Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 508/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Po 643/18 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2018 r. nr 3001-IOA.4246.919.2017.MSz w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA) wyrokiem z 6 marca 2019 r. III SA/Po 643/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: Dyrektor IAS) z 17 sierpnia 2018 r. nr 3001-IOA.4246.919.2017.MSz w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu (dalej: Naczelnik UCS) z 26 lipca 2017 r. nr 398000-COP.4246.2.11.2017.KJA i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że decyzją z 26 lipca 2017 r. Naczelnik UCS wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 48.000 zł za urządzanie gier na 4. automatach poza kasynem gry, która to decyzja została przez Dyrektor IAS decyzją z 17 sierpnia 2018 r. utrzymana w mocy.

Uwzględniając skargę WSA uznał, że organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w nieprawidłowy sposób, naruszając art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej: op). Dokonały bowiem niewyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy skarżący może być uznany za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry.

WSA wyjaśnił, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612, dalej: ugh) jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Przy czym wskazał, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechy "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Obejmuje ono podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 ugh. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 ugh to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. W związku z tym, warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

WSA uznał, że organy nie ustaliły jednoznacznie, czy o takich zachowaniach można mówić w przypadku skarżącego.

Organy naliczyły kary pieniężne od 4. automatów i uznały skarżącego za podmiot urządzający gry na automatach do gier hazardowych w rozumieniu ustawy. Kontrola miała miejsce 12 maja 2014 r. Skarżący 29 kwietnia 2014 r. zawarł umowy z osobą trzecią dotyczące podnajmu części lokalu, w którym sam prowadził działalność gospodarczą. Z zeznań skarżącego wynika, że działalność na automatach prowadzona była od tygodnia (co znajduje potwierdzenie w umowach), zaś skarżący jedynie zlecił wykonanie reklamy dla osoby, do której należały automaty i zgodnie z ustną umową jej strony umówiły się, że koszty reklamy poniesione zostaną przez właściciela automatów. Organ oparł się na dokumentach: umowach najmu i zeznaniach skarżącego.

WSA stwierdził, że aby wymierzyć karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach podmiotowi należy wykazać, że podmiot w istocie uczestniczył przy urządzaniu przedmiotowych gier bądź czerpał z tego korzyści a więc był osobiście zainteresowany tym aby gry na automatach były prowadzone. W niniejszej sprawie okazało się niewystarczającym oparcie się w szczególności na zapisach umownych, tym bardziej, że z wyjątkiem jednej umowy pozostałych nie można przypisać do konkretnego automatu. Niemniej organ uznał, że skarżący osiągał zysk z postawienia automatów w lokalu, w którym prowadził działalność gospodarczą, co jest stwierdzeniem na wyrost, bowiem za wynajem 1m2 powierzchni lokalu skarżący miał otrzymywać 43 zł brutto i nie było mowy o żadnym udziale w zysku. Kwota dotyczyła więc stricte wynajmu powierzchni. Organ uznał, że umieszczenie reklamy na szybach lokalu nastąpiło na własny koszt. To zaś nie wynika z zeznań skarżącego, na które organ się powołał bowiem skarżący wyraźnie zeznał, że kwotę na zlecenie reklamy według ustnej umowy firma miała skarżącemu zwrócić. Osobną kwestią pozostaje to, czy kwota ta rzeczywiście została zwrócona i czy skarżący dochodził jej zwrotu. Organ stwierdził, że umieszczenie reklamy obrazującej 3 bębny automatu hazardowego z symbolami 7. owoców i dzwonka, charakterystycznych dla gier hazardowych niewątpliwie przyczyniło się do zwiększenia liczby klientów, a tym samym przychodów z działalności gospodarczej. Dla WSA nie jest wiadomym, skąd wynikają takie kalkulacje i o zwiększeniu czyich przychodów tutaj się stwierdza, skoro z zeznań skarżącego wynika, że zainteresowanie grami na automatach "jest żadne" a w dodatku działalność rozpoczęła się od niedawna (około tygodnia przed kontrolą), a z umowy wynika, że skarżący za wynajem powierzchni ma otrzymać stałą kwotę niezależną od obrotu.

WSA podkreślił, że skarżący w lokalu prowadził działalność polegającą na pośrednictwie w obrocie nieruchomościami, co wynika z zaświadczenia z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Tak więc nie były to usługi np. gastronomiczne, co mogłoby ewentualnie mieć znaczenie w zwiększeniu zysku pośrednio poprzez zwiększenie potencjalnej liczby klientów korzystających przy okazji uczestniczenia w grach na automatach z oferty gastronomicznej, bądź odwrotnie - korzystanie przez klientów usług gastronomicznych z możliwości gry na znajdujących się w lokalu automatach, co mogłoby mieć wpływ na liczbę odwiedzających lokal. WSA uznał, że w omawianej sprawie organ działał niejako automatycznie przypisując skarżącemu rolę podmiotu urządzającego gry na automatach tylko na podstawie tego, że automaty znajdowały się w lokalu, który sam skarżący wynajął dla swojej działalności.

W efekcie WSA uznał, że dla ustalenia aktywności w urządzaniu gier należy przeprowadzić dowód z przesłuchania A. G. wynajmującego lokal, w którym skarżący prowadził działalność gospodarczą i uzupełnić materiał dowodowy o zeznania skarżącego w kontekście konkretnych jego działań mających potwierdzić jego udział w organizowaniu przedmiotowych gier.

W przedmiocie uznania spornych automatów za urządzenia do gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, WSA podzielił stanowisko organów, że automaty spełniają kryteria wymienione w art. 2 ust. 3 i 5 ugh.

Z powyższych powodów WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), uchylił decyzje organów obu instancji.

Skargą kasacyjną Dyrektora IAS zaskarżył wyrok WSA w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zarzucił naruszenie przepisów postępowania, wskazując, że uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4, art. 133 § 1 oraz art. 151 ppsa poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie prowadzone przed organami administracji nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez WSA, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i w efekcie w braku oddalenia skargi;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art.141 § 4, art. 133 § 1 ppsa w zw. zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 op, poprzez uznanie przez WSA, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na tym, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie został właściwie zebrany i oceniony oraz podjęte na jego podstawie ustalenia nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący był podmiotem urządzającym gry, podlegającym karze na mocy art. 89 ugh, podczas gdy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a z całości zebranego materiału w sprawie wynika, że to skarżący był podmiotem urządzającym gry na automatach;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4, art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 187 i art. 191 op, poprzez uznanie przez WSA, że organ z uchybieniem art. 122, art, 187 § 1 i art. 191 op nie wyjaśnił w jaki sposób – o ile w ogóle – skarżący uczestniczył przy urządzaniu gier na automatach, podczas gdy organ nie uchybił tym przepisom: właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, jak również dokonał prawidłowej oceny zachowania skarżącego z uwzględnieniem całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego rozpatrując w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, ponadto dokonał dogłębnej analizy stanu faktycznego sprawy, w kontekście ustawowej regulacji podstaw wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry;

- art, 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4, art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 122, art. 187 i art. 191 op, poprzez błędne przyjęcie przez WSA jakoby organy nie dokonał właściwej oceny środków dowodowych i na tej podstawie zaniechały dalszych ustaleń oraz nie wykazały aktywnych działań skarżącego w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, podczas gdy cały zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania zaskarżonych decyzji;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 ppsa, poprzez błędne wskazanie WSA zawarte w uzasadnieniu wyroku, że materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania skarżącego za urządzającego gry na automatach, podczas gdy takie twierdzenie da się wywieść z akt sprawy, a także, że ewentualne naruszenia przepisów postępowania były na tyle istotne, że należało uchylić zaskarżone decyzje;

- art. 141 § 4 ppsa poprzez przyjęcie przez WSA przy wyrokowaniu błędnego stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i z tej przyczyny niesłuszne przyjęcie za niewyjaśniony w wystarczający sposób przez organy stan sprawy;

- art. 135 ppsa przez zastosowanie środka w postaci uchylenia decyzji w okolicznościach, gdy nie nastąpiło naruszenie prawa przez organy;

- art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 op, poprzez nietrafne zarzuty, mianowicie że:

a) na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego organy dokonały niewyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy skarżący może być uznany za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry;

b) organy nie ustaliły jednoznacznie, na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy w przypadku skarżącego można mówić o zachowaniach, które wskazywałyby na urządzanie przez niego gier na automatach;

c) w przedmiotowej sprawie organ działał cyt. "niejako automatycznie" przypisując skarżącemu rolę podmiotu urządzającego gry na automatach tylko na podstawie tego, że automaty znajdowały się w lokalu, który sam skarżący wynajął dla swojej działalności.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy ppsa, tj. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh, w wyniku odmowy jego zastosowania w rezultacie błędnie przyjętego przez WSA stanu faktycznego i uznania, że w sprawie doszło do naruszeń przepisów postępowania pomimo, że prawidłowo ustalony przez organy stan faktyczny odpowiadał hipotezie normy prawnej wyrażonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh;

- art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, poprzez niezastosowanie tego przepisu mimo wystąpienia okoliczności faktycznych uprawniających do egzekwowania odpowiedzialności finansowej skarżącego oraz stwierdzenie przez sąd, że w granicach sprawy organy obu instancji przedwcześnie przyjęły, że skarżący był podmiotem współpracującym, co najmniej współorganizującym gry, podejmując czynności i przyjmując obowiązki pozostające w zawiązku z działalnością obejmującą urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w sytuacji gdy skarżący był współorganizatorem gier na ww. automatach.

Z uwago na powyższe, Dyrektor IAS wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA, wyznaczenie rozprawy i rozpoznanie sprawy na rozprawie; zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora IAS kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA - w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa: COVID-19) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wobec zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i wobec wydanego w sprawie zarządzenia o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, trzeba wskazać, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. W przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów.

Zauważyć należy też, że stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Skład orzekający NSA podziela pogląd, że wykładnia funkcjonalna przepisów ustawy COVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością rozpoznania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym. Przytoczone regulacje należy traktować jako "szczególne" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ppsa. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. W niniejszej sprawie należało mieć też na uwadze ograniczone możliwości przeprowadzenia rozpraw we wszystkich sprawach przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3743/21 i uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19).

Zgodnie z art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ppsa, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Istota podniesionych w niej zarzutów, wymagających łącznego odniesienia się do nich, sprowadza się do kwestionowania stanowiska WSA, że zebrany i oceniony przez organy obu instancji materiał dowodowy nie pozwalał przyjąć, że skarżący był urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh (w brzmieniu właściwym dla stanu prawnego tej sprawy), karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, a kara wynosi 12.000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh).

Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjąć należy, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" to ogół czynności i działań umożliwiających takie gry hazardowe, a w szczególności: udostępnienie potencjalnym graczom automatów do gier, zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np. wyroki NSA: z 9 stycznia 2019 r., II GSK 4236/16, z 2 sierpnia 2018 r., II GSK 132/18, z 19 lipca 2018 r., II GSK 4707/16; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże).

Warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, jest zatem wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż zasadnie zakwestionowano w skardze kasacyjnej stanowisko WSA, że zebrany przez organy w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przypisania skarżącemu przymiotu "urządzającego gry na automatach", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Jak trafnie podnosi się w skardze kasacyjnej, w świetle całokształtu okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organy miały podstawy do uznania skarżącego za urządzającego grę w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, pobierającego zyski z tej działalności, co w szczególności wynika z czterech umów dzierżawy powierzchni użytkowej z 29 kwietnia 2014 r. zawartych z F (...), należącej do A. G.. W umowach tych skarżący, oprócz wynajęcia powierzchni swojego lokalu i pobierania za to stosownego czynszu, przyjął na siebie obowiązek względem zarówno samych urządzeń, jak i podmiotu, z którym podpisał umowy.

Jak wynika bowiem z punktu 5. każdej z umów, skarżący zobowiązał się do: identyfikowania podejrzanych behawioralnych zachowań klientów, sprawdzania ich tożsamości oraz raportowania ich tożsamości oraz transakcji przez nich dokonanych na specjalnych formularzach dostarczanych przez dzierżawcę, identyfikowania klientów realizujących transakcje powiązane o łącznej kwocie przewyższającej równowartość 1000 EURO, sprawdzania tożsamości klientów realizujących takie transakcje i raportowania ich tożsamości oraz charakteru transakcji na specjalnych formularzach dostarczonych przez dzierżawcę, weryfikowania wieku osób korzystających z automatów, tak aby korzystały z nich wyłącznie osoby pełnoletnie.

Powyższe czynności, zgodnie z umowami, miały być realizowane przez skarżącego oraz całą obsługę lokalu. Oznacza to, że skarżący zapewnił bieżącą obsługę, urządzeń oraz nadzorował miejsce, gdzie się one znajdowały. O realizowaniu tych obowiązków, w szczególności weryfikacji pełnoletniości osób grających na automatach, mówił zresztą sam skarżący, co wynika z protokołu przesłuchania cyt. "Wiem, że uczestnicy gier mieli powyżej 18 lat, bo wchodzili tylko dorośli (pełnoletni klienci) którzy nie budzili wątpliwości". Ponadto o aktywnym udziale skarżącego w procederze urządzania gier na automatach świadczy również to, że – jak sam zeznał do ww. protokołu przesłuchania – w sprawie maszyn kontaktował się z panem M. na wskazany w protokole nr telefonu. Nie można również pominąć tego, że na lokalu, w którym stwierdzono obecność przedmiotowych urządzeń umieszczona została reklama, jednoznacznie kojarząca się z grami hazardowymi. Jak wynika z protokołu przesłuchania umieszczenie tej reklamy zlecił osobiście firmie reklamowej właśnie skarżący.

W tej sytuacji WSA błędnie przyjął, a co trafnie zarzuca Dyrektor IAS, że w sprawie w sposób niewystarczający przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy skarżącego można uznać za urządzającego czy współ-urządzającego gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Naczelny Sąd administracyjny podkreśla, że aby uznać dany podmiot za "urządzającego gry" nie trzeba, by podmiot ten wykonywał wszystkie działania, ale takie, które będą świadczyć o wspólnym urządzaniu gier hazardowych. Takie właśnie działania skarżącego zostały przez organy wykazane w rozpoznawanej sprawie, a więc dalsze czynienie kolejnych ustaleń – jak błędnie przyjął WSA – było zbędne. Bowiem przytoczone wyżej postanowienia umów wskazują, że organy w sprawie prawidłowo oceniły, że rola skarżącego w całym przedsięwzięciu wykraczała ponad typowe udostępnianie powierzchni swojego lokalu, odbywające się na podstawie umowy najmu czy dzierżawy i świadczą o istnieniu porozumienia w celu prowadzenia wspólnego przedsięwzięcia, w którym dochód skarżącego został wprost powiązany z ilością eksploatowanych automatów. Skarżący umożliwiał dostęp do automatów do gry nieograniczonej liczbie graczy, zobowiązując się do utrzymania urządzeń w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie. Obowiązkiem skarżącego było dołożenie starań, by na wstawionych do jego lokalu automatach można było grać.

Podsumowując należy stwierdzić, że w świetle całokształtu zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego, w szczególności postanowień umów, prawidłowa była ocena organów, że skarżący nie tylko udostępnił lokal pod automaty do gry ale też wykonywał czynności związane z urządzaniem gier, a tym samym współdziałał w procesie urządzania gier na automatach zainstalowanych w jego lokalu. Tym samym, wbrew stanowisku WSA, nie doszło do naruszenia przez organy przepisów nakazujących podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy i dokonanie na tej podstawie oceny spełnienia przesłanek z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

W świetle powyższego, za usprawiedliwione należy uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. w zw. art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 op.

Z tego powodu zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcie WSA, wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa i w tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 ppsa, w punkcie pierwszym sentencji uchylił zaskarżony wyrok w całości. Ponieważ istota sprawy była dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za zasadne rozpoznać skargę i orzekając na podstawie art. 188 ppsa w zw. z art. 151 ppsa w punkcie drugim sentencji oddalił skargę jako niezasadną.

Na podstawie art. 207 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając że trudna sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego (wynikającego za akt sądowych sprawy) stanowi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik postępowania kasacyjnego na rzecz zasady słuszności.