Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1059/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie aktu organu jednostki samorządu terytorialnego, niebędącego aktem prawa miejscowego z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 147  par. 1.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 94   ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na akt Wójta Gminy [...] z dnia [...] w przedmiocie powierzenia stanowiska Dyrektora Przedszkola w S. 1) stwierdza, że zaskarżony akt wydany został z naruszeniem prawa, 2) określa, że akt nie może być wykonany.


UZASADNIENIE

W skardze z dnia 27 sierpnia 2014 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Wojewoda [...]– działając na podstawie art. 93 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm., dalej: usg) – wniósł o orzeczenie niezgodności z prawem w całości, wydanego przez Wójta Gminy J. aktu powierzenia M. K. stanowiska Dyrektora Przedszkola w S. z dnia [...] r. w całości - jako niezgodnego z art. 36a ust. 3 w zw. z art. 36a ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 256 poz. 2572 ze zm., dalej: ustawa lub uoso).

W uzasadnieniu skargi organ nadzoru wskazał, że Wójt Gminy J., (dalej także: organ prowadzący) przytoczonym na wstępie aktem z dnia [...] r. – działając min. na podstawie art. 36a ust. 2 ustawy o systemie oświaty – powierzył M.K. stanowisko Dyrektora Przedszkola w S.. W trakcie prowadzonych czynności badających jego legalność organ nadzoru uznał, że postępowanie konkursowe mające wyłonić kandydata na stanowiska Dyrektora Przedszkola w S. obarczone było istotną wadą prawną. Jak bowiem zauważył akt został wydany na skutek działania komisji konkursowej, której powołany przez Wójta Gminy skład był niezgodny z przepisami art. 36a ust. 6 ustawy o systemie oświaty.

Zaakcentował, że zaskarżony akt powierzenia nierozerwalnie wiąże się z zarządzeniem Wójta Gminy J. z dnia [...] r. (Nr [...]) w sprawie powołania Komisji Konkursowej do przeprowadzenia konkursu na kandydata na stanowisko Dyrektora Przedszkola w S., którego nieważność stwierdzono rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody [...] z dnia [...] r. (Nr [...]). Zaznaczył także, że to rozstrzygniecie nadzorcze w wyniku wniesienia przez Wójta Gminy J. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zostało utrzymane w mocy wyrokiem tegoż Sądu z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1334/13, oddalającym skargę. Wskazał, że w wyroku tym stwierdzono, że powołanie komisji konkursowej z pominięciem w jej składzie przedstawiciela związku zawodowego stanowi istotne naruszenie art. 36a ustawy o systemie oświaty, brak jest bowiem podstaw prawnych do ograniczenia wynikającego z tej normy składu takiej komisji. Stanowisko Wojewody [...] oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażone w przytoczonych powyżej rozstrzygnięciach podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1118/14, mocą którego oddalono skargę kasacyjną Wójta Gminy J. wniesioną od wskazanego wyroku tut. Sądu z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1334/13.

Zdaniem organu nadzoru nie budzi wątpliwości, iż akt powierzenia, który jest przedmiotem niniejszej skargi, został wydany w następstwie wcześniejszego Zarządzenia Wójta Gminy J. z dnia [...] r. (Nr [...]) w sprawie powołania Komisji Konkursowej do przeprowadzenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora, które zostało unieważnione prawomocnym rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody [...]. Dokonując w tej sytuacji faktycznej i prawnej oceny legalności kwestionowanego aktu powierzenia organ nadzoru uznał, iż powierzenie stanowiska dyrektora Przedszkola w S. nastąpiło z istotnym naruszeniem prawa, bowiem doszło do tego w wyniku przeprowadzenia konkursu przez komisję, której skład był niezgodny ze składem komisji konkursowej określonym przez ustawodawcę. Niespełnienie obligatoryjnego wymogu powołania prawidłowego składu komisji konkursowej powodował, że komisja ta nie mogła prowadzić procedury konkursowej.

W dalszej kolejności wyeksponował, że argumentem przesądzającym o wadliwości aktu powierzenia stanowiska Dyrektora Przedszkola w S. jest okoliczność, że nieważność Zarządzenia Wójta Gminy J. Nr [...] o powołaniu komisji konkursowej nastąpiła ze skutkiem ex tunc – to jest z mocą wsteczną od daty jego wydania. Zarządzenie to, jak dalej argumentował, jest nieważne od chwili jego podjęcia, a zatem prawnie bezskuteczne. Nie wywołuje ono żadnych skutków prawnych z niego wynikających.

Rezultatem – jak podniósł – prawomocnego rozstrzygnięcia nadzorczego wydanego przez organ nadzoru w stosunku do zarządzenia w sprawie powołania komisji konkursowej, jest uchylenie wszelkich prawnych skutków, które powstały w okresie od wejścia w życie zarządzenia do chwili stwierdzenia jego nieważności.

Podsumowując Wojewoda [...] stanął na stanowisku, że ujawnione i wskazane w skardze naruszenia prawa przesądzają o nieważności kwestionowanego zarządzenia w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Przedszkola w S. Jednakże – na co zwrócił uwagę – upływ ustawowego terminu określonego w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uniemożliwił mu wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność kwestionowanego aktu, zgodnie z art. 93 ust. 1 usg.

W odpowiedzi na skargę organ prowadzący przedszkole nie zgodził się z argumentacją zawartą w skardze. Na wstępie wyraził pogląd, że "orzecznictwo sądowe bardzo ostrożnie podchodzi do uchyleń aktów powierzenia jako wywołujących skutki w zakresie prawa pracy". W jego ocenie – co do meritum – można kwestionować:

po pierwsze – możliwość uchylenia aktu powierzenia w trybie art. 93 ustawy o samorządzie gminnym, jak również

po drugie – interes prawny skarżącego oraz

po trzecie – właściwość, legitymację i kompetencje organu nadzoru a w konsekwencji sądów administracyjnych do kontrolowania aktów powierzenia, które wg opinii organu prowadzącego w całości podlegają kognicji sądów pracy.

Zdaniem Wójta organ nadzoru nie może "kwestionować aktu powierzenia, bowiem dotyczy on sfery uprawnień osoby której te obowiązki powierzono". W jego ocenie stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Na poparcie wyrażonego poglądu przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 683/10, w którym skład orzekający w pełni podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt I OSK 9591/07, że "zarządzenie o powierzeniu pełnienia obowiązków dyrektora szkoły dotyczy wprost sfery uprawnień osoby, której te obowiązki powierzono". Ponadto – jak dalej motywował – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 7 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 512/10 także podzielił ten pogląd.

Jednocześnie wskazał, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt II PK 273/05 stwierdził, że "organ nadzoru nie może ingerować w stosunki prawne które wywołują bezpośrednie skutki w stosunkach w zakresie kodeksu pracy".

Argumentując zaznaczył także, że "w doktrynie prawnej można znaleźć stanowiska stwierdzające, że wadliwe przeprowadzenie procedury konkursowej nie stanowi przesłanki do uznania aktu powierzenia stanowiska za nieważny" – tak M. Pilch w Komentarzu do ustawy o systemie oświaty.

W opinii organu prowadzącego powierzenie wywołuje zatem skutki prawne, a uchwała bądź zarządzenie w tej sprawie mogą być uchylone wyłącznie z uwzględnieniem przesłanek odwołania z tego stanowiska określonych w art. 38 ustawy o systemie oświaty – tak też, na co zwrócił uwagę, wskazał NSA w wyroku z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt II SA 2070/00. Równocześnie zaznaczył, że stanowisko zbieżne z prezentowanym w odpowiedzi na skargę zostało także wyrażone w piśmiennictwie prawniczym, na poparcie przytoczył publikację pt. "Zarządzanie szkołami i placówkami publicznymi, powierzenie przez organ prowadzący funkcji dyrektora" zamieszczoną w Dzienniku z dnia 22 lipca 2011 r. wydawanym przez Związek Powiatów Polskich.

Na zakończenie podał, że w wyroku z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1373/05 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że po zakończeniu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, który kończy się z chwilą wyłonienia kandydata, nie ma podstaw do podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, lecz z zakresu prawa pracy.

Mając powyższe na uwadze wniósł o oddalenie skargi, uznając ją za bezzasadną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium sprawowania tej kontroli stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Zakres zachowań administracji publicznej objętych kontrolą sądów administracyjnych wyznaczony został w treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: Ppsa). Zgodnie natomiast z art. 91 ust. 1 usg uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Ustawodawca nie wprowadził jednak definicji pojęcia "sprzeczności z prawem". Wykształciła się ona w drodze stosowania prawa. Przez sprzeczność taką przyjęło się rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi, oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r. P 9/02, OTK–A 2003, nr 9, poz. 100). Z kolei z art. 93 ust. 1 usg wynika, że organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 tej ustawy. Jednak w tym przypadku może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W konsekwencji wniesienie skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 93 ust. 1 usg jest dopuszczalne zarówno wówczas, gdy organ nie zdążył wydać rozstrzygnięcia nadzorczego w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały (zarządzenia) organu gminy, jak i w sytuacji, gdy jego rozstrzygnięcie nadzorcze zostało uchylone przez sąd, ponieważ w obu tych przypadkach mamy do czynienia z upływem terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 usg, co oznacza, że doszło do spełnienia jedynej przesłanki warunkującej możliwość skorzystania przez organ nadzoru z prawa zaskarżenia uchwały (zarządzenia) organu gminy do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 273/07, a także J. Parchomiuk, Granice rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego w sprawach kontroli uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego, ZNSA 2013, z. 6, s. 69-70).

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż jest on – co do istoty – niesporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowisk: Wojewody [...] oraz Wójta Gminy J.. Punktem wyjścia dla uznania zaskarżonego aktu za niezgodny z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organ nadzoru przedstawił w uzasadnieniu skargi.

Spór w przedmiotowej sprawie koncentruje się wokół dwóch zasadniczych kwestii, tj.: pierwszej – czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy organ nadzoru wyposażony jest w kompetencje nadzorcze i przysługuje mu prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a tym samym – czy akt powierzenia stanowiska dyrektora przedszkola podlega kontroli sądowoadministracyjnej oraz drugiej – czy w sytuacji stwierdzenia nieważności zarządzenia o powołaniu komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora istnieją podstawy do wydania aktu powierzenia na to stanowisko, jak twierdzi organ prowadzący a z czym nie zgadza się organ nadzoru.

W tym miejscu li tylko dla przypomnienia wskazać należy, że rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody [...] z dnia [...] r. (Nr [...]) stwierdzono nieważność zarządzenia Wójta Gminy J. z dnia [...] r. (Nr [...]) w sprawie powołania Komisji Konkursowej do przeprowadzenia konkursu na kandydata na stanowisko Dyrektora Przedszkola w S. Stanowisko Wojewody [...] jako prawidłowe podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r., oddalającym skargę Gminy J. na rozstrzygnięcie nadzorcze z dnia [...]r. (Nr [...]), utrzymanym w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1118/14, oddalającym skargę kasacyjną Wójta Gminy J.

Odnosząc się do zaistniałego w sprawie sporu w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że powierzenie kandydatowi stanowiska kierowniczego w placówce oświatowej, dla której organem prowadzącym jest gmina następuje w formie zarządzenia organu wykonawczego gminy. Tym samym akt powierzenia stanowiska ma charakter kompetencji władczej przysługującej temu organowi na podstawie przepisów prawa administracyjnego. W ocenie Sądu okoliczność, że ma on charakter personalny automatycznie nie czyni go aktem prywatnoprawnym. Nie może budzić wątpliwości, że obsada stanowiska dyrektora publicznej placówki oświatowej jest formą zarządzania tą placówką, a to niewątpliwie wchodzi w zakres administracji publicznej.

Nie można przyjąć – jak chce tego organ prowadzący – że akt powierzenia stanowiska dyrektora należy włącznie do czynności ze sfery prawa pracy, a w sprawach tego rodzaju właściwy jest wyłącznie sąd powszechny. W orzecznictwie sądowym, ale także Trybunału Konstytucyjnego, ugruntowany jest pogląd, że w tego typu sprawach mamy do czynienia z aktem prawnym o podwójnym charakterze, tj.: wywołującym, skutki zarówno w sferze prawa pracy, jak również w sferze publicznoprawnej. Podwójny charakter tego aktu i wywoływanie przez niego dodatkowo skutków regulowanych prawem pracy nie oznacza, że przestaje być aktem z zakresu administracji publicznej. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., P 9/02, OTK-A 2003, Nr 9, poz. 100, orzekając o zgodności z Konstytucją art. 91 ust. 1 zdanie 2 ustawy o samorządzie gminnym, Trybunał opowiedział się za szerokimi uprawnieniami wojewody, który po dokonaniu analizy sprawy może w ciągu 30 dni od doręczenia orzec o nieważności każdej uchwały, którą uzna za sprzeczną z prawem, tym samym może skorzystać z uprawnień określonych w art. 93 ust. 1 usg – co także uczynił.

Jednocześnie wskazać należy, że w przytoczonym powyżej wyroku Trybunał odnosząc się do wątpliwości dotyczących zakresu nadzoru nad działalnością samorządu gminnego w sprawie mającej charakter sprawy z zakresu prawa pracy (zmiana wynagrodzenia) stwierdził, że jeśli wola organu gminy otrzymała formę prawną aktu władczego opartego na przepisach prawa administracyjnego, to niezależnie od charakteru kształtowanych stosunków prawnych i ich skutków, akt ten podlega nadzorowi administracyjnemu. Nadzór ten służy badaniu aktów jednostek samorządu terytorialnego jako aktów administracji, w celu zapewnienia zgodności z prawem, w interesie zarówno państwa, jak i osób zainteresowanych.

Trybunał – co jest istotne – wyraźnie zaakcentował, że nie ma podstaw do odmowy orzekania przez sąd administracyjny o rozstrzygnięciu nadzorczym wojewody, choćby wynik takiej kontroli zależny był od oceny uchwały podjętej w sprawie z zakresu prawa pracy. Sądowa ochrona samodzielności gminy przed sądem administracyjnym nie oznacza utraty przez inne podmioty prawa do ochrony ich interesów przed innymi sądami. Inne podejście oznaczałoby drastyczne ograniczenie nadzoru państwa nad samorządem i skutkowałoby brakiem kontroli państwa nad znaczną częścią działań samorządu.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej argumenty należy przyjąć, że zaskarżony akt o powierzeniu stanowiska Dyrektora Przedszkola w S. jest aktem o administracyjnoprawnym charakterze i podlega kontroli organów nadzoru oraz kontroli sądów administracyjnych, niezależnie od ewentualnej ochrony stosunku pracy przysługującej dyrektorowi przed sądem pracy, (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1300/12; z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 2018/10, z dnia 9 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 525/10, a także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 250/11 – wszystkie przywołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Podstawy prawne, przesłanki i kryteria sądowej kontroli w tych dwu różnych trybach są odmienne. Prowadzić to może do sytuacji, w której sąd administracyjny – badając legalność aktu powierzenia – uznaje dany akt za zgodny lub niezgodny z prawem, a sąd powszechny, orzekając stwierdza, że zachowano lub nie zachowano rygorów określonych w sferze prawa pracy (odpowiednio – cz. III p. 6 uzasadnienia wyroku P 9/02).

W przedmiotowej sprawie badaniu Sądu nie są jednak poddane ewentualne roszczenia pracownicze dyrektora, do rozpatrzenia których właściwy jest sąd pracy, lecz zachowanie organu prowadzącego przewidziane w przepisach publicznoprawnych regulujących wymogi dotyczące aktu powierzenia stanowiska dyrektora jednostki samorządowej, jako formy realizacji zadań publicznoprawnych – w tym przypadku gminy J. – a więc aktu o charakterze publicznoprawnym.

Akt powołania na stanowisko dyrektora placówki oświatowej ma charakter kompetencji władczej organu jednostki samorządu terytorialnego, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, (nie oznacza to jednak, że organ prowadzący ma pełną swobodę w tym względzie). Niemniej jednak personalny charakter prawny zarządzenia organu prowadzącego o powołaniu na stanowisko kierownicze, a takim jest powierzenie stanowiska dyrektora, w żaden sposób nie odbiera temu aktowi publicznoprawnego charakteru, a tym samym nie wyłącza możliwości kontrolowania tego rodzaju aktów w trybie nadzoru, zaś jego wykonywanie – w tego typu sprawach – nie może być postrzegane w kategoriach ograniczania konstytucyjnie chronionej samodzielności organu.

Zarządzenie burmistrza, wójta o powierzeniu stanowiska dyrektora placówki oświatowej podlega ocenie organu nadzoru nie tylko w płaszczyźnie formalnej, ale także merytorycznej. Zakres oceny jego legalności każdorazowo wymaga zbadania prawidłowości podstaw faktycznych i prawnych do jego podjęcia.

Mając to na względzie Sąd orzekający przyjął, że powierzenie stanowiska dyrektora przedszkola w trybie art. 36a ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 13 ustawy o systemie oświaty jest sprawą z zakresu administracji publicznej, co daje podstawę do uznania właściwości sądu administracyjnego do kontroli tego typu aktów.

Na marginesie wskazać należy, że skoro postępowanie konkursowe ma charakter publicznoprawny, to także wszelkie rozstrzygnięcia w związku z jego przebiegiem powinny podlegać kontroli sądów administracyjnych. Tym samym tut. Sąd był uprawniony do rozpoznania przedmiotowej skargi. Powyższe czyni, że zarzuty dotyczące kognicji sądów administracyjnych sformułowane w odpowiedzi na skargę ostać się nie mogły.

Przechodząc z kolei do oceny legalności zaskarżonego aktu powierzenia na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 36a ust. 1 powołanej ustawy stanowisko dyrektora szkoły powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę, czyli stosownie do jej art. 5c pkt 2 – organ wykonawczy gminy, a w przedmiotowej sprawie – Wójt Gminy J. Trzeba przy tym od razu zaznaczyć, że na mocy art. 3 pkt 1 tej ustawy przez szkołę należy rozumieć także przedszkole. Jak wynika ponadto z art. 36a ust. 2 uoso, kandydata na stanowisko dyrektora szkoły wyłania się w drodze konkursu, przy czym kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora. Tym samym konkurs stanowi, co do zasady, obligatoryjną procedurę rekrutacyjną. Jedyny wyjątek w tej mierze przewiduje art. 36a ust. 4 tej ustawy, zgodnie z którym powierzenie stanowiska dyrektora z pominięciem konkursu jest możliwe wtedy, gdy nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata. Jednocześnie, ustawodawca wskazuje w art. 36a ust. 5 powołanej ustawy, że do czasu powierzenia stanowiska dyrektora organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, nie dłużej jednak niż na okres 10 miesięcy – co jednak w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło.

Podsumowując powyższy wywód podkreślenia wymaga, że powierzenie stanowiska dyrektora placówki oświatowej następuje zgodnie z art. 36a ust. 13 powołanej ustawy, co do zasady, na okres 5 lat, a jedynie w uzasadnionych przypadkach możliwe jest powierzenie tego stanowiska na krótszy okres, nie krótszy jednak niż 1 rok szkolny.

W realiach przedmiotowej sprawy – jak słusznie wskazał organ nadzoru – do powierzenia stanowiska dyrektora placówki oświatowej doszło w wyniku przeprowadzenia konkursu przez komisję, której skład był niezgodny ze składem komisji konkursowej określonym przez ustawodawcę.

Niewypełnienie obligatoryjnego wymogu powołania prawidłowego składu komisji konkursowej bezspornie skutkowało tym, że komisja taka prawnie nie funkcjonowała, a zatem nie mogła prowadzić procedury konkursowej. Toteż nie może budzić wątpliwości, że nieważność Zarządzenia Wójta Gminy J. z dnia [...] r. (Nr [...]) o powołaniu Komisji Konkursowej do przeprowadzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Przedszkola w S. nastąpiła ze skutkiem ex tunc – to jest z mocą wsteczną, od daty jego wydania. Zarządzenie to jest zatem nieważne od chwili jego podjęcia, a tym samym prawnie bezskuteczne.

Nieważność ex tunc (łac. "od wtedy"), to nieważność czynności prawnej od momentu jej dokonania, wskutek czego nie wywołuje ona żadnych skutków, a te, które powstały, muszą zostać unieważnione. Tym samym zarządzenie, którego nieważność stwierdził organ nadzoru w trybie art. 91 ust. 1 usg, nie wywołuje, gdyż nie może, żadnych skutków prawnych z niego wynikających. Toteż w przedmiotowej sprawie konsekwencją prawomocnego rozstrzygnięcia nadzorczego wydanego przez organ nadzoru w stosunku do zarządzenia w sprawie powołania komisji konkursowej, jest uchylenie wszelkich prawnych skutków, które powstały w okresie od wejścia w życie zarządzenia do chwili stwierdzenia jego nieważności. Powołanie w podstawie prawnej zaskarżonego aktu powierzenia art. 36a ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 13 ustawy o systemie oświaty nie odpowiada rzeczywistości, co czyni go de facto bez podstawy prawnej.

W ocenie Sądu analiza norm zawartych w poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 36a ustawy o systemie oświaty jednoznacznie wskazuje, że ustawodawca wprowadził trojaki tryb powierzania przez organ prowadzący szkołę, stanowiska dyrektora. Zasadą wyrażoną w jego ust. 3 jest, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły wyłania się w drodze konkursu. Jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, wówczas zgodnie z ust. 4 art. 36a organ prowadzący (wójt) powierza to stanowisko ustalonemu przez siebie kandydatowi, po spełnieniu wymogów wynikających z tego przepisu. Wreszcie organ prowadzący szkołę (wójt) może bez przeprowadzenia konkursu w sytuacji określonej w ust. 9 art. 36a ustawy, przedłużyć powierzenie stanowiska dyrektora na kolejne okresy wymienione w ust. 8 osobie, która już takie stanowisko piastuje.

Tymczasem w realiach przedmiotowej sprawy – mając na uwadze chronologię zdarzeń (szczegółowo przytoczoną powyżej) – nie może budzić wątpliwości, że w sprawie nie doszło do wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora w drodze konkursu, skoro skutecznie wyeliminowano z obrotu prawnego zarządzenie Wójta Gminy J. z dnia [...] r. (Nr [...]) o powołaniu komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Przedszkola w S., stwierdzając jego nieważność rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] r.

Jak wskazano powyżej zgodnie z art. 36 a ust. 3 (zdanie pierwsze) ustawy o systemie oświaty kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Zatem warunkiem powierzenia stanowiska dyrektora takiej placówki jest wyłonienie przez komisję konkursową kandydata na to stanowisko (art. 36a ust. 1 i 3 ustawy o systemie oświaty).

Odwołując się zatem do treści powołanych powyżej przepisów należy skonstatować, że tylko wówczas, gdy zostanie prawidłowo przeprowadzony konkurs na stanowisko dyrektora placówki oświatowej, to można stanowisko to powierzyć wyłonionemu w jego toku kandydatowi. Stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 510/09.

Nie spełnia przesłanek określonych w art. 36a ust. 2 (zdanie pierwsze) ustawy o systemie oświaty kandydat, który nie został wyłoniony w drodze prawidłowo zarządzonego i przeprowadzonego konkursu. Brak de facto komisji konkursowej skutkuje brakiem podstaw do przeprowadzenia konkursu. Wada taka nie może skutkować w dalszej konsekwencji konwalidacją wadliwego wyboru kandydata, dokonanego de facto wbrew przepisom prawa. Wyłoniony przez nieprawidłowo usankcjonowaną komisję kandydat nie może być uznany za kandydata wybranego w drodze prawidłowo przeprowadzonego konkursu, a co za tym idzie nie ma podstaw do przyjęcia, że na podstawie art. 36a ust. 1 i 3 ustawy o systemie oświaty może być wobec niego podjęta czynność powierzenia mu stanowiska dyrektora oraz nawiązania z nim stosunku pracy na tym stanowisku.

Podsumowując, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, należało podzielić zaprezentowane w skardze stanowisko, że zakwestionowany akt powierzenia jest niezgodny z prawem, albowiem dyrektor placówki oświatowej nie został wyłoniony w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania konkursowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, że skarga, jako uzasadniona, podlegała uwzględnieniu na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Ponieważ zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, a wyrok sądu jest nieprawomocny, mocą art. 152 Ppsa stwierdzono, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu.