Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 139/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, 2, 3, 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J.C. i A.C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. nr 169, poz. 1418, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J.C. i A.C. od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2011 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia na rzecz J.C. i A.C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości P. pow. [...], woj. [...], obecnie [...] – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2011 r.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2011 r., odmówił potwierdzenia na rzecz J.C. i A.C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli J.C. i A.C.

Organ odwoławczy ustalił, co następuje:

Pismem z 7 listopada 1990 r. M.C. złożyła wniosek o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami RP. W dniu 31 stycznia 1991 r. S.M. został przesłuchany w charakterze świadka. W dniu 15 lutego 1991 r. J.C. została przesłuchana w charakterze świadka. Pismem z 25 marca 2010 r. Wojewoda [...] zwrócił się do strony o wyjaśnienie wątpliwości co do powierzchni pozostawionych nieruchomości. Pismem z 5 maja 2010 r. pełnomocnik strony wyjaśnił, iż m.in. nieruchomości zostały włączone do kołchozu. W dniu 20 września 2010 r. A.C. został przesłuchany na okoliczność pozostawionego mienia. Pismem z 1 września 2011 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. poinformował strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Decyzją z [...] października 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia na rzecz A.C. i J.C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawiania nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 2 i 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ wskazał, że warunkiem sine qua non wydania przez wojewodę decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest załączenie do wniosku dokumentów wskazanych w dyspozycji art. 6 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ odwoławczy podniósł, że Wojewoda [...] jako podstawę odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP wskazał brak spełnienia przesłanki zawartej w dyspozycji art. 2 ustawy tj. brak tytułu własności pozostawionego mienia. Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż nieruchomość będąca własnością J.C. została włączona do kołchozu. Wynika to z wniosku z 7 listopada 1990 r. złożonego przez M.C. w sprawie przyznania ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami RP. W rzeczonym wniosku napisała "Uznano nas za kułaków, zabrano ziemię, zabudowania gospodarcze i cały dobytek, w naszym domu zorganizowano szkołę w związku z tym ja z dziećmi zamieszkałam u mojego ojca A.B. w miejscowości T., gmina i powiat [...], woj. [...], mój mąż przez jakiś czas ukrywał się a w 1951 roku został aresztowany i z 10 - letnim wyrokiem za "kułactwo" osadzony w więzieniu, mnie z dziećmi w kwietniu 1952 roku wywieziono do Kazachstanu". Organ odwoławczy podniósł, że w wypisie archiwalnym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki [...] nr [...] Nr [...] wskazano, iż podstawę do wysiedlenia stanowiło "postanowienie Rady Rejonowej W. Nr [...] z dnia [...].08.1949 r., na mocy którego gospodarstwo rodziny I.C. zaliczono do klasy kułaków". Z kolei A.C. w zeznaniach z 20 września 2010 r. wskazał, iż "ziemię i budynki zabrano nam i wcielono do kołchozu w 1951 r. po aresztowaniu mojego ojca".

W ocenie organu fakt włączenia mienia do kołchozu jest więc bezsporny. Z analizy wniosku M.C. wynika, iż po uznaniu za kułaków nieruchomość została włączona do kołchozu. Datę uznania za kułaków wskazuje wypis archiwalny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki [...] znak: [...] Nr [...] na podstawie postanowienia Rady Rejonowej W. Nr [...]. W ocenie organu odwoławczego jest to najbardziej prawdopodobna data pozbawienia własności nieruchomości. A.C. podał jako datę włączenia do kołchozu rok 1951 r. jednakże w związku z faktem, iż strona wskazała, że przejęcie nieruchomości przez kołchoz nastąpiło po aresztowaniu, należy stwierdzić, iż w chwili zesłania a tym samym opuszczenia byłych terenów RP J.C. nie był już właścicielem nieruchomości włączonych do kołchozu.

Organ wskazując na treść art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP podkreślił, że jednym z warunków statuującym potwierdzenie prawa do rekompensaty jest posiadanie tytułu własności do nieruchomości pozostawionej poza granicami RP. Minister Skarbu Państwa podzielił pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2010 r., sygn. I SA/Wa 1169/09, w którym Sąd stwierdził, że "Jeżeli bowiem prawo do rekompensaty dotyczy wyłącznie nieruchomości pozostawionych w przypadkach wymienionych w art. 1 ustawy, to nabycie tego prawa będzie wymagało ustalenia, że nieruchomość wchodziła w skład majątku w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zaistnienia innej okoliczności wymienionej w art. 1 ustawy. Organ odwoławczy zauważył, iż pomimo wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę od tego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 marca 2011 r., sygn. I OSK 742/10 oddalił przedmiotową skargę kasacyjną uznając, iż prawo własności nieruchomości, o którym mowa w art. 2 ustawy winno przysługiwać w chwili opuszczenia byłych terytoriów RP. W ocenie Ministra Skarbu Państwa ustalenie stanu majątkowego w dniu opuszczenia bądź wypędzenia z byłego terytorium RP jest kluczowe dla potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Organ odwoławczy wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2004 r., sygn. K 2/04, OTK-A 2004/11/117, w którym Trybunał podkreślił, iż naturalnym warunkiem dla powstania tych uprawnień było przysługiwanie zabużanom praw własności lub innych praw majątkowych (zwłaszcza rzeczowych) w odniesieniu do mienia pozostawianego poza powojennymi granicami Polski. Istnienie tego wymogu mieści się immanentnie w pojęciu "pozostawienia mienia" (z przysługującym wobec niego prawem własności lub innymi prawami majątkowymi). W tym kontekście trudno uznać składniki mienia objęte nacjonalizacją lub komunalizacją przed momentem repatriacji za "nieruchomości pozostawione".

Odnośnie zarzutu odwołania, że wskazane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy aktu prawnego, który nie był podstawą wydanego rozstrzygnięcia Minister wskazał, że wprawdzie powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł na kanwie ustawy z 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, to nie wyłącza tożsamości normatywnej obu aktów. Również zgodnie z ustawą z 13 grudnia 2002 r. prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego zgodnie z art. 2 ust 1 przysługiwało podobnie jak w ustawie z 2005 r. - właścicielom tych nieruchomości. W związku z faktem, iż nieruchomość J.C. została włączona do kołchozu, w chwili opuszczenia byłych terytoriów RP nie był on jej właścicielem. Minister powołał też wyrok z 26 maja 2011 r., sygn. I SA/Wa 217/11 w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zajął jednoznaczne stanowisko, iż "sam fakt włączenia mienia do kołchozu wyklucza potwierdzenie prawa do rekompensaty".

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J.C. i A.C.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1) kpa polegające na jego błędnym zastosowaniu, poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, podczas gdy z jej treści jednoznacznie wynikał obowiązek organu do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, i 8 kpa polegające na braku zastosowania tych norm oraz na oparciu zaskarżonej decyzji na dowolnej argumentacji w oderwaniu od materialno - prawnych przepisów prawa;

- naruszenie przepisu postępowania, a mianowicie art. 77 §1 kpa polegające na jego niezastosowaniu, podczas gdy zobowiązuje on organ administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2011 r..

W uzasadnieniu skargi skarżący pokreślili, że dokonując oceny dowodów organ II instancji stanął na stanowisku, iż chwila wydania postanowienia Rady Rejonowej W. Nr [...] (dzień [...].08.1949 r.) jest najbardziej prawdopodobną datą pozbawienia własności nieruchomości.

Tymczasem, zdaniem skarżących, treść wypisu archiwalnego stanowi, iż po wydaniu orzeczenia przez Urząd Bezpieczeństwa Narodowego Obwodu G. z dnia [...].04.1952 r. rodzina I.A. C. podlegała wysiedleniu ze wsi P. okręgu [...] Obwodu [...] i zesłana do [...] Obwodu. Podstawą do wysiedlenia posłużyło postanowienie Rady Narodowej W. Nr [...] z dnia [...].08.1949 r. na mocy którego gospodarstwo rodziny I.A. C. zaliczono do klasy kułaków.

W ocenie skarżących wypis archiwalny nie wskazuje, aby bezpośrednim skutkiem wydania postanowienia z dnia [...].08.1949 r. było wcielenie gospodarstwa do kołchozu. Wskazują, że następstwem jego wydania było uznanie za kułaków, a że wysiedlenie nastąpiło dopiero w 1952 r. Z kolei skazanie za kułactwo miało miejsce dopiero w dniu [...].08.1951 r.

Zdaniem skarżących powyższe wnioski zbieżnie pozostają z treścią pozostałych dokumentów nadesłanych z Republiki Białorusi. W piśmie z dnia 18.08.2009 r. Nr [...] - wskazano, że C.M.A., jej mąż C.I.A. i ich dzieci w latach 1945-1951 mieszkali we wsi P. (...); w latach 1949 - 1950 gospodarstwo liczyło [...] ha. Takie same informacje wynikają z dokumentu Nr [...]

Skarżący zarzucili, że nie można zatem stawiać tezy, że chwila wydania postanowienia Rady Rejonowej W. Nr [...] (dzień [...].08.1949 r.) jest najbardziej prawdopodobną datą pozbawienia własności nieruchomości. Takiemu zapatrywaniu przeczą dokumenty zebrane w sprawie, a formułowanie w taki sposób uzasadnienia decyzji stanowi naruszenie zasady wyrażonej w art. 7 kpa oraz art. 77 §1 kpa.

Odnosząc się do treści wniosku inicjującego postępowanie, skarżący wskazali, że M.C. opisała przebieg wydarzeń w sposób bardzo ogólny. Wynikający z opisu obraz wydarzeń pozbawiony jest dat i takich szczegółów, które pozwalałyby uczynić z niego podstawę ustalonego w sprawie stanu faktycznego, jak zrobił to organ II instancji.

Skarżący wskazali, że art. 2 ustawy stanowi, iż wskazana w nim forma odszkodowania przysługuje właścicielowi mienia pozostawionego. W ocenie skarżących nie można pogodzić się z poglądem, że pozbawienie prawa własności wbrew uprawnionemu, który nie opuścił rodzinnego gospodarstwa nawet wobec zagrożenia życia, może być traktowane gorzej niż sytuacja, gdy uprawniony rezygnuje (opuszcza) ze swego prawa podmiotowego w obliczu takiego zagrożenia i niesprzyjającej sytuacji społeczno-politycznej. Skarżący powołali wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 917/10, z którego wynika, że brak jest podstaw prawnych do uznania za prawidłowe stanowisko, zgodnie z którym warunkiem sine qua non przyznania prawa do rekompensaty jest fakt bycia właścicielem nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej "w momencie opuszczania byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej".

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Podstawą prawną wydania kwestionowanej decyzji były przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 tej ustawy, określa ona zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w tym przepisie umów z lat 1944-1945. Prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 1 ust. 2).

W sprawie bezsporne jest, że ojciec skarżących był obywatelem polskim i w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący są jego spadkobiercami.

Bezsporne jest również, że rodzice skarżących nie opuścili byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umów ewakuacyjnych, lecz dopiero w październiku 1956 r., a więc 11 lat po zakończeniu wojny.

Dokonując więc analizy istnienia przesłanek wynikających z treści art. 1 ust. 2 ustawy należy wyjaśnić, że przymus, o jakim mowa w tym przepisie (bezpośredni, ekonomiczny, uzasadniona obawa o życie i zdrowie własne i najbliższych) musi pozostawać w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowo – skutkowym z wojną rozpoczętą w 1939 r. Należy z całą mocą podkreślić, że konkretna przyczyna skutkująca przymusowym opuszczeniem przez właściciela nieruchomości powinna powstać jako bezpośrednie następstwo działań wojennych. Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że nie wszystkie repatriacje, które nastąpiły po II wojnie światowej, zgodnie z wolą ustawodawcy, mieszczą się w dyspozycji art. 1 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. Przyjęcie innej koncepcji czyniłoby zbędność powyższego przepisu. Należy bowiem odróżnić zdarzenia będące bezpośrednim skutkiem wojny, których dotyczy art. 1 ustawy, od zdarzeń, na które wojna miała wpływ jedynie pośredni.

Rodzina skarżących przybyła do Polski w 1956 r.

Jak wynika z dokumentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Białorusi, [...] Obwodowego Komiteru Wykonawczego ([...] Nr [...]) - wypisu archiwalnego z [...] kwietnia 1952 r. rodzina I.A C. podlegała wysiedleniu ze wsi P. M.C. została wysiedlona [...] kwietnia 1952 r. Podstawą do wysiedlenia było postanowienie Rady Rejonowej W. z 1949 r. zaliczające gospodarstwo C. do klasy kułaków.

W związku z tym ojciec skarżących [...] sierpnia 1951 r. został skazany na 10 lat obozu pracy przez Sąd Narodowy Rejonu [...] Obwodu [...]. Zwolniono go w 1954 r.

W 1956 r. władze radzieckie pozwoliły rodzinie na przyjazd do Polski.

W niniejszej sprawie działania podjęte wobec rodziny skarżących były więc wynikiem decyzji władz radzieckich, zmian społecznych, polityki prowadzonej przez ZSRR oraz wynikających stąd konsekwencji dla ludności polskiej. Powszechnie wiadomo, że namawiano Polaków do zmiany obywatelstwa, zakazywano praktyk religijnych, nakładano podatki, karano za kułactwo, rozkułaczano itp. oraz w różny inny sposób prześladowano. Przymus opuszczenia nieruchomości przez rodzinę C. nie wynikał bezpośrednio z działań wojennych. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka zmuszenia do opuszczenia nieruchomości w związku z wojną, o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 ustawy. W tym zakresie Sąd nie podzielił stanowiska organu I instancji (nie zakwestionowanego przez organ odwoławczy), że J.C. należał do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. zmuszony był opuścić byłe terytorium Polski. Należy stwierdzić, że stanowisko to jest niespójne z dalszymi wywodami organu, w których organ wskazuje na represje władz sowieckich, politykę rolną ZSRR w kontekście opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez rodzinę C. Jak podała M.C. we wniosku z 7 listopada 1990 r., małżonkowie nie mogli się pogodzić z tym, że ziemie na których mieszkali zostały włączone do Związku Radzieckiego i sądząc, że taki stan nie potrwa długo nie przyjechali do Polski w latach 1945/1946. Dopiero uznanie za kułaków, zabranie ziemi, aresztowanie męża, przesiedlenie do [...], a następnie zwolnienie męża miało wpływ na podjęcie decyzji o repatriacji. Zważyć należy, że J.C. nie został skazany za udział w wojnie. Jak zeznał skarżący A.C., ojciec po wojnie powrócił do rodzinnego domu, a jego aresztowanie przez władze radzieckie związane było z zarzutem kułactwa i wykorzystaniem najemnej siły roboczej do pracy w swoim gospodarstwie. Z kolei w K. skarżący wraz ze swoją matką ciężko pracował przy uprawie bawełny. Jak wyżej zaznaczono wszelkie represje, jakie dotknęły J.C. i jego rodzinę nie pozostawały w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowym z wojną, a opuszczając byłe terytorium Polski nie działali oni pod przymusem związanym bezpośrednio z wojną. Jednakże powyższe uchybienie organu nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Prawidłowo organy wskazały, że w chwili opuszczania byłego terytorium Polski J.C. nie był już właścicielem nieruchomości, która została przejęta do kołchozu.

Fakt ten jest bezsporny. Zdaniem organów zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że włączenie ziemi do kołchozu miało miejsce w 1949 r., a zdaniem skarżących - w 1951 r., po aresztowaniu ich ojca.

W ocenie Sądu najbardziej wiarygodnym dowodem wskazującym na to, kiedy nastąpiło przejęcie ziemi do kołchozu jest wniosek M.C. z 7 listopada 1990 r. Zważyć należy, że z uzasadnienia tego wniosku wynika chronologia opisanych zdarzeń tj.:

-uznano nas za kułaków;

-zabrano ziemię, zabudowania gospodarcze i cały majątek;

-w naszym domu zorganizowano szkołę;

-w związku z tym ja zamieszkałam u mojego ojca;

-mój mąż przez jakiś czas ukrywał się;

-w 1951 r. został aresztowany i z 10 letnim wyrokiem za kułactwo osadzony w więzieniu;

-mnie z dziećmi w 1952 r. wywieziono do K.

Z pisma M.C. jednoznacznie wynika, że utrata nieruchomości nastąpiła przed aresztowaniem męża.

Wobec tego niewiarygodne jest stanowisko skargi oraz w tej kwestii dowód z przesłuchania A.C., że ziemia została wcielona do Kołchozu w 1951 r., po aresztowaniu J.C. oraz że po aresztowaniu ojca, matka z dziećmi zamieszkiwała w domu - do maja 1952 r. Z treści wniosku M.C. z 7 listopada 1990 r. wynika, że w domu zorganizowano szkołę, wobec czego zamieszkała ona wraz z dziećmi u swojego ojca A.B. w miejscowości T., gmina i powiat [...], woj. [...].

Zważyć należy, że skarżący A.C. w chwili aresztowania ojca miał 10 lat. Nie sposób więc przyjąć, aby jego wiedza na temat sekwencji zdarzeń, okoliczności i dat, w których one miały miejsce, była bardziej pełna niż wiedza jego matki, osoby dojrzałej, świadomej, zorientowanej w sytuacji, która ją otaczała i bezpośrednio dotykała.

Dodać należy, że wniosek M.C. sporządzony w 1990 r., a więc na wiele lat przed ustawową regulacją będącą podstawą prawną orzekania w niniejszej sprawie, nie mógł z oczywistych przyczyn uwzględniać przesłanek ustawy z 2005 r. Nie można więc dopatrywać się aby był on redagowany tendencyjnie pod przesłanki ustawowe. Z tych względów trafnie organy uznały, że jest to wiarygodny dowód w sprawie.

Skoro wcielenie ziemi do kołchozu miało miejsce przed aresztowaniem J.C. i przed deportacją rodziny do K., a wobec tego w dacie repatriacji J.C. nie był już właścicielem nieruchomości, nie można uznać, że spełniona została przesłanka "pozostawienia mienia", o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy. Podkreślił to wyraźnie Trybunał Konstytucyjny stwierdzając, że "naturalnym warunkiem dla powstania (...) uprawnień było przysługiwanie zabużanom praw własności lub innych praw majątkowych (...) w odniesieniu do mienia pozostawianego poza powojennymi granicami Polski. Istnienie tego wymogu mieści się immanentnie w pojęciu "pozostawienia mienia. W tym kontekście trudno uznać składniki mienia objęte nacjonalizacją lub komunalizacją przed momentem repatriacji za "nieruchomości pozostawione" (...). Zachowuje tu swe znaczenie wspomniane już ratio legis unormowań kompensacyjnych, a zwłaszcza - ich "pomocowy (...) charakter" (por. wyrok TK z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt K 2/04, OTK –A, 2004/11/117).

Stwierdzić należy, że przepisy art. 1 i art. 2 ustawy posługują się pojęciami: "z tytułu pozostawienia", "osobom, które pozostawiły", "nieruchomości pozostawionych". Z zasad logicznego rozumowania wynika, że aby pozostawić rzecz ruchomą czy nieruchomość, to w momencie pozostawienia trzeba mieć możliwość dysponowania daną rzeczą. Nie można więc pozostawić czegoś, czego już się nie ma, a w szczególności wtedy, gdy właściciel wcześniej został pozbawiony swojej własności. Mając na uwadze argumenty przedstawione przez Trybunał Konstytucyjny uznać należy, że prawidłowo organy przyjęły, iż fakt włączenia ziemi do kołchozu wyklucza prawo do rekompensaty.

Z wyżej wskazanych przyczyn niezasadny jest zarzut skargi, że organy wydając zaskarżoną decyzję naruszyły przepisy art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r.

Nie można także uznać zarzutu skargi co do naruszenia przez organy przepisów postępowania, gdyż w tych sprawach to na stronie, a nie na organie, ciąży obowiązek wykazania, że spełniła ona wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa do rekompensaty. Obowiązkiem organu jest poinformowanie strony, w jaki sposób i jakimi dokumentami strona może to uczynić. Ten obowiązek w niniejszej sprawie organ I instancji wypełnił. Pismem z 16 marca 2007 r. organ ten szczegółowo poinformował pełnomocnika skarżących o treści art. 3 i art. 6 ustawy wymieniając, jakie dowody w rozumieniu tego ostatniego przepisu należy w sprawie przedstawić i na jakie okoliczności. Organ szczegółowo odniósł się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, z zastrzeżeniem wyżej wskazanym, które to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Podsumowując stwierdzić należy, że prawidłowo organy uznały, że skarżącym nie przysługuje prawo do rekompensaty.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 t. j.), orzekł jak w sentencji wyroku.