Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 93/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 31(1) ust. 2
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat (spr.) Sędziowie Tadeusz Cysek NSA Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Katarzyna Warchoł po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1150/06 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz D. D. kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1150/06 oddalił skargę D. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] marca 2006 r., Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Z akt sprawy wynika, że Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. (dalej: OIRP) wypełniając dyspozycję art. 7 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), dalej: ustawa o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, zorganizowała w dniu 10 grudnia 2005 r. egzamin konkursowy na aplikację radcowską. Do powyższego egzaminu przystąpił D. D. (dalej: skarżący) uzyskując 185 punktów. Stwierdzając zdobycie niewystarczającej w świetle art. 339 ust. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), dalej: ustawa o radcach prawnych, liczby punktów wobec wymaganych co najmniej 190, powołana do przeprowadzenia konkursu Komisja konkursowa uchwałą nr [...] z 10 grudnia 2005 r. orzekła o uzyskaniu przez D. D. wyniku negatywnego z egzaminu konkursowego. Następnie, w związku z uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych z 17 grudnia 2005 r., nr 479A/1/2005, na mocy której Krajowa Rada postanowiła, że wynik egzaminu powinien ulec zmianie poprzez uwzględnienie komunikatu zespołu do spraw przygotowania pytań, zawierającego informację o uznaniu za prawidłowe innych odpowiedzi, niż to wynikało z arkusza prawidłowych odpowiedzi, komisja konkursowa kolejną uchwałą (z tego samego dnia oraz o tym samym numerze) ustaliła, że D. D. udzielił 188 prawidłowych odpowiedzi, uzyskując w związku z tym 188 punktów. Tym samym komisja konkursowa uznała, że negatywny wynik konkursu nie uległ zmianie.

Uchwałą z [...] grudnia 2005 r., nr [...], Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. działając na podstawie art. 33 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych odmówiła wpisania D. D. na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu decyzji Rada ORIP wskazała, że przyczyną odmowy wpisu było uzyskanie negatywnego wyniku egzaminu konkursowego.

D. D. złożył odwołanie od powyższej uchwały do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wnosząc o jej zmianę i dokonanie wpisu na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu wskazał na nieprawidłowości, które, jego zdaniem, pojawiły się w testach egzaminacyjnych, dotyczące sposobu sformułowania niektórych pytań i które mogły wywołać u zdającego stan dezinformacji, gdyż nie mógł on udzielić tylko jednej prawidłowej odpowiedzi.

Uznając, że wniesione przez skarżącego odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, Rada OIRP w W. uchwałą z [...] lutego 2006 r., nr [...], stosownie do art. 132 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a., postanowiła uchylić swoją wcześniejszą uchwałę z [...] grudnia 2005 r. i wpisać D. D. na listę aplikantów radcowskich.

Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] marca 2006 r., nr [...], działając na podstawie art. 311 ust. 2 w zw. z art. 33 ust 3 i art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, sprzeciwił się wpisowi D. D. na listę aplikantów radcowskich. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, rola komisji konkursowej na mocy art. 7 ust. 27 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw oraz art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych sprowadzała się do przeprowadzenia egzaminu konkursowego, sprawdzenia testu i ustalenia w drodze uchwały wyniku kandydata. Minister Sprawiedliwości wskazał, że wynik D. D. ustalony został uchwałą komisji konkursowej z 10 grudnia 2005 r., z której wynikało, że kandydat uzyskał 188 pkt (po weryfikacji). W ocenie organu, przepisy regulujące przebieg egzaminu konkursowego w 2005 r. nie dawały komisjom konkursowym ani radom okręgowych izb radców prawnych, a tym bardziej samym kandydatom, uprawnień do samodzielnego ustalania klucza prawidłowych odpowiedzi do pytań egzaminacyjnych, przeprowadzania dodatkowej weryfikacji wyników egzaminu, poza wskazaną w komunikacie zespołu z 21 grudnia 2005 r. Tym samym brak było podstawy prawnej do wydania uchwały nr [...] dotyczącej wpisania D. D. na listę aplikantów radcowskich. W ocenie Ministra Sprawiedliwości dokonana przez Radę OIRP w W. weryfikacja wyników egzaminu, w sytuacji gdy weryfikacji takiej nie dokonano w pozostałych okręgowych izbach, naruszała zasadę równość wobec prawa sformułowaną w art. 32 Konstytucji RP.

D. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że w 2005 r. nie było możliwe złożenie odwołania od uchwały komisji konkursowej w zakresie wyniku egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Ten tryb weryfikacji wyników egzaminów ustawodawca przewidział dopiero od 1 stycznia 2006 r. Zatem jedyną możliwością kwestionowania wyników egzaminów w 2005 r. było złożenie odwołania od uchwały odmawiającej wpisu na listę aplikantów radcowskich. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że Rada OIRP w W. wpisując go na listę aplikantów radcowskich naruszyła art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę D. D. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w W. uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż decyzja Ministra Sprawiedliwości została wydana zgodnie z prawem. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił w uzasadnieniu, że istota problemu w rozpoznawanej sprawie odnosi się do oceny sprostowania wyników egzaminu konkursowego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. w toku postępowania w przedmiocie wpisu na listę aplikantów. W ocenie Sądu, charakter prawny zespołu do spraw przygotowania pytań na egzamin konkursowy oraz komisji konkursowych jest trudny do ustalenia w świetle przepisów ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. Ustawa nie określa precyzyjnie procedur egzaminacyjnych. Z jej przepisów nie wynika możliwość weryfikacji wyników egzaminu, jej zasad i organów uprawnionych do jej przeprowadzenia, a także trybu odwoławczego od uchwał rad okręgowych izb radców prawnych w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Przepisy te nie pozwalają więc na rozstrzygnięcie spornych kwestii wyłącznie na podstawie wykładni językowej.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że art. 7 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw zawierał przepisy, które miały obowiązywać tylko w 2005 r. Podzielił stanowisko organu, że ideą przeprowadzenia konkursu, podkreśloną także w uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, było obiektywne i bezstronne sprawdzenie wiedzy kandydatów według jednolitych kryteriów, na zasadzie równego dostępu do zawodu, ograniczonego jedynie poziomem wiedzy prawniczej. Przepisy powyższej ustawy z 2005 r. zmierzały do scentralizowania uprawnień do przygotowania pytań na egzamin konkursowy w rękach jednego podmiotu, to jest zespołu do spraw przygotowania pytań na egzamin konkursowy w sposób jednolity dla całego kraju. Utrzymano natomiast zdecentralizowany sposób przeprowadzenia egzaminu konkursowego, pozostawiając kompetencję w tym zakresie komisjom konkursowym, powoływanym przez rady okręgowych izb radców prawnych, których przewodniczących wyznaczał Minister Sprawiedliwości spośród swoich przedstawicieli.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że podmiotem uprawnionym do określenia pytań, na które odpowiedzi powinny ulec weryfikacji, był wyłącznie zespół do spraw przygotowania pytań na aplikację radcowską, oraz że komisja konkursowa miała prawo objąć weryfikacją jedynie pytania zakwalifikowane przez zespół. Objęcie weryfikacją przez OIRP w W. dalszych odpowiedzi na pytania było złamaniem zasad weryfikacji pytań. Z treści art. 7 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw wynika założenie rozdzielenia funkcji przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich (a więc również odpowiedzi na te pytania) od funkcji przeprowadzenia egzaminu konkursowego. Pierwszą z tych funkcji powierzono zespołowi, który miał przygotować tylko jeden zestaw pytań w formie testu wyboru, jednolity w skali całego kraju. Przyjęcie odmiennego rozwiązania, zakładającego kompetencję w tym zakresie komisji konkursowych, a tym bardziej poszczególnych okręgowych izb radców prawnych, zniweczyłoby dążenie do scentralizowania ustalania pytań w jednym ręku, umożliwiające zobiektywizowane porównanie wyników egzaminu konkursowego w różnych okręgowych izbach radców prawnych oraz równość szans wszystkich zdających. Uznanie, że okręgowe izby radców prawnych zachowały uprawnienia do swobodnej weryfikacji wyników egzaminacyjnych oznacza, zdaniem Sądu, zniweczenie efektów reformy zasad naboru na aplikację radcowską, dokonanej przez ustawodawcę.

Uznając, że zaskarżona decyzja nie uchybia prawu, Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.), dalej: p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. D. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw polegające na nieuwzględnieniu przez organ administracyjny okoliczności, że w treści pytań testowych wystąpiły błędy uniemożliwiające udzielenie przez kandydata na aplikanta jednej prawidłowej odpowiedzi,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 32, art. 77 ust. 2, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997r. Nr 78 poz. 483) w związku z art. 132 k.p.a. poprzez uniemożliwienie kandydatom na aplikantów możliwości kwestionowania wyników egzaminu konkursowego, przedstawiania swoich racji i obrony swoich praw, zwłaszcza w świetle stwierdzonych uchybień w treści testu konkursowego i klucza odpowiedzi na te pytania,

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 i 77 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych z przedmiotową sprawą, a tym samym, naruszenie zasady praworządności, co z kolei wpłynęło na nieprawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego, zważywszy, iż uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy,

4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 k.p.a. poprzez złamanie zasady określonej w tym przepisie, a zobowiązującej organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Ponadto, na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przez siedmioosobowy skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w tym trybie, zdaniem autora skargi kasacyjnej, jest fakt występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, odnoszącego się do oceny, czy podmiotem uprawnionym do weryfikacji wadliwie sformułowanych pytań testowych w toku postępowania konkursowego w 2005 r. były wyłącznie komisje konkursowe powołane przez Ministra Sprawiedliwości, czy też uprawnienie takie przysługiwało również radom okręgowych izb radców prawnych wskutek odwołania złożonego przez kandydata na aplikanta w trybie określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej D. D. wskazał, że analiza pytań egzaminacyjnych wykazała, iż błędami, poza zauważonymi, dotknięte były również inne pytania, które mogły wywołać sytuację całkowitej dezinformacji u zdającego. Nie mógł on bowiem udzielić jednej prawidłowej odpowiedzi, wbrew temu, o czym stanowi art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Naruszenie tego przepisu przez Ministra Sprawiedliwości, a następnie przez Sąd pierwszej instancji, sprowadza zatem się do tego, że wbrew regulacji ustawowej zawartej w tym przepisie Sąd dokonał jego błędnej wykładni. W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. skarżący jednoznacznie wskazał na nieprawidłowości i uchybienia w treści pytań egzaminacyjnych oraz na fakt nierównego traktowania kandydatów na skutek wybiórczej weryfikacji pytań zakwestionowanych przez Krajową Radę Radców Prawnych.

W ocenie skarżącego doszło do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, ponieważ został on całkowicie pozbawiony możliwości ponownej analizy testu egzaminacyjnego. To właśnie zasada równości wobec prawa wyrażona w art. 32 Konstytucji RP - na którą powołuje się Minister Sprawiedliwości - nie pozwala na przyjęcie twierdzenia, że w 2005 r. nie było możliwości kwestionowania wyników egzaminu konkursowego. Każdy kandydat na aplikanta musi mieć bowiem możliwość przedstawienia swoich racji i obrony swoich praw.

Skarżący stwierdził, że rady okręgowych izb radców prawych są organami kompetentnymi w sprawie rozpatrywania odwołań od uchwał w sprawie wpisów na listę aplikantów radcowskich, nawet jeżeli podstawą odwołania jest weryfikacja pytań konkursowych dotkniętych błędami. Jest tak tym bardziej, że egzamin w formie testu jest jednym z elementów postępowania konkursowego, w którym kandydat musi spełnić szereg innych wymogów formalnych. W sytuacji braku możliwości skorzystania z uprawnienia zawartego w art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jedynym właściwym trybem odwoławczym w myśl art. 78 Konstytucji RP jest tryb odwoławczy określony w art. 127- 140 k.p.a.

W ocenie skarżącego, ani Minister Sprawiedliwości, ani Sąd pierwszej instancji w sposób wyczerpujący i jednoznaczny nie ustaliły stanu faktycznego sprawy. Przed wydaniem swojej decyzji Minister Sprawiedliwości powinien zwrócić się do OIRP w W. - względnie do organu nadrzędnego, który powoływał zespół przygotowujący pytania, jak i klucz odpowiedzi - o uzasadnienie, co stanowiło podstawę weryfikacji i zmiany wyniku egzaminu w danej sprawie i czy zarzuty skarżącego zasługują na uzasadnienie. Zgłoszenie przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu przed wyjaśnieniem wskazanych wątpliwości narusza zasadę zaufania obywateli do organów Państwa, gdyż sankcjonuje niepewność co do prawidłowości prowadzenia egzaminu konkursowego. Sąd dokonując błędnie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie dopatrzył się naruszenia tej zasady przez Ministra Sprawiedliwości.

Skarżący jednocześnie wskazał, że w analogicznych okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanych skarg zapadały diametralnie odmienne rozstrzygnięcia, czego przykładem jest wyrok w niniejszej sprawie oraz rozstrzygnięcie w sprawie A. R., w której Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości podzielając w całości zarzuty skargi (sprawa o sygn. akt VI SA/Wa 1139/06).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W., jako uczestnik postępowania, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądów administracyjnych jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna została oparta na obu ustawowych podstawach. W punkcie I zarzutów skargi kasacyjnej skarżący stwierdza przy tym, że zaskarża wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. "w całości", natomiast w punkcie IV wnosi o uchylenie tego wyroku "w części zaskarżonej". Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym" pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że zamiarem strony było zaskarżenie wyroku Sądu pierwszej instancji w całości.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznawanie skargi kasacyjnej należy zacząć od zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 75 i 77 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych z przedmiotową sprawą, a tym samym, naruszenie zasady praworządności, co z kolei wpłynęło na nieprawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego, zważywszy, iż uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 k.p.a. poprzez złamanie zasady określonej w tym przepisie, a zobowiązującej organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te zostały sformułowane nieprawidłowo, ponieważ sądy administracyjne nie stosują przepisów k.p.a. Dopiero z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zarzuty pod adresem zaskarżonego wyroku dotyczą tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zakwestionował naruszenia przepisów postępowania przez Ministra Sprawiedliwości.

Jako odnoszący się do prawa materialnego został określony inny zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 32, art. 77 ust. 2, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 132 k.p.a. poprzez uniemożliwienie kandydatom na aplikantów możliwości kwestionowania wyników egzaminu konkursowego, przedstawiania swoich racji i obrony swoich praw, zwłaszcza w świetle stwierdzonych uchybień w treści testu konkursowego i klucza odpowiedzi na te pytania. W istocie jest to również zarzut dotyczący przepisów postępowania. Dotyczy on takiego ukształtowania procedury egzaminu na aplikację radcowską w 2005 r., który uniemożliwiał weryfikację wyników egzaminu, ustalanych według centralnie ustalanego klucza.

Zarzuty te, jakkolwiek nieprecyzyjnie sformułowane, są zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zawarty w skardze kasacyjnej, że w stanie prawnym obowiązującym w czasie przeprowadzania egzaminu konkursowego powinny być zapewnione proceduralne możliwości zakwestionowania wyników egzaminu konkursowego i weryfikacji odpowiedzi na nieprecyzyjnie sformułowane pytania egzaminacyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny w dotychczasowym orzecznictwie wyraził pogląd, że powołany przez Ministra Sprawiedliwości zespół do spraw przygotowania pytań nie był organem mającym wyłączną kompetencję do weryfikacji wyników egzaminu na aplikację radcowską w 2005 r. W sytuacji nieprzewidzianej wprost przez ustawę, kiedy się okazało, że niektóre pytania egzaminacyjne zostały sformułowane nieprecyzyjnie, uzasadnione było stworzenie innych proceduralnych możliwości kwestionowania prawidłowości odpowiedzi uznanych za prawidłowe przez wspomniany zespół (por. np. wyroki w sprawach: II GSK 331/06 z 21 grudnia 2006 r., II GSK 22/07 z 22 marca 2007 r., II GSK 325/06 z 19 kwietnia 2007 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela powyższe stanowisko. W tym kontekście należy ocenić zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. W wyroku tym Sąd oddalił skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości, w której został wniesiony sprzeciw od decyzji Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Sąd pierwszej instancji przychylił się do poglądu Ministra Sprawiedliwości, że podmiotem uprawnionym do określenia pytań egzaminacyjnych, a także odpowiedzi, które mogą podlegać weryfikacji był jedynie zespół do spraw przygotowania pytań, nie zaś komisje egzaminacyjne lub rady okręgowych izb radców prawnych.

Z przytoczonych wyżej względów zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji należy uznać za nieprawidłowy. Oddalenie skargi od decyzji Ministra Sprawiedliwości było niezasadne, ponieważ organ, oceniając decyzję Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych, nie powinien był opierać sprzeciwu od tej decyzji jedynie na tym, że wyłączna kompetencja do weryfikacji wyników egzaminu należała do zespołu do spraw przygotowania pytań.

Uzasadnia to uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli nie mogła być, nawet pośrednio, uchwała Rady OIRP Prawnych w W. w sprawie przyjęcia skarżącego na aplikację radcowską. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2007 r., II GPS 3/07, jeszcze niepublikowanej, został wyrażony pogląd, że postępowanie prowadzone przez Ministra Sprawiedliwości w sprawie sprzeciwu od uchwały organu samorządu radcowskiego o wpisie na listę aplikantów jest postępowaniem nadzorczym w systemie administracji zdecentralizowanej. Jest to nowe postępowanie w stosunku do postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu samorządu radcowskiego.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosił się do zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia w zaskarżonym wyroku przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw polegającego na nieuwzględnieniu przez organ administracyjny okoliczności, że w treści pytań testowych wystąpiły błędy uniemożliwiające udzielenie przez kandydata na aplikanta jednej prawidłowej odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien przy ponownym rozpoznawaniu sprawy uwzględnić wykładnię przepisów ustawy ukształtowaną w powołanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu zagadnienia prawnego odnoszącego się do oceny, czy podmiotem uprawnionym do weryfikacji wadliwie sformułowanych pytań testowych w toku postępowania konkursowego w 2005 r. były wyłącznie komisje konkursowe powołane przez Ministra Sprawiedliwości, czy też uprawnienie takie przysługiwało również radom okręgowych izb radców prawnych wskutek odwołania złożonego przez kandydata na aplikanta w trybie określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Zagadnienie to wykracza poza granice rozpoznawanej obecnie sprawy. Dodatkowo należy stwierdzić, że nie budzi ono w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poważnych wątpliwości, wymaganych przez art. 187 § 1 p.p.s.a. Takie stanowisko wyraził skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z 30 października 2007 r., II GPS 1/07 (jeszcze niepublikowanej), w której odmówił podjęcia na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich uchwały, mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. W omawianej uchwale Sąd stwierdził, że orzecznictwo NSA jest stabilne. Wynika z niego, że nie tylko zespół do spraw przygotowania pytań, ale także komisje konkursowe miały kompetencje do weryfikacji wadliwego testu egzaminacyjnego w 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie, odnosząc się w dalszym ciągu do wniosku skarżącego o przedstawienie zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów tego Sądu, zwraca uwagę na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r., II GSK 42/07, stosownie do którego, w stanie prawnym obowiązującym w 2005 r., rada okręgowej izby radców prawnych powinna, w razie kwestionowania przez kandydata wyników egzaminu, przed podjęciem uchwały w sprawie wpisu danej osoby na listę aplikantów radcowskich przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i zwrócić się do komisji konkursowej o zajęcie stanowiska oraz o podjęcie stosownej uchwały w przedmiocie weryfikacji wyników egzaminu.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.