Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1231/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 52 pkt 1 lit.a)
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka (spr.), Sędziowie NSA Bogusław Dauter, WSA del. Ludmiła Jajkiewicz, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 195/08 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 195/08 oddalił skargę B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 listopada 2007 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r.

Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 24 lipca 2007 r. określającą skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie 139.461 zł. Dyrektor Izby Skarbowej dokonując wykładni art. 52 pkt 1 lit.a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. ,Nr 90, poz. 416 ze zm., dalej jako u.p.d.o.f.) przyjął ( szeroko argumentując swoje stanowisko) , że dochody ze sprzedaży akcji nabytych przez pracowników Banku H. nie korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie powołanego przepisu, gdyż nabycie akcji nastąpiło w szczególnym trybie, który nie może być utożsamiany z ofertą publiczną lub nabyciem na rynku regulowanym.

Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 52 pkt 1 lit. a u.p.d.o.f poprzez zakwestionowanie przysługującego podatnikowi uprawnienia do skorzystania z prawa do zwolnienia z podatku dochodowego,

2) art. 2 Konstytucji - poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych,

3) art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako O.p.) - poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych,

4) art. 7 Konstytucji - poprzez przekroczenie granic prawa oraz art. 120 O.p. - poprzez działanie poza określonymi granicami prawa.

W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że do roku 1997 (czyli przed udostępnieniem akcji osobom trzecim) Bank H. S.A. w W. był jednoosobową spółką Skarbu Państwa. Nigdy nie był przedsiębiorstwem państwowym. W dniu 25 marca 1997 r. Rada Ministrów zgodziła się w uchwale nr 18 z dnia 25 marca 1997 r. na prywatyzację Banku H. oraz na szczególny tryb zbycia części akcji należących do Skarbu Państwa. Na mocy ww. aktu prawnego 7,14% ogólnej liczby akcji Banku H. została zaoferowana osobom zatrudnionym w tym Banku, po cenie odpowiadającej wartości nominalnej akcji. Wszelkie szczegóły dotyczące zasad i warunków przydziału akcji pracownikom zostały następnie określone w regulaminie, który uchwaliła Rada Nadzorcza Banku H. S.A w W. a zatwierdził Minister Skarbu Państwa. Regulamin w § 1 stanowił - "udostępnienie pracownikom Banku H. S.A. w W. akcji Banku należących do Skarbu Państwa będzie następowało w ramach oferty publicznej". Regulamin de facto stanowił załącznik do prospektu emisyjnego z dnia 27 marca 1997 r., w którym Minister Skarbu Państwa działając w imieniu Skarbu Państwa Rzeczpospolitej Polskiej składał pracownikom Banku ofertę nabycia 4.641.000 akcji w ramach "Transzy Pracowniczej" po cenie emisyjnej równej cenie nominalnej 4 złote. W rezultacie przyjęcia wymienionej oferty pracownicy spełniający warunki określone w Regulaminie nabyli akcje Banku w obrocie publicznym.

Skarżący wskazał na brzmienie przepisu art. 1 ustawy z dnia 22 marca 1991r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych (Dz. U. z 1994 r. Nr 58, poz. 239 z późn. zm., dalej jako u.p.o.p.w.), który definiuje termin "obrót publiczny" oraz art. 2 pkt 3a tej ustawy, który stanowi, że proponowanie po raz pierwszy przez wprowadzającego w sposób określony w art. 1 u.p.o.p.w., nabycia praw z emitowanych w serii papierów wartościowych jest "pierwszą ofertą publiczną". Choć żaden z przepisów prawa nie definiuje wprost terminu "oferty publicznej", art. 52 pkt 1 lit. a) u.p.d.o.f. posługuje się tym terminem. Doktryna i praktyka obrotu gospodarczego przyjmują jednak, iż pojęcie to mieści w sobie węższy termin "pierwszej oferty publicznej". Zdaniem skarżącego powyższa argumentacja prowadzi wprost do wniosku, że pracownicy Banku H., którzy nabyli akcje Banku w ramach "Transzy Pracowniczej" dokonali tego w ramach obrotu publicznego w ofercie publicznej.

Ponadto skarżący podniósł, że KPWiG w świetle obowiązujących przepisów była i jest nadal jedynym podmiotem władnym do rozstrzygania o funkcjonowaniu bądź niefunkcjonowaniu papierów wartościowych w ramach obrotu publicznego. Skoro więc KPWiG zdecydowała o wprowadzeniu akcji pracowniczych do obrotu publicznego (co jest równoznaczne z wystąpieniem oferty publicznej), to fakt ten nie powinien podlegać dyskusji. Decyzja centralnego organu administracji państwowej jakim jest KPWiG ma niewątpliwie walor decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego powodu powinna być brana pod uwagę przez wszystkie organy podatkowe przy podejmowaniu decyzji. Ponadto działanie organu podatkowego nie może w żadnym razie naruszać prawa adresata do realizacji uprawnień przyznanych w drodze decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie ma właściwa wykładnia przepisu art. 52 pkt 1 lit. a u.p.d.o.f. W tym bowiem przepisie wprowadzone zostało okresowe zwolnienie od podatku dochodowego dochodu ze sprzedaży akcji. W przepisie tym zostały wprowadzone dwie przesłanki, od których równoczesnego spełnienia zależało zwolnienie od podatku dochodowego dochodu ze sprzedaży akcji. Po pierwsze, akcje te muszą być dopuszczone do obrotu publicznego, po drugie, ich nabycie musi nastąpić na podstawie oferty publicznej. W ocenie Sądu pierwsza z wymienionych przesłanek, tj. dopuszczenie akcji Banku H. serii A do obrotu publicznego, nie budzi wątpliwości wobec treści decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, wyrażającej zgodę na wprowadzenie do publicznego obrotu akcji Banku H. S.A. serii A. Przedmiotem sporu w sprawie pozostaje więc ocena spełnienia drugiej z przesłanek - nabycia akcji na podstawie oferty publicznej, a w szczególności zdefiniowania pojęcia "oferty publicznej". Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie występuje również w dosłownym jego brzmieniu w innych ustawach dotyczących obrotu papierami wartościowymi. Ustalając znaczenie tego pojęcia należało w ocenie Sądu wyjść od wykładni językowej, a wynik tej wykładni skonfrontować z treścią regulacji zawartych w u.p.o.p.w. Niezależnie bowiem od zastosowanej wykładni nie było dopuszczalne przeprowadzenie sprzedaży, a tym samym nabycie akcji w ofercie publicznej z naruszeniem zasad określonych w tej ustawie. Pojęcie "oferta publiczna" z uwzględnieniem reguł wykładni językowej należy rozumieć jako skierowaną i dostępną dla wszystkich gotowość dokonania transakcji (przykładowo Mały słownik języka polskiego, pod red. S. Skorupki, Wyd. PWN, Warszawa 1968, s. 497 i 678). Pojęcie oferta oznacza bowiem "formalne zgłoszenie, oświadczenie o gotowości dokonania transakcji". Aby tego rodzaju oferta miała charakter publiczny, musi dotyczyć ogółu ludzi i być przeznaczona, dostępna dla wszystkich. Rozumianą w ten sposób "ofertę publiczną" w odniesieniu do "akcji" będących "papierami wartościowymi", w rozumieniu art. 2 pkt 1 u.p.o.p.w. w związku z art. 307 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.), można było przeprowadzić z uwzględnieniem przepisów ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Przepis art. 1 § 1 u.p.o.p.w. w początkowej części formułuje wprost definicję "publicznego obrotu" papierami wartościowymi, zawierając jednoczesne kwestie dotyczące "oferty publicznej". Cechami wyróżniającymi publiczny obrót jest proponowanie nabycia papierów wartościowych z wykorzystaniem środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowane nabycie skierowane jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata. Ustawodawca jednak pozbawia oferty nabycia akcji przez pracowników danej spółki charakteru publicznego. Wynika to z art. 1 § 1 pkt 1 u.p.o.p.w.

Zatem w ocenie WSA, wbrew wywodom skargi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dla oceny spełnienia warunku zwolnienia "nabycia akcji na podstawie oferty publicznej", organy podatkowe prawidłowo odwołały się do przepisów, na podstawie których nastąpiła prywatyzacja Banku H. S.A. Jednoznaczne bowiem brzmienie art. 1 § 1 pkt 1 u.p.o.p.w. nakazywało zbadanie, w oparciu o jakie przepisy nastąpiła prywatyzacja tego Banku, w ramach której udostępnione zostały akcje jego pracownikom. Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że tryb zbywania akcji pracowniczych nie mógł zostać zaliczony do oferty ogłoszonej publicznie. Uznając zarówno to rozumowanie, jak i przedstawioną konkluzję, za prawidłową Sąd I instancji wskazał dalej, iż stosownie do przepisów art. 23 i art. 24 ustawy z dnia 13 lipca 1990r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 z późn. zm.) jedynie nabycie akcji prywatyzowanych przedsiębiorstw w trybie art. 23 tej ustawy spełnia wymóg nabycia w drodze publicznej oferty. Natomiast, zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 24 powołanej ustawy, pracownikom prywatyzowanych w tym trybie przedsiębiorstw państwowych przysługiwało prawo zakupu określonej ilości akcji na zasadach preferencyjnych. Zakup tych akcji nie następował w drodze oferty czy rokowań pomiędzy zbywcą akcji a pracownikiem, którego uprawnienie do zakupu akcji na określonych warunkach wynikało z przepisów prawa. Ten szczególny tryb zbycia akcji pracownikom na preferencyjnych zasadach wynika również z treści art. 45b ustawy o prywatyzacji. Stanowi on, że do zbycia należących do Skarbu Państwa wszelkich akcji lub udziałów w spółkach prawa handlowego, a więc i Banku, mają zastosowanie przepisy art. 23 tej ustawy. Wymieniony przepis w ust. 1 określa tryb zbywania akcji należących do Skarbu Państwa, który polegał na przetargu, ofercie ogłoszonej publicznie oraz rokowaniach podjętych na podstawie publicznego zaproszenia. W ust. 1 art. 23 użyto nadto sformułowania "z zastrzeżeniem przepisów art. 24". Z kolei w art. 24, jak już zaznaczono, określony został tryb zbywania akcji pracownikom na preferencyjnych zasadach. Treść art. 23 ustawy o prywatyzacji pozwala zatem wysnuć wniosek, iż ustawodawca przewidział i ten czwarty tryb zbywania akcji Skarbu Państwa (akcji tzw. pracowniczych). Określenie trybu i zasad zbywania akcji tzw. pracowniczych, jak trafnie określił to organ podatkowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, następowało z uwzględnieniem tych zasad. Wynika to z powołanej jako podstawa prywatyzacji Banku H. S.A. uchwały nr 18 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. w sprawie udzielenia zgody na prywatyzację i zezwolenia na szczególny tryb zbycia części akcji Banku H. w Warszawie Spółka Akcyjna (M.P. Nr 18, poz. 172). Określenie szczegółowych zasad i warunków przydziału akcji pracownikom pozostawiono regulaminowi uchwalonemu przez Radę Banku i zatwierdzonemu przez Ministra Skarbu Państwa. Zaoferowane pracownikom Banku H. S.A. akcje na podstawie uchwały nr 18 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. zostały im przydzielone na zasadach i warunkach określonych w regulaminie przydziału akcji, co wykluczało ich publiczną ofertę.

Zdaniem Sądu wbrew wywodom skargi organ podatkowy dokonał prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 52 pkt 1 lit a u.p.d.o.f. w związku z art. 1 § 1 u.p.o.p.w. i zasadnie doszedł do wniosku, iż udostępnienie w procesie prywatyzacji przez Skarb Państwa na zasadach preferencyjnych akcji pracownikom danej spółki nie było nabyciem tych akcji na podstawie publicznej oferty i w efekcie dochód uzyskany ze sprzedaży w 1999 r. tychże akcji podlegał opodatkowaniu na zasadach przyjętych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z kolei odwołanie się przez organ do przepisów art. 23 ust. 1 i art. 24 ustawy o prywatyzacji, jako mających zastosowanie w przypadku udostępnienia akcji pracownikom na zasadach preferencyjnych, nie może być kwestionowane z uwagi na podstawy prawne prywatyzacji Banku H. S.A.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisu prawa materialnego art. 52 pkt 1 lit.a) u.p.d.o.f. :

- poprzez dokonanie jego błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że sprzedaż akcji Banku H. nabytych przez jego pracowników w ramach transzy pracowniczej w procesie prywatyzacji banku, nie podlega zwolnieniu od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych,

- poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, w ten sposób iż przyjęto literalne rozumienie pojęcia "oferta publiczna", co doprowadziło do naruszenia art. 2 Konstytucji RP,

2) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., p.p.s.a.) poprzez nieustosunkowanie się przez WSA w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego, zwłaszcza zaś do kwestii naruszenia przez organy administracji podatkowej art. 2 Konstytucji RP.

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej poza argumentacją wyrażoną w skardze do WSA skarżący podniósł, że dokonana przez Sąd wykładnia literalna użytego w art. 52 pkt 1 lit.a u.p.d.o.f. pojęcia "oferta publiczna" nie jest jednoznaczna. Zauważono, że wykładnia Sądu oparta jest na słowniku PWN z 1968 r., natomiast w najnowszym internetowym wydaniu słownika języka polskiego PWN konstrukcja oferty publicznej rozumiana jest przede wszystkim jako "formalna propozycja zawarcia umowy, dokonania transakcji skierowana do całego społeczeństwa lub jakiejś zbiorowości". Pojęcie tzw. "jakiejś zbiorowości" nie oznacza bynajmniej, jak sugeruje WSA "wszystkich", a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, iż pracownicy nie mogą być adresatami oferty publicznej sprzedaży akcji.

Zdaniem skarżącego wykładnia literalna zastosowana przez Sąd prowadzi m.in. do naruszenia podstawowej zasady konstytucyjnej tj. utrwalonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawa. Należy bowiem zauważyć, że pracownicy Banku nabywając w 1997 r. akcje działali w przeświadczeniu, że nabywają akcje dopuszczone do obrotu publicznego w ramach oferty publicznej. Przyjęcie tego stanowiska uzasadniały przeprowadzone procedury prywatyzacyjne i wydane w ich toku dokumenty. Pracownicy mogli zatem uznać, że wystąpiły wszystkie konieczne przesłanki do zastosowania zwolnienia z podatku dochodowego, o którym wspomina art. 52 pkt 1 lit.a) u.p.d.o.f.

Ponadto skarżący wskazał, że Sąd naruszył art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a., bowiem nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Przede wszystkim zabrakło rozważenia kwestii naruszenia przez organy administracji podatkowej art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz jego mocodawcy kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Strona skarżąca oparła ją na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Zarzut naruszenia przepisów postępowania odnosi się do wad uzasadnienia wyroku. Strona zarzuca Sądowi I instancji , iż nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, w tym przede wszystkim do zarzutu naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. W ocenie strony ocena tych zarzutów doprowadziłaby do wydania przez Sąd rozstrzygnięcia innej treści.

Zarzutu tego podzielić nie można, aczkolwiek zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada w pełni wymogom, określonym w art. 141 § 1 p.p.s.a. Trafnie bowiem wywodzi skarżący, że nie wystarczy przytoczenie jedynie podniesionych w skardze zarzutów, niezbędne jest odniesienie się do nich w ramach wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W tym jednak przypadku strona skarżąca sformułowała zarzuty naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, wiążąc w istocie te zarzuty z kwestią, będącą istotą sporu i odnoszącą się do wykładni art. 52 pkt 1 lit. a) u.p.d.o.f. Naruszenie zasady praworządności i nakazu działania przez organy władzy publicznej w granicach i na podstawie prawa jest bowiem zwykle wynikiem naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania czy ustrojowych, zawartych w aktach prawnych niższej niż Konstytucja rangi. Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa , Sąd I instancji przesądził tym samym, iż nie narusza ona również przepisów ustawy zasadniczej. Jego argumentacja, choć nie odnosząca się szczegółowo do wszystkich zarzutów skargi, a do podstawowej kwestii – wykładni art. 52 pkt 1 lit.a) u.p.d.o.f.- przesądzała więc w istocie o bezzasadności każdego z nich. Nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi nie mogło mieć zatem istotnego wpływu na wynik postępowania, a tylko tego typu naruszenie skutkować może uchyleniem zaskarżonego wyroku ( art. 185 § 1 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 768/07, opubl. w Lex pod n 483210).

Strona skarżąca nie podważyła ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Ustalenia te będą zatem stanowić podstawę orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tym zakresie przypomnieć więc tylko należy, że skarżący był pracownikiem Banku H., zakupił w tzw. transzy pracowniczej akcje tego Banku w procesie jego prywatyzacji . Akcje Banku ( w ogóle) były dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi.

Wykładnia art. 52 pkt 1 lit. a) u.p.d.o.f. była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. choćby wyroki z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/07, opubl. w Glosie 2008 r., nr 2,poz. 137, z dnia 19 lutego 2009 ., sygn. akt II FSK 1426/07, opubl. w Lex pod nr 485112, z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1551/07, opubl. w Lex pod nr 485965, z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 259/07, opubl. w Lex pod nr 497360, z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 410/07, opubl. w Lex pod nr 468886). Sąd ten prezentował w tym zakresie jednolite stanowisko, które skład orzekający w tej sprawie również podziela, zgadzając się w pełni z zawartą w powołanych wyrokach argumentacją .

Art. 52 pkt 1 lit. a) u.p.d.o.f. w badanym roku podatkowym stanowił, że: "Zwalnia się od podatku dochodowego, w okresie od dnia 1 stycznia 1993 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. dochody (...) ze sprzedaży (...) akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na podstawie oferty publicznej lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym poza giełdowym wtórnym obrocie publicznym (...)". Trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie i o ile ocena, czy spełniona została pierwsza z nich nie nastręcza trudności interpretacyjnych, o tyle ustalenie znaczenia drugiego z warunków wymaga dokonania wykładni. Określenie "nabycie na podstawie oferty publicznej" nie zostało bowiem zdefiniowane w prawie podatkowym dla potrzeb wskazanego zwolnienia. Uzasadnione było zatem, jak uczynił to Sąd I instancji, odwołanie się - w postępowaniu podatkowym –nie tylko do wykładni językowej ( która nie była w tym przypadku decydująca), ale też do porównania jej wyników z przepisami ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych Trafnie też Sąd ten zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia w procesie interpretacji art. 1 § 1 tej ustawy stanowiącego, że "Publicznym obrotem papierami wartościowymi (...) jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych, przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata (...)", przy uwzględnieniu przewidzianego w tym przepisie ( w pkt 1) wyjątku, zgodnie z którym z publicznego obrotu wyłączone zostały akcje udostępnianie przez Skarb Państwa w procesie prywatyzacji pracownikom danej spółki .

Ocenić zatem należało, czy skierowana przez Skarb Państwa do potencjalnych nabywców-pracowników, którzy z mocy prawa w momencie nabywania akcji nie uczestniczyli w publicznym obrocie papierami wartościowymi ( chociaż akcje Banku -zwykle na okaziciela serii A - do takiego obrotu zostały dopuszczone decyzją Komisji Papierów Wartościowych z 7 maja 1997 r. wydaną na podstawie art. 6 u.p.o.p.w.), mogła mieć charakter oferty publicznej w rozumieniu cytowanego art. 52 pkt 1 lit. a( u.p.d.o.f.

Artykuł 2 pkt 3 u.p.o.p.w. definiował "pierwszą" ofertę publiczną, która - wobec braku zastrzeżeń w art. 52 pkt 1 lit. a u.p.d.o.f. - mogłaby być uznana za ofertę publiczną dla celów zwolnienia podatkowego, ale jednocześnie stanowił, że pierwsza oferta publiczna to oferowanie przez wprowadzającego nabycia praw z emitowanych w seriach papierów wartościowych, jeżeli oferta miała charakter publiczny. Podobnie definiował pierwszą ofertę publiczną art. 4 ust. 8 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. Nr 118, poz. 754 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.; odsyłał do sposobu nabywania emitowanych w serii papierów wartościowych określonego w art. 2 ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, czyli do obrotu publicznego, z którego również wyłączona została sprzedaż akcji prywatyzowanej spółki osobom w niej zatrudnionym. Wyłączenie to w czasie prywatyzacji Banku (i później) obejmowało pracowników prywatyzowanej spółki w ogóle, a nie tylko pracowników, którym akcje prywatyzowanego "pracodawcy" udostępniono na zasadach preferencyjnych.

Okoliczność wyłączenia - z mocy prawa - udostępnienia pracownikom akcji spółki w procesie jej prywatyzacji z publicznego obrotu papierami wartościowymi, wskazywana słusznie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, została pominięta przez skarżącego.

Prywatyzacja Banku H. S.A., który w chwili przystąpienia do tego procesu stanowił jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa, dokonana została na podstawie art. 2a ust. 2 i art. 23 ust. 2 oraz w związku z art. 45b powołanej ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Wynika to jednoznacznie z treści uchwały nr 18 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. w sprawie udzielenia zgody na prywatyzację i zezwolenia na szczególny tryb zbycia części akcji Banku H. w Warszawie Spółki Akcyjnej. Zbycie akcji prywatyzowanego Banku miało nastąpić wyłącznie w wyniku rokowań podjętych na podstawie zaproszenia skierowanego do określonych osób lub w wyniku oferty skierowanej do oznaczonych podmiotów. Uchwała zezwalała Ministrowi Skarbu Państwa na zbycie nie więcej niż 7,14% ogólnej liczby akcji tego Banku osobom w nim zatrudnionym , po cenie odpowiadającej wartości nominalnej. Szczegółowe zasady i warunki przydziału akcji "pracowniczych" określić miał regulamin przydziału akcji uchwalony przez Radę Banku i zatwierdzony przez Ministra Skarbu Państwa.

Powołana w uchwale ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych w art. 23 ust. 1 wskazywała 3 sposoby zbycia akcji należących do Skarbu Państwa : w drodze przetargu (pkt 1), na podstawie oferty ogłoszonej publicznie (pkt 2) i w wyniku rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia (pkt 3). Powołany w uchwale Rady Ministrów przepis art. 23 ust. 2 tej ustawy przewidywał możliwość zezwolenia przez Radę Ministrów w szczególnych przypadkach, na wniosek Ministra Przekształceń Własnościowych, na inny niż określony w ust. 1 tryb zbycia akcji należących do Skarbu Państwa. Oferta publiczna była więc tylko jednym z możliwych sposobów zbywania akcji Skarbu Państwa, w procesie prywatyzacji; zbycie akcji Banku H. S.A. miało nastąpić w innym trybie niż wskazana w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy oferta publiczna. Ponadto ustawa o prywatyzacji w art. 24 ust. 1 jako kolejny sposób zbywania akcji( odmienny od wskazanego w art. 23) wskazywała sprzedaż ( na preferencyjnych zasadach) części akcji pracownikom. Art. 1 a ustawy o prywatyzacji stosować należało również - z mocy art. 69a tej ustawy (obowiązującym od 8 kwietnia 1997 r. - art. 17 pkt 13 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z reformą funkcjonowania gospodarki i administracji publicznej oraz o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych -Dz. U. Nr 156, poz. 775) do spółek, których jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, powstałych w trybie innym niż przewidziany w niniejszej ustawie. Poza sporem pozostaje, że Bank H. S.A. w momencie prywatyzacji miał status jednoosobowej spółki akcyjnej Skarbu Państwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (art. 1a ustawy, § 1 pkt 2 i zał. Nr 2 poz. 118 rozporządzenia Rady Ministrów w dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie określenia przedsiębiorstw państwowych oraz jednoosobowych spółek Skarbu Państwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa- Dz.U. Nr 157,poz. 792).

Analiza wyżej wskazanych przepisów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do wniosku, że do dochodów ze sprzedaży akcji pracowniczych nie mógł mieć zastosowania art. 52 pkt 1 lit. a) u.p.d.o.f. , który nie zwalniał od tego podatku wszystkich dochodów ze sprzedaży akcji , a tylko dochody ze sprzedaży akcji nabytych w określony sposób, czyli w drodze oferty publicznej. Ocenie dla celów podatkowych poddawany był wyłącznie moment i okoliczności nabycia akcji przez skarżącego, a nie publiczny obrót akcjami Banku H. S.A. w ogóle. Skarżący nabył akcje w ramach transzy udostępnionej pracownikom w procesie prywatyzacji, czyli poza ofertą publiczną . Prawidłowo zatem zarówno organy podatkowe, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjęły, iż uzyskane z tego tytułu przez skarżącego dochody z ich sprzedaży nie korzystały ze zwolnienia podatkowego. Należy również podkreślić, na co wskazywano w powołanych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, że podanie do publicznej wiadomości prospektu emisyjnego nie czyniło oferty skierowanej do pracowników w procesie prywatyzacji, publiczną. Fakt, że mogła się z nią zapoznać nieograniczona liczba osób nie oznacza bowiem, iż była to nieograniczona liczba zainteresowanych (uprawnionych) .

Z tych względów zarzut błędnej wykładni art. 52 pkt 1 lit. a) u.p.d.o.f. również nie zasługiwał na uwzględnienie. Zauważyć przy tym należy, iż mimo braku definicji publicznej oferty dla celów podatkowych, analiza przepisów dotyczących obrotu papierami wartościowymi i prywatyzacji przedsiębiorstw pozwala w sposób jednoznaczny określić zakres przedmiotowy tego zwolnienia. Błędne przekonanie pracowników Banku o spełnieniu warunków zwolnienia nie może zatem skutkować uznaniem decyzji za niezgodną z prawem i wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP.

Na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało zatem oddalić jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c , ust. 2 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163,poz. 1349 ze zm.).