Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1440/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1440/04 | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Sędziowie: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, Asesor WSA Jarosław Wiśniewski (spr), Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007r., sprawy ze skargi Z. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21 lipca 2004r Nr [...], w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...].2003 r. Pani Z. K. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł. Pismo zostało przekazane do zaopiniowania przez Prezydenta Miasta zgodnie z art.209 § 1 powołanej wyżej Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 18 ust.2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...].2004 r. nr [...] nie wyraził aprobaty dla wniosku Strony. W postanowieniu zaznaczył, iż stronie nie przysługuje zażalenie. Na postanowieniu podpisał sie działający z upoważnienia Prezydenta Miasta zastępca Dyrektora Wydziału Finansowego.

Kierując się powyższym postanowieniem Naczelnik Urzędu Skarbowy wydał w dniu [...].2004 r. decyzję nr [...], w której odmówił umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn.

Pani K. w dniu [...].2004 r. wniosła odwołanie od w/w decyzji do Dyrektora Izby Skarbowej nadmieniając, iż Urząd Skarbowy tendencyjnie nie ustosunkował się do Jej argumentów oraz oparł się na opinii niezgodnej z prawem i nierzetelnej.

Dyrektor Izby Skarbowej po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym dnia 21.07.2004 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca, zarzuciła naruszenie przepisów prawa poprzez wydanie decyzji na podstawie niezgodnego z prawem postanowienia dyrektora wydz. Finansowego Urzędu Miasta. Zdaniem Skarżącej, nikt poza prezydentami, burmistrzami i wójtami nie może podejmować decyzji w sprawie majątku gminy. Inne osoby działające z upoważnienia tych organów mogą podejmować decyzje jedynie w sprawach administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ten ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Uwzględniając te uprawnienia Sądu stwierdzić należy, iż skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż podane w uzasadnieniu skargi.

Oceniając prawidłowość zaskarżonych decyzji należy podkreślić, że powołana wyżej ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w brzmieniu obowiązującym od l stycznia 2004r. wart. 18 stanowi, że "1. Do udzielania ulg podatkowych, umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego, a także zwalniania z obowiązku pobrania bądź ograniczenia poboru tych należności mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926, z późn. zm.).

2. W przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

3. Wniosek lub zgoda, o których mowa w ust. 2, są wydawane w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.

Z kolei art. 209 § l i 5 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa stanowi, że "§ 1. Jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ.

§ 5. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej ".

Opierając się na treści zacytowanych powyżej przepisów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, należy przyjąć, że są zaskarżalne wydawane przez organy samorządu terytorialnego postanowienia odmawiające wyrażenia zgody na udzielenie ulg, umarzanie, rozkładanie na raty i odraczanie terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego, a także postanowienia odmawiające zwalniania z obowiązku pobrania bądź ograniczenia poboru tych należności.

Zasadą bowiem, wynikającą z ww. art. 209 §5 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, jest zaskarżalność tego typu postanowień, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Odrębnym przepisem jest ww. art. 18 ust. 3 cyt. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, stanowiący, że "zgoda", na udzielenie ulg, umarzanie, rozkładanie na raty oraz odraczanie terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego jest wydawana przez właściwe organy samorządu terytorialnego "w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie".

Literalne rozumienie terminu "zgoda", zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazuje wyłącznie na aprobujący charakter wydawanego w sprawie postanowienia, pozytywnie odnoszący się do treści wniosku. Opierając się na definicji słownikowej (Słownik Języka Polskiego R-Z Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1996, s. 946) "zgoda" to "zgodzenie się na coś, przystanie, zezwolenie na coś, aprobatę ".

W konsekwencji należy przyjąć, zdaniem orzekającego w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że nie podlegają zaskarżeniu jedynie postanowienia organów samorządu terytorialnego wyrażające zgodę na udzielenie ulg, umarzanie, rozkładanie na raty oraz odraczanie terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego.

Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym czego przykładem jest tok postępowania w rozpatrywanej sprawie, gdzie zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego jak i Dyrektor Izby Skarbowej wskazywali na związanie negatywnym stanowiskiem Prezydenta Miasta, które to stanowisko wyrażone w formie postanowienia traktowane było jako postanowienie nie podlegające zaskarżeniu.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 78 gwarantuje, iż każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Powołany przepis dotyczy wszelkich rozstrzygnięć, w tym orzeczeń wydawanych w sprawach wpadkowych lub wstępnych wywierających wpływ na kształt późniejszych rozstrzygnięć co do meritum sprawy. W przeciwnym razie, gdyby przyjąć pogląd prawny o niezaskarżalności postanowienia organów samorządu terytorialnego o odmowie wyrażenia zgody na udzielenie ulg, negatywne stanowisko organu samorządowego, wiążące organ podatkowy, pozostawałoby bez żadnej kontroli.

W oparciu więc o powyższe przesłanki prawne doszło, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, do naruszenia przepisów postępowania tj. ww art. 209 §5 cyt. ustawy -Ordynacja podatkowa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy -pomimo, iż bezpośrednio zarzut naruszenia przepisów postępowania należy postawić przede wszystkim organom samorządu terytorialnego, a nie organom rządowej administracji podatkowej. Niemniej jednak, organy rządowej administracji podatkowej, pomimo iż nie są uprawnione do badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięć zastrzeżonych do kompetencji samorządowych organów podatkowych, w tym nie są uprawnione do badania zasadności przesłanek jakimi kierowały się organy samorządu terytorialnego -są jednak zobowiązane do kontroli czy rozstrzygnięcia wyrażane są we właściwej formie tj. w formie zaskarżalnego postanowienia. To organy rządowej administracji podatkowej (urzędy i izby skarbowe) są bowiem "strażnikami" prawidłowości formy prowadzonego postępowania, co oznacza, że zobowiązane są do kontrolowania czy podejmowane w sprawie rozstrzygnięcia dokonywane są w oparciu o postanowienia innych organów wydane we właściwej dla danej sprawy formie.

W przypadku gdy organ samorządu terytorialnego rozstrzygnie w trybie ww. art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z naruszeniem przepisów co do sposobu pouczenia - a tak było w rozpatrywanej sprawie - naczelnik urzędu skarbowego nie tylko jest uprawniony, ale zobowiązany jest do zwrócenia się do rozstrzygających w sprawie organów samorządu terytorialnego o uzupełnienie wydanego postanowienia o prawidłowe pouczenie w trybie art. 213 § 2 w zw. z art. 219 cyt. ustawy -Ordynacja podatkowa chyba, że podatnik wcześniej wniósł samodzielnie zażalenie pomimo braku pouczenia lub też wszczęte zostało postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

Za bezzasadny uznać należy natomiast zarzut, iż postanowienie z dnia [...].2004 r. w przedmiocie nie wyrażenia zgody na umorzenie podatku wydane zostało przez organ nieuprawniony. Postanowienie to podpisał W. J. zastępca Wydziału Finansowego działając z upoważnienia Prezydenta Miasta.

Zgodnie z art. 39.ust 1 w związku z art. 11a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje wójt przez, którego również należy rozumieć prezydenta miasta. W myśl ust 2 cyt. przepisu prezydent może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji administracyjnych. W oparciu o tę delegację Prezydent Miasta upoważnieniem z dnia [...].2003 r. nr [...] upoważnił W. J. do wydawania w Jego imieniu decyzji i postanowień administracyjnych między innymi w sprawach umorzeń w odniesieniu do podatków i opłat lokalnych do kwoty 10.000 zł.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b w/w ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowaniu orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.