Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 12/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 4, art. 22 par. 2, art. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi I. Sp. z o.o. w G. (dalej skarżąca, strona lub spółka) jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: MRiF, organ odwoławczy lub II instancji) z ... października 2016r., nr ... utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z ... grudnia 2015r., nr ... oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku spółki na podstawie tytułu wykonawczego nr ... obejmującego należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania należności zawiadomieniem z ... października 2015 r. nr ... podjął próbę zastosowania środka w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone bankowi, jak i stronie w dniu ... października 2015 r. Stronie również doręczono odpis tytułu wykonawczego.

Pismem z ... października 2015 r. dłużnik zajętej wierzytelności (I. S.A.) poinformował organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunków bankowych dla dłużnika wskazanego w zawiadomieniu.

W związku z dokonanym zajęciem strona pismem z ... października 2015r. wniosła skargę na czynności egzekucyjne. W jej uzasadnieniu skarżąca podniosła, że prowadzenie egzekucji wobec jej majątku narusza prawo, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy nie zostało oficjalnie opublikowane. Zdaniem strony, działanie takie narusza art. 7 Konstytucji RP. Dodatkowo spółka stwierdziła, że jeżeli kwestię właściwości miejscowej urzędów skarbowych Minister Finansów uregulował w rozporządzeniu z 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania, oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych - to jeżeli dla ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalne.

Postanowieniem z ... grudnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił ww. skargę jako nieuzasadnioną.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że nie stwierdził żadnych uchybień formalnoprawnych, które skutkowałyby uwzględnieniem skargi.

Odnosząc się do argumentu strony dotyczącego braku podstawy prawnej do prowadzenia przez Dyrektora Oddziału ZUS postępowań egzekucyjnych wskazał na art. 19 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz.599, ze zm., dalej u.p.e.a.), który wskazuje m.in. zakres działania Dyrektora Oddziału ZUS w stosowaniu środków egzekucyjnych w egzekucji z należności pieniężnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił, że w myśl art. 73 § 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz § 2 ust. 3 pkt 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011r. (Dz.U., nr 18, poz. 93) Prezes ZUS samodzielnie wydaje zarządzenia w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych. Jednym z takich zarządzeń (nr ... z ... marca 2008 r.) ustanowiono, że Oddziału ZUS w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G. Organ wskazał, że katalog aktów prawnych, których ogłoszenie ma charakter obligatoryjny zawiera ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2011 r., nr 197, poz. 1172 ze zm.). Katalog ten nie obejmuje zarządzeń Prezesa ZUS. Tym samym zarzut dotyczący braku publikacji zarządzenia Prezesa ZUS nie znajduje uzasadniania. Zauważył również, że zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W związku z faktem, że siedziba strony znajduje się w G., właściwym miejscowo i rzeczowo jest Dyrektor Oddziału ZUS w Z.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z ... października 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie z ... grudnia 2015 r. W uzasadnieniu MRiF powołując się na treść art. 54 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r., wskazał, że w ramach środka zaskarżenia określonego w tym przepisie można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu. Oceniając w związku z tym zasadność zażalenia Minister Finansów uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wymogi formalnoprawne jakich należało dopełnić przy zajęciu rachunku bankowego określone w treści art. 80 u.p.e.a. zostały dochowane. Tym samym organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. dokonując kwestowanego zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, nie naruszył zasad prowadzenia egzekucji.

MRiF wyjaśnił także w zakresie podniesionej przez stronę kwestii braku regulacji prawnych, co do właściwości miejscowej dyrektorów oddziałów zakładu ubezpieczeń społecznych działających jako organy egzekucyjne, że ww. okoliczność była przedmiotem zainicjowanego przez spółkę postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Jak ustalił organ, Dyrektor Zakładu Ubezpieczenie Społecznych, Oddział w Z., postanowieniem z ... listopada 2015 r., nr ..., uznał za bezzasadny zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ. Powyższe rozstrzygnięcie było również przedmiotem postępowania przed Dyrektorem Izby Skarbowej w K., który postanowieniem z ... grudnia 2015 r., nr ..., utrzymał ww. rozstrzygnięcie w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji.

W skardze na powyższe postanowienie Ministra Finansów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienie MRiF i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 54 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że treść wniesionego zażalenia nie zasługuje na uwzględnienie, nie odnosząc się w żadnym stopniu do zarzutów w nim podniesionych i nie przeprowadzając przy tym wyczerpującego postępowania dowodowego, tym samym zawężając katalog przesłanek stanowiących podstawę zaskarżenia;

2) art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 80 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zdaniem MRiF jest nieuzasadnione, a działania Dyrektora Izby Skarbowej w K. pozostają w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa;

3) art. 19 § 4 w zw. z art. 33 §1 pkt 9 u.p.e.a. w zw. z art. 66 ust. 1 i 4 u.s.u.s. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej przepisów administracyjnych i błędne przyjęcie, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z mocy samego prawa jest organem egzekucyjnym;

4) art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy mających dla niej kluczowe znaczenie i całkowicie dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w efekcie doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a to zasady prawdy obiektywnej, praworządności oraz słusznego interesu obywateli.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem sprawy jest skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia w dniu ... października 2015 r. prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego.

Skarga na czynność zajęcia rachunku bankowego znajduje oparcie w treści art. 54 u.p.e.a., a zatem sprawa może być rozpatrywana jedynie w zakresie jej dotyczącym. Skarga ta służy ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. Wobec tego składając skargę w związku z podjętą czynnością dłużnik może podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora.

Skarżąca kwestionując prawo organu do dokonania czynności polegającej na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność na rachunku bankowym, nie podnosi żadnych zarzutów odnoszących się do prawidłowości wspomnianej czynności, lecz formułuje generalne zarzuty, co do właściwości organu egzekucyjnego. Zarzuty te formułuje w różnej konfiguracji wskazując na naruszenie zarówno przepisów postępowania administracyjnego, jak i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Konstytucji RP.

Odnosząc się do tych zarzutów wskazać należy, że kwestia właściwości ww. organu, tj. Dyrektora Oddziału ZUS w Z. została w ocenie sądu prawidłowo wyjaśniona w uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K.

W tym miejscu należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 3 lipca 2014 r., II GSK 854/13 i II GSK 855/13, z 24 października 2014r., II GSK 1221/13 i z 11 listopada 2016r., II GSK 1022/15 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) analizował powyższe zagadnienie. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, zaprezentowany w tych orzeczeniach pogląd prawny odnoszący się do problematyki właściwości miejscowej dyrektora oddziału ZUS.

W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę na art. 19 § 4 u.p.e.a., który wprost wskazuje na dyrektora oddziału ZUS jako na organ egzekucyjny uprawniony do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych m.in. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych od składek. Z kolei z art. 22 § 2 u.p.e.a. wynika, że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego z zastrzeżeniem § 3 (ten ostatni przepis nie ma w sprawie znaczenia). Zatem właściwość rzeczowa i terytorialna w prowadzeniu przeciwko skarżącej egzekucji znajdowała oparcie w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 73 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. do zakresu działania Prezesa ZUS należy m.in. tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określenie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej. Wykonanie powyższego upoważnienia przez Prezesa ZUS w drodze aktu wewnętrznego, jakim jest zarządzenie tego organu nie ma żadnego znaczenia w sprawie ze względu na treść wyżej przywołanych przepisów u.p.e.a. W ich świetle nie nasuwa wątpliwości, że egzekucja należności pieniężnych wobec skarżącej spółki mającej siedzibę w G. była prowadzona przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ tj. przez Dyrektora Oddziału ZUS w Z. Szczegółowe, w istocie wewnątrzorganizacyjne, zakreślenie właściwości terytorialnej i rzeczowej dla poszczególnych oddziałów ZUS nie wprowadza nic nowego w ukształtowane przepisem art. 22 § 2 u.p.e.a. zasady określenia właściwości dyrektora określonego oddziału ZUS, bowiem tę właściwość identyfikuje się poprzez miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, która to zasada w rozpoznawanej sprawie nie została naruszona. W konsekwencji brak jest podstaw do twierdzenia, że doszło do naruszenia art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Nieponowienie przez Ministra Rozwoju i Finansów poprawnej argumentacji wskazanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. w postanowieniu pierwszoinstancyjnym nie stanowi o naruszeniu przepisów wskazanych w skardze. W zaskarżonym bowiem postanowieniu wyjaśniono spółce, że podniesiona kwestia braku regulacji prawnych, co do właściwości miejscowej dyrektorów oddziałów zakładu ubezpieczeń społecznych działających jako organy egzekucyjne była już przedmiotem zainicjowanego przez stronę postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Organy obydwu instancji uznały te zarzuty za niezasadne, a postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z ... grudnia 2015 r., nr ... jest ostateczne w administracyjnym toku instancji. Tym samym organ uznał, że kwestia ta została już stronie w sposób dostateczny wyjaśniona.

Oceniając zaskarżoną czynność egzekucyjną – zajęcie rachunku – należało uznać, że została ona przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków stosuje najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z kolei w myśl art. 1a pkt 2) u.p.e.a. pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub realizowania środka egzekucyjnego. Natomiast wszelkie działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Z kolei środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12) u.p.e.a. środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednym ze środków egzekucyjnych z grupy pierwszej dotyczącej należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z rachunków bankowych. Tym samym należy stwierdzić, że przewidziane art. 54 § 1 u.p.e.a. prawo zobowiązanego do złożenia skargi na tę czynność ograniczać się musi do jedynie określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego lub niezaskarżalnych zażaleniem oświadczeń woli lub wiedzy organu egzekucyjnego. Jak już wskazano powyżej skarżąca nie przedstawiła żadnego zarzutu dotyczącego tej czynności. Analiza akt administracyjnych wykazuje natomiast, ze działania organu były zgodne z prawem. Wspomnianego zajęcia dokonano zgodnie z treścią art. 80 u.p.e.a., czego skarżąca nie kwestionuje. Zajęcie było również właściwe pod względem formalnym ze względu na zastosowanie prawidłowego druku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego w postaci wierzytelności, który odpowiada wzorowi ustalonemu w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014r., poz. 655).

W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a. w tym zgodnie z treścią art. 7 i art. 1a pkt 12a tiret czwarte (zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie) oraz zgodnie z art. 80 wymienionej ustawy (sposób i chwila dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego). Organ egzekucyjny dokonujący tej czynności był do niej upoważniony w świetle treści art. 19 § 4 u.p.e.a.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów trzeba wyjaśnić, że nie można zgodzić się z zarzutami dotyczącymi naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6 i 7 k.p.a., a także naruszenia art. 77 i 80 k.p.a. Organ bowiem w zakresie przedmiotowego postępowania w całości zrealizował obowiązki wynikające z tych zasad. Również wydane postanowienie spełnia wszystkie wymogi określone w art. 124 k.p.a. Zaskarżone postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym wyjaśniono podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, przy czym nie ograniczono się jedynie do powołania konkretnego przepisu, lecz zawarto także umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle konkretnych przepisów prawa i wykazano związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie właściwie oceniono stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie naruszając zasady prawdy obiektywnej ani zasady praworządności. To, że prawidłowe rozstrzygnięcie organów, nie spełnia oczekiwań strony nie może samo w sobie stanowić podstawy do uznania zarzutów strony. Dlatego też brak było podstaw do stwierdzenia, że Dyrektor Oddział ZUS w Z. dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zawiadomieniem z ... października 2015 r. naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z rachunku bankowego.

Zupełnie niezasadne są twierdzenia skarżącej wskazujące, że organ II instancji nie odniósł się do określonych zarzutów np. dotyczących prowadzenia egzekucji przez kilku komorników (strona ... skargi). Spółka zdaje się nie zauważać, że jej zażalenie zawiera jedno zdania wskazujące, że postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, natomiast w skardze o prowadzeniu egzekucji przez kilku komorników zupełnie nie wspomina. Co więcej ze stanu faktycznego tej sprawy wynika, że dokonane zajęcie było nieskuteczne, gdyż dłużnik zajętej wierzytelności (I. S.A.) nie prowadzi rachunków bankowych dla dłużnika wskazanego w zawiadomieniu. Tym samym trudno mówić na tym etapie o zbiegu egzekucji w tej sprawie.

Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) oddalił skargę jako niezasadną.