Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2207/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 28 kwietnia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Zgromadzenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 191/15 w sprawie ze skargi Zgromadzenia [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia nabycia nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 191/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Zgromadzenia [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia nabycia nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy, Urząd Miasta Wrocławia – Wydział do Spraw Wyznań dla Miasta Wrocławia i województwa wrocławskiego decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1974 r. stwierdził, iż działki nr [...] i [...] (obecnie działki nr [...] i nr [...],[...] z obrębu [...]) położone w S. przy ul. [...]przekazuje się nieodpłatnie na własność Kongregacji [...] we W. Podstawę prawną ww. decyzji stanowił art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (Dz.U. Nr 16, poz. 156) oraz § 2 uchwały nr 303 Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1973 r. w sprawie przekazania osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (M.P. Nr 57, poz. 325 – dalej "uchwała").

Następnie w dniu 26 listopada 2009 r. do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął wniosek Zgromadzenia [...] (dalej "Zgromadzenie"), precyzujący żądanie zawarte w piśmie strony z dnia 15 kwietnia 2004 r. w celu stwierdzenia przejścia własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Zgromadzenia na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1973 r. nr 303 o stwierdzenie nabycia przez ww. Zgromadzenie prawa własności opisanej nieruchomości położonej w S. przy Alei [...], na której posadowiony jest budynek szpitala powiatowego.

Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Zgromadzenia własności nieruchomości położonych w S. przy Al. [...], oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] z obrębu [...].

Następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Zgromadzenia utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2010 r.

Zgromadzenie zaskarżyło decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r. do WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2088/10, oddalił skargę Zgromadzenia. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013 r. uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Po ponownym rozpoznaniu skargi WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 377/13, uchyliło decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2010 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] na podstawie art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych oraz § 1 i 2 uchwały odmówił stwierdzenia przejścia na rzecz Zgromadzenia własności przedmiotowej nieruchomości.

Odwołanie od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. do Ministra Administracji i Cyfryzacji wniosło Zgromadzenie.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją [...] z dnia [...] listopada 2014 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że uchwałą nr 303 z dnia 31 grudnia 1973 r. Rada Ministrów przekazała nieodpłatnie na własność Kościoła i innych związków wyznaniowych nieruchomości państwowe lub ich części wymienione w drugim wykazie stanowiącym załącznik do uchwały. Pod poz. [...] wykazu wpisana została nieruchomość określona jako Klasztor, S, ul. [...], pow. S. Wykazanie w poz. [...] uchwały Klasztoru było konsekwencją oświadczenia złożonego w dniu 30 października 1971 r. przez A. K. – Wizytatorkę Generalną będącą przedstawicielem Zgromadzenia [...] z siedzibą we W. przy ul. [...]. W dniu 1 stycznia 1971 r. Zgromadzenie nie władało wyłącznie żadną nieruchomością, korzystało natomiast wraz z innymi instytucjami lub osobami fizycznymi z domu zakonnego znajdującego się na nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Ogólna powierzchnia całej ww. nieruchomości wynosiła 42,62 a; znajdowały się tam 2 budynki przyległe do siebie w pozycji poprzecznej połączone korytarzem, zabudowanie gospodarcze, ogród i podwórze. Wg przedstawiciela Zgromadzenia nieruchomość ta w dacie złożenia oświadczenia, tj. 30 października 1971 r. była użytkowana przez: 1) Siostry [...], które w domu zakonnym mieszkalnym zajmowały parter i II piętro, ogród o powierzchni 80 m2 i współużytkowały pralnię; 2) Szpital Rejonowy zajmujący cały budynek szpitalny, zabudowania gospodarcze, a w domu zakonnym: I piętro zajmowane na pokoje służbowe dla personelu, poddasze – zajmowane na pokoje służbowe i magazyn; szpital zajmował też część ogrodu i podwórze. W ww. oświadczeniu z dnia 30 października 1971 r. przedstawiciel domu zakonnego wskazał, że Zgromadzenie prosi o uznanie prawa własności na całą nieruchomość będącą w jego posiadaniu już od 1879 r., wyjaśniając przy tym, że ta część jest konstrukcyjnie wyodrębniona od budynku szpitala i wobec tego istnieje możliwość fizycznego przedzielenia budynków oraz utworzenia oddzielnego wejścia dla Sióstr [...] od strony ulicy. Z treści Protokołu nr 1 sporządzonego ze spotkania, które odbyło się w dniu 5 listopada 1971 r. w Powiatowym Biurze Geodezji i Urządzeń Rolnych w Środzie Śląskiej przy udziale przedstawiciela Wydziału do Spraw Wyznań PWRN we Wrocławiu oraz przedstawiciela Zgromadzenia wynika, że sprawę zakwalifikowano do rozpatrzenia w trybie art. 2 ustawy. Dotyczyła ona wydzielenia z kompleksu szpitalnego znajdującego się na działkach [...] i [...] w S. przy ul. [...] – bocznego skrzydła budynku dwupiętrowego z poddaszem posiadającego wejście oddzielne od ul. [...] i od ul. [...] a współużytkowanego wspólnie przez Szpital i zakonnice. W protokole wskazano, iż w ww. budynku szpital zajmuje na parterze 3 izby, całe I piętro i całe poddasze, zaś zakonnice użytkują na parterze kaplicę i 4 izby oraz II piętro w całości. Ustalono ponadto, że zajmowane częściowo przez zakonnice skrzydło połączone jest wewnętrznym wejściem ze szpitalem, który posiada także dwa oddzielne wejścia od ul. [...] i [...]. Zakonnice wniosły o przekazanie im tegoż skrzydła budynku w całości na własność z zachowaniem dotychczasowych praw szpitala jako współużytkownika a ponadto znajdującego się tuż przed budynkiem ogrodu. W oparciu o wyżej opisane dokumenty Kierownik Wydziału do Spraw Wyznań sformułował wniosek z dnia 30 listopada 1973 r. o przekazanie na podstawie art. 2 ustawy nieruchomości na własność Kongregacji [...] we W., ul. [...] – części budynku mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...]. Z uzasadnienia tego wniosku wynika, że ww. budynek mieszkalny stanowi część kompleksu budynków konstrukcyjnie ze sobą związanych, współużytkowanych przez Szpital Powiatowy i Siostry Zgromadzenia [...], przy proporcji użytkowania powierzchni mieszkalnej – Szpital – 320 m2, Zgromadzenie – 270 m2, z tym że piwnice i poddasze (346 m2) również były użytkowane przez Szpital. Wnioskujący wskazał przy tym, że istnieje możliwość podziału budynku w pionie oraz że jego wniosek został uzgodniony z Zespołem Powiatowym, Wojewódzkim, a także z Przełożoną Zgromadzenia [...] we W.

Opisując stan faktyczny sprawy organ wyjaśnił, że ww. wniosek z dnia 30 listopada 1973 r. trafił do adresata na kilkanaście dni przed upływem materialnoprawnego terminu do przekazania w tym trybie nieruchomości przez Radę Ministrów (tj. 31 grudnia 1973 r.). Okoliczność ta oraz ilość (517 pozycji) nieruchomości przekazanych przez Radę Ministrów ostatniego dnia ustawowego terminu uchwałą nr 303 oraz uchwałą nr 302, zdaniem organu obrazuje powody ograniczenia przy opisywaniu przekazywanych nieruchomości wyłącznie do ich adresu administracyjnego oraz rodzaju znajdujących się na nich zabudowań lub sposobu ich użytkowania w dniu przekazania. Powyższe w ocenie organu skutkowało też umocowaniem przez Radę Ministrów wojewody do deklaratoryjnego stwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej przejścia własności nieruchomości wymienionych w ww. załączniku (lub części tych nieruchomości), i określeniu przy tym tak istotnych kwestii jak powierzchnia przekazywanej nieruchomości, jej oznaczenie w ewidencji gruntów, a nawet podmiot, na rzecz którego przeniesienie własności nastąpiło.

Minister podkreślił, że decyzją nr [...] z dnia 30 maja 1974 r. wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych oraz § 2 uchwały nr 303 Rady Ministrów, stwierdzono, że figurująca pod poz. 398 nieruchomość położona w miejscowości S. przy ul. [...] obejmująca: 1) działkę nr [...], z karty mapy 1, o powierzchni 594 m2, 2) działkę nr [...] z karty mapy 1, o powierzchni 831 m2 – wraz ze znajdującymi się na nich budynkami, urządzeniami trwale z gruntem związanymi z prawem korzystania z dojścia i dojazdu została przekazana nieodpłatnie na własność Kongregacji Sióstr [...] we W.

Dodatkowo w toku postępowania ustalono także, że właścicielem nieruchomości aktualnie oznaczonej jako działka nr [...] (tj. nieruchomości pod budynkiem szpitala usytuowanego prostopadle do domu zakonnego przy ul. [...]) jest [...] Spółka Akcyjna z siedzibą we W., która nabyła tę nieruchomość na podstawie umowy sprzedaży z dnia 21 grudnia 2012 r. zawartej pomiędzy tym podmiotem a Powiatem Średzkim. Z treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości aktualnie oznaczonej jako działka nr [...] wynika natomiast, że właścicielem tej nieruchomości jest Zgromadzenie Sióstr [...]. Nabycie własności tej nieruchomości nastąpiło w oparciu o umowę zamiany z dnia 3 października 2013 r. (...) zawartą pomiędzy [...] S.A. we W. a Zgromadzeniem, które jest również właścicielem nieruchomości aktualnie oznaczonej jako działka nr [...]. Nabycie własności tej nieruchomości nastąpiło również w oparciu o umowę zamiany z dnia 3 października 2013 r. W dacie orzekania przez organ objęte wnioskiem działki [...] i [...] stanowiły własność Zgromadzenia. Organ ustalił także, że w 1961 r. Szpital powiatowy nr 1 położony na nieruchomości w S. przy ul. [...]/róg/ – nr [...], oznaczonej numerami parcel – [...],[...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni 4510 m2 wraz ze znajdującymi się na tej nieruchomości budynkami stanowiącymi budynek główny szpitala z 2 przybudówkami o 3-kondygnacjach, magazyn i drewutnię został przekazany w trwały zarząd i użytkowanie nieodpłatnie Wydziałowi Zdrowia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Środzie Śląskiej. Przekazanie nastąpiło uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 1961 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Środzie Śląskiej w sprawie przekazania nieruchomości użytkowanych przez Wydział Zdrowia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Opisana w powyższym dokumencie nieruchomość w całości zawiera w sobie nieruchomość, która stanowi przedmiot niniejszego postępowania a różnica w powierzchni wynika stąd, iż część opisanej w uchwale nieruchomości czyli dom zakonny decyzją z 1974 r. w trybie art. 2 ustawy została przekazana na rzecz Zgromadzenia.

Rozpoznając wniosek Zgromadzenia z 2009 r. Minister uznał, że w sprawie zachodzi konieczność ustalenia jaka faktycznie nieruchomość (lub jej część) została przekazana Zgromadzeniu uchwałą z 1973 r. W tym zakresie organ przeanalizował dokumenty wytworzone w ramach czynności podejmowanych w celu sporządzenia ogólnego wykazu nieruchomości, które do dnia 31 grudnia 1973 r. Rada Ministrów mogła przekazać w trybie art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. W tym zakresie Minister wskazał na opisane wyżej oświadczenie z dnia 30 października 1971 r. Wizytatorki Generalnej Zgromadzenia wskazujące na to, że przedmiotem wniosku jest cała nieruchomość będąca w posiadaniu Zgromadzenia od 1879 r. oraz że część ta jest konstrukcyjnie wyodrębniona od budynku szpitala i wobec tego istnieje możliwość fizycznego przedzielenia budynków oraz utworzenia oddzielnego wejścia dla Sióstr [...] od strony ulicy. Dalej organ podał, że wg Protokołu nr 1 z dnia 5 listopada 1971 r. sprawę wydzielenia z kompleksu szpitalnego znajdującego się na działkach [...] i [...] w S. ul. [...] – bocznego skrzydła budynku – zakwalifikowano do rozpatrzenia w trybie art. 2 ustawy. Z kolei wniosek z dnia 30 listopada 1973 r. o przekazanie nieruchomości na własność kościelnej osoby prawnej dotyczył przekazania nieruchomości na rzecz Kongregacji [...] we W. w postaci części budynku mieszkalnego położonego w Ś. przy ul. [...].

Uwzględniając powyższe Minister uznał, że działki, które w dniu podjęcia uchwały przez Radę Ministrów (co najmniej od 1961 r.) stanowiły Szpital Powiatowy w S. (tj. działki stanowiące przedmiot niniejszego postępowania) nie zostały objęte uchwałą nr 303 gdyż Rada Ministrów opisując przekazywaną nieruchomość wskazała, że znajduje się na niej Klasztor. Organ wyjaśnił, że uchwała, jak i ustawa z dnia 23 czerwca 1971 r. nie definiuje pojęcia "klasztor" i podał, że wg terminologii słownikowej klasztor oznacza: "1. budynek lub kompleks budynków stanowiących wspólne miejsce zamieszkania zakonnic lub zakonników; 2. wspólnotę zakonną o określonej regule". Organ uznał w konsekwencji, że użyty w uchwale termin "klasztor" z całą pewnością określa miejsce zamieszkania zakonnic, co skutkowało przyjęciem, że uchwała nr 303 nie obejmowała nieruchomości, na której znajdowały się zabudowania Szpitala Powiatowego w S., lecz wyłącznie budynki zamieszkiwane przez zakonnice. Organ wyjaśnił przy tym, że w sensie historycznym ukształtowanie całości tych zabudowań, tj. części zamieszkiwanej przez siostry zakonne oraz części wykorzystywanych przez szpital może wskazywać, że zabudowania te niegdyś być może stanowiły jeden kompleks klasztorny ale nie stanowiły one jednej całości jako klasztoru ani w 1971 r., ani w 1973 r. gdyż w tych datach na przedmiotowej nieruchomości znajdował się budynek szpitala w trwałym zarządzie Wydziału Zdrowia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Środzie Śląskiej. Organ wskazał przy tym, że wojewoda wydający decyzję, o której mowa w § 2 uchwały nr 303 miał możliwość orzeczenia co do tego czy nieruchomość wymieniona w załączniku została przekazana w całości czy też w części (§ 1 uchwały) oraz jaka była jej powierzchnia i geodezyjne oznaczenie. Organ przyjął ponadto, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem, na której w dniu podjęcia uchwały nr 303 znajdował się Szpital Powiatowy w S., nie spełniała kryterium niezbędności na cele religijne. Co do tego organ zaznaczył, że jakkolwiek kościelne osoby prawne mogą prowadzić i często prowadzą różnego rodzaju działalność, np. działalność charytatywno-opiekuńczą lub opiekuńczo-wychowawczą, to jednak cel religijny, o którym mowa w art. 2 ustawy należy wiązać ściśle z podstawową działalnością kościołów i związków wyznaniowych, a za taką uznał sprawowanie kultu religijnego. Minister zaprzeczył aby zamiarem Rady Ministrów było przekazanie zabudowań zajmowanych przez jedyny szpital w powiecie średzkim na rzecz kościelnej osoby prawnej w celu realizacji celów religijnych. Organ wyjaśnił także, że pomimo braku legalnej definicji "celów religijnych", za wspomniane cele należy uznać racje istnienia wspólnot religijnych, które, jak stanowi art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 2005 r. Nr 235, poz. 1965 ze zm.) zakładane są w celu wyznawania i szerzenia wiary religijnej i które posiadają własny ustrój, doktrynę i obrzędy kultowe. Omawiane cele religijne zatem winny odnosić się wyłącznie do działań związanych bezpośrednio i ściśle ze sprawami natury religijnej, do których należy: ustalanie dogmatów wiary i doktryny religijnej, wykładnia norm religijnych, określenie przepisów religijnych, treści i form obrzędów religijnych, posług religijnych, modlitw, urządzanie zbiorowych i publicznych nabożeństw oraz innych uroczystości kultowych, czuwanie nad moralnością duchowieństwa i wiernych, krzewienie zasad wiary przez nauczanie religii i propagandę religijną, kształcenie duchownych. Wskazał, że rozróżnienie celów religijnych od kościelnej działalności charytatywno-opiekuńczej zostało dokonane także w innych ustawach.

Ostatecznie Minister uznał, że nieruchomość z budynkiem szpitala nie została przekazana na rzecz kościelnej osoby prawnej, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. oraz uchwały nr 303 Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1973 r. Przyjęcie odwrotnej konkluzji prowadziłoby do wniosku, że Rada Ministrów przekroczyła upoważnienie ustawowe przekazując Zgromadzeniu nieruchomość, która nie spełnia przesłanki wykonywania celu religijnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2014 r. wniosło Zgromadzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 191/15, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozpoznawany w kontrolowanej sprawie wniosek dotyczy nie Klasztoru położonego przy ul. [...] w S. lecz położonego w S. przy ul. [...] – szpitala (istniejącego zarówno w 1971 r., tak i w 1973 r., w 1974 r. jak i obecnie). Stąd też Sąd w sprawie sygn. akt I SA/Wa 377/13 przyjął, że odnośnie do nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego postępowania z wniosku z 2009 r. nie zachodzi res iudicata.

W ocenie Sądu uchwała oraz będący załącznikiem do niej wykaz nieruchomości nie zawiera w swoim zestawieniu ww. szpitala położonego przy ul. [...], a obecnie Aleja [...], stąd też skarga na zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszej instancji podlegała oddaleniu a decyzje te Sąd uznał za prawidłowe i nie naruszające przepisów prawa. Bezprzedmiotowe w ocenie Sądu są zatem podjęte w skardze rozważania na okoliczność niezbędności ww. nieruchomości w postaci Szpitala (tj. nieruchomości zabudowanej budynkiem szpitalnym) dla realizacji celów religijnych. Jakkolwiek słusznie zarzucono w skardze, iż odnosząc się do tego terminu organ niezasadnie powołał się na współcześnie obowiązujące ustawy, które nie istniały w 1971 r. to strona skarżąca również (niekonsekwentnie) przedstawiając swoje stanowisko i negując uzasadnienie organu powoływała się w skardze na przepisy ustaw z 1989 r. czy z 1992 r. Tym niemniej, odnośnie do kwestii niezbędności dla celów religijnych nieruchomości zabudowanej budynkiem zajmowanym co najmniej od 1961 r. na Szpital powiatowy – Sąd podzielił w całości rozważania poczynione w tym zakresie przez organ.

Zdaniem Sądu niezasadne w szczególności są twierdzenia skargi, że wydana dnia [...] maja 1974 r., decyzja [...], stwierdzała przeniesienie na rzecz Zgromadzenie jedynie części nieruchomości opisanej w Uchwale Rady Ministrów. Skoro strona skarżąca twierdzi, że decyzja z 1974 r. nie byłą dla niej satysfakcjonująca gdyż nie obejmowała całej objętej wykazem pod poz. 398 nieruchomości, winna była we właściwym do tego trybie kwestionować ww. decyzję. Twierdzenie zaś po ponad 40-tu latach od daty podjętej przez Radę Ministrów uchwały oraz zapadłej w 1974 r. decyzji, że umieszczony pod pozycją [...] wykazu "Klasztor" obejmuje zarówno Dom Zakonny położony przy ul. [...] i Szpital położony przy ówczesnej ul. [...] obecnie Al. [...] – to jedna i ta sama nieruchomość – nie znajduje uzasadnienia zarówno w stanie faktycznym jak i prawnym sprawy. Rację ma przy tym organ wskazując na granice delegacji ustawowej dla Rady Ministrów. Istotną kwestią pozostaje także kwestia zaistnienia przesłanek z art. 2 ustawy. Wg jej art. 1 na własność Kościoła i innych związków wyznaniowych przechodziły nieruchomości będące w ich wyłącznym posiadaniu, w oparciu zaś o art. 2 Rada Ministrów mogła przekazać kościelnym osobom prawnym nieruchomości nie będące w ich wyłącznym posiadaniu, co miało miejsce w przypadku Domu Zakonnego przy ul. [...] (gdyż siostry zakonne zajmowały tam mniej niż ½ pomieszczeń użytkowych). Ani w 1971 r., ani w dniu 31 grudnia 1973 r. Zgromadzenie nie władało natomiast budynkiem szpitalnym usytuowanym prostopadle do Domu Zakonnego a połączonym z nim jedną klatką schodową przy zachowaniu osobnych wejść dla każdego z tych budynków z innej strony.

Sąd podkreślił, że Zgromadzenie z jednej strony popiera skargę i kwestionuje zasadność odmowy jej uwłaszczenia w trybie art. 2 ustawy na ww. nieruchomości a z drugiej strony twierdzi, że jest właścicielem tejże nieruchomości. Zarzuca przy tym organowi, że nie ustalił on z urzędu, że Zgromadzenie nigdy nie utraciło prawa własności spornego gruntu gdyż przepisy dekretu z 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich pozostawiały tego typu nieruchomości w rękach dotychczasowych właścicieli. Skarga nie wskazuje jednak w jakim trybie a zwłaszcza na podstawie jakich przepisów organ administracji w procesie administracyjnym dotyczącym uwłaszczenia nieruchomości państwowych w oparciu o przepisy ustawy miałby kwestionować domniemanie wynikające z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 707, dalej "u.k.w.h."), tj. wynikającą z przepisów tej ustawy rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych czy późniejsze decyzje wydawane w oparciu o przepisy ww. dekretu.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2015 r. wniosło Zgromadzenie zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie nieadekwatnych w okolicznościach faktycznych tej sprawy przepisów art. 3 u.k.w.h. skutkujące błędnym przyjęciem, że "skarga nie wskazuje jednak w jakim trybie a zwłaszcza na podstawie jakich przepisów organ administracji w procesie administracyjnym dotyczącym uwłaszczenia nieruchomości państwowych w oparciu o przepisy ustawy miałby kwestionować domniemanie wynikające z art. 3 u.k.w.h., tj. wynikającą z przepisów tej ustawy rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych czy późniejsze decyzje wydawane w oparciu o przepisy ww. dekretu" podczas gdy uzasadnionym byłoby dokonanie stosownej analizy okoliczności faktycznych sprawy przez Sąd pierwszej instancji przez pryzmat odpowiednich przepisów dekretu Rady Ministrów zatwierdzonego przez Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia 11 października 1946 r. – Prawo o księgach wieczystych (Dz.U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320).

Skarżące kasacyjnie Zgromadzenie wniosło o "zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez stwierdzenie przejścia na rzecz Zgromadzenia nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 0.0113 ha, nr [...] o powierzchni 0,0028 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,2738 ha" oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, bowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Skarga kasacyjna zawiera jeden zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Zarzut ten jest nieadekwatny do przedmiotu postępowania i wydanego wyroku Sądu pierwszej instancji. Faktem jest, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w jednym z końcowych zdań Sąd odwołał się do art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, nie miało to jednak żadnego znaczenia w podjętym rozstrzygnięciu. Powyższy przepis oraz wynikająca z niego rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, dotyczy niewątpliwie aktów mających miejsce po wejściu tej ustawy w życie. Natomiast w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych oraz w okresie do dnia 31 grudnia 1973 r. kiedy to Rada Ministrów mogła przekazać nieodpłatnie osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego na własność nieruchomości państwowe, obowiązywały w zakresie ksiąg wieczystych inne przepisy, niż ustawa z dnia 6 lipca 1982 r., co jest oczywiste.

Wydane w tej sprawie decyzje administracyjne oraz wyroki sądów administracyjnych, nie odnosiły się do tematyki ksiąg wieczystych, ani ta sprawa nie była problematyczna przy podejmowaniu rozstrzygnięć. Trudno więc w tych okolicznościach uwzględnić zarzut skargi kasacyjnej, naruszenia art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.