Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 1686/97
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1998-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 28, art. 33 par. 4
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 33 ust. 2
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: Przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ nie tylko nie wprowadzają wymogu osobistego działania w postępowaniu meldunkowym osoby zobowiązanej do zameldowania się, ale wprost wskazują w art. 11 ust. 2, że czynności zgłoszenia wymaganych do zameldowania danych w zastępstwie takiej osoby może dokonać członek rodziny, opiekun ustawowy lub faktyczny, albo inna osoba. Powyższe w połączeniu z odformalizowanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, regulującymi sprawy pełnomocnictwa i wynikającym z art. 33 par. 4 Kpa, domniemaniem istnienia pełnomocnictwa w sytuacji, gdy w sprawach mniejszej wagi na umocowanie powołuje się członek najbliższej rodziny, bądź domownik strony i nie ma wątpliwości, co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony, nie pozwala na uznanie wniosku takiej osoby, jako nie pochodzącego od strony, bez uprzedniego wyjaśnienia kwestii umocowania do występowania w imieniu strony.

TEZY

Przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ nie tylko nie wprowadzają wymogu osobistego działania w postępowaniu meldunkowym osoby zobowiązanej do zameldowania się, ale wprost wskazują w art. 11 ust. 2, że czynności zgłoszenia wymaganych do zameldowania danych w zastępstwie takiej osoby może dokonać członek rodziny, opiekun ustawowy lub faktyczny, albo inna osoba. Powyższe w połączeniu z odformalizowanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, regulującymi sprawy pełnomocnictwa i wynikającym z art. 33 par. 4 Kpa, domniemaniem istnienia pełnomocnictwa w sytuacji, gdy w sprawach mniejszej wagi na umocowanie powołuje się członek najbliższej rodziny, bądź domownik strony i nie ma wątpliwości, co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony, nie pozwala na uznanie wniosku takiej osoby, jako nie pochodzącego od strony, bez uprzedniego wyjaśnienia kwestii umocowania do występowania w imieniu strony.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zameldowania na pobyt stały Danuty D.


UZASADNIENIE

W dniu 11 lipca 1997r. do Urzędu Miejskiego w Ł. wpłynął wniosek Tadeusza D. zawierający prośbę o zameldowanie pod adresem: Ł., Aleja L. 36a/9 na pobyt stały jego żony Danuty D., z którą związek małżeński zawarł w sierpniu 1996 r. We wniosku było wskazane, że małżonka jest inwalidką I grupy, nad którą Tadeusz D. sprawuje opiekę. Prezydent Miasta Ł. po wszczęciu postępowania w sprawie przesłuchał w charakterze świadków sąsiadów państwa D. oraz w charakterze stron Danutę D. i Tadeusza D. oraz zasięgnął informacji u wyłącznego dysponenta lokalu, tj. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., czy wyraża on zgodę na zameldowanie Danuty D., a następnie decyzją z 09.09.1997 r. z powołaniem się na art. 47 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz par. 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1974 r. odmówił zameldowania Danuty D.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż aczkolwiek ustalone zostało, że Danuta D. zamieszkuje od chwili zawarcia małżeństwa w spornym lokalu, to jednak nie zostały potwierdzone należycie jej uprawnienia do przebywania w lokalu, bowiem Tadeusz D. nie ma do lokalu tytułu prawnego, a jedyny dysponent lokalu Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. na zameldowanie nie wyraża zgody. Decyzja została doręczona obojgu małżonkom.

Na skutek wywiedzionego od tej decyzji przez Tadeusza D. odwołania Wojewoda Ł. decyzją z dnia 24 października 1997 r. uchylił zaskarżoną decyzją Prezydenta Miasta Ł. i umorzył postępowanie I instancji. Wojewoda stwierdził bowiem, iż brak było podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, albowiem wniosek o zameldowanie złożył Tadeusz D., który już zameldowany jest w lokalu, a nie Danuta D., na której ciążył obowiązek meldunkowy i której przysługiwały w postępowaniu prawa strony. Decyzja powyższa została doręczona Tadeuszowi D.

W skardze do NSA wywiedzionej na tę decyzję przez Tadeusza D. podniósł on, iż razem z żoną zostali wprowadzeni w błąd, co do osoby uprawnionej do zgłoszenia. wniosku o zameldowanie, albowiem inne zdanie w tej kwestii miał wojewoda, a inne organ meldunkowy I instancji. Nadto skarżący powtórzył zarzuty odwołania odnoszące się do merytorycznie do sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie wskazując nadto, że po uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania I instancji z wnioskiem o zameldowanie wystąpiła Danuta D., ale ostatecznie go cofnęła.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skardze nie można było odmówić słuszności.

Na wstępie Sąd pragnie zaznaczyć, iż nie miał podstaw do potraktowania niniejszej skargi, jako niedopuszczalnej z racji wywiedzenia jej przez osobę, która z mocy przepisów materialnoprawnych /tu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych/ nie mogła być traktowana jako strona postępowania administracyjnego /na Tadeuszu D. jako zameldowanym w miejscu pobytu nie ciążył obowiązek meldunkowy/, albowiem same organy administracji czyniąc Tadeusza D. adresatem decyzji administracyjnej uczyniły go legitymowanym do wniesienia skargi.

W rozumieniu bowiem art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ osobą mającą interes prawny do wniesienia skargi na decyzją administracyjną jest zarówno osoba mająca obiektywnie istniejący interes prawny do wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym /art. 28 Kpa/, jak i nie mający interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu adresat decyzji administracyjnej.

Sąd stoi też na stanowisku, iż dokonana przez wojewodę odmowa merytorycznej oceny wniosku była przedwczesna, albowiem organ ten nie podjął nawet próby wyjaśnienia, czy składający wniosek o zameldowanie żony Tadeusz D. nie działał w imieniu i na rzecz małżonki. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie tylko nie wprowadzają wymogu osobistego działania w postępowaniu meldunkowym osoby zobowiązanej do zameldowania się, ale wprost w art. 11 ust. 2 wskazują, że czynności zgłoszenia wymaganych do zameldowania danych w zastępstwie takiej osoby może dokonać członek rodziny, opiekun ustawowy lub faktyczny, albo inna osoba. Powyższe w połączeniu z odformalizowanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, regulującymi sprawy pełnomocnictwa i wynikającym z art. 33 par. 4 Kpa domniemaniem prawnym istnienia pełnomocnictwa w sytuacji, gdy w sprawach mniejszej wagi na umocowanie powołuje się członek najbliższej rodziny, bądź domownik strony i nie ma wątpliwości, co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony, nie pozwalało na uznanie wniosku w niniejszej sprawie jako nie pochodzącego od strony /tu Danuty D./ bez uprzedniego wyjaśnienia kwestii umocowania do występowania w jej imieniu przez Tadeusza D. Organ II instancji ani nie ocenił umocowania Tadeusza D. z punktu widzenia art. 33 par. 4 Kpa i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ani nie podjął działań zmierzających do usunięcia braku formalnego czynności dokonywanych przez Tadeusza D. przy uznaniu, iż brakiem w postaci nie dołączenia pełnomocnictwa są one dotknięte/.

Podkreślić przy tym należy, że organ I instancji - co wynika z akt postępowania administracyjnego - traktował Danutę D. jako stronę postępowania, przesłuchał ją w takim charakterze i doręczył jej odpis decyzji.

Przy ponownym rozpatrywaniu odwołania organ II instancji winien zatem w pierwszej kolejności ocenić w aspekcie wyżej wskazanych przepisów skuteczność działań podejmowanych przez Tadeusza D. /nie tylko wniosek, ale i odwołanie od decyzji było przez niego podpisane/, a następnie - o ile uzna, że złożenie umocowania jest niezbędne - zakreślić stosowny termin do uzupełnienia powyższego braku formalnego, a po jego uzupełnieniu poddać zarzuty odwołania merytorycznej ocenie.

Sąd na obecnym etapie postępowania nie ma podstaw do zajmowania merytorycznego stanowiska w sprawie, albowiem nie jest uprawniony do wyręczania organów administracji w sprawowania jurysdykcji administracyjnej, a jedynie do kontroli legalności wydawanych przez organy administracji decyzji, zaś w tym przypadku treścią zaskarżonej decyzji było rozstrzygnięcie formalnoprawne polegające na umorzeniu postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł, jak w sentencji. Konsekwencją uwzględnienia skargi było obciążenie Wojewody Ł. obowiązkiem zwrotu poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania /art. 55 ust. 1 ustawy o NSA/.

Przeszkodą w rozpoznaniu sprawy przez Sąd nie był ujawniony na rozprawie fakt zgonu Tadeusza D., który nastąpił po wniesieniu skargi w dniu 29 maja 1998 r., albowiem zainteresowana w sprawie żona zmarłego Danuta D. zgłosiła na rozprawie swój udział w postępowaniu w miejsce skarżącego i skargę popierała.