Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 759/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1, art. 21
journal: Dz.U. 2020 poz 276
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3, art. 191
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 12 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 333
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
article: art. 7 ust. 1 pkt 4 lit b,
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 3,  art. 5, art. 26 ust. 1, art. 27
journal: Dz.U. 2019 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabel Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za rok 2021 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Burmistrz [...] określił E. B. (dalej: podatnik, strona, skarżący) wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym w kwocie [...]zł, w tym [...] zł z tytułu podatku rolnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona złożyła informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych wraz z załącznikami [...] oraz [...] wykazując [...] m2 budynku mieszkalnego ogółem oraz [...] m2 budynków pozostałych zwolnionych na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm. – dalej: "u.p.o.l."). Podatnik wyjaśnił, że w 2017 r. złożył dokumenty w celu zmiany w danych ewidencyjnych działki [...] w [...], gdyż dane znajdujące się w rejestrze gruntów są niezgodne ze stanem faktycznym. Podatnik podał, iż obszar całej nieruchomości to grunty rolne, na które składają się grunty orne [...] oraz grunty rolne zabudowane [...] klasy [...]. Ponadto posiada on na terenie gminy M. działkę o nr [...] o pow. [...] ha.

W ocenie Burmistrza z przedłożonych dokumentów nie wynika, że został złożony wniosek do Starosty [...] o zmianę klasyfikacji gruntów. Burmistrz wyjaśnił, że nie ma możliwości dokonania zmiany klasyfikacji gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów jako [...] - tereny mieszkaniowe o pow. [...] ha działka [...] obręb ewidencyjny Miasto [...] na użytki gruntowe, bowiem stosownie do treści art. 7 d pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 276 ze zm. – dalej: "P.g.k.") jest to zadanie Starosty, do którego należy prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz gleboznawcza klasyfikacja gruntów. Natomiast Ewidencja gruntów jest dla organu podatkowego urzędowym źródłem informacji o osobie właściciela i posiadacza samoistnego oraz samej nieruchomości. Ewidencja gruntów ma walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. – dalej: "o.p."). Posiadając walor dokumentu urzędowego, wiąże organy podatkowe, które nie są uprawnione do dokonywania własnych ustaleń w przedmiocie zarówno zmian w ewidencji, jak i przyjmowania dla wymiaru podatku innych danych niż te, które wynikałyby z ewidencji gruntów i budynków. Burmistrz podkreślił, że wielokrotnie informował podatnika, że jeśli kwestionuje prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję. Dopiero w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych w ewidencji, może wnosić o zmianę decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe - organ podatkowy nie ma podstaw prawnych do zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Tym samym Burmistrz nie zwolnił z podatku od nieruchomości budynków o łącznej powierzchni [...] m2 na zasadzie wynikającej z art. 7 ust.1 pkt.4) lit. b u.p.o.l., albowiem nie znajdują się one na terenie gospodarstwa rolnego.

Podatnik reprezentowany przez swego pełnomocnika zaskarżył wyżej opisaną decyzję, domagając się zwolnienia na zasadzie art. 7 ust.1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. Wskazał, że przedmiotowe budynki znajdują się na terenie gospodarstwa rolnego i są wykorzystywane wyłącznie do celów rolniczych.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w celu ustalenia prawa do zastosowania zwolnienia należy zbadać czy wnioskowany do zwolnienia obiekt jest obiektem gospodarczym, jest wykorzystywany do celów produkcji rolnej oraz czy znajduje się na terenie gospodarstwa rolnego. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków obszar gospodarstwa rolnego oznaczany jest jako RV - użytki rolne - (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 333 ze zm. – dalej: "u.p.r.").

Organ zauważył, że z poczynionych ustaleń wynika, że działka gruntu [...] ha na której posadowione są budynki o pow. [...] m.kw oznaczona jest w całości w ewidencji gruntów i budynków jako tereny mieszkaniowe [...]. Budynki nie są zlokalizowane na terenie gospodarstwa rolnego, zaś właściciel - podatnik nie podjął żadnych działań (również formalnych) by stan ten zmienić. W ocenie organu odwoławczego brak podstaw do zastosowania przedmiotowego zwolnienia, bowiem na dzień wydania decyzji wymiarowej za 2021 r., zgodnie z ewidencją, budynki o których zwolnienie podatkowe wnosi podatnik nie znajdują się na terenie kwalifikowanym jako teren gospodarstwa rolnego.

Pismem z dnia [...] września 2021 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- zasad ogólnych o.p. w szczególności przepisu art. 180 § 1 i art. 191 o.p., polegające na nieuwzględnieniu stanu faktycznego wynikającego z dowodu jakim jest księga wieczysta,

- przepisów u.p.o.l., w szczególności przepisu art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l., polegające na jego nieuwzględnieniu tj. na nie zwolnieniu od podatku od nieruchomości budynku gospodarczego położonego na gruncie gospodarstwa rolnego, służącego wyłącznie działalności rolniczej o pow. [...] m2; (kwota [...] zł została bezprawnie naliczona),

- przepisów u.p.r., w szczególności przepisu art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r., polegające na jego nieuwzględnieniu, tj. na niezwolnieniu od podatku rolnego gruntu rolnego zabudowanego ([...]) klasy [...]; (kwota [...] zł została bezprawnie naliczona).

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie wykorzystuje swojej nieruchomości do żadnej innej działalności poza działalnością związaną z rolnictwem i że jest rolnikiem. W jego ocenie kwota [...]zł została naliczona bezprawnie. Skarżący jest właścicielem działek oznaczonych w KW numer [...] [...] jako działki [...] i [...] (o całkowitej pow. [...] ha). Te same działki oznaczone są w rejestrze gruntów jako działki o numerze ewidencyjnym [...] i [...] (o całkowitej pow. [...] ha). W księdze wieczystej sposób korzystania z ww. działek został opatrzony wpisem "ROLA". Zdaniem skarżącego rękojmia wiary ksiąg wieczystych jest wystarczającą okolicznością wskazującą na to, że przedmiotowe działki to grunt rolny, a błędny zapis w ewidencji gruntów "[...]" zamiast "[...]" nie może przesądzać o stanie faktycznym, który powinien być podstawą do naliczania podatków. Skarżący uważa, że twierdzenie organów podatkowych, iż dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są bezwzględnie wiążące dla organów podatkowych nie jest uzasadnione. Zgodnie bowiem z obowiązującym orzecznictwem organ podatkowy nie jest bezwzględnie związany zapisami dokumentu urzędowego, jakim jest ewidencja gruntów i budynków, zwłaszcza gdy nie odzwierciedlają one rzeczywistego stanu faktycznego. Ponadto w sytuacji istotnej rozbieżności między stanem rzeczywistym, a zapisami ewidencji gruntów i budynków jakkolwiek w postępowaniu podatkowym organy podatkowe nie mogą kwestionować zasadności dokonanej przez właściwy organ ewidencyjny klasyfikacji nieruchomości, to wobec istotnych sprzeczności tych danych z ustalonym w postępowaniu podatkowym stanem faktycznym, organ podatkowy nie może bezkrytyczne powoływać się na zasadę związania danymi ewidencyjnym, jeżeli może to prowadzić do wydania rozstrzygnięć, które w istotny sposób mogą naruszyć prawo.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W ocenie Kolegium argumenty skarżącego nie wpływają na prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego przez Kolegium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kwestie opodatkowania podatkiem od nieruchomości regulują przepisy u.p.o.l. Ustawa ta określa zarówno powstanie obowiązku podatkowego, kogo ten obowiązek obciąża, jak również zakreśla ramy, w których organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa stawki tego podatku.

Z punktu widzenia istoty sporu, kluczowym w niniejszej sprawie jest art. 21 P.g.k. Zgodnie z tym przepisem podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Powołując się na dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, organy podatkowe winny zawsze uwzględniać, iż reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji, na co zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13. W wyroku z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt II FSK 3099/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości (także rolnego), tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 O.p.). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności - także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 P.g.k.). W drugiej grupie znajdują się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu albo nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem.

W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje oznaczenie nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków, twierdząc, że rękojmia wiary Ksiąg Wieczystych jest wystarczającą okolicznością wskazującą na przeznaczenie gruntu. Innymi słowy skarżący kwestionuje wynikające z ewidencji dane bezwzględnie wiążące, które nie mogą być korygowane przez organ w toku postępowania podatkowego.

Stąd też zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 4 lit b u.p.o.l. i art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r. nie może być uznany za usprawiedliwiony.

Jednocześnie, w kontekście treści skargi i stanowiska prawnego skarżącego prezentowanego w toku całego postępowania podatkowego podkreślić wypada, że powszechnie jest przyjęte w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyrok SN z dnia (...) listopada 1997 r., II CKU (...) Prok. I Pr. (...)) jak i w piśmiennictwie (por. ST. Rudnicki, Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, Wyd. III 2000 r., str. 36 wraz z powołanym orzecznictwem), że elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa (art. 3), ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5) statuowanymi ustawą z dnia 6 lipca 1982 r., o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204 – dalej: "ustawa o księgach wieczystych"). Przeciwnie, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej zgodnie z art. 26 ust. 1 wyżej powołanej ustawy są dane z ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości). Przepis art. 27 tej ustawy przewiduje tryb postępowania w przedmiocie sprostowania oznaczenia nieruchomości przed sądem prowadzącym księgę wieczystą, w wypadku stwierdzenia niezgodności danych ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej, na wniosek właściciela, wieczystego użytkownika lub z urzędu - na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków.

Zatem w razie niezgodności opisu nieruchomości w księdze wieczystej z danymi ewidencji gruntów i budynków, pierwszeństwo mają dane z ewidencji, a nie wpisane do księgi wieczystej. Dane te bowiem, stosownie do art. 21 P.g.k., są jedyną podstawą oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych. Należy więc przyjąć, że dopóty dopóki dane ewidencyjne nie zostaną zmienione we właściwym trybie administracyjnym, mają one charakter wiążący, przed danymi ujawnionymi w księdze wieczystej, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych.

Na marginesie Sąd podnosi, że z akt sprawy wynika, że skarżący był wielokrotnie informowany, że podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję.

W ocenie Sądu nie mają również usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia prawa procesowego. Bezpodstawne są zarzuty naruszenia art. 180 i art. 191 o.p. Zebrany materiał dowodowy okazał się wystarczający dla rozstrzygnięcia, zaś jego ocena dokonana przez organ nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. W tej sytuacji wypada stwierdzić, że odmienna ocena dowodów zaprezentowana przez skarżącego nie może być przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji, jeśli ocena dokonana przez organ jest racjonalna i spełnia zasady logiki i doświadczenia życiowego.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.