Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 57/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj
article: art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Dnia 11 sierpnia 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Zbigniew Ślusarczyk (spr.), Sędzia NSA: Elżbieta Kremer, Ewa Kręcichwost-Durchowska, Sędzia del. WSA:, po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem W. a Wójtem Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. B. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza W. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działająca z upoważnienia Burmistrza W. wnioskiem z 3 marca 2020 r. zwróciła się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem W. a Wójtem Gminy R. poprzez wskazanie tego ostatniego jako właściwego do rozpoznania wniosku W. B. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej W. B. podała, że od trzech lat zamieszkuje u zięcia J. K. pod adresem [...], R., natomiast stały meldunek posiada we wsi D. W ocenie organu gmina R. stała się centrum życiowym wnioskodawczyni. Podkreślono, że w tej gminie ma zapewnioną pomoc i opiekę, tam korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej, zaś wiek i stan zdrowia uniemożliwiają jej samodzielne funkcjonowanie w środowisku, a tym samym powrót do poprzedniego miejsca zamieszkania.

W odpowiedzi na wniosek działająca z upoważnienia Wójta Gminy R. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wniosła o wskazanie Burmistrza W. jako organu właściwego w sprawie. Zdaniem tego organu pobyt wnioskodawczyni na terenie gminy R. jest jedynie tymczasowy. W. B. nigdy nie nosiła się z zamiarem stałego zamieszkania w tej gminie. Wyrażała chęć powrotu do swojego miejsca zamieszkania, tj. do wsi D., w której posiada dom jednopiętrowy i działkę ogrodową, ponosi za utrzymanie tej nieruchomości bieżące opłaty. Ponadto oczekiwała, że zaopiekuje się nią syn W. B.. W gminie R. jest zameldowana jedynie na pobyt czasowy, do października 2020 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej - art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z nich uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej właściwości w sprawie rozpatrzenia wniosku W. B. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2019, poz. 1507 ze zm.) dalej zwanej "u.p.s." decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast w myśl art. 101 ust. 1 cytowanej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego, który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania w świetle wskazanego wyżej przepisu decydują zatem dwa czynniki, które muszą wystąpić łącznie: zewnętrzny, czyli fakt przebywania i wewnętrzny, czyli zamiar stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane.

W niniejszej sprawie wnioskująca o skierowanie do domu pomocy społecznej W. B. od trzech lat przebywa w [...] na terenie gminy R., w domu zięcia J. K., w pokoju użyczonym jej przez wnuczkę L. Jednak pobyt na terenie gminy R. nigdy nie miał charakteru stałego, ale tymczasowy, związany z koniecznością zapewnienia wnioskodawczyni opieki ze względu na doznany uraz kręgosłupa, a także podeszły wiek i inne schorzenia. Zarówno z wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, jak i z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z 25 lutego 2020 r. oraz innych znajdujących się w aktach sprawy pism wynika w sposób jednoznaczny, że wnioskodawczyni nigdy nie miała zamiaru stałego pobytu w gminie R. Zatem wobec niespełnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 25 k.c., nie można uznać, że miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest gmina R.

Z akt sprawy wynika, że W. B. jako swoje miejsce zamieszkania wskazywała wieś D. w gminie W., w której znajduje się dom, którego jest współwłaścicielką (udział we współwłasności: 4/6). Jest tam zameldowana na pobyt stały. Uiszcza też bieżące opłaty związane z tą nieruchomością, między innymi takie jak opłata za energię elektryczną czy opłata za wodę. Powyższe okoliczności faktyczne pozwalają w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na stwierdzenie, że to tutaj znajduje się miejsce zamieszkania wnioskodawczyni w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.p.s. wskazał Burmistrza W. jako organ właściwy w sprawie.