Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 156/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Rektora Akademii Wychowania Fizycznego w [...] z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Rektora Akademii Wychowania Fizycznego w [...] na rzecz skarżącej J. M. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii Wychowania Fizycznego [...] w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a."), art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.) oraz art. 281 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.), a także w zw. z § 9 (lub odpowiednio § 13 - w przypadku doktorantów) Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Akademii Wychowania Fizycznego w [...] ( dalej: "Regulamin") oraz zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Rektora Akademii Wychowania Fizycznego [...] w [...] przyznała J. M. (dalej: "Skarżąca") stypendium rektora za wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne w kwocie 1000 zł (miesięcznie) na okres 9 miesięcy tj. [...].10.2020 r. do [...].06.2021 r.

Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia Akademii Wychowania Fizycznego [...] w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2021 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K.p.a., art. 86 ust. 2 i art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zmienił w części ww. decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. w ten sposób, że w pkt. 1 przyznał Skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2020/2021 od października 2020 r. do maja 2021 r., w pkt. 2 zobowiązał Skarżącą do zwrotu pobranego stypendium za miesiąc czerwiec 2021 r. w kwocie 1000,00 zł (jeden tysiąc złotych) na fundusz stypendialny 14 1130 1017 0020 1552 0920 0002 (nr konta) w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma

W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżąca w złożonym w dniu [...] października 2020 r. wniosku o przyznanie stypendium rektora oświadczyła, że jej łączny okres studiów wynosi 4 lata. Organ, po zapoznaniu się z dokumentacją rejestrującą przebieg studiów stwierdził, że w maju 2021 r. upłynął łączny okres studiów Skarżącej 6 lat (72 miesiące), liczony zgodnie z § 5 ust. 3 Regulaminu.

Następnie Organ wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium rektora nie przysługuje studentowi, którego studia trwają dłużej, niż 6 lat, co oznacza, że Skarżąca nie była uprawniona do dalszego otrzymywania przyznanego stypendium.

Zgodnie § 5 ust. 14 pkt 3 i ust. 16 Regulaminu studenci, którzy uzyskali świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub nieprawdziwych dokumentów tracą prawo do świadczeń z funduszu stypendialnego. W przypadku złożenia nieprawdziwych oświadczeń, student może ponosić odpowiedzialność dyscyplinarną i kamą. Świadczenie pobrane przez studenta na podstawie nieprawdziwych danych podlega zwrotowi i jest przekazywane na fundusz stypendialny.

Pismem z dnia [...] października 2021 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na odmienną interpretację art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w orzecznictwie zarówno Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia Akademii Wychowania Fizycznego [...], po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 86 ust. 2 i art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce utrzymał decyzję w mocy w zaskarżonej części, tj. w zakresie pkt. 1 i 2 ww. decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 426 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nadzór nad uczelniami publicznymi sprawuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. W ramach nadzoru, o którym wyżej mowa, minister jest zobowiązany monitorować działalność uczelni w aspekcie zgodności tych działań z przepisami prawa oraz wydawać rekomendacje co do wykładni poszczególnych przepisów regulujących działalność uczelni publicznych. Ponieważ umieszczona na stronie internetowej portalu gov.pl https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/swiadczenia- dla-studentow-od-l-pazdziemika-2020-r (stan na 29 października 2021 r) interpretacja zapisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest oficjalną wykładnią Ministerstwa Edukacji i Nauki, AWF w [...] jako uczelnia publiczna jest zobowiązana postąpić zgodnie z jej treścią.

Zgodnie z tą interpretacją świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. W opinii Ministerstwa, oznacza to łączny okres (nieprzekracząjący 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.). W opinii Ministerstwa, do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń nie należy wliczać okresów kształcenia na kolejnych studiach pierwszego stopnia odbywanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego - ze względu na art. 93 ust. 2 pkt 2 lit b ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

W związku z powyżej przytoczoną interpretacją Ministerstwa, po zapoznaniu się z dokumentacją rejestrującą przebieg studiów Organ stwierdził, że w maju 2021 r. upłynął łączny okres studiów Skarżącej 6 lat (72 miesiące), liczony zgodnie z § 5 ust, 3 Regulaminu.

W związku z powyższym na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz mając na uwadze rekomendacje Ministerstwa co do wykładni poszczególnych przepisów regulujących proces przyznawania studentom świadczeń stypendialnych, od dnia 1 czerwca 2021 r. Organ stwierdził, że Skarżąca nie była uprawniona do dalszego otrzymywania przyznanego stypendium.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. M. zarzucając naruszenie:

1. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego niewłaściwą interpretację, niezgodną z ugruntowaną wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdzenie, że minął 6-letni okres, w którym przysługuje Skarżącej stypendium rektora,

2. art. 268a K.p.a., a także § 3 Regulaminu poprzez jego bezzasadne niezastosowanie i wydanie skarżonych decyzji przez Prorektora ds. studenckich i kształcenia, który nie jest organem uczelni i nie wykazał swojego umocowania do wydania przedmiotowych decyzji.

Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Prorektora ds. studenckich i kształcenia nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. oraz decyzji Prorektora ds. studenckich i kształcenia nr [...] z dnia [...] września 2021 r., ewentualnie stwierdzenie nieważności ww. decyzji z uwagi na brak umocowania do wydania ww. decyzji przez Prorektora ds. studenckich i kształcenia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła, że Organ, wydając obie decyzje, dopuścił się obrazy przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez jego błędną interpretację. Zdaniem Skarżącej 6- letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. W ocenie Skarżącej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta.

Skarżąca wskazała, że powyższa wykładnia znajduje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat. Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie zasadnym jest zauważyć, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do zapomogi lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania. Nie można, jak błędnie przyjęły w niniejszej sprawie organy uniwersytetu, wiązać początku tego okresu 6 letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania zapomogi (ściślej ujmując, jej otrzymywania), to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania zapomogi stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce."

Ponadto Skarżąca podniosła, że zaskarżone decyzje administracyjne zostały wydane przez podmiot, który nie jest organem uczelni tj. Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia i nie wskazał stosownego umocowania do wydawania decyzji w sprawach stypendium. Skarżąca wskazał, że zgodnie z § 3 Regulaminu świadczenia stypendialne przyznaje Wydziałowa Komisja Stypendialna. Od decyzji wydziałowej komisji stypendialnej studentowi przysługuje odwołanie do rektora w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania stypendium lub zapomogi. W przypadku decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rektor przekazuje swoje uprawnienia do rozpoznawania odwołań i wniosków od decyzji wydanych przez wydziałowe komisje stypendialne w zakresie stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora dla najlepszych studentów i zapomóg odwoławczej komisji stypendialnej. W związku z powyższym, zdaniem Skarżącej, zmiana decyzji wydziałowej komisji stypendialnej, powinna zostać wydana przez ten sam organ. W ocenie Skarżącej Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia nie był uprawniony do wydania skarżonych decyzji i nie wykazał swojego umocowania.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie w całości, wobec jej bezzasadności i oparcia się w niej na fałszywych przesłankach; skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, tzn. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obciążenie skarżącej kosztami postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a.").

Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. złożył z Organ (k. 10 akt sądowych), przy braku sprzeciwu Skarżącej

Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).

Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania).

Badając legalność zaskarżonego aktu w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie pierwszej kolejności sprowadza się do interpretacji przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej także: "u.p.s.w.n.").

Sąd zauważa, że w tej kwestii ukształtowała się jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, które przyjmują, że wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należy je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał (por. w szczególności orzeczenia NSA z: 1 października 2021 r., III OSK 3967/21; 7 lipca 2021 r., III OSK 3596/21).

Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela w całej rozciągłości stanowisko wyrażone w tych wyrokach i przyjmuje je za własne podnosząc dodatkowo, że prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa oraz, że analogiczny pogląd zaprezentowany jest przez K. Leweckiego w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62), który przyjmuje, że pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem.

Ponadto zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium dla niepełnosprawnych), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia.

I tak, art. 87 u.p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 u.p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 u.p.s.w.n. warunki stypendium rektora, a art. 359 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "możliwością ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjmuje to Organ w niniejszej sprawie.

Powyższego stanowiska Sądu nie może zmienić przywołana przez Organ okoliczność, iż kierował się wykładnią przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 "umieszczoną na oficjalnej stronie MEiN" i dlatego "uczelnia nie mogła w powyższej sprawie postąpić inaczej, gdyż naraziłaby się na potencjalne sankcje przewidziane w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce związane z nieprzestrzeganiem przez organy uczelni zapisów powszechnie obowiązującego prawa", gdyż – jak to wykazano wcześniej – prawidłowa rozumienie i wykładnia "spornego" przepisu w świetle orzecznictwa sądowego jest jednoznaczna i nie powinna budzić wątpliwości, zaś stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, nie jest dla Sądu wiążące.

W związku z powyższym, w realiach rozstrzyganej sprawy, nie można więc podzielić poglądu organu, że "(...) skoro w miesiącu maju 2021r. upłynął okres 6 lat (tzn. 72 miesięcy) przez który Skarżąca była uprawniona do ubiegania się o świadczenie stypendialne dla studentów i ich pobierania, to stypendium za ostatni miesiąc, tzn. miesiąc czerwiec 2021r. powinno być jej cofnięte".

Dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii.

Podkreślenia wymaga, że taka wykładnia "spornego" przepisu znajduje nadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia projektu ustawy, w którym wskazano, że "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie (podkreślenie Sądu) stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 komentowanej ustawy powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, nie zaś z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie zasadnym jest zauważyć, że w analizowanej ustawie nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia, zostały wyczerpująco unormowane w art. 93 ust. 2 pkt 2 i art. 94 ustawy, przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania. Nadto trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do dziesięciu miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, a student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to dziesięć miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy. Z art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 2 i art. 94 ustawy wynika zatem, że świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat nie zaś w okresie 6 lat od rozpoczęcia studiów. Dlatego sposób obliczania 6-letniego okresu, w którym student może pobierać stypendium, winien być odniesiony do okresu, kiedy studentowi świadczenie rzeczywiście przysługiwało, tj. gdy student stypendium pobierał lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium.

Dodać można, że rację ma także Skarżąca wskazując, że zgodnie z intencją ustawodawcy, omawiana Ustawa ma realizować cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, tzn. jej regulacje mają pozwalać na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat.

Postulowana przez Komisje wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, z powołaniem się na jakoby ratio legis, tj. wykluczenie z uprawnienia do pomocy materialnej studentów wielokrotnie rekrutujących się na studia pierwszego stopnia bez ich ukończenia i uzyskania wykształcenia oraz studentów studiujących dłużej niż 6 lat akademickich, spowodowałaby także wykluczenie z uprawnienia do pomocy materialnej studentów nadmiernie długo studiujących nie tylko z powodu nieprzykładania się do nauki, lecz w związku z sytuacją zdrowotną, losową, czy ekonomiczną.

Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, Sąd uznał, że skarżona decyzja dotknięta jest - mającym wpływ na wynik sprawy - naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy przez błędną jego wykładnię. W konsekwencji przyjęcie przez organy, że sześcioletni okres pobierania stypendium upłynął i że w związku z tym świadczenie stypendialne od maja 2021r. nie przysługuje, uznać należało w świetle art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. za wadliwe.

Konsekwencją stwierdzonego wyżej uchybienia było nadto naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących okresów pobierania przez stronę skarżącą (studenta) świadczeń istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do stypendium.

Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że obowiązek zwrotu świadczenia może zostać orzeczony dopiero, gdy określone świadczenie uznane zostało na podstawie decyzji administracyjnej za nienależnie pobrane. Zatem dopiero wejście do obrotu prawnego decyzji uznającej dane świadczenie za nienależnie pobrane, daje podstawę do procedowania w przedmiocie zwrotu tego świadczenia. Zauważyć też należy, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.

Zwrot świadczeń o charakterze publicznoprawnym musi znajdować umocowanie w ustawie i wydawanych na podstawie ustawy w celu jej wykonania przepisach wykonawczych. Inaczej mówiąc o obowiązkach obywateli mogą decydować wyłącznie przepisy ustawowe, tj. przepisy zawarte w aktach o randze ustawy lub w aktach wydanych na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego. Za takie nie można przyjąć przepisów Regulaminu czy też Statutu Uczelni. Ustawodawca w art. 95 ust. 1 wskazał, jakie kwestie podlegają uregulowaniu w Regulaminie świadczeń dla studentów, tj. wysokość świadczeń lub sposób jej ustalania, szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń oraz sposób wypłacania świadczeń, sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta, tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej. Ustawodawca nie upoważnił natomiast do określenia w Regulaminie świadczeń dla studentów kwestii zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Dlatego też podniesiony w odpowiedzi na skargę Regulamin świadczeń dla studentów i doktorantów AWF w [...] nie może być podstawą do zwrotu, w ocenie Organu, nienależnie pobranego przez Skarżącą stypendium za miesiąc czerwiec 2021r.

Końcowo Sąd wyjaśnia, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej o stwierdzenie nieważności spornych decyzji z uwagi na brak umocowania do ich wydania przez Prorektora ds. studenckich i kształcenia, gdyż wymieniony organ podejmując decyzję w tej sprawie działał na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa przez Rektora Uczelni.

W świetle powyższych rozważań zasadnym było uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę należy uwzględnić powyższą ocenę prawną, którą organ jest związany na mocy art. 153 P.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku), zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.