Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SAB/Kr 5/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
658
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: stwierdzono bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązano organ do zwrotu stronie skarżącej nadpłaty w podatku wraz z oprocentowaniem, wymierzono
Powołane przepisy: article: art. 70, art. 76, art. 77, art. 208, art. 233
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 3 par. 2 pkt 4, pkt 8, art. 149 par. 1 pkt 1 i  pkt 3, par. 1a, 1b,  par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Spółki R. K. S.A. w B. na bezczynność Burmistrza B. w przedmiocie bezczynności Burmistrza B. w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. wraz z oprocentowaniem I. stwierdza, że Burmistrz B. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, II. zobowiązuje Burmistrza B. do zwrotu stronie skarżącej nadpłaty podatku od nieruchomości za 2013 r. wraz z należnym oprocentowaniem, w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, III. wymierza Burmistrzowi B. grzywnę w wysokości 20.000,00 zł (dwadzieścia tysięcy złotych), IV. zasądza od Burmistrza B. na rzecz strony skarżącej kwotę 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

S. R. K. S.A. w B. (dalej: Spółka, Skarżąca), dawniej: K. W. S.A. z siedzibą w K. (dalej: K. ), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Burmistrza Miasta (dalej: Burmistrz, organ podatkowy I instancji), polegającą na niedokonaniu zwrotu na rachunek bankowy Spółki nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. wraz z oprocentowaniem, pomimo tego, że prawem przewidziany termin jej zwrotu upłynął w dniu 24 lutego "2018 r".

Spółka zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.; dalej: O.p.) i wniosła o:

- zobowiązanie Burmistrza do niezwłocznego zwrotu na jej rzecz nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. wraz z oprocentowaniem,

- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w powyższym zakresie,

- wymierzenie Burmistrzowi Miasta grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.),

- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Spółka przedstawiła dotychczasowy przebieg postepowania wskazując w pierwszej kolejności, że Burmistrz decyzją z dnia 24 października 2018 r. nr [...] określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 3.927.440,00 zł i że wpłaciła określoną w decyzji zaległość podatkową (różnicę pomiędzy podatkiem określonym w decyzji, a podatkiem zadeklarowanym jeszcze przez K., w kwocie 1.270.866,00 zł wraz odsetkami za zwłokę w kwocie 576.373,00 zł – łączna wpłata - 1.847.239,00 zł.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: SKO, organ II instancji) decyzją z dnia 25 stycznia "2018" r. nr [...] uchyliło wskazaną decyzję Burmistrza i umorzyło postępowanie w sprawie. W wyniku uchylenia powyższej decyzji Burmistrza wpłacona kwota 1.847.239,00 zł stała się podatkiem zapłaconym nienależnie - odpadła bowiem podstawa prawna do jej zapłaty tj. decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie wyższej niż zadeklarowana przez podatnika. W konsekwencji kwota 1.847.239,00 zł stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. Burmistrz miał zatem obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty w dniu 24 lutego 2018 r., przy czym był do tego zobowiązany z mocy samego prawa, bez konieczności składania przez podatnika jakiegokolwiek wniosku w tym zakresie. Jednakże organ podatkowy do tej pory nie dokonał na zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r.

W dniu 5 lutego 2020 r. Spółka wniosła do SKO ponaglenie na niedokonanie przez Burmistrza zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. wraz z oprocentowaniem "oraz na niezałatwienie sprawy z wniosku K. z dnia 27 lutego 2019 r. o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. wraz z oprocentowaniem w terminie przewidzianym w art. 139 § 1 O.p."

SKO postanowieniem z dnia 28 września 2020 r. nr [...], uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło organowi I instancji dodatkowy 30 -dniowy termin załatwienia sprawy. Do dnia złożenia skargi organ podatkowy I instancji nie dokonał jednak jej zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r., ani nie rozliczył jej w inny sposób.

Dalej Skarżąca podniosła, że powyższe okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Burmistrza. Spółka wyjaśniła, że jakkolwiek zwrot nadpłaty jest czynnością materialno-techniczną, to spełnia ona przesłanki uznania ją za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W konsekwencji jest dopuszczalne wniesienie na podstawie art. 3 § 3 pkt 8 P.p.s.a. skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu podatkowego, który będąc zobowiązanym do zwrotu nadpłaty, nie dokonał go w prawem przewidzianym terminie. Stanowisko to ma oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym WSA w Krakowie (wyrok z dnia 17 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SAB/Kr 4/20, wydanym w sprawie skargi Spółki na bezczynność Burmistrza polegającą na niedokonaniu zwrotu na rachunek bankowy Spółki nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. wraz z oprocentowaniem).

Ponadto w niniejszej sprawie, zdaniem Skarżącej, spełniony jest również warunek dopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jakim jest wyczerpanie środków zaskarżenia bowiem Skarżąca wniosła ponaglenie na bezczynność Burmistrza.

Przechodząc do meritum skargi, Spółka podkreśliła, że w sprawie uzasadniony jest zarzut bezczynności Burmistrza polegającej na niedokonaniu zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1 O.p., nadpłata podlega zwrotowi z urzędu w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji - jeżeli nadpłata powstała w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji. W sprawie bezspornie zachodzą przesłanki dokonania zwrotu na rzecz Spółki nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. powstałej wskutek uchylenia decyzji Burmistrza określającej wysokość zobowiązania w tym podatku i umorzenia postępowania w sprawie, co nastąpiło decyzją SKO z dnia 25 stycznia "2018 r." Przewidziany w art. 77 § 1 pkt 3 O.p. termin dokonania zwrotu nadpłaty 30 dni od dnia wydania tej ostatniej decyzji – "upłynął w dniu 24 lutego 2018 r." Od tego czasu, czyli od "ponad 3 lat", Burmistrz pozostaje w zwłoce ze zwrotem nadpłaty, co uzasadnia uwzględnienie skargi na jego bezczynność w tym zakresie.

Następnie Skarżąca wskazała, że posiada interes prawny we wniesieniu tej skargi. Przysługuje jej bowiem prawo majątkowe - prawo do otrzymania od Burmistrza zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2013 r. wraz z oprocentowaniem. Niedokonanie przez organ podatkowy zwrotu powyższej nadpłaty na rzecz Skarżącej w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stanowi nie tylko naruszenie art. 77 § 1 pkt 3 O.p., ale również naruszenie jej prawa majątkowego. Skarżąca posiada zatem interes prawny w podjęciu prawem przewidzianych działań zmierzających do realizacji powyższego prawa majątkowego, tj. uzyskania zwrotu nadpłaty od organu podatkowego.

Powyższe okoliczności uzasadniają w opinii Skarżącej uwzględnienie niniejszej skargi na bezczynność Burmistrza. Przy czym zdaniem Skarżącej bezczynność organu ma uporczywy i rażący charakter. Po pierwsze, Burmistrz pozostaje w zwłoce ze zwrotem nadpłaty "ponad 3 lata". Po drugie, organ podatkowy nie dokonał zwrotu przedmiotowej nadpłaty pomimo tego, że istnienie obowiązku jej zwrotu stwierdziło SKO w postanowieniu z dnia 28 września 2020 r. w którym uznało za uzasadnione wniesienie ponaglenia na bezczynność Burmistrza polegającą na niedokonaniu zwrotu przedmiotowej nadpłaty i wyznaczyło organowi I instancji dodatkowy 30-dniowy termin załatwienia sprawy. Termin ten upłynął ponad 4 miesiące temu. Burmistrz ma zatem od dawna pełną świadomość istnienia obowiązku zwrotu nadpłaty, jednakże nie zamierza się z tego obowiązku wywiązać. Po trzecie, przedmiotowa nadpłata w podatku od nieruchomości za 2013 r. nie jest jedyną nadpłatą, z której zwrotem na rzecz Spółki zalega Burmistrz. Organ podatkowy nie dokonał bowiem do tej pory zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. (która także powstała w wyniku uchylenia decyzji w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości, na podstawie której wpłacono zaległość podatkową) pomimo tego, że prawem przewidziany termin jej zwrotu upłynął w dniu 30 marca 2017 r. Co więcej, organ podatkowy nie dokonał zwrotu powyższej nadpłaty pomimo tego, że obowiązek jej zwrotu został potwierdzonych w dwóch postanowieniach SKO w K., uznających za uzasadnione wniesione przez Spółkę ponaglenia na bezczynność organu w tym zakresie, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SAB/Kr 4/20.

Powyższe okoliczności świadczą o tym, że Burmistrz w sposób ciągły i konsekwentny uchyla się od wykonania obowiązku zwrotu nadpłat podatku, będąc w pełni świadomym sprzeczności swojego postępowania z prawem. Przyjęta przez organ podatkowy praktyka świadczy o tym, że nie ma dla niego żadnego znaczenia kwestia, czy wydana przezeń decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości okaże się zgodna z prawem, czy też z uwagi na brak tej zgodności zostanie uchylona - bowiem również w tym drugim przypadku organ nie dokonuje zwrotu nienależnie pobranego podatku na rzecz Spółki. Abstrahując od tego, że organ w sposób wręcz ostentacyjny lekceważy obowiązki ciążące na nim na podstawie przepisów prawa, powyższa postawa świadczy o tym, że organ nie poczuwa się do jakiejkolwiek odpowiedzialności za naruszenia prawa, których się dopuścił i uznaje, że w relacjach z podatnikiem przysługują mu wyłącznie uprawnienia, natomiast nie ciążą na nim żadne obowiązki. Jest to w sposób rażący sprzeczne z podstawowymi założeniami porządku prawnego Rzeczypospolitej [...] wynikający z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. Z powyższych względów, zdaniem Skarżącej, uzasadnione jest zastosowanie dodatkowego środka dyscyplinującego organ podatkowy do wywiązania się z tego obowiązku w postaci wymierzenia Burmistrzowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie, wskazując, że "dnia 26 marca 2021 r. wpłynęła skarga Spółki na bezczynność Burmistrza polegającą na niedokonaniu przez Burmistrza Miasta zwrotu na rachunek bankowy SRK nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. wraz z oprocentowaniem, pomimo tego, że - według skarżącego - prawem przewidziany termin jej zwrotu upłynął w dniu 24 lutego 2018 r.".

W ocenie organu podatkowego I instancji skarga jest niezasadna, a to z uwagi na fakt, że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek zapłaty podatku, ponadto w chwili obecnej zobowiązanie podatkowe byłoby już przedawnione, a ponadto Spółka nie złożyła wniosku o zwrot ewentualnej nadpłaty podatku.

Burmistrz podkreślił, że decyzją z dnia 24 października 2018 r. określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 3.927.440,00 zł. Spółka zapłaciła wynikającą z tej decyzji kwotę wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.847.239,00 zł dnia 31 października 2018 r. Zapłata nastąpiła przed terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przedmiotowe zobowiązanie podatkowe wygasło w tamtym momencie wskutek zapłaty, co znajduje potwierdzenie w art. 59 § 1 pkt. 1 O.p., Z tego względu nie jest uzasadnione twierdzenie, jakoby przedmiotowe zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt. 9 O.p.), przez co dokonana wpłata w kwocie 1.847.239,00 zł miałaby stanowić nadpłatę podatku.

Dalej Burmistrz podniósł, że "Z ostrożności procesowej wskazać należy, że w sytuacji uznania, iż mamy do czynienia z nadpłatą na skutek uchylenia pierwotnej decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaktualizowały się przesłanki przedawnienia. Zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2013 uległo przedawnieniu z dniem 31.12.2018 r. Z uwagi na powyższe przedmiotowe zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek zapłaty, co znajduje oparcie w art. 59 § 1 pkt. 1 ordynacji podatkowej. Co w konsekwencji prowadzi do wniosków, że upływ terminu przedawnienia stanowi przeszkodę procesową odnośnie dalszego prowadzenia postępowania po 31 grudnia 2018 r."

Następnie Burmistrz wskazał, że SKO wydało w dniu 25 stycznia 2019 r. decyzję uchylającą decyzję Burmistrza z dnia 24 października 2018 r. i umarzającą postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu przywołanej decyzji SKO odwołało się do kwestii wygaśnięcia zobowiązania podatkowego za rok 2013. W uzasadnieniu przywołanej decyzji SKO odwołało się do kwestii wygaśnięcia zobowiązania podatkowego Spółki wskutek dokonanej przez Spółkę zapłaty.

Dalej Burmistrz odwołał się do wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 1015/18, oraz prawomocnego "wyroku" WSA w Krakowie z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt l SAB/Kr 11/12 dot. skargi K., w którym to orzeczeniu sąd administracyjny - odnosząc się do analogicznego stanu prawnego i faktycznego - wyraźnie wskazał, iż rozpoznana sprawa nie należała do właściwości sądu administracyjnego, a wniesiona w sprawie skarga jest niedopuszczalna i w rezultacie skarga została odrzucona.

Kolejno Burmistrz podniósł, że zgodnie z art. 74a O.p., w przypadkach niewymienionych w art. 73 § 2 i art. 74 wysokość nadpłaty określa organ podatkowy. Z kolei z art. 79 § 2 O.p. wynika, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Burmistrz podkreślił, że w sprawie niniejszej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2013 r. (z którego zobowiązany wywodzi powstanie nadpłaty podatku) przedawniło się dnia 31 grudnia 2018 r. Do tego czasu zobowiązany nie złożył wniosku o stwierdzenie nadpłaty, ani wniosku o zwrot nadpłaty, w związku z czym jego prawo do ich złożenia wygasło w chwili przedawnienia zobowiązania podatkowego, tj. dnia 31 grudnia 2018 r. i obecnie zobowiązany nie może powoływać się na istnienie tej nadpłaty, a w związku z tym na bezczynność Burmistrza w zakresie niedokonania zwrotu na rachunek bankowy SRK S.A. nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r., co czyni skargę na bezczynność pozbawioną podstaw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W pierwszej kolejności Sąd rozważył, czy podlega kognicji sądu administracyjnego skarga na bezczynność Burmistrza polegającą na niedokonaniu zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r.

Sąd rozpoznał sprawę albowiem uznał, że jakkolwiek zwrot nadpłaty jest czynnością materialno-techniczną, to spełnia ona przesłanki uznania jej za czynność z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Dopuszczalne jest zatem wniesienie skargi na bezczynność organu, który, będąc zobowiązanym do zwrotu nadpłaty (rozliczenia), nie dokonał go w terminie przewidzianym prawem (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2418/13, wyrok NSA z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1215/14, postanowienie NSA z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2708/14 i wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 2282/15, a także wyrok NSA z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt II FSK 1580/19; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym Sąd nie podziela przywołanego w odpowiedzi na skargę poglądu wyrażonego przez WSA w Krakowie w postanowieniu z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt I SAB/Kr 11/12.

Spełniony został również w niniejszej sprawie wymóg wyczerpania środków zaskarżenia. Spółka wniosła bowiem ponaglenie na bezczynność Burmistrza w niniejszej sprawie i ponaglenie to zostało rozpatrzone przez SKO, które wydało w tym zakresie postanowienie z dnia 28 września 2020 r. uznające je za uzasadnione i wyznaczające organowi l instancji dodatkowy 30-dniowy termin załatwienia sprawy.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy na wstępie na istotę postępowania sądowego zainicjowanego skargą na bezczynność organu.

Rozpoznanie tej szczególnej kategorii spraw wymaga zbadania, czy organ podatkowy wywiązał się z obowiązku terminowego załatwienia konkretnej sprawy. Rola sądu administracyjnego badającego skargę na bezczynność ogranicza się do sprawdzenia, czy organ podjął stosowne działanie, do którego był zobowiązany i nie może polegać na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy (por. wyroki NSA z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt I FSK 277/15; z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 490/15; z dnia 16 listopada 2018 r., sygn. akt I FSK 1508/18). Zakres kognicji sądów administracyjnych, wyznaczający jednocześnie zakres rozpatrywanej sprawy, wynika z art. 3 P.p.s.a. W § 2 pkt 8 i 9 tego przepisu wskazano, że sąd administracyjny orzeka w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wymienionych w nim sprawach.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2660/18). Organ administracyjny pozostaje zatem bezczynny, jeżeli nie dokona wymaganej czynności w terminie określonym przez ustawodawcę, zaś sąd administracyjny rozpatrując skargę na bezczynność bada jedynie, czy organ rozpatrujący konkretną sprawę, przekroczył termin przewidziany do jej załatwienia.

W niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był zbadać, czy Burmistrz dopuścił się bezczynności dotyczącej zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r., co jednocześnie obligowało Sąd do przesądzenia, że po stronie Skarżącej w rzeczywistości wystąpiła nadpłata podatku od nieruchomości za 2013 r.

Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Nadpłata powstaje wtedy, gdy podatnik spełnił nieistniejące zobowiązanie podatkowe lub istniejące zobowiązanie spełnia w wysokości przekraczającej określony prawem obowiązek. Nie ma najmniejszej wątpliwości, że wpłata dokonana na podstawie decyzji, wyeliminowanej później z obrotu prawnego przez organ odwoławczy albo sąd, jest nadpłatą w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. Jednakże pomiędzy stronami istnieje spór co do tego, czy uiszczona przez Skarżącą kwota 1.847.239,00 zł stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 24 października 2018 r. nr [...] Burmistrz określił Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2013 r. w kwocie 3.927.440,00 zł. W dniu 31 października 2018 r. Spółka dokonała dobrowolnej wpłaty na poczet podatku wynikającego z tej nieostatecznej decyzji (różnicy pomiędzy podatkiem określonym w decyzji a podatkiem zadeklarowanym) wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 1.847.239,00 zł.

SKO decyzją z dnia 25 stycznia 2019 r. (a nie jak podaje w skardze Skarżąca z 2018 r.) nr [...] uchyliło wskazaną decyzję Burmistrza i umorzyło postępowanie w sprawie. Według Skarżącej, w wyniku uchylenia decyzji Burmistrza kwota 1.847.239,00 zł wpłacona przez Spółkę stała się podatkiem zapłaconym nienależnie, odpadła bowiem podstawa prawna do jej zapłaty, tj. decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie wyższej niż zadeklarowana przez podatnika.

Natomiast zdaniem Burmistrza nie wystąpiła nadpłata podatku z uwagi na fakt, że zobowiązanie podatkowe wygasło wcześniej wskutek zapłaty podatku, ponadto w chwili obecnej zobowiązanie podatkowe byłoby już przedawnione, a Spółka nie złożyła wniosku o zwrot ewentualnej nadpłaty podatku.

Stanowisko Burmistrza jest całkowicie błędne. W ocenie Sądu z analizy akt sprawy wynika bezspornie, że wystąpiła nadpłata podatku od nieruchomości za 2013 r.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że podstawą prawną wydanej przez SKO decyzji z dnia 25 stycznia 2019 r., którą uchyloną decyzję "wymiarową" Burmistrza z dnia 24 października 2018 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. i umorzono postępowanie w sprawie, stanowiły przepisy art. 70 § 1 w związku z art. 208 § 1 O.p. Wobec powyższego przypomnieć należy, że co do zasady, zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że w razie ustalenia, iż w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem lub też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2013 r., którego to wysokość określono decyzją z dnia 24 października 2018 r., winno ulec przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2018 r. Wprawdzie organ I instancji wydał swoją decyzję przed upływem terminu przedawnienia i co należy odnotować, Spółka podatek wynikający z decyzji zapłaciła także przed upływem przedawnienia, to jednak na skutek wniesionego odwołania, sprawę do rozpatrzenia przejął organ odwoławczy i w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, ewidentnie działał już po upływie terminu przedawnienia, dlatego też zobligowany był do wydania decyzji z uwzględnieniem art. 208 § 1 O.p. W tych okolicznościach nie można pominąć jednoznacznej treści art. 208 § 1 O.p., według którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Powyższe implikuje konieczność umorzenia postępowania, gdy to z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przepis ten w sposób jednoznaczny określa skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu I instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego i to, co należy bardzo mocno podkreślić w świetle argumentacji używanej przez Burmistrza, niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie, czy przed zapłatą podatku (por. wyrok NSA z 16 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 3030/16). Tym samym skutkiem upływu terminu przedawnienia jest bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania podatkowego.

Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach stwierdzał, że w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, nawet w sytuacji, gdy zobowiązanie to wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.).

W tych orzeczeniach odnoszono się do poglądu wyrażonego wcześniej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I FPS 1/12. Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko zawarte w powołanej powyżej uchwale i wyrokach NSA.

Sąd przyznaje rację Skarżącej, że wbrew twierdzeniom Burmistrza, w sytuacji upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, dla oceny jako bezprzedmiotowego postępowania w przedmiocie wysokości tego zobowiązania podatkowego, nie ma znaczenia uprzednia zapłata podatku. Jak już zasygnalizowano w kwestii tej wypowiedział się, w uchwale z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I FPS 1/12, skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, a następnie stanowisko wyrażone w tej uchwale, tożsame z poglądem prezentowanym przez Skarżącą, potwierdzone zostało w uchwale całej Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2014 r., sygn. akt II FPS 4/13, zgodnie z którą w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r.) po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.). Niezależnie od tego, że uchwała ta ma ogólną moc wiążącą stosownie do art. 269 § 1 P.p.s.a., należy stwierdzić, że Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela argumenty wywiedzione w jej uzasadnieniu.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu niewątpliwym jest, że skoro decyzja Burmistrza z dnia 24 października 2018 r. została w całości uchylona i postępowanie w sprawie umorzone decyzją SKO z dnia 25 stycznia 2019 r. na podstawie art. 70 ust. 1, art. 208 § 1 i art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p., to zapłacony na podstawie uchylonej decyzji organu podatkowego I instancji podatek od nieruchomości za 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 O.p., i to niezależnie od faktu, że podatek ten został zapłacony przed upływem terminu przedawnienia.

Skoro, jak Sąd wywiódł powyżej, nie ma wątpliwości, że wystąpiła nadpłata w podatku od nieruchomości za 2013 r., to kolejnym zadaniem Sądu było rozważenie, czy i kiedy po stronie organu podatkowego (Burmistrza) wystąpił obowiązek zwrotu zapłaconego podatku.

Rozważania w tym zakresie należy rozpocząć od uwagi, że przepisy regulujące zwrot nadpłaty mają charakter materialnoprawny (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 636/07). Skoro tak, to w sytuacji, gdy ustawodawca dokonując zmiany przepisów o charakterze materialnoprawnym nie zamieszcza przepisów przejściowych, zastosowanie znajdą przepisy w brzmieniu obowiązującym w czasie, w którym powstały zdarzenia kształtujące określone stosunki prawne. Zatem dla oceny zasad i terminu zwrotu nadpłaty stosować należy przepisy obowiązujące w dacie powstania nadpłaty, jeśli przepis przejściowy nie stanowi inaczej.

W rozpoznawanej sprawie nadpłata, jakkolwiek dotyczyła podatku od nieruchomości za 2013 r., to powstała poprzez zapłatę podatku w dniu 31 października 2018 r., zatem w sprawie będzie miał zastosowanie art. 77 § 1 pkt 3 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r.

Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 3 O.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji.

Istotna dla rozstrzygnięcia sporu pozostaje okoliczność, że w realiach niniejszej sprawy ze względu na brzmienie mających zastosowanie w sprawie przepisów, zwrot nadpłaty następuje zawsze z urzędu i stanowi czynność techniczno-prawną, która najczęściej polega na przelaniu/przekazaniu określonej kwoty na konto podatnika. Nie wymaga zatem wniosku strony, co przeczy stanowisku Burmistrza. Zwrot nadpłaty powstałej w skutek uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i umorzenia postępowania podatkowego z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, nie wymaga procedowania w tym przedmiocie. Brak jest wobec tego także podstaw do wszczęcia postępowania. Skoro decyzja SKO uchylająca decyzję Burmistrza, w której określono wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. i umarzająca postępowanie w sprawie, wydana została w dniu 25 stycznia 2019 r., to Burmistrz, który nie zwrócił nadpłaty w terminie 30 dni od wydania tej decyzji ani np. nie dokonał jej zaliczenia w trybie art. 76 § 1 O.p. na poczet innych zaległości podatkowych Skarżącej, niewątpliwie pozostaje w bezczynności.

Zatem w realiach niniejszej sprawy stwierdzenie bezczynności Burmistrza jest w pełni uzasadnione. Wskazać przy tym należy, że Burmistrz był w tej sprawie monitowany przez Skarżącą (pismo z dnia 27 lutego 2019 r.), a także "ponaglany" przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.. Mało tego, WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Kr 4/20 wydanym w przedmiocie bezczynności Burmistrza w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. wraz z oprocentowaniem, stwierdził, że Burmistrz dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał Burmistrza do zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2011 r. wraz z należnym oprocentowaniem w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi oraz wymierzył Burmistrzowi grzywnę w wysokości 2.000,00 zł, zatem Burmistrz miał pełną wiedzę, że pozostaje w bezczynności w sprawie zwrotu podatku od nieruchomości za 2013 r.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w pełni zasadny jest zarzut bezczynności Burmistrza w kwestii rozliczenia (zwrotu) nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r., której istnienie - co należy ponownie zaakcentować - jest oczywiste.

Jak wykazano powyżej Sąd zobligowany był także do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż negatywne przesłanki takiego orzeczenia nie zachodzą. W tym stanie rzeczy zobowiązano Burmistrza Miasta do zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Odnosząc się do oceny charakteru bezczynności wskazać należy, że od daty wydania decyzji, z której wynika nadpłata, upłynęły ponad 2 lata, a Burmistrz do dnia złożenia skargi nie dokonał zwrotu (nie rozliczył też w inny sposób) bezspornej nadpłaty podatku od nieruchomości za 2013 r. Bezczynność ta ma niewątpliwie charakter uporczywy i rażący, zważywszy, że SKO zasadnie ponaglało Burmistrza do realizacji swojego obowiązku. Pomimo wyznaczenia terminu do zwrotu przez SKO, Burmistrz nadal nie rozliczył w żaden sposób nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdzając bezczynność Burmistrza Miasta uznał, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zamiast bowiem dokonać zwrotu bądź rozliczenia nadpłaty w terminie, Burmistrz uporczywie trwa przy nieprawidłowym, a wręcz błędnym stanowisku o nieistnieniu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2013 r., wbrew oczywistym i jednoznacznym regulacjom prawnych i jednolitemu orzecznictwu Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych w przedmiotowym zakresie. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny, czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, przede wszystkim wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Zatem orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie przewłoki winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19; z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17). Jak wykazano powyżej, bezczynność Burmistrza odpowiada powyższym cechom, gdyż nie ma on woli zwrotu bezspornej nadpłaty.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w punkcie pierwszym wyroku stwierdził bezczynność Burmistrza, mającą charakter rażącego naruszenia prawa.

Przywrócenie stanu zgodnego z prawem wymaga jej zwrotu, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku. W ocenie Sądu trzydziestodniowy okres liczony od daty uprawomocnienia się wyroku i przekazania akt administracyjnych sprawy jest okresem wystarczającym do dokonania tych czynności.

Sąd uzasadniając swoje stanowisko w zakresie pkt 3 wyroku Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 (uwzględniając skargę na bezczynność), może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. P.p.s.a. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. ma charakter przede wszystkim prewencyjny, w przeciwieństwie do sumy pieniężnej przyznawanej na rzecz strony skarżącej, która ma charakter kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej. Sąd w zaistniałej sytuacji uznał za zasadne i celowe wymierzenie grzywny. Grzywna przewidziana w ww. przepisie pełni funkcję dyscyplinującą, restrykcyjną oraz prewencyjną.

W związku z powyższym Sąd wymierzył Burmistrzowi grzywnę w wysokości 20.000,00 zł. Wymierzona w wyroku grzywna mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a., zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przeciętne wynagrodzenie o którym mowa w tym przepisie, zostało ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r. na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53, 252, 568, 1222 i 1578) i wynosi 5.167,47 zł. (M.P. z 2021 r. poz. 137).

Wymierzenie organowi grzywny w kwocie 20.000,00 zł uzasadnia w szczególności fakt konsekwentnego niewypełniania przez Burmistrza obowiązku zwrotu nadpłaty Skarżącej w kwocie t.j. 1.847.239,00 zł. Ponadto wymierzając grzywnę w wysokości blisko 40% maksymalnej wysokości grzywny (w 2021 r. maksymalna wysokość grzywny, która może być wymierzona przez sąd wynosi 51.674,70 zł) Sąd wziął pod uwagę, że działania Burmistrza mają znamiona celowego unikania zwrotu należnej Skarżącej nadpłaty, która powstała w wyniku uchylenia przez SKO decyzji Burmistrza z dnia 24 października 2018 r., a którą to decyzję Skarżąca pomimo braku obowiązku jej wykonania, dobrowolnie wykonała, poprzez zapłatę zobowiązania w niej określonego. W ocenie sądu grzywna w wymierzonej wysokości spełni należycie funkcję represyjną, jak też będzie stanowiła wystarczający środek zapobiegający tego typu naruszeniom w przyszłości.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i 1b P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 4 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 597,00 zł, Zasądzona kwota obejmuje: wpis sądowy od skargi (100,00 zł), koszty zastępstwa procesowego (480,00 zł), wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz uiszczoną opłatę skarbową od udzielonego przez Skarżącą pełnomocnictwa (17,00 zł).