Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 10/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: Art. 3  pkt 23
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: Art. 165
journal: Dz.U. 2017 poz 631
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Prądnik Biały Michała Przybycienia sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt. 1, to jest w zakresie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na J. J. P. i M. J. P. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r.; II. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt. 2, to jest w zakresie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – opieka nad jednym dzieckiem, na dziecko M. J. P. w okresie od stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2019 r. ([...]) na podstawie art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11 , art. 3, 4, 5, 6, 8, art. 32 ust. 1 d ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. 2018.2220 ze zm.) oraz art. 104 i 107 kpa, rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wnioskach, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2017.1466), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U.2018. 1497) Prezydent Miasta, po ponownym rozpatrzeniu wniosku przyznał K. P.:

1. zasiłek rodzinny na dzieci:

- J. J. P. w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r, w kwocie 124,00 zł miesięcznie,

- M. J. P. w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 95,00 zł miesięcznie,

2. dodatki do zasiłku rodzinnego na dzieci:

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad jednym dzieckiem, na dziecko: M. J. P. w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 400,00 zł miesięcznie,

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko : J. J. P. w okresie od 1 września 2019 r. do 30 września 2019 r. w kwocie 1 00,00 zł na rok szkolny 2019/2020.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że pismem z dnia 6 sierpnia 2019 r. wezwał K. P. do uzupełnienia wniosku z dnia 25 stycznia 2019 r. poprzez przedłożenie oświadczenia, w którym zawarte będą wyjaśnienia, czy oraz kiedy otrzymał z ZUS informację, że nie może zawiesić prowadzonej działalności w celu sprawowania osobistej opieki nad córką M. P. W odpowiedzi na powyższe pismo, w dniu 14 sierpnia 2019 r. do organu l instancji wpłynęło pismo, w którym K. P. wyjaśnił, że w dniu 4 stycznia 2019 r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych został poinformowany o braku możliwości zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad córką M. P. z uwagi na fakt, że przebywa na urlopie wychowawczym od sierpnia 2018 r. z zakładu pracy, tj. Aresztu Śledczego, i z tego tytułu jest już objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Jak podał organ, zgodnie z treścią złożonego wniosku nastąpiła w przypadku rodziny K. P. utrata dochodu w stosunku do 2017 r., który był podstawą ustalania dochodów rodziny, spowodowana uzyskaniem urlopu wychowawczego przez K. P. od dnia 21 sierpnia 2018 r. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego. Organ wskazał również, że na podstawie art. 24 ust. 6 ww. ustawy, w razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. W związku z powyższym, po odliczeniu dochodu utraconego w kwocie 45 005,08 zł, dochód rodziny wnioskodawcy za 2017 r. wyniósł łącznie 43 605,08 zł, w tym dochód J. P. w wysokości 34 974,99 zł (zgodnie z informacją z urzędu skarbowego o wysokości dochodu za 2017 r. pomniejszony o należny podatek dochodowy, składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne) oraz dochód K. P. w wysokości 8 630,09 zł (tj. dochód z tytułu działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne). Ponadto organ wskazał, że dochód rodziny po odliczeniu zobowiązań (alimentów na rzecz syna w wysokości 3 600,00 zł, tj. 12 miesięcy x 300,00 zł - zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział Cywilny - Rodzinny z dnia 1 września 2008 r., sygn. Akt [...]) wyniósł 40 005,08 zł. Miesięczny dochód rodziny w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. wyniósł 3 333,75 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 833,44 zł. Jak wyjaśnił organ l instancji przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób enumeratywny i wiążący określają definicję "dochodu utraconego".

Organ dodał, że do wniosku K. P. dołączył oświadczenie o zawieszeniu z dniem 1 stycznia 2019 r. działalności gospodarczej ze względu na sprawowanie osobistej opieki nad córką, niemniej w świetle wyjaśnień Strony oraz informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pismo z dnia 6 lutego 2019 r.), z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej K. P. nie był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, w związku z czym z tego tytułu nie nabył prawa do urlopu wychowawczego a tym samym prawa do finansowania składek jako osoby przebywającej na urlopie wychowawczym z budżetu państwa. Natomiast takie zgłoszenie K. P. posiada z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Karnym, gdzie nabył prawo do urlopu wychowawczego od dnia 21 sierpnia 2018 r. Dlatego też - zdaniem organu l instancji - bezspornym jest fakt utraty przez K. P. dochodu spowodowany uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Karnym. Natomiast, w ocenie organu nie można uznać za utracony dochodu K. P. z tytułu zawieszenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem 1 stycznia 2019 r., ponieważ działalność gospodarcza nie została zawieszona na podstawie art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017-1778 ze zm.). Organ przytoczył również treść art. 5 ust. 3-3c ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał na brak możliwości zastosowania w sprawie w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. mechanizmu "złotówka za złotówkę". W związku z powyższym stwierdził, że w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. K. P. nie spełnia warunków do otrzymania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na ww. dzieci. W związku z wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem 17 kwietnia 2019 r., należało ponownie ustalić dochód rodziny uwzględniając utratę dochodu K. P. uzyskanego w roku 2017 z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 8630,09 zł. Miesięczny dochód rodziny w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. wyniósł 2 614,58 zł (tj. od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu) , co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 653,65 zł. W związku z powyższym organ l instancji stwierdził, że na wniosek złożony w dniu 25 stycznia 2019 r., K. P. spełnia warunki do otrzymania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na ww. dzieci w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył K. P., którego zdaniem wnioskowane świadczenia rodzinne powinny zostać przyznane od 1 lutego 2019 r. Odwołujący podał że jako funkcjonariusz "mundurowy" nie może opłacać składek społecznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Po przejściu na urlop wychowawczy w sierpniu 2018 r. zapłacił pełną kwotę ZUS wraz ze składką społeczną. Zapłacił "pełny ZUS" za podane okresy. Następnie otrzymał z ZUS pismo z 29 października 2018 r., (załączone do odwołania), z którego wynika, że od 21 sierpnia 2018 r. powinien podlegać wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Z pisma tego wynika, że funkcjonariusz nie podlega ubezpieczeniom społecznym, zatem nie są spełnione przesłanki do objęcia go ubezpieczeniami społecznymi z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym, do którego nabył prawo w związku ze służbą. Nadpłatę składek ZUS przeksięgował na składki zdrowotne za listopada i grudzień 2019, zaś pozostałą kwotę zwrócono mu na konto bankowe Odwołujący podkreślił, że od 1 stycznia 2019 r. nie osiąga żadnych dochodów ze względu na osobistą opiekę nad córką.

Decyzją z dnia 26 października 2019 r. ([...]), na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 10, art. 23, art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu l instancji i orzekło w ten sposób, że:

1. odmówiło przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci:

* J. J. P. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r.,

* M. J. P. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r.,

2. odmówiło przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad

dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad jednym

dzieckiem, na dziecko: M. J. P. w okresie od stycznia 2019 r. do kwietnia 2019 r. ;

3. przyznało zasiłek rodzinny na dzieci:

* J. J. P. w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 124,00 zł miesięcznie,

* M. J. P. w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 95,00 zł miesięcznie,

4. przyznało dodatek do zasiłku rodzinnego na dzieci:

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad jednym dzieckiem, na dziecko: M. J. P. w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 400,00 zł miesięcznie;

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko: J. J. P. w okresie od 1 września 2019 r. do 30 września 2019 r. w kwocie 100,00 zł na rok szkolny 2019/2020.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał, co następuje: W przypadku rodziny K. P. doszło do utraty dochodu z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Karnym w stosunku do roku kalendarzowego, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, jakim jest rok 2017 r., w związku z uzyskaniem przez K. P. od dnia 21 sierpnia 2018 r. urlopu wychowawczego. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego. W związku z powyższym prawidłowo organ l instancji ustalił, że po odliczeniu dochodu utraconego w kwocie 45 005,08 zł, dochód rodziny wnioskodawcy za 2017 r. wyniósł łącznie 43605,08 zł, w tym dochód J. P. w wysokości 34974,99 zł (zgodnie z informacją z urzędu skarbowego o wysokości dochodu za 2017 r. pomniejszony o należny podatek dochodowy, składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne) oraz dochód K. P. w wysokości 8 630,09 zł (tj. dochód z tytułu działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne). Dochód rodziny po odliczeniu alimentów świadczonych na rzecz syna wnioskodawcy, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział Cywilny - Rodzinny z dnia 1 września 2008 r., sygn. akt [...] w wysokości 3 600, 00 zł (tj. 300,00 zł x12 m-cy), wyniósł 40005,08 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r; wyniósł 3 333,75 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 833,44 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe.

Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób enumeratywny i wiążący określają definicję "dochodu utraconego". Utrata dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych następuje wraz wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2017. 2336 oraz 2018.650. i 858.) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2017.1778. ze zm.). Z akt sprawy wynika, że do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami K. P. dołączył oświadczenie o zawieszeniu z dniem 1 stycznia 2019 r. działalności gospodarczej ze względu na sprawowanie osobistej opieki nad córką, niemniej wyjaśnił również, że nie może uzyskać z ZUS dokumentu zaświadczającego o zawieszeniu działalności gospodarczej ze względu na sprawowanie osobistej opieki nad córką, ponieważ skoro przebywa już na urlopie wychowawczym z zakładu pracy to nie może być również z działalności. Ponadto, jak wynika z informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pisma z dnia 6 i 14 lutego 2019 r.), z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej K. P. nie był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego. W pismach tych ZUS wskazuje również, że K. P. zawiesił działalność gospodarczą z kodem 210 - zawieszenie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i brak jest zgłoszenia do ubezpieczenia w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem z tego tytułu. Słusznie stwierdził zatem organ l instancji, że zawieszenie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie nastąpiło na podstawie art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc nie jest utratą dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem trafnie stwierdził organ l instancji, że nie można utracić dochodu K. P. z tytułu zawieszenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem 1 stycznia 2019 r., ponieważ działalność gospodarcza nie została zawieszona na podstawie art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. K. P. nie nabył prawa do finansowania składek z budżetu państwa jako osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej, lecz jako osoba przebywająca na urlopie wychowawczym z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Karnym, gdzie nabył prawo do urlopu wychowawczego od dnia 21 sierpnia 2018 r. Prawidłowo zatem organ l instancji obliczając dochód rodziny uwzględnił w nim dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej aż do momentu jej wykreślenia.

Zasadnie też organ l instancji uznał, że zakres przekroczenia kryterium dochodowego uniemożliwia zastosowanie w tej sprawie w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. mechanizmu "złotówka za złotówkę". Natomiast w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w związku z wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem 17 kwietnia 2019 r., należało ponownie ustalić dochód rodziny uwzględniając fakt utraty dochodu przez K. P. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w kwocie 8 630,09 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny od 1 maja 2019 r. (tj. od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu) wyniósł 2614,58 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 653,65 zł i nie przekracza kryterium dochodowego. W związku z powyższym, mając na uwadze treść art. 24 ust. 6 ustawy, stwierdzić należy, że zasadnie Prezydent Miasta orzekł o przyznaniu wnioskowanego zasiłku rodzinnego na dzieci wraz z dodatkami na okres od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r., gdyż po 1 maja 2019 r. K. P. spełnia warunki do otrzymania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Uwzględniając nadto fakt, iż rozstrzygnięcie winno obejmować całość okresu , tj. od miesiąca złożenia wniosku do końca okresu zasiłkowego, SKO uchyliło zaskarżoną decyzje i orzekło co do wnioskowanych świadczeń za taki właśnie okres, odmawiając przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. (pkt. 1 i 2 zaskarżonej decyzji).

Na powyższą decyzję SKO K. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o przyznanie wnioskowanych świadczeń rodzinnych za okres wcześniejszy niż wynikający z treści zaskarżonej decyzji. Skarżący podkreślił, że od 1 stycznia 2019 r. zawiesił działalność gospodarczą ze względu na osobistą opiekę nad córką M. i od dnia zawieszenia działalności nie osiągnął żadnego dochodu z tego tytułu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 t.j.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019. 2325 t.j.), dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Sądowa kontrola przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2018. 2220 ze zm.), dalej u.ś.r., świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 u.ś.r.). Stosownie do art. 4 ust. 2 u.ś.r., prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się.

Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674.00 zł (art. 5 ust. 1 u.ś.r.). Katalog dodatków do zasiłku rodzinnego został określony wart. 8 u.ś.r.

Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy (art. 24 ust. 1 u.ś.r.), z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku.

Istotne w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego jest ustalenie przez organ dochodu rodziny wnioskodawcy, który zgodnie żart. 3 pkt 2 u.ś.r. oznacza sumę dochodów członków rodziny. Definicja "dochodu członka rodziny" została skonstruowana wart. 3 pkt 2a u.ś.r. jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b u.ś.r.

Z kolei zgodnie z definicją określoną wart. 3 pkt 23c u.ś.r. "utrata dochodu" oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca operuje na gruncie powoływanej ustawy pojęciami dochodu uzyskanego (art. 3 pkt. 24 u.ś.r.) i dochodu utraconego (art. 3 pkt. 23 u.ś.r.), mając na względzie konieczność urealnienia dochodu rodziny w dacie przyznania świadczeń, dla którego punktem odniesienia jest sytuacja dochodowa członków rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2a u.ś.r.) z uwzględnieniem aktualnego poziomu dochodu wnioskodawcy oraz członków jego rodziny. Znajduje to potwierdzenie w art. 5 ust. 4 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy orzekające w sprawie obowiązane były uwzględnić fakt zawieszenia przez skarżącego wykonywania działalności gospodarczej z dniem 1 stycznia 2019 r., które to zawieszenie nie nastąpiło na podstawie art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ale na zasadach "ogólnych" i przyznać skarżącemu wnioskowane świadczenia za okres od stycznia 2019 r. do kwietnia 2019 r., tj. okres zawieszenia działalności gospodarczej, czy też prawidłowe jest zaskarżone rozstrzygnięcie odmawiające skarżącemu świadczeń za ten okres, wobec nieistnienia jako podstawy zawieszenia działalności gospodarczej przez skarżącego art. 36aa ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem organów, skoro zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. f) u.ś.r. za utratę dochodu można uznać tylko zawieszenie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie art. 36aa ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, to skarżącemu, który na takiej podstawie wykonywania działalności nie zawiesił, nie przysługuje za okres zawieszenia wnioskowane świadczenie.

Zdaniem Sądu w tym sporze rację należy przyznać skarżącemu.

Okolicznością w sprawie niesporną jest, że skarżący jest funkcjonariuszem Służby Więziennej, oraz że Dyrektor AŚ udzielił skarżącemu urlopu wychowawczego na okres od 21 sierpnia 2018 r. do 20 lipca 2021 r. w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem (k. 20 akt adm.). Urlop ten został udzielony skarżącemu podstawie art. 165 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. 2017.631 ze zm.), w związku z art. 186 § 1 i § 7 ustawy z dnia... Kodeks Pracy (Dz.U. Niesporne jest nadto, że skarżący do dnia 31 grudnia 2018 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. działalność ta była zawieszona, a z dniem 1 maja 2019 r. została wykreślona z rejestru.

W toku postępowania skarżący konsekwentnie podnosił, że organy dokonując analizy sytuacji finansowej jego rodziny nie uwzględniły utraty dochodu skarżącego wynikającego z faktu zawieszenia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem 1 stycznia 2019 r. Skarżący wskazywał, że jest funkcjonariuszem Służby Więziennej i z tego powodu nie opłacał składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ opłacać ich nie może. Nadto wskazywał, że jedynym powodem zawieszenia działalności gospodarczej był fakt sprawowania osobistej opieki nad córką.

Sąd zważył: wprowadzenie do u.ś.r. pojęć dochodu uzyskanego jak i dochodu utraconego służyło urealnieniu dochodu rodziny w dacie przyznawania świadczeń ale także w okresie faktycznego ich pobierania. Poza dochodem z roku "bazowego", tj. poprzedzającego rok świadczeniowy, ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego uznał, że z uwagi na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach, niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem wprowadzenia tych pojęć było nadto umożliwienie weryfikacji, czy już po przyznaniu świadczenia, w trakcie jego pobierania, nie nastąpiły w sytuacji dochodowej rodziny zmiany skutkujące brakiem podstaw do pobierania świadczenia. Z powyższego wynika, że ustawodawca miał na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom tego dochodu.

Najistotniejszym uchybieniem organu polegającym na całkowitym pominięciu istotnej w sprawie okoliczności tj. rodzaju pracy wykonywanej przez skarżącego i konsekwencji prawnych stąd wynikających a także aktualnego korzystania przez skarżącego z urlopu wychowawczego. Skarżący pełni służbę w Służbie Więziennej, jego stosunek służbowy powstał na podstawie mianowania. Z tytułu służby skarżący otrzymuje uposażenie - art. 38, art. 40, art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. 2019.1427). Zgodnie z art. 6 ust. 1 Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2020.266. t.j.) dalej u.s.u.s., obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu podlegają wymienione w pkt od 1 do 21 osoby fizyczne, jednakże z zastrzeżeniem art. 8 i 9. Wyliczenie zawarte w art. 6 ust. 1 jest wyczerpujące. Z kolei przepis art. 8 ust. 15 u.s.u.s. zawiera wyczerpujące wskazanie osób pozostających w stosunku służby, wśród których w punkcie 5) wymienieni są funkcjonariusze Służby Więziennej. Osoby w stosunku służby, czyli wymienione w art. 8 pkt. 15 u.s.u.s. pozostają w obecnym stanie prawnym poza ubezpieczeniem społecznym, w systemie zaopatrzeniowym (zabezpieczeniowym), regulowanym innymi niż u.s.u.s. aktami prawnymi. Oznaczało, że skarżący, pozostając w stosunku służby i jednocześnie prowadząc działalność gospodarczą nie był obowiązany do uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Brak jest także podstaw do objęcia skarżącego ubezpieczeniami społecznymi z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. Prawo do tergo urlopu nabył bowiem skarżący w związku z pełnioną służbą. Zgodnie z art. 165 ustawy o Służbie Więziennej: "Funkcjonariuszowi przysługują szczególne uprawnienia związane z rodzicielstwem określone w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, z wyjątkiem art. 1867, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej". Zatem już samo. prawa do urlopu wychowawczego jak i sposób w jaki jest ono realizowane wynika z przepisów Kodeksu Pracy, co oznacza, że skarżący w tym zakresie posiada uprawnienia identyczne (za wyj. art. 186 7 Kp) jak osoba pozostająca w stosunku pracy.

Sytuacja, w jakiej znajduje się skarżący, korzystając z urlopu wychowawczego wynika nadto z unormowania art. 6a u.s.u.s., który stanowi odpowiednio :

1. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z

zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby sprawujące osobistą opiekę nad dzieckiem, które na

obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są:

1) osobami, które prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy i zaprzestały jej prowadzenia albo zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie art. 36aa ust. 1;

Treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości, zawiera on identyczne zastrzeżenie jak art. 6 ust. 1 u.s.u.s. Wynika z niego, że obowiązkowe ubezpieczenie osób sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem nie obejmuje osób pozostających - jak skarżący - w stosunku służby - art. 8 pkt. 15 u.s.u.s. Jak już wyżej wskazano, osoby te znajdują się poza ubezpieczeniem społecznym.

W stosunku do osób wymienionych w art. 6a ust. 1 pkt. 1) ustawy, tj. takich, które sprawują osobistą opiekę nad dzieckiem i które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej z powodu osobistej opieki na dzieckiem, czyli na podstawie art. 36aa u.s.u.s. funkcję płatnika składek na ubezpieczenie społeczne pełni ZUS. Adresatem tego przepisu są zasadniczo osoby prowadzące działalność gospodarczą i zleceniobiorcy. Natomiast skarżący korzysta z urlopu wychowawczego na zasadach określonych w Kodeksie pracy, jednakże z tą istotną różnicą, że żaden podmiot nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne w okresie korzystania przez skarżącego z urlopu wychowawczego, z przyczyn wyżej wskazanych, wynikających wprost z przytoczonych. Zatem skarżący, jako funkcjonariusz pozostający w stosunku służby i jednocześnie prowadzący działalność gospodarczą nie jest podmiotem, który mógł zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej na podstawie art. 36aa u.s.u.s. Nie istnieje bowiem w świetle rozwiązań systemowych dotyczących skarżącego możliwość zrealizowania hipotezy przepisu art. 6a ust. 1 pkt. 1 u.s.u.s. .ponieważ konsekwencją jego zastosowania jest powstanie obowiązku ZUS jako płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Jest oczywiste, że nie ma podstaw prawnych a więc możliwości opłacania tych składek za osobę pozostającą poza systemem ubezpieczenia społecznego. Okoliczność ta wynika też, jak wskazano już wyżej, z samej treści art. 6a ust. 1 u.s.u.s. (użycie przez ustawodawcę określenia "z zastrzeżeniem art. 8 i 9"), będącej konsekwencją regulacji zawartej w art. 6 ust. 1 (także użycie przez ustawodawcę określenia "z zastrzeżeniem").

Skoro podstawa i skutki zawieszenia prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej nie mogły być zrealizowane przez wskazanie, że skarżący zawiesza prowadzenie tej działalności ha podstawie art. 36aa u.ś.u.s., organ winien był rozważyć kwestię utraty dochodu w świetle innych podstaw owej utraty, o których mowa w art. 3 pkt. 23 u.ś.r. Organy nie wzięły pod uwagę faktycznej sytuacji dochodowej rodziny skarżącego wynikającej z faktu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2019.1292) : "W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.". Powoduje to zdaniem Sądu ziszczenie się przesłanki utraty dochodu w rozumieniu art. 3 pkt. 23 lit. c) u.ś.r. Brak możliwości faktycznych i prawnych osiągania bieżących dochodów stanowi w istocie utratę pracy zarobkowej, którą jest wykonywanie działalności gospodarczej i w rezultacie tego osiąganie dochodów (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po 244/19, Lex nr 2733983).

W konsekwencji należy uznać, że organy błędnie uznały, że osiągnięty przez skarżącego dochód z prowadzonej i zawieszonej z dniem 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. działalności gospodarczej nie może być uznany za dochód utracony. Całkowicie błędne jest stwierdzenie SKO, iż "skarżący nie nabył prawa do finansowania składek z budżetu państwa jako osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej, lecz jako osoba przebywająca na urlopie wychowawczym z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Karnym...". Dopóki skarżący pozostaje w służbie jako funkcjonariusz Służby Więziennej prawo takie po prostu mu nie przysługuje i w żaden sposób nie może go nabyć.

Powyższe upoważnia Sąd do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja w punktach 1 i 2 została wydana z naruszeniem prawa materialnego - art. 3 pkt. 23 lit. f) i lit. c) u.ś.r. przez błędną jego interpretację skutkującą odmową przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2019 r. , oraz z naruszeniem przepisów postępowania - art. 80 kpa przez pomięcie istotnej w sprawie okoliczności - tj. pozostawania skarżącego w służbie, o której mowa w art. 8 pkt. 15 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i skutków tej okoliczności w zakresie przepisów art. 6 ust.1 i 6a ust. 1 tej ustawy, co miało niewątpliwie istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Istota wskazanych wad nie powoduje zdaniem Sądu konieczności uchylenia decyzji organu l instancji, tym bardziej, że jak zasadnie wskazało SKO, rozstrzygnięcie to - błędnie - obejmuje wyłącznie okres, na jaki świadczenia zostały przyznane. Rozpatrując zatem ponownie odwołanie skarżącego, SKO weźmie pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko Sądu i zgodnie z tym stanowiskiem rozstrzygnie w przedmiocie wnioskowanych przez skarżącego świadczeń za okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.