Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1833/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 13 ust 1
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] kwietnia 2015 r., znak [...] Rada do Spraw Uchodźców, działając na podstawie art. 89p ust. 1 oraz art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 680 z późn. zm., dalej: "ustawa") oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję (decyzja obejmuje również małoletnie dziecko Wnioskodawczyni: M. K., ur. [...] sierpnia 2010 r.).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. M. K. (dalej: skarżąca), obywatelka [...], narodowości [...], zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie jej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania skarżącej statusu uchodźcy na terytorium RP, powołując się na przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

W odwołaniu skierowanym do Rady do Spraw Uchodźców, skarżąca zarzuciła decyzji organu I instancji istotne naruszenie prawa procesowego i materialnego skutkujące niekorzystnym zakończeniem jej sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez nieustalenie w sposób wyczerpujący rzeczywistej sytuacji uchodźców wewnętrznych na terytoriach [...] niedotkniętych konfliktem zbrojnym, nieustalenie osobistych uwarunkowań cudzoziemca, o których mowa w art. 18 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz pominięcie kluczowych raportów niezbędnych dla oceny warunków w jakich zmuszone są egzystować osoby wewnętrznie przesiedlone; art. 15 oraz 18 ust. 1 i 2 cyt. ustawy.

Rozpatrując odwołanie skarżącej od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Rada do Spraw Uchodźców wydała powołaną na wstępie decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i powołał treść art. 13 ustawy oraz wskazał na okoliczności, które skarżąca wskazała jako uzasadniające przyznanie jej statusu uchodźcy uzyskane w trakcie rozpoznawania wniosku o nadanie statusu uchodźcy i przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2014 r., wywiadu statusowego.

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że skarżąca nie wykazała żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy z powodu przekonań politycznych, lub mogłoby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Organ stwierdził, że w przypadku skarżącej można przyjąć, iż żywione przez nią obawy odnoszące się do zagrożenia jakie wiązałoby się z dalszym przebywaniem na [...] są uzasadnione, jednakże, odnosząc się do dyspozycji zawartej w art. 18 ust. 1 ustawy, organ uznał, że w tym przypadku brak jest uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, a także nie występuje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Jeżeli bowiem na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, koniecznym jest rozstrzygnięcie o braku uzasadnionych obaw oraz nie występowaniu rzeczywistych ryzyk. Organ jednoznacznie stwierdził, że w indywidualnej sytuacji skarżącej w pełni znajduje zastosowanie przepis art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie.

Organ zauważył, że skarżąca stwierdziła jednoznacznie, iż nie była prześladowana, nigdy nie podlegała żadnym represjom, nie stosowano wobec niej przemocy. Ponadto, nie angażowała się w żaden sposób w działania, które narażałyby ją na ryzyko i akcje ze strony [...] kontrolujących [...] czy też prorosyjskich mieszkańców tego regionu. Organ podkreślił, że ojciec skarżącej nie uzyskał ochrony międzynarodowej w Polsce (Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. do odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i odmowie udzielenia zgody na pobyt tolerowany - akta Rady: [...]).

Organ zauważył, że władze [...] nie kontrolują sytuacji na [...], należy zakładać, że osobom nieakceptującym i kontestującym aneksję może grozić realne niebezpieczeństwo, a w konsekwencji decyzję skarżącej o opuszczeniu [...] ze względów bezpieczeństwa można uznać za racjonalną i uzasadnioną. Jednocześnie jednak zwrócił uwagę, że twierdzenia skarżącej, iż nie będzie bezpieczna na terytorium macierzystej [...] nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności nie świadczą o tym zeznania, iż ze strony milicji w [...] nie uzyskała żadnej pomocy. W tym zakresie bowiem skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, że takiego zgłoszenia dokonała, a we wniosku statusowym w ogóle nie wspomniała, że zgłosiła to zdarzenie na milicję, nie powiedziała też, że ludzie w maskach, którzy wtargnęli do jej domu używali wobec niej przemocy - jednoznacznie oświadczyła, że nie była poddawana przemocy psychicznej lub fizycznej. Jednak niezależnie od powyższego, gdyby nawet po przyjeździe do [...] zgłosiła to zdarzenie na milicję, nie przedstawiając przy tym żadnych materialnych dowodów, stwierdzając jedynie, że została pobita przez ludzi w maskach, trudno oczekiwać, aby milicja [...] podjęła działania na [...], gdzie obecnie władze [...] nie sprawują kontroli.

Organ podkreślił, że wobec skarżącej istniała alternatywa wewnętrznej ucieczki bowiem w pozostałych obwodach [...], (tj. poza obwodami [...] i [...]oraz [...]), kontrolowanych przez rząd w [...], sytuacja pozostaje stosunkowo spokojna. Na terenach tych aparat państwowy funkcjonuje w miarę normalnie, a władze centralne, jak i regionalne, starają się zapewnić bezpieczeństwo obywatelom. Na terenach tych nie dochodzi do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw dla większej liczby obywateli. Jak dotąd władze [...] podejmują skuteczne działania, aby konflikt zbrojny nie rozlał się na kontrolowane przez nie obszary. Ogólny poziom przestrzegania na [...] (poza wskazanymi wyżej obwodami, tj. [...], [...] i [...]) praw człowieka jest zadowalający, o czym świadczy podpisanie, a następnie ratyfikowanie umowy stowarzyszeniowej między [...] a Unią Europejską. Organ zauważył, że władze [...], tak na poziomie centralnym jak i wojewódzkim, wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom z [...] i wschodniej [...] i podejmują działania w celu zapewnienia im schronienia. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych. Uruchomiono specjalne linie telefoniczne zarówno w Ministerstwie Polityki Społecznej, jak i w obwodowych Administracjach Państwowych, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Ponadto organy [...] władzy, pomagają przybywającym uchodźcom w zameldowaniu czy rejestracji samochodu oraz rejestracji firmy. Swoje działania władze [...] koordynują z regionalnym przedstawicielem [...]. Ponadto w dniu [...] kwietnia 2014 r. została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...]. Komitet ds. Praw Człowieka w [...] podczas przygotowania ustawy uwzględnił wszystkie poprawki i uwagi organizacji międzynarodowych, m. in. [...] i [...]. Z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC wynika ponadto, że w reakcji na problemy mieszkaniowe przesiedleńców z [...] oraz z południowo-wschodnich województw [...], władze oraz urzędnicy Państwowych Administracji Obwodowych centralnych i zachodnich obwodów dokonują wszelkich starań by zapewnić miejsce pobytu lub zamieszkania dla przesiedleńców, w którym zostanie im zapewniona pomoc socjalna, medyczna, oświatowa itp. Duży wysiłek w pomoc przesiedleńcom podejmuje również społeczeństwo [...]. Pomoc udzielana przesiedleńcom jest skromna, a ich warunki bytowania z pewnością trudne, ale umożliwiają one egzystencję osobom, które z nich korzystają. Organ podkreślił, że w dniu [...] października 2014 r. Rada Najwyższa [...] przyjęła ustawę "[...]"

w redakcji z [...] października (k. 50-50v akt org. I inst.). Ustawa wyznacza podstawy prawne statusu osób tymczasowo przemieszczonych oraz gwarancje prawne ich pobytu w nowym miejscu zamieszkania, określa porządek zatrudnienia, wypłat socjalnych i udzielenia odpowiedniej pomocy osobom tymczasowo przesiedlonym.

Odnosząc się do potrzeby zapewnienia przez skarżącą lepszych warunków do życia dla niej i dla jej dziecka i lepszej opieki medycznej i psychologicznej organ wskazał, że nie jest to przesłanka do nadania statusu uchodźcy w świetle przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Ponadto podkreślił, że przesiedleńcy mogą liczyć na pomoc medyczną na [...]. Wskazał, że za pośrednictwem [...] Ministerstwa Zdrowia/Departamentów Ochrony Zdrowia w Państwowych Administracjach Obwodowych do przesiedleńców i osób rannych podczas działań w strefach [...] trafiają lekarstwa i inne środki medyczne przekazywane przez międzynarodową organizację "[...]", jak również realizowane są inne programy pomocowe. Dlatego nie podzielił stanowiska skarżącej, że nie może ona wrócić na [...], bo nie uzyska oczekiwanego wsparcia od władz [...]. stwierdził, że to skarżąca nie podjęła działań w celu dochodzenia i ochrony swoich praw na [...], ale w pierwszej kolejności zdecydowała się na wyjazd do Polski.

Organ powołał się również na treść art. 48 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1/ orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2/ tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3/ poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. W ocenie organu nie można mówić o żadnym z wymienionych zagrożeń wobec skarżącej, albowiem z jej zeznań wynika, że nie należała ona do żadnych organizacji politycznych, nie była nigdy zatrzymywana, aresztowana, ani skazana wyrokiem sądu. Nigdy nie stawiano jej żadnych zarzutów i nie prowadzono wobec niej żadnego postępowania sądowego czy administracyjnego. Nie orzeczono również wobec skarżącej kary śmierci i nie groziło jej wykonanie egzekucji.

Jednocześnie organ uznał, że postępowanie w sprawie prowadzone było prawidłowo. Organ I instancji przesłuchał Stronę za jej zgodą w języku [...] i [...], a po zakończonym przesłuchaniu protokół przesłuchania, jako zgodny ze złożonymi zeznaniami skarżąca podpisała. Organ I instancji zgromadził też materiał dowodowy wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Powyższa decyzja Rady do spraw Uchodźców z dnia z [...] kwietnia 2015 r., znak [...] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. K., która zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. podnosząc, że zarówno Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jak i Rada do Spraw Uchodźców nie zebrały w sposób wyczerpujący całego dostępnego w sprawie materiału dowodowego, odnoszącego się do sytuacji uchodźców wewnętrznych na [...]. W ocenie skarżącej zawarty w uzasadnieniu organu drugiej instancji opis działań pomocowych kierowanych wobec osób wewnętrznie przesiedlonych jest jednostronny, niepełny i idealistyczny i nie uwzględnia istotnych informacji dotyczących tej problematyki zawartych w raportach Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Praw Człowieka, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Powtórzyła argumenty dotyczące próby podjęcia wsparcia w [...]. Dlatego Nie jest zatem prawdziwym twierdzenie, że nie wykorzystałam możliwości ubiegania się o wsparcie na pozostałych terytoriach [...], kontrolowanych przez władze w [...], czy to ze strony instytucji państwowych, czy organizacji pozarządowych. Wskazała na dokumenty źródłowe, m. in. Raport Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie poświęconym sytuacji uchodźców wewnętrznych na [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., z których wynika, że międzynarodowa pomoc dla osób wewnętrznie przesiedlonych pozostaje skromna.

Zdaniem skarżącej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz Rada do Spraw Uchodźców nie oceniły też w sposób należyty faktu korzystania przez mojego małoletniego syna z wielospecjalistycznego wsparcia (lekarz neurolog, psychiatra dziecięcy, logopeda, neurologopeda, psycholog, fizjoterapeuta), jakie ma obecnie zapewnione w Polsce, a jakiego nie mógłby otrzymać w kraju pochodzenia. Organy obu instancji nie ustaliły, czy realne byłoby uzyskanie takiej opieki medycznej w obecnej sytuacji ekonomiczno-społecznej [...]. Nie uwzględniły zatem mojej sytuacji osobistej, osobistych uwarunkowań, o których mowa w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazała, że powierzchownie zostały potraktowane również wnioski dowodowe skarżącej i dołączane w trakcie postępowania zaświadczenia z Ośrodka Wczesnej Interwencji Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem umysłowym z siedzibą w W., z Poradni Zdrowia Psychicznego przy Samodzielnym Zespole Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego w W., wskazujące na potrzebę leczenia mojego dziecka przez wielu specjalistów jednocześnie, na odnotowywane postępy w jego leczeniu. Z opinii specjalistów wynika jednoznacznie, że syn potrzebuje regularnego leczenia w warunkach spokoju, stabilności społecznej, emocjonalnej, których nie będzie miał zapewnionych w sytuacji konieczności powrotu do kraju pochodzenia. Zauważyć też należy w tym miejscu, że powrót do domu rodzinnego na [...] jest całkowicie niemożliwy, pozostawałaby jedynie tułaczka po tych regionach [...], na które konflikt zbrojny jeszcze się nie rozlał, lecz nie wiadomo, jak długo ten względny spokój się utrzyma, ponieważ z najnowszych doniesień medialnych wynika, że [...] gromadzi przy granicy z [...] żołnierzy i sprzęt wojskowy .

Ponadto skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji nie uwzględniły w sposób należyty faktu, że była poddana prześladowaniom na [...], a następnie nie uzyskała pomocy ze strony władz publicznych (milicja) oraz organizacji pozarządowych (związek [...]) w [...], a więc na terytorium, które pozostaje pod kontrolą rządu w [...].

Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia art. 15 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2003 nr 128 poz. 1176 z późn. zm.) podnosząc, że doznała poważnej krzywdy w miejscowości [...] na [...]. Wskazała, że w domu rodzinnym ona i jej syn poddani byli poniżającemu i nieludzkiemu traktowaniu ze strony prorosyjsko nastawionych oprawców a następnie egzystowali w nieludzkich i poniżających warunkach w [...], gdzie odmówiono im jakiejkolwiek pomocy. Wskazała, że na pozostałych terytoriach [...] stykali się z praktykami dyskryminacyjnymi ze względu na ucieczkę z [...] i narodowość [...], a występowanie takich zjawisk sygnalizował raport Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Wskazała również na konieczność przerwania długotrwałego procesu leczenia jej syna (rozpoczętego w listopadzie 2014 r.) i zaprzepaszczenie osiągniętych już w jego wyniku pozytywnych efektów (syn zaczął mówić) oraz narażenie na tułaczkę bez gwarancji uzyskania realnej pomocy.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r., które statuuje prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Wskazała, że w jej sprawie zarówno Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jak i Rada do Spraw Uchodźców, mając wiedzę o tym, iż na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywa jej życiowy partner i ojciec dziecka – S. C. (również ubiegający się o ochronę międzynarodową), nie rozpatrywały naszych spraw w ścisłym powiązaniu ze sobą. Ostateczna decyzja w sprawie skarżącej została wydana dnia [...] kwietnia 2015 r., natomiast jej partner otrzymał pismo informujące, iż przewidywana data rozpatrzenia jego sprawy w pierwszej instancji została wyznaczona na dzień lipiec 2015 r. Podniosła, że ona i jej syn zostali zatem zobowiązani do opuszczenia terytorium Polski w terminie 30 dnia od dnia doręczenia decyzji ostatecznej, podczas gdy jej partner i ojciec dziecka pozostanie na terytorium Polski. W ocenie skarżącej jest to niedopuszczalna praktyka rozdzielania rodzin, stanowiąca rażące naruszenie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "ustawa"), zgodnie z którym cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust. 2 Konwencji (rzymskiej) o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Po drugie musi być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, (art. 13 ust. 3 ustawy).

Nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest zatem wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. Zgodnie bowiem z treścią art. 19 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy, jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie stan uczuć osoby zainteresowanej i jej subiektywne przekonanie, lecz konieczne jest, aby obawa ta została potwierdzona przez ocenę sytuacji obiektywnej poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa. Innym słowy ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. W literaturze przyjmuje się, że "jeśli jakaś osoba ma zostać zakwalifikowana jako uchodźca, to konieczne jest stwierdzenie rozbratu pomiędzy nią a władzami kraju ojczystego. Jednakże sami opozycja czy niezgadzanie się z rządem sprawującym władzę nie wystarczają. Musi istnieć ryzyko poważnego uszczerbku dla tej osoby, stanowiące konsekwencję politycznych wypadków lub okoliczności. Wynika to wyraźnie z powiązania (...) faktu przebywania za granicą z obawą prześladowania. Oznacza to, po pierwsze, że akt lub akty stanowiące prześladowanie albo muszą być podejmowane przez same władze państwowe, albo przez inne ciała lub osoby prywatne, jeśli władze państwowe nie są w stanie lub nie chcą interweniować na rzecz jednostki" (zob. B. Wierzbicki, Sytuacja prawna uchodźcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka, Białystok 1993, s. 37).

Podkreślić należy, że oprócz wykazania uzasadnionej obawy prześladowania, wymaga się dodatkowo, aby takie prześladowanie miało za podstawę rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub poglądy polityczne uchodźcy. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia lub sytuację ekonomiczną wnioskodawcy, lecz jedynie z uwagi na istniejące, realne i uzasadnione obawy prześladowania w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o taki status. O ile intencje tego rodzaju są bezsprzecznie zrozumiałe z życiowego punktu widzenia, o tyle winny być realizowane przez cudzoziemca w innych trybach, umożliwiających obywatelom państw obcych legalne przebywanie, czy też pracę na terenie Polski, nie zaś w trybie zarezerwowanym dla uchodźców. Ustawowe przesłanki, których wystąpienie jest konieczne do objęcia cudzoziemców ochroną, nie mogą być zatem interpretowane w sposób dowolny, nadmiernie zliberalizowany.

Postępowania administracyjne, których przedmiotem jest nadanie statusu uchodźcy wymagają przede wszystkim przeprowadzenie oceny oświadczeń ubiegającego się o tą ochronę cudzoziemca. W postępowaniu takim organy orzekające, co do zasady, napotykają bowiem na istotne utrudnienia w kompletowaniu materiału dowodowego. Brak jest realnych możliwości dokonywania przez organ bezpośrednich, samodzielnych ustaleń w odniesieniu do sytuacji cudzoziemca w kraju jego pochodzenia poprzez np. przesłuchanie świadków, dokonanie oględzin, itd. Wobec tego, że zasadniczym elementem materiału w sprawie są zeznania ubiegającego się o status uchodźcy cudzoziemca, organ zeznania te musi szczególnie wnikliwie zweryfikować i rozważyć w kontekście sytuacji, którą określa.

W tym miejscu należy wskazać, na inne instrumenty ochrony międzynarodowej, z których ewentualnie powinny skorzystać organy w ramach procedury uchodźczej. Instrumenty te, podobnie jak nadanie statusu uchodźcy mają ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Zgodnie z art. 15 ustawy cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w wypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Rady do Spraw Uchodźców, że w oparciu o zeznania skarżącej nie zostały spełnione przesłanki do nadania jej statusu uchodźcy, ani ochrony uzupełniającej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca mieszkała na [...], w miejscowości [...]. Podniosła, że po referendum, które odbyło się na [...], do jej ojca zaczęli przychodzić bandyci, którzy opowiadali się po stronie [...], żeby na nich pracował, lecz ojciec im nie płacił. Grozili ojcu skarżącej twierdząc, że ojciec nie ma żadnego prawa żeby głosować na referendum, ani w ogóle żadnych praw bo nie jest ani [...], ani [...]. Ci ludzie chodzili z bronią, wyrażali wprost co myślą o ludziach, którzy są przeciw [...]. Po wyjeździe rodziców skarżącej zaczęli przyjeżdżać do domu jacyś ludzie i przedstawiać się jako dawni przyjaciele rodziców, pytając o ojca. Pewnego dnia złapali skarżącą za gardło, krzyczeli gdzie jest ojciec, rzucali nią, chwytali dziecko. Skarżąca wskazała, że milicjanci przyjęli wezwanie ale nie zareagowali. Zwróciła uwagę na zły stan psychiczny syna, po ww. zdarzeniach.

Skarżąca zwróciła również uwagę na kłopoty, które pojawiły się także w innych częściach [...], ponieważ [...] są nastawieni przeciwko [...], uważając ich za zdrajców. Wskazała, że na [...] udała się do [...], gdzie zwróciła się o pomoc do związku [...] oraz milicji. Zeznała, że milicjanci w [...] nie zareagowali odpowiednio na jej prośbę o pomoc ("wyśmiali ją i powiedzieli, że to nie są dowody, że jak to się działo na [...] to nie mogą jej pomóc napisać może kto chce i co chce. Nawet nie zapełnili żadnych dokumentów.") Cudzoziemka bała się kolejnych wizyt bandytów, więc postanowili wyjechać z kraju. Skarżąca oświadczyła także, że spotykała się z zachowaniami dyskryminacyjnymi wobec niej i dziecka ("Ludzie krzywią się na ich widok, pokazują język, krzywią oczy. Nawet we [...], gdzie byli tylko 3 godziny słyszeli przykre komentarze.").

Oceniając stan faktyczny i okoliczności podane przez skarżącą należy zauważyć, że – jak słusznie stwierdził organ - władze [...] nie kontrolują sytuacji na [...]. W związku z powyższym należy zakładać, że osobom nieakceptującym i kontestującym aneksję może grozić realne niebezpieczeństwo, a w konsekwencji decyzję skarżącej o opuszczeniu [...] ze względów bezpieczeństwa można uznać za racjonalną i uzasadnioną. Zgodzić się jednak należy ze stanowiskiem organu, że twierdzenia skarżącej, iż nie będzie bezpieczna na terytorium macierzystej [...] nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności nie świadczą o tym zeznania, iż ze strony milicji w [...] nie uzyskała żadnej pomocy, albowiem w tym zakresie bowiem skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, że takiego zgłoszenia dokonała. Ponadto wiarygodność skarżącej podważa fakt, że we wniosku statusowym w ogóle nie wspomniała, że zgłosiła to zdarzenie na milicję, jak również, że ludzie w maskach, którzy wtargnęli do jej domu używali wobec niej przemocy. Oświadczyła bowiem, że nie była poddawana przemocy psychicznej lub fizycznej. Słusznie również organ uznał, że trudno oczekiwać, aby milicja [...] podjęła działania na [...], gdzie obecnie władze [...] nie sprawują kontroli.

Całkowicie słusznie skonkludowały jednak przy tym organy, że skarżąca może skutecznie uchronić się od powyższych zagrożeń poprzez relokację wewnętrzną, tj. przeniesienie się do innego rejonu [...], wolnego od zagrożenia separatyzmem. Oczywistym jest bowiem, że przeważająca część terytorium [...] nie tylko nie jest dotknięta działaniami zbrojnymi, pozostając całkowicie pod kontrolą władz [...], ale nie stoi w obliczu groźby secesji. Zagadnienie relokacji wewnętrznej reguluje na gruncie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP art.18, w myśl którego to przepisu, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust.1). Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust.2). Podzielić należy stanowisko organów, że odniesienie osobistych uwarunkowań skarżącej do sytuacji panującej na większości terytorium [...] nie daje podstaw do uznania, aby skarżąca nie mogła legalnie i bezpiecznie przemieścić się na to terytorium i tam zamieszkiwać. Organ właściwie ustalił, że na pozostałych terenach [...] aparat państwowy funkcjonuje w miarę normalnie, a władze centralne, jak i regionalne, starają się zapewnić bezpieczeństwo obywatelom. Na terenach tych nie dochodzi do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw dla większej liczby obywateli. Co bardzo istotne władze [...], zarówno na poziomie centralnym jak i wojewódzkim, wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom z [...]i wschodniej [...] i podejmują działania w celu zapewnienia im schronienia. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych, jak również uruchomiono specjalne linie telefoniczne zarówno w Ministerstwie Polityki Społecznej oraz w obwodowych Administracjach Państwowych, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Ponadto organy [...] władzy pomagają przybywającym uchodźcom w zameldowaniu czy rejestracji samochodu oraz rejestracji firmy. Organ słusznie zwrócił uwagę, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...]. Organ powołał się na opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC, z którego wynika ponadto, że w reakcji na problemy mieszkaniowe przesiedleńców z [...] oraz z południowo-wschodnich województw [...], władze oraz urzędnicy Państwowych Administracji Obwodowych centralnych i zachodnich obwodów dokonują wszelkich starań by zapewnić miejsce pobytu lub zamieszkania dla przesiedleńców, w którym zostanie im zapewniona pomoc socjalna, medyczna, oświatowa itp. Akcentuje się, że duży wysiłek w pomoc przesiedleńcom podejmuje również społeczeństwo [...]. Wprawdzie pomoc udzielana przesiedleńcom jest skromna, a ich warunki bytowania z pewnością trudne, ale umożliwiają one egzystencję osobom, które z nich korzystają.

Trafnie również przyjęły organy orzekające w sprawie, że w odniesieniu do skarżącej nie zachodzą przesłanki, uzasadniające przyznanie jej ochrony uzupełniającej w rozumieniu art.15 ustawy. Stan faktyczny sprawy nie upoważnia bowiem do przyjęcia, że powrót skarżącej do kraju pochodzenia mógłby narazić ją na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia, wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, ze względu na które to ryzyko skarżący nie chce lub nie może korzystać z ochrony kraju pochodzenia. W sposób oczywisty zagrożenia takie w odniesieniu do skarżącej nie wynikają z akt postępowania, jej oświadczeń i ustalonej przez organ sytuacji na terytorium [...] (poza [...] i obwodami dotkniętymi separatyzmem i walkami zbrojnymi).

Nie można podzielić zarzutu skarżącej, że ubiegała się ona bezskutecznie o pomoc w [...], albowiem pomoc ta dotyczyła przede wszystkim działań, których zaniechali funkcjonariusze milicji wobec zdarzeń, które zaistniały na [...]. Jak wskazano wyżej trudno – biorąc pod uwagę sytuację geopolityczną – takich działań oczekiwać. Jednocześnie skarżąca nie szukała skutecznej pomocy

w zakresie zamieszkania, pracy i opieki zdrowotnej w innych częściach [...] decydując się na wyjazd do Polski. Fakt, że pomoc, której mogą oczekiwać przesiedleńcy jest skromna nie oznacza, że nie może ona być skutecznie udzielona osobom, które o nią proszą i podejmują w tym zakresie odpowiednie starania. Organ właściwie ocenił, że wprawdzie pomoc dla przesiedleńców może nie być w pełni satysfakcjonująca, co w oczywisty sposób wynika chociażby z pogorszenia sytuacji osób zmuszonych do konieczności znalezienia nowego centrum spraw osobistych, życiowych, znalezienia pracy i mieszkania. Zgodzić się jednak należy z organem, że osobom, które takiej pomocy poszukiwały została ona udzielona i mogą one w sposób niezagrożony egzystować na innych terenach [...].

Nie można także podzielić zarzutu niedostatecznej opieki medycznej udzielonej małoletniemu synowi skarżącej. Przede wszystkim należy podkreślić, że opieka medyczna na obszarach Zachodniej [...] nie odbiega od istniejącej na terytorium [...], który dotychczas zamieszkiwała skarżąca. W konsekwencji nie można twierdzić, że sytuacja jej i jej małoletniego syna uległa w jakikolwiek sposób pogorszeniu w związku z koniecznością dokonania relokacji wewnętrznej, tym bardziej, że skarżąca nie podjęła wysiłku w celu zapewnienia synowi pomocy medycznej w innych częściach kraju. Na terenie [...] funkcjonuje system opieki zdrowotnej, którego ewentualna niska efektywność może wynikać ze stosunkowo niskiego poziomu finansowania przez państwo, jednakże stan taki dotyczył całego dotychczasowego terytorium państwa. Sprawa, na którą powołała się skarżąca, a w której wydano orzeczenie Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia

2015 r., nr sprawy: [...] opierała się na odmiennych okolicznościach faktycznych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 pkt 2 i 3 ustawy należy powtórzyć, że organ nie podważył w żadnej mierze wiarygodności i zasadności argumentów skarżącej wskazujących na trudne położenie skarżącej i jej rodziny na [...], co zmusiło ich do opuszczenia półwyspu. Wręcz przeciwnie organ podkreślił, że do takiej sytuacji doszło. Kluczowe znaczenie ma jednak możliwość skorzystania przez skarżącą z relokacji wewnętrznej i uzyskania pomocy w innych częściach [...]. Nawet przyjęcie, że nie uzyskała ona właściwej pomocy w [...] nie oznacza braku możliwości uzyskania takiego wsparcia na pozostałym terytorium [...]. Należy w tym miejscu podkreślić, że skarżąca nie podjęła wystarczających prób w tym zakresie wyjeżdżając do Polski. Nie można także zgodzić się z argumentacją dotyczącą dyskryminacyjnego traktowania przesiedleńców w innych częściach [...]. Abstrahując od zwykłych niedogodności związanych z samym faktem konieczności przemieszczenia, zmiany warunków życiowych oraz odnalezienia się w nowym środowisku, brak jest podstaw do twierdzenia, że osoby te są prześladowane i poddawane nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu. Jak już wskazano wyżej brak jest także podstaw do twierdzenia, że przesiedleńcy pozbawieni są możliwości uzyskania opieki medycznej. Należy w tym miejscu podkreślić, że małoletni syn skarżącej może w przyszłości uzyskać wysoko wyspecjalizowaną pomoc medyczną także poza granicami [...] (również na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), o ile będzie tego wymagała ochrona jego zdrowia, jednakże nie wiąże się to z uzyskaniem statusu uchodźcy lub koniecznością uzyskania ochrony uzupełniającej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. należy podnieść, że okoliczności te mogłyby być brane pod uwagę przy ewentualnym ustalaniu spełnienia przesłanek do wyrażenia zgody na pobyt tolerowany. Tymczasem po dniu 1 maja 2014 r. organy nie rozstrzygają w tym przedmiocie.

Pamiętać także należy, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, na składającym wniosek o nadanie statusu uchodźcy spoczywa obowiązek przedstawienia informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz udostępnienia posiadanych dowodów potwierdzających okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie miał podstaw do przyjęcia, że organ w sposób niewłaściwy wywiązał się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy przy zastosowaniu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w szczególności ustalenia tych faktów, z którymi wiąże się obowiązek udzielenia cudzoziemcowi składającemu wniosek o status uchodźcy ochrony. Organ przeprowadził przesłuchanie statusowe w zrozumiałym dla cudzoziemca języku, dokładając starań aby cudzoziemiec miał zapewniony czynny udział w tym postępowaniu stosownie do treści art. 10 § 1 kpa.

W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty, zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, w istocie sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy ustaleń faktycznych oraz podważenia wniosków i ocen, jakie wyprowadziły organy z zebranego materiału dowodowego. Sąd nie dostrzegł także w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia prawa, które wymagałoby uchylenia zaskarżonej decyzji z urzędu.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności wydanej w sprawie decyzji i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.