Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 795/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2, art. 34 par. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Anna Rotter, Asesor WSA Katarzyna Stuła–Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 22 marca 2021 r. nr COF.OUR.6375.5234.2019 BY.EZ.ZZ 12283525 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. W.D. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: wierzyciel lub organ) z 22 marca 2021 r. nr COF.OUR.6375.5234.2019 BY.EZ.ZZ 12283525 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Skarżący pismem z dnia 14 sierpnia 2020 r. wniósł zarzuty do wszczętego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 kwietnia 2020 r. (doręczonego skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2020 r.) obejmującego nieuiszczone opłaty abonamentowe za używanie odbiornika RTV za okres od stycznia 2015 r. do października 2019 r.

Skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na brak umowy w Pocztą Polską, niedotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru indentyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników telewizyjnych, wyrejestrowanie odbiornika RTV. Nadto podniósł zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

2.2. Wierzyciel postanowieniem z dnia 14 grudnia 2020 r. zawarł jednoznaczne stanowisko, w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

2.3. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. W zażaleniu skarżący podniósł nowy zarzut dotyczący przedawnienia należności.

2.4. Po rozpoznaniu zażalenia organ drugiej instancji zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 22 marca 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.

Organ w uzasadnieniu wskazał, iż powyższy zarzut podniesiony po raz pierwszy przed organem drugiej instancji, na etapie zażalenia na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, należy uznać za spóźniony. Podkreślenia wymaga bowiem, iż zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wnosi się w terminie 7 dni od jego wszczęcia do organu egzekucyjnego. Zatem nie jest dopuszczalnym dokonanie merytorycznej oceny ww. zarzutu przedawnienia w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, podnoszonego dopiero na etapie zażalenia na postanowienie z dnia 9 stycznia 2019 r., gdyż został on złożony z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

Dalej organ wskazał, że dowody pozwalają w sposób jednoznaczny i w pełni uzasadniony dojść do wniosku, że obowiązek co do należności objętych tytułem wykonawczym istnieje bowiem zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji, "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r. Nr 54, poz,307 ze zm.) skarżący dokonał rejestracji odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego pod adresem: ul. [...], [...] M., w wyniku której otrzymał książeczkę radiofoniczną, która stanowiła dowód dopełnienia powyższej formalności oraz służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Dowodem czego jest kserokopia odcinka ,,U'’ wymiany książeczki z dnia 15 grudnia 2000 r.

Następnie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz, U. Nr 187, poz. 1342), które weszło w życie 13 grudnia 2007 r., został skarżącemu nadany indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Na podstawie wskazanego wyżej rozporządzenia wysłano do skarżącego tak jak i do każdego zarejestrowanego abonenta, tzw. "pakiet startowy" zawierający zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz dodatkowe imienne formularze polecenia przelewu/wpłaty gotówki, ułatwiające dokonywanie opłat abonamentowych. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] z dnia 27 sierpnia 2008 r. zostało skierowane na adres wskazany przy rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, który jest adresem zameldowania skarżącego i nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji.

Dowodem powyższego jest duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 27 sierpnia 2008 r., który zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych stanowi dowód zarejestrowania odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego, został przekazany wraz z zaskarżonym postanowieniem.

Zaznaczono, że Poczta Polska S.A. nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Prawodawca dla skuteczności nadana użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzającego jego odbiór przez zobowiązanego (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt. II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016r., sygn. akt II GSK 913/15). W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika RTV w rozumieniu par. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007r.".

Wobec powyższego, przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.

Nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie upoważnia użytkownika odbiorników do zaprzestania uiszczania opłat abonamentowych, w sytuacji kiedy nie dokonał abonent ich wyrejestrowania, a rozpatrywana sprawa takiej sytuacji dotyczy.

Ponadto wskazać należy, że zarejestrowanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, bez ich późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym.

Wierzyciel w tym miejscu wskazał, iż w zebranym w sprawie materiale dowodowym brak jest potwierdzenia zgłoszenia przez skarżącego wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego i radiofonicznego, zatem nadal posiada on status formalno-prawny abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych.

Wierzyciel wskazał również, że zobowiązany podnosząc nieistnienie obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania. Na zobowiązanym spoczywa, bowiem ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie rozwiązań.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, wskazano, że dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej co do zaległych opłat abonamentowych potwierdził Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z dnia 16 marca 2010 roku sygn. akt K 24/08, w którego uzasadnieniu dokonując oceny regulacji dotyczącej egzekucji zaległych opłat abonamentowych, stwierdził m.in., że egzekucja nieuiszczonego abonamentu RTV jest prawnie możliwa, a obowiązujące przepisy prawne pozwalają Poczcie Polskiej S.A. na egzekucję zaległych opłat abonamentowych.

Nadto wskazano, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 jednoznacznie stwierdził, że kierownik Centrum Obsługi Finansowej jest wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej i nie dysponuje swobodą w decydowaniu o złożeniu albo niezłożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej. Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, iż wierzycielem w przedmiotowej sprawie jest Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej, który wystawił tytuł wykonawczy. W związku z powyższym zarzut dotyczący niedopuszczalności egzekucji uznano za nieuzasadniony.

Wierzyciel wskazał również, iż i prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu uznano zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia za nieuzasadniony.

Konsekwencją zaprzestania wnoszenia opłat abonamentowych, było przesłanie do skarżącego w dniu 18 listopada 2019 r. upomnienia Nr UP Z/203678/0301/2019, wzywającego do wykonania obowiązku zapłaty zaległych opłat abonamentowych za okres od 01/2014 r. do 10/2019 r. które zostało odebrane przez skarżącego osobiście w dniu 9 grudnia 2019 r.

3.1. Na powyższe postanowienie wierzyciela skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił liczne uchybienia prawne i formalne: bezprzedmiotowość sprawy, nieistnienie zobowiązania, naruszenie art. 6-9 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - k.p.a.), art. 10 § 1 i 3 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, z uwagi na brak zachowania procedur k.p.a., brak upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. - u.p.e.a.), naruszenie zasad Konstytucji RP, tj. art. 2, naruszenie przepisów konstytucyjnych w związku z brakiem rozwiązań ustawowych.

W uzasadnieniu wskazał, że na początku 2001 r. wyrejestrował odbiornik RTV, stąd wielkim zaskoczeniem dla niego było otrzymanie upomnienia wzywającego do zapłaty należności wraz odsetkami, gdyż do tego czasu nie otrzymywał żadnego pisma ze strony Poczty Polskiej. Nigdy nie otrzymał zawiadomienia o przeprowadzonej procedurze nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wyraził zdumienie dlaczego w aktach nie ma dokumentu o wyrejestrowaniu odbiornika RTV. Poinformował Pocztę Polska o wyrejestrowaniu z początkiem 2001 r., bo wtedy zepsuł się jego odbiornik TV. Mając już wtedy dostęp do internetu, podjął decyzję o nie kupowaniu nowego telewizora z powodu nie wywiązywania się TVP z ustawowego obowiązku pełnienia misji.

Wskazał, że również nie posiada dowodu wyrejestrowania odbiornika, a powód tego jest prozaiczny, po prostu żyjąc przez 13 lat bez odbiornika TV, nie otrzymując z Poczty Polskiej żadnych pism i wynikającego z tego przeświadczenia, że nie jest abonentem, nie zwracał uwagi na kwit potwierdzający wyrejestrowanie i zapewne przez przypadek przy okazji jakiś domowych porządków musiał go z innymi niepotrzebnymi papierami wyrzucić. Poczta Polska nie uwzględniła tych wyjaśnień. Nie wzięła pod uwagę, że z jakiś losowych przyczyn, ten dokument w jakimś momencie mógł gdzieś jej zaginąć, że dokonał wyrejestrowania czego pośrednim dowodem, jest ponad 13 letni okres braku jakiejkolwiek korespondencji.

Poczta Polska też podlega pod rygor art. 6 kodeksu cywilnego (k.c.), więc skoro żąda pokwitowania dowodu wyrejestrowania, to skarżący żąda tego samego w kwestii udowodnienia, że nadany mu został nr identyfikacyjny zgodnie z wymogami rozporządzenia i k.p.a., ponieważ w aspekcie prawnym zmieniło ono diametralnie status jaki miał do 2008 r., gdyż z punktu widzenia formalnego przestał być abonentem.

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w sposób precyzyjny stwierdza, że użytkownik ma być powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a powiadomienie to następuje nie tylko poprzez przesyłanie zawiadomienia, ale w szczególności jego odbiór. Powyższe powiadomienie nigdy nie zostało skarżącemu przesłane, albowiem nigdy nie otrzymał takiej korespondencji kierowanej do niego. Występujący po stronie operatora publicznego brak dowodu doręczenia zawiadomienia w trybie bezpośrednim lub pośrednim, nie może absolutnie stanowić podstawy do dochodzenia należności.

Stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia, iż przedmiotowe rozporządzenie nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłaniem zawiadomienia", a Poczta Polska wykonała obowiązek zawiadomienia użytkownika o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, należy uznać za nietrafne. Również za bezpodstawne należy uznać stanowisko, iż do abonenta zostało skierowane zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego jako nieudowodnione i nie poparte żadnym dowodem potwierdzającym wykonanie czynności nadania i przesłania. Przedstawiona kserokopia wygenerowana z systemu informacyjnego Poczty Polskiej S.A. duplikatu także nie może stanowić dowodu w sprawie, bowiem nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 76 k.p.a. dla dokumentów urzędowych i nie stanowi dowodu potwierdzającego wykonanie czynności przesłania, gdyż wskazuje jedynie dzień sporządzenia zawiadomienia, a nie dzień jego wysłania.

Uchybieniem formalnym jest fakt, że Poczta Polska S.A zaraz po wysłaniu pisma z dnia 7 kwietnia 2020 r. nie czekała na odpowiedź, ustosunkowanie się do niego, bo już 10 kwietnia 2020 r. wystawiła tytuł wykonawczy, tym samym naruszyła art. 10 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 15 § 1 u.p.e.a., tytuł wykonawczy został wystawiony z naruszeniem prawa, gdyż nie dotrzymano terminu jaki przysługiwał na odniesienie się do pisma z dnia 7 kwietnia 2020 r., tak więc ewidentnie naruszono wymaganą procedurę, stąd jest on z mocy prawa nieważny.

Uchybieniem było też nie wysłanie formalnego upomnienia/wezwania w 2020 r., z wyliczonym na nowo pouczeniem, gdyż rok 2014 uległ przedawnieniu, tym samym w sposób ewidentny naruszyła art. 10 § 1 i 3 k.p.a oraz art. 15 § 1 u.p.e.a.

Od momentu wyrejestrowania odbiornika z początkiem 2001 r, aż do otrzymania upomnienia nie otrzymywał żadnego pisma w sprawie abonamentu, miałe podstawę uważać, że sprawy nie ma.

Poczta Polska S.A., w sposób ewidentny nie zachowała należytej staranności i przewidzianych procedur przy nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Przedstawiona kserokopia wygenerowana z systemu informacyjnego Poczty Polskiej S.A. duplikatu nie może stanowić dowodu w sprawie, bowiem nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 76 k.p.a. dla dokumentów urzędowych i nie stanowi dowodu potwierdzającego wykonanie czynności przesłania, gdyż wskazuje jedynie dzień sporządzenia zawiadomienia, a nie dzień jego wysłania. Skoro nie doszło do skutecznego nadania numeru identyfikacyjnego, zatem nie może być abonent obarczony opłatą odnoszącą się do tego numeru.

Na marginesie wskazano, że należności z tytułu opłat abonamentowych są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Za przyjęciem takiego charakteru opłat abonamentowych przemawia regulacja art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych, w myśl którego do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym oraz, że w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W związku z powyższym zgodnie z art. 70 § 1 ww. ustawy zaległości z tego tytułu przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności,

W wyniku analizy danych i informacji uzyskanych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego stwierdzono, że na podstawie wystawionego w dniu 10 kwietnia 2020 r. przez wierzyciela tytułu wykonawczego nr 125211E1-58/KR/2020, Naczelnik Urzędu Skarbowego w M., w dniu 20 lipca 2020 r. zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego skarżącego.

W związku z powyższym, opierając się na przepisie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej oraz § 4, stanowiącym, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego stwierdzono, że zobowiązanie za 2015 rok, objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym nie uległo przedawnieniu.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.

5. Dalej wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzuty nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

W ocenie Sądu zarzuty ten nie są zasadne.

6. Na wstępie wskazać należy, że kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08, orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika." Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej)

7. Dalej wskazać należy, że twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W niniejszej sprawie skarżący przyznał, iż dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego, którego używał w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w M.

W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika, sam skarżący również na taki dowód nie wskazuje.

W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., I SA/Gl 236/13 - CBOSA.

Zatem jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV (jak zostało wyżej wskazane skarżący przyznaje, że używał w lokalu mieszkalnym we M. przy ul. [...] odbiornika telewizyjnego), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 1165/20, I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 września 2017 r., I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z 4 lutego 2020 r., III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2017 r., I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2017 r., I SA/Gl 428/17). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku wyrejestrowania odbiornika wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłaby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negował by okoliczność rejestracji - por. wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., I GSK 1503/20. Zgodnie z tymże wyrokiem NSA "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia".

W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18).

Wbrew sugestiom skarżącego to na nim ciążył obowiązek przechowywania do czasu upływu terminu przedawnienia dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika, że obowiązek ten ustał (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., I SA/Gl 1020/17, wyrok WSA w Gliwicach z 21 lutego 2017 r., I SA/Gl 1610/16, wyrok WSA w Olsztynie z 16 listopada 2016 r., I SA/Ol 593/16).

Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r.

Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.

Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

Nie należy zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu.

Poza tym, należy stwierdzić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. powoływany już wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16).

Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia z datą 27 sierpnia 2008 r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty). Z uwagi na podniesione wyżej argumenty, ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącego do uiszczania opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika RTV, a nie dokonał jego wyrejestrowania.

8. Nadto konsekwencją zaprzestania wnoszenia opłat abonamentowych, było przesłanie do skarżącego w dniu 18 listopada 2019 r. upomnienia Nr UP Z/203678/0301/2019, wzywającego do wykonania obowiązku zapłaty zaległych opłat abonamentowych za okres od 01/2014 r. do 10/2019 r., które zostało odebrane przez skarżącego osobiście w dniu 6 grudnia 2019 r. Wygenerowany z systemu Poczty Polskiej S.A. dokument elektroniczny potwierdzający odbiór przedmiotowego upomnienia został załączony do akt administracyjnych sprawy. Upomnienie zostało wystawione na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. i odpowiadało wskazanym w ustawie wymaganiom.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że upomnienie stanowi czynność dokonywaną przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i jest ono przesyłane zobowiązanemu tylko raz. Nawet ewentualne umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje zniweczenia skutków upomnienia doręczonego zobowiązanemu przed wszczęciem umorzonego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z 26 maja 2021 r., III SA/Kr 418/21). Skoro zatem upomnienie z 18 listopada 2019 r. dotyczące również zaległych składek za 2014 r. zostało doręczone w sposób prawidłowy, organ nie miał obowiązku doręczać go ponownie.

9. Organy prawidłowo zatem oceniły, że przedstawione w tym zakresie przez zobowiązanego okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Nietrafne są w tej sytuacji zarzuty skargi błędu w ustaleniach faktycznych oraz naruszenia przepisów postępowania oparte na wywodach o ciężarze dowodzenia spoczywającym na organie. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.

10. Z tych wszystkich powodów skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ,ze zm.) została oddalona.