Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 843/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 4, art. 48 ust. 1 i 2, art. 52,
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 pkt 9a
journal: Dz.U. 2017 poz 2176
law: Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 14 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] grudnia 2021 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli oddala skargę


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej też jako PINB), decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], nakazał właścicielowi, tj. D. M. (dalej: skarżącemu), rozbiórkę części budynku altany, znajdującego się na ogródku działkowym nr [...], wchodzącym w skład Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...]" przy ul. [...] w P.. Nakazem rozbiórki objęte są następujące części budynku altany: wiata na drewno opałowe, o powierzchni 6,74 m2, znajdująca się pomiędzy zasadniczą częścią budynku altany a zewnętrznym ogrodzeniem terenu ROD, część gospodarcza budynku altany, o powierzchni 18,08 m2, znajdująca się pomiędzy zasadniczą częścią budynku altany a zewnętrznym ogrodzeniem terenu ROD, dowolna część zasadniczej bryły budynku altany o powierzchni 33,87 m2 i część betonowego tarasu o powierzchni 12,25 m2.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że przedmiotowy budynek altany został wybudowany przez skarżącego, po tym jak stał się on użytkownikiem działki nr [...], w okresie od dnia [...] kwietnia 1996 r. do [...] marca 2001 r. Zdjęcia lotnicze nieruchomości pochodzące z lipca 1989 r. oraz [...] maja 1995 r. ukazują, iż na działce nr [...] znajdował się inny, poprzedni budynek altany, nie istniał z kolei obecny budynek altany. Następnie po rozbiórce tego budynku skarżący przystąpił do budowy obecnego budynku altany - dokumentacja fotograficzna z dnia [...] maja 1997 r. oraz [...] maja 1999 r. ukazuje, iż poprzedni budynek altany został rozebrany i w jego miejsce realizowana jest budowa nowego obiektu budowlanego. W tym zakresie wiarygodne okazały się wyjaśnienia skarżącego, iż poprzedni budynek altany został rozebrany i na jego miejscu wzniesiono obecnie istniejący obiekt budowlany. Zdjęcia lotnicze posesji nie potwierdzają jednak zadeklarowanej przez skarżącego daty wybudowania obiektu - rok 1996 r. W ocenie PINB zdjęcia lotnicze dowodzą, iż obiekt realizowano na przestrzeni kilku lat. Zdjęcia z okresu od [...] maja 1997 r. do [...] maja 1999 r. ukazują trwającą budowę obiektu. Zakończoną budowę obiektu ukazują natomiast zdjęcia z [...] maja 2001 r., [...] sierpnia 2002 r., [...] maja 2004 r., [...] lipca 2006 r. i [...] maja 2008 r.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 poz. 1202 ze zm. dalej jako "prawo budowlane" lub w skrócie "P.b." ) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego głosi, iż budowa altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2176 t.j. dalej ustawa o ROD) nie wymaga uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę czy dokonania zgłoszenia zamiaru prowadzenia tego typu robót. Z kolei altaną działkową w rozumieniu art. 2 pkt 9a ustawy o ROD jest tylko wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m2. W sytuacji zatem, gdy w przedmiotowej sprawie, powstał budynek altany o powierzchni zabudowy wynoszącej 117,94 m2, a więc znacznie przekraczającej 35 m2, zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 28 Prawa budowlanego, jego budowa prowadząca do powstania takiej powierzchni zabudowy musi zostać poprzedzona uzyskaniem przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponieważ tak się nie stało i decyzja o tej treści nie została wydana, budowa budynku altany o powierzchni zabudowy ponad 35 m2; stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Jest to więc obiekt budowlany budowany bez uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Przepis art. 48 ust. 2 tej ustawy zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania zmierzającego do zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej tylko w przypadku, gdy łącznie spełnione są dwie przesłanki legalizacyjne, a mianowicie: zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub w przypadku jego nieobowiązywania ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy oraz zgodność inwestycji z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

Organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi możliwość wszczęcia procedury legalizacyjnej, bowiem zrealizowana w sposób samowolny inwestycja narusza przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które w tym przypadku skonkretyzowały się w postaci obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wskazano wyżej nieruchomość przy ul. [...] w P. objęta jest ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nieruchomość tą w ww. planie oznaczono symbolem 3Kz - ZD. Jest to teren ogrodów działkowych w klinie zieleni, co wynika z § 3 ust. 2 pkt 4 uchwały przyjmującej plan. Zgodnie z § 7 pkt 5 lit. a tej uchwały w zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu ustala się założenie i urządzenie ogrodów działkowych zgodnie z przepisami odrębnymi. Przepisami odrębnymi, o których mowa w tym § planu w ocenie PINB dla Miasta P. są zapisy ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Są to bowiem przepisy regulujące zasady zakładania, funkcjonowania i likwidacji rodzinnych ogrodów działkowych, prawa i obowiązki działkowców, zasady ich zrzeszania się oraz zadania organizacji działkowców, co wynika wprost z art. 1 ustawy o ROD. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, iż na terenie działki nie może znajdować się altana działkowa niespełniająca wymagań określonych w art. 2 pkt 9a, a więc zacytowanej wyżej definicji legalnej altany działkowej. Obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wymaga zatem, aby zabudowa ogródków działkowych na terenie ROD "[...]" przy ul. [...] w P. była zgodna z przepisami ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Ponieważ w zakresie powierzchni zabudowy przedmiotowy budynek altany nie spełnia definicji altany działkowej należy przyjąć, że jego wybudowanie pozostaje w kolizji z aktualnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji, z uwagi na naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zachodzi konieczność wydania nakazu rozbiórki części przedmiotowego budynku altany.

Z uwagi na fakt, iż z reglamentacji administracyjnoprawnej zwolniono budowę budynków altan, wypełniających zacytowaną wyżej definicję legalną tego pojęcia, obowiązkiem rozbiórki organ postanowił uczynić jedynie te części budynku altany, które powodują, iż obiekt ten nie wypełnia tej definicji. Wykonanie niniejszej decyzji spowoduje bowiem pozostawienie na działce nr [...] takiego obiektu budowlanego, którego powierzchnia zabudowy pozwoli zakwalifikować go jako altanę ogrodową, w rozumieniu obecnie obowiązującej i zacytowanej wyżej definicji legalnej tego pojęcia. W związku z tym rozbiórce podlegają: wiata oraz zewnętrzne pomieszczenie gospodarcze, część tarasu oraz część zasadniczej bryły budynku. Z uwagi na fakt, iż skontrolowany przez inspektorów PINB obiekt budowlany posiada prostą, nieskomplikowaną konstrukcję, organ nadzoru budowlanego pozostawia adresatowi niniejszej decyzji swobodę wyboru części tego budynku (tj. zasadniczej bryły budynku) o powierzchni zabudowy 33,87 m2, którą rozbierze on w ramach wykonania tej decyzji. To użytkownik spornego budynku posiada bowiem wiedzę, które części budynku są dla niego najbardziej potrzebne w celu zachowania charakteru i funkcjonalności tego obiektu.

Adresatem obowiązku rozbiórki, zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, uczyniono skarżącego jako inwestora budowy, użytkownika działki, na której zlokalizowano objęty nakazem rozbiórki budynek, ale przede wszystkim właściciela budynku altany - por. art. 30 ust. 2 ustawy o ROD.

Skarżący, pismem z dnia [...] lutego 2019 r., wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji wskazując, że decyzja ta nie uwzględnia najważniejszych okoliczności, a w związku z tym jest niesprawiedliwa i pozbawia skarżącego i jego rodzinę miejsca zamieszkania.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że zasadnicza bryła budynku altany posiada powierzchnię zabudowy wynoszącą 68,87 m2, betonowy taras - 24,25 m2, dobudowana wiata - 6,74 m2, pomieszczenie gospodarcze - 18,08 m2. Łączna powierzchnia zabudowy wynosi 117,94 m2, a wysokość budynku do okapu wynosi 2,75 m. Budynek altany posiada konstrukcję tradycyjną, ściany murowane z bloczków gazobetonowych, ocieplenie ze styropianu. Obiekt jest parterowy, w części podpiwniczony, dach dwuspadowy, pokryty dachówką. Przed budynkiem znajduje się betonowy, wyniesiony o 45 cm ponad grunt taras. Budynek wyposażony jest w instalacje: wodno-kanalizacyjną (ujście do zbiornika bezodpływowego), wodną - z sieci ogrodowej i miejskiej, elektryczną, centralnego ogrzewania (elektryczne + kominek), W budynku altany znajdują się pokój mieszkalny, pokój z aneksem kuchennym, łazienka, pomieszczenie gospodarcze. Za zasadniczą i opisaną wyżej części budynku altany (pomiędzy ww. częścią a zewnętrznym ogrodzeniem terenu ROD) dobudowano wiatę na drewno opałowe oraz pomieszczenie gospodarcze.

Organ wyjaśnił, że podczas dodatkowej kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2019 r. na zlecenie [...]WINB, stwierdzono, że podłużne belki konstrukcji dachowej wiaty na drewno (6,74 m2) jak i pomieszczenia gospodarczego (18,08 m2) przylegają bezpośrednio do zasadniczej części budynku altany i połączone są ze ścianą tego budynku za pomocą kotew, co oświadczył skarżący uczestniczący podczas kontroli. Konstrukcję wiaty tworzą drewniane słupy osadzone w gruncie za pomocą metalowych kotew - jest to osobna konstrukcja w stosunku do zasadniczej części murowanej budynku altany. Wiata na drewno nie jest jednak oddzielona żadną przestrzenią (dystansem) od zasadniczej murowanej części budynku altany - przylega do niej bezpośrednio i w opisany wyżej sposób jest z nią związana. Te same ustalenia dotyczą także pomieszczenia gospodarczego (18,08 m2) z tym zastrzeżeniem, że przednia ściana tego pomieszczenia, gdzie znajdują się drzwi wejściowe, jest dobudowana do ściany zasadniczej, murowanej części budynku altany, powiązana jest z nią konstrukcyjnie (bez dylatacji). Wskazano, iż pomieszczenie gospodarcze o powierzchni 18,08 m2 oraz wiata 6,74 m2 nie są obiektami wolnostojącymi.

WWINB wskazał, że zgodnie z dokonanymi przez organ I instancji ustaleniami, przedmiotowa altana przekracza 35 m2. W konsekwencji oznacza to, że nie został spełniony wymóg z art. 2 pkt 9a ustawy ROD, a więc nie ma również zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Mając na względzie powyższe, należy wskazać, iż skarżący winien uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę przedmiotowej altany. W związku z brakiem decyzji o pozwoleniu na budowę, organ odwoławczy uznał, że PINB dla powiatu poznańskiego prawidłowo zastosował tryb postępowania na podstawie art. 48 Prawa budowalnego.

Organ wyjaśnił, że dla przedmiotowej nieruchomości został ustalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Północno-Zachodniego Klina Zieleni" w Poznaniu, część C - Krzyżowniki Północ uchwałą nr CVl/1216/IV/2006 z dnia 24 października 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z dnia 14 grudnia 2006 r., nr 202/2006, poz. 4810, dalej: MPZP), oznaczony symbolem 3Kz- ZD. W § 3 ust. 2 pkt 4 MPZP wskazano, iż dla tego terenu ustalono przeznaczenie jako teren ogrodów działkowych w klinie zieleni. Natomiast w §7 pkt 5 ww. MPZP ujęto, iż dla wskazanego terenu w zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu ustala się założenie i urządzenie ogrodów działkowych zgodnie z przepisami odrębnymi. Zatem właściwymi przepisami odrębnymi są regulacje prawne zawarte w ustawie o ROD.

WWINB stwierdził więc, że skoro przedmiotowa altana, jak ustalono, jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to bez wątpienia organ I instancji nie miał innej możliwości jak wskazanie w osnowie decyzji ww. obowiązku. Nakaz rozbiórki może dotyczyć wyłącznie tych części budynku które powodują, iż przekracza on rozmiary dopuszczalne przepisami.

Skarżący, pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wydaną w sprawie decyzję. Skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez wydanie decyzji w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] października 2006 r., podczas gdy w sprawie powinien mieć zastosowanie plan zagospodarowania obowiązujący na 1999 rok, kiedy doszło do wybudowania altany działkowej na działce nr [...] na terenie Ogródka ROD [...] w P.,

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wiata na drewno jest połączona z budynkiem, podczas gdy stanowi ona samodzielną część niepołączoną z zasadniczą częścią budynku,

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezzasadnym przyjęciu, że altana została wybudowana w 2001 r., podczas gdy okoliczność ta nie została wykazana żadnymi dokumentami, ustalenia te pozostają dowolne, a w rzeczywistości budowa domu zakończyła się w 1999 r.,

4. poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o anonimowe donosy "działkowiczów", które nie powinny być w ogóle brane pod uwagę w niniejszej sprawie,

5. naruszenie prawa materialnego tj. art. 48 ust. 1 pkt. 1, art. 29 ust. 1 pkt. 4, art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i w konsekwencji bezzasadne nakazanie skarżącemu rozbiórki części budynku altany.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, pismem z dnia [...] września 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Wyznaczony w sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł pismo procesowe z dnia [...] listopada 2021 r. w którym podtrzymał argumentację skargi, a nadto wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...], oraz utrzymanej nią w mocy decyzji PINB z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: [...], nakazującej skarżącemu rozbiórkę części budynku altany, znajdującej się na ogródku działkowym nr [...], wchodzącym w skład Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" przy ul. [...] w P., jako wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. poprzez nieustalenie, jaka konkretnie część budynku należącego do skarżącego ma ulec rozbiórce oraz sposobu, w jaki rozbiórka ta ma nastąpić, co czyni zaskarżone decyzje trwale niewykonalnymi [art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.].

Zdaniem pełnomocnika sposób sformułowania sentencji decyzji PINB jednoznacznie wskazuje, iż jest ona, jak i była już w chwili wydania niewykonalna, a niewykonalność ta ma charakter trwały.

Organ ograniczył się bowiem do ogólnikowego i nieprecyzyjnego wskazania, iż rozbiórce ma podlegać część zasadniczej bryły altany o powierzchni 33,87 m2 oraz części betonowego tarasu o powierzchni 12,25 m2. Nie wskazał jednak, o jakich konkretnie częściach altany i tarasu mowa, ani jaki zakres zabudowy - od strony technicznej i projektowej - ma podlegać rozbiórce. Co za tym idzie, organ nie określił, w jaki sposób D. M. ma doprowadzić do realizacji nałożonego na niego obowiązku, tak, aby nie narazić się ze strony organu na zarzut niewykonania, bądź nienależytego wykonania nakazanej rozbiórki.

Zdaniem pełnomocnika nie bez znaczenia w perspektywie potencjalnie rozważanej egzekucji nałożonego na skarżącego obowiązku jest fakt, iż D. M. nie stać na przeprowadzenie orzeczonej rozbiórki. Jedynym jego źródłem utrzymania jest bowiem wynagrodzenie w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. D. M. nie posiada też żadnych oszczędności ani majątku, który mogłaby spieniężyć celem sfinansowania nakazanych prac rozbiórkowych. Samo zburzenie ścian altany byłoby bowiem niewystarczające, należy wszak zakupić jeszcze kontenery do gruzu i śmieci, a następnie materiały budowlane, które pozwoliłyby odbudować pozostałą część altany uszkodzoną w wyniku jej rozbiórki. Tak ogromne koszty przekraczają możliwości finansowe skarżącego.

Oznacza to również, że praktycznie niemożliwym byłoby ściągnięcie ewentualnych grzywien w celu przymuszenia nałożonych na skarżącego, ani ściągnięcie kosztów faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny w związku z powadzeniem postępowania egzekucyjnego, a w szczególności na opłacenie wykonania zastępczego.

Ponadto, wykonanie zaskarżonej decyzji oznacza rozbiórkę jedynego domu, jaki posiada skarżący i skutkowałoby pozbawieniem go - wraz z konkubiną i dwoma córkami w wieku 6 i 4 lat - dachu nad głową. Altana, znajdująca się na ogródku działkowym nr [...] stanowi centrum życia jego i jego rodziny i jest jego jedyną nieruchomością. Z uwagi na nader skromne zarobki oraz fakt, że działka w ROD "akątek" i znajdujące się na niej zabudowania są jego jedynym majątkiem, nie ma on możliwości zamieszkania gdziekolwiek indziej. Jego możliwości finansowe nie pozwalają nawet na wynajem mieszkania, a co dopiero na kupno innego domu czy lokalu. Skarżący nie posiada bowiem żadnej zdolności kredytowej by zakupić choćby najmniejsze mieszkanie. W ocenie pełnomocnika nakaz rozbiórki skazuje skarżącego i jego rodzinę na bezdomność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest rozstrzygnięcie nakazujące skarżącemu rozbiórkę części budynku altany znajdującej się na ogródku działkowym nr [...], wchodzącym w skład Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" przy ul. [...] w P..

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, dalej jako prawo budowlane lub w skrócie P.b.). Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 4 P.b. wskazuje, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2176, dalej ustawa o ROD). Zgodnie z art. 30 P.b., budowa taka nie wymaga również zgłoszenia.

Zgodnie z art. 2 pkt 9a ustawy o ROD, ilekroć w ustawie jest mowa o altanie działkowej - należy przez to rozumieć wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m2. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ww. ustawy, na terenie działki nie może znajdować się: 1) altana działkowa niespełniająca wymagań określonych w art. 2 pkt 9a; 2) obiekt gospodarczy o powierzchni zabudowy przekraczającej 35 m2 oraz o wysokości przekraczającej 5 m przy dachach stromych i 4 m przy dachach płaskich.

Rację mają orzekające w sprawie organy, że obiekty gospodarcze oraz altany o określonych parametrach na terenie rodzinnych ogrodów działkowych podlegają zwolnieniu z reżimu Prawa budowlanego w zakresie warunków ich budowy. Analizowane zwolnienie ma jednak charakter złożony, budowa musi spełnić kilka warunków, aby nie było wymagane uzyskanie pozwolenia czy dokonanie zgłoszenia. Regulacja prawna zawarta w przywołanym przepisie stanowi bowiem wyjątek od zasady określonej w art. 28 ust. 1 ww. ustawy. Przekroczenie wielkości zabudowy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, powoduje, że budowa taka przestaje podlegać regulacji ww. przepisów i w świetle prawa staje się samowolą budowlaną. Każdy zatem obiekt realizowany na terenie ogrodu działkowego przekraczający wskazane wyżej parametry nie jest zwolniony od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i podlega wszelkim rygorom przewidzianym w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, łącznie z możliwością wydania przez organ nadzoru budowlanego orzeczenia o rozbiórce.

W sprawie bezspornym jest, że obiekt wybudowany przez skarżącego w sposób znaczny przekracza dopuszczalne parametry. Wyniki kontroli przeprowadzonej przez organ wskazują, że zasadnicza bryła budynku altany posiada powierzchnię zabudowy wynoszącą 68,87 m2, betonowy taras - 24,25 m2, dobudowana wiata - 6,74 m2, pomieszczenie gospodarcze - 18,08 m2. Łączna powierzchnia zabudowy wynosi 117,94 m2, a wysokość budynku do okapu wynosi 2,75 m. Budynek altany posiada konstrukcję tradycyjną, ściany murowane z bloczków gazobetonowych, ocieplenie ze styropianu. Obiekt jest parterowy, w części podpiwniczony, dach dwuspadowy, pokryty dachówką. Przed budynkiem znajduje się betonowy, wyniesiony o 45 cm ponad grunt taras. Budynek wyposażony jest w instalacje: wodno-kanalizacyjną (ujście do zbiornika bezodpływowego), wodną - z sieci ogrodowej i miejskiej, elektryczną, centralnego ogrzewania (elektryczne + kominek), W budynku altany znajdują się pokój mieszkalny, pokój z aneksem kuchennym, łazienka, pomieszczenie gospodarcze. Za zasadniczą i opisaną wyżej części budynku altany (pomiędzy ww. częścią a zewnętrznym ogrodzeniem terenu ROD) dobudowano wiatę na drewno opałowe oraz pomieszczenie gospodarcze.

Wobec powyższego, trafnie organ zastosował w sprawie przepis art. 48 P.b., dotyczący postępowania w związku z zaistniałą samowolą budowalną. Zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 48 ust. 2 P.b., jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

W ocenie Sądu, trafnie również organ, w pierwszej kolejności dokonał rozważenia możliwości zastosowania w sprawie ust. 2 przywołanego artykułu. Z dokonanych ustaleń w sposób jednoznaczny jednak wynika, że w sprawie nie może znaleźć zastosowania tryb legalizacji omawianego obiektu z powodu jego niezgodności z zapisami planu miejscowego. Jak wyjaśnił to organ, dla przedmiotowej nieruchomości został ustalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Północno-Zachodniego Klina Zieleni" w Poznaniu, część C - Krzyżowniki Północ uchwałą nr CVl/1216/IV/2006 z dnia 24 października 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z dnia 14 grudnia 2006 r., nr 202/2006, poz. 4810, dalej: MPZP), oznaczony symbolem 3Kz- ZD. W § 3 ust. 2 pkt 4 MPZP wskazano, iż dla tego terenu ustalono przeznaczenie jako teren ogrodów działkowych w klinie, zieleni. Natomiast w § 7 pkt 5 ww. MPZP ujęto, iż dla wskazanego terenu w zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu ustala się założenie i urządzenie ogrodów działkowych zgodnie z przepisami odrębnymi. Zatem właściwymi przepisami odrębnymi są regulacje prawne zawarte w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.

Wobec powyższego i stwierdzonej niezgodności z zapisami planu miejscowego, organ, zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b., miał obowiązek nakazać rozbiórkę tego obiektu. W ocenie Sądu wbrew zarzutom pełnomocnika skarżącego decyzja jest wykonalna i wiadomo, które elementy altany skarżący ma rozebrać. Co się zaś tyczy nakazu rozbiórki "dowolnej części zasadniczej bryły budynku altany o powierzchni 33,87 m2" organ słusznie uargumentował, że w tym zakresie pozostawiono inwestorowi swobodę wyboru, którą część budynku będzie chciał rozebrać. Rozwiązanie takie jest z pewnością korzystniejsze dla inwestora. Wiadomym jest bowiem, o ile należy zmniejszyć powierzchnię części budynku i wiaty aby spełniały ona wymogi wskazane w ustawie o ROD. Inaczej mówiąc, rozebranie wiaty na drewno o powierzchni 6,74 m2, części gospodarczej budynku altany o powierzchni 18,08 m2, części betonowego tarasu (wybranej przez skarżącego- uw. Sądu) tarasu o powierzchni 12,25 m2 oraz wybranej według uznania skarżącego części zasadniczej budynku o powierzchni 33,87 m2 pozwoli na doprowadzenie wymiarów altany do takich, jak to przewidują przepisy ustawy o ROD (do których odwołano się w mpzp).

Rację ma pełnomocnik skarżącego, że orzekając na podstawie art. 48 ust. 1 Pb. nakaz rozbiórki organ nadzoru budowlanego powinien szczegółowo i w sposób jednoznaczny określić jej przedmiot, tak aby w trakcie ewentualnego postępowania egzekucyjnego nie było żadnych wątpliwości, co do podmiotu, na którym ciąży ten obowiązek, jak i zakresu rozbiórki. Należy przy tym podkreślić, że powyższe organ nadzoru winien zawrzeć w rozstrzygnięciu, a nie w uzasadnieniu decyzji (por. np. wyrok NSA z 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1847/13, z 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 255/14). Decyzja organu administracji nakładająca na stronę postępowania obowiązek określonego zachowania powinna bowiem obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Zdaniem Sądu decyzji PINB nie można czynić zarzutu braku precyzji określenia nałożonych obowiązków rozbiórki. Wynikają z niej dokładnie jakie elementy budynku należy rozebrać i o jakiej powierzchni. Jak już wyżej wskazano, pozostawienie przez organ skarżącemu możliwości wyboru jest dla niego korzystne i ułatwia mu realizację nałożonego obowiązku.

Kwestie dotyczące egzekucji obowiązków nie stanowiły przedmiotu niniejszego postępowania, które dotyczy zasadności nałożenia na skarżącego obowiązku rozbiórki.

Brak więc było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na jej niewykonalność, o co wnosił pełnomocnik skarżącego.

Okoliczność skierowania decyzji do skarżącego również nie budzi wątpliwości. Zgodnie bowiem z art. 52 P.b., inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Nałożenie więc obowiązku rozbiórki na skarżącego było zgodne z przytoczonym przepisem i celowe.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie. Nie jest trafne twierdzenie skarżącego, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez wydanie decyzji w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] października 2006 r., podczas gdy w sprawie powinien mieć zastosowanie plan zagospodarowania obowiązujący na 1999 rok, kiedy doszło do wybudowania altany działkowej na działce nr [...] na terenie Ogródka ROD [...] w P..

Powyższy zarzut nie może zostać uwzględniony z tego choćby względu, że jak wynika z uzasadnienia do Uchwały Nr CVI/1216/IV/2006 Rady Miasta Poznania z dnia 24 października 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Północno – Zachodniego Klina Zieleni" w Poznaniu, część C – Krzyżowniki Północ, na powyższym obszarze brak było obowiązującego planu. Plan został uchwalony w oparciu o zapisy "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania" (uchwała Rady Miasta Poznania Nr XXII/276/III/99 z dnia 23 listopada 1999 r. zmieniona uchwałą Nr XXV/171/IV/2003 Rady Miasta Poznania z dnia 10 lipca 2003 r.). Dokument w postaci studium nie może natomiast stanowić podstawy dla legalizacji obiektu sprzecznego z zapisami planu miejscowego.

W ocenie Sądu nie jest również zasadny zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wiata na drewno jest połączona z budynkiem, podczas gdy stanowi ona samodzielną część niepołączoną z zasadniczą częścią budynku. Twierdzenia skarżącego nie znajdują bowiem uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy. Jak wyjaśnił organ, po przeprowadzeniu czynności kontrolnych, konstrukcję wiaty tworzą drewniane słupy osadzone w gruncie za pomocą metalowych kotew - jest to osobna konstrukcja w stosunku do zasadniczej części murowanej budynku altany. Wiata na drewno nie jest jednak oddzielona od zasadniczej murowanej części budynku altany, ponieważ przylega do niej bezpośrednio i w opisany wyżej sposób jest z nią związana. Te same ustalenia dotyczą także pomieszczenia gospodarczego (18,08 m2) z tym zastrzeżeniem, że przednia ściana tego pomieszczenia, gdzie znajdują się drzwi wejściowe, jest dobudowana do ściany zasadniczej, murowanej części budynku altany, powiązana jest z nią konstrukcyjnie (bez dylatacji). Pomieszczenie gospodarcze o powierzchni 18,08 m2 oraz wiata 6,74 m2 nie są obiektami wolnostojącymi. W ocenie Sądu, nie budzi więc wątpliwości, że wiata jest połączona z budynkiem. Ustalenia faktyczne organu są więc trafne.

Zdaniem Sądu, nie jest również usprawiedliwiony zarzut skarżącego, że organ w sposób błędny dokonał ustaleń faktycznych i bezzasadnie przyjął, że altana została wybudowana w 2001 r., podczas gdy okoliczność ta nie została wykazana żadnymi dokumentami, ustalenia te pozostają dowolne, a w rzeczywistości budowa domu zakończyła się w 1999 roku. Odnosząc się do powyższego zarzutu, należy wskazać, że kwestia daty wybudowania spornego obiektu była w sprawie badana przez organ. Poczynione ustalenia został oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zdjęcia lotnicze posesji jednoznacznie dowodzą, że obiekt realizowano na przestrzeni kilku lat. Zdjęcia z okresu od [...] maja 1997 r. do [...] maja 1999 r. utrwaliły obiekt w trakcie budowy. Natomiast zakończona budowa obiektu została ukazana na zdjęciach z [...] maja 2001 r. i późniejszych. Wobec powyższego, poczynione przez organ ustalenia uznać należy za trafne. Argumenty skarżącego pozostają natomiast nieudowodnione. Skarżący nie wskazał również w jaki sposób sformułowany przez niego zarzut mógłby wpływać na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, nieuprawnionym jest także zarzut poczynienia przez organ ustaleń w oparciu o anonimowe donosy "działkowiczów", które nie powinny być w ogóle brane pod uwagę w niniejszej sprawie. Należy bowiem wskazać, że okoliczności sprawy zostały ustalone nie w oparciu o "donosy", lecz w zasadniczym zakresie w oparciu o przeprowadzoną kontrolę obiektu i wspomniane wyżej zdjęcia lotnicze. Skarżący natomiast nie zdołał podważyć poczynionych ustaleń.. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje natomiast kwestia źródła informacji organu o pobudowaniu obiektu będącego samowolą budowlaną.

Sąd, odnosząc się do argumentów skarżącego, podnoszonych głównie w odwołaniu, co do faktu zamieszkiwania w przedmiotowym obiekcie wraz z rodziną, wskazuje, że postępowanie dotyczące samowoli budowlanej ma charakter obiektywny, to znaczy nie mają znaczenia dla jego prowadzenia inne okoliczności niż fakt istnienia samowoli. Taka interpretacja przepisu art. 48 Prawa budowlanego jest utrwalona w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Tytułem przykładu można tu wskazać wyrok WSA w Białymstoku z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk [...], w którym przyjęto, że "przy popełnieniu samowoli budowlanej nie mają znaczenia przyczyny naruszenia przepisów prawa budowlanego ani wina czy jej brak, jak też nawet najbardziej szczytne cele nie mogą ekskulpować podmiotu, który takiej samowoli dopuścił się. (...). Każde niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany a nie uznaniowy i nie jest zależna od woli organu lub inwestora" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt: II OSK 2050/11, LEX nr 1312811). Wobec powyższego, także twierdzenia skarżącego co do relacji panujących między użytkownikami ogródków czy tego, że na terenie ROD znajduje się więcej domów, że nie był informowany o przekroczeniu dopuszczalnych rozmiarów altany, nie mogą więc zostać uwzględnione.

Nie można tracić z pola widzenia, że skarżący dopuścił się samowoli budowlanej, stawiając w zasadzie dom jednorodzinny na terenie ogródka działkowego, z przeznaczeniem na zamieszkanie dla siebie i rodziny. Obecnie nie może się on pogodzić z konsekwencją tej decyzji w postaci - w obliczu braku możliwości legalizacji tej samowoli- częściowej rozbiórki budynku w celu doprowadzenia do parametrów zgodnych z prawem. Nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika, że nałożenie na podmiot który dopuścił się samowoli budowlanej obowiązku rozbiórki jest nieproporcjonalne do wagi przewinienia, skoro przepisy prawa budowlanego taki właśnie skutek przewidują.

W przedstawionym stanie rzeczy wniesiona skarga podlega oddaleniu, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).