Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 369/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 106 par. 3, art. 134 par. 1, art. 145, art. 151, art, 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1, ust 2,  art. 4, art, 6 pkt. 6, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1, ust. 2, art. 108 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 277
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skarg K. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] r. nr [...],[...] w przedmiotach zasiłków celowych oddala skargi


UZASADNIENIE

K.P. wnioskiem złożonym w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej – Filia Nowe Miasto w P. (dalej: MOPR) w dniu [...]. zwróciła się z o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 200zł z przeznaczeniem na:

- zakup biletu PKP na przejazd do Warszawy, argumentując koniecznością stawienia się w charakterze świadka na rozprawie w dniu 27 marca 2007r.

W dniu [...]. K. P. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na:

- zakup żywności w kwocie po 400 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- opłatę czynszu w kwocie po 513 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- zakup świec w kwocie 70 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- opłatę gazu w kwocie po 20 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r. oraz 350 zł za zaległą fakturę obejmująca okres od stycznia 2006r. do kwietnia 2007r.

- zakup biletów MPK w kwocie 75 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- koszty sporządzania pism procesowych w kwocie po 50 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- uzupełnienie domowej apteczki w kwocie po 30 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

argumentując, że środki te potrzebne są jej do prowadzenia dalszej egzystencji.

Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]. nr [...] na podstawie art.2 ust. 1 i 4, art. 4 ust.1, art. 7 pkt 4,art. 8 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3 , oraz art. 11 ust. 2 w związku z art. 39 ust.1 i 2,oraz art. 106 ust. 4, art. 43 ust 1 i 3, ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz.U. 2004, nr 64 poz. 593 ze zm.) §6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. nr 267, poz. 2259) i § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie weryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 135, poz. 950) oraz art. 104 k.p.a. (Dz.U. 2000, nr 98 poz. 1071 ze zm.) postanowił odmówić K. P. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na

- zakup biletu PKP na przejazd do Warszawy celem stawienia się w charakterze świadka na rozprawie w dniu 27 marca 2007r.

oraz na:

- zakup żywności w kwocie po 400 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- opłatę czynszu w kwocie po 513 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- zakup świec w kwocie 70 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- opłatę gazu w kwocie po 20 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r. oraz 350 zł za zaległą fakturę obejmująca okres od stycznia 2006r. do kwietnia 2007r.

- zakup biletów MPK w kwocie 75 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- koszty sporządzania pism procesowych w kwocie po 50 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

- uzupełnienie domowej apteczki w kwocie po 30 zł miesięcznie w okresie od czerwca do sierpnia 2007r.

Jednocześnie organ, rozstrzygnął odmownie wnioski K.P. z [...].,[...]r. i [...]r., po ponownym ich rozpatrzeniu. W uzasadnieniu wskazał na brak współpracy K. P. z MOPR w szczególności na nieuzasadnioną odmowę podpisania kontraktu socjalnego.

Odwołanie od powyżej decyzji złożyła K. P.. Zarzuciła ona organowi I instancji rozstrzygnięcie niezgodne z prawem. Podnosząc, że wydana decyzja narusza jej konstytucyjne prawa i zażądała przyznania wnioskowanych zasiłków. Wskazała, że organy winny w szczególności tak rozpoznać jej żądania, co do udzielenia pomocy we wskazanym przez nią zakresie, by sposób dowodzenia przez organy nie był dla strony uciążliwy, a kontrola zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy nie ograniczała się do kontroli czysto formalnej, lecz wiązała się ze zbadaniem zasadności merytorycznej odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: SKO) w dniu [...]r. decyzją nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. SKO wskazało, że organ I instancji jedną wspólną decyzją rozstrzygnął różne wnioski toczące się w różnych postępowaniach. Takie postępowanie organu I instancji nie znajduje uzasadnienia w zapisach k.p.a. Zgodnie z art. 75§1 zdanie pierwsze k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Art. 77§1 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a art. 80§1 k.p.a. wprowadza zasadę, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Naruszając prawo w tym zakresie art. 75, 77 i 80 k.p.a., organ nie może spełnić właściwie warunków wymienionych w art. 107§3 k.p.a., dlatego, że uzasadnienie faktyczne decyzji nie wskazuje wówczas faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodów których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Postępowanie prowadzone przez organ I instancji jest niezgodne z zasadą praworządności zawartą w art. 7 k.p.a. ponieważ organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej dwoma decyzjami z [...] roku nr [...] i nr [...]postanowił ponownie odmówić K. P. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na wskazane wyżej cele. W uzasadnieniu organ I instancji powtórzył wcześniejszą argumentację oraz zaznaczył, ze pomimo zawiadomienia K.P. nie skorzystała z możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania i odmówiła podpisania kontraktu socjalnego.

W wyniku odwołania wniesionego przez K. P. SKO w P. decyzjami nr [...] i nr [...]utrzymało zaskarżone decyzje w mocy. SKO stwierdziło m.in., że K. P. odmawiając podpisania kontraktu socjalnego nie wykazała współpracy z organem administracji, co stanowiło podstawę do omowy przyznania zasiłku celowego. SKO zauważyło również, że w dniu [...]. K. P. utraciła status osoby bezrobotnej z powodu nie stawienia się w wyznaczonym terminie w powiatowym Urzędzie Pracy, co również, zdaniem SKO, świadczy o braku chęci współpracy z organami administracji. Ponadto w decyzji [...] podniesiono, że brak współpracy wiąże się z brakiem możliwości poprawienia sytuacji finansowej. Ponieważ K. P. została wezwana w charakterze świadka, a tym samym przysługiwał jej zwrot kosztów dojazdu na miejsce rozprawy, brak zatem było podstaw do przyznania pomocy.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na w/w decyzje jednym pismem wniosła pani K.P.. Skarżąca wnosi o ich zmianę w ten sposób, że otrzyma pomoc, ewentualnie ich uchylenie. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, iż w każdej jej sprawie ze strony organów I i II instancji doszło do matactwa, a organy dopuściły się przestępstw pospolitych. Skutkowało to, w ocenie Skarżącej, naruszenia jej prawa do uzyskania pomocy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie przywołując argumenty zawarte w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje zaskarżone decyzje wyłącznie w aspekcie ich zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.).

Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze.

Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu sądowym było ustalenie czy dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]roku utrzymujące decyzje wydane przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. z dnia [...]roku w przedmiocie odmowy przyznania K. P. zasiłków celowych na różne zawnioskowane przez nią cele są zgodne z przepisami prawa.

K. P. urodziła się 30 czerwca 1957 roku a więc w dacie wydania zaskarżonych decyzji liczyła 50 lat. Posiada wykształcenie wyższe prawnicze, prawo jazdy oraz przeszła kursy BHP dla kadry kierowniczej (dane z akt sprawy administracyjnej nie kwestionowane). Z akt sprawy administracyjnej wynika, że nie legitymuje się orzeczeniem o jakiejkolwiek niezdolności do pracy. Natomiast wnioski o zasiłki celowe składa przynajmniej od października 2004 roku.

Z urzędu zaś Sądowi wiadomo, że K. P. w tutejszym Sądzie była stroną w postępowaniach wszczętych na skutek skarg przez nią złożonych w 69 postępowaniach( dane z repertorium Wydziału II i IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ).

W uznaniu Sądu dla rozstrzygnięcia skarg wniesionych przez K. P. istotne znaczenie ma czy organ administracyjny przy wydawaniu zaskarżonych decyzji na podstawie Ustawy o pomocy społecznej ocenił w sposób właściwy sytuację K. P. odpowiednio na daty złożenia wniosków o zasiłki celowe, które zostały objęte zaskarżonymi decyzjami. W dniu [...] roku skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia Nowe Miasto o przyznanie jej zasiłku celowego w wysokości 200 zł na koszty związane z wyjazdem do Warszawy ,albowiem została wezwana w charakterze świadka przez Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w sprawie o ochronę dóbr osobistych. Natomiast w dacie [...] roku wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. kolejny wniosek o przyznanie zasiłków celowych. Zgodnie z przepisem art.107 ust.4 ustawy o świadczeniach społecznych w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych.

Nie ulega więc wątpliwości, że dla rozstrzygnięcia wniosków o zasiłki celowe złożonych przez K. P. ,która korzystała ze stałych form pomocy społecznej nadal był aktualny wywiad środowiskowy z [...] roku ,którego treści skarżąca nie kwestionowała chociażby w piśmie z [...] roku, które wpłynęło do organu administracyjnego w dniu [...] roku(k.178 akt administracyjnych). Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielenia reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jedną z pieniężnych form świadczeń pomocy społecznej stanowi zasiłek celowy. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy może być on przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zwrócić należy uwagę, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 tej ustawy).

Art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej . Natomiast brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Stosownie do art. 108 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej pracownik socjalny może zawrzeć kontrakt socjalny z tą osobą lub rodziną. Za kontrakt socjalny stosownie do art. 6 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej uważa się pisemną umowę zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny.

Wobec powyższego można stwierdzić, iż pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Przy czym prawo do świadczeń nie jest bezwarunkowe, ponieważ osoba lub rodzina ubiegająca się o jego przyznanie zobowiązana jest do wypełnienia określonych obowiązków wynikających z unormowań prawnych, a postępowanie prowadzone jest w oparciu o unormowania zamieszczone w ustawie o pomocy społecznej i w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Podstawą odmowy przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej pomocy stanowił m.in. art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Powyższy przepis jasno określa, że brak współdziałania, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W ocenie Sądu organy obu instancji precyzyjnie przedstawiły w swoich decyzjach, powołując konkretne okoliczności, że skarżąca postępowaniem swoim uchybiła temu obowiązkowi, w szczególności poprzez odmowę zawarcia kontraktu socjalnego. Pomimo wielu prób nawiązania kontaktu ze skarżącą i prób ustalenia treści kontraktu skarżąca albo nie udzielała odpowiedzi ewentualnie prosiła o udzielenie jej informacji na temat kontraktu socjalnego po czym odmówiła jego zawarcie. Z akt administracyjnych sprawy w sposób ewidentny wynika, że już w dniu [...] r. w trakcie wywiadu środowiskowego zaproponowano skarżącej zawarcie kontraktu socjalnego (k. 170 akt administracyjnych). Następnie pismem z [...] r. Kierownik MOPR zwrócił się do skarżącej z prośbą o nawiązanie kontaktu telefonicznego lub osobistego celem ustalenia terminu spisania kontraktu (k. 149 do151 akt administracyjnych). Na wniosek skarżącej o "pisemne sprecyzowanie Waszej kontraktowej oferty", zawarty w piśmie z dnia [...] r., organ wyjaśnił skarżącej w piśmie z [...] roku (k.162 do155 akt administracyjnych) co to jest kontrakt socjalny, jaki jest cel jego zawarcia jak również przesłał skarżącej jego projekt. Ponownie pismem z [...] r. przesłono skarżącej kolejny projekt kontraktu socjalnego. W piśmie tym również organ, celem dokonania ostatecznych ustaleń dotyczących kontraktu, wyznaczył termin spotkania w miejscu zamieszkania na dzień [...] r.( 180 do 186 akt administracyjnych). Natomiast w dniu [...] r. skarżąca ustnie do protokołu oświadczyła, iż kategorycznie odmawia podpisania kontraktu socjalnego.

Ponadto z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżąca w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego przyjęła postawę roszczeniową, zmierzającą do bezwzględnego otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Skarżąca chce uzyskać świadczenie ale nie chce podjąć próby poprawy własnej sytuacji życiowej. Z poglądem tym nie można się zgodzić. Ustawa o pomocy społecznej definiuje kontrakt socjalny jako pisemną umowę zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny, przy czym ustawa ta nie odsyła do Kodeksu cywilnego. Nie przewiduje ona równości stron w postępowaniu, w tym także w sprawie treści kontraktu, który nie może pomijać zasad wynikających z ustawy o pomocy społecznej, ani warunków na jakich ustala się poszczególne świadczenia. To organ orzeka o przyznaniu świadczenia obligatoryjnego i w ramach uznania administracyjnego. Podopieczny nie ma roszczeń co do wysokości świadczenia, chyba, że chodzi o świadczenia gwarantowane przez ustawę, np. zasiłek stały, oczywiście przy spełnieniu warunków z tej ustawy. Inna sytuacja, gdy chodzi o świadczenia przyznawane w trybie tzw. uznania administracyjnego, np. zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy. Pozycja stron kontraktu nie jest równa. Organ ma prawo określić jego warunki mieszczące się w ramach uregulowań ustawy o pomocy społecznej, mając na względzie cele pomocy społecznej (art. 2 i 3 tej ustawy), a także obowiązek zainteresowanego, który powinien przede wszystkim zaspokoić swoje potrzeby we własnym zakresie, a dopiero gdy jest to niemożliwe korzysta z pomocy społecznej. Nie można porównywać kontraktu cywilnoprawnego z kontraktem, o którym mowa w art. 108 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z Konstytucją RP Państwo, a więc reprezentowane przez nie organy mogą jedynie wspierać, a nie wyręczać obywateli w zaspokojeniu ich potrzeb bytowych.

W wyroku z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt. I OSK 1802/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepisy art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej stanowią, iż celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Dlatego osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji rodziny (art. 4 ustawy) pod rygorem odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy). "1. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych.

2. Organy pomocy społecznej są zobowiązane do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. "

W szczególności więc za negatywne należy uznać niechęć skarżącej do podjęcia próby poszukiwania pracy zarówno poprzez kontakt z doradcą zawodowym w PUP jak i z Centrum Aktywizacji Kobiet. Ponadto jak wskazano w pkt. IV kontraktu sporządzonym według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 1 marca 2005 r. w sprawie wzoru kontraktu socjalnego (Dz. U. Nr 42, poz. 409) w przypadku braku możliwości wynegocjowania kontraktu socjalnego stronom przysługuje prawo do wystąpienia do kierownika ośrodka pomocy społecznej o rozstrzygnięcie kwestii spornych. W aktach niniejszej sprawy brak jest śladów podjęcia działań przez stronę skarżącą zmierzających do podpisania kontraktu i współpracy z Miejskim Ośrodkiem pomocy Rodzinie, która mogłaby doprowadzić do ewentualnego przyznania zasiłku celowego.

Reprezentowana przez skarżącą postawa roszczeniowa przeczy celowi omawianej regulacji, którym jest, jak wskazano wyżej, umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a nie utrzymywanie na koszt podatników osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej.

Na rozprawie skarżąca zarzuciła organowi administracyjnemu niedostarczenie pełnej dokumentacji z postępowania, jednak nie zaprzeczyła faktowi, iż kontraktu socjalnego zawrzeć nie chce. Z treści propozycji wynika, że K. P. miała kontaktować się z Powiatowym Urzędem Pracy w wyznaczonych terminach oraz dostarczać kopie terminarza wizyt pracownikowi socjalnemu, powinna aktywizować się zawodowo poprzez aktywne poszukiwanie pracy między innymi przez kontakt z doradcą PUP, kontakt z Centrum Aktywizacji Kobiet, prowadzenie dzienniczka osoby bezrobotnej(dostarczanie kserokopii w/w dokumentu pracownikowi socjalnemu, kontaktować się z lekarzem rodzinnym w celu rozpoznania aktualnego stanu zdrowia oraz dostarczenie zaświadczenia lekarskiego pracownikowi socjalnemu, skompletowanie dokumentów oraz złożenie wniosku o kontynuację dodatku mieszkaniowego. Po stronie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie leżał obowiązek wydania K. P. druku zaświadczenia lekarskiego, wydania dzienniczka oraz informatora osoby bezrobotnej. Monitorowanie działań klientki oraz ustalenie planu pomocy w zakresie świadczeń pieniężnych pomocy społecznej według rozpoznanych niezbędnych potrzeb. Już z samych propozycji zamieszczonych w kontrakcie wynikało, że były one rozsądne dla skarżącej i miały doprowadzić ją to samodzielnego zarobkowania. W uznaniu Sądu Administracyjnego takie działanie organu administracyjnego było w pełni zgodne z przepisami prawa tym bardziej, że K. P. posiada wyższe wykształcenie prawnicze a już chociażby ze sposobu konstruowania przez nią pism sądowych wynika, że nie jest osobą nieporadną.

W piśmie złożonym do akt sprawy sądowej w dacie [...] roku skarżąca poszerzyła treść skargi o dodatkowe zarzuty i złożyła szereg wniosków dowodowych. Sąd oddalił wnioski dowodowe kierując się przepisem art.106§3 ustawy ppsa, który pozwala na przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym Sąd miał obowiązek rozważyć w trakcie rozpoznawania skarg na odmowę przyznania skarżącej zasiłków celowych potrzebę uzupełniania postępowania dowodowego. Najtrafniej do istoty postępowania dowodowego odniósł się NSA w wyroku z dnia 6 października 2005 r. (II GSK 164/05, ONSA i WSA 2006, nr 2, poz. 45). Stwierdził w nim mianowicie, że przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu (art. 106 § 3) będzie dopuszczalne w sytuacji, gdy wnioskowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.

W uznaniu Sądu w świetle powyższego nie ma znaczenia dla sprawy fakt ,że dokumenty z postępowania administracyjnego ,które posłużyły do wydania obecnie zaskarżonych decyzji ,były już dużo wcześniej składane i posłużyły jako podstawa do wydania innych decyzji i wyroków już prawomocnych. Zbędne też było przeprowadzanie dowodów z innych spraw K. P. zakończonych w tutejszym Sądzie a oznaczonymi kolejno sygnaturami:

IVSA/Po1109/04,IVS.A./Po824/06,IVSA/Po588/06,IVSA/Po628/06,IV SA/Po772/06,IVSA/Po950/06,IVSA/Po951/06,IVSA/Po824/06,IVSA/Po739/06, IVSA/Po832/05, IVSA/Po 915/06, IVSA/Po513/07, IVSA/Po867/06 oraz IVSA/Po 456/08, IVSA/Po368/08, IVSA/Po94/09, IVSA/Po308/09. Sąd stanął na stanowisku, że nawet jeżeli w innych sprawach przedmiotem sporu był między innymi kontrakt socjalny objęty niniejszą sprawą a dotyczyły one zaskarżenia decyzji wydanych w innych datach i obejmujących inne okresy zasiłkowe nie ma to znaczenia dla rozstrzygania o skargach złożonych w tym postępowaniu na decyzje organu administracyjnego obejmujące po pierwsze odrębne okresy zasiłkowe a po drugie dotyczące innych żądań. K. P. podała przykład, że w okresach objętych sporem, ale w innych sprawach –przyznano jej pomoc w takim samym stanie faktycznym i prawnym, co świadczy, jej zdaniem o stronniczym wydawaniu decyzji. Skarżąca podniosła, że w decyzji SKO w Poznaniu z dnia [...]roku przyznano jej pomoc na okres kilku miesięcy w 2006 roku natomiast na podstawie decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] roku, [...] roku jak i decyzją SKO z dnia [...] roku pomoc w postaci dodatku mieszkaniowego.

Odnosząc się więc do powyższych zarzutów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organ administracyjny dla rozstrzygania spraw K. P. wszczynanych kolejnymi wnioskami o przyznawanie zasiłków z pomocy społecznej z różnych tytułów (składanych jak już wspomniano przynajmniej od 2004 roku )prowadzi jedne akta z kolejno ponumerowanymi stronami . Każdy złożony przez nią wniosek rozstrzygany jest kolejnymi decyzjami administracyjnymi. Jeżeli K. P. występuje ze skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na każdą decyzję organów administracyjnych rozstrzygającą jej żądania negatywnie akta administracyjne za poszczególne okresy objęte żądaniami są wspólne dla tychże decyzji.

Dla przykładu więc skarżąca w sprawie pod sygnaturą, IVSA/Po368/08 IVSA/Po369/08 i IV S.A./Po 370/08 zaskarżyła trzy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku rozstrzygające o zasiłkach za różne okresy. Tym samym oczywistym jest ,że akta administracyjne dla tych spraw są wspólne. Nie ma racji skarżąca ,że organ administracyjny w tym samym okresie mimo niezawarcia kontraktu socjalnego raz jej zasiłki celowe przyznaje a innym razem tak jak w decyzjach zaskarżonych w niniejszym postępowaniu tych zasiłków odmawia. Zwrócić należy uwagę, że Samorządowe Kolegium odwoławcze w dacie [...]roku w sprawie o nr [...]przyznało K. P. zasiłek celowy za miesiąc wrzesień, październik, listopad 2006 roku oraz miesiąc styczeń i luty 2007 roku z przeznaczeniem na zakup żywności, środków czystości, zakup świec i uzupełnienie domowej apteczki. Pierwsza propozycja rozważenia przez K. P. kontraktu socjalnego nastąpiła dopiero w wywiadzie przeprowadzonym w dniu [...] roku, a więc po okresie rozstrzyganym w powyższej decyzji. Natomiast decyzje zaskarżone w niniejszym postępowaniu odmawiają przyznania zasiłków celowych za okres marzec 2007 roku( koszty podróży na rozprawę do Warszawy) i miesiące od czerwca do sierpnia 2007 roku. W dniu [...]roku K. P. odmówiła zawarcia kontraktu socjalnego a propozycje jego zawarcia były przesyłane od miesiąca kwietnia 2007 roku do maja 2007 roku ( na co wbrew twierdzeniom skarżącej znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach administracyjnych),a więc te działania MOPR-u nie pokrywały się z okresem ,za który wcześniej przyznano K. P. zasiłki w decyzji z dnia [...] roku czyli za okres od miesiąca września 2006 roku do lutego 2007 roku. Co więcej przyznawanie tych zasiłków celowych za poprzednie okresy świadczy wręcz o bezstronnym działaniu organu administracyjnego. Natomiast wyjście z propozycją uaktywnienia K. P. w celu samodzielnego zarobkowania potwierdza tylko ,że organ administracyjny właściwie pojmuje cel ustawy o pomocy społecznej, który nie polega na czynieniu z środków budżetu, którym gospodaruje MOPR , stałego nieuzasadnionego źródła utrzymania dla potencjalnych podopiecznych.

Pozbawiony jest podstaw prawnych również zarzut K. P. o udzielaniu jej pomocy w tym samym stanie faktycznym i prawnym w formie dodatków mieszkaniowych przez Prezydenta Miasta P. decyzjami [...] roku [...] roku mimo niezawarcia (jak twierdzi skarżąca ) kontraktu socjalnego. Pomoc ta zostaje bowiem przyznawana na podstawie odrębnych przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 roku nr 71 poz.734 ze zmianami) i przesłanką do przyznania takiego świadczenia nie jest możliwość zaproponowania przez organ administracyjny kontraktu socjalnego ,jak to jest w przypadku stosowania Ustawy o pomocy społecznej. Poza tym odmowa przyznania skarżącej zasiłku celowego w kwocie 200 zł na koszty podróży do Warszawy na rozprawę w charakterze świadka uzasadniona jest tym, że zgodnie a art.277 k p c świadek ma prawo żądać zwrotu wydatków koniecznych, związanych ze stawiennictwem do sądu, a ponadto wynagrodzenia za utratę zarobku. Przewodniczący może przyznać świadkowi zaliczkę na koszty podróży i na utrzymanie w miejscu przesłuchania K. P. mogła więc do Sądu w Warszawie o taką zaliczkę się zwrócić. Ponadto mogła też zawnioskować o przesłuchanie w Sądzie w Poznaniu w drodze pomocy prawnej z uwagi na odległe położenie Sądu w Warszawie od jej miejsca zamieszkania. O możliwości zwrotu kosztów K. P. była pouczona na wezwaniu w charakterze świadka przesłanym jej przez sąd w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął również dowód z akt prawomocnie zakończonej sprawy tutejszego Sądu o sygnaturze IV SA/Po/08 oraz XII C 1596/03 Sądu Okręgowego w Poznaniu na okoliczność wydawania odmownych decyzji w sprawach wytoczonych przez K. P. i pism, które miały być dołączone do tamtejszych akt na okoliczność prowadzenia przeciwko niej działalności przestępczej przez organy administracji. Zgodnie z przepisem art.170 ustawy o p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony ale i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).

Sąd w niniejszym postępowaniu nie rozstrzygał również o skardze złożonej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]roku nr [...], albowiem została ona zarejestrowana w Wydziale IV tutejszego Sądu pod sygn. akt. IV SA/Po 368/08 i zakończona prawomocnym wyrokiem z dnia 15 stycznia 2009 roku.

Jeżeli zaś chodzi o dokumenty, które skarżąca przedłożyła na rozprawie ,to zaznaczyć należy ,że Sąd miał obowiązek brać pod uwagę dokumentację związaną z zaskarżonymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku ,sporządzoną do daty wydania tychże decyzji . Dokumenty ,które miały znaczenie dla sprawy Sąd omówił w części rozważań prawnych tegoż uzasadnienia ,natomiast nie były istotne dla rozstrzygania, pisma ,które K. P. otrzymywała od MOPR-u w 2009 roku. Nawet jeżeli w kwietniu 2007 roku był przeprowadzony wywiad środowiskowy ze skarżącą , na który powołała się na rozprawie, to nie miał on znaczenia dla wyniku sprawy bowiem w piśmie z [...]roku złożonym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia Nowe Miasto (k.178) podała, że wywiad był u niej przeprowadzony [...] roku i wszystko co w nim podała jest nadal aktualne. Skarżąca w piśmie z [...] roku nie odwoływała się do wywiadu środowiskowego sporządzonego jakoby w kwietniu 2007 roku i nie zmieniała zdania co do zawarcia kontraktu socjalnego.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

MZ