Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1074/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: article: art. 233, 234 pkt 1, 235, 240
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi I. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji o odmowie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego i umorzenia postępowania I instancji oraz uznania skargi z dnia [...] r. nr [...] za nieuzasadnioną 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części uznającej skargę z dnia [...] r. nr [...] za nieuzasadnioną; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz I. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 grudnia 2010 r. I. K. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji kwoty 864,00 zł stanowiącej zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu żądania wnioskodawca wskazał, że w dniu 30 grudnia 2009 r. wniósł w imieniu W. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jedenaście skarg na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom określającym zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od lutego do grudnia 2004 r. Podkreślił, iż wyrokami z dnia 27 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienia i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł w każdej z jedenastu spraw tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie zawiadomienia z dnia [...] r., Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. dokonał u Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zajęcia kwoty z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zwrot kosztów postępowania nie jest jednak w ocenie wnioskodawcy wierzytelnością W. W., podlegającą zajęciu. Wskazał, iż na ww. kwotę 340,00 zł w każdej ze spraw zasądzoną przez Sąd składał się; wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie w kwocie 240,00 zł. Powołując się na brzmienie art. 39 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał, iż przepis ten uprawnia go jako pełnomocnika W. W. do odbioru przyznanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. kosztów postępowania. W związku z powyższym podniósł, iż kwota 2.640 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 1.100 zł z tytułów wpisów sądowych zgodnie z umową zlecenia zawartą z W. W. została przelana na jego rzecz jako wynagrodzenie z tytułu prowadzenia spraw. Wyjaśnił, że powyższe kwoty pomimo, że są mi należne nie są wymagalne, gdyż orzeczenia WSA w Ł. wydane w tych sprawach nie sa prawomocne z uwagi na złożenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. skarg kasacyjnych od tych orzeczeń.

Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na podstawie art. 38 ustawy z dnia ustawy 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) odmówił wyłączenia spod egzekucji wierzytelności w kwocie 864,00 zł, zajętej na podstawie zawiadomienia z dnia [...]., Nr [...]. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że zwrot kosztów postępowania sądowego przysługuje skarżącemu. Podkreślił także, iż "sposób ewentualnych rozliczeń, które mają miejsce między stroną, a pełnomocnikiem, a które wynikają z łączącego ich podstawowego stosunku prawnego np. umowy zlecenia, umowy o pracę itp. nie jest sferą ingerencji ustawodawcy. Jest to sfera pozostawiona do regulacji ww. osobom." Mając powyższe na względzie Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. uznał, że W. W. stała się wierzycielem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zgodnie z zasadą, iż skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania. W ocenie zatem organu egzekucyjnego zasadnym było dokonanie zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego u Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w trybie art. 89 ustawy egzekucyjnej. Organ wyjaśnił, że przepis art. 39 pkt 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który upoważnia pełnomocnika do odbioru kosztów postępowania nie zmienia zasady, że to skarżącemu przysługuje zwrot kosztów. Wskazany przez pełnomocnika przepis ma charakter wyłącznie techniczny i nie czyni pełnomocnika uprawnionym do żądania wyłączenia tego prawa majątkowego spod egzekucji w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie I. K. złożył zażalenie, w którym powtórzył zarzuty podniesione we wniosku z dnia 16 grudnia 2010 r. wskazując ponadto, że W. W. dokonała przelewu w trybie art. 509 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego należnych jej wierzytelności przyszłych z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w postaci cesji na jego rzecz. W ocenie skarżącego potwierdzeniem dokonania cesji jest dokument pełnomocnictwa udzielonego przez zobowiązaną. W związku z powyższym działanie organu egzekucyjnego dotyczy jego wierzytelności, co powoduje, iż ww. wierzytelność nie może być przedmiotem egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. wobec W. W.

Postanowieniem z dnia [...] roku, [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Dodatkowo uznał skargę z dnia [...]. nr [...] za nieuzasadnioną .

W uzasadnieniu podniósł, iż zgodnie z art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Właściwym do rozpatrzenia żądania osoby trzeciej wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, do których rości ona prawo jest organ egzekucyjny. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika zatem, że osoba trzecia może w terminie 14 dni od uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej dotyczącej jej prawa wystąpić z żądaniem wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub innego prawa majątkowego. W przypadku złożenia wniosku o wyłączenie organ egzekucyjny powinien zaniechać dalszych czynności egzekucyjnych w zakresie objętym wnioskiem do czasu rozstrzygnięcia sprawy, tzn. wydania stosownego postanowienia. W niniejszej sprawie I. K. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. żądanie wyłączenia spod egzekucji "kwoty 864,00 zł dotyczącej zwrotu kosztów postępowania sądowego". Tymczasem przedmiotem dokonanego u Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zawiadomieniem z dnia [...] r. Nr [...] zajęcia była wierzytelność w kwocie 340 zł. Powyższa wierzytelność powstała wskutek zasądzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. w wyroku z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt l SA/Łd 108/10 od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz W. W. kwoty 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Natomiast wskazana przez wnioskodawcę kwota 864 zł stanowi kwotę zaległości zobowiązanej w podatku od towarów i usług za luty 2004 r., która jest dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] r. Nr [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, iż kwoty tej nie należy utożsamiać z wierzytelnością, zajętą przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] Nr [...], której wyłączenia spod egzekucji żąda skarżący. Z powyższych względów zgłoszony w piśmie z dnia 16 grudnia 2010r. wniosek o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności jest bezprzedmiotowy w części dotyczącej kwoty 524 zł, stanowiącej różnicę między wskazaną przez wnioskodawcę kwotą 864,00 zł a faktycznie zajętą przez organ egzekucyjny kwotą wierzytelności w wysokości 340 zł. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że w dniu 7 grudnia 2010 r. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w R. kwotę 340 zł stanowiącą wierzytelność W. W. z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Natomiast wniosek o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów sądowych złożono w dniu 16 grudnia 2010r. Bezspornym zatem jest, iż powyższe żądanie zostało zgłoszone po zrealizowaniu przez dłużnika zajętej wierzytelności, egzekucji z prawa majątkowego. Jak stanowi art. 44 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Organ odwoławczy stwierdził, że za bezprzedmiotowe należy uznać żądanie, o którym mowa w art. 38 § 1 ww. ustawy wniesione w sytuacji, gdy z prawa majątkowego została przeprowadzona egzekucja poprzez jego wykonanie. W związku z powyższym w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., nie było podstaw do wydania postanowienia o odmowie wyłączenia spod egzekucji wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, zajętej na podstawie zawiadomienia z dnia [...] r. Nr [...].

Odnosząc się natomiast do złożonej w dniu [...] r. przez I. K. skargi na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. polegającej na zajęciu kwot z tytułu zwrotu kosztów postępowań sądowych, prowadzonych w sprawach ze skargi W. W. i M. W., organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W myśl natomiast art. 234 pkt 1 ww ustawy w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu. W ocenie Dyrektora Izby skarbowej w Ł. argumentacja przedstawiona przez skarżącego w piśmie z dnia [...] roku nie zasługuje na uwzględnienie. Odwołując się do treści udzielonego pełnomocnictwa Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że istotą pełnomocnictwa jest działanie w imieniu strony. Pełnomocnik reprezentuje stronę, sam nie zyskując przymiotu strony w postępowaniu, w którym występuje w roli pełnomocnika. Wierzytelność, do której skarżący rości sobie prawa, powstała na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2010r., sygn. akt l SA/Łd 108/10, w którym Sąd, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. W., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. [...] w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]., nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie organu drugiej instancji i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., na rzecz strony skarżącej, kwotę 340,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W związku z powyższym, w wyniku prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu, po stronie skarżącej, reprezentowanej w toku właściwego postępowania przez pełnomocnika, powstała wierzytelność, która zajęta została w ramach postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R.. Stosownie bowiem do treści art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo też dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W przypadku, gdy stronę reprezentuje adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy, do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez pełnomocnika zalicza się koszty wymienione w art. 205 § 1 i § 2 ww. ustawy, w tym również wynagrodzenie pełnomocnika. Wysokość wynagrodzenia pozostawiona jest uznaniu stron, natomiast sam zwrot kosztów postępowania następuje w wysokości wskazanej przez sąd. Zatem w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zwrot kosztów postępowania sądowego należy się skarżącemu - nie zaś jego pełnomocnikowi. Nie zmienia tej zasady także treść art. 39 pkt 4 ww. ustawy, uprawniający pełnomocnika do odbioru kosztów postępowania. Przepis ten ma bowiem charakter techniczny.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ani W. W. składając skargę na czynność egzekucyjną ani I. K. wnosząc o wyłączenie wierzytelności spod egzekucji nie przedstawili dokumentu, z którego wynikałoby, że została pomiędzy nimi zawarta umowa cesji wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów sądowych. Z uwagi zatem na fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. w chwili dokonywania zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego nie posiadał żadnych informacji o ewentualnej cesji ww. wierzytelności na rzecz osoby trzeciej, nie ulega wątpliwości, że podjęte przez niego działanie polegające na zastosowaniu środka egzekucyjnego nie stanowiło naruszenia obowiązujących przepisów prawa i znajdowało uzasadnienie w okolicznościach niniejszej sprawy. Organ egzekucyjny nie był bowiem w posiadaniu informacji, że jakakolwiek osoba trzecia rości sobie prawa do przedmiotowej wierzytelności.

W toku natomiast postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. W., zawiadomieniem z dnia [...]. Nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego u Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.. Pismem z dnia [...] r. I. K. wystąpił o wyłączenie spod egzekucji kwoty dotyczącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, W skardze na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. podniósł natomiast, iż wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego prowadzonego w sprawie ze skargi M. W. stanowi wierzytelność pełnomocnika.

W toku postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. ustalił, iż w dniu [...] r. została zawarta "Umowa zlecenia i cesji" pomiędzy M. W.ą - zleceniodawcą (cedentem), a I. K. prowadzącym kancelarie doradztwa podatkowego jako zleceniobiorcą (cesjonariuszem). Zgodnie z § 5 ww. umowy "zleceniodawca dokonuje na rzecz Zleceniobiorcy cesji prawa do należnych Zleceniodawcy wierzytelności przyszłych przysługujących mu z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego (...) oraz kosztów procesu od strony przeciwnej, które zostanie zaliczone na poczet należnego wynagrodzenia z tytułu wykonywania niniejszej umowy". Mając na uwadze treść przedmiotowej umowy, postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wyłączył spod egzekucji kwotę w wysokości 5183,00zł zajętą zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż w dacie dokonywania zaskarżonej czynności egzekucyjnej Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. nie miał wiedzy o zawartej przez M. W. i jej pełnomocnika umowie. Kopia przedmiotowej umowy została przedłożona organowi egzekucyjnemu dopiero w dniu 1 marca 2011 r. Z powyższych względów organ odwoławczy uznał wniesioną przez I. K. pismem z dnia [...] r. skargę na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. za nieuzasadnioną.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skarżący zarzucił naruszenie art. 38 § 1 i 3 oraz art. 44 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez bezpodstawne pozbawienie przysługującego mu prawa na podstawie art. 38 § 1 poprzez wskazanie, że z uwagi na to, że w dniu 7 grudnia 2010 r. dłużnik tj. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przekazał organowi egzekucyjnemu zajętą wierzytelność to nie było uzasadnionych podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku zgłoszonego na podstawie art. 38 ww ustawy w dniu 16 grudnia 2010r., który to wniosek był złożony w ustawowym terminie. Wskazał również na naruszenie art. 200 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, że zwrot kosztów postępowania należy się tylko i wyłącznie skarżącemu, wykluczając całkowicie możliwość odbioru kosztów przez pełnomocnika. Opisując szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania podkreślił, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia jego wierzytelności, a nie wierzytelności W. W. czy M. W. Takie działanie, zdaniem skarżącego jest bezprawne i nie może być akceptowane. Odnosząc się do żądanej kwoty wyjaśnił, że w zawiadomieniu z dnia [...] roku o zajęciu kwoty kosztów postępowania sądowego organ nie wskazał jaką kwotę zajmuje, dopiero w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wyjaśnił te kwestię. Dlatego z uwagi na fakt, iż w zawiadomieniu wskazana była tylko jedna kwota 864 zł więc o wyłączenie spod egzekucji takiej kwoty wnosił. Podkreślił, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że mimo złożenia wniosku o wyłączenie prawa majątkowego spod egzekucji w ustawowym terminie brak było uzasadnionych podstaw do merytorycznego badania zasadności zgłoszonego żądania z uwagi na fakt, iż przed dniem złożenia tego wniosku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w R. kwotę 340 zł stanowiącą wierzytelność W. W. z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stwierdził, że o przekazaniu zajętej kwoty przez Dyrektora izby Skarbowej w Ł. nie był informowany, co w zestawieniu z faktem wniesienia wniosku w ustawowym terminie powoduje ograniczenie jego praw wynikających z art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do stanowiska organu w przedmiocie złożonej w dniu [...] roku skargi jeszcze raz podkreślił, że organ pominął fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zajął jego wierzytelności, a nie W. W. Zajmowanie takich środków nie powinno mieć miejsca. Bez znaczenia jest bowiem to, czy miedzy skarżącym, a jego pełnomocnikiem zawarta została umowa zlecenia, cesji, czy jeszcze inna umowa. Chodzi bowiem o zwrot kosztów, które nie powinny podlegać egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stawią inaczej. Taki zakres jurysdykcji sądów administracyjnych określony został w przepisie art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca .2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sprawujący tak zdefiniowany wymiar sprawiedliwości sąd rozpoznając sprawę orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a. ) i w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 §1 i 2 p.p.s.a.).

Powyższe uregulowania oznaczają, że rozpoznając sprawę sąd administracyjny jest uprawniony i zobligowany do zbadania czy postępowanie poprzedzające wydanie aktu bądź dokonanie czynności przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami je regulującymi. Tylko bowiem postępowanie przeprowadzone zgodnie z regulującymi je przepisami prawa może być podstawą do prawidłowego rozpatrzenia sprawy.

Przepisy regulujące zasady postępowania gwarantują stronie prawo do czynnego udziału na każdym etapie postępowania. Obligują organy do zebrania całego materiału i jego wszechstronnej oceny. Dlatego niezależnie od zarzutów podniesionych przez skarżącego, Sąd zobligowany jest do zbadania czy organy w prowadzonym, postępowaniu przestrzegały zasad wynikających z przepisów prawa. Po stwierdzeniu, że postępowanie przeprowadzone zostało z zachowaniem regulujących je przepisów sąd bada czy stanowiące podstawę rozpatrzenia sprawy przepisy prawa materialnego miały w sprawie zastosowanie i czy zostały prawidłowo zastosowane.

Przepis art. 145§1 p.p.s.a. określa, kiedy akt administracyjny lub dokonana czynność podlegają eliminacji z obrotu prawnego. Następuje to w przypadku naruszenia prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania; innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto sąd administracyjny, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy wyjaśnić, że stan faktyczny w sprawie nie jest przedmiotem sporu miedzy stronami, a więc do rozpoznania sprawy Sąd przyjął ustalony przez organy stan faktyczny opisany powyżej.

Badając skargę I. K. Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie w części uznającej skargę z dnia [...] r. nr [...] za nieuzasadnioną - aczkolwiek z innych powodów aniżeli podniesione w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Dla przypomnienia , pismo z dnia [...] r., nr [...] skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wniósł I. K. jako pełnomocnik W. W. i M. W. Przedmiotem tego pisma była krytyka postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w zakresie zajęcia należnych I. K. jako pełnomocnikowi W. W. i M. W. kwot, z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego zasądzonych przez sąd. W uzasadnieniu tego pisma I. K. nie zgodził się z postępowaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. polegającym na zajęciu zawiadomieniami z dnia [...]r., i [...] r., u Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwot z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stwierdził, że zasądzone przez sąd koszty nie są wierzytelnością M. W. i W. W., lecz jego w związku ze sporządzoną w trybie art. 509 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego cesją tych kosztów na jego rzecz przez W. W. i M. W. W piśmie tym I. K. podniósł iż toczy się postępowanie w sprawie ze skarg na czynność egzekucyjną zajęcia w obu przypadkach. Wnioskował o dogłębną analizę przedstawionych problemów i rozważenie czy możliwe jest w omawianej sytuacji zajęcie zasądzonego przez sąd zwrotu kosztów postępowania sądowego, który do tej pory zwracany był przez Dyrektora Izby Skarbowej zawsze na jego konto, zgodnie z postanowieniami zawartymi w pełnomocnictwie – pomimo, że zwrot był zasądzany na rzecz jego mocodawczyń.

Powyższe pismo zostało potraktowane przez organ tj. Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. jako skarga i rozpoznane w trybie art. 234 pkt 1 w związku z art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Abstrahując od zasadności argumentacji podnoszonej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dotyczącego skargi z dnia [...]r., należy wskazać, że w świetle art. 234 pkt 1 Kpa., w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu. Artykuł ten stanowi dalszą konsekwencję uniwersalnego charakteru skargi i przyjęcia zasady pierwszeństwa postępowania jurysdykcyjnego przed skargowym. Zgodnie bowiem z art. 222 Kpa., o tym, czy pismo jest skargą, albo wnioskiem decyduje treść pisma, a nie jego forma zewnętrzna. W doktrynie podkreśla się , że przepis art. 222 należy rozpatrywać w łączności z art. 233-235 i 240. Pismo wpływające do organu musi być zakwalifikowane z uwagi na osobę je wnoszącą oraz sprawę, której dotyczy. Może ono zawierać skargę , gdy odpowiada w swej treści przepisowi art. 227, może być wnioskiem – art. 241, a może być również pismem procesowym strony, któremu należy nadać bieg stosownie do treści art. 233-235 lub art. 240, gdy chodzi o postępowanie inne niż administracyjne. Przepisy te tworzą treść zasady jednotorowości proceduralnej, która wyklucza możliwość wykorzystywania różnych procedur równolegle lub kolejno po sobie w tożsamej sprawie, jak również zapobiega uchylaniu się od rygorów procesowych (patrz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck , str. 832).

Przenosząc powyższe uregulowania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że nieuprawnione było zarówno ze względów podmiotowych jak i przedmiotowych rozpoznanie pisma – skargi z dnia [...]r., w toku postępowania toczącego się z wniosku I. K. w trybie art. 38 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej u.p.e.a.) Należy bowiem jeszcze raz podnieść, że powyższa skarga została wniesiona przez I. K., ale jako pełnomocnika W. W. i M. W. Podkreślenia wymaga również, że w dacie wniesienia powyższej skargi jak wynika z jej treści toczyło się postępowanie ze skargi W. W. i M. W. na czynność egzekucyjną zajęcia kosztów postępowania sądowego, dokonanego zawiadomieniami z dnia [...]r., i [...]r., Powyższa skarga z dnia [...]r. w swej treści odnosi się do prawidłowości postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w zakresie zajęcia kosztów postępowania sądowego. Ewentualne rozpoznanie tej skargi mogło mieć więc miejsce w trybie art. 234 pkt 1 Kpa., ale właśnie w tamtym postępowaniu, tj. w postępowaniu w sprawie ze skarg na czynność egzekucyjną zajęcia kosztów postępowania sądowego. Stronami tamtego postepowania były W. W. i M. W. w imieniu których I. K. złożył skargę z dnia [...]r. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 54 u.p.e.a., skargę na czynność egzekucyjną może wnieść tylko zobowiązany, którym I. K. nie jest .

Tymczasem w niniejszym postępowaniu Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. rozpoznawał sprawę, w której wnioskodawca I. K. występował we własnym imieniu - jako strona postępowania w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a., z żądaniem wyłączenia spod egzekucji zajętych kosztów postępowania sądowego. Z naruszeniem więc art. 234 pkt 1 Kpa., i art. 38 § 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. rozpoznał skargę z dnia [...]r., wniesioną przez I. K jako pełnomocnika W. W. i M. W. Tym samym skarga W. W. i M. W. z dnia [...]r. została rozpoznana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w postępowaniu prowadzonym w stosunku do zupełnie innego podmiotu tj. I. K. Rozstrzygnięcie w tej części nie dotyczy więc strony postępowania. Zapewne z uwagi na okoliczność, że I. K. występował raz jako pełnomocnik W. W. i M. W., a jednocześnie jako osoba trzecia sam był stroną postępowania w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a. organ pogubił się i podjął nieuprawnione w rozpoznawanym w trybie art. 38 § 1 w zw. z art. 44 postępowaniu rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi W. W. i M. W. z dnia [...]r.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uwzględnił skargę w części uznającej skargę z dnia [...] r. nr DKW/0049/11/02/09/JM za nieuzasadnioną i orzekł o kosztach postępowania stosownie do art. 200 p.p.s.a.

Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił zaś skargę w pozostałej części, a więc dotyczącej uchylenia w całości postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r., [...] o odmowie wyłączenia spod egzekucji wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, zajętej na podstawie zawiadomienia z dnia [...]r., Nr [...] i umorzeniu postępowania pierwszej instancji. W tej części Sąd nie dopatrzył się po stronie organu odwoławczego naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego skutkujących wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł..

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie czy prawidłowe było postępowanie organu odwoławczego, który uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o odmowie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego i umorzył postępowania I instancji w sytuacji, gdy strona złożyła wniosek o wyłączenie spod egzekucji w ustawowym 14 dniowym terminie.

Podstawą prawną podjętego w tym zakresie postanowienia był art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kpa., oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 38 i art. 44 u.p.e.a.

Stosownie do art. 38 § 1 u.p.e.a., kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Z kolei według § 2 tego artykułu, organ egzekucyjny rozpozna żądanie i wyda postanowienie w sprawie wyłączenia w terminie czternastu dni od dnia złożenia żądania. Termin ten może być przedłużony o dalsze czternaście dni, gdy zbadanie dowodów w tym terminie nie było możliwe. Uprawnienie zatem do zainicjowania postępowania przysługuje osobie, która w swoim przekonaniu posiada prawo do rzeczy. Odpowiednio do tego, przedmiotem prowadzonego przez organ postępowania będzie ocena, czy w rzeczywistości wskazane prawo wnioskodawcy przysługuje. Wynikiem tej oceny winno być merytoryczne rozstrzygnięcie żądania. Jeżeli organ stwierdzi brak uprawnień - odmówi wyłączenia rzeczy spod egzekucji, właśnie z uwagi na tę przesłankę. Z kolei art. 40 § 1 ustawy stanowi, że na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przysługuje zażalenie osobie, o której mowa w art. 38 § 1. W świetle zaś § 2 tego artykułu na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Osoba ta odpis pozwu o zwolnienie kieruje równocześnie do organu egzekucyjnego. Z przytoczonej regulacji wynika, iż organ egzekucyjny nie ma kompetencji do definitywnego rozstrzygania w przedmiocie prawa do rzeczy, skoro jego negatywna ocena w tej kwestii otwiera drogę do wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego przed sądem powszechnym. Jednocześnie warunkiem tego jest uprzednie wyczerpanie (przynajmniej w I instancji - art. 842 § 2 k.p.c.) trybu przewidzianego w ustawie egzekucyjnej.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 40 § 2 u.p.e.a., dlatego Sąd uznał się właściwy do rozpoznania zaskarżonego postanowienia. Wprawdzie organ I instancji Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. stwierdził, że I. K. nie przysługują prawa do zajętych w toku egzekucji kosztów sądowych, jednak Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił w całości przedmiotowe orzeczenie organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 44 u.p.e.a., tym samym brak jest w ocenie Sądu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego, co oznacza, że skarga na to ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. może zostać rozpoznane przez wojewódzki sąd administracyjny. W sprawie tej bowiem przedmiotem analizy Sądu jest prawidłowość uznania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wystąpienia przesłanek bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego z uwagi na zaistnienie okoliczności przewidzianych w art. 44 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., przywołując treść art. 38 § 1 i art. 44 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyjaśnił, że zajęta wierzytelność, którą wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 27 kwietnia 2010r., sygn. akt I SA/Łd 108/10 stanowiła kwota 340 zł, zasądzona od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz W. W. z tytułu zwrotu kosztów postępowania w tym zastępstwa procesowego została przekazane w dniu 7 grudnia 2010 r., przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w R. zgodnie z treścią zawiadomienia z dnia [...]r., Nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną od dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank.

W przedmiotowej sprawie egzekwowane należności zostały przekazane na rachunek bankowy wierzyciela w dniu 7 grudnia 2010 roku, a więc przed złożeniem wniosku I. K. o wyłączenie spod egzekucji zajętych wierzytelności, co miało miejsce 16 grudnia 2010r., a zatem nastąpiło zdarzenie, które spowodowało, że postępowanie w sprawie złożonego wniosku o wyłączeniu spod egzekucji zajętych wierzytelności stało się bezprzedmiotowe. W świetle art. 44 u.p.e.a. żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Jak wynika z akt administracyjnych przekazana Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w R. kwota 340 zł zasądzona na podstawie wyroku WSA w Ł. w sprawie I SA/Łd 108/10 została w dniu 7 grudnia 2010 r., rozliczona na zaległości podatkowe W. W. dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy [...] w kwocie: 323,20 zł na należność główną i 16,80 zł na odsetki.

Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w doktrynie ponieważ sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa rodzi nieodwracalne skutki prawne, zgłoszenie żądania o wyłączenie spod egzekucji rzeczy lub prawa po ich zbyciu byłoby bezskuteczne. Dlatego też osoba roszcząca prawa do takiej rzeczy lub prawa może dochodzić jedynie odszkodowania za wyrządzoną w ten sposób szkodę od zobowiązanego na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, o czym stanowi art. 168a u.p.e.a. (Cezary Kulesza, Komentarz do art. 44 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2010) . Również w wyroku z dnia 30 marca 1999r. Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie III SA 5466/98 stwierdził, że o ile zajęte przedmioty zostały już sprzedane, to żądanie ich wyłączenia spod zajęcia lub uchylenia czynności ich dotyczących stałoby się bezprzedmiotowe. Uzasadniałoby to umorzenie postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.). W takim wypadku skarżącemu przysługiwałoby prawo wystąpienia o odszkodowanie w drodze procesu cywilnego.(LEX nr 44825).

Sąd podziela prezentowane powyżej poglądy. Jeżeli więc dokonanie przez osobę trzecią czynności złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego nastąpi w sytuacji, gdy z rzeczy lub prawa majątkowego przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż lub wykonanie prawa majątkowego, to mimo zachowania terminu, o którym mowa w art. 38 § 1 u.p.e.a., a więc terminu czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do rzeczy lub prawa majątkowego, nie będzie ona wywierała skutku prawnego w postaci rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji. Sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego zamyka osobie trzeciej drogę ochrony jej praw co do tych rzeczy lub praw majątkowych przed organem egzekucyjnym. Osoba trzecia ma w takim wypadku możliwość dochodzenia od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w tej części oddalił.

A. B.

| |