Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 197/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 8 i 9
journal: Dz.U. 1989 nr 29 poz 154
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) del. WSA Grzegorz Czerwiński Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Parafii Rzymsko – Katolickiej [...] w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 803/07 w sprawie ze skargi "[...]" Powszechnej Spółdzielni Spożywców w J. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przekazującej nieruchomość w użytkowanie 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Parafii Rzymsko – Katolickiej [...] w J. na rzecz "[...]" Powszechnej Spółdzielni Spożywców w J. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 803/07 na skutek skargi "[...]" Powszechnej Spółdzielni [...] w J. uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] i decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przekazującej nieruchomość w użytkowanie oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną:

Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] maja 1980 r. nr [...] przekazał w użytkowanie wieczyste Rzymsko - Katolickiej Parafii [...] w J. działki nr: [...],[...],[...],[...],[...], położone w obrębie miasta J., z przeznaczeniem pod budowę kościoła. Umowa o oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr [...] została zawarta w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] w dniu [...] czerwca 1980 r.

Decyzją z dnia [...] maja 1980r. nr [...] Prezydent Miasta J. dokonał podziału działki oznaczonej nr [...] na działki nr [...] i nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 1981 r. działkę nr [...] o pow. [...] m2 przekazał w użytkowanie Wojewódzkiej Spółdzielni [...] w K. - Oddział w J. z przeznaczeniem pod pawilon handlowy.

Postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Prezydent Miasta J. sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...] maja 1980 r. nr [...] w zakresie podanej powierzchni działki nr [...], co zostało również potwierdzone w akcie notarialnym z dnia [...] kwietnia 2004 r. Repertorium A nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] maja 1980 r. nr [...] w części dotyczącej podziału działki oznaczonej nr [...] na działki nr [...] i nr [...].

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2006 r. Parafia Rzymsko - Katolicka [...] w J., jako następca prawny Rzymsko - Katolickiej Parafii [...] w J., wystąpiła do Wojewody Śląskiego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981r. o przekazaniu w użytkowanie Wojewódzkiej Spółdzielni [...] w K. - Oddział w J. działki nr [...]. We wniosku podniesiono, że kwestionowana decyzja zawiera wady powodujące jej nieważność, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 kpa. Ponadto powołano się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzającą nieważność decyzji o podziale działki nr [...], skutkiem czego - zdaniem Parafii - nie było możliwe oddanie w użytkowanie działki, która w dacie wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1981r. nie istniała. Poza tym, skoro działka nr [...] została przekazana w 1980r. w użytkowanie wieczyste Parafii, to nie było możliwe oddanie jej innemu podmiotowi w użytkowanie.

Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] września 2006r., sprostowaną postanowieniem tego organu z dnia [...] października 2006r., stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981r. W uzasadnieniu organ wskazał, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o podziale działki nr [...] było wyeliminowanie z obrotu prawnego działki nr [...] od momentu wydania decyzji podziałowej. Organ uznał, że przekazanie w użytkowanie nieistniejącej w dniu [...] stycznia 1981 r. działki świadczy o tym, że decyzja o przekazaniu działki nr [...] w użytkowanie WSS w K. - Oddział w J. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Od powyższej decyzji odwołała się "[...]" Powszechna Spółdzielnia [...] w J. podnosząc, że Wojewoda Śląski oparł decyzję na dokumencie, który w ocenie skarżącej, nie posiada mocy prawnej, bowiem sprostowanie oczywistej omyłki nie może polegać na zmianie powierzchni działki gruntu, która to powierzchnia stanowi istotny jej element. Spółdzielnia stwierdziła ponadto, iż nie jest jej znana ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] czerwca 2006r. o stwierdzeniu nieważności decyzji podziałowej z [...] maja 1980r. W tej sytuacji wadliwa decyzja Kolegium nie mogła być podstawą rozstrzygnięcia w sprawie. Strona zwróciła również uwagę na postępowanie toczące się w stosunku do działki nr [...] przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji pod sygnaturą [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła również Parafia Rzymsko - Katolicka [...] w J. Zarzuciła nierozpatrzenie sprawy w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 3 kpa, o co wnosiła we wniosku. Wydanie decyzji co do działki nr [...] oznaczało orzekanie w stosunku do nieruchomości objętej wcześniejszą decyzją dotyczącą działki nr [...], w obszarze której znajdował się teren działki nr [...]. W ocenie Parafii, w stosunku do kwestionowanej decyzji wystąpiła też przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 kpa, ponieważ decyzja o przekazaniu gruntu w użytkowanie wywiera skutek w sferze prawa cywilnego i w tym zakresie wyczerpuje przesłankę z art. 233 w zw. z art. 589 Kodeksu cywilnego. Parafia zarzuciła także niewyjaśnienie kwestii następstwa prawnego "[...]" Powszechnej Spółdzielni Spożywców w J. po Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców w K. Oddział w J. Zdaniem parafii, "[...]" nie była stroną kwestionowanej decyzji i nie wykazała się decyzją potwierdzającą jej prawo do użytkowania spornej działki. Parafia zauważyła również, iż w sytuacji, gdy WSS w K. już nie istnieje, nie istnieje również przyznane tej Spółdzielni prawo użytkowania. Niezbywalność prawa użytkowania skutkuje wygaśnięciem decyzji o przekazaniu gruntu w użytkowanie. W ocenie Parafii, na byt niniejszej sprawy nie ma wpływu postępowanie prowadzone przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu organ podał, że w związku z tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] maja 1980 r. w części dotyczącej podziału działki nr [...], to decyzja z dnia [...] stycznia 1981 r. przekazująca w użytkowanie nieistniejącą działkę nr [...] obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ wskazał również, że w związku z tym iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej skutkuje wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego od daty jej wydania (ex tunc), to działki nr [...] i nr [...] nie istniały, a zatem nie mogły być przedmiotem przekazania w użytkowanie Wojewódzkiej Spółdzielni [...] w K. - Oddział w J. Niezależnie od tego, jak stwierdził Minister Budownictwa, w decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. zadysponowano działką nr [...], wyodrębnioną z działki nr [...], uprzednio przekazaną na rzecz innego podmiotu, tj. Rzymsko - Katolickiej Parafii [...] w J. Tym samym przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., nr 22, poz. 159) w zw. z art. 233 Kodeksu cywilnego, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Zdaniem organu odwoławczego, kwestionowanie przez Spółdzielnię [...] "[...]" postanowienia z dnia [...] września 2003 r. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] maja 1980 r. jak i to, że Spółdzielnia nie wiedziała o decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2006 r. o stwierdzeniu nieważności Prezydenta Miasta J. z dnia [...] maja 1980 r., dot. podziału działki nr [...], nie ma wpływu na rozstrzygnięcie Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r.

Jeśli chodzi o postępowanie prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 29, poz. 154 ze zm.), Minister uznał, że nie ma to znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem ocena zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa dokonywana jest przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego z daty wydania badanej decyzji, czyli w niniejszej sprawie z dnia [...] stycznia 1981 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Parafii Rzymsko - Katolickiej [...] w J. dotyczących braku oceny decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 3 i 7 kpa Minister wskazał, że nie zachodzą podstawy do powołania się na przesłanki wymienione w tych przepisach. Ponadto w sytuacji, gdy występują przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 i 7 kpa i zarazem od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat to organ nadzorczy na podstawie art. 156 § 2 kpa nie może stwierdzić nieważności takiej decyzji, a jedynie stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa.

W związku z zakwestionowaniem skierowania decyzji nadzorczej do "[...]" Powszechnej Spółdzielni [...] w J. Minister Budownictwa wskazał, że adresatem decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. była Wojewódzka Spółdzielnia [...] "[...]" Oddział w J., nie zaś Wojewódzka Spółdzielnia [...] w K. Skoro uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 1983 r. Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli Wojewódzkiej Spółdzielni [...] w K., w miejsce oddziałów terenowych WSS powołano samodzielne Powszechne Spółdzielnie [...], to "[...]" PSS w J. jest następcą prawnym WSS "[...]" Oddział w J. i tym samym jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. "[...]" Powszechna Spółdzielnia [...] w J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając uchylenia zaskarżonej decyzji. Spółdzielnia zarzuciła naruszenie art. 46 kc oraz art. 156 § 2 kpa. Zdaniem Spółdzielni, zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu, bowiem utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody Śląskiego z [...] września 2006 r. jako przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. o oddaniu Spółdzielni w użytkowanie działki nr [...] podaje zmianę oznaczenia numerycznego działek spowodowaną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzającą nieważność decyzji podziałowej z dnia [...] maja 1980 r. Takie rozstrzygnięcie, zdaniem skarżącej, narusza przepis art. 46 kc, zgodnie z którym nieruchomość gruntowa, to część powierzchni ziemskiej stanowiąca odrębny przedmiot własności. Numery działek są, wraz z innymi danymi, jedną z podstaw oznaczenia nieruchomości. Zatem numer poszczególnej działki, nie może zaświadczać o jej istnieniu, bądź nieistnieniu. Ponadto, jak podniosła skarżąca, powierzchnia działki [...] oddanej w użytkowanie wieczyste Rzymsko-Katolickiej Parafii [...] w J. wynosiła [...] m2, nie mogła zatem ulec podziałowi na działki o powierzchni znacznie ją przewyższającej, w tym działkę [...] o powierzchni [...] m2. Zmiana powierzchni działki nr [...] postanowieniem Prezydenta Miasta J. z dnia [...] września 2003 r., w trybie sprostowania oczywistej pomyłki była niedopuszczalna. Nie można się zatem zgodzić, by dotknięte błędami formalnymi postanowienie, pozwoliło Wojewodzie Śląskiemu uznać działkę nr [...], powstałą wskutek podziału działki nr [...], za nieistniejącą, a zatem podlegającą wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Skarżąca zauważa ponadto, że nieistniejąca według organu działka nr [...] uległa dalszemu podziałowi m.in. na zabudowaną pawilonem handlowym Spółdzielni, działkę nr [...] o powierzchni [...] m2, która stanowiła przedmiot sprawy rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod sygnaturą I SA/Wa 447/05, a obecnie wskutek wyroku zapadłego w dniu 11 stycznia 2006 r. stanowi przedmiot rozstrzygania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Skarżąca podniosła też, że zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]. czerwca 2006 r., jak i oparte na niej decyzje Ministra Budownictwa i Wojewody Śląskiego zostały wydane po upływie 10 lat od daty kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Parafia Rzymsko-Katolicka [...] w J. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarga podlegała uwzględnieniu, jednak z innych jednak przyczyn, niż w niej podniesione. Sąd stwierdził, iż jest poza sporem, że w stosunku do części nieruchomości oznaczonej dawniej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 (obecnie działka nr [...] o pow. [...] m2), w dacie wydania przez Wojewodę Śląskiego decyzji z dnia [...] września 2006 r., a także w dacie orzekania przez Ministra Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2007r., toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe, o którym mowa w art. 60 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, prowadzone na wniosek Parafii Rzymskokatolickiej [...] w J. Fakt ten znany jest Sądowi z urzędu na podstawie akt sprawy o sygn. I SA/Wa 1099/07. Uszło uwadze organu odwoławczego, że w tej sytuacji obowiązkiem Wojewody Śląskiego było zawieszenie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r. dotyczącej działki nr [...] i przekazanie akt sprawy organowi, o którym mowa w art. 60 ust. 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawę prawną nakazującą Wojewodzie Śląskiemu przerwanie toku postępowania nadzorczego stanowił przepis art. 60 ust. 8 powołanej wyżej ustawy. Po uzyskaniu przez decyzję uwłaszczeniową cechy ostateczności w dniu [...] maja 2007 r., co wynika z akt sprawy o sygn. I SA/Wa 1099/07, organ prowadzący postępowanie nadzorcze w stosunku do działki nr 137/4 był zobligowany do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 60 ust. 9 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd zauważył ponadto, że organ nie poczynił ustaleń w zakresie aktualnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości pod kątem ustalenia osób uprawnionych do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Znajdujące się w aktach sprawy odpisy z ksiąg wieczystych KW nr: [...],[...] i [...] obejmują stan prawny z lat 2002 i 2004.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem Parafii, że nie została wyjaśniona kwestia następstwa prawnego "[...]" Powszechnej Spółdzielni [...] w J. po Wojewódzkiej Spółdzielni [...] w K. - Oddział w J. Wyjaśnienie tej okoliczności uniemożliwia brak odpowiednich dokumentów z akt rejestrowych Spółdzielni oraz dokumentacji potwierdzającej przekazanie "[...]" PSS w J. terenu obejmującego działkę nr [...]. W ocenie Sądu, faktu tego nie można potwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości wyłącznie na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 1983 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Przedstawicieli "[...]" WSS w K., skoro akt ten w pkt II.1 wspomina o (bliżej nieokreślonych) składnikach majątkowych, będących w dotychczasowym władaniu Oddziałów Wojewódzkiej Spółdzielni [...]. Ponadto organ nie poczynił ustaleń, czy prawo użytkowania działki nr [...] mogło być przekazane Oddziałowi Wojewódzkiej Spółdzielni [...] w K., mającemu swą siedzibę w J., a w szczególności, czy oddział osoby prawnej posiadał zdolność do nabycia praw z decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska Parafii, że na Spółdzielnię wydzieloną z innej Spółdzielni prawo użytkowania przejść nie mogło.

Odnosząc się do meritum sprawy Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu nadzoru, że decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie spółdzielni została wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach w związku z art. 46 § 1 kc, skoro na skutek stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, z mocą wsteczną (ex tunc) nieruchomość ta nigdy nie powstała (nie została wydzielona). Za prawidłowe Sąd uznał również stanowisko Ministra Budownictwa, że decyzja o przekazaniu terenu w użytkowanie spółdzielni rażąco narusza prawo - art. 233 kc, a także art. 5 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, co wynika z faktu, że teren ten wcześniej został oddany w użytkowanie wieczyste pod budowę kościoła i prawo to powstało (zostało wpisane do księgi wieczystej) przed datą przekazania części tego samego terenu w użytkowanie spółdzielni. Przepisy dotyczące tej materii nie przewidywały możliwości jednoczesnego powstania tego typu praw na tej samej nieruchomości. Co do zarzutu skargi dotyczącego sprostowania decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] maja 1980 r. Sąd uznając, że było ono dopuszczalne, w kwestii natomiast upływu 10 lat od wydania zakwestionowanej decyzji Sąd wyjaśnił, że nie dotyczy to rozstrzygnięcia zapadłego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W takim przypadku organ obowiązany jest jedynie zbadać, czy decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, czego organ w niniejszej sprawie nie badał.

Niemniej, mimo powyższych ustaleń i pozytywnych ocen, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r. i decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. jako wydane z naruszeniem art. 60 ust. 8 i 9 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 10, art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, podlegały uchyleniu.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Parafia [...] w J., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc zarzuty:

1) naruszenia przepisów postępowania art. 60 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, poprzez błędną interpretację, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenia przepisów postępowania art. 50 oraz art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

3) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 10 oraz art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

4) naruszenie art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie ewentualnie oddalenie skargi PSS "[...]" na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] oraz zasądzenie od PSS "[...]" na rzecz Parafii kosztów postępowania sądowego za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając pierwszy z podniesionych zarzutów w skardze kasacyjnej podniesiono, iż błędne jest twierdzenie Sądu I instancji, że postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie należało zawiesić na podstawie art. 60 ust. 8 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z powołanym przepisem zawieszeniu ulegają postępowania dotyczące nieruchomości, o których mowa w art. 60 ust. 1. Tymczasem postępowanie w sprawie unieważnienia wadliwej decyzji Prezydenta Miasta J. zakończone uchylonymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzjami Wojewody i Ministra Budownictwa nie miało za przedmiot nieruchomości, lecz ich przedmiotem była ocena ważności wadliwie wydanej decyzji. Nie można zatem mówić o tożsamości przedmiotu w obydwu postępowaniach, na co wskazał Sąd. Tym samym nie istnieje wskazana przez WSA faktyczna podstawa uchylenia zaskarżonych decyzji Wojewody i Ministra, bowiem art. 60 ust. 8 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej nie ma w tym przypadku zastosowania z uwagi na odmienny przedmiot postępowania.

Skarżąca Parafia zgadza się z oceną Sądu I instancji, że przedstawione dokumenty w oparciu, o które PSS "[...]" wywodzi swój interes prawny do udziału w sprawie, nie potwierdzają tej okoliczności. Skarżąca nie podziela jednak stanowiska, że kwestia ta nie została wyjaśniona. Wielokrotnie bowiem w trakcie prowadzonego postępowania Parafia podnosiła kwestię braku legitymacji po stronie PSS "[...]" wskazując, że uchwała nr [...] z dnia [...] stycznia 1983 r. Zgromadzenia Przedstawicieli WSS "[...]" w K. z uwagi na brak wskazania przedmiotowego użytkowania nie stanowi podstawy do stwierdzenia następstwa prawnego. Niezależnie od tego, zdaniem skarżącej Parafii, nie może być mowy o następstwie prawnym ze względu na niezbywalność użytkowania, która wynika z art. 254 kc, przepisu mającego charakter ius cogens, co oznacza, że wykładnia rozszerzająca tego przepisu jest niedopuszczalna. Uwzględniając powyższe Sąd I instancji powinien zgodnie z treścią art. 50 oraz art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucić skargę PSS "[...]". Brak postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi stanowi naruszenie ww. przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto, zdaniem Parafii, błędne jest stanowisko Sądu, że w zaskarżonej decyzji nie dokonano ustalenia w kwestii nieodwracalności skutków prawnych unieważnionej decyzji Prezydenta Miasta J. Kwestia ta była podstawą ustaleń zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], która stała się podstawą wydania zaskarżonych przez PSS "[...]" decyzji Wojewody Śląskiego i Ministra Budownictwa. Skoro Kolegium ustaliło, że podział nieruchomości nie wywołał żadnych nieodwracalnych skutków prawnych, to tym samym skutków takich, również z uwagi na niezbywalność użytkowania, nie mogła wywołać decyzja Prezydenta Miasta J. z [...] stycznia 1981 r. Dodatkowo, jak zauważa skarżąca, kwestii braku nieodwracalności nie podnosiła żadna ze stron postępowania, ani też roszcząca sobie uprawnienia strony PSS "[...]" w J.. Powyższe świadczy o naruszeniu przez Sąd Wojewódzki art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 10 oraz art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Skoro PSS "[...]" nie kwestionowała braku nieodwracalności skutków prawnych decyzji w przedmiotowej sprawie, to Sąd orzekając w tym zakresie wykroczył poza granicę sprawy naruszając art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wątpliwości Sądu w tej mierze można było wyjaśnić w trybie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czego Sąd w toku postępowania nie uczynił.

W ocenie skarżącej Parafii, zaskarżona decyzja Ministra Budownictwa w swojej istocie odpowiada prawu wyłączając z obrotu prawnego wcześniejszą wydaną z rażącym naruszeniem prawa decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r. nr [...].

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Powszechna Spółdzielnia [...] "[...]" w J. wniosła o oddalenie skargi w całości jako nieusprawiedliwionej oraz przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym z tytułu zastępstwa procesowego. Przedstawiła też w kolejnych pismach procesowych argumenty przemawiające za posiadaniem legitymacji do wniesienia skargi do WSA i występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze strony, wskazując na następstwo prawne PSS "[...]" po Wojewódzkiej Spółdzielni [...] "[...]", w tym także w zakresie prawa użytkowania w zakresie spornej działki.

Do pism Powszechnej Spółdzielnia [...] "[...]" w J. polemicznie odniosła się skarżąca Parafia w kolejnych pismach procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ podniesione w niej zarzuty okazały się niezasadne.

Chybiony jest zarzut błędnej wykładni przez Sąd I instancji art. 60 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten określa sposób postępowania organu administracji lub sądu w momencie stwierdzenia, że w sprawie nieruchomości, której dotyczy wszczęte przed nim postępowanie, toczy się postępowanie w trybie art. 60 ust. 1-5 wskazanej ustawy. Zgodnie z art. 60 ust. 8 postępowanie sądowe lub administracyjne dotyczące nieruchomości, o których mowa w ust. 1 i 3, ulega zawieszeniu, a sądy lub organy administracji państwowej przekazują ich akta organowi, o którym mowa w ust. 5. Przytoczona treść wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca daje pierwszeństwo prowadzonemu przez wojewodę postępowaniu o uwłaszczenie kościelnych osób prawnych przed innymi postępowaniami dotyczącymi nieruchomości, co do których zachodzą przesłanki określone w art. 60 ust. 1 i 3 ustawy. Pierwszeństwo realizuje się w ten sposób, że sąd lub organ administracji zobligowane są zawiesić wszczęte przed nimi postępowanie i akta sprawy przekazać wojewodzie właściwemu do wydania decyzji w przedmiocie uwłaszczenia. W myśl art. 60 ust. 9 z chwilą otrzymania zawiadomienia o wydaniu decyzji w przedmiocie uwłaszczenia wraz z aktami sprawy wszczęte postępowanie podlega umorzeniu.

Skoro, jak wynika z niekwestionowanych ustaleń, w dniu wydania przez Wojewodę Śląskiego decyzji nadzorczej dotyczącej przekazania w użytkowanie WSS w K. – Oddział w J. działki nr [...] w stosunku do części tej działki toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe, o którym mowa w art. 60 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, to Wojewoda Śląski zobligowany był na mocy art. 60 ust. 8 tej ustawy zawiesić postępowanie nadzorcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że prowadzenie postępowania nadzorczego, którego przedmiotem była decyzja dotycząca użytkowania nieruchomości objętej postępowaniem uwłaszczeniowym i zakończenie go decyzją ostateczną, skutkowało naruszeniem art. 60 ust. 8 i 9 powołanej ustawy.

Nie można się w tej sytuacji zgodzić z zarzutem błędnej wykładni powołanych przepisów przez Sąd I instancji. Niezgodne z ustalonym stanem faktycznym sprawy jest zwłaszcza twierdzenie strony skarżącej, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r. nie dotyczyło nieruchomości, w stosunku do której toczyło się postępowanie o uwłaszczenie na podstawie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. To, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją ostateczną Ministra Budownictwa była kontrola legalności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r. nie zmienia faktu, iż dotyczyło ono działki nr [...], której część stanowił teren objęty uwłaszczeniem na rzecz Kościoła.

Uchylenie przez Sąd I instancji obu decyzji nadzorczych uznać zatem należy za niewadliwe, choć naruszenie to, ze względu na kategoryczne brzmienie art. 60 ust. 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, należało uznać za rażące, co powinno skutkować stwierdzeniem przez Sąd I instancji nieważności obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej dalej jako "P.p.s.a". Nie ma to jednak znaczenia dla wyniku sprawy, gdyż w rezultacie doszło i tak do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji naruszających prawo.

Za nieuzasadniony uznał Naczelny Sąd Administracyjny także zarzut naruszenia art. 50 § 1 P.p.s.a wskutek wadliwego – zdaniem strony skarżącej – uznania przez Sąd I instancji legitymacji PSS "[...]" do wniesienia skargi na decyzję Ministra Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Należy wskazać, że zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie określonym we wskazanym przepisie. Wynika z tego, że legitymacja do złożenia skargi oparta jest na kryterium interesu prawnego, który w tym przypadku oznacza, że ze skargą może wystąpić co do zasady podmiot, który ma oparty na normach prawa administracyjnego materialnego lub procesowego interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem konkretnego aktu. Osoba którą w decyzji administracyjnej wskazano jako stronę, choćby nią de facto nie była, ma prawo wnieść ramach interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższy pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2004r. sygn. akt III SA 1617/02 z glosą aprobującą W. Chruścielewskiego (OSP 2005/11/128). W niniejszej sprawie, bez względu na niewyjaśnioną w dalszym ciągu kwestię następstwa prawnego "[...]" Powszechnej Spółdzielni [...] w J. po b. WSS w K., interes prawny "[...]" we wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uzasadniał fakt uznania tego podmiotu za stronę w postępowaniu administracyjnym. Skutkowało to tym, że uzyskał on interes prawny, oparty na normach procesowych, do inicjowania sądowej kontroli wydanej wobec niego decyzji, a tym samym legitymację procesową do wniesienia skargi. Zaznaczyć przy tym należy, że posiadanie legitymacji procesowej nie przesądza jeszcze o skuteczności wniesionej skargi.

Całkowicie nietrafny jest zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji naruszył art. 134 P.p.s.a. podnosząc w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku kwestię nieodwracalnych skutków prawnych, mimo że nie była ona objęta treścią zarzutów skargi wniesionej przez PSS "[...]". Wyjaśnić należy, że to właśnie przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi podstawę do badania i ustalania przez sąd administracyjny, bez względu na zarzuty i wnioski zawarte w skardze, wszelkich naruszeń prawa. Zasadnie Sąd I instancji zwrócił uwagę na brak oceny prawnej w kwestii skutków prawnych kontrolowanej decyzji. Z art. 156 § 2 kpa wynika, że organ administracji stwierdzając istnienie przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 z urzędu obowiązany jest ustalić, czy decyzja administracyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Ustalenie to dotyczyć musi decyzji będącej przedmiotem kontroli, a więc musi uwzględniać skutki prawne, jakie wywołała ta decyzja, a nie jakakolwiek inna decyzja, nawet gdy pozostaje ona w związku ze sprawą nadzorczą. Niczym nieuzasadniony jest zatem pogląd strony skarżącej, że wymóg ustalenia skutków prawnych decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie WSS w K. - Oddział w J. został wyczerpany w postępowaniu prowadzonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej.

Powyższe uzasadnia ocenę, że zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania są niezasadne. Należy zwrócić nadto uwagę, że stosownie do art. 174 pkt 2 P.p.s.a., formułując zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie powinien uprawdopodobnić, że zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej takiego wpływu naruszenia powołanych przepisów nie wykazano. Obowiązku tego nie wyczerpuje samo stwierdzenie, że naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt. 2 P.p.s.a. pozbawiona tego koniecznego elementu, jakim jest uprawdopodobnienie możliwości realnego wpływu naruszenia na wynik sprawy, jest nieusprawiedliwiona, co dodatkowo powoduje, że zarzuty podniesione w ramach tej podstawy kasacyjnej są nieskuteczne.

Chybiony jest również zarzut odnoszący się do prawa materialnego, co -zdaniem strony skarżącej - polega na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 10 oraz art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Wyjaśnić należy, że sąd administracyjny w ramach sądowej kontroli aktów lub czynności organów administracji – co do zasady - nie stosuje norm prawa materialnego, ale ocenia prawidłowość ich zastosowania przez organ administracji. W tym też przypadku, to nie Wojewódzki Sąd Administracyjny stosował art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, organy administracji , natomiast Sąd oceniał legalność ich działania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Niezależnie od tego stwierdzić należy, że poza sformułowaniem zarzutu, uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera żadnej argumentacji w kwestii niewłaściwego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Nie pozwala to na merytoryczne jego rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W świetle powyższego, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga – jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt. 2 P.p.s.a.