Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 234/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 171
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń melioracji wodnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] grudnia 2017 r., po rozpatrzeniu odwołania A. P. (dalej jako: skarżący), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Starosty [...] w przedmiocie świadczenia z tytułu korzyści odnoszonych z urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i orzekło co do istoty sprawy, ustalając na nowo wysokość świadczenia.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z [...] października 2016 r. K. S. (dalej jako: Spółka) wystąpiła do Starosty [...] o ustalenie na jej rzecz od skarżącego, osoby nie będącej jej członkiem, składki za 2015 r. za konserwację urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Wskazała, że skarżący odnosi korzyści z urządzeń Spółki położonych w gminie S. w obrębie działek nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] we wsi W.. Łączna powierzchnia gruntów tych działek, na które dodatnio oddziałują urządzenia melioracji wodnych szczegółowych to 23,01 ha. Spółka wykazała jakie prace były wykonywane w obrębie urządzeń melioracji wodnych istniejących w sąsiedztwie działek skarżącego, potwierdzając to protokołami odbioru robót konserwacyjnych urządzeń oraz pielęgnacji łąk i pastwisk w miejscowości W., jak również protokołami

z [...] grudnia 2015r. dotyczącymi jesiennego przeglądu stanu technicznego urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wsi W.. Z dokumentów wynika, jakiego rodzaju prace były wykonywane we wsi W., w jakim terminie oraz jaki był koszt tych prac.

Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Starosta [...] ustalił skarżącemu, za 2015 r. świadczenie pieniężne kwocie 1464,84 zł na rzecz Spółki z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń melioracji wodnych szczegółowych utrzymywanych przez Spółkę.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że przy ustalaniu wysokości świadczenia pieniężnego organ uwzględnił powierzchnię działek, na które korzystnie oddziałują urządzenia melioracji wodnych szczegółowych w danej miejscowości oraz kwotę poniesionych przez Spółkę kosztów na 1 ha zmeliorowanego gruntu w danej miejscowości. Przy ustalaniu powierzchni działek uwzględnił zapisy z ewidencji gruntów a także z ewidencji wód, urządzeń wodnych oraz zmeliorowanych gruntów a także stan faktyczny stwierdzony w trakcie oględzin terenu przeprowadzonych [...] sierpnia 2016 r. Oględziny wykazały, że urządzenia melioracyjne położone w obrębie działek skarżącego funkcjonują w sposób właściwy. Z zebranego materiału dowodowego, w tym sprawozdania finansowego z działalności Spółki, zatwierdzonego uchwałą Walnego Zgromadzenia Przedstawicieli, wynika, że do dnia [...] grudnia 2015 r. Spółka na utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych we wsi W. wydatkowała kwotę 30.709,99 zł. Biorąc pod uwagę całkowitą powierzchnię odwodnioną urządzeniami melioracji wodnych szczegółowych we wsi W., wynoszącą 482,40 ha, organ I instancji wyliczył, że kwota poniesionych nakładów z 1 ha odwodnionej powierzchni wyniosła w tej wsi 63,66 zł. Wskazaną kwotę ustalił na podstawie przedłożonego przez Spółkę zestawienia poniesionych w 2015 r. wydatków określającego m.in. ogółem i w rozbiciu na poszczególne miejscowości nakłady oraz koszty jakie poniosła - pokrywające się z informacją o realizacji budżetu i utrzymaniu urządzeń w 2015 r. Wysokość świadczenia ustalono mnożąc kwotę poniesionych nakładów na 1 ha odwodnionej powierzchni przez powierzchnię przedmiotowych działek.

W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił, że uwzględniono wyniki oględzin przeprowadzonych w 2016 r. chociaż postępowanie dotyczy naliczenia stawki za 2015 rok. Oględziny przeprowadzono po zbiorach, a nie w okresie wegetacyjnym gdy istnieją problemy z wiosennymi zasiewami i wymakaniem ozimin. Spółka nie konserwuje prawidłowo urządzeń melioracyjnych, a ogranicza się jedynie do koszenia rowów

i odmulania ich dna. Domagając się świadczenia Spółka powinna uprzednio, wykazać fakturami jakie poniosła koszty na meliorację, w obrębie działek skarżącego. Do odwołania skarżący załączył trzy zdjęcia działek, mające obrazować złe ich odwodnienie.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] grudnia 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzje organu I instancji i ustaliło skarżącemu na rzecz Spółki świadczenie pieniężne za 2015 r., w kwocie 928,68 zł.

Organ odwoławczy wskazał jako zasadniczą podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia art. 171 ustawy z dnia [...] lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017; poz. 1121, ze zm.; dalej jako: Pr.wod.). Powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie, Kolegium wskazało, że użyte w tym przepisie pojęcie "korzyści" należy interpretować z wykorzystaniem cywilistycznej koncepcji bezpodstawnego wzbogacenia. Istotne jest przy tym, aby odnoszone korzyści, z pominięciem ciężarów związanych z ich osiągnięciem, miało swoje źródło w działalności spółki wodnej.

Kolegium wskazało jako fakt niesporny, że skarżący na dzień wydania decyzji nie jest członkiem Spółki, co potwierdza uchwała K. S. z [...] marca 2013 r. o jego skreśleniu z ewidencji członków Spółki z tym dniem.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty co do spełnienia przesłanek przyznania świadczenia na podstawie art. 171 Pr.wod. Fakt, że skarżący odnosi korzyści z istniejących urządzeń melioracyjnych, potwierdza sporządzony przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w L. Oddział w [...] (według stanu na dzień [...] września 2016 r.), wykaz dotyczący wskazanych działek, na który korzystny wpływ wywierają urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. W wykazie wymieniono działki skarżącego jako częściowo odwodnione rowami oraz drenowaniami. Do stanu urządzeń melioracji wodnych we wsi W. odnoszą się także protokoły z jesiennego przeglądu stanu technicznego urządzeń melioracji wodnych szczegółowych oraz protokoły z odbioru końcowego robót konserwacyjnych urządzeń wodnych melioracji oraz pielęgnacji łąk i pastwisk wykonanych na obiektach w poszczególnych miejscowościach, a także protokół z [...] lutego 2015 r. Komisji Rewizyjnej Spółki. Stan prawidłowego funkcjonowania urządzeń melioracji wodnych w obrębie działek skarżącego potwierdziły także przeprowadzone przez organ I instancji w dniu [...] sierpnia 2016 r. oględziny. Ze sporządzonego z tej czynności procesowej protokołu, przeprowadzonej w obecności pełnomocnika skarżącego (uczestniczył przy oględzinach dwóch działek), wynika, że działki położone w Wygnance są użytkowane rolniczo i zgłaszane przez skarżącego do ARiMR celem uzyskania dopłat.

Zdaniem Kolegium oceny tej nie podważają zgłoszone przez skarżącego zastrzeżenia, tym bardziej, że prowadzenie konserwacji urządzeń wodno-melioracyjnych we wsi W. wynika ze złożonego do akt zestawienia kosztów tych robót za okres od stycznia do grudnia 2015 r.

W ustalonym stanie faktycznym Spółka była uprawniona do domagania się od skarżącego ponoszenia świadczeń na jej rzecz w oparciu o art. 171 ust. 1 ustawy.

Kolegium nie podzieliło natomiast poglądu organu I instancji co do zastosowanej metody ustalenia wysokości świadczenia, uznając za konieczną zmianę decyzji w tym zakresie. Zdaniem Kolegium obowiązek ponoszenia świadczeń przez osoby niebędące członkami na rzecz Spółki należy powiązać z partycypacją w kosztach faktycznych działań realizowanych przez tę Spółkę na rzecz urządzeń melioracji wodnych. Przy ustalaniu wysokości świadczenia należnego od skarżącego Kolegium uwzględniło strukturę wydatków Spółki poniesionych w 2015 r., w ramach prac konserwacyjnych, która została wskazana w informacji o wykonaniu konserwacji w 2015 r. Kolegium przyjęło pogląd w świetle którego możliwe jest obciążenie podmiotów nie będących członkami Spółki ale nie w takim samym wymiarze jak jej członków, czyli nie według stawek ustalonych w uchwale Walnego Zgromadzenia Przedstawicieli Spółki z [...] lutego 2015 r. na terenie wsi W. na poziomie 35,80 zł. Ustalone kwoty dotyczą członków Spółki. Zdaniem Kolegium nie można ustalonych stawek przenosić automatycznie na wysokość świadczenia wobec osób które nie są jej członkami. Przyjęcie poglądu organu I instancji co do sposobu ustalenia kwoty świadczenia oznaczałoby zatem, że podmiot nie będący członkiem spółki ponosiłby również wszystkie koszty administracyjne nie związane bezpośrednio z wykonywaniem konserwacji. W ocenie Kolegium, skoro podmiot nie będący członkiem Spółki nie ma możliwości zakwestionowania podjętej uchwały o ustaleniu stawek i nie ma żadnego wpływu na sposób rozdysponowania uzyskiwanych przez Spółkę środków finansowych, oczywiste wydaje się, że ustalenie przedmiotowego świadczenia powinno uwzględniać jedynie koszty ściśle związane z wykonywaniem przez Spółkę zadań statutowych związanych tylko z konserwacją urządzeń melioracji wodnych.

Z załączonej przez Spółkę do akt sprawy struktury poniesionych wydatków

i kosztów w 2015 r. na obszarze wsi W. wynika, że wydatki związane z jej funkcjonowaniem wynoszą 30.709,99 zł, z czego koszty melioracji wynoszą 19. 470,60 (w pierwotnej treści decyzji wpisano błędną kwotę 11.239,39 zł, którą sprostowano postanowieniem z [...] stycznia 2018 r.). Koszty melioracji to wydatki związane z obkaszaniem skarp rowów, odmulaniem ich dna, rozplantowaniem urobku, chemicznym i ręcznym odkrzaczaniem rowów a także z przeglądem studzienek i konserwacją ich wylotów oraz remontem odmulonych przepustów, co szczegółowo Spółka opisała w informacji o wykonaniu konserwacji w 2015 r.

Mając na względzie fakt, że prace konserwacyjne urządzeń melioracji są wykonywane w taki sam sposób, z takim samym nakładem środków i wszyscy właściciele gruntów, bez względu na członkostwo w Spółce, odnoszą tego samego rodzaju korzyść z ich funkcjonowania, ustalając kwotę świadczenia jako podstawę Kolegium przyjęło tylko wydatki faktycznie poniesione na konserwację, z pominięciem wydatków administracyjnych w kwocie 11.239,39 zł, a odnoszących się do wsi W..

Przy ustalaniu wysokości świadczenia pieniężnego przysługującego Spółce Kolegium uwzględniło kwotę 19.470,60 zł, stanowiącą wydatki poniesione we wsi W. na utrzymanie urządzeń melioracji wodnych. Biorąc pod uwagę całkowitą powierzchnię gruntów zmeliorowanych tymi urządzeniami melioracyjnymi (482,40 ha), kwotę poniesionych nakładów z 1 ha zmeliorowanej powierzchni na tym terenie wyliczyło na 40,36 zł. Z działek skarżącego położonych we wsi W. obszar zmeliorowany to powierzchnia 23,01 ha. Łączna wysokość świadczenia pieniężnego należnego Spółce za 2015 r. to kwota 928,68 zł.

W skardze do sądu administracyjnego A. P. zarzucił, że w decyzji nie wskazano konkretnych kosztów poniesionych na wykonanie konserwacji urządzeń melioracyjnych położonych na jego gruntach. Powołując się na osiąganie przez skarżącego korzyści z działania tych urządzeń Kolegium nie wskazało na żadne dokumenty, które potwierdzałyby osiąganie takich korzyści. Błędne jest powołanie się na oględziny przeprowadzone w sierpniu 2016 r., w sytuacji, gdy dokonano je już po zbiorach, a więc nie było możliwości oceny, jaką rzeczywiście korzyść odnosi skarżący. Drenaż działek został wykonany jeszcze w latach 60-tych ubiegłego wieku, a w aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów potwierdzających prawidłowe funkcjonowanie urządzeń w chwili obecnej. Całkowicie chybiony jest argument organu, że skarżący wnioskuje o dopłaty rolne z ARiMR, zgłaszając sporne działki. Nie jest to żaden przywilej, lecz uprawnienie, które przysługuje każdemu użytkownikowi gruntów rolnych. Kolegium podało ponadto sprzeczne kwoty kosztów, jakie Spółka miała ponieść na konserwację urządzeń. Pomimo występowania do Spółki o podanie konkretnych kosztów wykonania prac na jego działkach, skarżący nie otrzymał odpowiedzi. Ponadto zdaniem skarżącego Kolegium błędnie posługuje się w decyzji pojęciem "zanieczyszczania wód", bowiem taka sytuacja nie ma miejsca na jego działkach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jej uchylenia (stwierdzenia nieważności).

Podnoszone przez skarżącego argumenty zmierzają w dwóch kierunkach. Po pierwsze, skarżący kwestionuje samą podstawę nałożenia na niego opłaty, wywodząc, że organy nie wskazały, aby odnosił korzyści z funkcjonowania urządzeń melioracji wodnych na jego działkach. Ponadto podnosi argumenty wskazujące na to, że jego zdaniem urządzenia te nie są utrzymywane w należytym stanie.

Po drugie, skarżący podważa prawidłowość ustalenia wysokości świadczenia, które z jednej strony nie zostało w ogóle odniesione do rzeczywistych korzyści, jakie osiąga z działalności rolniczej prowadzonej na gruntach. Z drugiej strony, sposób wyliczenia wysokości świadczenia zdaniem skarżącego nie odnosi się do rzeczywistych kosztów, jakie Spółka poniosła, w odniesieniu do czynności utrzymania urządzeń, ale wyłącznie położonych na jego działkach. Innymi słowy, skarżący zgadza się na ponoszenie ciężaru zwrotu kosztów wykonania tych prac, pod warunkiem, że koszty te zostaną rzetelnie przedstawione, w sposób zindywidualizowany, odniesiony do prac wykonanych przy urządzeniach, które są położone na jego działkach.

Dla porządku należy przywołać przepisy stanowiące podstawę obciążenia właścicieli działek gruntów, na które oddziałują korzystnie urządzenia melioracji wodnych, świadczeniami na rzecz spółki wodnej. Trzeba przy tym zastrzec na wstępie, że w sprawie chodzi o świadczenia za rok 2015, zatem zastosowanie w sprawie znajdują przepisy "starej" ustawy, tj. ustawy - Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r., zastąpionej z dniem 1 stycznia 2018 r. (co do zasady) nową ustawą – Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566, ze zm.). Wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie świadczenia został złożony w październiku 2016 r., a zatem sprawa została wszczęta i nie zakończona przed dniem w życie nowych regulacji co w świetle przepisów przejściowych oznacza stosowanie przepisów dotychczasowych (art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r.).

W świetle przepisów ustawy Prawo wodne z 2001 r., spółki wodne, są formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne i mają na celu zaspokajanie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Spółki wodne mogą być tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń służących do melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych (art. 164 ust. 1 i ust. 3 pkt 4 Pr.wod.).

Znajdujące się na gruntach skarżącego rowy oraz drenowania stanowią urządzenia melioracji wodnych szczegółowych (art. 73 ust. 1 pkt 1 i 1a Pr.wod.). Utrzymywanie tych urządzeń należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki (art. 77 ust. 1 Pr.wod.).

Działalność spółki wodnej, w tym w zakresie utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, wymaga posiadania środków finansowych, które w przypadku spółki wodnej pochodzą (pomijając dopuszczalną działalność gospodarczą spółki wodnej – art. 164 ust. 2 Pr.wod.) nie tylko z kwot składek członkowskich osób należących do spółki lecz również ze świadczeń pochodzących od osób niebędących jej członkami. Potwierdza to jednoznacznie treść przepisów Prawa wodnego. Zgodnie z art. 170 Pr.wod. członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek

i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Wysokość składek i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej powinna być proporcjonalna do korzyści odnoszonych przez członków spółki, w związku z działalnością spółki. Z kolei art. 171 ust. 1 Pr.wod., kluczowy w sprawie, stanowi, że również podmioty niebędące członkami spółki wodnej które odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki. Przywołane wyżej przepisy jednoznacznie wskazują, że ustawodawca dał spółkom wodnym prawo obciążania kosztami działalności spółki nie tylko jej członków lecz również inne osoby, oczywiście przy zachowaniu innych ustawowych przesłanek.

W wypadku osób nie będących członkami spółki przesłanką przyznania na rzecz spółki wodnej świadczenia celem pokrycia kosztów realizacji jej zadań jest "odnoszenie korzyści z urządzeń spółki". Jest to pojęcie nieostre, które na dodatek nie zostało zdefiniowane w ustawie – Prawo wodne. Art. 171 ust. 1 Pr.wod. nie precyzuje bliżej kryteriów obciążenia właściciela działki świadczeniem na rzecz spółki wodnej, poza sformułowaniem ogólnej przesłanki "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki".

Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w literaturze przedmiotu, ugruntowany jest już pogląd, że wobec braku definicji ustawowej, pojęcie "odnoszenia korzyści" należy interpretować z uwzględnieniem cywilistycznego pojęcia bezpodstawnego wzbogacenia. W świetle podstawowego przepisu w tym zakresie – art. 405 Kodeksu cywilnego, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia obciąża wzbogaconego niezależnie od tego, w wyniku jakiego zdarzenia uzyskał korzyść majątkową. Może ona powstać w wyniku działania wzbogaconego, jak i nawet wbrew jego woli, z jego dobrą lub złą wiarą. Może być także rezultatem czynności zubożonego, osób trzecich, a nawet sił przyrody. Korzyść musi mieć wartość majątkową, możliwą tym samym do określenia w pieniądzu (np. zaoszczędzenie niezbędnych wydatków, nieodpłatne skorzystanie z cudzych usług lub rzecz, uzyskanie określonej sumy pieniężnej). Jest to więc wartość zwiększająca majątek wzbogaconego bezpośrednio lub, jak to ma miejsce w razie oszczędzania koniecznego wydatku, w sposób pośredni. Korzyść majątkowa musi być uzyskana kosztem innej osoby. Nie oznacza to, że określona wartość musi wyjść z jej majątku. Oznacza to istnienie równoległego powiązania pomiędzy wzbogaceniem po jednej stronie, a zubożeniem - po drugiej, chociaż nie muszą to być zawsze wartości jednakowe. Podkreśla się także, że korzyść, w rozumieniu nadawanym w polskim języku powszechnym oznacza pożytek, zysk, uzyskany zależnie lub niezależnie od woli podmiotu, który uzyskuje przysporzenie. Korzyść można odnieść "niechcący", tj. niezależnie o własnej woli lub własnego działania (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 grudnia 2007 r., III SA/Po 498/07; wyroki WSA w Lublinie z 10 listopada 2011 r., II SA/Lu 516/11; z 11 października

2012 r., II SA/Lu 624/12; z 23 czerwca 2015 r., II SA/Lu 983/14; J. Szachułowicz, Prawo wodne. Komentarz, Warszawa 2010, s. 421).

Interpretując użyte w art. 171 ust. 1 Pr.wod. pojęcie "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej" z uwzględnieniem wskazań płynących z odwołania do cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, można stwierdzić, że chodzi o korzyść, jaką właściciel działki odnosi z realizacji zadań przez spółkę wodną, polegających na wybudowaniu lub utrzymywaniu urządzeń, w tym urządzeń melioracji wodnych. Co istotne w rozpoznawanej sprawie, w wypadku terenów zalewowych wyposażonych w urządzenia odwadniające, korzyść polega na samej możliwości korzystania z tych terenów, a nie na osiąganiu dochodów z upraw prowadzonych na tym terenie.

Nie ulega zatem żadnych wątpliwości istnienie podstaw prawnych do obciążenia właściciela nieruchomości (działki gruntu), na której położone są urządzenia melioracji wodnych (w tym rowy melioracyjne i drenowania) świadczeniem pieniężnym na rzecz spółki wodnej, odpowiadającym wysokości kosztów, jakie spółka poniosła tytułem wykonania prac konserwacyjnych związanych z utrzymaniem urządzeń wodnych w stanie zapewniającym spełnianie ich funkcji melioracyjnych. Co istotne jednak, jak podkreśla się w orzecznictwie, wysokość świadczenia ma uwzględniać jedynie koszty ściśle związane z wykonywaniem przez spółkę zadań statutowych. Wymaga to przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego, w tym ustalenia struktury wydatków spółki (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2017 r., II OSK 2914/15; wyroki WSA w Lublinie z 23 czerwca 2015 r. w sprawach II SA/Lu 980/14, 981/14 i 983/14 oraz

z 25 czerwca 2015 r., II SA/Lu 982/14).

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, z uwzględnieniem powyższych uwag, należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że skarżący błędnie rozumie pojęcie korzyści odnoszonych z urządzeń wodnych Spółki w rozumieniu art. 171 ust. 1 Pr.wod. Pojęcie korzyści nie jest żadną miarą powiązane z wielkością plonów uzyskiwanych z gruntów, na których położone są urządzenia melioracji wodnych. Korzyść w rozumieniu art. 171 ust. 1 Pr.wod. jest niezależna od woli właściciela działki i podejmowanych przez niego działań, wyraża się w tym, że sprawne, utrzymywane w odpowiednim stanie przez spółkę wodną urządzenia melioracji wodnych, zapewniają właściwą regulację stosunków wodnych na działkach rolnych.

Niesporny w sprawie jest zakres działek, które są objęte działaniem urządzeń wodnych utrzymywanych przez Spółkę. Wykaz działek, na które korzystny wpływ wywierają urządzenia melioracji wodnych szczegółowych stanowi dokument urzędowy, sporządzony przez Wojewódzki Zarząd Melioracji Wodnych w L. Oddział w Białej Podlaskiej według stanu na dzień [...] września 2016 r. (k. 15-16 akt adm.).

Skarżący nie kwestionuje, że na działkach wymienionych w ww. wykazie są urządzenia w postaci rowów melioracyjnych i drenowań. Podnosi jednak zarzuty, że urządzenia te nie funkcjonują prawidłowo.

Sąd nie podziela tych argumentów, bowiem nie znajdują one oparcia w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Wykonanie niezbędnych prac konserwatorskich na spornych urządzeniach potwierdza zgromadzona w sprawie dokumentacja w postaci protokołów odbiorów końcowych robót konserwacyjnych przeprowadzonych w 2015 r. (k. 2-6 akt adm.), protokół z jesiennego przeglądu stanu technicznego urządzeń oraz protokół z oględzin przeprowadzonych na spornych działkach w sierpniu 2016 r., wskazujący, że urządzenia funkcjonują prawidłowo, a działki są użytkowane rolniczo. Prawidłowości konkluzji, jakie wywiodło Kolegium z tego "twardego" materiału dowodowego, nie są w stanie podnieść argumenty skarżącego, nie poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami. Takimi dowodami nie mogą być załączone do odwołania zdjęcia (k. 38-40), obrazujące fragmenty gruntów, na których stoi woda. Zdjęcia te nie pozwalają określić ani tego, gdzie zostały zrobione, ani kiedy. W świetle logiki

i doświadczenia życiowego nie sposób takim materiałem podważać wiarygodności stwierdzeń zawartych w powołanych wyżej dokumentach. Nie można również zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że protokół oględzin, przeprowadzonych w sierpniu 2016 r. jest dowodem bezwartościowym, skoro oględziny przeprowadzono już po zbiorach, a nie w okresie wegetacji, kiedy to mają się pojawiać problemy z zalewaniem działek. Oględziny wskazują, że w sierpniu 2016 r. urządzenia melioracji wodnych działały prawidłowo, a działki były użytkowane rolniczo. Stanowi to tylko jeden z elementów całego materiału dowodowego. Spółka przedstawiła szczegółowe protokoły, z których wynika, na jakich terenach, jakie prace konserwacyjne były wykonywane w roku 2015. Skarżący nie przedstawił żadnego przeciwdowodu, wskazującego, że wbrew twierdzeniom Spółki, takie prace, przynajmniej w odniesieniu do rowów i drenowań położonych na jego działkach, nie były prowadzone w 2015 r. W tej sytuacji zarzut wadliwych ustaleń faktycznych poczynionych przez organy orzekające w sprawie, trzeba uznać za bezpodstawny.

Konkludując: organy prawidłowo ustaliły, że zostały spełnione przesłanki do obciążenia skarżącego obowiązkiem świadczenia na rzecz Spółki z tytułu korzyści odnoszonych z urządzeń Spółki.

Przechodząc do oceny zarzutów skarżącego odnoszących się do prawidłowości ustalenia wysokości świadczenia, Sąd stwierdza, że są one bezzasadne, a wysokość świadczenia w decyzji Kolegium została ustalona prawidłowo.

Jeszcze raz trzeba przypomnieć, że korzyść w rozumieniu art. 171 ust. 1 Pr.wod. wyraża się w tym, że sprawne, utrzymywane w odpowiednim stanie przez spółkę wodną urządzenia melioracji wodnych, zapewniają właściwą regulację stosunków wodnych na działkach rolnych. Bezpodstawne są zatem twierdzenia skarżącego, że wielkość świadczenia powinna być odnoszona do wielkości plonów uzyskiwanych z działek, na które sporne urządzenia wywierają wpływ. Wielkość świadczenia, jak już wskazano wyżej, determinuje wysokość kosztów utrzymywania tych urządzeń w prawidłowym stanie, zapewniającym korzystny wpływ na działki.

W ocenie Sądu w pełni prawidłowa w tym zakresie jest metodologia przyjęta przez Kolegium. Na podstawie przedłożonych przez Spółkę dokumentów, obrazujących strukturę wydatków poniesionych w 2015 r., na obszarze wsi W. (gdzie położone są działki skarżącego), Kolegium ustaliło, że Spółka poniosła koszty melioracji w wysokości 19.470,60 zł (wprawdzie pierwotnie, na s. 7 decyzji w dwóch miejscach podano błędną kwotę – 11.239,39 zł, jednak błąd ten Kolegium sprostowało postanowieniem z [...] stycznia 2018 r.). Koszty melioracji objęły wydatki związane z takimi pracami jak: obkaszanie skarp rowów, odmulanie ich dna, rozplantowanie urobku, chemiczne i ręczne odkrzaczanie rowów, przegląd studzienek i konserwacja ich wylotów oraz remont odmulonych przepustów). Prace te bez wątpienia służą utrzymaniu urządzeń melioracji wodnych w należytym stanie, dającym gwarancje spełniania funkcji melioracyjnych. Ich konsekwencją są zatem korzyści odnoszone przez skarżącego jako właściciela działek, wyrażające się w zapewnieniu właściwych warunków gospodarki wodnej. Należy w tym miejscu podkreślić, że dokumenty te stanowią podstawę udzielenia zarządowi Spółki absolutorium, podlegają zatem weryfikacji. Co więcej, ewentualne nieprawidłowości w tym zakresie, powinny być stwierdzone przez starostę, który sprawuje nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych (art. 178 Pr.wod.). W rozpoznawanej sprawie nie ma żadnych wskazań, aby takie nieprawidłowości były stwierdzone.

Ogólną kwotę wydatków na wskazane prace Kolegium podzieliło przez łączną powierzchnię zmelioryzowanych gruntów, na których prace zostały wykonane, co dało koszt poniesionych nakładów na 1 ha powierzchni gruntów. Jest to oczywiście koszt średni, tym niemniej jednak biorąc pod uwagę charakter wykonywanych prac, obejmujących całość urządzeń melioracyjnych, a nie prace wykonywane na jednej konkretnej działce, przyjęcie tej średniej jest działaniem w pełni racjonalnym i zgodnym z ogólnie sformułowaną przesłanką nałożenia obowiązku świadczenia w art. 171 ust. 1 Pr.wod. Z tego względu (zwłaszcza biorąc pod uwagę charakter prac) nie jest absolutnie możliwe wyliczanie kosztów w taki sposób, jak chce tego skarżący. Nie jest możliwe, aby ustalić wielkość kosztów poniesionych przy pracach wykonanych na tych fragmentach rowów melioracyjnych i drenowań, które są położone na działkach skarżącego (czy wzdłuż tych działek). Prace, aby miały sens, musiały być wykonane w zakresie obejmującym całość urządzeń, położonych przecież na wielu działkach rolnych. Kolegium trafnie wskazuje (posiłkując się poglądami wyrażanymi w powoływanych wyżej orzeczeniach sądów administracyjnych, zob. m.in. wyroki w sprawach II SA/Lu 980/14 i 983/14), że prace konserwacyjne urządzeń melioracji są wykonywane w ten sam sposób, z takim samym nakładem środków i wszyscy właściciele gruntów, bez względu na członkostwo w Spółce, odnoszą tego samego rodzaju korzyść z ich funkcjonowania.

Z kolei w odróżnieniu od organu I instancji, który zastosował błędny sposób ustalenia wysokości świadczenia, Kolegium prawidłowo nie uwzględniło tych kosztów działalności Spółki, które nie są związane z wydatkami na konserwację urządzeń.

Skarżący nie ma racji zarzucając Kolegium błędne posłużenie się argumentem o zgłaszaniu przezeń spornych działek do otrzymania dopłat z ARiMR. Na s. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji pojawia się takie stwierdzenie, stanowi ono jednak cytat z protokołu z oględzin sporządzonego w sierpniu 2016 r. Zgłaszanie spornych działek we wnioskach o dopłaty nie zostało użyte jako argument mający wpływ na określenie świadczenia, ale jako argument mający potwierdzić stwierdzoną oględzinami okoliczność, że urządzenia melioracji wodnych funkcjonują prawidłowo, skoro działki są użytkowane rolniczo i utrzymywane w należytej kulturze rolnej, w stopniu uzasadniającym ubieganie się o dopłaty.

Z kolei pojęcie "zanieczyszczania wód" w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pojawia się wyłącznie przy przytaczaniu treści art. 171 ust. 1 Pr.wod., gdzie takie sformułowanie zostało użyte przez prawodawcę. Należy jednak podkreślić, że przepis ten formułuje dwie niezależne od siebie przesłanki określenia w drodze decyzji świadczenia na rzecz spółki wodnej: odnoszenie korzyści z urządzeń spółki lub przyczynianie się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie miała wyłącznie pierwsza przesłanka, nic w treści decyzji Kolegium nie wskazuje, aby odnosiło się do drugiej z przesłanek. To, że pojęcie to pojawia się w treści decyzji wynika wyłącznie z zacytowania przez Kolegium całej treści art. 171 ust. 1 Pr.wod.

Końcowo trzeba zwrócić uwagę, że wbrew argumentom skarżącego, nałożenie obowiązku świadczenia na rzecz spółki wodnej nie ma związku z jakimkolwiek "przymuszaniem" do członkostwa w spółce. Udział w spółce wodnej jest dobrowolny, co potwierdza fakt wystąpienia skarżącego ze Spółki w 2013 r. W tej sytuacji skarżący nie ponosi składek na rzecz Spółki, ale w świetle art. 171 Pr.wod. jest zobowiązany do ponoszenia na jej rzecz świadczeń, które mają rekompensować koszty, jakie Spółka ponosi z tytułu prac mających na celu utrzymanie urządzeń wodnych w należytym stanie.

Niezależnie od zarzutów skargi, Sąd nie znalazł żadnych podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.).