Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 502/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2011 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

UZSADNIENIE

I. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

1. Prezydent Miasta [...] W. (dalej zwany: "Prezydentem") decyzją z [...] sierpnia 2011r. na podstawie m.in. art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej zwana: "O.p."), art. 2 – art. 6 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej zwana: "u.p.o.l."), Uchwały Rady Miasta [...] W. z 9 listopada 2010r. Nr XCIV/2745/2010 w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2011r., ustalił M.K. (dalej zwany: "Skarżącym") podatek od nieruchomości na 2011r.

Podstawę opodatkowania stanowił budynek mieszkalny o pow. 44,40 m², grunty pozostałe o pow. 83,20 m², miejsce postojowe o pow. 32,60 m²

2. Skarżący w odwołaniu od ww. decyzji zwrócił się o zastosowanie wobec garażu stawki podatkowej, takiej jak dla budynków mieszkalnych oraz wyliczenia podatku dla gruntów pozostałych od powierzchni 30,99 m², gdyż taką podstawę opodatkowani przyjął Urząd [...] – odpowiadającą miejscu parkingowemu przed budynkiem.

Skarżący podniósł, że miejsce w garażu podziemnym jest częścią budynku, usytuowany jest w obrębie bryły budynku mieszkalnego i zajmuje powierzchnię mniejszą niż połowa całego budynku– nie jest odrębną budowlą. Należy więc przyjąć identyczną stawkę, jak przy opodatkowaniu lokalu mieszkalnego lub jego części. W tym zakresie wypowiedziało się SKO w decyzji z [...] sierpnia 2008r., co prawda wobec 2010r., ale garaż nie zmienił swojego położenia.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej zwane: "SKO") decyzją z [...] grudnia 2011r. utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta.

W uzasadnieniu, po przytoczeniu treść art. 3 ust. 1 – 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 5 ust 1-2, art. 6 u.p.o.l. oraz art. 21 § 1, § 5 O.p., SKO w odniesieniu do innej niż powinna być powierzchni gruntów stwierdziło, że wynikają one ze złożonej 14 października 2005r. przez Skarżącego informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. W wydanych w poprzednich latach decyzjach ustalających wysokość zobowiązania podatkowego od nieruchomości również te dane stanowiły podstawę ustalenie wysokości podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy z tą różnicą, że w 2011r. oddzielnie wskazano lokal mieszkalny o powierzchni 44,40 m² i miejsce postojowe (garaż) o powierzchni 32,60 m².

SKO podniosło także, że miejsce postojowe w budynku mieszkalnym nie stanowi jednej całości z lokalem mieszkalnym, lecz dla celów podatku od nieruchomości stanowi odrębną od lokalu mieszkalnego nieruchomość, właściwa zatem będzie stawka dla budynków pozostałych. Kwestia opodatkowania garaży budziła wątpliwości w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Sprawa prawidłowości opodatkowania garaży była rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, którego ustalenia wiążą odwoławczy organ podatkowy przy rozpoznawaniu odwołań od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji w zakresie prawidłowości opodatkowania miejsc postojowych w budynkach mieszkalnych. Sąd ten w wyroku z 7 lipca 2011r. sygn. akt III SA/Wa 214/11, w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej W. uchylił decyzję SKO z [...] czerwca 2010r. w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości. WSA w Warszawie również uchylał inne decyzje SKO, w których SKO orzekając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2a O.p. uchylał decyzje organu podatkowego pierwszej instancji w całości i ustalał wymiar podatku od nieruchomości z zastosowaniem w odniesieniu do miejsc postojowych w budynkach mieszkalnych stawki właściwej dla budynków mieszkalnych.

Z orzecznictwa WSA wynika, iż garaż (udział) umiejscowiony jako odrębny przedmiot własności w większej całości - budynku mieszkalnym z własną księgą wieczystą nie może podlegać opodatkowaniu stawką przewidzianą dla budynków mieszkalnych, ani ich części, gdyż nie sposób zaliczyć go do obiektów tego rodzaju, zarówno z funkcjonalnego, jak i prawnego punktu widzenia. Lokal o innym przeznaczeniu niż mieszkalne (garaże) powinien być opodatkowany według stawki przewidzianej dla budynków (ich części) pozostałych.

W związku z tym wniosek Skarżącego o zastosowanie w odniesieniu do garażu wielostanowiskowego stawki właściwej dla budynku mieszkalnego nie może mieć zastosowania.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji SKO z [...] grudnia 2011r. oraz ww. decyzji Prezydenta, jak również ponowne wyliczenie zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011r. dla gruntów pozostałych i miejsca postojowego.

W uzasadnieniu skargi podtrzymana została argumentację zawarta w odwołaniu, że stawka podatku za garaż podziemny powinna być ustalona według stawki dla lokalu mieszkalnego. Przez garaż podziemny, w którym znajduje się miejsce postojowe Skarżącego, przebiegają przewody doprowadzające media do budynku, z których korzystają wszyscy mieszkańcy. Przez ścianę boczną oraz tylną stanowiska parkingowego przebiega rura odpływowa ścieków - która będąc częścią pożytku wspólnego zabiera mu część dostępnej powierzchni, którą mógłby zagospodarować na własne potrzeby, a - z przyczyn obiektywnych - nie jest w stanie. Powyższe dowodzi, że miejsce postojowe jest częścią budynku mieszkalnego.

Podpisanie odrębnej księgi wieczystej na miejsce postojowe miało być rozwiązaniem przyszłościowym, praktycznym (np. sprzedaż), ale jest wykorzystywane przez organ jedynie do przyjęcia zawyżonych stawek podatkowych.

Zdaniem Skarżącego przyjęto nieprawidłową podstawę opodatkowania "gruntów pozostałych" - 83,20 m², choć SKO w piśmie nr [...] przyznało, że miejsce postojowe przed budynkiem opodatkowano biorąc pod uwagę błędny metraż. Wskazano też, że prawidłową podstawą opodatkowania jest 48,19 m². Wskazano także, dlaczego w skład gruntów pozostałych wchodzą udziały z działki nr 58.

5. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu potrzymało swoje stanowisko w zakresie stawki podatkowej za miejsce postojowe. W zakresie drugiego z zarzutów, nieprawidłowej powierzchni gruntów pozostałych pozostawiło je do oceny Sądu.

6. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym 26 listopada 2012r., Skarżący pouczony o możliwości złożenia wniosku o zasądzenie kosztów sądowych, złożył taki wniosek.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.

2. Pierwszą z kwestii spornych w sprawie jest wysokość stawki podatkowej w podatku od nieruchomości, jaka powinna być zastosowana przy opodatkowaniu miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym, stanowiącym przedmiot odrębnej własności, znajdującym się w obrębie budynku mieszkalnego, w podziemiu.

W ocenie Skarżącego do miejsca postojowego, które znajduje się w garażu podziemnym i pozostaje w obrębie budynku mieszkalnego, powinna być przyjęta stawka podatkowa, jak dla lokalu mieszkalnego.

SKO w zaskarżonej decyzji wskazuje natomiast, że mając na uwadze, iż miejsce postojowe ma założoną własną księgę wieczystą, należy zastosować stawkę przewidzianą dla budynków pozostałych.

3. Sąd - odnosząc się do pierwszej spornej kwestii - wskazuje, że rację ma SKO twierdząc, że kwestia opodatkowania miejsc parkingowych w podziemnych garażach była przedmiotem kontrowersji nie tylko w organach podatkowych, ale również w judykaturze. Sąd podnosi ponadto, że kwestię tę w sposób ostateczny rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 27 lutego 2012r. w sprawie o sygn. akt II FPS 4/11, wskazując, że w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. garaż stanowiący przedmiot odrębnej własności, usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) tej ustawy.

Zaznaczenia wymaga, że z treści przepisów art. 269 § 1 oraz art. 187 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") wynika moc wiążąca uchwał wydawanych przez Naczelny Sąd Administracyjnych. Uchwała wiąże nie tylko w danej sprawie skład orzekający sądu administracyjnego (art. 187 § 2 P.p.s.a.), ale również w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, dopóty sądy administracyjne stanowisko to powinny respektować.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. uchwały z 27 lutego 2012r. sygn. akt II FPS 4/11 podniósł natomiast m.in., że art. 2 ust. 1 ustawy o własności lokali wskazuje, że samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, mogą stanowić odrębne nieruchomości. Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. W ust. 4 art. 2 wskazano także, że do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane "pomieszczeniami przynależnymi".

Z powyższych przepisów należy wyprowadzić wniosek, że garaż może stanowić pomieszczenie przynależne do samodzielnego lokalu mieszkalnego, albo może stanowić odrębną własność lokalową. W pierwszej z tych sytuacji, nie będzie stanowił odrębnego, od samodzielnego lokalu mieszkalnego, przedmiotu opodatkowania. Będzie zatem podlegał opodatkowaniu tak jak lokal mieszkalny. Dotyczy to wszystkich tych sytuacji, w których nie wyodrębniono prawnie własności lokalowej np. miejsce postojowe w hali garażowej z podziałem quoad usum. W sytuacji, gdy garaż został wyodrębniony jako lokal o innym niż mieszkalnym przeznaczeniu, stanowiącym odrębną nieruchomość i odrębny przedmiot opodatkowania, nie dzieli losu budynku lub jego części (mieszkalnego bądź pozostałego).

NSA podniósł także, że dla potrzeb kwalifikacji przedmiotu opodatkowania w postaci odrębnej własności lokalowej – garażu niezbędne jest ustalenie, czy ma on charakter mieszkalny, czy też takiego charakteru nie można mu przypisać. NSA wskazał, że "garaż", w rozumieniu potocznym, to pomieszczenie przystosowane do przechowywania samochodów (Słownik współczesnego języka polskiego, pod. red. B. Dunaja, WILGA, Warszawa 1996, s. 166). Uwzględniając kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, trzeba uznać, zdaniem NSA, że garaż nie spełnia funkcji mieszkalnych. W sytuacji, gdy stanowi on odrębny od innych części budynku, przedmiot opodatkowania nie dzieli losu innych części tego budynku (mieszkalnych), nawet jeżeli cały budynek ma charakter mieszkalny.

NSA stwierdził także, że art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) u.p.o.l. mowa jest o budynkach lub ich częściach pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego, dla których stawka opodatkowania jest wyższa niż dla budynków mieszkalnych.

4. Sąd - biorąc powyższe rozważania pod uwagę oraz uwzględniając wiążącą moc ww. uchwały NSA z 27 lutego 2012r. sygn. akt II FPS 4/11 - stwierdza, że SKO w zaskarżonej decyzji prawidłowo wywiodło, iż wobec miejsca postojowego stanowiącego odrębny od lokalu mieszkalnego przedmiot własności, należy zastosować stawkę podatku jak dla budynków pozostałych. W tym zakresie zaskarżona decyzja SKO jest prawidłowa.

5. Sąd, uwzględnił jednak skargę, z uwagi na zasadność drugiego z podniesionych przez Skarżącego zarzutów – nie ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania w odniesieniu do gruntów pozostałych, wbrew treści art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p.

Skarżący już na etapie postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta podniósł, że organy podatkowe błędnie przyjęły do opodatkowania powierzchnię gruntów pozostałych, jako wynoszącą 83,20 m².

SKO w zaskarżonej decyzji podało, że wysokość podatku od nieruchomości za 2011r. została ustala zgodnie ze złożoną przez Skarżącego 14 października 2005r. informacją o nieruchomościach i obiektach budowlanych IN-10 (k. 1-2 akt administracyjnych).

Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Wedle natomiast z art. 21 § 5 O.p. jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym.

Przepis art. 21 § 5 O.p. normuje zatem kwestię skutków prawnych deklaracji złożonych przez podatnika, na podstawie przepisów nakładających na niego obowiązek takiej treści. Deklaracja taka korzysta z domniemania prawdziwości w zakresie danych w niej zawartych i jest wykorzystywana w postępowaniu podatkowym, jako dowód (art. 181 O.p.), który podlega ocenie przez organy podatkowe.

Zobowiązanie podatkowe - ale tylko powstające w drodze doręczenia decyzji (§ 5 odwołuje się do § 1 pkt 2) - zostanie więc ustalone, co do zasady, zgodnie z treścią deklaracji podatnika. Organowi podatkowemu przysługuje jednak prawo kontroli rzetelności deklaracji. Z treści art. 21 § 5 O.p. wynika, że organ podatkowy w ramach postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego (a postępowanie takie musi być przeprowadzone, skoro zobowiązanie jest ustalane w drodze decyzji) powinien w każdym przypadku badać rzetelność deklaracji. Efekty tego badania - zarówno pozytywne, jak i negatywne z punktu widzenia przydatności dowodowej deklaracji - powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu faktycznym decyzji.

Jeżeli dane pochodzące od podatnika okażą się niezgodne ze stanem faktycznym, zobowiązanie podatkowe powinno być ustalone na podstawie innych danych, opartych na wszelkich dowodach wykorzystanych w postępowaniu.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący w swej deklaracji z 14 października 2005r. w pozycji C.1 wskazał jako grunty pozostałe powierzchnię do opodatkowania - 83,20 m². Identyczną informację Skarżący złożył 16 lutego 2011r., na wezwanie Prezydenta, przedkładając korektę deklaracji na potrzeby podatku od nieruchomości, wskazując "BZ", co należy odczytywać bez zmian".

6. Sąd stwierdza, że w aktach sprawy oprócz wyżej wymienionych deklaracji, złożonych przez Skarżącego, jako podatnika podatku od nieruchomości, znajduje się również akt notarialny Rep. Nr A [...] z 30 czerwca 2004r., z którego wynika inna powierzchnia gruntów pozostałych, niż ta, która została wskazana przez Skarżącego w ww. deklaracjach podatkowych.

SKO, z uwagi na zarzut podniesiony przez Skarżącego w odwołaniu, iż Prezydent wskazał w decyzji pierwszej instancji nieprawidłową podstawę opodatkowania "gruntów pozostałych", miało zatem obowiązek – stosownie do art. 122 i art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p. – przeanalizować zarówno treść ww. aktu notarialnego (na podstawie którego uznano, że garaż stanowi odrębną nieruchomość, nie podlegającą opodatkowaniu stawkami dla budynków mieszkalnych), jak również złożonych przez podatnika deklaracji podatkowych. Analiza powierzchni gruntów wynikająca z aktu notarialnego - zdaniem Sądu – pozwoliłaby dotrzeć do prawdy materialnej, jak również przyczyniłaby się do wydania prawidłowej decyzji.

Sąd stwierdza także, że SKO nie może lekceważyć podnoszonych przez Skarżącego zarzutów, tym bardziej, że organ pierwszej instancji w piśmie z 18 października 2011r., skierowanym do SKO wraz z odwołaniem od decyzji z [...] sierpnia 2011r. przyznał, że przyjął błędną podstawę opodatkowania dla opodatkowania gruntów pozostałych. Podał też, że powierzchnia gruntów pozostałych podlegająca opodatkowaniu wynosi 48,19 m². Prezydent przyznał zatem, że inna powinna być powierzchnia gruntów niż wskazano ją w decyzji z [...] sierpnia 2011r.

Powyższe wskazuje, że SKO ponownie rozpatrując sprawę nie podjęło działań mających na celu ustalenie prawidłowego stanu faktycznego, choć w aktach sprawy znajdowały się informacje umożliwiające wydanie decyzji zgodnej z art. 122, art. 187 § 1 O.p. Zgodnie z art. 122 O.p. organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zasada ta została skonkretyzowana w art. 187 § 1 O.p., który nakłada na organ podatkowy zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Podstawą właściwego zastosowania prawa materialnego jest prawidłowo ustalony stan faktyczny. Niepełne, a więc wadliwe ustalenie stanu faktycznego nie daje podstaw do prawidłowej subsumcji odpowiednich norm prawa materialnego.

7. Rozbieżności w zakresie powierzchni gruntów wskazanej w deklaracjach Skarżącego oraz wynikającej z ww. aktu notarialnego należy wyjaśnić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie jest również wykluczone przeprowadzenie innych dowodów, które przyczynią się do prawidłowego załatwienia sprawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości posiadanych przez Skarżącego gruntów. SKO będzie miało również obowiązek uwzględnić wykładnię prawa przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku.

8. Sąd, biorąc powyższe okoliczności pod uwagę oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji. Orzeczenie z punktu drugiego sentencji ma swoje uzasadnienie w treści art. 152 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 209 P.p.s.a., gdyż strona działała bez pełnomocnika, a wpis wynosił 100zł.