Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1219/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 2 pkt 4, art. 58 par. 1 pkt 1, art. 190, art. 232 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 16a, art. 17
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] odmówił M. S. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na matkę J. S. - na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.", art. 16a, art. 23 ust. 4e-4g, art. 24 ust. 1, 2a i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.; obecnie tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456), dalej "u.ś.r.", rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 3), dalej "rozporządzenie".

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 16a i art. 3 pkt 23 i pkt 24 u.ś.r. i wskazał, że w dniu 24 czerwca 2013 r. M. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką J. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 11.05.2013 r. nr [...]. Orzeczenie wydane jest na okres do 31.05.2015 r. i stanowi kontynuację poprzedniego orzeczenia - nr [...] z dnia 23.03.2011 r. ważnego do 31.03.2013 r. Do wniosku dołączyła wszystkie wymagane dokumenty.

W przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym ustalono, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Spełnione jest również kryterium dochodowe umożliwiające pobieranie świadczenia. Przesłanką negatywną jest jednak brak bezpośredniej rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką.

Ustawodawca uzależnił przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego od wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z art. 3 pkt 22 u.ś.r. pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Celem świadczenia jest bowiem rekompensata osobie rezygnującej z zatrudnienia konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty oraz opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości.

Ostatnim zatrudnieniem wnioskodawczyni była praca wykonywana w "A" Sp. J., która trwała do 31.08.2002 r. Stosunek pracy ustał na podstawie art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy - rozwiązanie umowy z upływem czasu na jaki umowa o pracę została zawarta - świadectwo pracy z dnia 31.08.2002 r. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło zatem nie na wniosek (rezygnacja), ale z upływem określonego w umowie czasu.

Po ustaniu zatrudnienia M. S. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy, zgłaszając tym samym swoją gotowość do podjęcia zatrudnienia. Była zarejestrowana jako bezrobotna w okresie od 6.09.2002 r. do 14.04.2008 r. i pobierała zasiłek dla bezrobotnych w okresie od 7.09.2002 r. do 19.09.2002 r. (zaświadczenie z dnia 8.04.2011 r.).

Od 28.01.2011 r. do 31.03.2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – J. S.

W złożonym w dniu 24.06.2013 r. oświadczeniu, poinformowała, że od 1.09.2002 r. nigdzie nie pracuje. Rezygnowała z propozycji pracy, gdyż matka zaczęła chorować i wymagała opieki. Pominęła jednak fakt, że w okresie od 6.09.2002 r. do 14.04.2008 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, gdzie zgłaszała gotowość podjęcia zatrudnienia. Z dniem 15.04.2008 r. zrezygnowała z pośrednictwa Urzędu Pracy. Rezygnacja ta mogła mieć związek z pogorszeniem się stanu zdrowia matki, gdyż jak wynika z przedłożonych dokumentów, niepełnosprawność matki datowana jest od stycznia 2009 r. Rezygnacja z pośrednictwa Urzędu Pracy nie jest jednak tożsama z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, określonej ściśle w słowniczku u.ś.r. (art. 3 pkt 22).

Wnioskodawczyni nie spełnia zatem przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, dlatego specjalny zasiłek opiekuńczy jej nie przysługuje.

M. S. wniosła od powyższej decyzji odwołanie. Opisała stan zdrowia matki. Zwróciła uwagę, że pierwszy udar miał miejsce w 2009 r., a w 2010 r. sytuacja się powtórzyła. Od 2009 r. skarżąca nie mogła podjąć pracy, ponieważ pogorszył się stan zdrowia matki i obecnie wymaga całkowitej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 września 2013 r. nr [...], na podstawie art. 3, art. 16a u.ś.r., rozporządzenia, a także art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. - utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń regulują przepisy u.ś.r.

Przywołana wyżej ustawa została znowelizowana ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustawy (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) zwaną dalej "ustawą nowelizującą", która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 5 lit. c, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2013 r. Ustawa nowelizująca wprowadziła wiele zmian w u.ś.r. w zakresie zasad ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto wprowadziła nowe świadczenie opiekuńcze - specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ przywołał treść art. 16a u.ś.r. Organ wskazał, że jedną z podstawowych przesłanek, od zaistnienia której ustawodawca uzależnił możliwość objęcia pomocą w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja przez opiekuna z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W sprawie istota sporu sprowadza się zatem do oceny spełnienia przez skarżącą właśnie ww. przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w rozumieniu art. 16a ust. 1 u.ś.r. Bezsporne bowiem jest, że skarżąca (córka) jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, ponadto zachodzi konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (matką J. S.).

Sporną kwestią jest natomiast powód rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Z akt sprawy wynika, że ostatni stosunek pracy wygasł w dniu 31 sierpnia 2002 r. z upływem określonego w umowie okresu czasu. Skarżąca była następnie zarejestrowana jako bezrobotna w okresie od 6 września 2002 r. do 14 kwietnia 2008 r.

Rozumiejąc trudną sytuację skarżącej, organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji. Wyjaśnił, że zasady przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego zawarte w art. 16a u.ś.r. należy odróżnić od zasad przyznania innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego wynikającego z art. 17 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności.

Trafnie wywiódł organ I instancji, że z akt sprawy nie wynika, aby w sprawie zaistniał związek przyczynowo - skutkowy pozwalający na stwierdzenie, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia celem opiekowania się niepełnosprawną matką. Niewątpliwie umowa o pracę wygasła już 2002 r. w związku z upływem określonego w niej terminu. Od dnia 6 września 2002 r. skarżąca była zarejestrowana jako bezrobotna zgłaszając gotowość do podjęcia zatrudnienia. Z dniem 15 kwietnia 2008 r. wyrejestrowała się z Urzędu Pracy. Z kolei orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdzające, że J. S. jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu wydano w dniu 3 listopada 2010 r., a zatem dopiero ponad dwa lata po tym fakcie. Niezależnie od tego, rezygnacja z pośrednictwa pracy nie jest tożsama z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brak jest zatem podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku w świetle aktualnie obowiązujących przepisów.

Jednocześnie organ wskazał, że z założenia specjalny zasiłek opiekuńczy ma charakter rekompensaty za rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, stąd bezspornym winien być związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W rozpatrywanym przypadku organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r.

Organ podkreślił, że decyzja w sprawie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest decyzją uznaniową lecz związaną, co oznacza, że organ administracji jest zobowiązany do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania. Organ nie może według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego w sytuacji nawet ciężkich okoliczności życiowych. Ustawodawca nie zdecydował się bowiem na zamieszczenie w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone we wskazanych wyżej przepisach, nie pozostawił tym samym organom prawa przyznawania przedmiotowego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego.

M. S. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z przedłożonych akt postępowania administracyjnego wynika, że:

- matka skarżącej – J. S. widnieje w rejestrach podatkowych jako właścicielka gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 2, 2447 ha, przeliczeniowych 1,1535 ha oraz współwłaścicielka ½ części w nieruchomości gruntowej o powierzchni ogólnej 0,4642 ha, przeliczeniowych 0,0091 ha (zaświadczenie Urzędu Miejskiego z dnia 24 czerwca 2013 r. k. 20),

- skarżąca oświadczyła, że nie posiada gospodarstwa rolnego (oświadczenie k. 27),

- skarżąca w oświadczeniu o stanie majątkowym rodziny wskazała na posiadanie gospodarstwa rolnego 1,35 ha przeliczeniowe (k. 32),

- brak jest decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 P.p.s.a.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie aczkolwiek nie tylko w uwzględnieniu podniesionych w skardze zarzutów.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 16a ust. 1 u.ś.r., wprowadzony ustawą nowelizującą, obowiązujący w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek. I tak w myśl powołanego przepisu specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, wymagane jest również, jak stanowi art. 16a ust. 2 u.ś.r., aby łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r.

W sprawie zdaniem organów obu instancji skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, dlatego specjalny zasiłek opiekuńczy jej nie przysługuje.

Poza sporem w sprawie jest to, że:

- ostatnim zatrudnieniem skarżącej była praca wykonywana w "A" Sp. J., która trwała do 31.08.2002 r. - stosunek pracy ustał na podstawie art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy - rozwiązanie umowy z upływem czasu na jaki umowa o pracę została zawarta - świadectwo pracy z dnia 31.08.2002 r.

- skarżąca od 1.09.2002 r. nigdzie nie pracuje.

- niepełnosprawność matki skarżącej datowana jest od stycznia 2009 r. natomiast orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdzające, że J. S. jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu wydano w dniu z dnia 3 listopada 2010 r., przy czym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28.01.2011 r.,

- od 28.01.2011 r. skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – J. S.

Jak wywiódł organ I instancji - z akt sprawy nie wynika, aby w sprawie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pozwalający na stwierdzenie, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia celem opiekowania się niepełnosprawną matką.

Z kolei organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. wskazując, że umowa o pracę wygasła już 2002 r. w związku z upływem określonego w niej terminu. Od dnia 6 września 2002 r. skarżąca była zarejestrowana jako bezrobotna zgłaszając gotowość do podjęcia zatrudnienia. Z dniem 15 kwietnia 2008 r. wyrejestrowała się z Urzędu Pracy. Z kolei orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdzające, że J. S. jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu wydano w dniu z dnia 3 listopada 2010 r., a zatem dopiero ponad dwa lata po tym fakcie. Niezależnie od tego, rezygnacja z pośrednictwa pracy nie jest tożsama z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brak jest zatem podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku w świetle aktualnie obowiązujących przepisów.

Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić z następujących powodów.

1. Zdaniem Sądu, warunek rezygnacji z zatrudnienia zostaje spełniony, jako jedna z przesłanek wskazanych w art. 16a ust. 1 u.ś.r., jeżeli wnioskujący o przyznanie tego świadczenia miał już wcześniej wynikające z ostatecznej decyzji ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy w związku ze sprawowaną przez siebie opieką nad niepełnosprawną osobą, nadal i nieprzerwanie sprawowaną.

2. Utratę zatrudnienia spowodowanego upływem okresu na jaki zawarta została umowa o pracę, przy jednoczesnym podjęciu starań o uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało przyznane decyzją wydaną przed dniem wejścia w życie nowelizacji u.ś.r. z 7 grudnia 2012 r., nie sposób traktować jako brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Fakt przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r.

3. Przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć szeroko, mając na względzie zarówno cel u.ś.r. jak i wartości wynikające z Konstytucji. Tymczasem tą wartością konstytucyjną jak i tym celem ustawy jest ochrona i opieka nad osobą niepełnosprawną. Faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, potwierdza okoliczność rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki.

W tej sytuacji niewyjaśnienie przez organ I instancji, które to stanowisko zaakceptował organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji – kwestii poprzednio przyznanego skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, należy uznać za niespełnienie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a więc z naruszeniem przepisów postępowania ( art., 7, art. 77, art. 80 K.p.a.) co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym podstawą tego naruszenia niewątpliwie była błędna wykładnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a u.ś.r.

Niespełnienie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy należy odnieść także do braku jakichkolwiek ustaleń dotyczących okoliczności wynikających z dotychczas zgromadzonych w sprawie dokumentów.

Z przedłożonych, bowiem akt postępowania administracyjnego wynika, że:

- matka skarżącej – J. S. widnieje w rejestrach podatkowych jako właścicielka gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 2, 2447 ha, przeliczeniowych 1,1535 ha oraz współwłaścicielka ½ części w nieruchomości gruntowej o powierzchni ogólnej 0,4642 ha, przeliczeniowych 0,0091 ha (zaświadczenie Urzędu Miejskiego z dnia 24 czerwca 2013 r. k. 20),

- skarżąca oświadczyła, że nie posiada gospodarstwa rolnego (oświadczenie k. 27),

- skarżąca w oświadczeniu o stanie majątkowym rodziny wskazała na posiadanie gospodarstwa rolnego 1,35 ha przeliczeniowe (k. 32).

Organy powyższych kwestii w ogóle nie wyjaśniły, a jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r. I OPS 5/12 (LEX nr 1230181): Prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.).

We wskazanej uchwale wskazano także, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik", jednakże taką definicję zawiera ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r., nr 50, poz. 291 ze zm.), w myśl której rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego (art. 6 pkt 1). Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej.

Powyższe stanowisko Sąd orzekający w sprawie poddanej kontroli w pełni podziela w odniesieniu do wykładni przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a u.ś.r.

Uznać zatem należy, że nie jest możliwe uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z art. 16a ust. 1 u.ś.r. przez osobę, która jest rolnikiem w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tegoż świadczenia. Do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych.

Ponadto stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1403) w ubezpieczeniu wyodrębnia się; 1) ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie; 2) ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Z kolei ustawa w zakresie ubezpieczeń emerytalno-rentowych wyróżnia ubezpieczenia, którym podlega się z mocy ustawy (tzn. obowiązkowo) i ubezpieczenia na wniosek. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy:

1) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny;

2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt. 1

Dalsza część tego przepisu nie ma dla sprawy doniosłości. W świetle powyższego nieprawidłowy jest brak ustaleń czy skarżąca jako domownik rolnika, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z art. 6 wskazanej ustawy: Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia;

2) domowniku - rozumie się osobę bliską rolnikowi, która:

a) ukończyła 16 lat,

b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,

c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy;

3) działalności rolniczej - rozumie się działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej;

4) gospodarstwie rolnym - rozumie się każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej.

Zatem brak wyjaśnienia powyższych kwestii przez organy wskazuje, że organy nie rozważały, czy po stronie skarżącej zachodzi także przewidziana w art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b u.ś.r. negatywna przesłanka, która może wyłączyć skarżącą z grona osób, którym może przysługiwać specjalny zasiłek opiekuńczy.

Ponadto z uwagi na to, że art. 16a ust. 8 u.ś.r., zawierający przesłanki wyłączające prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego wylicza w sposób enumeratywny, a więc zamknięty kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, a wśród osób pozbawionych z mocy u.ś.r., o jakich mowa w art. 16a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dlatego posiadanie statusu osoby bezrobotnej lub rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej nie stoi na przeszkodzie przyznania takiej osobie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 16a ust. 1 u.ś.r. Zatem odmienne stanowisko zaprezentowane przez organy w sprawie zostało oparte na błędnej wykładni wskazanych przepisów, a więc z ich naruszeniem.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.

Sąd podziela stanowisko Kolegium, że zasady przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego zawarte w art. 16a u.ś.r. należy odróżnić od zasad przyznania innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego wynikającego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie, bowiem z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Dlatego też należy podkreślić, że wyrok niniejszy nie przesądza treści rozstrzygnięcia, jakie w sprawie zostanie podjęte po przeprowadzeniu niewadliwego postępowania.