Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2394/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M.Geremek WSA Walentyna Długaszewska(spr.) Protokolant: sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2005r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w R. na rzecz skarżącego Z. D. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T. M. Geremek


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w R, decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 207 §1 ustawy z 29.08.1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 2 § 2, art. 23§ 7, art. 29§1, art. 35§1,art. 57§1, art. 212§2 i 3,art. 226, art. 231§1 pkt 1, art. 241, art. 262 ustawy z 9.01.1997 roku Kodeks celny ( tj. Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r. ze zm.) i Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.12.1998r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej ( Dz. U. Nr 157, poz. 1036 ) objął samochód osobowy marki [...] procedurą dopuszczenia do obrotu oraz dokonał wymiaru cła, zaliczając sumę uzyskaną ze sprzedaży towaru, po odliczeniu kosztów w kwocie 5.495,35 zł. i zobowiązując Z.D. do uregulowania należności celnych w kwocie 5.512,65 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. D. podnosił nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, naruszenie przepisów Kodeksu celnego w zakresie zasad ustalania wartości celnej, naruszenie przepisów Kodeksu celnego przez objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu, pomimo nie złożenia takiego wniosku przez stronę oraz błędne określenie kwoty długu celnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji..

Dyrektor Izby Celnej w R. decyzją z dnia [...] nr [...] , wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29.08.1997 roku Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) ,art. 21 art. 29, art. 35,art. 39, art. 57§1, art.241 i art. 242 ustawy z 9.01.1997 roku Kodeks celny ( tj. Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r. ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...].

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż w dniu [...] na terenie przejścia granicznego w O. ujawniono samochód osobowy marki [...] o numerze nadwozia [...], należący do Z. D. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w R. objął przedmiotowy samochód procedurą dopuszczenia do obrotu i dokonał wymiaru należności celnych.

Na skutek odwołania wniesionego przez Z. D. Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu celnego I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w R. ponownie zdecydował o dopuszczeniu samochodu marki [...] do obrotu na polskim obszarze celnym i określił kwotę wynikającą z długu celnego od przedmiotowego pojazdu.

W związku z odwołaniem od decyzji z dnia [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w R. objął przedmiotowy samochód procedurą dopuszczenia do obrotu, wymierzył cło oraz zaliczył sumę uzyskaną ze sprzedaży towaru, po odliczeniu należnych kosztów na poczet ciążących należności celnych.

W ocenie organu II instancji, stosownie do postanowień art. 35 Kodeksu celnego towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają od chwili ich wprowadzenia dozorowi celnemu. Towary niekrajowe pozostają pod dozorem celnym do czasu zmiany ich statusu celnego, bądź uzyskania dopuszczalnego dla nich przeznaczenia celnego. Towary, które zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która je wprowadziła na polski obszar celny ( art. 39 Kodeksu celnego). Zgodnie zaś z art. 57§1Kdeksu celnego towary niezależnie od ich rodzaju, ilości, pochodzenia, miejsca wysyłki lub miejsca przeznaczenia, mogą w każdym czasie z zachowaniem określonych warunków otrzymać przeznaczenie celne dopuszczalne dla tych towarów. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący złożył formalny wniosek o dokonanie powrotnego wywozu samochodu z polskiego obszaru celnego. Do protokołu przesłuchania z dnia [...] Z. D. zeznał, że powrotny wywóz pojazdu do Niemiec z anulowanym dokumentem rejestracyjnym nie jest możliwy, natomiast dnia [...] złożył wniosek o przejęcie pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Powyższe okoliczności nawet pośrednio nie mogą świadczyć o tym, że wolą skarżącego było dokonanie powrotnego wywozu samochodu za granicę. Odwołanie strony, oraz pismo z dnia [...] w których oświadcza on, że chce skorzystać z prawa powrotnego wywozu przedmiotowego samochodu zostały złożone już po dokonaniu sprzedaży pojazdu przez organ celny. Jak wskazał organ celny w niniejszej sprawie przedmiotem dopuszczenia do obrotu był samochód marki [...]którego wartość transakcyjna wynikająca z załączonej faktury wynosiła 15000 DEM.W wyniku przeprowadzonej weryfikacji dołączonych dokumentów oraz przeprowadzenia rewizji towaru stwierdzono, że wynikająca z faktury cena transakcyjna nie odzwierciedla rzeczywistej wartości samochodu. W związku z powyższym, zgodnie z art. 23§7 Kodeksu celnego urząd celny zakwestionował wiarygodność i dokładność dokumentów służących do określenia wartości celnej i na podstawie art. 29§1 Kodeksu celnego ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu. Przy ustalaniu wartości celnej metodą określoną w art. 29 § 1 ustawy wykorzystano dane z Katalogu Pojazdy Samochodowe nr XI/99.Wartości Rynkowe, wydawane przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego i z uwzględnieniem uszkodzeń, przyjęto kwotę bazową 11.000PLN. Następnie w celu określenia wartości celnej objętego procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu marki [...] przeprowadzono w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. kalkulację uwzględniającą korekty in minus w postaci uszkodzeń ( 20%), marża( 10%), podatek VAT( 22%), podatek akcyzowy ( 2,3%), cło ( 35%). Ponadto organ II instancji wskazał, iż należy jednocześnie uznać stopień uszkodzeń importowanego pojazdu w wysokości 20%( uszkodzenia lewego błotnika oraz pokrywy silnika) za bezwzględnie obejmujący wszelkie ponad przeciętne zużycie przedmiotowego pojazdu w stosunku do pojazdu średnio eksploatowanego tej samej marki i typu oraz roku produkcji, którego wartość rynkowa stanowiła podstawę wyliczenia wartości celnej przywiezionego pojazdu.

Z. D. wniósł skargę na Decyzję Dyrektora Izby Celnej w R., domagając się jej uchylenia, jak i uchylenia decyzji poprzedzającej organu I instancji. Skarżący podniósł nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, naruszenie przepisów Kodeksu celnego w zakresie zasad ustalania wartości celnej, naruszenie przepisów Kodeksu celnego przez objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu, pomimo nie złożenia takiego wniosku przez stronę oraz błędne określenie kwoty długu celnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego organy celne nie były uprawnione do dokonania odprawy celnej w sytuacji braku zgłoszenia celnego. Ponadto w sposób dowolny określono wartość celną na podstawie art. 29 § Kodeksu celnego. Dowolnie, bez poparcia wiadomościami specjalnymi ustalono, iż uszkodzenia wynosiły 20 %. Skarżący podniósł także, iż przedwcześnie dokonano sprzedaży samochodu oraz bez podstawy prawnej, skoro z obrotu prawnego wyeliminowany został akt administracyjny w oparciu, o który jej dokonano.

Dyrektor Izby Celnej w R. w odpowiedzi a skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty a nadto wskazując, iż zgodnie z art. 38 Kodeksu celnego organy celne mogą podejmować wszelkie niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji towarów, nielegalnie wprowadzonych oraz usuniętych spod dozoru celnego, łącznie z ich sprzedażą. Pojęcie nielegalnego wprowadzenia towarów na polski obszar celny precyzują przepisy ogólne Kodeksu celnego ( art. 9). Nielegalne wprowadzenie towaru następuje m.in. w sytuacji wprowadzenia towarów z zaniechaniem przedstawienia ich organowi celnemu ( art. 39), ( Wiesław Czyżowicz, Prawo i Postępowanie Celne, str. 128 Warszawa 2001. Zgodnie z art. 241§1 jeżeli nie zostało złożone zabezpieczenie albo gdyby kwota złożonego zabezpieczenia nie pokryła długu celnego, towar na którym ciążą należności, może być przez organ celny zatrzymany lub zajęty w celu zabezpieczenia kwoty należności, do czasu ich uiszczenia. Zatrzymanie lub zajęcie takiego towaru może być dokonane bez względu na prawa osób trzecich i z pierwszeństwem przed wszystkimi obciążeniami i przywilejami. Jeżeli zaś nie zostanie uiszczona kwota należności za towar, o którym mowa w §1, może on zostać sprzedany przez organ celny w celu pokrycia ciążącej na nim kwoty należności (§2 ).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sadów administracyjnych

( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wojewódzki sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności. Z brzmienia art. 145§1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady będące przyczynami wznowienia postępowania bądź też stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego okazały się zasadne w części dotyczącej nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym dotyczących ustalania wartości celnej oraz określenia kwoty długu celnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż już na etapie postępowania przed organem II instancji Główny Urząd Ceł Departament Środków Taryfowych i Pozataryfowych pismem z dnia [...] wskazywał na konieczność powołania uprawnionego biegłego rzeczoznawcy samochodowego, który, w oparciu o posiadane dokumenty, winien ustalić stopień zużycia przedmiotowego samochodu i jego opinia powinna stanowić podstawę do uwzględnienia korekty cenowej.

W ocenie Sądu zasada swobodnej oceny dowodów nie może oznaczać, że organ dokonuje tej oceny zupełnie dowolnie. Swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywującej treści. Z uwagi na to, iż organy celne zaniechały przeprowadzenia opinii uprawnionego rzeczoznawcy w przedmiotowej sprawie, jednocześnie nie wskazując w oparciu, o co ustaliły 20 % stopień uszkodzeń samochodu, bowiem informacja taka nie wynika nawet z protokołu oględzin przedmiotowego samochodu, uznać należy, iż przyjęta w tym zakresie ocena jest dowolna i jako taka nie może stanowić podstawy do ustalenia wartości przedmiotowego samochodu.

Za niezasadne należało natomiast uznać pozostałe zarzuty podniesione w skardze.

W ocenie Sądu, organy celne, obejmując przedmiotowy samochód procedurą dopuszczenia do obrotu, działały w ramach przysługujących im uprawnień i w oparciu o wskazane w zaskarżonej decyzji przepisy Kodeksu celnego, nie naruszając tych przepisów.

Zgodnie zaś z treścią art. 85 § 1 Kodeksu Celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towaru jest zasadniczo wartość transakcyjna - cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny ( art. 23 § 1 Kodeksu celnego ), ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i 31 ustawy. Organ celny nie może jednak przyjąć wartości transakcyjnej towaru za jego wartość celną, jeżeli z uzasadnionych przyczyn - co obowiązany jest odrębnie wyjaśnić podmiotowi dokonującemu zgłoszenia celnego jedynie na jego pisemny wniosek ( art. 23 § 8 Kodeksu celnego )- zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Dokumenty takie stają się niewiarygodne w sytuacji, gdy podana w nich cena transakcyjna w oczywisty sposób budzi wątpliwości, albowiem nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru ( ze względu na duże prawdopodobieństwo zaniżenia lub zawyżenia kwoty transakcji ). Tylko bowiem rzeczywista wartość towaru może stanowić o jego wartości celnej. Należy przy tym zaznaczyć, iż wartość ta jest niezależna do tego, czy importer otrzymał dany towar za darmo, czy też kupił go po okazyjnie niskiej cenie, albowiem opłacalność zakupu towaru za granicą, bądź też jej brak jest indywidualną sprawą importera, która nie może wpływać na ustalenie wartości celnej towaru ( patrz m. in. wyrok NSA z dnia 17.01.1995r., sygn. akt SA/ Ka 1615/94).

W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej samochodu, podanej w fakturze zakupu uznając, po porównaniu jej z ceną podobnych pojazdów na europejskim obszarze gospodarczym, że jest ona znacznie zaniżona w stosunku do rzeczywistej jego wartości. W tej sytuacji organ celny był zobowiązany w ramach postępowania wszczętego przez przyjęcie zgłoszenia celnego dokonać weryfikacji dołączonych do niego dokumentów, w tym także faktury dokumentującej wartość transakcyjną towaru (art. 70 Kodeksu celnego). Ustalenie wartości celnej towarów w sytuacji gdy wartość transakcyjna zostaje odrzucona przez organy celne następuje stosownie do okoliczności przy wykorzystaniu metod, które zostały określone kolejno w art. 25 Kodeksu celnego ( czyli według wartości transakcyjnej identycznych towarów), art. 26 ( według wartości transakcyjnej podobnych towarów), art. 27 ( przyjmując cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach) lub art. 28 ( według wartości kalkulowanej), a dopiero gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie tych metod jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., Porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu oraz przepisami tytułu II, działu III Kodeksu celnego ("Wartość celna towarów" ). Wyjaśnić należy, że postanowienia Kodeksu celnego z 9.01.1997 r. opierały się bezpośrednio na Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zwanym "Kodeksem wartości celnej" ( publikowane w zał. do Dz. U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483). Wydając decyzje w niniejszej sprawie, dotyczącej wartości celnej używanego samochodu organy celne obowiązane były również uwzględnić tzw. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) do Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. ( publikowane w zał. do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999r. Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej - Dz. U. Nr 80, poz.908 ze zm., wydanego na podstawie art. 33 Kodeksu celnego.), a zwłaszcza "Studium 1.1. - Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych". W świetle powołanych przepisów organy celne miały obowiązek ustalenia wartości zgłoszonego do odprawy celnej używanego samochodu przy zastosowaniu tzw. metody ostatniej szansy (art. 29 § 1 Kodeksu celnego), co też prawidłowo uczyniły w niniejszej sprawie. Zgodnie z postanowieniami powyższego Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego, w przypadku korzystania z metody "ostatniej szansy" przy ustalaniu wartości celnej używanych samochodów należy oprzeć się na danych uzyskanych z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism, zawierających ceny rynkowe pojazdów na polskim obszarze celnym.

Należy przy tym zauważyć, iż praktyka wykorzystania średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych systematycznie przez specjalistyczne wydawnictwa, znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( patrz m. in. wyrok z dnia 18.04.2001r. - sygn. akt I SA/Po 2260/99 oraz z dnia 27.04.2001r. - sygn. I SA/Po 2135/99 ).

Rozpatrując ponownie sprawę rzeczą organu celnego będzie uwzględnienie przedstawionych wyżej uwag.

W związku z powyższym, Sąd uznając, iż wskazane wyżej istotne braki w postępowaniu wyjaśniającym stanowią, mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (ordynacji podatkowej), na podstawie przepisu art. 145 § 1 ust.1 lit.c , art.152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), w zw. z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.

/-/W.Długaszewska /-/B.Koś /-/T.Geremek