Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 4189/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej J. Z. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec J. Ż. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.

Organ przedstawił informacje zawarte we wniosku strony. Podał,

że strona wskazała, że w dniu [...] stycznia 1989 r. złożyła do Szefa [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] podanie o przyjęcie do służby w organach Milicji Obywatelskiej. Procedura przyjęcia trwała do dnia [...] września 1989 r., kiedy to wymieniona została przyjęta na stanowisko [...] i pracowała w gabinecie szefa RUSW. Podniosła, że od dnia [...] września 1989 r. do dnia [...] stycznia 1990 r. była zawieszona na etacie jako [...] SB RUSW w [...] podczas gdy faktycznie pełniła służbę na stanowisku [...] w Milicji Obywatelskiej. W dniu [...] sierpnia 1990 r. strona została przyjęta do pracy w Policji, w której służyła nienagannie do dnia [...] lutego 2011 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art, 22a i art. 24a ustawy. Wyrokiem z dnia 19 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 2262/18) uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 1411/19) oddalił skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister wskazał m.in., że wnioskodawczyni została zwolniona ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2011 r. nabywając prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy.

Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] października 2018 r. - stanowiącego Informację o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy, od dnia [...] sierpnia 1986 r. do dnia [...] września 1989 r. do dnia [...] stycznia 1990 r. Całkowity okres służby ww. wynosi 21 lat, 5 miesięcy i 12 dni.

Organ wskazał m.in., że z opinii przekazanej przez Komendę Główną Policji wynika, że wnioskodawczyni w toku pełnionej służby rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki, o czym świadczą informacje zawarte m. in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Ponadto w analizowanych materiałach nie odnaleziono informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych, jak również nie były prowadzone wobec strony żadne postępowania karne lub karno-skarbowe. Jednocześnie poinformowano, iż wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza.

Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, czy stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył m.in. fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19. Wskazał, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA).

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2262/18 wskazał, iż organ wydając ponowną decyzję, przyjmując, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Organ, odnosząc się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazał, że z analizy dokumentacji, wynika, iż całkowity okres pełnionej przez wnioskodawczynię służby wynosi 21 lat, 5 miesięcy i 12 dni, natomiast służba pełniona przez nią na rzecz totalitarnego państwa to okres 4 miesięcy i 15 dni, co stanowi ok. 1,7% ogółu służby. Minister stwierdził, że , iż wnioskodawczyni spełnia przesłankę stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy.

Przechodząc do kwestii dotyczącej dokonywania analizy rzetelności pełnienia przez wnioskodawczynię służby po dniu 12 września 1989 r., organ wskazał, że z opinii przesłanej przez Komendę Główną Policji wynika, iż wnioskodawczyni rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Ww. otrzymywała nagrody pieniężne i pochwałę, wielokrotnie podwyższano jej dodatek służbowy oraz awansowano na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Wnioskodawczyni realizowała obowiązki na różnych stanowiskach. Rozpoczęła służbę w Służbie Bezpieczeństwa na stanowisku [...] SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. Następnie w okresie od dnia [...] stycznia 1990 r. do dnia [...] lipca 1990 r. była na stanowisku [...] Referatu Ogólnego Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych. W Komendzie Rejonowej Policji w [...] wypełniała obowiązki w Grupie Gospodarczej i w Zespole Prezydialnym. Następnie ww. przeniesiono do Komendy [...] Policji w [...] do Wydziału [...], a przed zwolnieniem ze służby realizowała swoje obowiązki w Sekcji [...] Policji. Minister wskazał, że opinie służbowe wskazują, iż posiadała niezbędne przygotowanie ogólne do pracy, samodzielnie podejmowała decyzje i podnosiła swoje kwalifikacje. Systematycznie uczestniczyła w szkoleniach zawodowych. Była pracownikiem sumiennym i zdyscyplinowanym, nałożone zadania realizowała bez zastrzeżeń. Posiadała umiejętności kierownicze. Była mobilna i skrupulatna w wykonywanej pracy. Wykazywała się zaangażowaniem i odpowiedzialnością. W razie potrzeby służyła radą i pomocą mniej doświadczonym pracownikom. W opinii przesłanej przez Komendę Główną Policji poinformowano, iż wnioskodawczyni nie była karana dyscyplinarnie oraz nie prowadzono w stosunku do niej postępowań karnych lub karno-skarbowych. Jednocześnie, wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Komendant [...] Policji w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. wskazał, iż wnioskodawczyni rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji.

Minister stwierdził, że strona spełnia przesłankę uwzględnioną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy.

W kwestii stwierdzenia, czy sprawę zainteresowanej można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, organ wskazał, że istotny aspekt stanowi również fakt, iż zainteresowana utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, a także wykonywała przed rokiem 1990 zadania charakterystyczne dla tegoż ustroju, co na gruncie przedmiotowej sprawy, w sposób niebudzący wątpliwości, wpływa na niekorzyść byłej funkcjonariusz. Podał, że z analizy dokumentacji przekazanej przez IPN wynika, wnioskodawczyni została przyjęta do Służby Bezpieczeństwa z dniem [...] września 1989 r. na stanowisko [...] SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. W związku z likwidacją wspomnianej służby zaistniała konieczność przeniesienia ww. na inne stanowisko. Biorąc pod uwagę jej predyspozycje, zdyscyplinowanie i zaangażowanie przeniesiono ją na stanowisko [...] Referatu Ogólnego Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z dniem [...] stycznia 1990 r. Z opinii służbowej z dnia [...] stycznia 1990 r. za okres od dnia [...] września 1989 r. do dnia [...] stycznia 1990 r. wynika, iż mimo krótkiego stażu w służbie osiągała dobre wyniki. Była zdyscyplinowanym i zaangażowanym funkcjonariuszem. Powyższe niewątpliwie wpływa na korzyść wnioskodawczyni, bowiem świadczy o niewykonywaniu przez nią zadań operacyjnych, jednakże nie przekreśla to faktu, iż ww. zasilała szeregi formacji, która została stworzona do skutecznej eliminacji wszelkich przejawów dążeń wolnościowych w Polsce. Nie sposób zatem zaprzeczyć, że była funkcjonariuszka zatrudniona w jednostkach organizacyjnych SB uczestniczyła w podtrzymaniu działalności aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Co więcej, wnioskodawczyni, jak wynika z wniosku o przyjęcie do służby z dnia [...] marca 1989 r. "na zaproponowane warunki pracy i płacy wyraziła zgodę ". To świadczy, jak podniósł organ, o tym, iż była w pełni świadoma podejmowania służby na rzecz totalitarnego państwa. Minister stwierdził, że na gruncie doświadczenia życiowego i pragmatyki służbowej wiadome jest, że zainteresowana pracując w SB świadoma była czym zajmowała się przedmiotowa komórka organizacyjna, dla której wykonywała ona zadania służbowe. Organ w pełni popiera stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2010 r. (sygn. akt K6/09), w którym TK stwierdził tu cyt.: "(...) Jest prawdopodobne, ze motywacje czysto zawodowe (służba w tajnej policji) nie różnią się ód tych, jakie występują obecnie. Istotną różnicę czyni przedmiot wyboru. W żadnym przypadku wybór służby w tajnej policji politycznej państwa komunistycznego nie zasługuje na aprobatę, niezależnie od komórki organizacyjnej i stanowiska służbowego funkcjonariusza.

Konkludując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego organ stwierdził, że pomimo spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanek formalnych zawartych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, w ocenie Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku.

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2021 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi J. Ż., reprezentowanej przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił:

1.naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie ustalenia faktycznego charakteru i przedmiotu wykonywanych przez Skarżącą zadań służbowych w okresie od [...] września 1989 r. do [...] stycznia 1990 r., pomimo stanowczych twierdzeń Skarżącej i zaoferowania przez nią dowodów świadczących o tym, że: w powyższym okresie była "zawieszona na etacie" [...] SB Urzędu Rejonowego w [...], a w rzeczywistości wykonywała obowiązki [...] w Milicji Obywatelskiej, w gabinecie Szefa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]; faktycznie zajmowała się obsługą sekretariatu, głównie obsługą korespondencji przychodzącej i wychodzącej, podczas gdy powyższe okoliczności mają istotne znaczenie dla oceny przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku;

2.naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przypisanie Skarżącej bez dowodów i nieprawdziwie tego, że "utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, a także wykonywała przed rokiem-1990 zadania charakterystyczne dla tegoż ustroju’’", bez wskazania na czym miałoby polegać to "utożsamienie" i jakie konkretnie zadania charakterystyczne dla ustroju totalitarnego Skarżąca miałaby wykonywać, podczas gdy Skarżąca: zajmowała się obsługą sekretariatu MO RUSW w [...] wykonując zwyczajne, standardowe czynności pracownika sekretariatu’ typowe dla pracy sekretarskiej w każdej służbie publicznej, nie tylko nie miała i nie wyrażała ideologicznych zapatrywań "utożsamiających ją z ustrojem totalitarnym", ale nigdy tez nie należała do żadnej partii politycznej, zachowując postawę apolityczną – niezaangażowania w żadną działalność polityczną.

3.naruszenie art. 8a ust. 1 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że zaistnienie określonej tym przepisem przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku"" jest wyeliminowane już przez sam fakt pełnienia służby w instytucjach i formacjach wskazanych w art. 13b ust. 1 ustawy podczas gdy pełnienie służby w ww. instytucjach i formacjach jest warunkiem wstępnym możliwości zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy

4.naruszenie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez nieuwzględnienie przy ocenie spełnienia w sytuacji Skarżącej przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", następujących okoliczności: a) krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. (w okresie od [...] września 1989 r. do [...] stycznia 1990 r., tj. przez 4 miesiące i 15 dni) oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., zwłaszcza że są to kryteria ustawowe ww. przesłanki, b) wykonywania jedynie przez 12 dni służby przed dniem 12 września 1989 r., tj. w okresie szczególnie istotnym z punktu widzenia ustawy zaopatrzeniowej, jak wynika zwłaszcza z art. 8a ust. 1 pkt 2 i art. 13c pkt 1 tej ustawy, c) wykonywanie przez Skarżącą ww. służby na samym początku jej stażu zawodowego w służbie, wynoszącego łącznie 21 lat, 5 miesięcy i 12 dni, d) faktycznego pełnienia służby poza SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], zarówno w sensie organizacyjnym, przedmiotu zadań jak i fizycznej lokacji jej miejsca pracy, e) wykonywaniu obowiązków [...], polegających na czynnościach obsługi sekretariatu, które tak z założenia, jak i w praktyce Skarżącej, nie były ukierunkowane na realizowanie charakterystycznych dla ustroju "państwa totalitarnego" jego zadań i funkcji.

4.naruszenie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezrealizowanie przez Organ wskazań i nie dostosowanie się do ocen wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2262/18, uchylającym wcześniejsze rozstrzygnięcie administracyjne w sprawie, tj. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...].

W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Podniósł m.in., że już we wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. wszczynającym postępowanie administracyjne Skarżąca wskazała, że w okresie od [...] września 1989 r. do [...] stycznia 1990 r., była "zawieszona na etacie" [...] SB Urzędu Rejonowego w [...], podczas gdy wykonywała obowiązki [...] w Milicji Obywatelskiej, w gabinecie Szefa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...].

Skarżąca wyjaśniła, że owo "zawieszenie na etacie" [...] w SB RUSW polegało na formalnym jedynie angażu w tej formacji, podczas gdy faktycznie skierowano ją do wykonywania zadań [...] w MO RUSW. Praktyka tego rodzaju w ówczesnym czasie istniała z uwagi na brak koherencji planowania etatów z faktycznym zapotrzebowaniem na personel w poszczególnych strukturach organizacyjnych. Szczególnie wymowne w świetle powyższego jest stanowcze zastrzeżenie Skarżącej, iż nigdy nie była w siedzibie SB RUSW w [...] (przy ul. [...]), wykonując swoje obowiązki w oddalonej o ok. 4 km siedzibie RUSW w [...] (przy ul. [...]). Tym samym ustalenie, że Skarżąca pełniła służbę jako [...] w SB RUSW nie jest zgodne z faktami. Pełnomocnik wskazał, że Stwierdzenia zawarte w inicjującym postępowanie wniosku Skarżącej, dawały Organowi asumpt do podjęcia ustaleń odnośnie faktycznego przedmiotu służby skarżącej, co doprowadziłoby do stwierdzenia, że wykonywała zwyczajne, standardowe czynności pracownika sekretariatu typowe dla pracy sekretarskiej w każdej służbie publicznej. Podniósł, że zgłoszone przez skarżącą na te okoliczności wnioski dowodowe, zostały pominięte. Stanowi to jednoznacznie o naruszeniu przez Organ przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.k. Ustalenie faktycznego charakteru służby Skarżącej, miało w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie. Skoro zaś wszechstronnych ustaleń w tym zakresie zabrakło, postępowanie przeprowadzone przez Organ i kończąca to postępowanie decyzja dotknięte są wadami, które powinny skutkować uchyleniem tej decyzji. Pełnomocnik wskazał też m.in., że nie kwestia formacji, w której Skarżąca pełniła faktycznie służbę, ale przedmiot wykonywanych przez nią obowiązków sprowadzający się do obsługi sekretariatu, w szczególności zaś odbierania, ekspediowania i rejestracji korespondencji, powinien prowadzić do wniosku, że realizacja tych zadań nie zawierała w sobie konotacji negatywnych.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł

o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem w sprawie tej naruszony został

art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. oraz art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie pierwszym z powołanych przepisów, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (v. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak

i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W sprawie niniejszej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zaskarżonej decyzji Minister stwierdził, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), tj. warunek krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. W tym zakresie Minister, przedstawiając swoje stanowisko, zastosował się do oceny prawnej i wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonych w powołanym wyżej wyroku. Dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji ocenę Sąd uznał za trafną. Biorąc pod uwagę długość okresu służby na rzecz państwa totalitarnego zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby wynoszącego 21 lat, 5 miesięcy i 12 dni, zasadnie Minister przyjął, że służba przez okres 4 miesięcy i 15 dni była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Okres służby, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) wyniósł około 1,7% całego okresu służby. Trafnie też organ przyjął, że wnioskodawczyni rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989 r.

Minister nie uwzględnił jednakże w pełni oceny i wskazań Sądu w zakresie konieczności ustalenia, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Sąd w wyroku z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18 wskazał, że organ "dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącej, jej postawy, charakteru służby i warunków jej pełnienia, o czym była mowa w zaskarżonej decyzji i odniesie powyższe do tych osiągnięć w służbie, które uznaje za wybitne, czy szczególnie wyróżniające. Musi również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście krótkotrwałej służby przed dniem 12 września 1989 r. oraz formalnej służby w SB z uwagi na brak etatu w Milicji Obywatelskiej". Sąd wskazał też w wyroku, że w uchylonej wówczas przez Sąd decyzji organ nie przedstawił "żadnych faktów dotyczących służby skarżącej, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na przyjęcie, że jest to szczególnie uzasadniony przypadek."

W świetle treści zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2021 r. stwierdzić należało, że organ w dalszym ciągu nie przedstawił "żadnych faktów dotyczących służby skarżącej, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na przyjęcie,

że jest to szczególnie uzasadniony przypadek."

Pamiętać też należy, że w sprawie poprzednio rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał również Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1411/19), którego ocena prawna także wiąże. Sam organ wskazał w obecnie zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2021 r., powołując się na wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, że "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." Taka ocena prawna wyrażona została przez Naczelny Sąd Administracyjny także w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1411/19. Podkreślenia wymaga przy tym, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku wydanym w sprawie skarżącej jednoznacznie wskazał też m.in., że "Z aksjologicznego punktu widzenia uzasadnione jest (...) przyjęcie, że regulacja art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma zastosowanie do pozostałej – w stosunku do dwóch wyżej wymienionych – grupy osób, tj. osób, których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego".

Organ w zaskarżonej decyzji wskazał tymczasem, że wnioskodawczyni (na stanowisku [...]) nie wykonywała zadań operacyjnych, ale zasilała szeregi formacji, która została stworzona do skutecznej eliminacji wszelkich przejawów dążeń wolnościowych w Polsce, stąd też zdaniem organu sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Organ podniósł też, że skarżąca wykonywała przed 1990 r. zadania charakterystyczne dla ustroju totalitarnego, jednakże ich nie wskazał. Minister nie przedstawił żadnych konkretnych czynności podejmowanych przez skarżącą, które wskazywałyby na zindywidualizowane zaangażowanie w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie pełnej i rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ nie przywołał żadnych działań, czy zadań skarżącej, godzących w prawa i wolności obywatelskie. Skarżąca wskazuje przy tym, że w sekretariacie wykonywała czynności z zakresu biurowości. Organ nie wykazał, aby wnioskodawczyni angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie zadań i funkcji charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego i nie przedstawił takich zadań. Wprost przeciwnie, uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala raczej na stwierdzenie, że aktywność skarżącej w okresie zakwalifikowanym jako służba na rzecz państwa totalitarnego, ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego".

Ocenę organu, co do tego, że sprawa niniejsza nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku uznać należało tym samym za dowolną, zwłaszcza w kontekście oceny prawnej dokonanej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2262/18 oraz ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1411/19. Dokonując oceny, czy sprawa niniejsza stanowi szczególnie uzasadniony przypadek organ powinien kierować się wskazaniem NSA, zgodnie z którym "Z aksjologicznego punktu widzenia uzasadnione jest (...) przyjęcie, że regulacja art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma zastosowanie do pozostałej – w stosunku do dwóch wyżej wymienionych – grupy osób, tj. osób, których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego".

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącą (480 zł).