Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 409/01
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2001-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 73 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Wynikające z art. 73 par. 1 Kpa prawo strony do przeglądania akt sprawy bez wątpienia dotyczy całych akt. Nie jest natomiast dopuszczalne przychylenie się do żądania strony zmierzającego do uwierzytelnienia odpisów całości akt sprawy.

TEZY

Wynikające z art. 73 par. 1 Kpa prawo strony do przeglądania akt sprawy bez wątpienia dotyczy całych akt. Nie jest natomiast dopuszczalne przychylenie się do żądania strony zmierzającego do uwierzytelnienia odpisów całości akt sprawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2001 r. na rozprawie sprawy ze skargi Barbary i Bogdana P. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 6 lutego 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt 1/ uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 7 grudnia 2000 r. (...), (...).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2000 r. (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. po rozpatrzeniu wniosku Bogdana P. z dnia 30 listopada 2001 r. - odmówił wydania mu uwierzytelnionych odpisów /kserokopii/ z akt prowadzonej sprawy (...), ponieważ niczym nie uzasadnił konieczności wydania odpisów, jak również nie wskazał o jaką część akt mu chodzi.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. postanowieniem z dnia 6 lutego 2001 r. (...), wydanym w wyniku rozpatrzenia zażalenia Bogdana P., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając swe stanowisko podniósł, że obowiązujący w zakresie udostępniania stronie akt postępowania administracyjnego art. 73 Kpa przewiduje dwa odrębne stany faktyczno-prawne i związane z nimi obowiązki organu administracji publicznej oraz odpowiednie uprawnienia strony. Strona żądając wydania uwierzytelnionych odpisów /kserokopii/ z akt sprawy ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na inne potrzeby strony zaistniał jej ważny interes. Bogdan P. nie wskazał, poza samym faktem prowadzenia postępowania w sprawie wydania nakazu rozbiórki tarasu, żądnej okoliczności wskazującej na istnienie jego ważnego interesu. Nadto we wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów /kserokopii/ z akt sprawy nie wskazał o jaką część akt chodzi; należy więc przyjąć, że wniosek dotyczy całości akt sprawy a nie ich części. W dacie złożenia wniosku przez Bogdana P. akta sprawy składały się z akt nadzoru budowlanego oraz akt archiwalnych dotyczących pozwolenia na rozbudowę i modernizację budynku mieszkalnego, udzielonego w 1995 r. Bogdanowi i Barbarze P. W opisanej sytuacji wydanie uwierzytelnionych odpisów /kserokopii/ z akt sprawy sprowadziłoby się do powielenia istniejącego materiału dowodowego oraz dokumentacji archiwalnej.

Barbara i Bogdan P. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagali się uchylenia postanowienia P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i wydania wyroku przyznającego mu uprawnienia wynikające z art. 73 par. 1 i 2 Kpa. W skardze podano, że podczas wizji lokalnej w sprawie prowadzonych robót budowlanych na ich działce nr 780 pół. w R. inspektorzy swym postępowaniem świadomie naruszyli przepisy Kpa i prawa budowlanego, a w związku z ich zarzutem odnośnie niekompletności dokumentów skarżący w dniu 30 listopada 2000 r. zwrócili się o ich udostępnienie. Wobec kategorycznej odmowy dostępu do akt sprawy i jednocześnie sporządzenia jej w formie pisemnej, po ponownym piśmie skarżących, wydane zostało w dniu 7 grudnia 2000 r. postanowienie z powołaniem się na art. 74 Kpa. Zdaniem skarżących słusznie przyjął organ II instancji, że ich wniosek dotyczył całości akt sprawy, natomiast nie zgadają się z interpretacją pojęcia "ważny interes strony" dokonaną przez ten organ. Jest ona nieprawidłowa, bowiem pojęcie to odnosi się do pozostałych, biernych stron postępowania. O ile wyburzenie skarżącym części domu stanowi sam w sobie ich ważny interes, jako strony czynnej w postępowaniu, to nie jest ważnym interesem dla strony tego postępowania wymienionej w póz. 9 tj. Miejskiego Zarządu Dróg i Zieleni. Organ I instancji w dotychczasowym postępowaniu wielokrotnie naruszył Kpa i prawo budowlane, a jego decyzja z dnia 2 stycznia 2000 r. została przez organ II instancji w całości uchylona /decyzja z dnia 12 lutego 2000 r. /.

Zachowanie organu I instancji całkowicie wypełnia znamiona art. 24 par. 1 i 3 Kpa. Zdaniem skarżących udostępnienie im akt w ich własnej sprawie jest zasadne i stanowi "istotny i ważny interes", a skoro wydane postanowienia są niezgodne z art. 73 par. 2 Kpa, skarga stała się konieczna i uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonym postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej; w jej wykonywaniu nie jest związany granicami skargi /art. 51 zd. pierwsze ustawy/. Stąd też żądanie strony skarżącej o przyznanie uprawnienia określonego przepisami art. 73 par. l i 2 Kpa nie może być uwzględnione, gdyż takie rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencjach tego Sądu.

Dokonawszy kontroli w stosunku do zaskarżonego postanowienia w myśl wskazanego na wstępie przepisu cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Sąd doszedł do przekonania, iż wydano je w postępowaniu dotkniętym wadami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepisy art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa nakładają na organy administracji prowadzące postępowanie obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, mając przy tym na względzie nie tylko interes społeczny, ale także słuszny interes obywateli. Przepis zaś art. 8 Kpa zobowiązuje je do prowadzenia postępowania w taki sposób, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W ocenie Sądu, postępowanie objęte jego kontrolą nie odpowiada wymogom wynikającym z cytowanych przepisów o postępowaniu administracyjnym.

Z akt sprawy wynika, że skarżący Bogdan P. w dniu 30 listopada 2000 r. złożył, na podstawie art. 73 par. 2 Kpa, wniosek o wydanie "uwierzytelnionych odpisów /kserokopii/ z akt sprawy", nie wskazując w nim zarazem w żaden sposób dokumentów, których uwierzytelnionych odpisów domaga się. Pouczony o obowiązku wykazania w tym swojego ważnego interesu, czego dowodzi adnotacja organu I instancji na wniosku z dnia 30 listopada 2000 r., w zgodnej ocenie organów obu instancji skarżący nie dopełnił tego obowiązku i w konsekwencji wniosek jego został negatywnie załatwiony, a co jest przez niego kwestionowane.

Przede wszystkim wskazać należy, że przepisy art. 73 i art. 74 Kpa ustanawiają zasadę względnej jawności akt sprawy administracyjnej, bowiem prawo ich przeglądania przysługuje stronie. Stosownie do art. 73 Kpa w każdym stadium postępowania organ administracji państwowej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów /par. 1/. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony /par. 2/. Wyjątek od zasady jawności przewiduje przepis art. 74 Kpa.

Wynikające z art. 73 par. 1 Kpa prawo strony do przeglądania akt sprawy bez wątpienia dotyczy całych akt. Nie jest natomiast dopuszczalne przychylanie się do żądania strony zmierzającego do uwierzytelnienia odpisów całości akt sprawy.

Stwierdzić też należy, że obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie /lub pełnomocnikowi/ obciąża organ administracji jedynie wówczas, gdy strona /lub jej pełnomocnik/ nie mają możliwości sporządzenia odpisów poszczególnych dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 par. 1 w zw. z art. 73 par. 2 in initio Kpa /np. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1997 r. I SA/Łd 302/96/.

Na podstawie akt sprawy nie sposób ustalić, czy skarżący mieli istotnie możliwość sporządzenia odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych i uzyskania ich uwierzytelnienia. Skoro też wniosek z dnia 30 listopada 2000 r. nie wyszczególniał w swej treści dokumentów z akt administracyjnych, których uwierzytelnionych odpisów /kserokopii/ domagał się skarżący, to obowiązkiem niewątpliwie organu /art. 64 par. 2 Kpa/ było wezwanie do jego sprecyzowania.

Bezsporne jest, że skarżącego pouczono, iż żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes.

Od oceny z kolei własnej organu zależy uznanie, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie /o czym wspomina się w skardze/ zaistniał ważny interes strony. Nie może zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie podał "żadnej okoliczności wskazującej na istnienie jego ważnego interesu" poza samym faktem prowadzenia postępowania w sprawie wydania nakazu rozbiórki tarasu, w świetle aktualnego stanu sprawy, jest co najmniej przedwczesne. Dla dokonania bowiem prawidłowej oceny "ważnego interesu" uzyskanie sprecyzowanego żądania kierowanego pod adresem organu w myśl art. 73 par. 2 Kpa, a więc z wymienieniem w nim poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych zdaje się być konieczne.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 i 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzekł jak w sentencji.