Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 511/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58-59
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 79 ust. 7
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka - Duda (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. ref. Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Z. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 marca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 marca 2015 r., znak [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1-2, art. 59 § 1 oraz art. 126 w związku z art. 144 k.p.a. , w związku z art. 79 ust. 7 ( t.j. Dz. U. z 2014 r. poz 518 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku Z. F., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wyżej wymienionemu przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w K. przy ulicy C., składającej się z działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], obręb [...], o łącznej powierzchni 10613 m2, jednostka ewidencyjna [...], w wysokości 413.391,00 zł jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości.

Orzekając w ten sposób Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że pismem z dnia 7 października 2014 r., znak [...], działając w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, Prezydent Miasta wypowiedział Z. F. dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego opisanej na wstępie nieruchomości gruntowej w wysokości 28.508,64 zł, proponując jednocześnie od dnia 1 stycznia 2015 r. nową wysokość opłaty, stanowiącą 3 % wartości nieruchomości gruntowej, wynoszącą 413.391,00 zł. Wypowiedzenie wysokości opłaty zostało doręczone w dniu 14 października 2014 r. pełnoletniemu domownikowi użytkownika wieczystego, co zostało potwierdzone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W dniu 14 listopada 2014 r. Z. F. złożył wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w innej wysokości. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze oddaliło wniosek użytkownika wieczystego. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości zostało doręczone w dniu 14 października 2014 r. pełnoletniemu domownikowi użytkownika wieczystego, w trybie art. 40-43 k.p.a. i zawierało wymagane przepisami prawa pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami "Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości". Termin do złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie upłynął zatem w dniu 13 listopada 2014 r. natomiast wniosek o ustalenie, że podwyższenie tej opłaty jest nieuzasadnione lub uzasadnione w innej wysokości został złożony za pośrednictwem poczty w dniu 14 listopada 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następnie, że w dniu 23 lutego 2015 r. Z. F. złożył niniejszy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości, jak również powołało szczegółowo obszerne wywody zawarte w jego uzasadnieniu.

W dalszych rozważaniach dotyczących rozpoznania powyższego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na następujące okoliczności.

Z akt sprawy wynika, że wypowiedzenie z dnia 7 października 2014 r. ,znak [...], zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi użytkownika wieczystego (żonie) w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 16 lipca 2014 r.

Przepis art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednol. Dz. U. 2014 r. poz. 518) stanowi, że użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Zgodnie z art. 79 ust. 7 ww. ustawy, do postępowania przed kolegium toczącego się z wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń.

W świetle powyższego wniosek Z. F. o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości mógł zostać złożony do dnia 13 listopada 2014 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, użytkownik wieczysty, złożył 14 listopada 2014 r. za pośrednictwem poczty wniosek z dnia 14 listopada 2014 r. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r., znak [...] oddaliło wniosek użytkownika wieczystego. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi użytkowania wieczystego w dniu 16 lutego 2015 r., a w dniu 23 lutego 2015 r. Z. F. złożył niniejszy wniosek o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wskazał, że do uchybienia terminu w niniejszej sprawie w rzeczywistości nie doszło z uwagi na fakt, że wypowiedzenie zostało mu doręczone w dniu 15 października 2014 r., zatem orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o oddaleniu wniosku jest nieprawidłowe. Termin do złożenia wniosku (30 dni) upłynął bowiem dla wnioskodawcy dopiero w dniu 14 listopada 2014 r. i został zachowany. D. F. nie może bowiem zostać uznana za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a., gdyż nie mieszka w domu pod adresem ul. Z.. Małżonka wnioskodawcy D. F. mieszka w stanowiącym jej własność domu położonym przy ulicy S. w M. wraz ze swoją matką D. L., która z uwagi na podeszły wiek (8... lat) wymaga ciągłego wsparcia w prowadzeniu gospodarstwa domowego. W domu przy ulicy Z., D. F. bywa wyłącznie w związku z prowadzonymi w K. interesami. Zdaniem wnioskodawcy, skoro D. F. na stałe nie mieszka w domu przy ulicy Z. w K., to nie może być uznana za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. Tym samym odebranie przez nią przesyłki z wypowiedzeniem nie rodzi domniemania skutecznego doręczenia wypowiedzenia stronie w dniu formalnego doręczenia przesyłki D. F.. Pomimo braku skutecznego doręczenia przesyłki, wnioskodawca miał faktyczna możliwość zapoznania się z treścią wypowiedzenia w dniu 15 października 2014 r. Należy przyjąć, iż tego właśnie dnia została skutecznie złożona oferta nowej wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste i od tego dnia rozpoczął bieg 30-dniowy termin na złożenie wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione, co stanowi z punktu widzenia prawa cywilnego odmowę przyjęcia oferty w rozumieniu art. 61 k.c. Dopiero wówczas doszło do złożenia oświadczenia woli ze strony Prezydenta Miasta.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do art. 59 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

-uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony,

-zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu,

-zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przesłanki określone wyżej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a., a w konsekwencji nie ma podstaw do przywrócenia Z. F. terminu do złożenia przedmiotowego wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Z akt sprawy nie wynika, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, a brak winy został uprawdopodobniony.

Wbrew stanowisku wnioskodawcy nie można bowiem przyjąć, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło skuteczne wypowiedzenie Z. F. opłaty z tytułu użytkowania wieczystego w dniu 14 października 2014 r., oraz iż D. F. nie jest dorosłym domownikiem Z. F.. Wypowiedzenie przedmiotowej opłaty nastąpiło w trybie art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało doręczone dorosłemu domownikowi Z. F. - żonie, w dniu 14 października 2014 r. Fakt, iż D. F. z uwagi na różne okoliczności (konieczność opieki nad matką, sprawy zawodowe) przebywa w różnych okresach czasu w różnych miejscach nie powoduje, że nie może być uznana za domownika w tej sprawie. Ponadto D. F. dokonując odbioru korespondencji adresowanej do męża nie kwestionowała swojego uprawnienia do jej obioru. Powoływany przez wnioskodawcę wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 500/13, dotyczy innego stanu faktycznego, tj. sytuacji gdy przesyłka została doręczona osobie przebywającej krótkotrwale (opiekującej się mieszkaniem podczas nieobecności adresata) w mieszkaniu adresata, która nie była żoną adresata. Natomiast w wyroku z dnia 30 stycznia 2014 r. (II FSK 1750/12) Sąd wskazał, że "...status "domowników" adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe.(...) Wspólne zamieszkanie małżonków to jeden z podstawowych przedmiotów praw i obowiązków małżonków, wynikający z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, póz. 59 ze zm.; dalej: k.r.o.). Uprawnienie to ogranicza po stronie drugiego małżonka integralność jego prawa do zajmowanego dotąd samodzielnie mieszkania, która chroniona jest wobec osób trzecich instytucją miru domowego. Drugi małżonek uzyskuje w wyniku zawarcia małżeństwa uprawnienie dostępu, czyli wstępu do mieszkania drugiego małżonka oraz do przebywania w tym lokalu. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy nie przysługują mu do tego mieszkania uprawnienia z innego tytułu, zwłaszcza wtedy, gdy jest ono przedmiotem wyłącznej własności tylko jednego małżonka (...) Współmałżonek jest zatem domownikiem, a jego czasowe zamieszkiwanie pod innym adresem nie powoduje utraty tego statusu. Takie czasowe zamieszkiwanie pod innym adresem nie determinuje okoliczności, że współmałżonek staje się gościem w miejscu zamieszkania małżonków."

W ocenie Kolegium wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu w postaci błędnego poinformowania Z. F. przez żonę o terminie odbioru aktualizacji przedmiotowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona. Fakt, iż pismo odebrał dorosły domownik, który błędnie wskazał użytkownikowi wieczystemu datę odbioru przesyłki, nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia tego wniosku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 1637/04 stwierdził, że "Jeżeli skarżący miał jakiekolwiek wątpliwości kiedy nastąpiło doręczenie przesyłki mógł zwrócić się o odpowiednią informację do placówki pocztowej. Zauważyć także należy, że okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania".

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 480/08 "...art. 58 § 1 K.p.a. jako przesłankę przywrócenia terminu statuuje brak winy strony w uchybieniu terminu. Ten brak winy to takiego rodzaju okoliczność, która zupełnie uniemożliwia dokonanie czynności, mimo dołożenia staranności. W sytuacji gdy miało miejsce doręczenie zastępcze, brak winy strony w uchybieniu terminowi, to taka okoliczność, która uniemożliwiła osobie odbierającej decyzję jej oddanie adresatowi. Taka okoliczność to nie jest zapomnienie, zatem niedbalstwo w wywiązaniu się z przyjętego zobowiązania, ale niemożność działania z przyczyn niezależnych od tej osoby."

Należy zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku dotyczącego wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 marca 2015 r., znak [...], Z. F. domagał się jego uchylenia oraz zasądzenia na rzecz skarżącego od organu administracji publicznej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucał, że kwestionowane postanowienie zostało wydane:

I. z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez uwzględnienia okoliczności, iż D. F. nie zamieszkuje stale pod adresem przy ulicy Z. w K. i błędne ustalenie, że jest ona domownikiem skarżącego, a jedynie tymczasowo przebywa w różnych okresach czasu w różnych miejscach, co nie ma wpływu na jej status domownika, podczas gdy D. F. zamieszkuje pod innym adresem, zaś czasami bywa w domu swojego małżonka (zatem odwrotnie) i status małżonki nie ma wpływu na ustalenie tego, gdzie stale przebywa D. F.;

2) art. 7, 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem istotnej w sprawie okoliczności nieprzekazania przez D. F. w dniu 14 października 2015 r. pisma skarżącemu i niepoinformowania go o tym, że pismo zostało doręczone w dniu 14 października 2014 r., zatem okoliczności obalających domniemanie jakie płynie z art. 43 k.p.a.;

II. z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 43 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się uznaniu, iż "dorosłym domownikiem" w rozumieniu powołanego przepisu jest "małżonka" skarżącego wyłącznie z racji posiadania statusu małżonki, w oderwaniu od tego czy faktycznie zamieszkuje stale w miejscu zamieszkania skarżącego, podczas gdy status domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. ma tylko osoba zamieszkująca w tym samym domu (dorosła i podejmująca się oddania przesyłki) i przesłanka "stałego wspólnego zamieszkania" jest konieczna do spełnienia uznania doręczenia w trybie powołanego przepisu za skuteczne;

2) naruszenie art. 43 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej

sprawie i uznanie, że w dniu 14 października 2014 r. doszło do doręczenia skarżącemu przesyłki pocztowej zawierającej ustalenie nowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, podczas gdy skarżący uprawdopodobnił, iż doręczenie takie nie zostało skutecznie dokonane w dniu 14 października 2015 r. na skutek tego, że nie przebywał on w tym dniu w P. i małżonka nie mogła mu przesyłki przekazać w tym dniu, a przesyłka pocztowa została mu doręczona dopiero w dniu 15 października 2014 r. po jego powrocie z wyjazdu szkoleniowo-integracyjnego;

3) naruszenie art. 61 k.c. w zw. z art. 78 ust. 1 oraz w zw. z art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i błędne przyjęcie, iż do oceny momentu doręczenia wypowiedzenia opłaty użytkowania wieczystego należy stosować reżim prawa procesowego kodeksu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy skuteczność doręczenia oświadczenia o wypowiedzeniu wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu oceniana jest na podstawie art. 61 k.c., który statuuje tzw. kwalifikowaną teorię doręczenia.

W uzasadnieniu skargi Z. F. przedstawiał stan faktyczny sprawy, a także w obszernych wywodach rozwijał powyższe zarzuty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania sądowadministracyjnego jest zaskarżalne w myśl art. 3 § 2 pkt 2, przewidziane w art. 123 § 1-2 k.p.a. postanowienie organu administracji publicznej nierozstrzygające o istocie sprawy, lecz dotyczące poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania administracyjnego, kontrola ta ma charakter ograniczony i nie obejmuje niezwiązanych z nim bezpośrednio kwestii materialnoprawnych.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 marca 2015 r., znak [...], którym po rozpatrzeniu wniosku Z. F., odmówiono wyżej wymienionemu przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości aktualizacja opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w K. przy ulicy C., składającej się z działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...] i [...], obręb [...], o łącznej powierzchni 10613 m2, jednostka ewidencyjna [...]. W podstawie prawnej tego orzeczenia powołano przepisy art. 58 § 1-2, art. 59 § 1 oraz art. 126 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r., poz 518 z późn. zm. – dalej u.g.n.). Kontrolowane orzeczenie zostało wydane w ramach specyficznego trybu przewidzianego w przepisach art. 78-80 u.g.n. dla spraw dotyczących aktualizacji z inicjatywy właściwego organu opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Rozpatrywanie w takim przypadku spraw spornych związanych z wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty jest dla użytkownika wieczystego dwuetapowe. Przepis art. 78 ust. 2 u.g.n. ustawy stanowi, że użytkownik wieczysty, któremu właściwy organ wypowiedział wysokość dotychczasowej opłaty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć wniosek do samorządowego kolegium odwoławczego o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wyżej wskazany wniosek może zostać uznany za swoisty środek zaskarżenia na drodze administracyjnej dokonanego przez właściwy organ wypowiedzenia świadczenia natury cywilnoprawnej, albowiem jak wynika z art. 78 ust. 1 u.g.n., służy on zakwestionowaniu wypowiedzenia, do doręczenia którego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś sprawę rozpoznaje organ pozostający w strukturze administracji publicznej. Artykuł 79 ust. 7 u.g.n. stanowi, że do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Do postępowania, o którym mowa wyżej, stosuje się również przepisy o opłatach i kosztach. Należy zgodzić się z tezą wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I ACa 464/13 ( zam. zb. LEX nr 1383497), która wskazuje na określony w art. 79 ust. 3 u.g.n. zakres kognicji samorządowego kolegium odwoławczego w sprawie o zbadanie zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. W powołanym wyroku podnosi się słusznie, że " W postępowaniu przed samorządowym kolegium odwoławczym, wywołanym wnioskiem użytkownika wieczystego o zbadanie zasadności aktualizacji opłaty rocznej kolegium bada nie tylko zasadność aktualizacji, lecz także to czy wypowiedzenie opłaty rocznej zostało dokonane prawidłowo, a przede wszystkim, czy zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu, zgodnie z przepisami k.p.a. Bez zbadania tej okoliczności niemożliwe byłoby między innymi ustalenie, czy wypowiedzenie było skuteczne oraz czy wniosek do kolegium został złożony przez użytkownika wieczystego w terminie przewidzianym w art. 78 ust. 2 u.g.n. W postępowaniu przed kolegium, przewidzianym w art. 78 i 79 u.g.n., badaniu podlega także to, czy wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej zostało prawidłowo doręczone użytkownikowi wieczystemu. Jeżeli w wyniku sprzeciwu sprawa zostaje przekazana sądowi powszechnemu, kwestia ta podlega również badaniu sądu w postępowaniu przewidzianym w art. 80 u.g.n."

Dostrzegając skutki materialnoprawne, jakie może powodować niezłożenie albo nieskutecznego złożenia wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 u.g.n. należy podzieli te poglądy doktryny i orzecznictwa, w których termin przewidziany w powołanym przepisie jest uznawany za termin procesowy. Takie stanowisko zostało zaprezentowane przez G. B. w artykule "Samorządowe kolegia odwoławcze a gospodarka nieruchomościami po reformie administracji publicznej (pub. Casus 1999/1/11), w wyrokach NSA z 17 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1008/09 ( Lex nr 594826) i z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1142/06 ( Lex nr 362073), a także w wyroku WSA w Białymstoku z dnia z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 510/12 (LEX nr 1234915). Również w postanowieniu NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 6/12 (LEX nr 1120684) przyjęto słusznie, że " w trakcie postępowania - wywołanego wnioskiem o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej - kończącego się wydaniem orzeczenia, od którego służy sprzeciw do sądu powszechnego, może dojść do postępowań ubocznych, incydentalnych (wpadkowych). Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczy zasadniczo takich właśnie, postępowań "wpadkowych". Jako przykład takiego postępowania podano w tym wyroku " ...np. postępowanie "wpadkowe" dotyczące przywrócenia terminu do złożenia wniosku o dokonanie tej oceny, do którego to postępowania incydentalnego nie tylko zasadne, ale i nakazane jest (zgodnie z normą przepisu art. 79 ust. 7 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami), odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego."

Powyższe poglądy pozostają w zgodzie nie tylko z brzmieniem powołanych przepisów, ale także znajdują uzasadnienie systemowe i celowościowe. Skoro przy doręczeniu wypowiedzenia ustawodawca nakazuje stosowanie regulacji przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, które w sposób swoisty regulują zagadnienie doręczeń, w tym doręczeń zastępczych opartych na domniemaniu jego dokonania, zaś sam wniosek przypomina środek zaskarżenia inicjujący jednoinstancyjne postępowanie poddane po części przepisom właściwym dla procedury administracyjnej, to w pełni uzasadnione jest uznanie terminu z art. 78 ust. 2 u.g.n. za termin procesowy. O ile zatem kwestia skuteczności doręczeń i zasadności wypowiedzenia podlega badaniu przez samorządowe kolegium odwoławcze oraz następnie przez sąd powszechny w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu od orzeczenia tego organu, o tyle zagadnienia przywrócenia terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 u.g.n. rozpoznawane jest jako kwestia incydentalna przez samorządowe kolegium odwoławcze na podstawie art. 79 ust. 7 u.g.n. Orzeczenie samorządowego kolegium odwoławczego oddalające wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości z uwagi na jego złożenie po terminie ma charakter wiążący przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu dla dokonania tej czynności. Nie stoi temu na przeszkodzie treść art. 80 ust. 3 u.g.n., z którego wynika że w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie samorządowego kolegium odwoławczego traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia. Utrata mocy nie oznacza, że przedmiotowe orzeczenie, które zapada jako warunek dopuszczalności wniesienie sprzeciwu i przenosi spór na drogę przed sadem powszechnym jest aktem nieistniejącym, ani też tego iż orzeczenie to uznaje się za niebyłe. Utrata mocy oznacza niezwiązanie nim sądu powszechnego, co nie dotyczy jednak wpadkowych postępowań przewidzianych w art. 79 ust. 7 u.g.n.

Z powyższych wywodów wynika również, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione albo jest uzasadnione w innej wysokości, jest aktem o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i podlega kontroli sądów administracyjnych.

Uwzględniając te ogólne uwagi w stanie faktycznym niniejszej sprawy należy stwierdzić, że bez znaczenia dla oceny zaskarżonego postanowienia pozostają te zarzuty skargi, w których kwestionuje się skuteczność doręczenia Z. F. wypowiedzenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, przesłanego pocztą na adres zamieszkania, którą to korespondencję doręczono przebywającej tam podczas nieobecności męża D. F., żonie skarżącego, uznając ją za domownika. Skuteczność tego doręczenia było przedmiotem orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r., znak [...], oddaliło wniosek użytkownika wieczystego. Wskazana okoliczność wynika z bezspornych twierdzeń stron, podobnie jak fakt iż w uzasadnieniu tego orzeczenia Kolegium wskazało, że wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości zostało doręczone w dniu 14 października 2014 r. pełnoletniemu domownikowi użytkownika wieczystego, w trybie art. 40-43 k.p.a. i zawierało wymagane przepisami prawa pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Termin do złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie upłynął zatem w dniu 13 listopada 2014 r. natomiast wniosek o ustalenie, że podwyższenie tej opłaty jest nieuzasadnione lub uzasadnione w innej wysokości został złożony za pośrednictwem poczty w dniu 14 listopada 2014 r., co było powodem jego oddalenia.

Rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu u zbytkowania wieczystego jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w innej wysokości Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wskazało na treść art. 58 § 1 k.p.a. i art. 59 k.p.a, jak również wyodrębniło przesłanki dopuszczalności przywrócić termin, które wymagają łącznego spełnienia. Z niekwestionowanych ustaleń tego organu wynika, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Uznając iż skarżący nie uprawdopodobnił, by uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy Samorządowe Kolegium odwoławcze prawidłowo uwzględniło wszelkie związane z powyższym okoliczności, takie jak: wyjazd zagraniczny Z. F., dzień jego powrotu, doręczenie żonie skarżącego korespondencji podczas skarżącego nieobecności w miejscu zamieszkania, a także fakt uzyskanych przez niego Od D. F. błędnej informacji na temat daty otrzymania przeznaczonej dla męża przesyłki.

Słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, powołując poglądy orzecznictwa, na kwestie oceny braku winy w uchybieniu terminu, gdzie przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy, a kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć.

Wnioski do jakich doszło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w procesie subsumcji nie budzą zastrzeżeń w ramach dokonywanej kontroli zaskarżonego postanowienia. Wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu w postaci błędnego poinformowania Z. F. przez żonę o terminie odbioru korespondencji stanowiącej wypowiedzenie (aktualizację) opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nie uprawdopodabnia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona. Fakt, iż pismo odebrała jego żona, która błędnie wskazał skarżącemu datę odbioru przesyłki, nie może stanowić o braku winy Z. F. w uchybieniu terminu do wniesienia tego wniosku. Przyjęcie obiektywnego miernika staranności w analizowanym przypadku nakazuje uznać, że skarżący wykazując zwykłą zapobiegliwość osoby należycie dbającej o swe interesy winien potwierdzić osobiście albo przez pełnomocnika uzyskane od żony telefonicznie informacje na temat daty doręczenia w urzędzie pocztowym, czy we właściwym organie, choćby przy okazji zaznajamiania się z operatem. Bodźcem do powyższego winna być nie tylko waga podjętej przez D. F., okazjonalnie jak twierdzi korespondencji, w okresie dłuższej nieobecności adresata, ale również opisywany przez skarżącego tryb życia żony, który może czynić pamięć zawodną. Skarżący podawał bowiem, że D. F. mieszka w stanowiącym jej własność domu położonym przy ul. S. w M. wraz ze swoją matką D. L., która z uwagi na podeszły wiek (8... lat) wymaga ciągłego wsparcia w prowadzeniu gospodarstwa domowego. W domu przy ul. Z., D. F. bywa wyłącznie w związku z prowadzonymi w K. interesami, albowiem prowadzi działalność gospodarczą podlegającą na wynajmie lokali mieszkalnych (apartamentów) w K., Z. oraz K.. Charakter prowadzonej działalności implikuje konieczność ciągłego przemieszczania się i wyjazdów. Powyższe okoliczności nakazywały zatem ostrożność i wymagały podjęcia określonych aktów staranności. Argumentacja skarżącego nie pozwala na przyjęcie, że zadbał on należycie o swe sprawy, jak również na uznanie iż wskazał on na obiektywne, niezależne od niego przeszkody w dochowaniu terminu. Każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu i tak jest w niniejszym przypadku.

Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu, jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.