiast brak w nim danych liczbowych do ustalenia przebiegu granicy. Z treści aktu wynika, że na podstawie mapy wykonanej przez D. G. w dniu 31 sierpnia 1992r. określono powierzchnie działek nr 140/1 i 156/1 (0,28 ha) oraz działek nr 140/2 i 156/4 (3,86 ha). W akcie brak jest informacji, że na działce nr 140/1 znajdują się jakieś budynki; opisano jedynie, że działka nr 140/2 jest zabudowana.

Podstawą ustalenia przebiegu granicy nie może stanowić projekt podziału działki nr 140 i 156 wykonany przez D. G. w dniu 31 sierpnia 1992r. Zgodnie z wykresem zmian gruntowych działka nr 140/1 ma powierzchnię 0,06 ha a działka nr 140/2 – 0,96 ha. Na mapie brak jest danych liczbowych do ustalenia przebiegu granicy. Z uwagi na skalę 1:5000 i brak danych liczbowych, mapy nie można wykorzystać do ustalenia przebiegu granicy.

Podstawą ustalenia przebiegu spornej granicy nie może stanowić operat z rozgraniczenia nr [...] wykonany przez geodetę G. K. Dotyczy on rozgraniczenia działek nr 139,155,140/1,140/2 i 156/4. Brak jest w nim danych dotyczących punktu granicznego pomiędzy działką nr 139 a działkami nr 140/1 i 140/2 oraz informacji o stabilizacji granicznikiem pomiędzy tymi granicami. Dane zostały wykorzystane w zakresie określenia granicy pomiędzy działką nr 139 a działkami nr 140/1 i 140/2.

Podstawą ustalenia przebiegu spornej granicy nie może stanowić operat techniczny nr [...] wykonany przez geodetę T. K. – mapa prawna z odtworzeniem podziału działki nr 140 i 156. Dane z tego operatu pozwoliły określić zasięg granicy działki nr 147 (droga) pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2. Nie zostały ustalone granice przebiegu działki nr 140/1 i 140/2.

Dodać również należy, że w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. brak jest operatu z podziału działki nr 140 (nr operatu [...]).

Należy zaznaczyć, że geodeta K. S. przed wydaniem opinii zapoznał się z wszystkimi dostępnymi dokumentami w tym między innymi z księgami wieczystymi KW [...] i KW [...], projektem podziału działek nr 140 i 156, aktem notarialnym [...], operatami nr [...] i [...] a także z dokumentami złożonymi przez skarżącego tj. decyzją Urzędu S. w sprawie pozwolenia na budowę, nakazami płatniczymi za 2013r. i 2014r., planem sytuacyjnym zagospodarowania przestrzeni z 1984r. wykonanym przez A. S., planem realizacyjnym działki J.M. z listopada 1992r. wykonanym przez Z. B. i planem realizacyjnym działki J.M. z kwietnia 1990r. wykonanym przez Z. W.

Geodeta K. S. poza sporządzeniem dokumentacji z postępowania rozgraniczeniowego kilkakrotnie wydawał opinie uzupełniające i wyjaśnienia (wyjaśnienie z 8 stycznia 2015r. k.91, z 8 kwietnia 2015r. k.146-149, opinia uzupełniająca z 6 listopada 2015r. k.114-116, wyjaśnienie z 6 kwietnia 2016r. k.33, wyjaśnienie z 3 lutego 2016r. k.60-64). Wszystkie wymienione wyjaśnienia i opinie są zgodne co do tego, że w oparciu o całą zgromadzoną dokumentację nie można ustalić przebiegu spornej granicy pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2 gdyż brak jest danych liczbowych określających przebieg granicy. Skoro w oparciu o dokumenty, o których mowa w art.31 ust.2 p.g.k. nie można ustalić przebiegu granicy gdyż są ona niewystarczające to organ nie może wydać decyzji o rozgraniczeniu. Należy zaznaczyć, że wydanie takiej decyzji jest możliwe jedynie wówczas gdy dokumenty wymienione w art.31 ust.2 p.g.k. pozwalają na ustalenie przebiegu granicy w sposób jednoznaczny i bezsporny. Sytuacja taka nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. W przekonaniu sądu organy administracji trafnie umorzyły postępowanie administracyjne i przekazały sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

W postępowaniu administracyjnym E. M. składał szereg pism kwestionujących opinie geodety. Do wszystkich tych uwag i zastrzeżeń geodeta odniósł się w odrębnych pismach. Wyjaśnienia te, w ocenie sądu, są logiczne i przekonujące. Skarżący kwestionując opinię geodety w istocie dąży do tego aby przyjęty został przebieg spornej granicy zaproponowany przez niego. Nie jest to jednak możliwe gdyż granica zaproponowana przez E. M. nie ma potwierdzenia w zgromadzonych dokumentach. W zebranych dowodach brak jest bowiem danych liczbowych określających przebieg spornej granicy. W związku z czym spór co do przebiegu granicy może zostać rozstrzygnięty jedynie przez sąd powszechny a nie przez organ administracji w decyzji o rozgraniczeniu.

Jeżeli chodzi o zarzut skargi, że operat sporządzony przez geodetę K. S. ma ponumerowane kartki a nie strony zaś spis treści nie posiada daty wykonania to są to uchybienia nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie sądu nie mają one wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Odnośnie zarzutu nie załączenia do dokumentacji technicznej operatu kopii protokołów granicznych i aktów ugody z operatu nr [...] geodety G. K. oraz planów realizacyjnych działek to należy zaznaczyć, że geodeta K. S. zapoznał się z operatem nr [...], opisał go i wyjaśnił dlaczego nie może on stanowić podstawę ustalenia przebiegu spornej granicy (opinia uzupełniająca z 6 listopada 2015r. i wyjaśnienie z 3 lutego 2016r.). Geodeta K. S. zapoznał się także z planami realizacyjnymi działek oraz przedstawił powody dla których w oparciu o te plany nie można ustalić przebiegu granicy (wyjaśnienie z 3 lutego 2016r. i z 8 kwietnia 2016r.). Okoliczność, że dokumenty te nie zostały załączone do operatu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Niezasadny jest zarzut skargi, że szkic graniczny nie spełnia wymogów stawianych w § 22 rozporządzenia z 14 kwietnia 1999r. Do zarzutu tego geodeta K. S. odniósł się w piśmie z 8 kwietnia 2015r. wyjaśniając jakie są wymogi szkicu granicznego określone w § 22 wymienionego rozporządzenia oraz że sporządzony przez niego szkic spełnia te wymogi. Zarzut skargi w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Niezasadny jest zarzut skargi, że opinie geodety K. S. są ze sobą sprzeczne, proponuje on przebieg granicy niezgodny z dokumentami (aktem notarialnym, księgą wieczystą) i nie wykazuje zawyżonej powierzchni działki nr 140/2 kosztem niedoboru powierzchni działki nr 140/1. Wbrew temu zarzutowi brak jest podstaw do uznania, że opinie K. S. są ze sobą sprzeczne. Geodeta przed wydaniem opinii zapoznał się z całością dostępnych dokumentów w tym m.in. z aktem notarialnym i księgami wieczystymi. Geodeta K. S. wcale nie przesądził, że powierzchnia działki nr 140/1 jest zaniżona kosztem powierzchni działki nr 140/2. Jego opinia wskazuje, że na podstawie zebranych dokumentów nie można ustalić przebiegu spornej granicy lecz nie ustalił jak ta granica winna przebiegać gdyż kwestię tę może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny. Zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Na podstawie zebranych dokumentów nie można ustalić przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 140/1 i 140/2 z uwagi na brak danych liczbowych określających przebieg granicy. W związku z czym organy administracji trafnie umorzyły postępowanie i przekazały sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę E. M.

m.m.