Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1172/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 216 ust 2 pkt 3 w zw.  z art 4 pkt 3b
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Mirosław Bator Protokolant: st. referent sąd. Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 24 lipca 2019 r. (znak: [...]), na podstawie:

- art. 9a w zw. z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 z późn. zm. – dalej jako: u.g.n.) oraz

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.),

po rozpatrzeniu odwołania D. C., od decyzji Starosty [...] z dnia 19 lutego 2018 r. (znak: [...]),

uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 19 lutego 2018 r. (znak: [...]) Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Z. G., stanowiącej własności Gminy T., ozn. jako dz. ewid. nr [...], objętej KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że nieruchomość zawnioskowana do zwrotu nie została przejęta przez Gminę T. w sposób uzasadniający zastosowanie w stosunku do niej przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (tj. art. 136 ust. 3 i nast. u.g.n.). Podniesiono bowiem, że jak ustalono w toku postępowania, dz. nr [...] stała się własnością ww. jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa, na skutek decyzji Wójta Gminy T. z dnia 5 lutego 1997 r. (znak: [...]), wydanej na podstawie przepisów art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30, poz. 127 – dalej też jako: u.g.g.w.n.).

Odwołanie od ww. decyzji wniósł D. C., zarzucając jej naruszenie przepisów art. 136 ust. 3 i 4 w zw. z art. 216 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 10 ust. 1, 3 i 5 u.g.g.w.n., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w uznaniu przez organ, że przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawarte w u.g.n. nie mają zastosowania do nieruchomości nabytych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie u.g.g.w.n.

Rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie Wojewoda przytoczył na wstępie treść art. 136 ust. 3 zd. 1 u.g.n., a następnie wskazał, że istotą postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy dana nieruchomość może podlegać zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III u.g.n. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określają przepisy art. 136 ust. 3 i 4, art. 142a (dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801), która weszła w życie w dniu 14 maja 2019 r.) oraz art. 216 (rozszerzający zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów i aktów prawnych oraz na rzecz podmiotów określonych taksatywnie w tym przepisie) tej ustawy, których treść następnie przytoczono.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy podkreślił, że jak wynikało z akt sprawy, wnioskodawca wystąpił o zwrot dz. nr [...], położonej w Z. G., która stała się własnością Gminy T. z mocy prawa, na skutek decyzji Wójta Gminy T. z dnia 5 lutego 1997 r. (znak: [...]), wydanej na podstawie art. 10 ust. 1, 3 i 5 u.g.g.w.n. Tym samym w ocenie organu II instancji, nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez Gminę T. nie mieściło się w katalogu przypadków, które objęte byłyby instytucją zwrotu nieruchomości, bowiem nie mogło zostać uznane za wywłaszczenie w ścisłym ujęciu, ani też nabycie to nie nastąpiło w jednym z trybów ujętych w art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n., zawierających zamknięty katalog, który nie podlega wykładni rozszerzającej, ani też w warunkach przewidzianych w art. 113 ust. 3, bądź art. 114 ust. 1 u.g.n. Wyjaśniono bowiem, że podczas gdy w art. 216 ust. 1 u.g.n. mowa jest o odpowiednim stosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa we wskazanych w tym przepisie przypadkach, to zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. "przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.)". Zdaniem organu odwoławczego, taka konstrukcja omawianych przepisów stanowi wyraz ograniczenia stosowania instytucji zwrotu nieruchomości do wybranych przypadków – "nabycia" właśnie – prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bądź gminy. Zwrócono przy tym uwagę, że tak wyraźne rozróżnienie tych dwóch form przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, tj. "przejęcia" i "nabycia", należy uznać za wyraz zamierzonego działania ustawodawcy. W tym kontekście Wojewoda wskazał, że podkreślenia wymagało, iż nowelizując omawiane przepisy (co nastąpiło ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) dodano również pkt 3b w art. 4 u.g.n., zawierający ustawową definicję "zbywania" i "nabywania" nieruchomości, przez które należy rozumieć: "dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste". Tym samym w ocenie organu II instancji, przejście prawa własności nieruchomości w trybie art. 10 u.g.g.w.n. następowało z mocy prawa, a więc nie można w tym przypadku mówić o nabyciu w rozumieniu przepisów u.g.n., co – jak wskazano – znajdowało również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dlatego też Wojewoda podniósł, że w świetle powyższego ustalenia organu I instancji w omawianym zakresie były co do zasady prawidłowe. Niemniej jednak, organ odwoławczy analizując przedmiotową sprawę uwzględnił pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2015 r. (sygn. akt II SA/Kr 874/15), w którym sąd stanął na stanowisku, że: "w sytuacji, gdy organ uznał, że nieruchomość nie była wywłaszczona, to brak było podstaw do wydania decyzji merytorycznej. Przedmiotem analizy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest kwestia zbędności tej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Taka jest przesłanka zwrotu nieruchomości i to po jej zbadaniu można wydać decyzję merytoryczną, tj. decyzję o zwrocie albo o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. To, czy objęta wnioskiem działka jest "nieruchomością wywłaszczoną" jest okolicznością decydującą o tym, czy postępowanie w sprawie zwrotu w ogóle posiada przedmiot, czy może się toczyć. Jeżeli wniosek o zwrot nie dotyczy nieruchomości wywłaszczonej, to postępowanie administracyjne w tej sprawie powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. (...) Dostrzegając powyższą wadliwość zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia należało uchylić zaskarżoną decyzję jako naruszającą art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Ponieważ ustalenia faktyczne oraz ich ocena dokonana w zaskarżonej decyzji nie budzą wątpliwości, nie było potrzeby uchylania również decyzji I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda winien wydać decyzję uchylającą decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie organu I instancji w całości ze względu na jego bezprzedmiotowość. Taka jest bowiem konsekwencja uznania, że wniosek o zwrot nie dotyczył nieruchomości wywłaszczonej". Zaznaczono przy tym, że powyższy pogląd podzielił także m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r. (sygn. akt I OSK 266/16).

Mając zatem na uwadze powyższe w ocenie Wojewody należało uznać, iż nieruchomość objęta wnioskiem D. C. nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w sposób pozwalający na zastosowanie w stosunku do niej instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uregulowanej w przepisach rozdziału 6 działu III u.g.n., co czyniło bezprzedmiotowym postępowanie wszczęte w tym zakresie na wniosek ww. osoby. Stąd też organ odwoławczy wskazał, że w świetle przedstawionej argumentacji koniecznym było uchylenie w całości decyzji Starosty [...] z dnia 19 lutego 2018 r. (znak: [...]) i umorzenie w całości postępowania przed organem I instancji.

Skargę na ww. decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący – D. C., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w umorzeniu postępowania w sprawie w sytuacji, w której postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe,

- art. 136 ust. 3 i 4 w zw. z art. 216 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 10 ust. 1, 3 i 5 u.g.g.w.n., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w uznaniu przez organ, iż przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawartych w u.g.n. nie mają zastosowania do nabytych przez jednostki samorządu terytorialnego nieruchomości na podstawie postanowień ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu,

- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., przez niepełne uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, a tym samym jego uchylenie się od odniesienia się do twierdzeń stojących u podstaw decyzji organu I instancji, o czym świadczy ogólne sformułowanie uzasadnienia i brak jednoznacznego odniesienia się do ustaleń i twierdzeń organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumentację przedstawioną przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, a następnie kwestionując twierdzenia organu odwoławczego szczegółowo rozwinął podniesione zarzuty, powołując na ich poparcie orzecznictwo sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W tym miejscu wymaga jednak podkreślenia, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (zob. w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, LEX nr 173127).

Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd administracyjny stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Jednocześnie w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Tym samym w ocenie Sądu dokonującego kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wyżej określonych kryteriów, przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył bowiem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 24 lipca 2019 r. (znak: [...]), którą uchylono w całości decyzję Starosty [...] z dnia 19 lutego 2018 r. (znak: [...]) o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Z. G., stanowiącej własność Gminy T., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], objętej KW nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych i umorzono postępowanie pierwszej instancji w całości.

Podstawę materialnoprawną wydania kwestionowanej decyzji stanowił m.in. art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z treścią pierwszego z przywołanych przepisów, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 (art. 136 ust. 3 u.g.n.). Przepisy ust. 3-3b stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3 (art. 136 ust. 4 u.g.n.). Stosownie natomiast do treści art. 216 ust. 2 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172); 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31); 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.).

Mając na uwadze przytoczone powyżej regulacje prawne, w pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie było, iż dz. nr [...], której zwrotu domagał się skarżący, powstała z podziału, na wniosek S. T., dz. nr [...] dokonanego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia 5 lutego 1997 r. (znak: [...]) w oparciu o art. 10 ust. 1, 3 i 5 u.g.g.w.n. W decyzji tej orzeczono również o przejściu na własność Gminy T. m.in. dz. nr [...] z przeznaczeniem pod budowę ulicy z dniem uprawomocnienia się decyzji. W myśl bowiem art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n., grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Jednocześnie w świetle materiału zgromadzonego w aktach sprawy, nie ulegało wątpliwości, że skarżący D. C. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt I Ns [...] nabył spadek po zmarłym S. T..

Istota "sporu" w przedmiotowej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela, które przeszły na własność gminy na podstawie art. 10 u.g.g.w.n. podlegają zwrotowi w trybie art. 136 i nast. u.g.n., a zatem czy art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. obejmuje swoim zakresem grunty, które przeszły z mocy prawa na własność gminy w trybie art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. W tym natomiast zakresie podstawowe znaczenie będzie miało ustalenie sposobu rozumienia pojęcia "nabycie nieruchomości" określonego w art. 216 u.g.n., a mianowicie czy pod pojęciem tym mieszczą się wszystkie przewidziane w u.g.g.w.n. formy i tryby nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub gminę. Wykładnia językowa ww. przepisu wymaga z kolei odniesienia się do przyjętej na gruncie u.g.n. definicji legalnej "nabywania nieruchomości" zawartej w pkt 3b art. 4 tej ustawy (dodanym przez ustawodawcę ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492, którą to ustawą nowelizującą dodano również ust. 2 w art. 216 u.g.n.), zgodnie z którym przez zbywanie albo nabywanie nieruchomości należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych na podstawie, których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo jej oddanie w użytkowanie wieczyste. Powyższe prowadzi do konstatacji, że wraz z wprowadzeniem ww. definicji do u.g.n. – łącznie z dodaniem ust. 2 w art. 216 u.g.n. – ustawodawca określił wprost, że w tak rozumianym pojęciu "nabywania nieruchomości" nie mieści się nabycie prawa własności w trybie art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n., a to z uwagi na fakt, iż nabycie w tym trybie następowało z mocy samego prawa (ipso iure), a nie w następstwie czynności prawnej, o której stanowi ww. art. 4 pkt 3b u.g.n. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się przy tym, że za takim rozumieniem pojęcia "nabycia nieruchomości" przemawiają również, wprowadzone przez ustawodawcę różnice sformułowań zawartych w ust. 1 i 2 art. 216 u.g.n., a mianowicie przypadki, o których stanowi art. 216 ust. 2 u.g.n. dotyczą "nabycia" nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub gminy, na podstawach tam wskazanych, podczas gdy art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi o nieruchomościach "przejętych lub nabytych" na rzecz Skarbu Państwa, w oparciu o podane tam przepisy, co oznacza, że – w przeciwieństwie do art. 216 ust. 2 u.g.n. – nie ogranicza się on jedynie do przypadków przeniesienia własności w drodze czynności prawnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 667/08, LEX nr 555868; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 645/10, LEX nr 1096368 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1909/12, LEX nr 1568928). Tym samym przyjąć należy, że – tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie – grunty wydzielone pod budowę ulicy z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela, które zgodnie z powołanym przepisem przeszły na własność gminy z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o podziale stała się prawomocna nie mogą być objęte żądaniem zwrotu na podstawie art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., a w związku z tym zbędne jest też w takim przypadku czynienie dalszych ustaleń w oparciu o art. 136 i art. 137 u.g.n. Dodatkowo zwraca się również uwagę, że wydzielenie gruntu pod budowę ulic na wniosek właściciela nie następowało w wyniku przymusowego odjęcia prawa własności na rzecz podmiotu publicznego (Skarbu Państwa lub gminy), co wyklucza postrzeganie art. 10 u.g.g.w.n., jako przepisu wywierającego skutek wywłaszczeniowy sensu stricte (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 667/08, LEX nr 555868).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy, wskazać należy, że zasadnie organy przyjęły, iż nie było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania administracyjnego o zwrot nieruchomości stanowiącej dz. nr [...] na podstawie przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n., gdyż nieruchomość ta przeszła – a nie została nabyta – na własność Gminy T. z przeznaczeniem pod budowę ulicy na skutek uprawomocnienia się decyzji, wydanej na wniosek S. T., o zatwierdzeniu podziału dz. nr [...] dokonanego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia 5 lutego 1997 r. (znak: [...]) w oparciu o art. 10 ust. 1, 3 i 5 u.g.g.w.n. Oznacza to, że skutek przejścia własności nastąpił nie na podstawie decyzji administracyjnej, lecz z mocy samego prawa, zaś stan taki nie uzasadnia stosowania art. 136 ust. 3 u.g.n., ani wprost, ani odpowiednio. Tego rodzaju szczególna forma przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz gminy, o zwrot której wystąpiono nie została zatem objęta dyspozycją art. 216 ust. 2 u.g.n.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela również przyjęty przez Wojewodę pogląd dotyczący formy rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, a mianowicie, iż wobec uznania, że nieruchomość, której zwrotu domagał się skarżący nie była wywłaszczona, brak było podstaw do wydania decyzji merytorycznej (jak uczynił to organ I instancji odmawiając zwrotu ww. nieruchomości), a konieczne stało się umorzenie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości (po uprzednim uchyleniu decyzji organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Brak było bowiem w takim przypadku podstaw do badania ziszczenia się przesłanek określonych w art. 136 i art. 137 u.g.n., a to dopiero po ich zbadaniu można byłoby wydać decyzję merytoryczną, tj. decyzję o zwrocie albo o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Odnosząc się natomiast do powoływanych przez skarżącego orzeczeń sądów administracyjnych wskazać należy, iż nie stały one w sprzeczności z wykładnią ww. przepisów przyjętą przez Sąd w przedmiotowej sprawie, w szczególności co do nieistnienia przesłanki do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. do gruntów wydzielonych pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela, które zgodnie z art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. przeszły na własność gminy z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o podziale stała się prawomocna. W tym zakresie wymaga bowiem podkreślenia, że przytoczony w treści skargi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 lipca 2014 r. (sygn. akt II SA/Rz 458/14), został następnie uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2016 r. (sygn. akt I OSK 2865/14), w uzasadnieniu którego zawarto wykładnię ww. przepisów u.g.n. i u.g.g.w.n. odpowiadającą wykładni zaprezentowanej przez Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę. Podobnie też pozostałe przywoływane przez skarżącego orzeczenia sądów administracyjnych dotyczyły innych stanów faktycznych, nie pozostając w sprzeczności z przedstawioną powyżej wykładnią, w tym dotyczyły one m.in. przyjęcia, iż art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. stanowi podstawę do stosowania przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. również w stosunku do "umownego nabycia gruntów na rzecz Skarbu Państwa w warunkach ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczania nieruchomości".

Mając zatem na uwadze wskazane powyżej okoliczności, zdaniem Sądu, zaskarżoną decyzję należało uznać za uzasadnioną i zgodną z prawem, a w konsekwencji wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.