Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 619/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 153 oraz art. 145 § 1 pkt 1 c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z sankcjami. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]października 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (zwany dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji"), po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (zwana dalej: "skarżąca", "spółka", "beneficjent") o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana dalej: "płatność ONW") na rok 2007 orzekł o: 1. umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej działki rolnej [...]; 2. odmowie przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu – Nizinne strefa I na 2007 rok; 3. nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł., potrącanej z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (zwany dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, w tym: wniosków spółek cywilnych "[...]" i "[...]" o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych wraz z porozumieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., wniosków spółek cywilnych: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]" i spółki z o.o. "[...]" o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW oraz porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] kwietnia 2008 r., protokołów stanowiących integralną część tych porozumień, oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z dnia [...] kwietnia 2008 r., organ stwierdził, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r., ww. podmioty przejęły w posiadanie nieruchomości rolne deklarowane przez spółkę do płatności ONW. W konsekwencji uznał, iż wobec przekazania posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a więc przekazania uprawnień i obowiązków z nim związanych beneficjent zrezygnował z przyznania płatności na swoją rzecz.

Wyjaśnił, iż beneficjent przekazał w posiadanie część gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 r. Tym samym nie dotrzymał ustawowego warunku przekazania gospodarstwa rolnego w całości na rzecz innego producenta rolnego, co wyklucza przyznanie wnioskowanej płatności. W związku

z przejęciem w posiadanie przez ww. podmioty gruntów rolnych zgłoszonych przez spółkę w ramach wniosku o przyznanie płatności ONW o łącznej powierzchni [...] ha, grunty te zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania przedmiotowej płatności. Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła [...] ha, zaś obszar powierzchni zadeklarowanych działek rolnych, spełniający warunki do przyznania przedmiotowej płatności wyniósł [...] ha. Wobec ustalenia, iż różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wyniosła powyżej 50%, organ I instancji zgodnie z regulacjami art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 386, z 23 grudnia 2006, str. 74), słusznie wykluczył beneficjenta z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym (co jest równoznaczne z odmową przyznania płatności ONW na 2007 rok) oraz zastosował sankcję pomniejszającą wypłatę pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Sankcja ustalona została

w wysokości [...] zł.

W odniesieniu do działki [...] o powierzchni [...] ha, co do której wniosek

o przyznanie płatności ONW został wycofany [...] października 2007 r., organ działając na podstawie art. 105 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") orzekł o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Jednocześnie wobec ustalenia, iż do przedmiotowej płatności zadeklarowane zostały działki rolne – [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha znajdujące się na obszarze ONW, który nie został zatwierdzony przez Komisję Europejską, organ w oparciu o normę § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448, zwane dalej "rozporządzeniem ONW") stwierdził, że zasadnie powierzchnia ww. działek została wyłączona z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania przedmiotowej płatności.

Wyrokiem z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 149/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu - Nizinne strefa I na rok 2007 i nałożenia sankcji, w pozostałym zakresie skargę oddalił. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, na podstawie wykładni § 2, § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW

w związku z art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. UE L

z 2003 r., Nr 270, poz. 1), iż płatność ONW ustalana jest w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacana w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego

z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. W ocenie Sądu decyzja w sprawie płatności ONW powinna co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Obowiązujące w tym zakresie przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność ONW (do dnia 1 marca), ale

w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku. Złożony w niniejszej sprawie przez skarżącą wniosek odnosił się do płatności ONW za 2007 rok, natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta zaistniała dopiero w kwietniu 2008 r. (za wyjątkiem działki nr [...], co do której organ I instancji ustalił, iż zwrócona została do Agencji Nieruchomości Rolnych [...] października 2007 r.). Za bezsporny Sąd uznał fakt, że skarżąca była posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku

o przyznanie płatności ONW na 2007 rok w dacie złożenia tego wniosku oraz okoliczność, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r. skarżąca przeniosła na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Oceniając przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności uprawnienie skarżącej do płatności ONW za 2007 rok Sąd stwierdził, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniała ona przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Za bezsporny uznał także fakt, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie skarżąca nie posiadała już gruntów, które wcześniej zadeklarowała we wniosku. Decyzja ta została jednak wydana dopiero [...] października 2010 r.

Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd uznał, iż zmiana stanu fatycznego sprawy, zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW, oceniana w dniu wydania decyzji (tj. [...] października 2010 r.) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącą płatności. Skarżąca miała bowiem prawo spełniając ustawowe warunki złożyć wniosek o przyznanie płatności ONW za 2007 rok, przysługiwało jej także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08; wyrok WSA w Gliwicach z 6 października 2009 r. sygn. akt III SA/GL 390/09). Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności

w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Również data wydania decyzji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 2 lata. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik – producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych aż do dnia wydania decyzji przez organ.

Sąd wskazał, iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację Sądu i przyjąć za miarodajny moment – stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 roku. Wyjaśnił przy tym, że kwestie dotyczące przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności oświadczeń tych podmiotów, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącej płatności obszarowych za 2007 r.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie organów w przedmiocie nałożenia na skarżącą sankcji w kwocie [...] zł. jest przedwczesne, dlatego też

i w tej części skarga jest zasadna.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2011 r., po raz wtóry orzekł o: 1. umorzeniu postępowania w części dotyczącej działki rolnej [...]; 2. odmowie przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu – Nizinne strefa I na 2007 rok; 3. nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł., potrącanej z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] Dyrektor ARiMR, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, orzekł o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy. Dyrektor ARiMR uznał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] czerwca 2008 r. skarżąca przekazała posiadanie części gospodarstwa rolnego, objętego wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 rok, na rzecz innych producentów rolnych, którzy złożyli następnie wnioski transferowe wraz z dokumentami potwierdzającymi przejęcie posiadania. Przyjął, że skoro beneficjent podjął decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a zatem także przekazania uprawnień i obowiązków z tym związanych, zrezygnował niejako dobrowolnie z przyznania płatności na swoją rzecz, wyrażając zgodę na przejęcie płatności za 2007 r. przez przejmujące spółki. Uznał, że w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, płatności są przyznawane przejmującemu, zatem przekazując gospodarstwo rolne, przekazujący nie spełnia warunku do przyznania płatności ONW. Warunkiem przyznania tych płatności przejmującemu jest m.in., aby przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW. Skarżąca przekazała w posiadanie część gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 rok. Powierzchnia spełniająca warunki do przyznania płatności ONW wyniosła [...] ha i do niej został rozpatrzony wniosek o przyznanie płatności na 2007 rok. Przesłankę odmowy przyznania płatności ONW stanowiło także zawyżenie zadeklarowanej powierzchni działek rolnych, w stosunku do powierzchni stwierdzonej

w wyniku kontroli administracyjnej.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewykonania zaleceń wynikających

z wyroku sądowego podał, iż organ I instancji wydał decyzję, w której wziął pod uwagę stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Łączna powierzchnia działek rolnych będących w posiadaniu beneficjenta wynosiła [...] ha i w sytuacji, gdy spółki cywilne złożyły wnioski transferowe, wyrażając chęć przejęcia płatności do gruntów rolnych wynoszących [...] ha, do takiej powierzchni zostałaby przyznana płatność za rok 2007 łącznie dla skarżącej jak i przejmujących spółek, gdyby te spełniły wszystkie warunki do przyznania tych płatności. Podał, iż wydając decyzję, organ I instancji wziął pod uwagę zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie rozpatrywał sprawy, przyjmując za miarodajny stan posiadania gruntów na dzień wydania decyzji, co dla Sądu było niezrozumiałe, gdyż każdy wnioskujący o przyznanie płatności może w każdej chwili przekazać swoje grunty rolne na rzecz innych podmiotów oraz dlatego, że z wydaniem decyzji zwlekano ponad 2 lata. Organ wydał decyzję biorąc pod uwagę fakt przekazania spornych gruntów rolnych wynoszących łącznie [...] ha na rzecz innych podmiotów, mimo iż przekazanie to nastąpiło w kolejnym roku kalendarzowym, niż rok złożenia wniosku przez przekazującego.

Za istotny dla sprawy uznał fakt, że z wnioskiem o przejęcie płatności do działek rolnych, zgłoszonych do płatności przez skarżącą, inne podmioty wystąpiły przed wydaniem decyzji. Tym samym spełnione zostały wymagania określone w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW, a zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia ONW przejmujący wstępuje w miejsce przekazującego.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wydanym decyzjom postawiła zarzut rażącego naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). W ocenie skarżącej organ I instancji zdaje się nie rozumieć istoty kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem nie wziął pod uwagę faktu związania organu prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. prezes skarżącej złożył pismo procesowe, w którym podtrzymując dotychczasową argumentację wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca uznała, że organy naruszyły art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 149/11, co stanowi rażące naruszenie prawa i w porządku prawnym jest absolutnie nie do zaakceptowania.

Wyrokiem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 263/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany także: "WSA") stwierdził nieważność zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji (odpowiednio z dnia [...] lutego 2012 r. i [...] października 2011 r.). Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, iż organ dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. Przytaczając treść wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku podjętego w sprawie VIII SA/Wa 149/11 Sąd wywiódł, iż ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji winny były ustalić, jaka powierzchnia gruntów rolnych w stosunku do powierzchni deklarowanej do płatności ONW we wniosku inicjującym postępowanie (przy uwzględnieniu oświadczenia

o cofnięciu deklaracji co do działki [...]) pozostawała w posiadaniu skarżącej na dzień [...] grudnia 2007 r. Zgodnie w powołanymi wyżej wytycznymi Sądu, wiążącymi zarówno organy ARiMR jak i Sąd, organy nie mogły z deklarowanej do płatności powierzchni działek rolnych wyłączyć gruntów, których posiadanie przeniesiono na inne podmioty z dniem [...] kwietnia 2008 r. Argumenty organów obu instancji, dotyczące odmowy przyjęcia stanu posiadania gruntów przez spółkę z uwagi na złożenie przez podmioty przejmujące wniosków transferowych, są niewystarczające.

Dokonując ustaleń stanu faktycznego sprawy (w odniesieniu do powierzchni gruntów rolnych, będących w posiadaniu skarżącej na koniec roku kalendarzowego 2007) w sposób sprzeczny z wytycznymi Sądu, organy obu instancji w sposób oczywisty dopuściły się obrazy art. 153 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpatrując sprawę ponownie po prawomocnym wyroku sądu, organ administracji winien zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu tego wyroku, bez względu na odmienne poglądy prawne. Jeśli organ odwoławczy nie zgadzał się z interpretacją Sądu, zawartą w uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 149/11, miał prawo do wniesienia skargi kasacyjnej, z czego nie skorzystał. W zaskarżonej decyzji tymczasem, kontrolując decyzję organu I instancji, wskazał z jednej strony, że sprawa była rozpatrywana z uwzględnieniem zaleceń wskazanych w ww. wyroku, że stan posiadania nieruchomości skarżącej był rozpatrywany na koniec roku 2007, a z drugiej strony, polemizując z prawomocnymi ustaleniami Sądu, podniósł, iż ta okoliczność nie była decydująca przy merytorycznym rozstrzyganiu sprawy. Najważniejsza w tej sprawie dla organów była własna interpretacja przepisów, dotycząca złożenia w 2008 r. przez podmioty przejmujące wniosków transferowych przed wydaniem decyzji wobec skarżącej. Ta kwestia jednak, wobec jednoznacznych wytycznych Sądu w wyroku

w sprawie VIII SA/Wa 149/11, który odniósł się również w swojej ocenie do wniosków transferowych w przedmiotowej sprawie, nie powinna mieć dla organów obu instancji znaczenia.

W konsekwencji Sąd uznał, iż skutki naruszenia przez organy przepisu art. 153 p.p.s.a. są rażące.

Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 224/13 Naczelny Sąd Administracyjny (zwany także: "NSA") uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. WSA stwierdzając nieważność zaskarżonych decyzji wskazał, że skutki naruszenia przez organy administracji przepisu art. 153 p.p.s.a. należy zakwalifikować jako rażące. Treść rozstrzygnięcia decyzji pozostaje bowiem w ewidentnej sprzeczności z dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a., przez proste ich zestawienie ze sobą, a skutki tej wadliwości w okolicznościach sprawy powodują, że decyzje organów obu instancji nie mogą być zaakceptowane jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. WSA poprzestając na ogólnikowym stwierdzaniu "rażących skutków naruszenia art. 153 p.p.s.a." nie wykazał jednak, że w sprawie zaistniały wyżej wymienione przesłanki rażącego naruszania prawa. W szczególności nie wykazano, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisów stanowiących jej podstawę prawną. W tej sytuacji naruszenie przez organy administracji zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez organ skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 224/13, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W związku z powyższym Sąd orzekający w tej sprawie, w myśl art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu I instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Jednakże, jak podkreśla się w piśmiennictwie, z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268), natomiast w pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie.

W judykaturze i doktrynie zwraca się również uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony

w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak-Molczyk (w:) H. Knysiak-Molczyk,

M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

W świetle powyższych rozważań za przesądzoną uznać należy kwestię wadliwości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z uwagi na niewykonanie zaleceń wynikających z wyroku WSA z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 149/11. Zalecenia te zostały szczegółowo przedstawione w części wcześniejszej uzasadnienia, w tym miejscu Sąd zauważa jedynie, iż jak wynika z ww. wytycznych, we wskazaniach co do dalszego postępowania, Sąd wskazał, że organ powinien przyjąć za miarodajny stan posiadania gruntów rolnych z końca 2007 r. Wyjaśnił także, że kwestie przeniesienia posiadania gruntów rolnych, skuteczność bądź nieskuteczność oświadczeń woli podmiotów, na rzecz których nastąpiło przeniesienie posiadania tych gruntów, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu płatności za 2007 r.

Tymczasem ponownie rozpoznając sprawę organy dokonały analizy stanu faktycznego w odniesieniu do roku, w którym został złożony wniosek, jak i kolejnego roku, wskazując że w ciągu 2007 r. spółka była w posiadaniu gruntów rolnych zadeklarowanych do płatności, natomiast przekazanie gruntów nastąpiło w kolejnym 2008 roku. Powołując treść § 6 ust. 1 – 5 rozporządzenia ONW stwierdziły, iż płatności ONW, o które ubiega się przekazujący są przyznawane przejmującemu, jeżeli przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW, na wniosek tego podmiotu złożony do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW. W rozpoznawanej sprawie wnioski takie zostały przez przejmujące spółki złożone, spełniając wymagania wynikające z § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW. Istotna jest przy tym okoliczność, że przejmujący złożył oświadczenie o objęciu w posiadanie gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. W związku z przejęciem

w posiadanie do skarżącego gruntów rolnych zgłoszonych do wniosku o przyznanie płatności przez innych producentów rolnych grunty zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania tej płatności.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż w prawomocnym wyroku z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt VIII 149/11, WSA orzekał na podstawie stanu faktycznego, z którego wynikało, że [...] czerwca 2008 r. do Kierownika ARiMR wpłynęły wnioski szeregu spółek cywilnych o przyznanie płatności OB (JPO lub UPO) oraz płatności ONW, w których spółki te zawnioskowały o wstąpienie przez nie na miejsce skarżącej do toczącego się postępowania w zakresie przyznania płatności na rok 2007. Na podstawie dołączonych do wniosków dokumentów, w tym protokołów stanowiących integralną część porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z dnia [...] kwietnia 2008 r. organ stwierdził, że z dniem [...] kwietnia 2008 r. wskazane spółki cywilne przejęły w posiadanie określone nieruchomości rolne. W związku z przekazaniem przez skarżącą w posiadanie części gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2007, płatność ONW ustalana była w odniesieniu do powierzchni będącej w posiadaniu spółki.

W ocenie Sądu po wydaniu ww. wyroku w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiła zmiana istotnych okoliczności faktycznych, która mogłyby spowodować nieaktualność,

a co za tym idzie ustanie mocy wiążącej oceny prawnej ww. prawomocnego orzeczenia Sądu. Błędnie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, iż podstawę rozpoznania

w niniejszej sprawie stanowi stan faktyczny uwzględniający okoliczność przekazania spornych gruntów rolnych wynoszących łącznie [...] ha na rzecz innych podmiotów, mimo iż przekazanie to nastąpiło w kolejnym roku kalendarzowym, niż rok złożenia wniosku przez beneficjenta.

W związku z powyższym w sprawie znajduje zastosowanie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą

w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby

w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Związanie oceną prawną dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony jedynie w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów

i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (vide: wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, CBOSA), czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych

i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do sposobu ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Analizując ustalenia decyzji wydanych na skutek ww. orzeczenia podjętego

w sprawie VIII SA/Wa 149/11 Sąd stwierdza, iż prowadzone przez organy postępowanie nie uwzględniało przedstawionych wyżej zaleceń, czym naruszono art. 153 p.p.s.a. W konsekwencji w rozstrzygnięciach tych wbrew zaleceniom Sądu zaprezentowano przyjęty stan faktyczny sprawy i jego ocenę prawną, jawnie sprzeczną z oceną zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku. Powyższe uchybienia postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej

i poprzedzającej ją decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy raz jeszcze dokonają ustaleń zgodnie

z wytycznymi Sądu określonymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 149/11.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku (pkt I).

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.