Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1003/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant st. sekretarz sądowy Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi M. N. (dalej jako skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej jako Zakład) z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w części należności z tytułu składek.

2. Dotychczasowy przebieg postępowania.

2.1. Z akt sprawy wynika, że 18 stycznia 2017 r. do Zakładu wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek. Jako podstawę wskazano art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019r., poz. 300 ze zm., dalej jako u.s.u.s.) w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej jako rozporządzenie). W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest osobą ciężko i przewlekle chorą, a jego sytuacja zdrowotna uniemożliwia mu pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia w wymiarze określonym przez Zakład. Ewentualne uiszczenie przez skarżącego należności z tytułu składek pozbawiłoby go wraz z żoną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W styczniu 2014 r. na skutek [...] skarżący trafił w stanie ciężkim do szpitala oraz zmagał się z poważnymi dolegliwościami [...]. W wyniku tych problemów zdrowotnych skarżący nie jest w stanie wykonywać pracy zawodowej w takim zakresie jak przed 2014 rokiem. Okres po [...] udało mu się przetrwać dzięki wykorzystaniu środków pieniężnych znajdujących się na kartach kredytowych oraz powiększeniu długów za czynsz i energię. Ponadto podał, że od kwietnia 2015 roku pracuje na A. Całe wynagrodzenie z tego tytułu przeznacza na bieżące utrzymanie oraz leczenie.

2.2. Po rozpatrzeniu wniosku Zakład decyzją z [...] r. nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W wyniku ponownego rozpoznania wniosku po ponownym przeanalizowaniu całości zgromadzonego materiału dowodowego decyzją z [...] r. Zakład utrzymał w mocy ww. decyzję o odmowie umorzenia należności.

2.3. Powyższą decyzję skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 12 września 2018 r. I SA/Gl 423/18 uchylił decyzję Zakładu z [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek z uwagi na okoliczność, że Zakład nie odniósł się w swojej decyzji do kwestii przedawnienia składek. Sąd nakazał aby ZUS rozstrzygając ponownie sprawę przede wszystkim wyjaśnił i wskazał w decyzji czy i w jakim zakresie zaległe należności składkowe uległy przedawnieniu, czy też nie.

2.4. Rozpoznając sprawę ponownie Zakład utrzymał swoją decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, iż przedawnienie należności należy oceniać według stanu prawnego, obowiązującego w dniu upływu terminu przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, jak też podjętych działań mających wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności. Należności z tytułu składek zgodnie z zasadą zawartą w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia w którym stały się wymagalne. W przypadku należności z tytułu składek, dla których bieg terminu rozpoczął się przed 01.01.2012r. stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od 01.01.2012r., chyba że przedawnienie zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami (tj. 10-letnim okresem przedawnienia) nastąpiłoby wcześniej. Zgodnie z ustawą z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551) bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia decyzji o umorzeniu należności bądź odmowie umorzenia. Bieg terminu przedawnienia należności ulega zawieszeniu także dla należności, dla których termin płatności przypadał po dniu złożenia wniosku o umorzenie, a które powinny być opłacone na dzień wydania decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wobec tego zawieszenie biegu terminu przedawnienia dla należności na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od 12/2004 r. do 11/2014 r. nastąpiło od dnia złożenia wniosku o umorzenie tj. od daty nadania 15 stycznia 2015r. (wpływ wniosku do Zakładu 16 stycznia 2015) do nadal, z uwagi na to, że [...] r. wydano decyzję nr [...] o odmowie umorzenia, od której skarżący odwołał się do Sądu. Na dzień dzisiejszy brak rozstrzygnięcia Sądu w tej sprawie, zatem decyzja nie jest prawomocna. Zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. [...] r. Zakład wydał decyzję o nr [...] określając wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od 10/2004 r. do 11/2014 r. Wszczęcie postępowania nastąpiło pismem z [...] r. (zostało doręczone [...] r.). Decyzję skarżący odebrał [...] r. Uprawomocniła się ona [...] r. Zatem bieg terminu przedawnienia należności wynikających z decyzji ulega zawieszeniu na okres od [...] r. do [...] r.

W konsekwencji należności wymienione w sentencji decyzji nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia dla należności za okres od 10/2004 do 11/2004 nie został zawieszony wymienionymi powyżej okolicznościami. Uległy one przedawnieniu przed wszczęciem postępowania w sprawie wydania decyzji i złożeniem wniosku o abolicję.

Dalej Zakład wskazał, że dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego oraz rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów.

Analizując powyższą dokumentację Zakład przyjął powyższe dokumenty jako dowód w przedmiotowej sprawie i stwierdził, że skarżący prowadzi nadal działalność gospodarczą. Jest zatrudniony na A od 20 kwietnia 2015 r. Za 2018 r. została wykazana podstawa wymiaru składek łącznie w kwocie 56 035,46 zł, czyli miesięcznie średnio około 4 669,00 zł tj. około 3 319,00 zł netto - zgodnie z kalkulatorem wynagrodzeń. Żona jest zgłoszona do ubezpieczeń jako Osoba pobierająca świadczenie emerytalne. Zgodnie z informacją z Wydziału Świadczeń Emerytalno-Rentowych Oddziału ZUS w S. z [...] r. żona pobiera świadczenie w wysokości 2 460,87 zł brutto tj. 2 033,39 zł netto. Świadczenie jest wolne od potrąceń. Na podstawie informacji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. ustalono, że skarżący nie korzysta z pomocy ww. ośrodka. Posiada samochód Hyundai i30, rok produkcji 2009.

Dalej Zakład rozważył czy ewentualne umorzenie zaległości można uznać za pomoc publiczną. W tych ramach wskazał, że wsparcie udzielane przedsiębiorstwu jest uznawane za pomoc publiczną, o ile spełnione są łącznie następujące warunki: 1) udzielane jest przez państwo lub ze środków państwowych, 2) ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub produkcję określonych towarów), 3) jest udzielane na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku, 4) zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.

Zakład stwierdził, iż spełnione zostały trzy przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Ad. 1. Z uwagi na fakt, iż należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017, poz. 2077 ze zm.) należy uznać, iż przesłanka ta jest spełniona.

Ad. 2. Ze względu na to, że udzielenie ulgi następuje w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu, a decyzja w sprawie przyznania pomocy zależy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przesłankę tą należy uznać za spełnioną.

Ad. 3. Za pomoc publiczną uznawane jest wsparcie udzielane przedsiębiorcy na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku. Przesłankę tą uznaje się za spełnioną, jeżeli przedsiębiorca otrzymuje pomoc, której nie uzyskałby w normalnych warunkach rynkowych.

Ad. 4. Zakres prowadzonej przez skarżącego działalności - pozostała działalność wydawnicza oraz fakt, że jest on mikroprzedsiębiorcą przemawia za tym, że jego udział w rynku jest minimalny, a usługi świadczone są na rynku lokalnym. Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że ewentualnie udzielone wsparcie nie zakłóciłoby i nie zagroziłoby zakłóceniem konkurencji oraz nie wpłynęłoby na wymianę handlową wewnątrz wspólnotową. Ponadto udzielona ulga nie wzmocniłaby pozycji rynkowej skarżącego w stosunku do jego konkurentów.

Zatem mając na uwadze przedmiot działalności oraz jej zasięg należy uznać, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Ewentualnie udzielone skarżącemu wsparcie nie stanowiłoby pomocy publicznej.

Dalej Zakład przywołał art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym, z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności i wskazał, że przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku skarżącego:

- przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

- wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie skarżący wniósł, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

- działalność gospodarcza jest przez skarżącego prowadzona, więc może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS, dodatkowo skarżący uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę, posiada majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego Hyundai i30,

- nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne,

- brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne - działalność gospodarcza jest przez skarżącego prowadzona, zatem może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS, skarżący uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę, z podstawą wyższą niż minimalne wynagrodzenie, posiada majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego Hyundai i30, na którym można dokonać zabezpieczenia należności wobec Zakładu.

Zakład wskazał, że w świetle orzecznictwa dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA w Katowicach z dnia 21 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 14/99). Należy podkreślić, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

Zakład argumentował, że zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w danym okresie skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

Brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika.

Zakład wskazał, że podejmując się wykonywania działalności gospodarczej skarżący wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Działalność gospodarczą cechuje bowiem jej prowadzenie na ryzyko przedsiębiorcy.

Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS.

Analizując wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. Zakład wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą a jednocześnie jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę, a wysokość wynagrodzenia średnio miesięcznie w 2018 r. wynosi około 3 319,00 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, która uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego w kwocie 2 033,39 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę te dochody, łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi około 5 352,00 zł, zatem znacznie przewyższa wartość minimum socjalnego, określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, które dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego określono na poziomie 1921,27 zł. Ustalony stan faktyczny wskazuje na niełatwą sytuację materialną, a przedstawione wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym, na które składają się koszty z tytułu miesięcznych opłat w kwocie 800,00 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 200,00 zł oraz koszty związane z leczeniem w kwocie 150 zł, nie uwzględniono natomiast podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, artykułów higienicznych, ubrań itp., wydają się realne i nie pozwalają na jednorazowe uregulowanie należności z tytułu składek bez ryzyka pozostawienia skarżącemu możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednak Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Ponadto skarżący jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Hyundai i30 z 2009 roku, którego wartość Zakład oszacował na kwotę 13 600,00 zł i który został nabyty w 2018 roku a zatem w okresie, w którym skarżący posiadał już zadłużenie z tytułu składek i starając się o jego umorzenie wskazywał na swoją trudną sytuację finansową. Bardzo ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości.

Ponadto obowiązek spłaty zaległych zobowiązań składkowych nie oznacza, że muszą być one uregulowane jednorazowo. Ustawa o s.u.s. przewiduje możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Wysokość rat zostałaby ustalona na poziomie odpowiadającym aktualnej sytuacji finansowej skarżącego. Dodatkową korzyścią, poza systematycznym spadkiem zadłużenia, wynikającą z zawarcia układu ratalnego, jest zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W przypadku, gdy skarżący opłacałby poszczególne raty terminowo i w wysokościach zgodnych z otrzymanym harmonogramem, miałby gwarancję, że kwota zadłużenia nie ulegnie już zwiększeniu - odsetki zostaną obliczone na dzień złożenia wniosku o układ ratalny i doliczona zostałaby opłata prolongacyjna.

Przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Sam brak środków finansowych nie przesądza o możliwości umorzenia zaległości z tytułu składek, gdyż nawet w sytuacji, gdy skarżący nie posiada środków na zaspokojenie należności, istnienie zaległości nie zmienia sytuacji majątkowo-rodzinnej, a jedynie wpływa na brak możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Nie istnieją też, opisane w treści rozporządzenia, szczególne okoliczności przemawiające za umorzeniem zaległości.

Ponadto skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, która to udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Korzystanie z takiej formy wsparcia stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dochody osoby zobowiązanej nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (por. wyrok WSA w Gliwicach w sprawie III SA/GI 613/09).

Zakład podniósł także, że skarżący posiada inne zobowiązania finansowe z tytułu kart kredytowych w kwocie 22 000,00 zł, a jednak pomimo trudnej sytuacji finansowej posiada środki na regulowanie tych zobowiązań, nie opłacając jednocześnie wymagalnych zobowiązań wobec ZUS z tytułu składek. Ewentualne umorzenie należności z tytułu składek nie spowoduje znaczącej poprawy sytuacji materialnej, gdyż pozostali wierzyciele będą w dalszym ciągu dochodzić swoich należności.

Zgodnie z Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 7 października 2010 r. sygn. akt III SA/Po 447/10 organy zasadnie przyjmują, że istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek Zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma i musi mieć zatem charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie".

Dalej Zakład stwierdził, że nie ma również zastosowania przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia albowiem nie przedłożył on dokumentów, które stwierdzałyby, że jest niezdolny do podjęcia Przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, ma zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu. W przedmiotowej sprawie nie została udowodniona całkowita i trwała niezdolność do pracy - skarżący prowadzi działalność gospodarczą i pracuje na podstawie umowy o pracę.

W przedmiotowej sprawie nie występuje również okoliczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, która uniemożliwiłaby skarżącemu uzyskiwanie dochodu. Wyjaśnia się, że wspomniany stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacanie należności.

Należy podkreślić, że ustawa z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551) zwana dalej ustawą abolicyjną dała Panu możliwość skorzystania z częściowego umorzenia przypadających od Pana należności z tytułu składek i to niezależnie od sytuacji materialnej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych. Złożył Pan wniosek 16 stycznia 2015 r. o umorzenie należności na podstawie przepisów zgodnie z ustawą abolicyjną. Zakład [...] r. wydał decyzję nr [...] określając warunki umorzenia należności, w której wskazano, że posiada Pan należności podlegające umorzeniu za okres od października 2004 roku do lutego 2009r. Posiadał Pan również należności niepodlegające umorzeniu, które należało uregulować lub podpisać z Zakładem umowę o rozłożenie ich spłaty na raty w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji określającej warunku umorzenia. Jednak z uwagi na fakt, że skarżący nie opłacił należności niepodlegających abolicji, ani nawet nie podjął próby spłaty tych należności w układzie ratalnym. Zakład decyzją z [...] r. nr [...] odmówił umorzenia należności.

Zakład dysponuje jedynie tym materiałem, który udostępni zainteresowany - nie ma natomiast realnych środków procesowych do ustalenia sytuacji materialnej płatnika. To na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (por. wyrok NSA z 14 listopada 2014r., sygn. akt II GSK 1501/13), a obowiązkiem organu jest dokonanie analizy przedstawionych przez stronę dowodów. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala Zakładowi na wydanie decyzji o umorzeniu należności.

W niniejszej sprawie Zakład zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018, poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.) Ocena dowodów dokonana przez organ, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. Zakład w prowadzonym postępowaniu badał sprawę (stan faktyczny), swoją ocenę opierając na przekonywających podstawach, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organ gromadząc materiał dowodowy z urzędu dążył do zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistych treści stosunków faktycznych i prawnych. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej.

Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

3. Postępowanie przed Sądem I instancji.

W skardze, zaskarżając w całości ww. decyzje, wnosząc o ich uchylenie oraz zasądzenie od Zakładu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, skarżący zarzucił rażące naruszenie:

1) art. 28 ust. 3 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, pomimo należytego i wyczerpującego przedstawienia stanowiska, które obrazuje ciężką sytuację zdrowotną i materialną skarżącego;

2) art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez brak uwzględnienia wszystkich okoliczności przedstawionych przez skarżącego a także wydanie decyzji w oparciu o swobodny wybór materiału dowodowego, w sytuacji gdy organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż Zakład w żadnej mierze nie wziął pod uwagę okoliczności, iż ewentualne uiszczenie należności z tytułu składek, nawet gdyby było hipotetycznie możliwe, pozbawi skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W chwili zapłaty zaległości z tytułu składek skarżący stanie się osobą, która nie będzie w stanie zapewnić podstawowych potrzeb życiowych swoich i swojej rodziny. Pomimo osiągnięcia dochodu w roku 2014 w wysokości 13.829,00 zł skarżący nie jest w stanie uiścić tak ogromnych zaległości. Organ rentowy sam wskazał nadto, iż łączna strata w roku 2015 i 2016 wyniosła 6929,00 zł w związku z czym po potrąceniu powyższych kwot pozostało jedynie 6900,00 zł, która to kwota została wydatkowana w ciągu 3 lat na bieżące potrzeby związane z rachunkami, wyżywieniem czy lekarstwami.

Organ całkowicie pominął okoliczność, iż nie poinformował wcześniej wnioskodawcy o zaistniałym stanie zaległości. Skarżący otrzymywał pisma z ZUS S., informujące o niskiej kwocie na koncie emerytalnym, lecz w żadnym piśmie nie wskazano, iż dopuszczam się jakiegokolwiek zaniedbania, łamania przepisów bądź zaległości składkowych.

Zdaniem skarżącego organ nie wziął pod uwagę, iż niewątpliwie zapłata zobowiązania w kwocie przekraczającej 100.000,00 zł spowoduje stan ubóstwa, stan niewypłacalności oraz trwałe kalectwo w związku z obowiązkiem uiszczania należności z tytułu składek zamiast przeznaczania tej kwoty na bieżące leczenie. W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych całkowicie pominął okoliczność, iż ewentualne uiszczenie należności z tytułu składek pozbawi skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych i elementarnych potrzeb życiowych. Ponadto dochód nie daje możliwości spłaty zaległych zobowiązań w kwocie przekraczającej 100.000,00 zł, w której to znajdują się odsetki za zwłokę na kwotę powyżej 50.000,00 zł ze względu na brak informacji ze stronu ZUS-u o zaległych należnościach. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb .materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (zob. wyr. WSA w Olsztynie z 11.2.2009 r., I SA/OL 552/08, Legalis).

W związku z powyższym niewątpliwie organ naruszył art. 28 ust. 3 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec należytego i wyczerpującego przedstawienia stanowiska, które przedstawia ciężką sytuację zdrowotną i materialną skarżącego. Organ zaniechał, w opinii skarżącego, rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w danym przepisie prawnym.

Na poparcie swojego stanowiska, skarżący wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 lipca 2011 r. II SA/Go 430/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lutego 2012 r. w sprawie III SA/LU 16/12.

Jednocześnie skarżący podniósł, że organ rentowy naruszył większość zasad postępowania administracyjnego, stosowanych na gruncie ubezpieczeń społecznych w zw. z brzmieniem art. 123 u.s.u.s., w szczególności art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a.

W tym zakresie skarżący powołał się na poglądy doktryny (por. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, s. 52, art. 6 KPA Adamiak 2016, wyd. 14/Adamiak, SIP Legalis) i orzecznictwo sądowo-administracyjne: wyroki WSA w Warszawie z 6.11.2006 r., III SA/WA 2073/06, Legalis, WSA w Warszawie z 29.11.2006 r., III SA/WA 2444/06, Legalis, WSA w Warszawie z 4.4.2007 r., V SA/WA 395/07, Legalis, WSA w Warszawie z 15.4.2009 r., V SA/WA 4/09, Legalis, WSA w Olsztynie z dnia 30.03.2017 r. sygn. I SA/Ol 48/17.

3.2. W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł i jej oddalenie.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1.Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302, dalej: p.p.s.a

4.3.Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie dotyczy decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości wobec ZUS.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1876/07 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 874/08; wszystkie wskazane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Sąd oceniając legalność skarżonego aktu, bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu, a w takim przypadku kontrola sądowo-administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II GSK 900/09, CBOSA).

4.4. Dalej wskazać należy na mające zastosowanie przepisy prawnej.

Art. 28 u.s.u.s. stanowi:

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

4.5. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania, w sprawie nie zachodziła zasadnicza przesłanka umorzenia, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s.,

Trafnie w tych ramach Zakład wskazał, że przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: 1) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 2) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 3) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym.

Z akt wynika również, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie skarżący wniósł, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto działalność gospodarcza jest przez skarżącego prowadzona, więc może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS, dodatkowo skarżący uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę, posiada majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego Hyundai i30,

Sąd podziela także pogląd, że nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne, a także, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne - działalność gospodarcza jest przez skarżącego prowadzona, zatem może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS, skarżący uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę, z podstawą wyższą niż minimalne wynagrodzenie, posiada majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego Hyundai i30, na którym można dokonać zabezpieczenia należności wobec Zakładu.

Dopóki bowiem, jak wskazał Zakład, istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

W tym stanie rzeczy w niniejszej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek uzasadniająca umorzenie należności z tytułu składek w oparciu o w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. u.s.u.s.

4.5. Zdaniem Sądu nie spełnione zostały również warunki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, przewidziane w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tych ramach wskazać przyjdzie, że skarżący nie wykazał żadnej z ww przesłanek umorzenia zaległości z tytułu ZUS.

Podkreślić należy, że zaległości objęte wnioskiem o umorzenie powstały wskutek niewywiązywania się strony z nałożonych przepisami prawa obowiązków, a zatem wskazane w skardze okoliczności nie mogą przemawiać za udzieleniem ulgi. W interesie podmiotu gospodarczego leży bowiem znajomość obowiązujących go przepisów prawa. Umorzenie tych zaległości niewątpliwie stawiałoby skarżącego w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów, a zatem naruszało zasadę równości wobec prawa. Tym bardziej, że skarżący spłaca zaległości cywilnoprawne z tytułu zaciągniętych zobowiązań z tytułu kart kredytowych w kwocie 22 000,00 zł i pomimo trudnej sytuacji finansowej posiada środki na regulowanie tych zobowiązań, nie opłacając jednocześnie wymagalnych zobowiązań wobec ZUS z tytułu składek. Ponadto sytuacja finansowa skarżącego, biorąc pod uwagę przychód na osobę w gospodarstwie domowym prowadzonym wspólnie żoną nie może być uznana za trudną i noszącą znamiona ubóstwa. Nie udowodniono również, że zostanie skarżący pozbawiony środków finansowych potrzebnych do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w przypadku podjęcia się przez skarżącego ratalnej spłaty zadłużenia. Aktualny dochód w gospodarstwie domowym kształtuje się na poziomie znacząco wyższym od ustalonego minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego i pracowniczego, co potwierdza, że możliwe jest zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych rodziny strony.

W tych ramach przypomnieć należy, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą a jednocześnie jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę, a wysokość wynagrodzenia średnio miesięcznie w 2018 r. wynosi około 3 319,00 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, która uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego w kwocie 2 033,39 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę te dochody, łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi około 5 352,00 zł, zatem znacznie przewyższa wartość minimum socjalnego, określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, które dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego określono na poziomie 1921,27 zł.

Wbrew twierdzeniom skarżącego podniesionym na rozprawie, średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego został wyliczony prawidłowo, zgodnie z informacjami pozyskanymi przez skarżącego – por. Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości złożonym 2 stycznia 2019r. (karta 195-202).

Sąd podziela pogląd Zakładu, że o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w danym okresie skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Również brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody ZUS. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika.

Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Nawet bardzo ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości.

Ponadto zasadnie Zakład zwrócił uwagę, że obowiązek spłaty zaległych zobowiązań składkowych nie oznacza, że muszą być one uregulowane jednorazowo. Ustawa o s.u.s. przewiduje możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Wysokość rat zostałaby ustalona na poziomie odpowiadającym aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, z czego jednak skarżący nie skorzystał.

Sąd podziela pogląd Zakładu, że przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Sam brak środków finansowych nie przesądza o możliwości umorzenia zaległości z tytułu składek, gdyż nawet w sytuacji, gdy skarżący nie posiada środków na zaspokojenie należności, istnienie zaległości nie zmienia sytuacji majątkowo-rodzinnej, a jedynie wpływa na brak możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Nie istnieją też, opisane w treści rozporządzenia, szczególne okoliczności przemawiające za umorzeniem zaległości. Ponadto skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, która to udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej.

Również przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 cytowanego Rozporządzenia nie mogła znaleźć zastosowania, albowiem skarżący nie przedłożył on dokumentów, które stwierdzałyby, że jest niezdolny do podjęcia pracy. Przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, ma zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu. W przedmiotowej sprawie nie została udowodniona całkowita i trwała niezdolność do pracy. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i pracuje na podstawie umowy o pracę.

Trafnie Zakład przyjął, że w sprawie nie występuje również okoliczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, która uniemożliwiłaby skarżącemu uzyskiwanie dochodu. Stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacanie należności.

Ponadto skarżący nie skorzystał z dobrodziejstw ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, zwanej ustawą abolicyjną.

4.6. Dalej wskazać przyjdzie, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obwarowana została przez ustawodawcę szczególnymi wymogami, a ZUS przyznano w tym zakresie szerokie kompetencje.

W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny i nie naruszył prawa odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada, czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz są też zobowiązane, na mocy art. 77 § 1 k.p.a., do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena tego materiału dowodowego dokonana została w oparciu o art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Skarżący nie wykazał także naruszenia art. 81 k.p.a., który stanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.

Mając na uwadze powyższe organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. i rozporządzenia i tym samym nie naruszył słusznego interesu skarżącego. To skarżący, wnosząc o umorzenie zaległości wobec ZUS, powinien wykazać ziszczenie się którejkolwiek z przesłanek wymienionych powyżej, czego nie uczynił.

Ponadto z uwagi na niespełnienie przesłanek z powołanych wyżej przepisów nie doszło do działania Zakładu w ramach uznania administracyjnego. Zarzuty skargi uznać należy zatem w tym zakresie za bezpodstawne.

Odnosząc się do powołanych w sprawie orzeczeń sądów administracyjnych wskazać należy, że zapadły one w odmiennych stanach faktycznych i nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie.

4.7. Końcowo wskazać należy, że Sąd rozpoznał sprawę, albowiem uznał, że Zakład wykazał, że nie doszło do przedawnienia składek objętych zaskarżoną decyzją. Skład orzekający uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do orzekania i brak podstaw do jego uzupełnienia.

Zdaniem Sądu prawidłowo Zakład rozważył czy ewentualne umorzenie zaległości można uznać za pomoc publiczną. W tych ramach trafnie wskazał, że wsparcie udzielane przedsiębiorstwu jest uznawane za pomoc publiczną, o ile spełnione są łącznie następujące warunki: 1) udzielane jest przez państwo lub ze środków państwowych, 2) ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub produkcję określonych towarów), 3) jest udzielane na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku, 4) zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej. W realiach niniejszej sprawy spełnione zostały trzy przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Odnosząc się natomiast do zakresu prowadzonej przez skarżącego działalności - pozostała działalność wydawnicza oraz fakt, że jest on mikroprzedsiębiorcą, zasadnie także Zakład przyjął, że jego udział w rynku jest minimalny, a usługi świadczone są na rynku lokalnym. Zatem ewentualnie udzielone wsparcie nie zakłóciłoby i nie zagroziłoby zakłóceniem konkurencji oraz nie wpłynęłoby na wymianę handlową wewnątrz wspólnotową. Ponadto udzielona ulga nie wzmocniłaby pozycji rynkowej skarżącego w stosunku do jego konkurentów.

Reasumując, mając na uwadze przedmiot działalności oraz jej zasięg należy uznać, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Ewentualnie udzielone skarżącemu wsparcie nie stanowiłoby pomocy publicznej.

4.8. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.