Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 58/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 146 par. 1, art. 151 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Łódzkiego [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 151 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a., art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. L 327, 12/12/2001, str. 11-32), Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu [...] r. J. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. wniosek z dnia [...] r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami dotyczącymi działki ewidencyjnej nr [...]"Suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty, jest większa od całkowitej powierzchni tej działki ewidencyjnej wynikającej z ewidencji gruntów", Kierownik BP ARiMR w P.wezwał J. M. do złożenia wyjaśnień w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie J. M. złożył wyjaśnienia oraz przedłożył następujące dowody: kserokopię umowy dzierżawy z dnia [...] r. zawartej pomiędzy bratem L. M. a B. M., kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu L. M., nr [...]., kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Ł.Wydział I Cywilny z dnia [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po L.M., kserokopię odpisu skróconego aktu urodzenia J.M. nr [...], rozwiązanie umowy dzierżawy z dnia [...]

W dniu [...]. Kierownik BP ARiMR w Ł.wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] r.

W związku z ujawnieniem nowych okoliczności w sprawie, istniejących, lecz nieznanych organowi w dniu wydania decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) postanowieniem nr [...] r. Kierownik BP ARiMR w Ł. wznowił postępowanie w sprawie przyznania płatności J. M. zakończone decyzją nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji dołączył do akt sprawy dowody zebrane w sprawie z wniosku B. M. znak sprawy: [...], tj.: protokół przesłuchania strony postępowania – B. M.z dnia [...] r., protokół rozprawy administracyjnej z dnia [...] r.

W dniu [...] r. w BP ARiMR w Ł. została przeprowadzona rozprawa administracyjna.

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). J. M. wniósł od powyższej decyzji odwołanie. W dniu [...] r. Dyrektor ŁOR ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] r. J. M. złożył oświadczenie oraz wniósł o ponowne przesłuchanie przy jego udziale świadka B. M. oraz pozostałych świadków: S.P., Z. K., J.M.a także świadków: J. W., M. M.na okoliczność użytkowania nieruchomości rolnych o pow. 4,40 ha położonej we wsi P., gmina W. oraz treści umowy i okoliczności jej rozwiązania z B. M., stosunków miejscowych oraz relacji wiążących świadków. Wniósł również o załączenie w poczet materiału dowodowego: kserokopii dowodu rejestracyjnego ciągnika m-ki Ursus C 330 o nr rej. [...], kserokopii potwierdzeń dokonania dopłat ubezpieczenia rolniczego KRUS za okres od 2004 r. do 2006 r., - kserokopii paragonu potwierdzającego zakup nawozów, pokwitowań ilości sprzedanego zboża oraz osobistych notatek dotyczących kosztów prowadzenia gospodarstwa.

W dniu [...] r. została przeprowadzona rozprawa. Organ I instancji stwierdził, że J. M. oraz świadek M. M. nie stawił się na rozprawę z uwagi na nienależyte doręczenie wezwania. Ponadto organ stwierdził, że świadek J.W. nie stawił, mimo iż został prawidłowo powiadomiony o rozprawie.

W dniu [...] r. została przeprowadzona kolejna rozprawa administracyjna.

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). J. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

W dniu [...] r. Dyrektor ŁOR ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] r. odbyła się rozprawa administracyjna.

W dniu [...] r. wpłynęły do BP ARiMR w Ł. wyjaśnienia J. M..

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych).

W dniu [...] r. J. M. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji nr [...]. Jednocześnie złożył odwołanie i dołączył reklamację skierowaną do Poczty Polskiej S.A. - w zakresie niedoręczenia i niepowiadomienia (awiza) o nadejściu w styczniu 2010 r. listu poleconego nr [...] z ARiMR. W dniu [...] r. Dyrektor ŁOR ARiMR wydał postanowienie nr [...] o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...].

W dniu [...] r. Dyrektor ŁOR ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji nr [...]. W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wydania dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa.

J. M. wniósł od powyższej decyzji odwołanie.

W dniu [...] r. Dyrektor ŁOR ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu w całości decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] r. Kierownik BP ARiMR w Ł. wydał decyzję nr [...] stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa.

W dniu [...] r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wyjaśnił, że we wniosku producent zadeklarował m. in. działkę rolną "I" - łąka o powierzchni 4,40 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...]. Organ II instancji wyjaśnił, że kierownik BP przeprowadził kontrolę administracyjną zadeklarowanych działek rolnych, w wyniku której ustalono, że w 2004 r. o płatność do ww. działki wystąpiło dwóch producentów: J. M.oraz B. M. (wystąpił tzw. konflikt krzyżowy). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Kierownik BP ustalił, że J.M. był posiadaczem spornej działki rolnej I. Na tej podstawie w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pełnej wysokości 5 571,64 zł, tj. do wszystkich deklarowanych we wniosku działek rolnych. Decyzja została doręczona w dniu [...] r. Następnie w dniu [...] r. Kierownik BP wznowił postępowanie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W dniu 12 grudnia 2007 r. Kierownik BP wydał postanowienie o dołączeniu do akt sprawy, znak sprawy: [...], dowodów zebranych w sprawie z wniosku B. M. (drugiej strony konfliktu krzyżowego), znak sprawy: [...].

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, Kierownik BP przeprowadził trzy rozprawy administracyjne w dniach: [...] r. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Kierownik BP na mocy decyzji nr [...] r. stwierdził, że decyzja nr [...] r. stosownie do brzmienia art. 146 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a., została wydana z naruszeniem prawa, tj. art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. w związku z art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.

Organ odwoławczy stwierdził, że dowody dołączone do akt sprawy: [...], zebrane w sprawie z wniosku B. M.(drugiej strony konfliktu krzyżowego), znak sprawy: [...], potwierdzają fakt posiadania spornej działki przez ww. producenta. Wynika z nich, że B.M. wiosną 2004 r. nawiózł łąkę, rozgarniał kretowiny oraz skosił łąkę. Czynności tych dokonał na podstawie ustnej umowy zawartej z J.M., który wyraził zgodę na użytkowanie gruntu w zamian za opłacanie podatku za I i II kwartał 2004 r.

Organ II instancji wskazał, że biorąc pod uwagę wyjaśnienia J.M. z dnia: [...], stwierdzić należy, że wynika z nich, iż producent posiadał sporną działkę I. W piśmie z dnia [...] r. J. M. podał, że w końcu maja 2004 r. zlecił B. M. wykonanie usługi skoszenia na początku czerwca 2004 r. pierwszego pokosu trawy z łąki – działki [...]. Jako zapłatę za usługę koszenia B.M. otrzymał siano z łąki. Po zebraniu w czerwcu 2004 r. trawy -siana B.M. nie miał prawa, ani zgody do wykonywania na łące - działka [...] zabiegów agrotechnicznych, również do zbioru drugiego pokosu trawy. Jeżeli takie czynności podejmował była to samowola dokonywana na cudzej własności i uzurpowanie sobie prawa do władania nieruchomością, którego nie posiadał. Strona wyjaśniła również, że wykonywała zabiegi agrotechniczne na spornej działce, polegające na nawożeniu łąki i rozgarnianiu kretowin oraz opłacała podatek gruntowy. Organ odwoławczy stwierdził, że treść powyższych dowodów jest wzajemnie sprzeczna. Podobnie jak treść dowodów z zeznań świadków zawartych w protokołach z rozpraw administracyjnych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że brak jest porozumienia pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego – J.M. i B. M. Bezsporne jest, że B. M. skosił trawę w czerwcu 2004 r., przy czym, pomimo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, organy obu instancji nie zdołały ustalić, czy czynność ta została wykonana na zlecenie J. M. Strona postępowania nie przedstawiła pisemnej umowy, która potwierdzałaby tę okoliczność, również zeznania świadków, nie pozwalają jednoznacznie przesądzić o odpłatnym charakterze tej czynności. Ponadto odnosząc się do pozostałych zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na działce, tj. jej nawożenia, czy wyrównywania jej powierzchni poprzez rozgarnianie kretowin, stwierdzić należy, że charakter tych zabiegów oraz zgromadzony materiał dowodowy pozwala postawić tezę, że obaj producenci wykonywali te czynności, bez porozumienia ze sobą, czy też wbrew swej woli. Organ stwierdził również, iż rozwiązanie w dniu [...] r. umowy dzierżawy ww. działki nie jest okolicznością, która jednoznacznie przesądza o faktycznym zaprzestaniu jej użytkowania przez B.M. i rozpoczęciu użytkowania przez J. M.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie posiadania, jako warunek przyznania płatności, w odniesieniu do przedmiotowych gruntów, nie jest regulowane przepisami powołanej ustawy z dnia 23 grudnia 2003 r. Użyte w art. 2 ustawy pojęcie "posiadanie" należy więc interpretować zgodnie przepisami Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Podzielić należy stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, a pojęcie "posiadanie" na gruncie ustawy uprawniające do tych płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych.

W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność, oraz czy utrzymuje wszystkie grunty w dobrej kulturze rolnej. Obowiązująca regulacja prawna nie przewiduje możliwości przyznania płatności zarówno osobie posiadającej tytuł prawny do nieruchomości, jak i faktycznie użytkującemu grunt posiadaczowi, ani też przyznania płatności osobie posiadającej tytuł prawny do gruntu, gdy użytkujący faktycznie działkę posiadacz korzysta z nieruchomości bez tytułu prawnego, a nawet wbrew woli osoby posiadającej tytuł prawny. Zadaniem organu jest wyłącznie ustalenie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy wnioskodawca spełnia warunki przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, określone w art. 2 ust. 1 -2 ustawy z dnia 23 grudnia 2003 r. Istotne jest przy tym, iż organ udzielający pomocy nie jest uprawniony do rozstrzygania sporu między rolnikami dotyczącego kwestii posiadania gruntów rolnych i wynikających z nich roszczeń cywilnoprawnych. W takich przypadkach należy pozostawić stronom sporu ewentualne rozliczenia z tego tytułu na drodze cywilnoprawnej.

Organ wskazał, opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który uznać należy za wyczerpujący, że działka rolna położna na działce ewidencyjnej nr [...] została zgłoszona do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 we wnioskach dwóch producentów rolnych, którzy znajdowali się w jej posiadaniu. Z uwagi na okoliczność, iż od dnia doręczenia decyzji nr [...]upłynęło 5 lat, stosownie do brzmienia art. 146 § 1 k.p.a. w zw. art. 151 § 2 k.p.a., stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uchylenia ww. decyzji. Wobec braku podstaw do przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 dwóm producentom do tej samej działki rolnej, z uwagi na wymóg zapobiegania przypadkom jakichkolwiek kumulacji pomocy przyznawanej w ramach wspólnotowych systemów pomocy opartych na deklaracjach dotyczących obszaru, zachodzą podstawy do stwierdzenia, że ww. decyzja wydana została z naruszeniem prawa, tj. art. 2 ust. 1 w związku z art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ II instancji stwierdził, że strona otrzymała na mocy decyzji nr [...]-jednolitą płatność obszarową do powierzchni 11,07 ha w wysokości 2 330,57 zł (stawka płatności JPO 210,53 zł/ha), natomiast płatność powinna była zostać przyznana do powierzchni 6,67 ha w wysokości 1404,24 zł, tj. z wyłączeniem z płatności powierzchni działki rolnej I 4,40 ha; - uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni 11,07 ha w wysokości 3 226,44 zł (stawka płatności LPO 292,78 zł/ha), natomiast płatność powinna była zostać przyznana do powierzchni 6,67 ha w wysokości 1 952,84 zł, tj. z wyłączeniem z płatności powierzchni działki rolnej I 4,40 ha.

Odnosząc się do zarzutu strony podniesionego w odwołaniu w pkt 3 odwołania, organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 - obniżki i wyłączenia, przewidziane w niniejszym tytule, tj. wynikające z zastosowania pomniejszenia płatności, wykluczenia od płatności, czy nałożenia sankcji, stosownie do brzmienia art. 32 ww. rozporządzenia - nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny. Wyjaśnić należy, że w przypadku upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (odstąpienia od zastosowania pomniejszenia płatności, odstąpienia od wyłączenia od płatności, czy odstąpienia od nakładania sankcji wieloletnich). Przepis ten nie znajduje zatem zastosowania.

Ponadto odnosząc się do zarzutu strony podniesionego w pkt 4 odwołania dotyczącego tego, iż organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji, jakie nowe okoliczności, czy dowody zadecydowały o wznowieniu postępowania w sprawie, organ II instancji wyjaśnił, że Kierownik BP w Ł.przeprowadził postępowanie wyjaśniające przed wydaniem decyzji z dnia [...] r. Wezwał stronę do przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie przez nią działki rolnej I łąka o powierzchni 4,40 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie J. M. złożył wyjaśnienia z dnia [...] r., kopię umowy dzierżawy z dnia [...] r., kopię rozwiązania umowy z dnia [...] r., odpis skrócony aktu zgonu z dnia [...]r. W oparciu o te dowody organ I instancji wydał ww. decyzję o przyznaniu J.M.płatności bezpośrednich na rok 2004. Wznowienie postępowania nastąpiło na mocy postanowienia z dnia [...] r. wskutek ujawnienia nowych dowodów zgromadzonych w sprawie z wniosku B.M. (drugiej stronie konfliktu krzyżowego) o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. znak sprawy: [...], tj.: - protokołu przesłuchania strony postępowania – B. M. z dnia [...] r., - protokołu rozprawy administracyjnej z dnia [...] r. Zgromadzone w ww. sprawie dowody dołączone zostały do akt sprawy na mocy postanowienia z dnia [...]. Potwierdzały one fakt posiadania spornej działki przez B. M. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że zarzut podniesiony w odwołaniu jest niezasadny. W analizowanym przypadku zachodziły podstawy do wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem w sytuacji, gdy po przyznaniu ostateczną decyzją administracyjną płatności ze środków krajowych oraz wspólnotowych wyjdą na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności, wskazujące na fakt uzyskania tych płatności przez podmiot nieuprawniony bądź uprawniony w mniejszym rozmiarze, bezwzględnym obowiązkiem organów ARiMR jest podjęcie działań w celu ponownego ustalenia rzeczywistego stanu sprawy i doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że fakt, iż zlecił skoszenie trawy B.M.wynika z jego zeznań oraz zeznań wskazanych świadków. Jest naturalną i logiczną konsekwencją rozwiązanie przez niego umowy dzierżawy.

Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie ustalił, że czynności agrotechnicznych (skoszenie trawy, rozgarnianie kretowin i nawożenie łąki) B.M.dokonał rzekomo na podstawie zawartej z nim ustnej umowy. Skarżący podał, że brak konsekwencji w ocenie materiału dowodowego przez organ II instancji stoi w sprzeczności z treścią art. 6,7 k.p.a. i następnych. Skarżący zarzucił organowi I instancji odmawianie udostępnienia mu dwóch wyroków WSA w Łodzi w sprawie B.M. : II SA/Łd 458/05 z dnia 2005-09-20 i II SA/Łd 459/05 z dnia 2005-09-20. Skarżący podniósł, że z treści ww. wyroków wynika, iż B. M. złożył przed WSA Łodzi fałszywe oświadczenie, nie mające pokrycia w rzeczywistości. Natomiast w niniejszym postępowaniu B. M. przedstawiał inną wersję dot. ww. sprawy.

Ponadto skarżącego podniósł, że organ II instancji winien uzasadnić z jakich powodów ostatecznie płatność winna należeć się jednej konkretnej osobie konfliktu krzyżowego. Dlaczego wobec tylko jednej strony zostało wznowione postępowanie w przedmiocie przyznania płatności. Nadto skarżący podał, że w postępowaniu administracyjnym w ARiMR w P. dotyczącym B. M. prowadzonym w 2006 i 2007 roku nie zapewniono mu udziału jako strony, pomijając w tym zakresie stanowisko WSA w Łodzi zawarte w ww. wyrokach WSA w Łodzi. Zdaniem skarżącego ARiMR w Ł. powinna wziąć pod uwagę swoją bezczynność i winę zaniechania udzielenia pomocy prawnej beneficjentom w roku 2004 r., a nie przerzucać i obarczać rolników drakońskimi konsekwencjami, nieadekwatnymi do nieprawidłowości, które wystąpiły z powodu nieznajomości nowego prawa UE o dopłatach. W przekonaniu skarżącego art. 32 i 44 rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 znajduje zastosowanie w jego sprawie i nie istnieją podstawy do jego wyłączenia. Wreszcie organ nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakie nowe okoliczności i dowody zadecydowały o wznowieniu postępowania w sprawie. Wątpliwości związane z użytkowaniem spornej łąki zostały wyjaśnione przez Kierownika Biura przed wydaniem decyzji z dnia [...] r. Organ nie posiadał więc podstaw faktycznych, ani prawnych do skutecznego wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ł.Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, że dowody dołączone do akt niniejszej sprawy, a zebrane w sprawie wniosku B. M. potwierdzają fakt posiadania spornej działki przez tego producenta.

W piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2012 r. skarżący podniósł, że stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę, w której stwierdził, że jedynym użytkownikiem tejże działki był B.M. jest sprzeczne z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, w której organ stwierdził, że skarżący nie był jedynym użytkownikiem przedmiotowej działki, gdyż była użytkowana również przez B. M. Ponadto podał, że skoro był użytkownikiem działki rolnej, to nie ma podstaw do uznania, że dotychczasowa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...]., który po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, stwierdził, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] przyznająca J. M.płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 została wydana z naruszeniem prawa, lecz nie podlega uchyleniu z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 146 § 1 k.p.a., czyli na to, że od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat.

Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...]. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł.na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 151 § 2 i art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz w związku z art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L. z 2001 Nr 327.11 ze zm.).

Jak stanowi przepis art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Powołując cytowaną normę prawną organ wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż taką nową istotną dla sprawy okolicznością nie znaną organowi w dacie wydania decyzji z dnia [...]., było ustalenie, w toku postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku drugiej strony konfliktu krzyżowego, że B. M. użytkował przedmiotową działkę. Z akt sprawy wynikało bowiem, że B. M. wiosną 2004 r. nawiózł łąkę, rozgarniał kretowiny oraz skosił łąkę. Czynności tych dokonał na podstawie ustnej umowy zawartej ze skarżącym, w zamian za opłacenie podatku za I i II kwartał 2004 roku.

W ocenie sądu, analizując argumentację organu i zgromadzony w sprawie materiał dowody, należy zgodzić się ze stanowiskiem, iż w sprawie niniejszej wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję z dnia [...]. Co za tym idzie – Sąd uznał, iż były podstawy faktyczne i prawne do wznowienia postępowania – postanowieniem z dnia [...].., a w następstwie - do wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (w brzmieniu obowiązującym na dzień przyznania J. M.płatności bezpośrednich do gruntów rolnych) - osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 2 ustawy).

Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 - kontrole administracyjne określone w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92 pozwalają na automatyczne wykrywanie nieprawidłowości wykorzystując skomputeryzowane środki, włączając w szczególności: a) kontrole krzyżowe zadeklarowanych działek rolnych i zwierząt w celu uniknięcia zbiegu przyznawania tej samej pomocy w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz zapobieżenie przypadkom jakiejkolwiek kumulacji pomocy przyznawanej w ramach wspólnotowych systemów pomocy opartych na deklaracjach dotyczących obszarów jak określono w art. 9a rozporządzenia (EWG) nr 3508/92; b) kontrole przekrojowe przy pomocy skomputeryzowanej bazy danych lub, w przypadku wniosków o pomoc obszarową, przy pomocy innych środków komputerowych, w celu weryfikacji uprawnień do pomocy.

Niewątpliwie, uwzględniając treść przepisów art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. oraz art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 zgodzić należy się z organem, iż wobec ustalenia, że drugi producent rolny B.M. posiadał i użytkował przedmiotową działkę rolną niezbędnym było ustalenie rzeczywistego stanu sprawy i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.

Instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Stwarza ona prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Mając jednak na uwadze jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów rozpatrujących niniejszą sprawę było postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art.145 do art. 153) dotyczącymi wznowienia postępowania.

W ocenie organu podstawą do weryfikacji decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] była przesłanka opisana w cytowanym już przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Z taką oceną, wobec przywołanych faktów, należy się zgodzić, a to z uwagi na to, iż przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przewiduje, iż ma wyjść istotna dla sprawy nowa, nie znana organowi w dacie wydania decyzji okoliczność. Oznacza to, iż musi być to okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Za takim rozumieniem omawianej przesłanki przemawia wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych stanowisko judykatur. Nie można natomiast zapominać, iż wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. sygn. wyrok NSA z dnia 19 października 2010r., sygn. akt II GSK 889/09 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. m. in. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08).

Wywieść z powyższego należy, iż użytkowanie przez B. M. i w związku z tym wnioskowanie o przyznanie płatności na rok 2004 do działki, co do której przyznana została producentowi rolnemu – J.M. ostateczną decyzją płatność bezpośrednia na rok 2004 - jest nową okolicznością istniejącą w dacie wydania decyzji z dnia 23 grudnia 2004 r. nie znaną organowi. Przed wydaniem powyższej decyzji organ ustalił bowiem, że umowa dzierżawy z B.M. została rozwiązana, a posiadaczem i użytkownikiem działki jest wyłącznie J.M.

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. m. in. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08,

We wznowionym postępowaniu organ administracji wskazał na istniejący w 2004 r. brak porozumienia pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego, tj. pomiędzy skarżącym a B. M. Obie strony konfliktu krzyżowego nie tylko złożyły wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do przedmiotowej działki na rok 2004. Obie strony konfliktu krzyżowego użytkowały, bez porozumienia ze sobą sporną działkę "I" – łąkę o powierzchni 4,40 ha, pomimo rozwiązania umowy dzierżawy. Organy ustaliły, że B.M. skosił trawę w 2004 r. Jednak z uwagi na konflikt pomiędzy producentami rolnymi, pomimo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, nie udało się ustalić, czy powyższa czynność została wykonana na zlecenie J. M. Ponadto organy stwierdziły, iż zeznania świadków nie pozwalają przesądzić o odpłatnym charakterze tej czynności. Natomiast, jeżeli chodzi o pozostałe czynności agrotechniczne (nawożenie, wyrównywanie powierzchni poprzez rozgarnianie kretowin) organy administracji ustaliły, iż obaj producenci rolni wykonywali te czynności.

Sąd podziela stanowisko organów, że skarżący na dzień wydania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania dopłat za rok 2004 nie spełniał warunku posiadania spornych gruntów, w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Z materiału dowodowego wynika, że faktycznym użytkownikiem działki, mimo rozwiązania umowy dzierżawy był B. M.

Organ I instancji wprawdzie postawił tezę, że obie strony konfliktu krzyżowego użytkowały sporną działkę I. Organ ten wskazał, że powyższe było wynikiem tego, że treść zgromadzonych dowodów jest wzajemnie sprzeczna, w tym treść dowodów z zeznań świadków zawartych w protokołach z rozpraw administracyjnych. Natomiast organ II instancji oceniając zgromadzony materiał dowodowy wskazał, iż dwóch producentów rolnych posiadało działkę. Przy czym organ obszernie wyjaśnił, iż posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Organ odwoławczy zatem przyjął, że faktycznym użytkownikiem przedmiotowej działki był B.M. Wobec braku podstaw do przyznania płatności bezpośrednich dwóm producentom rolnym do tej samej działki, z uwagi na wymóg zapobiegania przypadkom jakiejkolwiek kumulacji pomocy przyznawanej w ramach wspólnotowych systemów pomocy opartych na deklaracjach obszaru, organ ten wskazał, że zachodzą podstawy do stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] r. przyznająca płatność bezpośrednią do gruntów rolnych J. M.wydana została z naruszeniem prawa.

Tym samym niezasadny jest zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie reguł i zasad ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Ustalony stan faktyczny na dzień składania wniosku jak i wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakresie użytkowania (posiadania) spornej działki rolnej, pozwalał ocenić faktyczne ich użytkowanie.

Wskazać należy, że na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności bezpośredniej ciąży obowiązek, by udzielane informacje były zgodne z rzeczywistością. Nie jest rolą Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa czuwanie nad tym, by nieruchomość, której właścicielem jest skarżący nie była, wbrew jego woli, użytkowana przez osoby nieuprawnione.

Za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organów, że należąca do skarżącego działka o nr ew. [...] w 2004 roku była użytkowana przez inną osobę, a tym samym brak było podstaw do przyznania skarżącemu płatności bezpośredniej. To czy użytkowanie działki skarżącego przez inną osobę miało miejsce za jego zgodą, czy też wbrew jego woli nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy prawa nie przewidują możliwości przyznania płatności bezpośredniej zarówno właścicielowi nieruchomości i jej użytkownikowi, jeśli nieruchomość jest użytkowana wbrew woli właściciela przez inną osobę. Przepisy prawa nie przewidują również, by płatność została przyznana właścicielowi nieruchomości, a nie jej użytkownikowi w sytuacji, gdy użytkownik korzysta z nieruchomości wbrew woli właściciela.

W niniejszej sprawie, jak wskazano powyżej, wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W takim zaś wypadku pozostały organowi możliwości uchylenia decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty bądź wydanie decyzji stwierdzającej naruszenie prawa i wskazującej na przyczyny, z powodu których decyzji nie uchylił. Nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie chodzi o ostatnią z wymienionych decyzji.

Stosownie bowiem do treści art. 151 § 2 k.p.a. - w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zgodnie zaś z art. 146 § 1 k.p.a. - uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

W niniejszej sprawie pięcioletni termin od dnia doręczenia decyzji z dnia [...] r. upłynął w dniu [...] r.

Zatem po powołaniu prawidłowej podstawy prawnej z art. 151 § 2 k.p.a. organ prawidłowo stwierdził naruszenie prawa i wskazał okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji z dnia [...] r. W tym wypadku były to okoliczności, o jakich mowa w art. 146 § 2 k.p.a.

Podkreślenia wymaga to, że decyzja tego rodzaju nie eliminuje z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ostatecznej, która nadal kształtuje stosunek prawny.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego powoływania się przez organ na dowody zgromadzone w sprawie z wniosku B. M., które faktycznie nie zostały załączone do akt tej sprawy uznać należy go za niezasadny. Do akt niniejszej sprawy został załączony protokół z przesłuchania strony z dnia [...]r. oraz protokół z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...].Za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący odmowy udostępnienia skarżącemu wyroków WSA Łodzi z dnia 20 września 2005 r. o sygn. akt : II SA/Łd 458/05 oraz II SA/Łd 459/05, gdyż wydane zostały w sprawach ze skargi B.M., w których skarżący nie był stroną. Ponadto skarżącemu znana była treść powyższych wyroków i w rezultacie zostały załączone do akt niniejszej sprawy.

Za niezasadny należy również uznać zarzut skargi dotyczący nie wskazania przez organy nowych okoliczności, które zadecydowały o wznowieniu postępowania w sprawie. Organ wyjaśnił, że podstawą wznowienia postępowania w sprawie było ustalenie nowej okoliczności, tj. faktu użytkowania spornej działki przez innego producenta rolnego. Wbrew zarzutom skargi powyższa okoliczność nie była znana Kierownikowi Biura ARiMR w Ł. przed wydaniem decyzji z dnia [...].Zauważyć należy, że w piśmie z dnia [...]. skarżący podał, że rozwiązał umowę dzierżawy z B. M., oraz że poinformował go, iż będzie składał wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Natomiast w toku postępowania prowadzonego w sprawie z wniosku B. M. ustalono, że skarżący wyraził zgodę na użytkowanie działki w zamian za opłacanie podatku. Powyższa umowa została zawarta w formie ustnej (protokół rozprawy administracyjnej z dnia [...].).

Zauważyć też należy, że w oświadczeniu z dnia [...] skarżący podał, iż ponosi koszty związane z dojazdem do ARiMR w P. i w Ł. w celu składania wyjaśnień, rozwiązania umowy dzierżawy, tj. koszty transportu i koszty związane z oderwaniem od zajęć zawodowych. W ocenie Sądu powyższe stanowisko skarżącego podważa argumenty skargi, iż był wyłącznym użytkownikiem przedmiotowej działki, położonej we wsi P., gmina W., powiat p.i wykonywał czynności agrotechniczne. Skoro nawet przyjazd do ww. miejscowości w dniu [...]r. celem rozwiązania umowy dzierżawy był dla skarżącego utrudnieniem, kosztował go 200 zł.

W ocenie Sądu niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 9 k.p.a., bowiem nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie był pouczony jak należy wypełnić wniosek i jakie należy załączyć dokumenty. Potwierdzeniem powyższego jest chociażby pismo skarżącego z dnia [...]r., z którego wynika, iż posiadał dostateczną wiedzę w powyższym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego przewlekłości postępowania administracyjnego wskazać należy, że przedmiotem oceny Sądu jest zaskarżona decyzja. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest odrębną skargą, którą skarżący mógł wnieść w toku prowadzonego postępowania administracyjnego.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę.

t.p.