Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2301/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Maria Jagielska (spr.), Sędzia WSA - Grażyna Śliwińska, Asesor WSA - Piotr Borowiecki, , Protokolant - Łukasz Poprawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r. sprawy ze skargi K. Spółka Jawna na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Spółka jawna K. z siedzibą w W., reprezentowana przez rzecznika patentowego J.K. wystąpiła do Urzędu Patentowego RP z wnioskiem z dnia [...] czerwca 2002 roku o wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego [...] R-88737 udzielonego na rzecz I. S.A. z siedzibą w W.

W uzasadnieniu wnioskodawca wyjaśnił, że właściciel znaku towarowego [...] nr R-88737 nie używa go na terenie Polski dla towarów z klasy 3, tj. środki do prania, mycia i czyszczenia. Znak ten stanowi przeszkodę w udzieleniu praw ochronnych na zgłoszony przez K. Sp.j. znak towarowy [...] nr Z-251150, co zdaniem wnioskodawcy oznacza, że ma on charakter blokujący.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, uprawniony z rejestracji wniósł o oddalenie przedmiotowego wniosku z uwagi m.in. na brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, który będąc rzecznikiem patentowym nie występuje w imieniu klienta, tylko własnym – kancelarii patentowej, która z kolei nie prowadzi działalności gospodarczej w branży chemii gospodarczej.

Po przeprowadzeniu rozprawy w dniu [...] grudnia 2003 roku, na której strony poparły swoje stanowisko w całości, Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego, wydał decyzję z [...] grudnia 2003 roku nr [...], na podstawie której, w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117), postępowanie w sprawie umorzył, albowiem uznał, że wniosek pochodził od osoby nie będącej stroną, a co za tym idzie nie mającej interesu prawnego w jego wszczęciu.

Urząd Patentowy RP swoje stanowisko uzasadnił tym, że z art. 4 i 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 roku o rzecznikach patentowych (Dz.U. Nr 49, poz. 509 z późn. zm.) wynika, że podmiot gospodarczy, jakim jest kancelaria patentowa, powołany jest wyłącznie do świadczenia usług w zakresie szeroko pojętej działalności usługowej zakresie własności przemysłowej, która to działalność prowadzona jest w imieniu i na rachunek reprezentowanego podmiotu gospodarczego lub osoby fizycznej. Również w świetle znowelizowanego art. 87 ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 oraz z 2000r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193) świadczący pomoc w zakresie własności przemysłowej nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów niniejszej ustawy. Działalność polegającą na świadczeniu pomocy w zakresie własności przemysłowej określają przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 roku o rzecznikach patentowych (Dz.U. nr 49, poz. 509). Fakt ten, zdaniem Urzędu Patentowego RP, jednoznacznie pozwala stwierdzić, iż wnioskodawca nie miał, nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania w sprawie, o którym jest mowa z art. 169 ust. 2 cyt. ustawy Prawo własności przemysłowej, który jest tożsamy z pojęciem interesu prawnego z art. 28 k.p.a.

Z uwagi na treść art. 153 ust. 1, art. 154 ut. 1 cyt. ustawy Prawo własności przemysłowej udzielenie prawa z rejestracji znaku towarowego Spółce jawnej K. byłoby udzieleniem prawa fikcyjnego, dotkniętego wadą nieważności, poza tym mogłoby podważać wiarygodność kancelarii rzecznikowskiej.

Z uwagi na to, że wniosek pochodził od osoby nie będącej stroną w sprawie, zaś postępowanie administracyjne zostało wszczęte, należało je umorzyć jako bezprzedmiotowe na mocy art. 105 § 1 k.p.a.

Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2003 roku K. Spółka jawna z siedzibą w W. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 28 k.p.a. i art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), a także art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2005r. uchylił decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] umarzającą, wszczęte na wniosek K. Spółki jawnej, zwanej dalej Spółką, postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego [...] R-88737 udzielonego na rzecz I. S.A. w W. W uzasadnieniu wyroku WSA przypomniał, że Urząd Patentowy umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej dalej p.w.p., ponieważ ta Spółka nie mogła być stroną postępowania dotyczącego wygaśnięcia prawa z rejestracji wymienionego znaku z braku istnienia jej interesu prawnego. Stosownie bowiem do art. 4 i 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz.U. Nr 49, poz. 509 ze zm.) kancelaria patentowa może świadczyć usługi w sprawach własności przemysłowej wyłącznie na rzecz reprezentowanego podmiotu, bo sama nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 87 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Biorąc dodatkowo pod uwagę art. 153 ust. 1 i art. 154 ust. 1 p.w.p. w razie uzyskania przez tę Spółkę prawa ochronnego na znak towarowy miałoby ono charakter fikcyjny, dotknięty wadą nieważności i podważałoby jej wiarygodność przy świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej.

Nie odnosząc się do argumentacji nawiązującej w motywach decyzji do tych unormowań, WSA podzielił pogląd Spółki, że wywodzi ona swój interes prawny z faktu zgłoszenia dnia [...] czerwca 2002 r. do rejestracji na jej rzecz znaku towarowego [...] Z-251150 dla towaru w klasie trzeciej (m.in. środków myjących, czyszczących i piorących), w sytuacji gdy znak [...] zarejestrowany na rzecz I. S.A. stanowi przeszkodę do uzyskania przez Spółkę ochrony na zgłoszony znak ze względu na podobieństwo oznaczeń i towarów, dla których jest on przeznaczony (art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.). W świetle art. 133 p.w.p. Spółka ma interes prawny w żądaniu wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego R-88737 ze względu na jego nieużywanie, gdyż uzyskanie takiego rozstrzygnięcia w obecnym stanie faktycznym warunkuje zarejestrowanie na jej rzecz znaku towarowego [...] Z-251150.

W skardze kasacyjnej I. S.A. zaskarżyła w całości ten wyrok, zarzucając m.in.:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. przez to, że Sąd nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy i uwzględnił skargę na decyzję Urzędu Patentowego, dostrzegając interes prawny Spółki,

- art. 141 § 4 p.s.a. przez to, że Sąd bezzasadnie zarzucił Urzędowi Patentowemu naruszenie art. 169 ust. 2 p.w.p. i nie wyjaśnił w uzasadnieniu podniesionych zarzutów oraz istotnych okoliczności;

- prawa procesowego poprzez stwierdzenie, że ta Spółka jest stroną postępowania i ma interes prawny w żądaniu wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy [...] R-88737;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.s.a.) przez:

- błędne zastosowanie art. 133 w związku z art. 169 ust. 2 p.w.p. oraz wskazanie art. 133 jako podstawy prawnej istnienia interesu prawnego wnioskodawcy,

- niezastosowanie art. 4, art. 5, art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia

2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz.U. Nr 49, poz. 509 z późn. zm.),

- błędną wykładnię art. 87 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wskutek przyjęcia, że przedmiotem działalności gospodarczej kancelarii patentowej może być prowadzenie działalności w zakresie innym niż świadczenie pomocy w sprawach własności przemysłowej.

Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi, Administracyjnemu w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie, bo sformułowane w niej zarzuty są wadliwe ze względów formalnych i merytorycznych. Nie wiadomo, na czym polegało zarzucane Sądowi naruszenie przepisów postępowania i czy miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, jak tego wymaga art. 145 § 1 lit. c) p.s.a. Podobnie oceniła zarzuty naruszenia prawa materialnego wskutek niewłaściwego zastosowania przez Sąd art. 133 w związku z art. 169 ust. 2 oraz błędną wykładnię art. 133 p.w.p., w dodatku bez dostrzegania różnic pomiędzy błędną wykładnią prawa a jego niewłaściwym zastosowaniem. Spółka podkreśliła, że jej interes prawny w żądaniu wygaszenia prawa z rejestracji znaku towarowego [...] R-88737 wynika z tego, że jest ona stroną toczącego się w trybie rejestrowym postępowania przed Urzędem Patentowym, dotyczącego zarejestrowania na jej rzecz znaku [...] Z-251150, a nie z faktu prowadzenia kancelarii o statusie spółki jawnej. W świetle art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. (w brzmieniu z dnia wydania decyzji) przeszkodą w uzyskaniu prawa do jej znaku jest figurujący w rejestrze znaków towarowych, nieużywany przez I. S.A. znak [...] R-88737. Nie jest merytorycznie uzasadnione twierdzenie I. SA, jakoby art. 133 p.w.p. nie stanowił źródła interesu prawnego Spółki.

Brak jest też w skardze kasacyjnej merytorycznej argumentacji dotyczącej zarzutu niezastosowania przez Sąd przepisów art. 4, 5 i 9 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych. Z art. 4 wynika wyraźnie, że zawód rzecznika patentowego polega na świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej, a formy świadczenia pomocy mogą być różne i zależą od bezpośrednich ustaleń dokonywanych między rzecznikiem patentowym a osobami, dla których ta pomoc jest świadczona. Przepisy ustawy nie przewidują jakichkolwiek ograniczeń w tym zakresie. Ograniczeń takich nie zawiera także art. 2 pkt 1 ustawy. Nie stanowi on, że uzyskiwanie praw może odbywać się tylko w imieniu i na rzecz osób trzecich. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena, czy zachodzą przesłanki wygaszenia prawa z rejestracji znaku

towarowego R-88737 z powodu jego nieużywania, a nie czy Spółka spełnia warunki, by uzyskać prawa z rejestracji znaku towarowego Z-251150. Te kwestie stanowić będą przedmiot rozważań i rozstrzygnięcia w toku postępowania administracyjnego, toczącego się w trybie rejestrowym. Obowiązujące przepisy nie dają organowi administracyjnemu podstaw do rozstrzygnięcia w toku postępowania spornego, czy wnioskodawca spełnia przesłanki zezwalające na przyznanie mu prawa wyłącznego do innego znaku towarowego. Zarówno p.s.a., jak i przepisy rozporządzenia wykonawczego czy ustawy o rzecznikach patentowych, nie zawierają regulacji, które ograniczałyby lub wykluczyły możliwość uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego. Zgłoszenia do rejestracji znaku towarowego może dokonać każdy podmiot. Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie zawierają także normy, która byłaby odpowiednikiem art. 6 uchylonej ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) - zwanej dalej u.z.t., dopuszczającej możliwość rejestracji znaków towarowych jedynie dla towarów objętych przedmiotem działalności gospodarczej.

W skardze kasacyjnej brak jest też argumentacji dotyczącej rzekomego naruszenia art. 87 ustawy Prawo działalności gospodarczej, którego Sąd nie stosował i nie dokonywał jego wykładni.

Wyrokiem z dnia 3 października 2005r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

NSA uznał, że na uwzględnienie zasługują przede wszystkim zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego.

Wywodził, iż w skardze kasacyjnej prawidłowo wskazano, że źródłem interesu prawnego strony postępowania jest norma prawa materialnego, na podstawie której może ona domagać się w sprawie konkretyzacji swoich uprawnień i obowiązków. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo, podkreślają zgodnie, że interes prawny jest kategorią normatywną kształtowaną przepisami prawa materialnego, a w konkretnych sprawach wątpliwości nie pojawiają się więc na tle teoretycznego pojęcia interesu prawnego, lecz składających się na niego uprawnień i obowiązków podmiotu dających mu w rezultacie status strony postępowania. W rozpoznawanej sprawie żądanie Spółki dotyczące stwierdzenia wygaśnięcia przez Urząd Patentowy prawa ochronnego I. na znak towarowy [...] R-88737 mogło być, w ocenie NSA, tylko wówczas powiązane z istnieniem jej interesu prawnego, jeżeli po uwzględnieniu tego żądania byłaby ona w stanie korzystać z prawa do znaku [...] Z-251150 w sposób określony przypomnianymi art. 153 ust. 1 i art. 154 p.w.p., który zgłosiła do zarejestrowania na swoją rzecz, a ściślej - prowadzić działalność gospodarczą w zakresie artykułów chemicznych objętych tym znakiem.

Zgodnie z unormowaniami ustawy z dnia 11 kwietnia 2001r. o rzecznikach patentowych zawód rzecznika patentowego polega na świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej osobom fizycznym, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej (art. 4 ust. 1). Wykonywanie tego zawodu dopuszczone jest: w kancelarii patentowej, na rzecz pracodawcy lub na podstawie umów cywilnoprawnych - ale w każdym wypadku na warunkach określonych w tej ustawie (art. 4 ust. 2 i 3), co oznacza, że od wprowadzonych nią rygorów nie ma wyjątków. Potwierdzeniem tego jest również zasada tworzenia i prowadzenia kancelarii patentowej wyłącznie w celu wykonywania zawodu rzecznika patentowego, będącego zawodem zaufania publicznego, także gdy jest ona prowadzona jako spółka cywilna lub jawna (art. 1 ust. 2 i art. 5). Przypomniane unormowania dotyczą wszystkich znanych tej ustawie przedmiotów własności przemysłowej, łącznie ze zwalczaniem nieuczciwej konkurencji (art. 2). Od dnia 22 sierpnia 2001 r. świadczący pomoc w zakresie własności przemysłowej nie mogli już być uznawani za przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), a całą ich działalność określały przepisy ustawy o rzecznikach patentowych. Dopełnieniem tych unormowań jest art. 9 ust. 1 ustawy stanowiący, że rzecznik patentowy występuje w charakterze pełnomocnika w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, sądami i organami orzekającymi w sprawach własności przemysłowej. Obejmuje on wszystkie formy wykonywania zawodu rzecznika (w kancelarii patentowej, na rzecz pracodawcy i na podstawie umów cywilnoprawnych) i wszystkie sprawy własności przemysłowej w rozumieniu art. 2, rozpoznawane w każdym z wymienionych postępowań.

Wskazane przez NSA względy skutkować musiały uznaniem, iż z braku istnienia własnego interesu prawnego kancelaria patentowa, prowadzona także w formie spółki jawnej, nie może być stroną postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia przez Urząd Patentowy prawa ochronnego na znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 2 p.w.p. W razie zawarcia umowy o świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej pomiędzy kancelarią patentową a podmiotem, na rzecz którego ma być ona świadczona, stroną postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy zawsze będzie ta osoba, w imieniu której kancelaria patentowa działa w charakterze jej pełnomocnika. W przeciwieństwie do każdego innego podmiotu (osoby fizycznej, osoby prawnej i jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej), nawet gdy nie prowadzi on aktualnie działalności gospodarczej, lecz może ją podjąć bez zmiany swojego statusu i być stroną postępowania legitymującą się własnym interesem prawnym w sprawach przewidzianych w art. 169 ust. 2 p.w.p., kancelaria patentowa takiej możliwości nie ma ze względu na zawężenie jej działalności wyłącznie do wykonywania zawodu rzecznika patentowego.

W takiej również sytuacji znajduje się Spółka będąca formą organizacyjną kancelarii patentowej. Przez cały okres swojego istnienia nie jest dopuszczalne zajęcie się przez nią działalnością gospodarczą w zakresie artykułów chemicznych objętych znakiem towarowym zarejestrowanym na rzecz I., co wyklucza istnienie jej interesu prawnego i legitymację strony w omawianym postępowaniu. Nie może też ona występować w imieniu podmiotu, jaki ewentualnie powstanie po jej likwidacji, ani działać formalnie w swoim imieniu jako kancelarii patentowej, ale faktycznie na rzecz nieujawnionego w tym postępowaniu swojego mocodawcy. Odmienne poglądy sformułowane przez pełnomocnika Spółki nie znajdują, w ocenie NSA, jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego i dodatkowo kolidują z istotą zawodu rzecznika patentowego jako zawodu zaufania publicznego, od którego wymaga się przejrzystości działań we wszystkich postępowaniach znanych omawianym aktom prawnym.

W ponownym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymała skargę i zawarte w niej twierdzenia, podnosząc że nie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, a zatem postanowienie organu o umorzeniu jest wadliwe. Ponieważ interes prawny , zgodnie z treścią art. 169 p.w.p. stanowił jedną z przesłanek warunkujących uwzględnienie żądania wnioskodawcy o wygaszenie, Urząd Patentowy winien był oddalić wniosek, nie zaś umorzyć postępowanie. Skarżący wskazał, że potwierdzeniem prawidłowości takiego rozumowania jest stanowisko NSA zaprezentowane w powołanym wyżej wyroku z dnia 3 października 2005r.

Skarżący złożył do akt sprawy dowody ( 6 dokumentów w języku angielskim z tłumaczeniem przysięgłym oraz opinię M. Kępińskiego w sprawie dopuszczalności dokonywania czynności powierniczych przez rzecznika patentowego ) na okoliczność iż jego działania zmierzające do zarejestrowania znaku towarowego [...] były podejmowane w ramach umowy powierniczej, w związku z obowiązkiem zachowania tajemnicy.

Nie zachodzą również przesłanki, które pozwalałyby stwierdzić, że po stronie skarżącego nie istnieje interes prawny w żądaniu wygaszenia prawa z rejestracji znaku towarowego [...] R-88737. Skarżący wskazał, że w świetle wyroku NSA i stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu do tego orzeczenia, Sąd ten nie wykluczył możliwości wywiedzenia interesu prawnego z będącego w toku innego postępowania administracyjnego czy sądowego. Skarżący, w postępowaniu przez UP, uzasadnił swój interes prawny toczącym się z jego wniosku postępowaniem przez tym organem o zarejestrowanie na jego rzecz znaku towarowego [...] Z-251150. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego [...] R-88737 jako mające wpływ na sferę praw podmiotu wnioskującego, uzasadniało jego interes prawny, nie zaś interes faktyczny, jak to wywodził uczestnik postępowania.

Skarżący podniósł, że poprzez zharmonizowanie przepisów p.w.p. z prawem unijnym, zarówno w dacie wszczęcia postępowania o zarejestrowanie znaku [...] Z-151150, jak postępowania o wygaszenie znaku [...] R- 88737 nie istniały i nie istnieją ograniczenia podmiotowe dotyczące osób, które mogą uzyskać prawo ochronne na znak towarowy.. Brak ograniczeń, zdaniem skarżącego, wskazuje wyraźnie wolę ustawodawcy dopuszczenia uzyskania prawa majątkowego, jakim jest prawo ochronne na znak towarowy, przez każdą osobę. Uznanie, że podmiot świadczący usługi rzeczniowskie nie może nabyć, przy braku ustawowych ograniczeń, prawa do znaku towarowego, stanowiłoby naruszenie gwarantowanych Konstytucją RP swobód w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej oraz nabywania własności – w tym przypadku prawa majątkowego jakim jest prawo ochronne na znak towarowy. Prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia ustanawia art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, a regulacja ta pozostaje w związku z inną kluczową dla obrotu gospodarczego zasadą swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Ograniczenia tych swobód może wprowadzić wyłącznie ustawa. Na tym tle, uzasadniony jest wniosek o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność z konstytucją przepisu art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej obowiązujący zgodnie z treścią art. 72 ustawy o rzecznikach patentowych w dacie wydania zaskarżonej decyzji – na podstawie którego podmiot świadczący pomoc w zakresie spraw własności przemysłowej nie jest uznany za przedsiębiorcę.

Skarżący podkreślił ponadto, że czynności podejmowane przez niego zmierzające do zarejestrowania znaku towarowego [...] były podejmowane w ramach umowy powierniczej. Zawarcie tej umowy było zgodne z art. 3531 K.c., która dozwala stronom na kształtowanie treści umów w sposób dowolny. Skarżący jako rzecznik patentowy, a więc zawodowo trudniący się załatwianiem czynności dla drugich, działał zgodnie z art. 736 K.c. na rzecz osoby trzeciej i stosownie do treści art. 734 K.c. zobowiązany był wydać tej osobie jako dającemu zlecenie wszystko, co przy wykonaniu zlecenia uzyskał. W tym miejscu skarżący przytoczył wyrok WSA z dnia 9 listopada 2004r. III SA 3031/2003, w którym to orzeczeniu Sąd odnosił się do umowy zlecenia powierniczego jako umowy, która wykazuje cechy umowy nienazwanej, mieszanej lecz która może funkcjonować w ramach właśnie kodeksowej zasady swobody zawierania umów. Jak stwierdził dalej skarżący jego rozważania skorelowane są z zasadą swobody świadczenia usług wynikającą z przepisów wspólnotowych tj. art. 49 i 50 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wskazane normy nie przewidują żadnego ograniczenia zasady swobody świadczenia usług. Powołując się dodatkowo na treść art. 59 Traktatu, skarżący ocenił jako uzasadnione zwrócenie się przez Sąd do ETS z pytaniem:

1. czy w świetle § 7 aktu Sztokholmskiego Konwencji Paryskiej z dnia 14 lipca 1967r. w związku z brzmieniem preambuły Dyrektywy Rady z dnia 21 grudnia 1988r. nr 89/104/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w dziedzinie znaków towarowych istnieją przeszkody, które uniemożliwiałyby nabywanie prawa ochronnego na znak towarowy przez profesjonalnego pełnomocnika na jego rzecz, ze względu na rodzaj towarów i usług, dla których jest on przeznaczony?

2. czy zasada swobodnego świadczenia usług w ramach wykonywania zawodu rzecznika patentowego ( wolny zawód ) zawarta w art. 49 i art. 50 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dna 25 marca 1957r. doznaje ograniczenia w sytuacji, gdy jest on w jednym z Państw Członkowskich pozbawiony możliwości zawarcia umowy cywilnoprawnej polegającej na świadczeniu transgranicznych usług powierniczych na rzecz obywatela innego Państwa członkowskiego?

3. czy zasada swobodnego korzystania z usług rzecznika patentowego ( wolny zawód ) zawarta w art. 49 i art. 50 Traktatu doznaje ograniczenia w sytuacji, gdy obywatel jednego z Państw Członkowskich jest pozbawiony możliwości skorzystania z usług świadczonych przez krajowego rzecznika patentowego, a może jedynie skorzystać z usług pełnomocnika pochodzącego z innego Państwa Członkowskiego?

Jak podał skarżący, uzyskanie odpowiedzi na w/w pytania będzie miało wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie, z uwagi na nadrzędność prawa wspólnotowego nad krajowym.

Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi oraz o pominięcie materiałów złożonych przez skarżącego na rozprawie, a także o oddalenie wniosków o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego oraz do ETS jako "jawnie nieuzasadnionych". Podkreślił, że NSA badał kwestię podniesioną przez skarżącego w ponowny postępowaniu przez WSA, a dotyczącą jego działania jako podmiotu realizującego umowę powierniczą i rozstrzygnął ją, zaś WSA jest tą oceną związany.

Decyzja UP umarzająca postępowanie była prawidłowa i zgodna z art. 105 § 1 Kpa.

Żądanie skarżącego wystąpienia przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego uczestnik postępowania ocenił jako bezzasadny i sformułowany w sposób nieklarowny i bez uzasadnienia.

Żądanie skierowania przez Sąd do ETS wniosku o wydanie orzeczenia wstępnego, uczestnik ocenił jako zabieg taktyczny mający na celu opóźnienie wydania orzeczenia w sprawie. Wniosek jest chybiony i nie spełnia podstawowych przesłanek przewidzianych w art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powtórnie rozpatrując sprawę zważył, co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Urzędu patentowego RP, stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w przekazanej mu sprawie przez NSA. Związanie to nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy, a jedynie do oceny prawnej wyrażonej przez NSA i w tym zakresie związanie wyrażoną oceną ma charakter bezwzględny, chyba że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy stan faktyczny uległby takiej zmianie, że do tak na nowo ustalonego stanu faktycznego nie miałyby zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi.

1. Odnosząc się do zarzutu, iż postanowieni Urzędu Patentowego jest wadliwe z przyczyn braku spełnienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania. Zgodnie z art. 169 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej ( Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz.1117 ze zm. ) Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w przypadkach, o których mowa w ust. 1, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Interes prawny, który ma materialnoprawny charakter, jest warunkiem wszczęcia postępowania. Jak znajduje to odbicie w orzecznictwie NSA uczestniczenie jakiejś osoby w postępowaniu administracyjnym, czy dopuszczenie jakiejś osoby do udziału w postępowaniu nie czyni z niej strony postępowania; musi ona wykazać swój materialnoprawny interes uczestniczenia w sprawie ( wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2001r. I SA 511/00 oraz wyrok NSA z dnia 10 maja 2001r. I SA 2595/99 ). Brak tego interesu może zostać wykazany w trakcie postępowania i w sytuacji jeśli postępowanie było prowadzone na wniosek takiej osoby, musi ono zostać umorzone zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 Kpa.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka wywodziła swój i interes prawny z faktu, iż z jej wniosku toczyło się postępowanie o zarejestrowanie znaku [...] – Z - 251150, która to rejestracja doznała przeszkody w wobec istnienia znaku tej treści ([...] R – 88737 ) już zarejestrowanego, co stało się podstawą złożenia wniosku o wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku [...] R – 88737. Urząd Patentowy po przeprowadzeniu rozprawy stwierdził, iż wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego. Stwierdzenie na jakimkolwiek etapie postępowania, musi skutkować umorzeniem postępowania, ponieważ jest wynikiem ustalenia braku jednego z trzech koniecznych dla prowadzenia postępowania elementów: organ administracji właściwy do załatwienia sprawy, sprawa mająca indywidualny charakter, która może być załatwiona decyzją na podstawie istniejącej normy prawa materialnego oraz podmiot mogący być strona postępowania administracyjnego, dysponujący interesem prawnym, który zgłosił inicjatywę załatwienia jego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 października 2005r. stwierdził, iż kancelaria patentowa z braku istnienia własnego interesu prawnego nie może być stroną postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia przez Urząd Patentowy prawa ochronnego na znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 2 p.w.p. i dalej stwierdził, iż w mawianym postępowania skarżąca Spółka nie posiada legitymacji strony.

Wobec tak jednoznacznie wypowiedzianego przez NSA poglądu oraz na tle rozważań co podstaw umorzenia postępowania, nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że właściwym rozstrzygnięciem wniosku o wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku [...] R – 88737 powinno być, w przypadku stwierdzenia braku interesu prawnego wnioskodawcy, oddalenie wniosku.

2. Pełnomocnik skarżącej Spółki podniósł na rozprawie dnia 28 lutego 2006r. przez Sądem Wojewódzkim, iż w postępowaniu przed Urzędem Patentowym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym nie eksponował faktu działania przez Spółkę w ramach umowy powierniczej. Na podstawie tej umowy skarżąca Spółka realizowała zlecenie uzyskania prawa ochronnego na znak [...], która to czynność została podjęta, a w następstwie pozyskania informacji o przyczynie blokującej rejestrację, skierowano wniosek o wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku Towarowego [...] R-88737.

Należy jednak stwierdzić, że niezależnie od tego jak wyraźnie powyższa okoliczność była przez skarżącego podniesiona przez NSA, Sąd powyższą możliwość uwzględnił w wydanym dnia 3 października 2005r. wyroku. Jak podkreślił, na tle obowiązujących w dacie wydawania decyzji przepisów, kancelaria rzeczniowska przez cały okres swego istnienia nie może zajmować się działalnością w zakresie artykułów chemicznych objętych znakiem towarowym, o którego rejestrację wystąpiła i nie może występować w imieniu podmiotu, jaki ewentualnie powstanie po jej likwidacji ani działać formalnie w swoim imieniu jako kancelarii patentowej, ale faktycznie na rzecz nieujawnionego w tym postępowaniu swojego mocodawcy.

Skarżący wnosił o skierowanie przez Sąd wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego czy jest zgodny z Konstytucją RP art. 87 ust. 2 ustawy Prawo o działalności gospodarczej z dnia 19 listopada 1999r. obowiązujący zgodnie z treścią art. 72 ustawy o rzecznikach patentowych w dacie wydania zaskarżonej decyzji – na podstawie którego podmiot świadczący pomoc w zakresie własności przemysłowej nie jest uznawany za przedsiębiorcę.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei, Sąd który rozstrzyga daną sprawę ma obowiązek zbadania, czy przepis który w sprawie ma zastosowanie jest zgodny z Konstytucją. W przypadku powzięcia przez Sąd wątpliwości w tym przedmiocie, powinien on wystąpić ze stosownym wnioskiem do TK, który jest właściwy do oceny zgodności przepisów z Konstytucją. Należy w tym miejscu stwierdzić, że wątpliwości co do wskazanych przez skarżącą Spółkę przepisów nie miał NSA, który obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanu prawnego nie ocenił nawet jako nastręczającego poważnych wątpliwości, co uzasadniałoby przedstawienie zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów i sprawę jednoznacznie rozstrzygnął.

Sąd rozpoznając ponownie sprawę nie może tego nie zauważyć i w sytuacji wyraźnego wyjaśnienia przez NSA stanowiska w sprawie możliwości prowadzenia przez kancelarię rzecznikowską innej, niż określona w ustawie o rzecznikach patentowych działalności, nie może kwestionować tego stanowiska poprzez stawianie pytań o niekonstytucyjność przepisów art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. ( Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm. ) o działalności gospodarczej, wprowadzonego art. 72 ustawy o rzecznikach patentowych.

Odnosząc się jednak do przedstawionej przez skarżąca spółkę wątpliwości co do zgodności z Konstytucją powołanego wyżej przepisu nieobowiązującej już ustawy o działalności gospodarczej, Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej. Ograniczenie zasady wolności działalności gospodarczej wynikające z art. 20 Konstytucji RP może ustanowić, stosownie do treści art. 31 ust. 3 Konstytucji jedynie ustawa i tylko w warunkach określonych w tym przepisie. Jednoznaczne rozstrzygnięcie w art. 87 ust. 2 cyt. ustawy o działalności gospodarczej co do tego, iż świadczący pomoc w zakresie własności przemysłowej nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy i odesłanie do ustawy o rzecznikach patentowych w zakresie określenia działalności polegającej na świadczeniu pomocy w zakresie własności przemysłowej nie stwarza w ocenie Sądu wątpliwości co do konstytucyjności tego rozwiązania.

3. Skarżąca Spółka wnioskowała również, aby Sąd rozważył celowość przedstawienia Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości sformułowanych przez nią zagadnień do rozstrzygnięcia w formie orzeczenia prejudycjalnego. Stosownie do treści art. 234 Traktatu WE każdy sąd może skierować do ETS pytanie dotyczące wykładni przepisu prawa wspólnotowego, jeżeli zdaniem tego sądu, odpowiedź na nie jest niezbędna do rozstrzygnięcia prowadzonego przed nim sporu. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła. Przede wszystkim należy stwierdzić, że pytania sformułowane przez skarżącą, osadzone w przepisach wspólnotowych, nie stanowią jednak o wątpliwościach skarżącej co do tego prawa ( powołanych w pytaniach konkretnych jego przepisów ), a zatem nie można ich traktować jako wniosków o dokonanie wykładni przywołanych we wnioskach przepisów. Niezależnie jednak od sposobu i formuły w jakiej postawione zostały przez skarżącą pytania do ETS Sąd może i powinien z własnej inicjatywy, w razie wątpliwości co do wykładni przepisów prawa wspólnotowego zwrócić się do Trybunału Europejskiego o jej dokonanie. Taka potrzeba w ocenie Sądu nie zachodziła, a wątpliwości skarżącej co do nierówności w traktowaniu na gruncie polskiego ustawodawstwa rzeczników polskich i rzeczników innych Państw Członkowskich rozstrzygnął art. 50 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zgodnie z którym świadczący usługę może, w celu spełnienia świadczenia, wykonywać przejściowo działalność w państwie świadczenia jednak na tych samych warunkach, jakie państwo to nakłada na własnych obywateli. Brak możliwości występowania przez rzecznika patentowego, niezależnie od formy w jakiej prowadzi działalność, w sprawach o rejestrację znaku przeznaczonego dla działalności, której zgodnie z ustawą o rzecznikach patentowych prowadzić nie może choćby występował za osobę trzecią w ramach umowy powierniczej, dotyka również rzeczników patentowych innych państwa członkowskich, którzy chcieliby wystąpić z wnioskiem z jakim wystąpił skarżący na terenie Polski. Wynika to z cytowanego przepisu art. 50 ust. 3 Traktatu oraz z art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001r. o rzecznikach patentowych ( Dz. U. Nr 49, poz. 509 ze zm. ).

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.