Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 54/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1, art. 29 par. 1, art. 119 par. 1-2, art. 121 par. 5, art. 122 par. 1-2, art. 125 par. 1-2, art. 126
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi A. T., P. T. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] listopada [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] września 2010 r.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB albo organ I instancji), na podstawie art. 119 i 121 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej upea) nałożył na A. T. i P. T. (dalej Inwestorzy, Żalący albo Skarżący) grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] zł, i opłatę za wydanie postanowienia w kwocie [...] zł, wzywając jednocześnie Inwestorów do jej zapłaty w terminie 14 dni pod rygorem ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] września 2010 r., tj. wykonania rozbiórki budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...] w miejscowości W., gmina K. w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia, pod rygorem orzeczenia wykonania zastępczego nakazanej rozbiórki obiektu.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że na działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...] w miejscowości W., gmina K., Inwestorzy wybudowali budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy 134,2 m2. Obiekt powstał w latach [...]-[...] i jest budynkiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej pb bądź Prawo budowlane). Posiada ściany, dach i jest trwale połączony z gruntem. Inwestor prowadził roboty budowlane bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia na budowę, które wygasło przed datą rozpoczęcia budowy. Potwierdził to Naczelnik Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w K. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1999 r., orzekając o wygaśnięciu pozwolenia na budowę z powodu nie rozpoczęcia budowy przed upływem dwu lat.

PINB na skutek zgłoszonego sprzeciwu wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy w dniu [...] listopada 2008 r. z urzędu wszczął postępowanie administracyjne. W toku przeprowadzonego postępowania organ wydał dnia [...] maja 2009 r. decyzję nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2009 r.) nakazującą dokonanie rozbiórki wzniesionego budynku mieszkalnego.

Inwestorzy złożyli odwołanie od decyzji z [...] maja 2009 r. do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB), który "decyzją" [winno być "postanowieniem"; k. 19 akt administracyjnych nr [...]] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] (dalej postanowienie z [...] czerwca 2009 r.) orzekł, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu.

Kontrole przeprowadzone przez PINB w dniach [...] września 2009 r., [...] maja 2010 r. oraz [...] września 2010 r. potwierdzają, że do dnia dzisiejszego obowiązek nałożony decyzją PINB z [...] maja 2009 r. nie został zrealizowany, mimo upomnienia skierowanego do Zobowiązanych w dniu [...] września 2009 r.

Zdaniem PINB środkiem najmniej uciążliwym, a jednocześnie najbardziej skutecznym, prowadzącym bezpośrednio do wykonania obowiązku jest grzywna w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania nakazanej rozbiórki. Wysokość grzywny w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania rozbiórki przedmiotowego obiektu, wynikającej z pb, stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku i 1/5 ceny 1 m 2 powierzchni użytkowej ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 121 § 5 upea). Budynek objęty nakazem rozbiórki ma powierzchnię zabudowy 134,20 m2, a zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 sierpnia 2010 r. w sprawie ustalenia ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego - cena 1 m2 została ustalona na kwotę [...] złotych. W związku z tym grzywna w celu przymuszenia w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Jednocześnie w razie niewykonania obowiązku organ I instancji zastrzegł, że wobec Zobowiązanych zostanie wykonany środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego. Opłata za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny wynosi [...] zł (art. 64a § 1 pkt 1 upea).

A. i P. T. reprezentowani przez fachowego pełnomocnika procesowego będącego radca prawnym (dalej Pełnomocnik) pismem z dnia [...] września 2010 r. złożyli zażalenie na postanowienie z [...] września 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu Pełnomocnik Żalących wskazał, że postanowienie z [...] września 2010 r. doręczono na Jego adres dnia [...] września 2010 r. Dnia [...] września 2010 r. Pełnomocnik źle się poczuł z uwagi na nagły atak choroby – rwa kulszowa i nie był w stanie do dnia [...] września 2010 r., mimo zastosowanego leczenia, sporządzić ostatecznej wersji dokumentu. Począwszy od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] września 2010 r. Pełnomocnik Żalących przebywał na zwolnieniu lekarskim z uwagi na niezdolność do pracy. Dopiero po ustaniu choroby mógł On przystąpić do dokończenia sporządzania środka odwoławczego. Pełnomocnik prowadzi kancelarię prawniczą jednoosobowo. Odwołujący nie złożyli zażalenia bez własnej winy. Jako załącznik do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Żalących dołączył zaświadczenie lekarskie z którego wynika, że w dniach od [...] do [...] września 2010 r. był On niezdolny do pracy. Do tego wniosku dołączył zażalenie na postanowienie z [...] września 2010 r. w którym Żalący wnoszą o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania PINB i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że postanowieniem z [...] sierpnia 2010 r. nr [...], WWINB uchylił postanowienie PINB z [...] lipca 2010 r. nr [...], w którym organ I instancji nałożył na Inwestorów grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] zł, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Postanowienie z [...] września 2010 r. wydano, kiedy jeszcze nie upłynął termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) na wcześniejsze postanowienie WWINB z "[...] sierpnia 2010" [winno być "[...] sierpnia 2010"] r., które doręczono Odwołującym dnia [...] września 2010 r.

W dalszej części zażalenia Odwołujący podnieśli, że chociaż pozornie postanowienie WWINB jest formalnie dla nich korzystne, gdyż uchylone zostało wcześniejsze postanowienie PINB, to w rzeczywistości doprowadziło ono do wymierzenia wyższej grzywny, niż pierwotnie co jest sprzeczne z zakazem reformationis in peius, obowiązującym w postępowaniu administracyjnym.

Żalący powołując art. 33 upea zwrócili nadto uwagę, że w sprawie zastosowany został zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, który z uwagi na ich sytuację materialną jest niewykonalny. Żalący podkreślili, że niezasadnie uznano Ich za odpowiedzialnych wzniesienia samowoli budowlanej, która stanowi ich dom rodzinny. Nie mają Oni możliwości zamieszkania w innym miejscu. W sprawie zaistniały podstawy do wznowienia wcześniejszych postępowań administracyjnych z uwagi na nowe okoliczności sprawy, które ujawniły się na skutek prowadzonego przez organy ścigania dochodzenia odnośnie realizacji inwestycji, a które zakończyło się umorzeniem z uwagi na brak znamion przestępstwa w tym postępowaniu. Prowadzenie egzekucji w takiej formie jest nie tylko dla Żalących uciążliwe i krzywdzące, ale zagraża egzystencji całej rodziny, co jest niedopuszczalne w państwie prawa i sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi o ochronie własności i poszanowani praw jednostki.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], WWINB przywrócił termin do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z [...] września 2010 r. (k. 70-70v akt administracyjnych nr 333/08).

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] (dalej postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r.), WWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia [...] września 2010 r. (k. 72-73 akt administracyjnych nr [...]).

W pierwszej kolejności WWINB wskazując na art. 29 § 1 upea zwrócił uwagę, że nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązków objętych tytułem wykonawczym. Poza tym obowiązek nałożony decyzją PINB z [...] maja 2009 r. nie został wykonany. Dopóki wskazana decyzja znajduje się w obrocie prawnym, do tego czasu obowiązek z niej wynikający jest wymagalny i będzie egzekwowany. Zatem na PINB ciążył obowiązek zastosowania środka egzekucyjnego w celu przymuszenia zobowiązanych do wykonania ciążących na nich obowiązków.

Skoro przedmiotem obowiązku określonego w decyzji z [...] maja 2009 r. jest nakaz rozbiórki budynku mieszkalnego, to wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia została prawidłowo określona w oparciu o art. 121 § 5 upea. PINB prawidłowo wyliczył wysokość grzywny w oparciu o Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 sierpnia 2010 r., gdzie cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego w II kwartale 2010 r. wynosiła 4.433 zł. Zatem: 134,20 m2 x 4.433,00 zł/: 5 = 118.982,00 zł.

Jednocześnie WWINB odnosząc się do zarzutów sformułowanych w zażaleniu podniósł, że bez znaczenia dla wysokości grzywny pozostaje kwestia możliwości finansowych Zobowiązanych. Zgodnie z art. 125 § 1 upea, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nie uiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Poza tym w art. 126 upea ustawodawca przewidział możliwość zwrotu uiszczonej grzywny na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek. WWINB zwrócił również uwagę, że budynek mieszkalny Żalących stoi już od 3 lat, stąd niezrozumiałe są twierdzenia, że rozbiórka jest bezwzględnie i szybko egzekwowana.

Prawo budowlane w sposób jasny i precyzyjny umożliwia inwestorowi, po spełnieniu określonych przesłanek, zalegalizowanie obiektu. Skoro Żalący nie skorzystali z możliwości legalizacji, organ nakazał rozbiórkę obiektu. Żadne obowiązki organu nie zwalniają strony z dbałości o własne interesy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) z dnia [...] grudnia 2010 r. A. i P. T. reprezentowani przez fachowego pełnomocnika procesowego – radcę prawnego, zaskarżyli w całości postanowienie WWINB z 18 listopada 2010 r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB z [...] września 2010 r., wnosząc o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu WWINB zarzucono naruszenie:

art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) w związku z art. 18 upea przez jego niezastosowanie,

art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa w związku z art. 18 upea przez ich niezastosowanie,

art. 138 § 1 pkt 1 pa w związku z art. 18 upea poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie,

art. 7 § 2 upea przez jego błędną interpretację,

art. 27 § 1 upea przez określenie daty zakończenia egzekucji w dniu skierowania tytułu wykonawczego do egzekucji,

art. 59 § 1 pkt 8 upea przez jego niezastosowanie.

Uzasadniając sformułowane zarzuty Skarżący wskazali, że z art. 121 § 2 pkt 2 upea nie można wprost wywieść możliwości zastosowania grzywny w celu przymuszenia przed orzeczeniem wykonania zastępczego. Nie ma takiego przepisu w upea. Natomiast z art. 119 § 2 upea należy wywieść, że grzywnę w celu przymuszenia można zastosować jedynie w sytuacji gdy niecelowym jest zastosowanie innych środków, które ustawa przewiduje w przypadku egzekucji świadczeń niepieniężnych. Grzywna w celu przymuszenia winna być nakładana jako ostateczny środek egzekucyjny, po wyczerpaniu możliwości stosowania innych środków egzekucyjnych. Ustawodawca nie nakazał wprost zastosowania grzywny przed wykonaniem zastępczym.

Konieczność zastosowania grzywny w celu przymuszenia WWINB wywodzi z niecelowego obciążania kosztami wykonania zastępczego organu nadzoru budowlanego, czym rażąco narusza art. 7 § 2 upea. Z zasady tej wynika obowiązek badania, który ze środków egzekucyjnych prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. Egzekucja sama w sobie nie stanowi represji wobec zobowiązanego, lecz jest sposobem do wymuszenia realizacji powinności administracyjno-prawnych. Uzasadnienie nałożonego na Skarżących środka egzekucyjnego opiera się na uznaniu organu, że grzywna w celu przymuszenia, w przeciwieństwie do wykonania zastępczego, nie stanowi ciężaru dla organów nadzoru budowlanego. Takie uzasadnienie wyboru najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego dla Zobowiązanych rażąco narusza art. 7 § 2 upea i art. 8 kpa.

W tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] września 2010 r. organ nadzoru budowlanego I instancji wskazał datę zakończenia egzekucji. Skoro wskazano, że egzekucję zakończono, nieuzasadnione jest nakładanie na zobowiązanych środka egzekucyjnego w celu wykonania obowiązku. Wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest bowiem celem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli nastąpiło to w trakcie postępowania egzekucyjnego, oznacza to, że postępowanie owo osiągnęło swój skutek. Tytuł wykonawczy posiada błędy i nie powinien być podstawą prowadzenia egzekucji wobec Mandantów.

W tej sprawie PINB wydał dwa tytuły wykonawcze - w dniu [...] lipca 2010r. tytuł wykonawczy nr [...], a w dniu [...] września 2010 r. tytuł wykonawczy nr [...]. Postanowienie WWINB z [...] sierpnia 2010 r. uchylało jedynie postanowienie PINB z [...] lipca 2010 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, nie tytuł wykonawczy nr [...]. WWINB nie stwierdził, że tytuł wykonawczy z [...] lipca 2010 r. jest wadliwy. W przedmiotowej sprawie PINB jako organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu odpisy dwu różnych tytułów wykonawczych. Wraz z doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego następuje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji należy uznać, że organ egzekucyjny prowadzi dwa postępowania egzekucyjne. Niedopuszczalne jest wszczynanie kolejnego postępowania egzekucyjnego w tej samej sprawie, a tym samym niedopuszczalne jest prowadzenie kolejnego postępowania egzekucyjnego i nakładanie w nim środka egzekucyjnego na zobowiązanego.

Organ odwoławczy nie zbadał dopuszczalności egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Zmiana treści tytułu wykonawczego w toku postępowania egzekucyjnego nie jest dopuszczalna. Jeśli organ egzekucyjny stwierdzi istnienie braków formalnych w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela, to nie przystępuje do egzekucji i zwraca tytuł wykonawczy wierzycielowi, powołując za podstawę swego działania unormowanie wynikające z treści art. 29 § 2 upea. Ta sama zasada obowiązuje wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym.

W przypadku ujawnienia istotnych wadliwości w treści tytułu wykonawczego przed organem odwoławczym, organ II instancji - na skutek wniesionego przez zobowiązanego środka zaskarżenia - uchyla postanowienie organu egzekucyjnego i umarza postępowanie egzekucyjne z przyczyn formalnych na podstawie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeżeli organ egzekucyjny II instancji uchylił postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, ale postępowanie nie zostało umorzone, organ egzekucyjny I instancji nie powinien wystawiać nowego tytułu wykonawczego w celu ponownego zastosowania środka egzekucyjnego (k. 4-8 akt IV SA/Po 54/11).

W odpowiedzi na skargę WWINB pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej (k. 11 akt IV SA/Po 54/11).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Jednocześnie sądowa kontrola aktów administracyjnych podejmowanych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie może prowadzić do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 upea). Konstrukcja, rola i znaczenie środków ochrony o charakterze administracyjnoprawnym występujących w upea jest uzależnione od celu tego postępowania. Dlatego przedmiotem tych środków nie może być dążenie do zmiany tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę postępowania egzekucyjnego (W. Piątek/A. Skoczylas, Komentarz do art. 29 upea, w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, C.H. Beck 2011 r., s. 180, nb 5).

Badając zgodność z prawem postanowienia WWINB z [...] listopada 2010 r., utrzymującego w mocy postanowienie PINB z [...] września 2010 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą poniższych rozważań.

Postępowanie legalizacyjne co do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...] w miejscowości W., gmina K., toczyło się w 2009 r. w zostało umorzone, wobec nie przedłożenia przez Skarżących zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności zabudowy z planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący nie dysponowali wówczas kwotą [...] zł tytułem opłaty legalizacyjnej (k. 38 akt IV SA/Po 55/11). Pełnomocnik Skarżących nie występował o stwierdzenie nieważności decyzji rozbiórkowej ani z wnioskiem z art. 155 kpa (k. 50 akt IV SA/Po 54/11).

Sąd miał na uwadze, że postępowanie egzekucyjne toczy się w niniejszej sprawie na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego dnia [...] września 2010 r. Podstawa prawna egzekwowanego obowiązku została natomiast określona w decyzji PINB z [...] maja 2009 r. i dotyczy ona rozbiórki budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 134,20 m2, zlokalizowanego na działce oznaczonej numerem geodezyjnym 379/3 w miejscowości W., gmina K..

Elementy składowe tytułu wykonawczego w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym zostały wymienione w art. 27-27c upea. Prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego ma niezwykle istotne znaczenie, ponieważ nie ma możliwości skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wadliwego lub nie zawierającego wszystkich wymaganych przez prawo elementów (W. Piątek/A. Skoczylas, Komentarz do art. 27 upea, w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 152, nb 3 i przywołane tam orzecznictwo, i poglądy doktryny). Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego wszczyna zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 egzekucję administracyjną. Stosownie do art. 32 upea, może ono zostać połączone z przystąpieniem przez organ egzekucyjny do czynności egzekucyjnych. Doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, zgodnie z art. 122 § 1 pkt 2 upea, organ egzekucyjny może jednocześnie doręczyć postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, którego elementy zostały wymienione przez ustawodawcę w art. 122 § 2 upea. Grzywna w celu przymuszenia jest nakładana na zobowiązanego zgodnie z art. 119 § 1 upea, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. W przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku jej wysokość została określona przez ustawodawcę w sposób bezwzględnie oznaczony w art. 121 § 5 upea. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, w trakcie egzekucji wynikającego z Prawa budowlanego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, organ egzekucyjny winien, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w art. 15 § 1 zdanie drugie upea, w pierwszej kolejności nałożyć grzywnę w celu przymuszenia, na podstawie art. 119 § 1 lub § 2 upea, uwzględniając dyspozycje przepisów art. 121 § 4 i 5 upea, i art. 122 § 2 pkt 2 upea in fine. Wykonanie zastępcze, unormowane w art. 127 upea, może być orzeczone, gdy mimo wymierzenia grzywny zobowiązany nie wykona obowiązku, albo gdy uwzględniając zarzut zobowiązanego, że grzywna jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym (art. 33 pkt 8 upea), organ postanowi o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (wyrok NSA z: 13.5.2009 r., II OSK 767/08, ONSAiWSA 2010/5/92; 7.9.2010 r., II OSK 1453/09, Lex nr 746553). Grzywnę w celu przymuszenia stosuje się stosownie do art. 119 § 2 upea także wówczas, gdy nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Dla oceny zastosowania grzywny w celu przymuszenia w świetle obowiązywania w postępowaniu egzekucyjnym zasady stosowania jak najmniej uciążliwego środka spośród wszystkich dostępnych środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, niewątpliwie istotne znaczenie mają art. 125-126 upea. Z art. 125 § 1 upea wynika obowiązek organu egzekucyjnego umorzenia nieziszczonych lub nieściągniętych grzywien na wypadek wykonania egzekwowanego obowiązku. W art. 126 upea ustawodawca dopuścił możliwość zwrotu uiszczonej grzywny w celu przymuszenia po wykonaniu obowiązku. Z art. 122 § 2 pkt 2 upea wynika natomiast, że w postanowieniu o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia organ egzekucyjny powinien wskazać, że gdy obowiązek dotyczy przepisów pb, jego niewykonanie po wymierzeniu grzywny skutkować będzie koniecznością zastosowania kolejnego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. W doktrynie wskazuje się w związku z tym, że stosowanie grzywny w celu przymuszenia w pierwszej kolejności zostało założone w treści tego przepisu (J. Radwanowicz-Wanczewska, red. D. R. Kijowski, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2010 r., s. 1049, nb 2.2).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, po pierwsze trzeba wskazać, że organ egzekucyjny w prawidłowy sposób wystawił tytuł wykonawczy względem zobowiązanego, dokładnie określając podlegający egzekucji obowiązek. Sąd miał przy tym na względzie, że tytuł wykonawczy z dnia [...] września 2010 r., nr [...]0 był drugim tytułem funkcjonującym w obrocie prawnym tytułem, obok wystawionego w dniu [...] lipca 2010 r., nr [...]. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Oba tytuły wykonawcze zostały wystawione względem tych samych zobowiązanych i dotyczyły dokładnie tego samego egzekwowanego obowiązku. Nie istniało zatem niebezpieczeństwo wyrządzenia zobowiązanym szkody majątkowej polegającej na wyegzekwowaniu innego obowiązku, nie stwierdzonego ostateczną decyzją administracyjną. Tak samo błędne oznaczenie w rubryce 40 tytułu wykonawczego daty zakończenia egzekucji nie miało znaczenia dla prawidłowości jej przebiegu, gdyż w ten sposób organ egzekucyjny nie uchybił jakiemukolwiek wymogowi sporządzenia tytułu, określonym w art. 27-27c upea.

Jako niezasadny należało uznać zarzut Skarżących odnośnie zasadności zastosowania w rozpoznawanej sprawie grzywny w celu przymuszenia, a nie wykonania zastępczego w świetle zasady stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego dla zobowiązanego. Porównanie całej regulacji prawnej dotyczącej obu środków egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym prowadzi bowiem do wniosku, że grzywna w celu przymuszenia powoduje mniej dotkliwe dla zobowiązanego konsekwencje, z uwagi na możliwość jej umorzenia albo zwrotu. Najważniejszą cechą tego środka egzekucyjnego jest przymuszający charakter, który winien skłonić zobowiązanego do samodzielnego wykonania spoczywającego na nim obowiązku, a tym samym ograniczenia do minimum kosztów związanych z przeprowadzeniem tej czynności przez osoby trzecie na jego koszt. Tymczasem Skarżący w rozpoznawanej sprawie, kwestionując zasadność wymierzenia grzywny zdają się cały czas poddawać w wątpliwość samą prawidłowość nałożonego na nich obowiązku, nie analizując w ogóle możliwości samodzielnego jego wykonania oraz złożenia wniosku o umorzenie grzywny. Sąd miał nadto na względzie, że ustawodawca w art. 121 § 5 upea określił w sposób bezwzględnie oznaczony sposób obliczenia wysokości grzywny w celu przymuszenia na wypadek obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części. Kwota ta została w niniejszej sprawie obliczona w sposób prawidłowy, przy zastosowaniu właściwie dobranych mierników.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

ja