Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 698/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1 i  3a, art. 32
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1 i  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] znak [...] z dnia [...] r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w Z.), działając na podstawie art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 1 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej jako u.s.u.s.), art. 127 § 3 i art. 138 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, w skrócie k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku A. K. z dnia [...] r., odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:

1) ubezpieczenie społeczne za okres od 01/2000 do 05/2002, od 07/2002 do 01/2003, 03/2003 - 01/2007 r. – należność główna w kwocie [...] zł i odsetki za zwłokę na dzień złożenia wniosku w kwocie [...] zł,

2) ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2002 do 01/2007 r. – należność główna w kwocie [...] zł i odsetki za zwłokę [...] zł,

3) Fundusz Pracy za okres od 02/2000 do 06/2000, od 09/2000 do 01/2007 w łącznej kwocie [...] zł i odsetki w kwocie [...] zł.

Rozstrzygnięcia powyższe zapadły w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] r. A. K. wystąpił do ZUS Oddziała w Z. Inspektorat w T. o umorzenie w całości należności w kwocie [...] zł ustalonej na dzień [...] r. z tytułu składek na:

1 - ubezpieczenie społeczne za okres od 01/2000 do 05/2002, od 07/2002 do 01/2003, 03/2003 - 01/2007 r. – należność główna w kwocie [...] zł i odsetki za zwłokę na dzień [...]r. w kwocie [...] zł, koszt egzekucyjne w kwocie [...] zł oraz odsetki na dzień rozpatrzenia wniosku,

2 - ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2002 do 01/2007 r. – należność główna w kwocie [...] zł i odsetki za zwłokę [...] zł, koszt egzekucyjne w kwocie [...] zł,

3. - Fundusz Pracy i FGŚP za okres od 02/2000 do 01/2007 w łącznej kwocie [...] zł i odsetki w kwocie [...] zł., koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu wnioskodawca wyjaśnił, iż prowadził działalność gospodarczą w okresie od [...] r. do [...] r. pod firmą "A." świadcząc usługi naprawy samochodów a nie wywiązywał się z obowiązku płacenia składek z racji trudnej sytuacji finansowej, braku bieżących środków finansowych na bieżące zakupy towarów i urządzeń do prowadzenia działalności. Brak dochodów spowodował zaprzestanie prowadzenia działalności. Była bezrobotnym do października 2009 r., kiedy podjął ponownie działalność gospodarczą pod firmą "A" jako podwykonawca firmy "B". Z tytułu tej działalności należności ZUS reguluje terminowo ale nie posiada środków finansowych na spłatę należności. Osiągane dochody są niskie i nie zaspakajają nawet podstawowych potrzeb jego rodziny. Korzysta z Pomocy Społecznej i pobiera zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie [...] zł miesięcznie oraz pomocy rodziców, z którymi wspólnie zamieszkuje. Posiada samochód marki [...], rok prod. 1991, który jest przedmiotem zajęcia egzekucyjnego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania - w oparciu o dowody przedłożone przez stronę oraz uzyskane przez organ w toku postępowania a wymienione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji - ZUS ustalił, iż aktualnie działalność gospodarcza jest już przez wnioskodawcę prowadzona i z osiąganych dochodów wnioskodawca utrzymuje rodziną oraz reguluje bieżące należności w tym na rzecz ZUS. Żona nie pracuje, gdyż wychowuje dwoje dzieci w wieku [...] i [...] roku. Korzysta z pomocy rodziców z którymi wspólnie zamieszkuje. Nie ma żadnego majątku, poza wskazanym samochodem wartym ok. [...] zł i objętym zajeciem egzekucyjnym.

Dalej organ rentowy przytoczył brzmienie art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. stwierdzając, iż należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności a tej w przypadku wnioskodawcy nie stwierdzono, bo aktualnie prowadzi działalność gospodarczą i osiąga dochody. Podkreślono także, że w przypadku A. K. nie ma zastosowania art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz.1585 ze zm.) ponieważ podlegał przepisom ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287).

Ponieważ zadłużenie dotyczyło należności z tytułu składek wnioskodawcy jako ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem zbadano również pozostałe przesłanki umorzenia należności zgodnie, w tym z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie przepisów art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie jest to katalog zamknięty i nie muszą być powyższe przesłanki spełnione łącznie.

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ stwierdził, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód ok. [...] zł miesięcznie oraz pobiera zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł miesięcznie. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z niepracującą żoną oraz dwójką małoletnich dzieci, ale zamieszkuje u rodziców, których pomocy finansowej również korzysta (spłata zobowiązania na rzecz Urzędu Skarbowego). Ponoszone miesięcznie koszty utrzymania organ wyliczył na kwotę [...] zł, a średni dochód na członka rodziny na kwotę [...]zł, który w gospodarstwach pracowniczych wynosi [...] zł, co wskazuje, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest trudna.

Jednakże organ rentowy wskazał na konieczność zachowania zasady równego traktowania wszystkich płatników składek, ochronę interesu ubezpieczonych, w tym zapewnienie przekazania do właściwych funduszy części składek wraz z odsetkami za zwłokę, traktowanymi jako rekompensata dla ubezpieczonego w przypadku, gdy należna składka została opłacona po terminie, obowiązek ustawowy płacenia składek oraz fakt, iż decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, albowiem ZUS nie jest zobligowany do umarzania należności.

Nawet ustalenie, że istnieją przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje ZUS-u do wydania decyzji uwzględniającej żądanie wnioskodawcy. Zastosowanie instytucji umorzenia mogą zatem uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności, a zatem takie, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania, jak np.: znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika, spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny co w niniejszej sprawie nie zostało udokumentowane.

Strona zaskarżyła powyższą decyzję ZUS składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie kwoty zadłużenia na dzień [...] r. w wysokości [...] zł zarzucając błędną ocenę poczynionych ustaleń faktycznych, gdyż skarżący spełnia przesłanik uzasadniające umorzenie zaległych składek zarówno na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego. W uzasadnieniu wskazał, że nawet w przypadku rozłożenia należności na raty, to przy jego dochodach spłata jest nierealna z racji narastających odsetek. Podkreślił, że prowadzi działalność gospodarczą nadal i płaci składki na bieżąco, co leży w interesie ZUS. Posiadane zadłużenie, przy jego aktualnej sytuacji materialnej jest niemożliwe do spłaty. Dodatkowo wskazał, że z dniem [...]r. zniesiona została sądowo jego wspólność majątkowa z małżonką A.K., która z dniem [...] r. podjęła własną działalność gospodarczą celem poprawy sytuacji materialnej swojej i małoletnich dzieci a nie celem spłacania długów męża.

Po ponownym przeanalizowaniu wymienionych dowodów w sprawie ZUS decyzją z dnia [...] r. Nr [...] znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, gdyż podzielił w całości ustalenia dotyczące braku przesłanek faktycznych i prawnych uzasadniających umorzenie zaległych należności objętych wnioskiem A. K. Organ podkreślił, że z racji podjęcia działalności gospodarczej przez żonę, osiągane dochody, spłatę zaległości podatkowych przez rodziców trudna sytuacja finansowa jego rodziny ma charakter przejściowy. Odwołano się do poglądów sądów administracyjnych, które wyraziły pogląd, że wieloletnie zaniechanie płacenia składek dowodzi próby kredytowania prowadzonej działalności gospodarczej pochodzącymi z nieuregulowanych składek na fundusze obsługiwane przez ZUS. Umorzenie zaległych składek nie może stanowić zwolnienia długu a ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej nie można przerzucać na Skarb Państwa. Godziłoby to w zasadę sprawiedliwości społecznej. Podkreślono, że publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczone, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w ramach uznania administracyjnego decyzji o umorzeniu składek, które stanowią wyjątek od zasady powszechnego obowiązku regulacji składek.

Decyzja ta stałą się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako naruszającej:

- art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania (...) z pominięciem ustaleń faktycznych i z naruszeniem zasad logiki,

art. 7 k.p.a poprzez nienależyte wyważenie przy podejmowaniu decyzji w oparciu o uznanie administracyjne interesu strony i interesu publicznego, ograniczając te ocenę do interesu FUS i wyjątkowego charakteru należności składkowych z pominięciem trudnej sytuacji wnioskodawcy,

- naruszenie wymogów procesowych dotyczących uzasadniania decyzji uznaniowej przez pominięcie własnej argumentacji adekwatnej do rozstrzyganej sprawy. W uzasadnienu wskazano na gołosłowność twierdzenia o przejściowych trudnościach finansowych wnioskodawcy, w sytuacji kiedy zmaga się z nimi od [...] lat i od 2000 r. nie osiągnął dochodów, które pozwoliłyby mu na spłatę zaległości. Młody wiek ani podjęcie działalności gospodarczej przez żonę nie są wystarczającymi przesłankami dla takich twierdzeń. Nadto odwoływanie się do fragmentów uzasadnień wyroków sądów administracyjnych wydanych w innych sprawach nie stanowi samodzielnej oceny dokonanej w konkretnej sytuacji wnioskodawcy.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje stanowisko oraz argumenty prawne i faktyczne na jego poparcie, zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Podkreślono, że wnioskodawca posiada zdolność płatniczą, gdyż jak sam podkreśla reguluje inne swoje należności na bieżąco, poza zaległymi składkami, których nie regulował przez praktycznie cały okres uprzednio prowadzonej działalności gospodarczej. Nie wykazał też nigdy racjonalnych przeszkód zaniechania bieżącej regulacji zaległych składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył,

co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie ale z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę wykonują biorąc pod uwagę kryterium legalności. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie natomiast z art. 145 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność tych aktów w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako k.p.a.) lub w innych przepisach.

Stosownie do unormowań art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.). Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę.

Dokonana we wskazanych wyżej granicach ocena legalności zaskarżonej decyzji ZUS pozwala stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów aniżeli w niej podniesione. Okoliczności, które zadecydowały o sposobie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie należą przede wszystkim do materii prawa procesowego.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności:

1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych,

2) przebiegu ubezpieczeń,

3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek (pogrubienie Sądu),

4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,

5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie nie przysługuje. Strona może natomiast wnieść do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Prezes ZUS lub działający z jego upoważnienia ZUS podejmujący decyzję administracyjną w trybie określonym w powołanym art. 83 u.s.u.s. związany jest zatem rygorami procedury administracyjnej.

Zaskarżona decyzja ZUS wydana została w wyniku rozparzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem mają do niej zastosowanie przepisy k.p.a. To z kolei oznacza, że wniosek ten powinien być rozpatrzony w oparciu o odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań. Stwierdzenie to implikuje z kolei następne, a mianowicie, że decyzja II instancji stanowi wyraz ponownego rozpatrzenia sprawy, w granicach wyznaczonych wnioskiem strony oraz rozstrzygnięciem organu I instancji, do którego to rozstrzygnięcia organ odwoławczy musi się odnieść, rozstrzygając tę samą sprawę, która stanowiła przedmiot postępowania organu I instancji.

Celem postępowania odwoławczego jest ponowne wnikliwe rozpatrzenie przez organ II instancji wszystkich zebranych w sprawie materiałów dowodowych zgromadzonych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego w sprawie, ewentualne przeprowadzenie o ile jest to konieczne uzupełniającego postępowania dowodowego z własnej inicjatywy lub na wniosek strony oraz ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Te same zasady dotyczą postępowania, które toczy się z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy i znajdują wyraz w wydanej decyzji..

Zdaniem Sądu naruszenie powyższych zasad mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. wyrok NSA z dnia 30.06.1983 r., sygn. akt I SA 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51).

W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie składek będą to umorzenie składek (w całości lub części) bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz nierzetelnie a wręcz błędnie ustalonego stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy i sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Reasumując powyższe Sąd stwierdza, że wskazane mankamenty zgromadzonego materiału dowodowego i przyjętej przez organ argumentacji, nie przekonującej o słuszności decyzji zaważyły na rozstrzygnięciu Sądu. Należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy nie sposób nie zauważyć, iż treść wniosku o umorzenie oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy odbiega w znacznym stopniu od zakresu przedmiotowego decyzji ZUS z [...] r. Stwierdzenie to dotyczy zarówno określonej kwoty zaległych składek jak i objętych wnioskiem kosztów egzekucyjnych czy składek na FGŚP. Wniosek z [...]r. obejmuje składki na ubezpieczenie społeczne za ten sam czasokres w kwocie [...] zł a decyzja wskazuje kwotę [...] zł (bez należnych odsetek), podobnie w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne wniosek obejmuje ten sam czasokres i wskazuje kwotę [...] zł natomiast decyzja kwotę [...] zł. Nadto wniosek obejmuje również składki na FP i FGŚP w kwocie [...] zł a decyzja dotyczy składek na FP w kwocie [...] zł. Jak widać kwoty te nie są tożsame. Zarówno w decyzji z [...] r. ani też w decyzji z [...] r. nie wyjaśniono rozbieżności pomiędzy zakresem wniosku a wydaną decyzją i przyczyny pominięcia w rozważaniach kosztów egzekucyjnych czy składek na FGŚP. Nie bez znaczenia pozostaje również kwestia wymagalności składek za okres od stycznia 2000 do stycznia 2001 r. w sytuacji rozważań czynionych przez organ w styczniu 2011 r. oraz marcu 2011 r. przy okresie przedawnienia ich wymagalności wynoszącym 10 lat liczonych w okresach miesiąc do miesiąca i braku informacji o wydłużeniu tego okresu.

W przedmiotowej sprawie doszło niewątpliwie do naruszenia w toku postępowania organu I instancji oraz organu ponownie rozpatrującego sprawę podstawowych zasad proceduralnych. Organ odwoławczy, mimo powtórzenia we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy żądania zawartego w samym wniosku odbiegającego od treści rozstrzygnięcia całkowicie pominął tą kwestię, czym uchybił obowiązkowi z art. 77 k.p.a. czyli wyczerpującego i wnikliwego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Objęcie decyzją o odmowie umorzenia składek innych niż wskazane we wniosku bez wyjaśnienia tej okoliczności, w tym kwestii ich częściowego przedawnienia spowodowało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Należy podkreślić, że w każdym przypadku wniosku o umorzenie zaległych składek niezbędne jest ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Tylko prawidłowe określenie kwoty należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez dłużnika. Z tej racji treść decyzji organów obu instancji mogła być dla strony myląca i skutkować błędna ocenę własnych możliwości jej spłaty w całości lub przyczyną wnioskowania o umorzenie w całości z pominięciem rozważań, co do złożenia wniosku spłatę w ratach lub o umorzenie tylko przykładowo należnych odsetek i stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania w toku postępowania interesu społecznego, ale i słusznego interesu obywateli.

Naruszenia te, w ocenie Sądu mają istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Postępowanie odwoławcze polega bowiem na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, która była przedmiotem rozpatrzenia organu I instancji, nie ogranicza się tylko do kontroli podjętej przez ten organ decyzji. Wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania wymusza na organie odwoławczym odniesienia się w uzasadnieniu wydanej decyzji do wszystkich argumentów, na których została oparta również tych wskazanych przez organ I instancji a w szczególności zarzutów strony podniesionych w odwołaniu.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. Sąd - uwzględniając skargę na decyzję – uchyla ją, gdy organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że Sąd orzekający nie dokonał oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji i nie przesądził, iż w wyniku ponownej oceny wniosku zaległe składki powinny zostać umorzone w całości lub części, tym bardziej, że z racji podjęcia działalności gospodarczej przez żonę wnioskodawcy sytuacja materialna A. K. mogła ulec istotnej poprawie.

Wykazane wady zaskarżonej decyzji sprawiają, że wniosek o umorzenie zaległych składek, winien być ponownie rozpatrzony przez organ administracji z uwzględnieniem poczynionych ustaleń faktycznych, co do ich rzeczywistej wysokości. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony [...] r. r. (data wpływu do organu) i obejmował zaległe składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP za okres od stycznia 2000 r. praktycznie do stycznia 2007 r. w łącznej kwocie [...] zł (w tym koszty egzekucyjne). Jego treść nie zwalniała jednak organu z obowiązku ustalenia i poinformowanie dłużnika o innej kwocie zaległych i wymagalnych składek wskazanej w decyzji oraz wyjaśnienia kwestii przedawnienia składek do marca 2001 r. Jeżeli uległy przedawnieniu to nie mogły być objęte postępowaniem o ich umorzeniu, gdyż nie były wymagalne.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi dotyczących braku należytego wyważenia słusznego interesu strony i interesu publicznego, gdyż z przywołaniem konkretnych wyroków sądów administracyjnych organ uzasadnił wydane rozstrzygnięcie, które chociaż niekorzystne dla wnioskodawcy nią narusza zasad logiki. Organ podkreślił młody wiek wnioskodawcy, aktualnie prowadzoną działalność i bieżące regulowanie należności składkowych, prowadzenie działalności przez żonę, które to okoliczności były uwzględniane w innych rozstrzygnięciach organów i winny być uwzględniane. Nie można też tracić z pola widzenia faktu, że umorzenie zaległych składek skraca okres składkowy uprawniający do świadczeń emerytalnych i wpływający na jego wysokość. Obniżenie wysokości świadczenia emerytalnego nie leży w interesie strony.