Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1291/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151a § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2021 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu E. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia w postaci instalacji do powierzchniowej obróbki metali oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), na skutek odwołania złożonego przez Spółkę A. z siedzibą w [...], uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej w dalszej części "K.p.a.".

Po rozpoznaniu wniosku Spółki A. z siedzibą w [...] Wójt Gminy odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Instalacja do powierzchniowej obróbki metali" na działkach nr ewid. [...], [...], [...], obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [....]. W uzasadnieniu organ w obszerny sposób opisał stan faktyczny sprawy, przedstawiając charakterystykę przedsięwzięcia. Wskazał, że polega ono na eksploatacji instalacji do fosforanowania tarcz hamulcowych, poprzez wytwarzanie na ich powierzchni powłoki konwersyjnej w wyniku obróbki chemicznej i na podstawie § 3 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71) zalicza się ono do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Z przedstawionej analizy akustycznej wynika, że izolinie będące granicami normatywnego oddziaływania na tereny chronione pod względem akustycznym w porze dziennej, nie przekroczą terenu Zakładu. Obliczone wartości równoważnego poziomu dźwięku w wyznaczonych punktach obserwacji na granicach najbliższych terenów chronionych pod względem akustycznym wykazały, iż przedsięwzięcie nie będzie powodować przekroczeń wartości dopuszczalnych hałasu na terenach prawnie chronionych pod względem akustycznym, spełniając tym samym wymagania wynikające z rozporządzenia dotyczącego dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Wójt zaznaczył, że dla działek gruntowych objętych planowanym przedsięwzięciem brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ż. Zakład nie kwalifikuje się do kategorii zakładów o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Zadanie zlokalizowane jest w istniejącym budynku, co nie wpłynie na zmianę obecnego krajobrazu. Zamierzenie zlokalizowane jest poza granicami wielkopowierzchniowych form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55). Najbliżej położonym obszarem Natura 2000 jest obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Dolna Wisłoka z Dopływami PLH180053 (ok. 2,7 km). Zamierzenie inwestycyjne zlokalizowane jest poza korytarzami ekologicznymi. Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (Dz. U. z 2016 r., poz. 1911 ze zm.), teren przedsięwzięcia zlokalizowany jest w obrębie jednolitej części wód powierzchniowych (JCWP) "Wisłoka od Rzeki do Potoku [...]" o kodzie : [...], typ 17 (potok nizinny piaszczysty), będącej monitorowaną, naturalną częścią wód w dobrym stanie i niezagrożoną ryzykiem nieosiągnięcia celu środowiskowego, którym jest dobry stan ekologiczny, możliwość migracji organizmów wodnych na odcinku cieku istotnego - Wisłoka od Potoku [...] do Rzeki oraz dobry stan chemiczny. Zlewnia ww; JCWP została zaliczona do obszarów chronionych przeznaczonych do ochrony przedmiotów ochrony zależnych od wód: Rezerwat przyrody [...] Bagno P., OZW [...] Dolna Wisłoka z Dopływami, OSO [...] Puszcza Sandomierska. Teren przedsięwzięcia leży poza granicami ww. obszarów chronionych. Teren przedsięwzięcia zlokalizowany jest w obrębie jednolitej części wód podziemnych (JCWPd) o kodzie [...], będącej monitorowaną częścią wód, w dobrym stanie ilościowym chemicznym oraz niezagrożoną ryzykiem nieosiągnięcia celu środowiskowego, którym jest zachowanie dobrego stanu ilościowego i chemicznego, bez derogacji. Omawiania JCWPd została zaliczona do obszarów chronionych przeznaczonych do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Ponadto, obszar objęty inwestycją znajduje się poza terenami zalewowymi oraz poza Głównymi Zbiornikami Wód Podziemnych. Przedmiotowe przedsięwzięcie zlokalizowane jest także poza ujęciami wód i wyznaczonymi dla nich strefami ochronnymi.

Mając na uwadze uwarunkowania wymienione w art. 63 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 poz. 283), zwanej dalej "u.i.ś", jak też rodzaj i zasięg generowanych oddziaływań, a także ich skutki dla przyrody, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. Wójt nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w tym sporządzenia Raportu. W opinii sanitarnej z dnia [...] października 2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) pozytywnie wyraził środowiskowe uwarunkowania z zastrzeżeniami. Z kolei, postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia. Następnie, Wójt zwrócił uwagę, że teren, na którym zlokalizowana jest instalacja, znajduje się w obszarze, na którym potwierdzono przekroczenia standardów jakości środowiska. Przedłożone wyniki badań gleby - sprawozdanie nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. wykonane przez [...] w [...], wykazały, że zgodnie z wymaganiami o których mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1395), wynik pomiaru dla cynku przekroczył granicę tolerancji. Zaznaczył też, że posiada wyniki badań wykonane rok wcześniej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska i na zlecenie RDOŚ. Analiza wyników badań wykazała, że nastąpił wzrost skażenia gleby cynkiem. Dalej, Wójt zauważył, że obiekt, którego dotyczy sprawa służył pierwotnie innemu rodzajowi produkcji. Inwestycja nie jest planowana, ale zamontowana bez powiadomienia społeczeństwa. Ponadto, przeprowadzona analiza przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko i zdrowie ludzi wykazuje, że przy zastosowaniu zaproponowanych w nim technologii, rozwiązań i parametrów, jak też zabezpieczeń i zaleceń będzie przedsięwzięciem stwarzającym zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Przedsięwzięcie nie spełni więc wymogów stawianych przez przepisy z zakresu ochrony środowiska. Wójt zaznaczył, że zachodzi negatywna przesłanka wydania decyzji środowiskowej, wyrażona w art. 81 ust. 3 u.i.ś. Z przeprowadzonej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika bowiem, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56 ustawy Prawo wodne poprzez przekroczenia zawartości cynku w glebie dna rowu melioracyjnego [...], na terenie działki inwestora i działki stron postępowania. Uzyskane od mieszkańców informacje z dnia [...] sierpnia 2020 r. o nielegalnej pracy instalacji do fosforanowania cynkowego pozwalają domniemywać, że zwiększenie zawartości cynku w glebie wynika z funkcjonowania powyższej instalacji.

Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] października 2020 r. SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazało, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana tylko w przypadkach określonych w ustawie. W zakwestionowanej decyzji zabrakło tymczasem pełnego, racjonalnego i uwzględniającego wymogi art. 85 u.i.ś., uzasadnienia odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowej inwestycji. Organ I instancji mimo, iż stwierdził, że brak jest podstaw do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, to nie wyjaśnił właściwie, co o tym finalnie zdecydowało. Lakoniczne i niejasne stwierdzenia w tym zakresie nie stanowią takiego uzasadnienia. Organ I instancji nie odniósł się także do treści uzgodnień organów współdziałających RDOŚ oraz PPIS. Ponadto, Kolegium zauważyło, że sam sprzeciw mieszkańców gminy nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przepisy ustawy nakazują bowiem jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu oraz umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków. Organ odwoławczy podniósł też, że żaden przepis ustawy nie sprzeciwia się wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji zrealizowanej. Konkludując Kolegium wskazało, że Wójt nie wykazał, czy istnieje którakolwiek z przesłanek umożliwiających odmowę. Tym samym, uzasadnienie decyzji nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Trudno zatem w tej sytuacji stwierdzić, że organ I instancji dokonał wszechstronnej oceny pod kątem czy inwestycja wymaga (bądź nie) uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ocena zaś przez Kolegium istotnych dla sprawy okoliczności mogłaby doprowadzić do naruszenia zasady dwuinstancyjności, zwłaszcza w sytuacji dokonania przez organ odwoławczy ważnych ustaleń dla rozstrzygnięcia sprawy, które nie były objęte badaniem przez organ I instancji na etapie prowadzonego postępowania, w którym została wydana zaskarżona decyzja.

E. W., B. N., E. S. i Z. C. złożyli od decyzji SKO sprzeciw, w którym wnieśli o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu. Wnoszący sprzeciw podnieśli, że Spółka nie liczy się w jakikolwiek sposób zarówno z zapadłymi wobec niej decyzjami administracyjnym, jak również z nimi oraz pozostałymi mieszkańcami bloku nr [...] w [...]. Linia fosforanowania cynkowego na terenie Zakładu funkcjonuje, pomimo wstrzymania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Składający sprzeciw podnieśli ponadto, że Spółka dokonała znacznego podniesienia terenu, co doprowadziło do zmiany stosunków wodnych i zalewania terenu, na którym znajduje się ich blok mieszkalny. Poza tym, sprzeciwiający się mają uzasadnioną obawę przypuszczać, iż środki chemiczne używane podczas procesu galwanizacji lub też jego pozostałości wraz z wodą opadową przedostają się na teren ich posesji, zagrażając tym samym ich zdrowiu. O powyższym świadczy analiza gleby z pobliskiego rowu melioracyjnego, w którym to poziom cynku jest znacznie przekroczony co do samej normy, a w stosunku do pomiaru wykonanego w roku 2019 poziom cynku w glebie wzrósł.

Nadto, z uwagi na niezabezpieczone w jakikolwiek sposób wentylatory znajdujące się nad linią technologiczną do fosforanowania oraz brak specjalistycznych filtrów mających na celu wyeliminowanie szkodliwych zanieczyszczeń z ww. procesu produkcji, wszelkie zanieczyszczenia powstające z tego procesu wraz z wiatrem przedostają się na teren nieruchomości, gdzie położony jest ich blok. Spółka dokonała też instalacji (wkopania) starej, zardzewiałej cysterny, której przeznaczeniem jest składowanie substancji niebezpiecznych, pochodzących z procesu galwanizacji, a cysterna ta nie posiada jakichkolwiek prawem przewidzianych atestów, stosowanych dla tego typu zbiorników. Brak jest również planu zakładającego umieszczenie ww. cysterny na terenie Zakładu. Sprzeciwiający się wyrazili obawę, że substancje szkodliwe przechowywane w cysternie, a pochodzące z procesu galwanizacji zagrażają środowisku naturalnemu w pobliżu Zakładu, a tym samy ich zdrowiu. Składający sprzeciw podkreślili, że organ I instancji prawidłowo, zgodnie z art. 80 ust. 1 u.i.ś., wziął pod uwagę m. in. wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, tym bardziej, że jest ono poparte rzetelnymi wynikami badań na zawartość cynku w glebie. Poza tym podkreślili, że pozytywna opinia czy uzgodnienie organów współdziałających nie przesądza o konieczności wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Sam więc fakt sprzeczności decyzji środowiskowej z uzgodnieniami ze strony organów współdziałających nie świadczy o wadliwości tej decyzji. Mając to na uwadze wnoszący sprzeciw wnieśli o uchylenie kwestionowanej decyzji SKO oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na sprzeciw SKO wniosło o jego oddalenie.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił sprzeciw B. N., E. S. i Z. C.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", przedmiot sądowej kontroli może stanowić decyzja administracyjna. Uszczegółowieniem tej regulacji jest art. 3 § 2a tej ustawy, wedle którego, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Chodzi tutaj o decyzje kasatoryjne, a zatem takie, w których organ drugiej instancji uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kontrola sądowa tego rodzaju decyzji odbywa się, tak jak w przypadku innych rozstrzygnięć, pod kątem legalności, do czego zobowiązuje art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), jednak jest ona ograniczona w sposób, o którym mowa w art. 64e P.p.s.a. Przepis ten wskazuje mianowicie, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Oznacza to, że Sąd może odnieść się do meritum sprawy tylko w takim zakresie, w jakim jest to konieczne do zbadania, czy organ odwoławczy nie przekroczył kompetencji wynikających ze wskazanego art. 138 § 2 K.p.a. W myśl art. 151a § 1 P.p.s.a., uwzględniając sprzeciw od decyzji sąd uchyla ją w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. Jeśli natomiast sąd sprzeciwu nie uwzględni na skutek braku naruszenia warunków wynikających z tego przepisu K.p.a., wówczas podlega on oddaleniu w oparciu o art. 151a § 2 K.p.a.

W świetle powołanego art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zasadniczo zatem, organ działający jako druga instancja ma obowiązek ponownego pełnego rozpatrzenia sprawy. Jeśli więc postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ pierwszoinstancyjny nie było wystarczające, to prawem i obowiązkiem organu rozstrzygającego w drugiej instancji jest jego uzupełnienie w koniecznym zakresie, a to w myśl art. 136 K.p.a. Jeśli jednak wymiar postępowania wyjaśniającego, które miałby przeprowadzić organ drugoinstancyjny, a mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, byłby zbyt duży, wówczas zasadne jest sięgnięcie po decyzję kasatoryjną. Chodzi tutaj o sytuacje, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). Oczywiście, zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie.

W niniejszym postępowaniu SKO, decyzją z dnia [...] października 2020 r., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazanym rozstrzygnięciem Wójt, działając na wniosek Spółki A. z siedzibą w [...], odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Instalacja do powierzchniowej obróbki metali" na działkach nr ewid. [...], [...], [...], obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...].

Usuwając to rozstrzygnięcie z obrotu prawnego Kolegium podkreśliło, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację danego przedsięwzięcia może być wydana tylko i wyłącznie w przypadkach wskazanych w u.i.ś. Jeśli natomiast żadna z takich negatywnych przesłanek nie zachodzi, wówczas organ zobowiązany jest do określenia środowiskowych uwarunkowań. Zdaniem SKO, w rozpoznawanej sprawie zabrakło pełnego, racjonalnego i spełniającego wymogi z art. 85 u.i.ś. uzasadnienia odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Lakoniczne bowiem i niejasne stwierdzenia organu I instancji nie stanowią, w ocenie Kolegium, takiego uzasadnienia. Wójt Gminy przez brak dokonania wszechstronnej oceny pod kątem zasadności wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wykazał, że zaistniała którakolwiek z okoliczności uniemożliwiających podjęcie takiego aktu. Brak zaś informacji dotyczących istotnych w sprawie ustaleń uniemożliwia dokonanie w pełni kontroli instancyjnej zakwestionowanej decyzji. Ocena istotnych w sprawie okoliczności przez SKO mogłaby natomiast prowadzić do naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Sąd w pełni zgadza się z zajętym przez Kolegium stanowiskiem. Zasadnie zauważyło ono, że w świetle unormowań ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, iż organ właściwy do wydania decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania wynikające z przepisów wskazanego aktu. Przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia określone zostały przez ustawodawcę enumeratywnie i są nimi:

- niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan taki został uchwalony, z wyjątkami, które w sprawie niniejszej nie mają znaczenia (art. 80 ust. 2 u.i.ś.),

- odmowa uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez właściwy organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 u.i.ś.),

- jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika brak możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę i organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje spośród wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.ś, wariant dopuszczony do realizacji, w przypadku braku możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariantach, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5, oraz w przypadku braku zgody wnioskodawcy na wskazanie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wariantu dopuszczonego do realizacji (art. 81 ust. 1 u.i.ś.),

- wynikanie z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, że może ono znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody,

- wynikanie z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, że wpływa ono negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 Prawo wodne, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy.

Wójt Gminy, po obszernym przedstawieniu stanu faktycznego sprawy skoncentrował swoje rozważania na braku akceptacji dla przedmiotowej inwestycji po stronie mieszkańców [...... Podniósł też, że z powyższą nie zgadzają się także Sołtys i Rada Sołecka. Organ odwoławczy słusznie natomiast zauważył, że przesądzającą okolicznością uzasadniającą negatywne rozpoznanie wniosku inwestora nie może być sprzeciw lokalnej społeczności.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że według art. 79 ust. 1 u.i.ś., przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Następnie, w świetle art. 80 ust. 1 pkt 3 u.i.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. Z kolei, w świetle art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a u.i.ś., uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać - w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa.

Powyższe wskazuje więc, że prawodawca nakazał tylko zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nałożył obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia. Wydanie zatem środowiskowych uwarunkowań pomimo protestów, nie stanowi automatycznego nieuwzględnienia interesu społecznego i przedłożenia interesu inwestora nad interesem lokalnej społeczności. Negatywne stanowisko społeczeństwa może zatem wpłynąć na konkretne uwarunkowania i wymogi danej inwestycji, co winno znaleźć wyraz w konkretnych zapisach decyzji o nałożeniu na inwestora dodatkowych obowiązków mających przeciwdziałać, czy też ograniczać negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Zatem udział społeczeństwa w postępowaniu winien przełożyć się na samą treść decyzji. Stanowisko to jest podzielane w orzecznictwie sądowym [np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA): z 25.03.2015 r. II OSK 2031/13, z 11.10.2017 r. II OSK 2113/16].

Organ I instancji zwrócił też uwagę, że wedle art. 71 ust. 2 u.i.ś., uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagane jest dla przedsięwzięć planowanych. Przedsięwzięcie zaś, którego dotyczy sprawa niniejsza zostało już zrealizowane, a istniejący dotychczas na przedmiotowych działkach obiekt służył pierwotnie innemu rodzajowi produkcji. Ponadto, wbrew rozstrzygnięciu PINB o wstrzymaniu, zamontowana linia do fosforanowania cynkowego jest cały czas eksploatowana. W odniesieniu do tej ostatniej kwestii podnieść trzeba, że sprawa niestosowania się przez inwestora do skierowanego do niego nakazu organu nadzoru budowlanego mogłaby stanowić przedmiot innego postępowania, natomiast z pewnością nie może stanowić przedmiotu rozważań w niniejszej sprawie. To samo należy odnieść do zarzutów skargi dotyczących niewykorzystania unijnych środków zgodnie z ich przeznaczeniem, dokonanego podwyższenia terenu i przez to naruszenia stosunków wodnych, czy umieszczenia przez Spółkę cysterny na produkty niebezpieczne bez jakichkolwiek atestów. Są to bowiem kwestie, które nie mają znaczenia w postępowaniu dotyczącym określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji danego przedsięwzięcia.

Jeśli natomiast chodzi o fakt uprzedniego zrealizowania inwestycji, to rzeczywiście, zasadniczo, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest dla przedsięwzięcia, które znajduje się dopiero w fazie planowania, o czym wprost stanowi powołany przez organ art.71 ust. 2 u.i.ś. Z orzecznictwa sądowego wynika jednak, że występują czasami takie sytuacje, które wywołują konieczność rozważenia dopuszczalności ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięć, których realizację już rozpoczęto, czy nawet dla tych już zrealizowanych. Wskazuje się w nich, że wykładnia gramatyczna nie jest jedyną metodą wykładni interpretacji prawa i dlatego, mimo iż brzmienie przepisu jest jasne, to trzeba sięgnąć do innych rodzajów wykładni, w tym wykładni systemowej i celowościowej, tak aby wydobyć rzeczywiste znaczenie normy prawnej. Potrzeba taka może się pojawić w sytuacji, gdy toczy się postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej. W tym zakresie zwracano uwagę na brzmienie art. 72 ust. 1 pkt 1 u.i.ś., który stanowi, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje nie tylko przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, ale także decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - wydawanych na podstawie ustawy Prawo budowlane. W tych ostatnich przypadkach chodzi właśnie o usuwanie samowoli budowlanych. Zatem kwestia tego czy na działce inwestora jest już zrealizowana inwestycja nie powinna mieć znaczenia, gdyż rolą organu w tego typu postępowaniu jest określenie warunków środowiskowych, jakie winno spełniać dane zamierzenie (por. wyroki NSA: z 26.10.2011 r. II OSK 1820/11, z 27.08.2014 r. II OSK 470/13).

W dalszej części Wójt Gminy podniósł, że przeprowadzona analiza przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko i zdrowie ludzi wykazuje, że przy zastosowaniu zaproponowanych w nim technologii, rozwiązań i parametrów, jak też zabezpieczeń i zaleceń, będzie przedsięwzięciem stwarzającym zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Z uwagi na powyższe okoliczności uznano, że przedsięwzięcie nie spełni wymogów stawianych przez przepisy z zakresu ochrony środowiska. Organ nie rozwinął jednak w żaden sposób powyższego stwierdzenia, przez co nie jest jasne, co konkretnie miał na względzie w tym zakresie.

Wójt Gminy powołał się także na zachodzenie negatywnej przesłanki wydania decyzji środowiskowej wynikającej z art. 81 ust. 3 u.i.ś. stwierdzając, że z przeprowadzonej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56 Prawa wodnego. W jego ocenie, świadczą o tym przekroczenia zawartości cynku w glebie dna rowu melioracyjnego [...], na terenie działki inwestora i działki stron postępowania. Wójt wskazał, że uzyskane od mieszkańców informacje z dnia [...] sierpnia 2020 r. o nielegalnej pracy instalacji do fosforanowania cynkowego pozwalają domniemywać, że zwiększenie zawartości cynku w glebie wynika z funkcjonowania powyższej instalacji.

Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że odmowa w powołanym wyżej wypadku może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie wykazane jego zaistnienie. Tymczasem, powołując się na badania wskazujące na przekroczenie zawartości cynku w glebie organ sam zauważył, że zachodzi domniemanie, że ta podwyższona zawartość wynika z funkcjonowania spornej instalacji. To lakoniczne stwierdzenie trudno jednak uznać za wystarczającą podstawę wydania decyzji o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji inwestycji.

Należy podkreślić, że to inwestor przedstawia zakres inwestycji w składanym wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w karcie informacyjnej. Do takiego właśnie zakresu odnosi się następnie raport o oddziaływaniu tej inwestycji na środowisko. Dlatego organ określa środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia w tak określonych ramach. Natomiast zarzuty co do faktycznego funkcjonowania inwestycji nie mają znaczenia dla postępowania dotyczącego decyzyjnego określenia środowiskowych uwarunkowań, które inwestor winien spełniać.

W sprawie istotna jest jeszcze jednak kwestia, na którą zwróciło uwagę SKO. Mianowicie, organ I instancji nie odniósł się w ogóle do uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia dokonanego przez RDOŚ oraz pozytywnej (choć z pewnymi zastrzeżeniami) opinii PPIS. Wójt wskazał jedynie w uzasadnieniu swojej decyzji, że akty takie zostały przez wymienione organy wydane. Zdaniem Sądu, działanie takie należy ocenić negatywnie. Nie ulega wątpliwości, co słusznie podnosi skarżąca, że pozytywne stanowiska organów współdziałających nie są wiążące dla organu określającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Nie obligują zatem organu do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli organ z uzasadnionych powodów nie zgadza się z jakimś istotnym ustaleniem czy warunkiem określonym w akcie innego organu. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie sądowym (np. wyroki NSA z 1.07.2016 r. II OSK 339/15, z 18.10.2019 r. II OSK 2952/17) W takiej jednak sytuacji, niezbędnym jest przedstawienie przez niego przeciwnej argumentacji w tym zakresie i wykazanie w ten sposób wadliwości zajętych stanowisk. Merytoryczne odniesienie się do treści dokumentów przedłożonych przez inne – co należy podkreślić specjalistyczne - organy jest zatem konieczne do należytego rozpoznania sprawy, przy czym obowiązek ten nie wynika z brzmienia powołanego przez Kolegium art. 85 u.i.ś., który dotyczy dodatkowych (tj. poza tymi wynikającymi z K.p.a.) wymogów uzasadnienia decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania, ale z art. 107 § 3 K.p.a. odnoszącego się do uzasadnień wszystkich decyzji administracyjnych.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że organ odwoławczy, wydając kasatoryjną decyzję, nie uchybił wymogom jej podjęcia wynikającym z art. 138 § 2 K.p.a. W uzasadnieniu tej decyzji wyczerpująco omówił uchybienia organu I instancji, które - w ocenie Sądu - były wystarczające do uchylenia się przez Kolegium od merytorycznego rozpoznania sprawy. Należy więc podzielić stanowisko Kolegium, że decyzja organu I instancji jest wadliwa w stopniu przekraczającym możliwości organu odwoławczego, a wynikające z art. 136 K.p.a. Wójt nie wykazał bowiem, że istnieją podstawy do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, którego dotyczy sprawa, a jak już wyżej zaznaczono, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest rozstrzygnięciem uznaniowym. Organ właściwy do jej wydania winien zatem przeprowadzić przewidziane u.i.ś. postępowanie i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wszystkie konieczne wymagania. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie nastąpiło po przeprowadzeniu postępowania w pełnym zakresie. Wójt skoncentrował się bowiem na okolicznościach, które w świetle tego, co wyżej wskazano, nie mogą stanowić podstawy decyzji odmownej. W takich uwarunkowaniach, merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez SKO prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa byłaby de facto rozstrzygana tylko w jednej instancji, co naruszyłoby jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 K.p.a. Rolą organu odwoławczego nie jest zaś z pewnością zastępowanie organu I instancji, najpierw w gromadzeniu istotnego w sprawie materiału dowodowego, a następnie, w dokonaniu jego oceny. Dopiero więc podjęta przez organ I instancji wnikliwa analiza materiału dowodowego w kontekście opisanych w u.i.ś. przypadków, w których możliwe jest wydanie decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia będzie stanowiła podstawę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.

Skoro więc analiza akt administracyjnych sprawy potwierdziła prawidłowość zastosowania przez Kolegium art. 138 § 2 K.p.a., to sprzeciw podlegał oddaleniu, o czym orzeczono w oparciu o art. 151a § 2 P.p.s.a.