Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 386/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 3.
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi T. [...] Oddziału Regionalnego w Sz. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Sz. z dnia [...] r. [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz T. [...] Oddziału Regionalnego w Sz. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych, dalej "PFRON" wystawił w dniu 19 listopada 2013 r. tytuły wykonawcze

o nr [...], [...] wobec T P D [...] w S, dalej "TPD" z uwagi na nieopłacenie składek na PFRON za okres od grudnia 2007 r. do listopada 2008 r. na łączną kwotę należności głównej [...] zł, wynikających z deklaracji. W tytułach w poz. 29 –akt normatywny (stanowiący podstawę do wydania orzeczenia, sporządzenia deklaracji/zgłoszenia lub stanowiący, że należność powstaje z mocy prawa) Prezes PFRON wskazał- art. 21 ust.1, art. 23, art. 31 ust. 3 pkt 1, art. 33 ust. 7 i art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.), dalej "ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r.".

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów i dokonał w dniu 17 grudnia 2013 r. zajęć rachunków bankowych należących do TPD, co spowodowało powstanie koszów egzekucyjnych.

TPD złożyło zarzuty i wniosło o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazało, że przed wszczęciem egzekucji złożyło korekty deklaracji, z których wynikała inna kwota zobowiązania.

Prezes PFRON wydał w dniu 23 stycznia 2014 r. postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela i wskazał, że zarzuty co do braku możliwości prowadzenia przeciwko TPD postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionych tytułów w związku z faktem złożenia korekt deklaracji przed skierowaniem sprawy do egzekucji administracyjnej za bezzasadne. Wierzyciel podał, że TPD faktycznie złożyło deklaracje DEK-I-b za przedmiotowe okresy oraz informacje INF-1 w dniu 7 października 2013 r., lecz były one w formie papierowej i zawierały błędy, które uniemożliwiały ich przyjęcie w związku z czym zostały odrzucone, o czym TPD zostało poinformowane pismem z dnia 18 listopada 2013 r. (możliwa transmisja danych w formie dokumentu elektronicznego). Prezes PFRON podał, że podstawą do rozliczeń TPD był art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. w związku z czym TPD winien składać deklarację DEK-I-0. Powyższe było zgodne ze stanowiskiem Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych z dnia 22 września 2011 r. Według wierzyciela, do TPD nie ma zastosowania art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Zdaniem wierzyciela, TPD złożyło w 2013 r. prawidłowe deklaracje, lecz nie wpłaciło składek w należnej wysokości, co spowodowało, że Prezes PFRON wystawił upomnienia i tytuły wykonawcze. Wierzyciel podał, że TPD w dniu 27 listopada 2013 r. złożyło ponownie deklaracje DEK-I-b za ww. okresy wraz z informacjami INF-1 w wersji elektronicznej, które zostały odrzucone.

Prezes PFRON, po rozpatrzeniu zażalenia TPD, wydał w dniu 24 września

2014 r. postanowienie w sprawie ostatecznego stanowiska wierzyciela, w którym uznał za bezzasadny zarzut co do braku możliwości prowadzenia przeciwko TPD postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych w związku z faktem złożenia przez nią korekt deklaracji przed skierowaniem sprawy do egzekucji administracyjnej. Wierzyciel podtrzymał swoją argumentację zawartą w postanowieniu z dnia 23 stycznia 2014 r. Dodatkowo wskazał, że dopiero w dniu 24 marca 2014 r. TPD złożyło oświadczenie pod groźbą odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, że w okresie od 01/2007 do 12/2013 nie wykonywało innej działalności poza działalnością wymienioną w art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. oraz nie zatrudniało pracowników w Ośrodku Interwencyjno-Mediacyjnym TPD w S, w Ośrodku Metodyczno-Szkoleniowym w S ani innej placówce lub ośrodku poza placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, resocjalizacyjnymi i przedszkolnymi (punktami przedszkolnymi). Prezes PFRON poinformował TPD pismem z dnia 31 marca 2014 r., że TPD zostało zakwalifikowane jako podmiot rozliczający wpłaty na PFRON na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. TPD w dniu 18 kwietnia 2014 r. ponownie złożyło korekty deklaracji DEK-I-b za wskazane okresy zmniejszające wysokość zobowiązań w związku z czym wysokość zobowiązań za okres 12/2007-11/2008 uległa zmianie. Wierzyciel podał, że TPD dalej posiada zadłużenie za okres od 3/2008 do 11/2008 w łącznej kwocie [...] zł.

TPD złożyło skargę na powyższe postanowienie do WSA w Warszawie, sprawa otrzymała sygn. akt III SA/Wa 3890/14.

W dniu 1 października 2014 r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek Prezesa PFRON datowany na 24 września 2014 r. o podjęcie zawieszonego postępowania oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów w związku z faktem, że na skutek złożenia korekt deklaracji zmianie uległ "Akt Normatywny" zawarty w polu 29 ww. tytułów, tj. z art. 21 ust. 1 na art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko zawarte w postanowieniach z dnia 23 stycznia 2014 r. i 24 września 2014 r. Wskazał, że nie doszło do przedawnienia zobowiązań oraz że na skutek zastosowania środka egzekucyjnego bieg terminu przedawnienia został przerwany. Wierzyciel podał, że w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów działał prawidłowo, opierając się na złożonych przez TPD deklaracjach w 2013r., gdyż korekty tych deklaracji zostały złożone dopiero w dniu 18 kwietnia 2014 r. Wierzyciel wskazał, że TPD wciąż posiada zaległości wobec PFRON za okres 03/2008 do 11/2008.

Organ egzekucyjny wydał w dniu 27 października 2014 r. postanowienie, w którym uznał zarzuty TPD w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułów wystawionych przez Prezesa PFRON za należności z tytułu obowiązkowej wpłaty na rzecz PFRON za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie, po rozpoznaniu zażalenia TP na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 27 października 2014 r., utrzymał je w mocy. TPD nie złożyło skargi na

ww. postanowienie.

Organ egzekucyjny wydał w dniu 27 października 2014 r. postanowienie

w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wniosek wierzyciela

w związku ze zmianą podstawy prawnej dochodzonego obowiązku.

W dniu 12 listopada 2014 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo TPD o zwrot pobranych w wyniku zajęcia rachunków bankowych kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami.

Organ egzekucyjny wydał w dniu 1 grudnia 2014 r. na podstawie art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6, art. 64 § 7 i art. 64c § 7 u.p.e.a. postanowienie o ustaleniu wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł powstałych w toku egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułów i obciążeniu nimi TPD. W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny w sprawie i wskazał, że koszty egzekucyjne w całości zostały wyegzekwowane w dniu 19 grudnia 2013 r. w wyniku zajęcia rachunku bankowego. Podał, że u.p.e.a. nie przewiduje rozstrzygnięć organu egzekucyjnego w przedmiocie zwrotu (pobranych czy uiszczonych) kosztów egzekucyjnych, zwrot jest czynności materialno-techniczną, wobec czego złożony wniosek został rozpoznany na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. W postępowaniu w sprawie kosztów egzekucyjnych powinny być rozstrzygane okoliczności z art. 65c § 3 lub § 4 u.p.e.a. Organ przytoczył treść art. 64c § 1 u.p.e.a. i wskazał, że zasadą jest, iż koszty egzekucyjnego obciążają zobowiązanego i podlegają przymusowemu ściągnięciu w drodze egzekucji, natomiast wierzyciel i organ egzekucyjny odpowiadają w drodze wyjątku. Organ przytoczył treść art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. i wskazał, że w dniu zajęcia rachunku bankowego, tj. 17 grudnia 2013 r. pozostawały w obrocie prawidłowe deklaracje, bowiem dopiero w dniu 18 kwietnia 2014 r. zostały złożone korekty deklaracji.

TPD złożyło zażalenie na ww. postanowienie. Podało, że w dniu 15 czerwca 2012 r. PFRON zarejestrował TPD pod określonym numerem jako podmiot zobowiązany do wpłat na mocy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Z powyższym TPD nie zgadzało się, twierdząc że podstawą uiszczania składek jest art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. i składając liczne pisma w tej sprawie do PFRON. W 2013 r. TPD na żądanie telefoniczne PFRON złożyło deklaracje w oparciu o art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., zaś w dniu 19 listopada 2013 r. Prezes PFRON wystawił ww. tytuły. TPD złożyło korekty deklaracji w dniu 7 października 2013 r. TPD wskazało, że decyzją z dnia 31 marca 2014 r. (błąd jest to pismo) Prezes PFRON uznał TPD za jednostkę rozliczającą się od 2007 r. na podstawie art. 21 ust. 2 b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Zdaniem TPD, powyższe świadczyło tym samym, iż wystawione tytuły nie były prawidłowe i to wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, co winno skutkować obciążeniem wierzyciela powstałymi kosztami egzekucyjnymi.

Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wydał w dniu 19 stycznia 2015 r. postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny. Organ odwoławczy podał, że koszty egzekucyjne z zasady obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 u.p.e.a.), a jedynie w drodze wyjątku wierzyciela albo organ egzekucyjny (art. 64c § 2-4 u.p.e.a.). Ze stanowiska wierzyciela wynikało, że przedmiotowe deklaracje zostały złożone w 2013 r., zaś korekty ich dopiero w 2014 r., co oznaczało, ze wszczęcie postępowania egzekucyjnego było prawidłowe, tytuły zostały wystawione na podstawie złożonych deklaracji w 2013 r., na podstawie których należnych wpłat nie dokonało TPD. W przedmiotowej sprawie obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz kosztów zajęcia rachunku bankowego powstał w dniu 17 grudnia 2013 r. stosownie do art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy podał, że w dacie wszczęcia egzekucji i dokonania zajęcia rachunku bankowego nie pozostawały w obrocie prawnym prawidłowe korekty deklaracji.

TPD złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie i wniosło o jego uchylenie. Zarzuciło organowi naruszenie:

- art. 64c § 1 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie i obciążenie TPD kosztami egzekucyjnymi,

- art. 6 ustawy z dnia 14 stycznia 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) przez rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych.

Skarżący podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, że wszczęcie postępowania przez wierzyciela było nieuzasadnione i z tego powodu to on winien ponieść koszty egzekucyjne.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodzić należy się z organem egzekucyjnym, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Z uwagi na powyższe regulacje, organ egzekucyjny wydał w dniu 27 października 2014 r. postanowienie o uznaniu zarzutów skarżącego za nieuzasadnione.

Sporną w sprawie jest kwestia obciążenia kosztami egzekucyjnymi skarżącego. W tym zakresie, zdaniem Sądu, organ egzekucyjny może poddać ocenie zachowanie wierzyciela, które było podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wyrażone w stanowisku wierzyciel, jak i we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Według Sądu, nie można tracić z pola widzenia konfliktu pomiędzy PFRON a TPD w zakresie wysokości wpłat na fundusz PFRON dotyczącego stosowania art. 21 ust. 1 (prawidłowa podstawa według PFRON) i art. 21 ust. 2b (prawidłowa podstawa według TPD) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., a co za tym idzie możliwością złożenia korekty przedmiotowych deklaracji.

Na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., pracodawcy dokonują wpłat, o których mowa w ust. 1, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisje danych w formie dokumentu elektronicznego według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Wzory te określiło rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wzorów deklaracji składanych Zarządowi Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przez pracodawców zobowiązanych do wpłat na ten Fundusz (Dz. U. z 2013 r., poz. 32). Powyższe oznacza, że nie jest możliwe złożenie ww. deklaracji w formie "papierowej", dlatego tak złożone deklaracje w dniu 7 października 2013 r. zostały prze PFRON odrzucone. Stało się tak również z korektami deklaracji wysłanymi w sposób elektroniczny, co wynikało ze stanowiska wierzyciela i wniosku o umorzeniu postępowania. Zdaniem Sądu, odrzucenie elektronicznych korekt deklaracji było ograniczeniem praw strony do możliwości ich złożenia wobec stosowania do wpłat przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749). Wprowadzenia danych dotyczących TPD przez PFRON wcześniej do systemu informatycznego z zaznaczeniem, że wpłaty dokonywane są na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., nie może ograniczać praw strony do złożenia korekty i domagania się w tym zakresie do wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, które winno być zakończone decyzją (art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.), a nie odrzuceniem korekt z tego względu, że skarżący składał deklaracje na innej podstawie, tj. art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., która według PFRON była niewłaściwa. Tym bardziej, że jak wynikało z decyzji Prezesa PFRON z dnia 30 czerwca 2014 r., dotyczącej określenia wysokości zobowiązań TPD za 2010 r., skarżący już pismem z dnia 10 października 2013 r. zwrócił się o uznanie go za pracodawcę, o którym mowa w art. 21 ust. 2 b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., przedstawiając wykazy prowadzonych placówek od 2007r., zaś kwestia zastosowania ww. przepisu była powodem uchylenia decyzji Prezesa PFRON z dnia 26 czerwca 2013 r. przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia 25 października 2013 r.

Nie można się zgodzić z organem egzekucyjnym, że skarżący nie podejmował prób dotyczących zmiany podstawy wymiaru wpłat na PFRON i dopiero skuteczne było jego działanie, które spowodowało przyjęcie ww. korekt przez PFRON w dniu

18 kwietnia 2014 r.

Jak wynikało z akt, dopiero po złożeniu przez TPD oświadczenia pod odpowiedzialnością karną w dniu 24 marca 2014 r., spowodowało, że dopiero wówczas PFRON pismem z dnia 31 marca 2014 r. poinformował TPD, że zostało zakwalifikowane jako jednostka rozliczająca się z PFRON na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. oraz fakt przyjęcia przez PFRON korekty deklaracji za przedmiotowe okresy (od 2007 r.).

Stosownie do art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Na mocy art. 64c § 7 u.p.e.a, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela.

W przedmiotowej sprawie powstały koszty egzekucyjne na skutek zastosowania zajęcia rachunku bankowego na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych.

Zdaniem Sądu, rację ma skarżący, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem i spowodowane było przez wierzyciela. Pomimo, że wierzyciel w swoim stanowisku i we wniosku o umorzenie podawał, że wszczęcie egzekucji było prawidłowe z uwagi na złożone deklaracje i brak złożenia ich korekt przed wystawieniem tytułów to jednak de facto podzielił stanowisko dłużnika, że od 2007 r. podstawą do wpłat był art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., czego dowodem oprócz pisma PFRON z dnia 31 marca 2014 r. było przyjęcie ww. korekt deklaracji. Powyższe oznaczało, że wysokości należności objęte tytułami wykonawczymi nie były prawidłowe, tak jak wysokość i termin należnych odsetek. I ten właśnie fakt był podstawą do złożenia wniosku przez wierzyciela o umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powoływanie się przez Prezesa PFRON na okoliczność, że TPD, mimo zmiany podstawy należności wpłat ma nadal zaległości w PFRON nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż przedmiotowe tytuły nie były wystawione prawidłowo i tym samym wszczęcie egzekucji było niezgodne z prawem.

Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny naruszył art. 64c § 3 u.pe.a. przez wadliwą ocenę czynności wierzyciela, który spowodował wszczęcie egzekucji i jej wpływu na obciążenie kosztami egzekucyjnymi zobowiązanego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ egzekucyjny uwzględni ww. wskazania Sądu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.134, art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200i art. 205 § 2 i 4 tej ustawy w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r., Nr 31, poz. 153).