Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 537/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. b, art. 3 pkt 9
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. I. od decyzji z dnia [...] Nr [...], działającego z upoważnienia Wójta Gminy P., Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko – P. I. ur. [...] - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskiem z dnia 20 lutego 2008r. M. I. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko P. I.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] , Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił M. I. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko P. I.

Na skutek odwołania M. I. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia[...] ,Nr [...], uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność ustalenia, jaki jest status pobytu P. I. w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym Nr 10 we W. - czy można mówić, że jest on wychowankiem placówki i korzysta w niej z całodobowej opieki, czy też korzysta wyłącznie z internatu tejże instytucji na zasadzie szczególnych porozumień. Również należało zbadać, jaka jest różnica w opiece nad dziećmi przebywającymi w internacie Ośrodka i uczęszczającymi do szkół wchodzących w skład Ośrodka, a dziećmi korzystającymi jedynie z internatu tej instytucji. Kolegium wskazało na konieczność ustalenia, która norma prawna ma zastosowanie w sprawie - czy można stwierdzić, że P. I. został umieszczony w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym Nr 10 we W. i korzysta w nim z całodobowej opieki, czy też może należy rozważać trzeci z przypadków wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym przypadku organ I instancji powinien odnieść się do pisma z dnia 5 marca 2008r. i dokonać oceny czy w istocie placówka sprawuje opiekę w wystarczającym zakresie, który umożliwiłby M. I. podjęcie zatrudnienia i w związku z tym zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku przeprowadzenia ponownego postępowania Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wydał decyzję z dnia [...], Nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko – P. I.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył przepisy ustawy

o świadczeniach rodzinnych ustanawiające pozytywne i negatywne przesłanki, których wystąpienie warunkuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu faktycznym decyzji organ I instancji stwierdził w szczególności, iż w trakcie postępowania ustalono, że P. I. jest zameldowany na pobyt czasowy w Internacie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 we W. Wymieniona placówka funkcjonuje przez cały rok, we wszystkie dni tygodnia, w okresie nauki szkolnej. W okresie ferii i wakacji Ośrodek nie zapewnia wychowankom opieki. W przypadku wychowanków przebywających w internacie na prośbę rodziców długość ich pobytu w placówce jest uwarunkowana indywidualnie i zależy od woli rodziców, zdarzeń losowych, aktualnej sytuacji rodzinnej.

P. I. w Ośrodku przebywa zgodnie z wolą rodziców od poniedziałku (przywożony w poniedziałek rano) do piątku (zabierany przez rodziców po południu). Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. nr 52, poz. 467, z późn. zm.) specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy zapewnia całodobową opiekę nad przebywającymi tam dziećmi, co zostało potwierdzone przez Kuratorium Oświaty we W. pismem nr KO/WNKPGiS/075/35/2008 z dnia 26 marca 2008r. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie sprawującej bezpośrednią opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, tym samym w przypadku umieszczenia dziecka w ośrodku szkolno-wychowawczym osoba przestaje sprawować bezpośrednia opiekę nad dzieckiem, a zatem nie jest zasadne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ I instancji uzyskał wyjaśnienia ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego (pismo nr SOSW/SiK/4319/317/08 z dn. 3 lipca 2008r.), z których wynika, że zarówno dzieci będące wychowankami Ośrodka i uczęszczające do szkół wchodzących w skład Ośrodka jak i dzieci, które korzystają jedynie z internatu tejże placówki, objęte są taką samą opieką. Organ I instancji ocenił, iż należy uznać, że P. I. jest wychowankiem Specjalnego Ośrodka Szkolno Wychowawczego, a zatem (zgodnie z cytowanym wyżej rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu) korzysta z całodobowej opieki w tymże ośrodku. Zgodnie z przywołanym wcześniej art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli "osoba wymagająca opieki została umieszczona w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki".

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. I., w którym podniosła, że jej dziecko nie słyszy od urodzenia ma obustronny niedosłuch. W związku z tym przeszło skomplikowaną operację wszczepienia implantu ślimakowego, ponadto dziecko choruje na ADHD zaburzenia emocji na podłożu organicznym. Z uwagi na stan zdrowia edukacja jest utrudniona. Odpowiednie warunki zapewnia mu szkoła we W., do której nie może dojeżdżać codziennie z S. Ze względu na dużą odległość syn mieszka w internacie od poniedziałku po południu do piątku rano, tylko dlatego, że w pobliżu miejsca zamieszkania nie ma szkoły do której syn mógłby uczęszczać. Strona wskazała, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o informacje zawarte w piśmie z Ośrodka Szkolno-Wychowawczego z dnia 3 lipca 2008r., z którego wynika, że zarówno dzieci będące wychowankami Ośrodka, jak i dzieci, które korzystają jedynie z internatu tej placówki objęte są taką samą opieką. Podnosi, iż w powołanym piśmie stwierdzono, że dziecko jest objęte opieką w Ośrodku jedynie w godzinach popołudniowych, po zakończeniu zajęć edukacyjnych. Czyli Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nie zapewnia całodobowej opieki dziecku. Syn strony jest uczniem Zespołu Szkół Nr 15 przy ul. [...] we W. Korzysta z internatu Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego tylko dlatego, że jego szkoła nie posiada własnego i korzysta tylko po zakończeniu zajęć edukacyjnych w swojej szkole. Ważną informacją w ocenie strony jest fakt, iż dziecko w internacie nie ma zapewnionej opieki medycznej i na każde zawiadomienie o chorobie syna musi się stawić i zabrać chore dziecko do domu by go leczyć u swojego lekarza. W związku z chorobą dziecko wymaga leczenia przez lekarza specjalistę. Strona ponosi również koszty utrzymania syna. Dziecko ze względu na chorobę sprawia problemy wychowawcze i strona sprawuje nad nim opiekę we wszystkie dni wolne i podczas choroby. Strona nie zgodziła się z argumentacją zaskarżonej decyzji, iż jej dziecko zostało umieszczone w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym. Stwierdziła, że syn jedynie korzysta z internatu tego Ośrodka. Z umieszeniem w Ośrodku nie można utożsamiać wydanego przez Wydział Edukacji Urzędu Miasta W. na wniosek rodzica dziecka skierowania dziecka do internatu. Skierowanie do internatu będące formą udzielenia zgody na przebywanie dziecka w internacie, a nie jest umieszczeniem w Ośrodku. Odwołująca się argumentuje, że Ośrodek nie jest instytucją zapewniającą dziecku nieodpłatnie pełne utrzymanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego odwołania stwierdziło, co następuje.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W myśl art. 17 ust. 2 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 3-10 stosuje się odpowiednio.

Z kolei według art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b cyt. ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że w skład rodziny M. I. wchodzą cztery osoby - mąż wnioskodawczyni, córka oraz syn P. I., ur. [...]. Dochód rodziny w 2006r. wyniósł 5.295,52 zł, w przeliczeniu na osobę - 110,32 zł. P. I. został zaliczony do osób niepełnosprawnych łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, do 16 roku życia (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 17 kwietnia 2007r. oraz wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 17 stycznia 2008r. sygn. akt IVU 225/07).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ I instancji uznał, że dziecko zostało umieszczone w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki, a więc zachodzi przesłanka negatywna, określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Strona w odwołaniu nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji i argumentuje, że syn korzysta jedynie z internatu Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 we W.

Należy zauważyć, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych do dnia 3 sierpnia 2006r. przewidywał, iż umieszczenie dziecka jedynie w rodzinie zastępczej i placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Natomiast od dnia 4 sierpnia 2006r. ustawodawca wykluczył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego również w sytuacji umieszczenia dziecka w specjalistycznym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzystania w nim z całodobowej opieki. W tym przypadku nie jest wymagane od organu prowadzenie szczególnie szerokiego postępowania wyjaśniającego - sam fakt umieszczenia dziecka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzystanie w nim z całodobowej opieki przesądza o zaistnieniu negatywnej przesłanki do otrzymania świadczenia. W tym przypadku organ nie musi ustalać zakresu tej opieki gdyż statutowym zadaniem takich instytucji jest zapewnienie wychowankom całodobowej opieki (por. § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 z późn. zm.). Chodzi jedynie o stwierdzenie faktu czy dane dziecko z takiej opieki korzysta.

Z akt sprawy wynika, że syn strony uczęszcza do Szkoły Podstawowej Nr 48 we W., w której - jak wskazała strona w odwołaniu i co również stwierdził Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 we W. w piśmie z dnia 5 marca 2008r. (ad. 5) - poza nauką korzysta również z zajęć terapeutycznych. Po zajęciach w wymienionej placówce P. I. przebywa w internacie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 we W. Jak stwierdził Dyrektor tej placówki w w/w piśmie z dnia 5 marca 2008r. (ad.4) P. I. przebywa w internacie na podstawie skierowania wydanego przez Wydział Edukacji Urzędu Miasta W. po wcześniejszym złożeniu pisemnej prośby przez rodziców. Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 10 we W. tworzą cztery szkoły dla uczniów upośledzonych intelektualnie oraz internat, w którym przebywają również uczniowie niedosłyszący ze Szkoły Podstawowej Nr 48 we W. (pismo Dyrektora SOSW z dnia 4 kwietnia 2008r.).

Jak wynika z treści odwołania, w ocenie strony jej syn nie został umieszczony w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym, ale został jedynie skierowany do internatu tego Ośrodka. Strona argumentuje, że udzielenie zgody na przebywanie dziecka w internacie, nie jest umieszczeniem w Ośrodku, więc placówka ta nie zapewnia całodobowej opieki dziecku.

W ocenie Kolegium powoływane przez stronę okoliczności nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że zarówno dzieci upośledzone intelektualnie, które uczęszczają do szkół wchodzących w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 we W. jak i dzieci z niedosłuchem uczęszczające do Szkoły Podstawowej Nr 48 we W. korzystają z opieki na tych samych zasadach. Dzieci mają zapewnioną opiekę podczas pobytu w szkole. Następnie, po zakończonych zajęciach edukacyjnych, wszyscy wychowankowie internatu objęci są opieką jedynie w godzinach popołudniowych (pismo Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 we W. z dnia 3 lipca 2008r.).

Różnica w sytuacji dzieci polega jedynie na tym, że uczęszczają do różnego rodzaju szkół, w których korzystają z innego rodzaju zajęć terapeutycznych, co wynika z innego rodzaju niepełnosprawności. Jednakże wszystkie dzieci objęte są całodobową, fachową opieką - rano w szkole, a następnie w internacie - dlatego wskazane różnice, nie mogą stanowić podstawy do tego, aby w odmienny sposób kształtować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego rodziców dzieci upośledzonych intelektualnie uczęszczających do szkół wchodzących w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 we W. i rodziców dzieci, które uczęszczają do Szkoły Podstawowej Nr 48 we W. dla uczniów niedosłyszących.

W ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie ocenił, że P. I. korzystając z opieki w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym Nr 10 we W. ma zapewnioną całodobową opiekę, a zatem wystąpiła przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przy tym należy zauważyć, że w piśmie z dnia 5 marca 2008r. Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 we W. podniósł argumenty dotyczące braku możliwości podjęcia zatrudnienia przez stronę w związku z koniecznością zapewniania dziecku kontaktu z rodziną. Stwierdził przy tym, że obecnie strona spędza poniedziałki i piątki w podróży pokonując czterokrotnie odległość z S. do W., by nie tracić kontaktu ze swoim niepełnosprawnym dzieckiem i należy wspierać jej wysiłki. Kolegium nie kwestionuje konieczności kontaktu dziecka z rodziną i płynących stąd dla niego korzyści. Nie można zgodzić się jednakże z tym, aby w sytuacji, gdy dziecko ma zapewnioną całodobową opiekę, przez co najmniej 5 dni w tygodniu, bowiem "placówka pełni dyżury wychowawcze przez siedem dni w tygodniu" (pismo Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 z dnia 5 marca 2008r. ad. 1), matka dziecka nie mogła podjąć pracy i aby jednocześnie nie był możliwy kontakt dziecka z rodziną. W przypadku podjęcia pracy należałoby dostosować pory przywożenia dziecka do Ośrodka i zabierania dziecka z tej placówki do godzin pracy. Możliwe jest wykonywanie pracy w ramach umowy zlecenia, czy umowy o dzieło.

Dyrektor stwierdził też, iż bywa tak, że strona kontaktuje się z pracownikami szkoły, Ośrodka lub lekarzem neuropsychiatrą osobiście w ciągu tygodnia. Jednakże w ocenie Kolegium konieczność kontaktu ze wskazanymi osobami nie jest przeszkodą do podjęcia pracy zważywszy, że istnieją inne formy komunikowania się, np. telefonicznie, za pomocą poczty elektronicznej.

Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu dotyczących nie zapewnienia synowi strony w internacie opieki medycznej i konieczności stawiania się na każde zawiadomienie o chorobie syna i zabierania chorego dziecka do domu by go leczyć u swojego lekarza, należy stwierdzić, iż dotyczy to wszystkich wychowanków specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego. Jak stwierdził w piśmie z dnia 5 marca 2008r. Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 10 we W. (ad. 1) Ośrodek nie posiada izolatki, która umożliwiłaby oddzielenie chorego dziecka od innych, zdrowych wychowanków. W przypadku choroby zawiadamiani są rodzice wychowanków, którzy są zobowiązani jak najszybciej zabrać dziecko do domu. Natomiast w innym miejscu wskazanego pisma (ad. 5) Dyrektor stwierdził, że placówka nie zapewnia pełnej opieki medycznej. Pielęgniarka jest zatrudniona w Ośrodku tylko na część etatu, w ramach umowy z Oddziałem Dziennym Neuropsychiatrii. W środy przyjmuje lekarz neuropsychiatra. Wychowankowie internatu są objęci opieką lekarza rodzinnego w rejonie Ośrodka, ale na wszystkie zabiegi rodzic musi każdorazowo wyrazić zgodę. Uczniowie niedosłyszący pobierają naukę i są objęci zajęciami terapeutycznymi w Szkole Podstawowej Nr 48.

Również kwestia zapewnienia opieki dziecku w dni wolne od nauki dotyczy wszystkich rodziców wychowanków Ośrodka (którym władza rodzicielska nie została ograniczona), bowiem jak stwierdzono w powołanym piśmie z dnia 5 marca 2008r. (ad. 1) również wychowankowie przebywający w placówce na mocy postanowienia sądu udają się w dni wolne do nauki do domów rodzinnych na przepustki. Powyższe jest konsekwencją przepisu § 33 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach zgodnie z którym specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy prowadzi działalność przez cały rok szkolny jako placówka, w której są przewidziane ferie szkolne.

Za przyznaniem wnioskowanego świadczenia nie przemawia też to, że strona ponosi koszty utrzymania syna w Ośrodku, bowiem kwestia odpłatności nie stanowi warunku wyłączającego zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006r., sygn. akt I OSK 667/06, LEX nr 320839).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. I. zwróciła się z prośbą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozpatrywało jej sprawę już pięciokrotnie, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł, ze świadczenie na syna P. jej się należy. Od tamtej pory nic się nie zmieniło, tylko pogorszył się stan zdrowia syna. Po okresie otrzymywania świadczenia w związku z wyrokiem Sądu, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. odmówił dalszych wypłat. Dwukrotne odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. nie przyniosło rozwiązania problemu. Wskazała na terminy załatwiania spraw i wysłania decyzji przez Kolegium. Zwróciła się do Sądu o zapoznanie się z przesłanymi w załączeniu dokumentami. Podniosła, że syn P. ma wszczepiony implant ślimakowy, po skomplikowanej operacji z powodu obustronnego niedosłuchu. Ma zespół nadpobudliwości. Jest leczony w poradni psychiatrycznej. Według opinii lekarza specjalisty syn powinien jak najwięcej przebywać w rodzinnym domu, gdzie jest mniej nerwowy i bardziej wyciszony. W ocenie skarżącej opinia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. i Kolegium jest zupełnie inna. Dziecko może przebywać w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym przez okrągły rok, a skarżąca może podjąć pracę zarobkową. Skarżąca chce utrzymać kontakt z dzieckiem. W poniedziałek zawozi go do odległej o 130 km szkoły, a w piątek odbiera tuż po lekcjach. W tygodniu dziecko zabierane jest na rozmowę z psychologiem i pedagogiem. Rozmowa musi odbywać się w jej obecności, gdyż jest pouczana przez specjalistów, nad czym ma pracować z dzieckiem w domu. Kolegium stwierdziło, że może to zrobić przez telefon. Chore dziecko musi zabierać do domu, gdyż w Ośrodku nie ma zapewnionej opieki medycznej, a pielęgniarka nie poda dziecku tabletki przeciwbólowej. Wyraziła wątpliwość, czy pracodawca zatrudni takiego pracownika. Wskazała, że w opinii psychologa i pedagoga sformułowano końcowy wniosek: "Z uwagi na specyfikę rozwoju dziecka sprzężone deficyty rozwojowe, zasadne jest przyznanie matce P. I. p. M. możliwości skorzystania z systemu środowiskowego wsparcia i uznanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w samodzielnej egzystencji jej syna". Podniosła, iż ponosi odpłatność za pobyt syna w placówce. Inne dzieci przebywające w tej samej placówce otrzymują świadczenie pielęgnacyjne. Wskazała, że w przypadku jej dziecka Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nie zapewnia całodobowej opieki, ponieważ dziecko uczy się i uczestniczy w zajęciach terapeutycznych w swojej szkole, poza Ośrodkiem, a do internatu wraca po zakończeniu zajęć. Skarżąca dołączyła do skargi szereg dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.

Odnosząc się do zawartego w skardze twierdzenia, iż od orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 26 maja 2006r. sygn. akt IV SA/Wr 592/05, w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego na jej syna, nie zaszły żadne zmiany, zauważono, że – jak wskazano w zaskarżonej decyzji -od dnia 4 sierpnia 2006r. uległ zmianie przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wcześniej przewidywał, iż umieszczenie dziecka jedynie w rodzinie zastępczej i placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast w wyniku zmiany wskazanego przepisu ustawodawca wykluczył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego również w sytuacji umieszczenia dziecka w specjalistycznym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzystania w nim z całodobowej opieki. W tym przypadku nie jest wymagane od organu prowadzenie szczególnie szerokiego postępowania wyjaśniającego - sam fakt umieszczenia dziecka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzystanie w nim z całodobowej opieki przesądza o zaistnieniu negatywnej przesłanki do otrzymania świadczenia. W tym przypadku organ nie musi ustalać zakresu tej opieki gdyż statutowym zadaniem takich instytucji jest zapewnienie wychowankom całodobowej opieki /§ 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach. Chodzi jedynie o stwierdzenie faktu czy dane dziecko z takiej opieki korzysta.

Jak strona przeciwna oceniła w zaskarżonej decyzji, syn skarżącej objęty jest tego samego rodzaju opieką, z jakiej korzystają dzieci umieszczone w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym Nr 10 we W.

W ocenie Kolegium, argumentacja skargi dotycząca stanu zdrowia dziecka, dotyczy okoliczności, które stanowią podstawę dla organów orzekających o niepełnosprawności do orzeczenia o wskazaniach w zakresie: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Strona przeciwna nie kwestionuje, że P. I. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie z ww. wskazaniami. Jednakże z treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że okoliczności te wprawdzie są jedną z przesłanek do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże pomimo ich wystąpienia świadczenie to nie może zostać przyznane, jeżeli rodzic dziecka nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem z uwagi na to, że dziecko zostało umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.

Treść powołanych przez skarżącą, cyt. wyżej, końcowych wniosków sformułowanych w opinii przez pedagoga i psychologa, w ocenie strony przeciwnej, świadczy jedynie o tym, ze w ocenie specjalistów orzeczenie o niepełnosprawności dziecka strony powinno zawierać wskazanie, że wymaga ono stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w samodzielnej egzystencji oraz, że skarżącej powinno zostać przyznane środowiskowe wsparcie. Skarżąca korzysta z takiego wsparcia w związku z umieszczeniem jej syna w odpowiednich placówkach.

Skarżąca dopiero na etapie skargi do Sądu przedłożyła, stanowiące załącznik nr 1 do skargi, zaświadczenia lekarza specjalisty neurologii i psychiatrii z dnia 2 lutego 2007r. ze wskazaniem pobytu dziecka w domu w piątek, sobotę i niedzielę. Przy tym nie można stwierdzić, aby zaświadczenie to było aktualne, zważywszy na upływ roku od jego wystawienia do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Natomiast odnosząc się do powołanej przez skarżącą argumentacji, iż syn powinien jak najwięcej przebywać w domu, należy zauważyć, iż twierdzenie takie jest zasadne w odniesieniu do każdego niepełnosprawnego dziecka umieszczonego w instytucji poza domem, w tym w specjalnym ośrodku szkolno wychowawczym.

Nie znajduje odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji organów obu instancji, twierdzenie strony, iż w opinii organów orzekających dziecko może przebywać w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym przez okrągły rok. Kolegium wskazało natomiast, iż w przypadku podjęcia pracy przez skarżącą należałoby dostosować pory przywożenia dziecka do Ośrodka i zabierania dziecka z tej placówki do godzin pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 oraz 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wynika z treści przytoczonego przepisu oraz stosownie do normy art. 3 pkt 9 wymienionej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w warunkach określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a równocześnie dziecko nie ukończyło 16 roku życia i legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Warunkiem koniecznym przyznania omawianego świadczenia jest także ustalenie, że matka lub ojciec, lub opiekun faktyczny dziecka rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tzn. legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jednocześnie w dalszej części omawianego przepisu ustawodawca wprowadził wyłączenia co do możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia. W ustępie 5 pkt 2b przewidziano, iż świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji do 16 roku życia (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 17 kwietnia 2007r. oraz wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 17 stycznia 2008r.).

Uczęszcza do Szkoły Podstawowej nr 48 we W., w której poza nauką – korzysta również z zajęć terapeutycznych (oświadczenie strony złożone w odwołaniu, pismo Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 10 we W. z dnia 5 marca 2008r.). Po zajęciach we wskazanej Szkole P. I. przebywa w internacie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 10 we W., na podstawie skierowania wydanego przez Wydział Edukacji Urzędu Miasta, po wcześniejszym złożeniu pisemnej prośby przez rodziców. Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 10 we W. tworzą cztery szkoły dla uczniów upośledzonych intelektualnie oraz internat, w którym przebywają również uczniowie niedosłyszący ze Szkoły Podstawowej nr 48 we W. (pismo Dyrektora SOSW z dnia 4 kwietnia 2008r.).

Zdaniem strony, z przedstawionej sytuacji wynika, że jej syn nie został umieszczony w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym nr 10 we W. (który z definicji, zgodnie z przepisem § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach zapewnia wychowankom całodobową opiekę) lecz został jedynie skierowany do internatu tego Ośrodka. Uważa ona, że udzielenie zgody na przebywanie syna w internacie nie jest umieszczeniem w Ośrodku, co oznacza, że placówka ta nie zapewnia całodobowej opieki.

Sąd w niniejszym składzie nie podzielił argumentacji skarżącej co do statusu jej syna. Zgodził się natomiast z argumentacją Samorządowego Kolegium Orzekającego, że z akt sprawy wynika, że zarówno dzieci upośledzone intelektualnie, uczęszczające do szkół wchodzących w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 10 we W., jak i dzieci z niedosłuchem uczęszczające do Szkoły Podstawowej nr 48 we W. korzystają z opieki na tych samych zasadach. Różnica w ich sytuacji polega na tym, że uczęszczają do różnego rodzaju szkół, w których korzystają z zajęć terapeutycznych uzasadnionych rodzajem niepełnosprawności. Jednak wszystkie dzieci objęte są całodobową, fachową opieką: rano w szkole, po południu w internacie Ośrodka (pismo Dyrektora SOSW we W. z dnia 3 lipca 2008r.).

Powyższe oznacza, że organy prawidłowo oceniły, że P. I. korzystając z opieki w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym nr 10 we W. ma zapewnioną całodobową opiekę, a zatem wystąpiła przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 "b" ustawy o świadczeniach rodzinnych. Posiłkując się orzecznictwem można stwierdzić, że przyjęcie do szkoły podstawowej wraz z możliwością (prawem) korzystania z internatu funkcjonującego przy ośrodku szkolno-wychowawczym na podstawie skierowania jest formą "umieszczenia" dziecka w placówce (por. odpowiednio wyrok NSA z dnia 12.X.2007r., I OSK 22/07, Lex nr 376857).

Należy przy tym zauważyć, że syn skarżącej ma zapewnioną całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, gdyż "placówka pełni dyżury wychowawcze przez 7 dni w tygodniu". (pismo Dyrektora SOSW nr 10 we W. z dnia 5 marca 2008r.). W orzecznictwie jest przyjęte i niekwestionowane, że przewidziane w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione wyłącznie od tego, czy placówka, w której przebywa dziecko zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, nie jest natomiast istotny wymiar czasu, w jakim konkretnie dziecko przebywa w danej placówce (np. wyroki NSA z: 12.X.2007r. I OSK 18/07, Lex nr 376 827, I OSK 22/07, Lex nr 376857). Ustawodawca nie przewidział przy tym formy pośredniej polegającej na tym, że mimo umieszczenia dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, możliwe byłoby przyznanie rodzicowi (opiekunowi) dziecka świadczenia pielęgnacyjnego motywowanego np. indywidualną sytuacją zdrowotną dziecka czy też usprawiedliwioną okolicznościami znaczną częstotliwością wizyt opiekuna w ośrodku lub stopniem jego zaangażowania w sprawy dziecka przebywającego w takiej placówce.

Powyższe oznacza – jak zasadnie podniósł organ – że w przedstawionej sytuacji w gestii rodzica leży rozwiązanie sytuacji w sposób godzący obowiązki płynące z podjętej aktywności zawodowej z wymogami niezbędnego kontaktu z przebywającym w placówce dzieckiem.

O "opiekuńczym" charakterze placówki nie może przesądzać fakt, że zapewnia ona lub nie pełnego utrzymania i pełnej opieki medycznej. W orzecznictwie przyjmuje się, że zapewnienie opieki jest pojęciem innym niż zapewnienie utrzymania. Umieszczenie dziecka w placówce, zapewniającej opiekę, nie zwalnia rodziców od opieki w jak najszerszym znaczeniu, na rodzicach w dalszym ciągu ciąży obowiązek zapewnienia dziecku ubrań, zakupu podręczników, w tym również, jeżeli istnieje taki obowiązek, zapłaty za pobyt dziecka w placówce.

Powyższe dotyczy także poniesienia kosztów związanych z dowiezieniem dziecka na leczenie (por. wnioski płynące z wyroku NSA z dnia 12.X.2007r., I OSK 18/07 i utrzymanego przezeń w mocy wyroku WSA w Warszawie z dnia 9.X.2006r., I SA/Wa 1260/06, Lex nr 376827). Organ zauważył, że wskazane zasady opieki zdrowotnej i leczenia dotyczą wszystkich wychowanków specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego. Taka sama reguła – co wywiódł organ- dotyczy także kwestii zapewnienia opieki dziecku w dni wolne od nauki.

Organ w odpowiedzi na skargę wyczerpująco wyjaśnił stronie charakter i konsekwencje zmiany przepisów prawnych dotyczących ustalenia wyłączeń w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia wydania w jej sprawie wyroku WSA we Wrocławiu z 26.V.2006r. sygn. IV SA/Wr 592/05.

Kolegium prawidłowo oceniło walory dowodowe przedstawionego na etapie skargi dokumentu w postaci zaświadczenia lekarza specjalisty neurologii i psychiatrii z dnia 2 lutego 2007r. ze wskazaniem pobytu dziecka w domu w piątek, sobotę i niedzielę, kwestionując jego aktualność ze względu na upływ ponad rocznego okresu czasu od dnia jego wystawienia do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Uwzględniając powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.