Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 383/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Dnia 14 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska (spr.), p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant sekretarz sądowy Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę


UZASADNIENIE

3 I SA/Łd 383/03

U Z A S A D N I E N I E

W dniu 15 stycznia 2002 r M. K. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony z Holandii samochód ciężarowy używany Volkswagen Transporter 1,9 Turbo Diesel o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] , klasyfikowany do kodu PCN 870421999.

Do wymiaru cła przyjęta została obniżona stawka celna , a jako podstawę jej zastosowania organ uwzględnił załączone do zgłoszenia świadectwo przewozowe EUR 1 z dnia 10 stycznia 2002r wystawione przez holenderski urząd celny, potwierdzające unijne preferencyjne pochodzenie samochodu.

Pismem z dnia 5 marca 2000 r polskie władze celne zwróciły się na podstawie art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego do władz celnych kraju eksportu o sprawdzenie autentyczności i rzetelności złożonego świadectwa EUR 1.

W odpowiedzi holenderskie władze celne pismem z dnia 7 sierpnia 2002 r. poinformowały, że samochód , którego dotyczy świadectwo EUR 1 został wyprodukowany w Polsce i uzyskał status pochodzenia zgodnie z wymogami Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Dlatego w polu 4 świadectwa EUR 1 powinien widnieć zapis - Polska.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. po uprzednim wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przyjętego w dniu [...] zgłoszenia celnego Nr [...] , uznał zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty długu celnego i w zakresie zastosowanej stawki celnej oraz przyjął stawkę celną autonomiczną 35% wartości celnej towaru określając w oparciu o nią kwotę długu celnego na 8468,30 zł.

Od decyzji tej wniósł odwołanie pełnomocnik M. K. wnosząc o jej uchylenie i uznanie zgłoszenia z dnia [...] za prawidłowe.

Nadto wnosił o:1/ zwrócenie się do holenderskich władz celnych o pisemne uzasadnienie, dlaczego wcześniej potwierdzono unijne pochodzenie towaru, 2/ dopuszczenie dowodu z dokumentu A s-ka z o.o. na okoliczność nazwy i adresu producenta samochodu, 3/ powołanie biegłego z zakresu budowy pojazdów na okoliczność kto jest producentem przedmiotowego pojazdu.

W ocenie wnoszącego odwołanie, w piśmie nadesłanym przez holenderskie władze celne zachodzi sprzeczność między stwierdzeniem, że produkt wymieniony w świadectwie EUR 1 nr BA 1622711 jest produktem oryginalnego pochodzenia i spełnia wszystkie wymagania Protokołu Nr 4 Umowy Europejskiej zawartej między UE i Polską, a stwierdzeniem , że pojazd wyprodukowany został w Polsce.

Ponadto, gdyby importowany pojazd został istotnie wyprodukowany w Polsce, importer uzyskałby prawo do wnioskowania o zwolnienie go od należności na podstawie art. 191 Kodeksu celnego, jako towar powracający.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej w związku z art. 13 § 1 , § 3 pkt 2,4, § 4, art. 20 § 1i 2, art. 85 § 1, art. 222 § 1 i art. 262 Kodeksu celnego , § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 1 lit b), ust. 2a, ust. 3lit b) części A Postanowień wstępnych taryfy celnej stanowiącej załącznik do tego rozporządzenia ( Dz. U. z 2001r Nr 146, poz. 1639), art. 16, art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia “produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej ( zał do Dz. U. z 1997r. Nr 104, poz. 662 ze zm. ) – uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kraju pochodzenia towaru wpisując w polu 16 ( kraj pochodzenia ) Polska zamiast Niemcy i w polu 34 ( kod kraju pochodzenia) PL zamiast DE oraz w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że przy dokonywaniu oceny zgromadzonego materiału należy mieć na uwadze, że towarom przypisuje się pochodzenie z konkretnego kraju lub grupy krajów w oparciu o zasady i kryteria nazywane regułami pochodzenia, które są sformułowane jako przepisy w umowach międzynarodowych oraz w prawie celnym danego kraju. Pojęcie “kraj pochodzenia towaru" nie może być utożsamiane w sposób prosty z krajem produkcji towaru ani tym bardziej z krajem, z którego towar został przywieziony lub, w którym został zakupiony. Kraj pochodzenia towaru to kraj , w którym wyprodukowano towar zgodnie z warunkami określonymi w regułach pochodzenia.

Pochodzenie towaru jest najważniejszym czynnikiem, który decyduje o wyborze właściwej stawki z taryfy celnej ( stawki celnej autonomicznej, konwencyjnej, preferencyjnej lub obniżonej).

Organ wskazał, że rozporządzeniem z dnia 11.12.2001r Rada Ministrów ustanowiła Taryfę celną , gdzie określono obniżone stawki celne dla towarów pochodzących z krajów lub grup krajów , z którymi Polska zawarła umowy o wolnym handlu.

Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy ustępu 5 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiących załącznik do rozporządzenia, a także przepisy Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego pozwalają na zastosowanie stawek celnych obniżonych dla towarów pochodzących z Unii po łącznym spełnieniu następujących warunków:

1/określenia takich stawek w taryfie celnej, stanowiącej załącznik do w/wym rozporządzenia,

2/ bezpośredniego przywozu do Polski towarów z obszaru Unii Europejskiej lub w tranzycie przez inne terytorium pod warunkiem, że spełnione zostaną wymogi określone w art. 13 Protokołu Nr do UE,

3/udokumentowania preferencyjnego pochodzenia towarów dowodem pochodzenia określonym w art. 16 Protokołu Nr 4 UE ( w postaci świadectwa przewozowego EUR 1 lub deklaracji eksportera na fakturze specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji.

Organ II instancji ustalił, że w przedmiotowej sprawie strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu przywieziony z Holandii samochód Volskwagen Transporter deklarując w polu 16 i 34 dokumentu SAD niemieckie pochodzenie towaru oraz wnioskując o zastosowanie obniżonej stawki celnej .

Ponieważ zgłoszenie spełniało wymogi formalne, organ celny przyjął zgłoszenie i towar objęto wnioskowaną przez stronę procedurą. W chwili przyjmowania zgłoszenia organ dokonał jedynie oceny formalnej dowodu pochodzenia . Ocena materialna dowodu pochodzenia przeprowadzona została w trybie art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. podkreślił, że organy celne kraju eksportu ponoszą odpowiedzialność za sprawdzenie pochodzenia towarów oraz za skontrolowanie spełnienia warunków do wystawienia świadectwa. Dlatego też , w świetle postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego wyniki sprawdzania nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera, mają one bowiem charakter wiążący dla organów celnych państwa importera.

W przedmiotowej sprawie z materiału dowodowego uzyskanego z dochodzenia holenderskich służb celnych wynikało, że zadeklarowane w zgłoszeniu celnym preferencyjne niemieckie pochodzenie towaru nie odpowiadało rzeczywistości. Holenderskie organy celne w nadesłanym piśmie podały jednoznacznie, że samochód będący przedmiotem zgłoszenia celnego został wyprodukowany w Polsce. Organ podkreślił, że na terenie Polski funkcjonują zakłady produkujące samochody osobowe i ciężarowe takich marek jak Peugeot . Skoda, Volkswagen, Seat, Ford, Opel czy Mercedes przy użyciu sprowadzonych z zagranicy materiałów i elementów kooperacyjnych. Samochody te są wyprowadzane z polskiego obszaru celnego nabywając polskie preferencyjne pochodzenie a następnie w dużej części samochody te są przedmiotem importu indywidualnego przy błędnie określanym kraju pochodzenia.

Ujawnienie faktu, że sprowadzony samochód w rzeczywistości nie posiada preferencyjnego unijnego pochodzenia, obligowało organ celny I instancji do wydania orzeczenia określającego prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej , co wynikało z ust. 3 części A postanowień wstępnych do Taryfy celnej.

Zgodnie z tym przepisem stawki celne autonomiczne, o których mowa w ust. 1pkt b) stosuje się do towarów pochodzących z krajów i regionów o których mowa w ust. 2, jeżeli stawka celna konwencyjna jest wyższa od określonej dla tego towaru stawki celnej autonomicznej lub gdy stawka celna konwencyjna nie została określona. Taryfa celna – załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.12.2001 r. nie przewiduje obniżonych stawek celnych dla towarów posiadających status polskiego preferencyjnego pochodzenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zaświadczenie z dnia 31.10.2002 r. wystawione przez A sp. z o.o. w P. nie stanowi dowodu pochodzenia upoważniającego do stosowania w stosunku do samochodu sprowadzonego przez M. K. preferencji celnych wynikających z umowy o wolnym handlu zawartej przez Rzeczpospolitą Polską z krajami Unii Europejskiej .

Dowodem takim nie będzie również opinia biegłego z zakresu budowy pojazdów.

Organ wyjaśnił także, że nie jest zasadny, zawarty w odwołaniu wniosek o zwolnienie od należności celnych sprowadzonego samochodu, jako towaru powracającego, gdyż w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania trybu postępowania przewidzianego w art. 191 § 1 Kodeksu celnego.

Zgodnie z art. 191 § 1 Kodeksu celnego towary powracające są to towary, które przed wyprowadzeniem poza polski obszar celny były towarami krajowymi i w terminie 3 lat od dnia ich wyprowadzenia są powrotnie wprowadzane i dopuszczane do obrotu na polskim obszarze celnym. Towary powracające zwalnia się od cła na wniosek osoby zainteresowanej. Zwolnienia od cła , o którym mowa w art. 191, jest udzielane gdy towar jest przywożony w tym samym stanie w jakim był wywieziony oraz gdy osoba zgłaszająca towar przedstawi zgłoszenie wywozowe oraz dokumenty świadczące, w sposób nie budzący wątpliwości, o tożsamości towaru wywiezionego z przywożonym ( art. 192 § 1 Kodeksu celnego).

Dokonując zgłoszenia w dniu 15.01. 2002r przedmiotowego samochodu M. K. ani nie wnosił o zastosowanie trybu z art. 191 Kodeksu celnego ani nie przedstawił takich dokumentów.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zebrał i rozpatrzył cały materiał dowody i umożliwił stronie zapoznanie się ze zgromadzonymi aktami i wypowiedzenie się w sprawie przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy zauważył jedynie, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie wyjaśniono w sposób dostatecznie zrozumiały informacji o pochodzeniu zawartych w piśmie holenderskich władz celnych oraz nieprawidłowo przyjął na podstawie numeru identyfikacyjnego, że krajem zaimportowanego samochodu są Niemcy . Mylne stwierdzenie w tym zakresie nie powoduje jednak zmiany decyzji w części określającej kwotę długu celnego oraz w zakresie zastosowanej stawki celnej.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego M. K. wnosił o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. , zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 122 Ordynacji Podatkowej poprzez uchylenie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 121 § 1 Ordynacji Podatkowej poprzez podważenie zaufania do organów podatkowych, art. 180 i 188 Ordynacji Podatkowej poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów oraz art. 187 § 1 Ordynacji Podatkowej poprzez oparcie rozstrzygnięcia o niepełny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy, w zakresie faktycznego pochodzenia samochodu.

Pełnomocnik skarżącego ponownie podkreślał, że w jego ocenie organy celne nie wyjaśniły dlaczego opinia dotycząca pochodzenia samochodu jest zupełnie odmienna od zawartej w dokumencie EUR 1 Nr[...] ,pochodzącym również od holenderskich władz celnych, jakie okoliczności przemawiają za uznaniem, że przedmiotowy samochód został wyprodukowany w Polsce i który z przedstawionych dokumentów jest ostatecznie wiążący.

Powyższe wątpliwości uzasadniały, w jego ocenie, uwzględnienie zgłoszonych wniosków dowodowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wnosił o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.p.s.a.). W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 wymienionej ustawy ( p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie skarga nie jest uzasadniona . Sąd nie stwierdził bowiem takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy i uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zarzuty sformułowane w skardze dotyczą przede wszystkim postępowania weryfikacyjnego dokumentu EUR 1, które w ocenie skarżącego przeprowadzone zostało wadliwie i było niepełne. W stanie prawnym obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia celnego, oceny tej nie można było podzielić.

Układ Europejski traktowany jest jak umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Protokół nr 4 dotyczący definicji pojęcia “produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, został podpisany w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r i stanowi załącznik do Układu Europejskiego , będąc jego integralną częścią. Z powyższego wynika, że w zakresie zagadnień odnoszących się do problematyki pojęcia “produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, prymat posiadają uregulowania zawarte w Protokole 4 Układu Europejskiego.

Stosownie do art. 16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z obniżonych stawek pod warunkiem przedłożenia odpowiedniego dowodu pochodzenia . Takim dowodem pochodzenia jest m.in. świadectwo przewozowe EUR 1, którego wzór określony został w załączniku III.

Art. 32 ust. 1 tego Protokołu przewiduje możliwość przeprowadzenia dodatkowe weryfikacji dowodów pochodzenia stanowiąc, że jest ona przeprowadzana wyrywkowo lub w razie uzasadnionych wątpliwości, co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych towarów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Zatem przesłanki dopuszczalności weryfikacji dokumentu EUR 1 zostały określone bardzo szeroko, a organy celne kraju importu nie mają obowiązku wskazywania we wniosku o weryfikację , przyczyn prowadzenia tego postępowania. Przyczyny te organ wskazuje jedynie “w razie potrzeby".

Z brzmienia art. 32 Protokołu wynika jednoznacznie , że weryfikacji dokumentu dokonują władze celne kraju eksportu. Organy te bowiem wystawiły świadectwo przewozowe EUR 1 i one ponoszą odpowiedzialność za sprawdzenie pochodzenia towarów oraz za skontrolowanie spełnienia warunków do wystawienia świadectwa . Dlatego też w świetle postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 do UE wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera . Mają one bowiem charakter wiążący dla organów celnych państwa importera ( patrz wyrok NSA z 8.09.1998 r I S.A./Łd 777/96 – Prawo Gospodarcze 1999 Nr 1str.40, wyrok NSA z 4.10.2002r. I SA./Łd 1597/01- niepublikowany). Z tych względów przyjęcie przez organy celne, że przedłożony przez skarżącego do zgłoszenia celnego dokument EUR 1 nie jest wiarygodny , znajduje pełne oparcie w zebranym materiale dowodowym. Odpowiedź holenderskich organów celnych z dnia 7 sierpnia 2002r jednoznacznie wskazywała, że samochód został wyprodukowany w Polsce, co oznaczało, że nie posiadał on preferencyjnego unijnego pochodzenia.

W związku z powyższym nie można podzielić poglądu skarżącego, że organy celne naruszyły przepisy postępowania w tym art.122 i 187 Ordynacji Podatkowej. Organ celne w sposób prawidłowy, zgodny z art. 32 Protokołu , zebrały w sprawie materiał dowodowy i dokonały jego oceny. Wyniki weryfikacji dokumentu EUR 1, dokonanej przez organy celne holenderskie, miały decydujące znaczenie w postępowaniu. Dowody wnioskowane przez stronę skarżącą , nie mogły więc doprowadzić do wykazania, że sprowadzony samochód ma preferencyjne unijne pochodzenie i dlatego brak było podstaw do ich uwzględnienia.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2000 r I S.A./Lu 1312/98 nie jest rzeczą polskich organów celnych dociekać przyczyn wadliwości dołączonego do sprawy świadectwa EUR 1, jak również ustalanie wysokości szkody poniesionej przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, bowiem nie mieści się to w stosunku celnoprawnym, jaki łączy polski organ celny z podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą.

Również nie można zgodzić się ze skarżącym, że w postępowaniu naruszono zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych ( art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). Organy celne obu instancji umożliwiły stronie skarżącej wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, zaś zarzut, że organ zmienił decyzję przy niezmienionym stanie faktycznym , stoi w sprzeczności z zebranym materiałem, a w szczególności z wynikami postępowania weryfikacyjnego w przedmiocie wiarygodności dowodu pochodzenia samochodu.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę