Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 502/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 5 ust 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Cezary Ciwiński po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1532/15 w sprawie ze skargi Miasta Ł. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 listopada

2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1532/15, oddalił skargę Gminy Miasta Ł. (zwaną dalej "skarżącą" lub "skarżącą kasacyjnie"), na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości.

W wyroku tym Sąd powołał się na następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.

Skarżąca złożyła do Wojewody Ł. dokumentację inwentaryzacyjną mienia ogólnonarodowego (państwowego) obejmującego nieruchomość Skarbu Państwa położoną w Ł. przy ul. N. [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Ł. - Śródmieścia w Ł. - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych, opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], wnosząc jednocześnie o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą komunalizacyjną". Ze złożonej dokumentacji inwentaryzacyjnej sporządzonej przez Komisję Inwentaryzacyjną Rady Miejskiej w Ł. wynika, że ww. nieruchomość [...] maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy, stanowiła własność Skarbu Państwa.

Wojewoda Ł. decyzją z [...] czerwca 2013 r. odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę Miasto Ł.prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wobec zapisu w karcie inwentaryzacyjnej, iż władającym przedmiotową nieruchomością [...] maja 1990 r. był Kombinat [...]"[...]" w Ł., podjął czynności wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy opisana wyżej nieruchomość pozostawała w tym dniu, tj. w dniu wejścia w życie ustawy, w zarządzie ww. przedsiębiorstwa na podstawie jednego z dokumentów określonych w art. 38 ust. 2 lub art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) – zwanej dalej "u.g.g.w.n.". W ocenie Wojewody w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zgromadzono dokumenty mogące świadczyć o sprawowaniu zarządu przez ww. Kombinat [...] maja 1990 r. na przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie w celu określenia, czy przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa sporządzone zostało opracowanie mające ustalić w jakim zakresie nieruchomość ta, odpowiada działkom wymienionym w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z wykonanego przez Konsorcjum Geodezyjne opracowania wynika, że [...] maja 1990 r. działka nr [...], o której mowa powyżej pozostawała w zarządzie Kombinatu [...]" w Ł. na podstawie zaświadczenia Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich Dzielnic m. Ł. z [...] maja 1986 r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewoda Ł. stwierdził, że wskazana nieruchomość objęta prawem zarządu nie znajdowała się [...] maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy, we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co wyklucza możliwość komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Odwołanie od decyzji Wojewody Ł. wniosła skarżąca. W ocenie skarżącej, dowodem ustanowienia prawa zarządu nie może być zaświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami, ponieważ takim dokumentem może być jedynie decyzja, zezwolenie lub umowa nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego. O braku zarządu świadczy ponadto, to że jako tytuł prawny do uwłaszczenia ww. Kombinatu, w decyzji z [...] czerwca 1992 r., nr [...], Wojewoda Ł. przyjął jedynie decyzję nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] grudnia 1986 r., nr [...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. [...] maja 1990 r., z mocy prawa, mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Organ podkreślił, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy, tj. [...] maja 1990 r. W pierwszej kolejności organ administracji winien ustalić, czy przedmiotowe mienie, które stanowiło własność Skarbu Państwa, [...] maja 1990 r., było mieniem państwowym, a następnie po pozytywnym ustaleniu w tym zakresie, czy należało w tym dniu do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 11-12 ustawy.

Organ wskazał, że z odpisu ówczesnej księgi wieczystej KW nr [...], jak również z obecnej księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wynika, że [...] maja 1990 r., stanowiła ona własność Skarbu Państwa. Dla ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do". Zarówno wydzielanie, jak i obejmowanie przez państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe), przekazywanych im przez właściwy organ państwa, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd, następowało przed [...] maja

1990 r., w trybie określonym art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n., a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które przeszło potem w zarząd, czy jeszcze wcześniej, decyzjami władz państwowych, wydawanymi na podstawie art. 2 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie nabywania i przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych.

Z przepisu art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. wynikało, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości - i wszystkie państwowe jednostki miały, wynikający z art. 38 i nast. u.g.g.w.n., obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych, niezależnie od tego, kiedy i od kogo przejętych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1697/11, dokonał wykładni pojęcia "należące do". W opinii NSA pojęcie "należenia" mienia jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 u.g.g.w.n., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy, w myśl którego terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej. Skoro, zatem terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie zarządu takiego gruntu, utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować wspomnianym gruntem, to w sensie normatywnym, należało przyjąć, że grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej. Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości należały do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej (art. 3 ust. 1 u.g.g.w.n.). Z kolei w ust. 2 art. 3 u.g.g.w.n. wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.

Organ podał, że z opracowania geodezyjnego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że działka nr [...] stanowi część dawnych działek ewidencyjnych o nr: [...],[...],[...] i [...]. Z odpisu ówczesnej księgi wieczystej KW Nr [...], jak również z obecnej księgi wieczystej KW Nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wynika, że [...] maja 1990 r., stanowiła ona własność Skarbu Państwa i znajdowała się w zarządzie Kombinatu [...] "[...]" (po zmianie nazwy Kombinat [...] "[...]") w Ł. Ustanowienie prawa zarządu na rzecz ww. przedsiębiorstwa państwowego potwierdza ostateczna decyzja Urzędu Dzielnicowego Ł. nr [...] z [...] grudnia 1986 r. w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd.

Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.) – zwanej dalej "u.k.w.h.", domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przepis ten wyraża zasadę jawności materialnej, która polega na tym, że księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona. Konsekwencją tej zasady jest domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Skoro zatem z odpisu ówczesnej księgi wieczystej urządzonej dla przedmiotowej nieruchomości wynika, że [...] maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie Kombinatu [...] "[...]" w Ł., to tym samym, zdaniem organu, zgodnie z brzmieniem art. 6 w zw. z art. 3 u.g.g.w.n., w brzmieniu obowiązującym na [...] maja 1990 r., przedmiotowa nieruchomość nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a tym samym nie podlegała komunalizacji z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miasto Ł., wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej.

Skarżąca podniosła, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa błędnie przyjmuje, iż wpis do księgi wieczystej stanowi dowód potwierdzający istnienie w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych (tj. [...] maja 1990 r.) prawa zarządu dla Kombinatu [...] w Ł. Jak bowiem wynika z opracowania wykonanego przez Konsorcjum [...] oraz z treści księgi wieczystej [...] (z której powstała księga wieczysta [...]) wyżej wymieniony wpis został dokonany w tej księdze na podstawie zaświadczenia nr [...] z [...] maja 1998 r. , które jednak nie stanowi potwierdzenia prawa zarządu.

W art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. stwierdza się, że dokumentem potwierdzającym istnienie prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego mogły być tylko: decyzja terenowego organu administracji państwowej; zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi; umowa nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego. We wszystkich wcześniej obowiązujących przepisach, dotyczących ustanawiania odpłatnego prawa użytkowania oraz zarządu, był wymóg rozstrzygnięcia tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej.

Skarżąca podniosła, że taka decyzja administracyjna była więc warunkiem koniecznym powstania prawa użytkowania (zarządu) gruntu państwowego na rzecz państwowych jednostek organizacyjnych, w tym przedsiębiorstwa państwowego. Natomiast z akt sprawy wynika, że [...] maja 1990 r. władający nieruchomością Kombinat [...] w Ł. legitymował się tylko decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] grudnia 1986 r. w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd, która była podstawą dla Wojewody Ł. do uwłaszczenia ww. jednostki organizacyjnej. Zdaniem skarżącej taka decyzja nie stanowi dowodu uzasadniającego odmowę stwierdzenia komunalizacji mienia Skarbu Państwa, nabytego z mocy prawa przez właściwą terytorialnie gminę.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy Wojewoda Ł. miał podstawy, aby prawo zarządu przedsiębiorstwa państwowego - Kombinatu [...] w Ł. do nieruchomości przy ul. N. oznaczonej jako działka nr [...], pochodząca z części dawnych działek nr [...],[...],[...] i [...], wywodzić z wpisu tego prawa widniejącego [...] maja 1990 r. w Dziale II Księgi wieczystej KW nr [...], kierując się domniemaniem wynikającym z art. 3 ust. 1 u.k.w.h.

Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie Wojewoda Ł. działał jako organ administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a., a przedmiotem niniejszej sprawy było stwierdzenie, przez pryzmat przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy, nabycia przez skarżącą z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. własności przedmiotowej nieruchomości. Wobec tego w kompetencji organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne nie leżało, w ocenie Sądu I instancji, rozstrzyganie wskazanego wyżej sporu o prawo wpisane do księgi wieczystej, który był sporem z zakresu prawa cywilnego (art. 1 w zw. z art. 2 § 1 K.p.c.).

WSA w Warszawie podniósł, że dla niniejszej sprawy istotne znaczenie miało to, iż w Księdze wieczystej nr [...]., prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, w dacie [...] maja 1990 r., ujawnione było na rzecz K.M.W. "[...]" w Ł. prawo zarządu, co wynika z opracowania geodezyjnego, sporządzonego przez geodetę mgr inż. T. R. Podstawą wpisu tego prawa w Dziale II księgi wieczystej było zaświadczenie z [...] maja 1986 r., nr [...] wydane przez Zastępcę Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich dzielnic m. [...] Urzędu Dzielnicowego Ł., stwierdzające, że przedmiotowy grunt, na mocy przepisu art. 87 u.g.g.w.n., znajduje się w zarządzie K.M.W. "[...]" w Ł.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że z przepisu art. 3 ust. 1 u.k.w.h. wynika domniemanie prawne, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to działa na korzyść osoby wpisanej do księgi wieczystej. Obalenie tego domniemania mogłoby nastąpić w postępowaniu cywilnym - postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 u.k.w.h.). Domniemanie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. mogłoby zatem upaść z chwilą prawomocnego wykreślenia zarządu K.M.W. "[...]" w Ł. z Działu II Księgi wieczystej nr [...]. Sąd podniósł, że wpis prawa zarządu widniejący od 1986 r. w księdze wieczystej był [...] maja 1990 r. prawomocnym orzeczeniem sądowym (art. 49 u.k.w.h.) i w związku z tym orzekający organ administracji publicznej jest nim związany (art. 365 § 1 K.p.c.), biorąc pod uwagę to, że dla komunalizacji z mocy samego prawa (art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej) znaczenie ma stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie wejścia w życie ustawy. Sąd I instancji stwierdził, że powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej było środkiem prawnym, który mógłby obalić podstawę materialnoprawną wpisu prawa zarządu do księgi wieczystej i sam wpis tego prawa do księgi wieczystej. W postępowaniu sądowym sąd byłby właściwy badać, czy K.M.W. "[...]" w Ł. legitymowała się prawem zarządu w dacie jej wpisu do księgi wieczystej i czy w związku z tym wpis prawa zarządu do księgi wieczystej był prawidłowy.

Zdaniem WSA w Warszawie Wojewoda Ł. przy ustalaniu przesłanki "należenia" spornej nieruchomości, o której mowa w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, trafnie oparł się na wpisie zarządu zawartym w Dziale II Księgi wieczystej nr [...], istniejącym w dacie [...] maja 1990 r. W tej sytuacji zasadna była odmowa komunalizacji przedmiotowej nieruchomości na rzecz Gminy Miasta Ł., ponieważ grunty państwowe oddane w zarząd przedsiębiorstwu państwowemu K.M.W. "[...]" w Ł., dla którego organem założycielskim był naczelny organ administracji państwowej (Minister Przemysłu) nie należały w sensie prawnym do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.g.w.n.) i skutkiem tego nie podlegały komunalizacji.

W ocenie Sądu I instancji, nie do zaakceptowania jest tok rozumowania skarżącej, sprowadzający się do tego, że nawet organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego, wbrew wpisowi w księdze wieczystej, mógłby ustalać jaki był [...] maja 1990 r. rzeczywisty stan prawny w zakresie władania spornym gruntem przez K.M.W. "[...]" w Ł. i wyjaśniać wszelkie kwestie sporne pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Zdaniem Sądu I instancji takie stanowisko prowadziłby do podważenia sensu instytucji ksiąg wieczystych, jako publicznego rejestru urzędowego i skutków prawnych wpisów tam ujawnionych. Obalenie przewidzianego w art. 3 u.k.w.h. domniemania jest bowiem możliwe tylko w każdym innym - poza procesem o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym - postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia.

WSA w Warszawie podkreślił, że ocena prawidłowości wpisów w księdze wieczystej należy do wyłącznej kognicji sądu powszechnego, a organ administracji publicznej nie ma kompetencji do badania w postępowaniu administracyjnym prawidłowości wpisów w księdze wieczystej i do obalenia domniemania wiarygodności ksiąg wieczystych (art. 3 ust. 1 u.k.w.h.). Zdaniem Sądu I instancji nie można wykorzystywać postępowania komunalizacyjnego do uzgodnienia treści księgi wieczystej. Wszelkie spory o prawa do rzeczy nieruchomej wpisane w Dziale II Księgi wieczystej, w dacie [...] maja 1990 r., pozostają poza przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. Właściwy wojewoda nie bada bowiem tego, czy użytkowanie lub użytkowanie wieczyste ustanowione na rzecz osoby trzeciej albo własność Skarbu Państwa opiera się na właściwym tytule prawnym i czy prawa te zostały prawidłowo wpisane do księgi wieczystej. Postępowania prowadzone w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej i art. 10 ust. 1 u.k.w.h. są postępowaniami odrębnymi i nie są względem siebie konkurencyjne. W postępowaniu komunalizacyjnym organ jest związany prawomocnym wpisem w księdze wieczystej, czy też prawomocnym wyrokiem wydanym w postępowaniu uzgodnieniowym z art. 10 ust. 1 u.k.w.h. Sąd powszechny, prowadzący postępowanie uzgodnieniowe, jest natomiast związany ostateczną decyzją komunalizacyjną.

Sąd I instancji podniósł, że nie można pominąć tego, iż podstawą wpisu prawa zarządu K.M.W. "[...]" w Ł. było zaświadczenie potwierdzające przekształcenie z mocy samego prawa – art. 87 u.g.g.w.n. użytkowania w prawo zarządu. Podstawą prawną tegoż zaświadczenia nie był przepis art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n., czy przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca

1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które rzeczywiście wymagały do ustanowienia prawa użytkowania lub zarządu wydania decyzji administracyjnej. Wbrew temu co twierdzi Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją kreującą zarząd nie mogła być decyzja ustalająca opłaty za zarząd.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że niejednokrotnie zaświadczenie było dokumentem potwierdzającym nabycie z mocy samego prawa do nieruchomości. Tak było w przypadku przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej (art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.)), czy nabycia nieruchomości w trybie przepisów o majątkach opuszczonych i poniemieckich (art. 7 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 66, poz. 410 ze zm.)). Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądowym dopuszczono – co do zasady – możliwość potwierdzenia na wniosek osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia stanu prawnego wynikającego z posiadanych przez organ danych (art. 217 § 2 pkt 2 w zw. z art. 218 § 1 K.p.a.), nawet gdy określony podmiot nabywał prawo do rzeczy z mocy samego prawa, a właściwe przepisy prawa materialnego nie przewidywały w sposób wyraźny, że potwierdzenie stanu prawnego winno nastąpić poprzez wydanie zaświadczenia. Potwierdzenie określonego stanu prawnego zaświadczeniem miało miejsce w przypadku istnienia niewątpliwego stanu prawnego nieruchomości. W sytuacji późniejszego ujawnienia się sporu o prawo rzeczowe nabyte z mocy prawa, gdy ustawa nie przewidywała potwierdzenia tego zdarzenia decyzją administracyjną, właściwą drogą ustalenia tego prawa była droga procesu cywilnego.

W ocenie WSA w Warszawie nie można z góry wykluczyć, jeżeli chodzi o zastosowaną formę działania organu administracji, potwierdzenia w 1986 r. stanu prawnego przedmiotowego gruntu, wynikającego z przepisu art. 87 u.g.g.w.n., w oparciu o zaświadczenie wydane przez osobę upoważnioną w imieniu kierownika wydziału urzędu dzielnicowego jako terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami (art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych (Dz. U. Nr 41, poz. 185 ze zm.) w zw. z art. 3 u.g.g.w.n.).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła Gmina Miasto Ł. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

a) art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, poprzez przyjęcie, że nieruchomość nie należała w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych, tj. [...] maja 1990 r., do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego;

b) art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, poprzez akceptację stanowiska Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, o domniemaniu istnienia prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego z dawnej treści księgi wieczystej KW [...];

2) naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, polegające na oddaleniu skargi na skutek przyjęcia, że w stanie faktycznym będącym przedmiotem postępowania nie naruszono art. 7 i art. 77 K.p.a. nakazującego wyjaśnienie sprawy, co nie nastąpiło, gdyż w toku wieloletniego postępowania administracyjnego nie ustalono w sposób bezsporny istnienia prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie podniosła, że w zaskarżonym wyroku zaakceptowano przyjęcie przez organy w sposób dorozumiany, z ówczesnych wpisów ujawnionych w księdze wieczystej, istnienia w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych, tj. [...] maja 1990 r., prawa zarządu dla Kombinatu [...]"[...]" w Ł. Zdaniem skarżącej kasacyjnie prawa zarządu dla ww. jednostki na ten dzień nie potwierdzają ani zaświadczenie, ani decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] grudnia 1986 r. nr [...], znak: [...], w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd.

W ocenie skarżącej kasacyjnie należy przychylić się do poglądu utrwalonego już w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym np. dotyczących gruntów użytkowanych przez PKP, że tylko określony tytuł prawny, chroniony prawem, oddziałuje na nowo ukształtowany z dniem [...] maja 1990 r. stan własnościowy potwierdzany decyzją komunalizacyjną wydawaną na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej. Również odpis z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości oraz zaświadczenie, nie są wystarczającymi dowodami na potwierdzenie praw rzeczowych dla przedsiębiorstwa państwowego w postępowaniu komunalizacyjnym.

Ponadto skarżąca kasacyjnie podniosła, że nie do zaakceptowania jest tok rozumowania sprowadzający się do tego, że ujawnienie się w pewnym czasie (już wykreślonego) prawa zarządu dla Kombinatu [...] "[...]" w Ł. w księdze wieczystej KW [...], wykluczałoby komunalizację przedmiotowych gruntów. Zgodnie bowiem z treścią art. 6268 k.p.c., rozpoznając wniosek ówczesnego Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł., sąd wieczystoksięgowy badał jedynie jego treść oraz formę dołączonych doń dokumentów i zapisy ujawnione w księdze wieczystej. Zatem z tego powodu nie wynika, że Sąd, wykonując wniosek, dokonywał jakichkolwiek ocen prawa zarządu dla Kombinatu [...] "[...]" w Ł., gdyż nie należało to w tamtym czasie do obowiązków ówczesnego Państwowego Biura Notarialnego w Ł. Skarżąca kasacyjnie podniosła również, że w postępowaniu wieczystoksięgowym chodzi tylko o ustalenie, czy treść danego dokumentu jest wystarczającym dowodem istnienia określonego stanu prawnego nieruchomości.

W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie zarzuciła, że w zaskarżonych decyzjach oraz wyroku wskazano tylko o domniemaniu, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a w postępowaniu komunalizacyjnym organy publiczne są zobowiązane, dla określonego składnika mienia ogólnonarodowego (państwowego), do jednoznacznego ustalenia jego stanu prawnego oraz faktycznego istniejącego [...] maja 1990 r. Zdaniem skarżącej kasacyjnie liczne i ukształtowane orzecznictwo, dotyczące ww. problematyki, w żadnej ze spraw nie wskazuje o możliwości dowodzenia istnienia prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego, z wpisów ujawnionych w księdze wieczystej.

Ponadto skarżąca kasacyjnie zwróciła uwagę, że w zaświadczeniu, które było podstawą wpisu do księgi wieczystej, w żaden sposób nie przywołano jakiejkolwiek konkretnej decyzji administracyjnej, mocą której ustanowione byłoby prawo zarządu lub użytkowania dla Kombinatu [...]"[...]" w Ł. Wojewoda Ł, prowadząc przez wiele lat postępowanie komunalizacyjne, również nie dokonał takich ustaleń.

Reasumując, skarżąca kasacyjnie podniosła, że skoro w toku kilkunastoletniego postępowania administracyjnego nie ustalono istnienia tytułu prawnego dla przedsiębiorstwa, to sporna nieruchomość [...] maja 1990 r. należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co wynika z art. 3 ust. 1 i 2 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i dlatego podlega ona z mocy prawa komunalizacji na rzecz Gminy Miasto Ł. Oznacza to w istocie, iż organy prowadzące postępowanie administracyjne nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego sprawy, czym naruszyły art. 7 i art. 77 K.p.a., a WSA w Warszawie ten stan zaakceptował.

W uzupełnieniu skargi kasacyjnej Miasto Ł przesłało operat geodezyjno – prawny sporządzony [...] kwietnia 2016 r. przez uprawnionego geodetę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.

Z art. 5 ust.1 ustawy komunalizacyjnej, wynika, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przesłanką uzyskania przez gminę własności mienia jest to, aby mienie w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, czyli [...] maja 1990 r., było własnością Skarbu Państwa i jednocześnie, aby "należało" do podmiotów wymienionych w art. 5 ust.1 wskazanej ustawy. Pojęcie "należenia mienia" jest pojęciem normatywnym, oznacza kategorię prawną, a nie kategorię faktyczną, a więc chodzi o posiadanie określonego tytułu prawnego do nieruchomości. Jeżeli więc właścicielem nieruchomości wpisanym w księdze wieczystej jest Skarb Państwa i był nim w czasie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, to organ orzekający o komunalizacji musi zbadać, czy mienie, które podlegać ma komunalizacji należało w dacie wejścia w życie ustawy, tj. [...] maja 1990 r. do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Jeżeli określona nieruchomość [...] maja 1990 r. była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej, nie można było wówczas uznać jej za nieruchomość "należącą" do terenowego organu administracji państwowej. Nie chodzi przy tym wyłącznie o wykazanie zarządu dokumentem w formie przewidzianej w art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. Trzeba bowiem pamiętać, że we wcześniejszych regulacjach prawnych ustawodawca przewidział oddanie gruntu także w formie protokołu zdawczo – odbiorczego lub umowy. Zgodnie z § 9 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47 poz. 354): "Przekazanie w przypadku, gdy polega ono na oddaniu nieruchomości w zarząd i użytkowanie bez zobowiązania wykonawcy do dokonania inwestycyj zastępczych, dokonuje się w formie protokołu zdawczo-odbiorczego, a w pozostałych przypadkach - w drodze umowy zawartej w odpowiedniej formie prawnej".

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że przedmiotowa działka była w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej własnością Skarbu Państwa, jak również i to, że w księdze wieczystej tej nieruchomości w dziale II wpisany był, jako podmiot wykonujący zarząd, Kombinat [...] "[...]" w Ł. Nie budzi także wątpliwości, że sporna działka została wymieniona w zaświadczeniu z [...] maja 1986 r., nr [...] wydanym przez zastępcę Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich dzielnic m. Ł. Urzędu Dzielnicowego [...], stwierdzającym, że przedmiotowy grunt, na mocy przepisu art. 87 u.g.g.w.n., znajduje się w zarządzie Kombinatu [...] "[...]" w Ł. Skarżące kasacyjnie Miasto Ł. nie kwestionuje także ustalenia, że działka nr [...] o pow. [...] m2 położona w Ł. przy ul. N. [...], wyodrębniona została z części działek o nr [...],[...],[...],[...] objętych wyżej wskazanym zaświadczeniem z [...] maja 1986 r.

Miasto Ł. podważa natomiast stanowisko orzekających w sprawie organów administracji i Sądu pierwszej instancji, że przedmiotowa nieruchomość nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, gdyż – w ocenie skarżącej - zarząd tej nieruchomości nie przysługiwał przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą Kombinat [...] "[...]" w Ł. ( po zmianie nazwy Kombinat [...] "[...]"). Według skarżącego kasacyjnie Miasta Ł. wymienione przedsiębiorstwo nie legitymowało się wymaganymi przez prawo dokumentami o przekazaniu gruntu w zarząd. Na poparcie prezentowanego stanowiska autor skargi kasacyjnej przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych i wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, wedle których zarząd nie mógł być dorozumiany, a dla uznania istnienia zarządu nie wystarczały decyzje o naliczaniu opłat za zarząd, lecz wykazanie określonego tytułu prawnego do gruntu.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy wyrażone we wskazanych w skardze kasacyjnej orzeczeniach sądów administracyjnych. Jednakże rozstrzygnięcie konkretnej sprawy administracyjnej zależne jest od okoliczności w niej występujących, charakterystycznych właśnie dla tej konkretnej sprawy. Nie negując zatem utrwalonego i wypracowanego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego, należy w niniejszej sprawie rozstrzygnąć, czy stan prawny i faktyczny w tej sprawie ustalony pozwalał na uznanie, że przedsiębiorstwo państwowe Kombinat [...] "[...]" legitymowało się tytułem prawnym do gruntu w postaci zarządu. Niezbędna jest w pierwszej kolejności ocena podstawowego w sprawie dokumentu, czyli zaświadczenia zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich dzielnic m. Ł.nr [...] z [...] maja 1986 r. Jak wynika z treści zaświadczenia podstawę prawną w nim powołaną stanowił art. 87 u.g.g.w.n. Trzeba mieć przy tym na względzie brzmienie wskazanego przepisu w dacie wydania zaświadczenia. Stosownie do art. 87 wskazanej ustawy, według jego brzmienia w dniu wydania zaświadczenia, czyli [...] maja 1986 r.: "Grunty państwowe będące w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek". Takie brzmienie przepisu oznacza, że nabycie zarządu nastąpiło z mocy prawa w odniesieniu do gruntów będących w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych. Ustawodawca w tej dacie nie wymagał potwierdzenia nabycia z mocy prawa w formie decyzji, dopuszczalne było wydanie zaświadczenia. Wymóg wydania decyzji o przekazaniu w zarząd posiadaczom gruntów, którzy nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu gruntów w formie prawem przewidzianej, wprowadził ustawodawca dopiero ustawą o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 13 lipca 1988 r. ( Dz. U. Nr 24, poz. 170), a przepisy te weszły w życie 20 lipca 1988 r. Wprawdzie przepis w tym brzmieniu obowiązywał w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, to rzecz jednak w tym, że w dacie wydania zaświadczenia takiego wymogu nie było.

Trafnie Sąd pierwszej instancji przypomniał, że w orzecznictwie sądowym dopuszczono możliwość potwierdzenia stanu prawnego wynikającego z posiadanych przez organ danych nawet, gdy określony podmiot nabywał prawo do rzeczy z mocy samego prawa, a właściwe przepisy prawa materialnego nie przewidywały w sposób wyraźny, że potwierdzenie stanu prawnego winno nastąpić poprzez wydanie zaświadczenia ( przejęcie nieruchomości na cele reformy rolnej – art.1 ust.1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, nabycie nieruchomości w trybie przepisów o majątkach opuszczonych i poniemieckich – art. 7 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska .

Opisane wyżej zaświadczenie nr [...] z [...] maja 1986 r. stało się następnie podstawą wpisu zarządu Kombinatu [...] "[...]" w dziale II księgi wieczystej nieruchomości nr [...], z której wyodrębniona została następnie działka będąca przedmiotem niniejszej sprawy. Tych szczególnych i istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia okoliczności nie można w sprawie pominąć.

Ponadto z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika także, że nieruchomości położone przy ul. N. w Ł. od nacjonalizacji przeprowadzonej w końcu lat czterdziestych nie należały do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, lecz stanowiły majątek Skarbu Państwa po znacjonalizowanej W. M. Spółce Akcyjnej - Ł. Orzeczeniem Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r. W. M. Spółka Akcyjna - Ł. została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 3 ust.1 i 5 oraz art. 6 ust.1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej ( Dz. U. R.P. Nr 3, poz.17) oraz § 65 ust.1 pkt d i § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa ( Dz. U. R.P. Nr 16, poz. 62). Według wskazanego orzeczenia Nr 32 Ministra Przemysłu i Handlu W. M. Spółka Akcyjna - Ł. ulega przejęciu na rzecz Państwa wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem oraz wszelkimi prawami. Protokołem zdawczo – odbiorczym sporządzonym [...] listopada 1950 r., protokołem uzupełniającym z [...] maja 1951 r., określono składniki mienia przejmowanego od W. M. Spółka Akcyjna - Ł. Według wyciągu z protokołu zdawczo – odbiorczego mienie to stanowiły: "nieruchomości fabryczne, osiedla mieszkaniowego oraz plac sportowy o łącznej powierzchni [...] ha [...] m2 oznaczone następującymi numerami: W. rep. hip. Nr [...] – częściowo, W. rep. hip. Nr [...] w całości, W. rep. hip. Nr [...] w całości, W. rep. hip. Nr [...] – częściowo, W. rep. hip. Nr [...] – częściowo, W. rep. hip. Nr [...] w całości, W. rep. hip. Nr [...] – częściowo (...)". Z treści wpisu w dziale II księgi wieczystej Kw nr [...] dokonanego [...] października 1986 r. wynika, że wpisu Skarbu Państwa i zarządu Kombinatu [...]–[...] w Ł. dokonano na podstawie: "wniosków z dnia [...] sierpnia 1986 r. oraz zaświadczenia z dnia [...] maja 1986 r. Nr [...], prawa własności wpisane w księgach wieczystych Rep. hip. [...] W., Rep. hip. [...] W., Rep. hip. [...] W., Rep. Hip. [...] W." Wskazane numery hipoteczne pokrywają się z numerami hipotecznymi wymienionymi w protokole zdawczo - odbiorczym z [...] listopada 1950 r. Wprawdzie organy administracji orzekające w sprawie nie poczyniły dokładniejszych ustaleń dotyczących powyższej kwestii ( wyposażenia Kombinatu [...] – [...] w określone mienie), to jednak nie był kwestionowany fakt, że Kombinat [...] – [...] został wyodrębniony z W. M. Spółka Akcyjna- Ł., na bazie majątku tego znacjonalizowanego podmiotu. A skoro tak i wobec zgodności numerów hipotecznych nieruchomości stanowiących uprzednio własność W. M. Spółka Akcyjna- Ł., a następnie co do których to nieruchomości wpisano zarząd Kombinatu [...]– W. oraz wobec braku dalszych wpisów wskazujących na zmianę okoliczności określających sytuację faktyczną i prawną nieruchomości, to uprawnia to do wyprowadzenia wniosku, że przedmiotowe mienie nie należało [...] maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.

W związku z istnieniem w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości wpisu prawa zarządu na rzecz Kombinatu [...] "[...]“, istotnym staje się fakt prawny, że wynikająca z art. 3 u.k.w.h. zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa, wpisanego do księgi wieczystej wiąże wszystkich, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę, posiadającą w tym interes prawny. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 lipca 2004 r. SK 57/2003 (OTK ZU 2004/7A poz. 69) wskazał, że to domniemanie wyraża jedną z fundamentalnych zasad prawa wieczystoksięgowego, która jakkolwiek nie stanowi elementu instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, to w istotny sposób ją uzupełnia, tworząc spójny system materialnego prawa ksiąg wieczystych. Trybunał podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym prowadzi do odwrócenia reguł dowodowych, bowiem jego wprowadzenie oznacza, iż nie jest w tym wypadku konieczne wykazanie prawdziwości wpisu przez osobę, która ma w tym interes prawny, ale wykazanie przez stronę przeciwną niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny opowiedział się za dopuszczalnością obalenia domniemania z art. 3 u.k.w.h. zarówno w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, jak i w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Taki pogląd dominuje także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z 21 marca 2001 r., III CKN 325/2000, LexPolonica nr 384655; wyrok SN z 5 kwietnia 2006 r., IV CSK 177/2005, LexPolonica nr 2059682 i uchwałę składu siedmiu sędziów z 18 maja 2010 r., III CZP 134/2009, OSNC 2010/10, poz. 131).

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, wobec podnoszonej przez pełnomocnika Miasta Ł. kwestii archiwalnego charakteru wpisu do księgi wieczystej, że wpis ten był aktualny w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, nie został obalony i niewątpliwie ma charakter istotnego dowodu w sprawie.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego okazały się nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.