Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1111/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak SO del. Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej SKO lub Kolegium, z dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...], wydana w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267), zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 16a ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 22 i art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą".

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2013 roku, Nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił M.M. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką H.S.

Organ I instancji ustalił, iż wnioskodawczyni faktycznie sprawuje opiekę nad matką H.S., która legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS ustalającym, iż jest ona trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, jednakże brak rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki oraz niespełnianie kryterium dochodowego uniemożliwia przyznanie wnioskodawczyni specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Odwołując się od ww. decyzji M.M. wskazała, iż spełnia wszystkie przesłanki ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone w art. 16 a ustawy, albowiem ciąży na niej obowiązek alimentacyjny i nie podejmując zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką H. S. Odwołująca się zakwestionowała prawidłowość sposobu wyliczenia dochodu dla potrzeb ustalenia jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego poprzez doliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy nie uzyskuje ona takiego dochodu. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r.,wskazaną na wstępie Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że przepis art. 16a ust. 1 ustawy przewiduje, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak wynika z zebranej w sprawie dokumentacji w postaci świadectwa pracy oraz zaświadczenia z urzędu pracy, M.M. w okresie od dnia [...] marca 2011r. do dnia [...] kwietnia 2011r. pracowała w Zakładzie "[...]" s.c. po czym stosunek pracy rozwiązano na mocy porozumienia stron. Po tej dacie wnioskodawczyni nie podejmowała zatrudnienia. Przed rozpoczęciem pracy wnioskodawczyni była osobą bezrobotną w okresie od [...] lutego 2011r do dnia [...] luty 2011r. z prawem do zasiłku. Powyższe wskazuje na to, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy ustaniem zatrudnienia M.M. w dniu [...] kwietnia 2011r., a powstaniem niepełnosprawności w stopniu znacznym u H.S. w dniu [...] lipca 2004 r.

Niezależnie od powyższego, niemożność ustalenia na rzecz wnioskodawczyni prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wynika również z przekroczenia przez nią kryterium dochodowego, tj. kwoty 623 zł, określonego w art. 16a ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy, albowiem łączny dochód rodziny sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wynosi 675,07 zł (art. 16 a ust. 2 ustawy)

Wbrew zarzutowi odwołania, nie budzi wątpliwości prawidłowe ustalenie przez organ administracyjny I instancji wysokości miesięcznego łącznego dochodu rodziny sprawującej opiekę oraz rodziny wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę. Dochód ten obejmuje dochody uzyskiwane przez M.M., W.M. oraz H.S., w tym dochody uzyskiwane przez M.M. z gospodarstwa rolnego.

Stosownie do art. 5 ust 8 ustawy w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.). W świetle treści ww. przepisu, nawet brak faktycznych dochodów z działalności rolniczej pozostaje bez wpływu na wysokość dochodu przyjmowanego dla celów świadczeń rodzinnych, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż dochód ten uwzględnia się w kwocie ryczałtowej, zależnej od powierzchni gospodarstwa i niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia W tej sytuacji, samo zaprzeczenie odwołującej się, iż gospodarstwo rolne nie przynosi żadnych dochodów nie może odnieść zamierzonego skutku.

M.M., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata Ł.M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2013 roku, zarzucając jej:

1) Naruszenie przepisów prawa materialnego:

art. 3 ust. i ustawy poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż przy obliczaniu dochodu rodziny winny być uwzględniane statystyczne, hipotetyczne przychody, zależne od obszaru gospodarstwa rolnego będącego własnością skarżącej, a faktycznie nie uzyskiwane i nie będące realnym dochodem, względnie przyjęcie, iż skarżąca nie obaliła domniemania osiągania dochodu z gospodarstwa rolnego.

art. 16a ust. 1 w/w ustawy poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką,

ewentualnie art. 16 a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy poprzez nie przyjęcie, iż ewentualna wysokość przekroczenia dochodu nie stanowi kwoty niższej lub równej kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest on ustalany.

art. 16a ust. 3 w/w ustawy poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłek pielęgnacyjny skarżącej nie przysługiwał;

2) Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. poprzez działanie niezgodne z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego a to zasadą prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady udzielania wszechstronnych informacji, poprzez wprowadzenie w błąd wnioskującej, iż zmuszona jest do zadeklarowania dochodu z gospodarstwa rolnego podczas, gdy takiego dochodu nie osiąga oraz zakwestionowaniem wcześniej nie kwestionowanej okoliczności rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki na matką.

Mając powyższe na uwadze, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w całości i poprzedzającej ją decyzji dyrektora MOPS oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji pod względem zgodności z prawem.

Takie określenie kompetencji sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana wg kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygnięcia sądu zakreślonych przepisem art. 134 P.p.s.a. pozwala przyjąć, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia stanu faktycznego są bezsporne i nadają się do wyrokowania.

Skarżąca M.M. złożyła wniosek o przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką H.S.

Wraz z wnioskodawczynią i jej matką mieszka mąż wnioskodawczyni.

M.M. zatrudniona w okresie od [...].III.2011 r. do [...].IV.2011 r.

H.S. pobiera rentę rodzinną w wysokości 816,56 zł, W.M. uzyskał dochód z tytułu wykonywanej pracy, a wnioskodawczyni jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,89 ha fizycznego, tj. 0,69 ha przeliczeniowego.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia jest ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992).

Przepis art. 16 a cyt. ustawy przewiduje, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami K.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kolejną przesłanką, która musi być spełniona jest nieprzekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 16a ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 cyt. ustawy, które ustalone zostało na kwotę 623 zł. Wg art. 16a ust. 2 łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza 623 zł.

W sprawie objętej kontrolą sądu dochód na każdego z członków rodziny wynosi 675,07 zł.

Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie dochód rodziny został ustalony prawidłowo.

Skarżąca kwestionuje to, iż do dochodu rodziny doliczony został dochód z gospodarstwa rolnego chociaż faktycznie rodzina nie uzyskuje z tego gospodarstwa rolnego żadnego dochodu.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a i c ustawy ilekroć jest mowa o dochodzie oznacza to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (...), jak również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów, takie jak np. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo rolne w myśl ustawy oznacza gospodarstwo rolne w myśl przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6 ustawy) czyli obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej (...).

Stosownie do art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłoszonego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa GUS. Łączny dochód wnioskodawczyni wraz z mężem oraz jej matki za rok 2011 po odliczeniu podatku od osób fizycznych i składek na ubezpieczenie zdrowotne wynosił 24 302,55 zł, do kwoty tej doliczono kwotę 1871,97 zł z gospodarstwa rolnego. Zgodnie z obwieszczeniem przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2011 roku wynosił 2 713 zł.

Dochód miesięczny rodziny trzyosobowej to kwota 2 025,21 zł, co daje kwotę 675,07 zł na osobę, przekraczając tym samym kryterium dochodowe ustalone w wysokości 623 zł. W świetle obowiązujących przepisów nawet brak faktycznych dochodów z gospodarstwa rolnego pozostaje bez wpływu na przyjmowaną dla celów świadczeń rodzinnych wysokość dochodu. "Przy wyliczeniu dochodu uprawniającego do otrzymania świadczenia rodzinnego uwzględnia się dochód uzyskany z posiadanego gospodarstwa rolnego, nawet gdy nie jest ono użytkowane (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2011 r., I OSK 2024/10), zaś samo posiadanie gospodarstwa rolnego powoduje, że przy obliczaniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę uwzględnia się fakt jego posiadania stosując metodę wyliczenia wg przepisu art. 5 ust. 8 ustawy (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.XII.2009 r., I OSK 978/09). Warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest kumulatywne spełnienie obu przesłanek, o których mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to rezygnacja z zatrudnienia osoby składającej wniosek w związku z koniecznością sprawowania opieki oraz nieprzekroczenie kryterium dochodowego. Zatem w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka kryterium dochodowego.

Sąd orzekający w tym składzie stoi na stanowisku, że rezygnacja z zatrudnienia to również niemożność podjęcia pracy ze względu na konieczność zapewnienia opieki. Odmiennie jak przyjęły organy obu instancji.

Lecz naruszenie prawa materialnego jest podstawą uwzględnienia skargi tylko wówczas gdy to naruszenie ma wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) skargę oddalił.