Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 254/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od wpisu

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.C. o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi w sprawie ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 grudnia 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika wykonania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 grudnia 2015 roku w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika wykonania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2014 rok skarżąca A.C. działająca przez pełnomocnika adw. G.P., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od opłaty sądowej należnej od złożonej skargi.

W związku z tym, że wniosek został złożony na nieobowiązującym formularzu, stronie skarżącego został przesłany właściwy druk "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W zakreślonym terminie brak został uzupełniony, jednakże w polu 15 formularza - zamiast skarżącej - podpis złożył jej pełnomocnik, a ponadto oświadczenie zawarte we wniosku wymagało uzupełnienia o stosowne oświadczenia i dokumenty źródłowe.

Z danych zawartych we wniosku wynika, że A.C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem J.C. ur. 1997 r. i córką P.C. ur. 1994 r.. Ich miesięczny dochód wynosi 11.004,16 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 2.504,16 zł oraz dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, w wysokości 8.500 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi mieszkanie o powierzchni 54 m² we współwłasności z dziećmi, działka rolna o powierzchni 0,3394 ha oraz samochód osobowy Seat Altea, rok produkcji 2006. Skarżąca nie dysponuje zasobami w postaci oszczędności, papierów wartościowych, czy wierzytelności.

Odnosząc się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżącej przesłał podpisany przez A.C. druk "PPF". W stosunku do uprzednio złożonego wniosku zmianie uległy dane dotyczące wysokości dochodów skarżącej. Aktualnie podano, że z wynagrodzenia za pracę strona uzyskuje dochód w wysokości 1.853 zł, a z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej dochód w wysokości 4.455 zł (łącznie 6.308 zł). Strona nie wykazała też mieszkania jako składnika jej majątku. Do pisma z dnia 11 kwietnia 2016 roku skarżąca załączyła oświadczenie, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoim mężem P.C., z którym w 1999 roku zawarła umowę o wyłączeniu wspólności ustawowej. Małżonek skarżącej od dnia 23 grudnia 2014 roku jest wymeldowany z pobytu stałego przy ul. P. w T. Na utrzymaniu A.C. pozostaje dwoje nieosiągających dochodów dzieci: 22-letnia córka P. - studentka drugiego roku studiów dziennych w K. oraz syn J. uczeń 3 [...] LO w T.

A.C. od dnia 14 czerwca 2003 roku jest zatrudniona w "H" T.W. Sp. z o.o. na stanowisku asystent ds. fakturowania sprzedaży, a jej miesięczny dochód za miesiąc luty 2016 roku wyniósł 1.853 zł. Skarżąca prowadzi też działalność gospodarczą (regon 122750867). W roku 2014 ze stosunku pracy skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 26.448,91 zł, a z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości 1.321.776,35 zł przy kosztach jego uzyskania 1.123.440,37 zł, co dało dochód 198.335,98 zł. Za 2015 rok dochód strony ze stosunku pracy wyniósł 28.381,14 zł. Podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju z tytułu prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej w 4 kwartale 2015 roku wyniosła 18.000 zł, a wartość netto nabytych towarów i usług 5.271 zł.

Miesięczne wydatki wnioskodawczyni wynoszą łącznie 8.125 zł i przedstawiają się następująco: czynsz za mieszkanie 580 zł, internet 78 zł, telefony 598 zł, gaz 30 zł, prąd 131 zł, rata kredytu w BZ WBK 453 zł, rata kredytu na samochód 296 zł, wyżywienie 1.000 zł, ubranie 300 zł, edukacja dzieci 1.200 zł, utrzymanie samochodu 150 zł, ubezpieczenia 109 zł, rata kredytu w Banku PKO BP ok. 3.200 zł.

A.C. posiada trzy rachunki bankowe firmowe: w ING Banku Śląskim (saldo na 31.03.2016 r. 0 zł), PKO BP (saldo na 31.03.2016 r. -48,66 zł) i Credit Agricole (saldo na 03.04.2016 r. 62,08 zł) oraz cztery rachunki prywatne: w ING Banku Śląskim (saldo na 31.03.2016 r. 60,87 zł i drugiego rachunku na dzień 16.03 2016 r. 126,33 zł), PKO BP (saldo na 31.03.2016 r. 63,18 zł) i BZ WBK (saldo na 18.02.2016 r. -11,76 zł).

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącej ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Orzekający wziął pod uwagę okoliczność, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie A.C. złożyła do tut. Sądu cztery skargi (sygn. akt I SA/Kr 254 do 257/16), a suma wpisów sądowych we wszystkich tych sprawach wynosi 2.000 zł (500 zł x 4). W ocenie referendarza sądowego uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości mieści się w możliwościach finansowych skarżącej.

Jak wynika z oświadczeń A.C. popartych dokumentami źródłowymi, jej sytuacja materialna nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest bowiem współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 54 m². Posiada także majątek w postaci działki rolnej o areale 0,3394 ha oraz samochodu osobowego Seat Altea rok produkcji 2006. Trudno zatem uznać skarżącą za osobę ubogą, a właśnie dla takich osób przewidziana jest pomoc państwa w postaci przyznania prawa pomocy.

Istotnym w sprawie jest fakt, że wnioskodawczyni osiąga dochody z dwóch źródeł – z wynagrodzenia za pracę oraz prowadzonej działalności gospodarczej, a wysokość dochodów z tych źródeł została określona na kwotę 6.308 zł miesięcznie. Za rok 2014 jej przychód z wykonywanej działalności gospodarczej wyniósł 1.321.776,35 zł, a dochód z wynagrodzenia za pracę 26.448,91 zł. Powyższe dane świadczą o skali prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej i jej możliwościach finansowych. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienia NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10 oraz z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1843/14).

Istotnym jest, że A.C. nadal jest aktywnym przedsiębiorcą. Z przedłożonej deklaracji podatkowej VAT-7 za 4 kwartał 2015 roku wynika, że skarżąca podejmowała czynności zarówno w zakresie dostawy towarów i usług na poziomie 18.000 zł, jak i ich nabycia na poziomie 5.271 zł. Nie można zatem uznać, że skarżąca nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na opłacenie niezbędnych kosztów w prowadzonych przez nią postępowaniach sądowych.

Analiza przepływu środków finansowych na koncie firmowym strony w banku Credit Agricole potwierdza wpływy na rachunek środków w znacznej wysokości. W lutym 2016 roku – a zatem po złożeniu przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy - suma wpływów wyniosła 9.455 zł, a w marcu 2016 roku 11.703,46 zł. Skarżąca w lutym 2016 roku dokonywała wypłaty z bankomatu kwot w łącznej wysokości 7.150 zł (2.000 zł + 2.000 zł + 1.000 zł + 200 zł + 800 zł + 100 zł + 1.050 zł), a w marcu 2016 roku wypłaciła sumę 8.750 zł (2.000 zł + 2.000 zł + 3.400 zł + 1.350 zł). Powyższe dane potwierdzają, że skarżąca dysponowała środkami finansowymi, z których mogła poczynić oszczędności na pokrycie kosztów sądowych związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym.

Z przedłożonych oświadczeń i dokumentów źródłowych wynika, że miesięczne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem rodziny wynoszą 3.350 zł (czynsz 580 zł, gaz 30 zł, prąd 131 zł, wyżywienie 1.000 zł, ubranie 300 zł, edukacja dzieci 1.200 zł, ubezpieczenia 109 zł), co w zestawieniu z deklarowanym dochodem wskazuje, ze strona posiada środki finansowe umożliwiające uiszczenie kosztów sądowych. Wydatków na telefon, internet, czy utrzymanie samochodu orzekający nie zaliczył do kosztów utrzymania koniecznego, ponieważ do tej grupy mogą zostać zaliczone jedynie wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Usługi telekomunikacyjne, czy utrzymanie samochodu do takich nie należą (por. postanowienie NSA z 20 czerwca 2006 r. I OZ 805/06).

Ponadto istotna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że skarżąca przy osiąganych dochodach jest w stanie spłacać raty zaciągniętych kredytów bankowych w łącznej wysokości 3.949 zł (453 zł + 296 zł + 3.200 zł). W ocenie orzekającego brak jest podstaw, aby zobowiązania prywatnoprawne traktować priorytetowo kosztem zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1036/14, CBOSA). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe orzekający uznał, że sytuacja materialna A.C. pozwala jej na poniesienie w niniejszej sprawie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącą kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. skarżącej będzie przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.