Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 545/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Sygn. akt II SA/ Kr 545/ 01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA : Stanisław Biernat Izabela Dobosz / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2004r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2001 r., Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] 1999r., II. zasądza od Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H. J. kwotę 10 /dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/ Kr 545/ 01

UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z [...].12.1999r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z 24. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997r., Nr 142 poz. 950 ze zm. / stwierdzono, że H. J. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 21 ustawy o kombatantach i odmówiono jej przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności konspiracyjnej. Organ powołał się na art. 80 kpa i stwierdził, że jego zdaniem strona nie udokumentowała faktów przedstawionych we wniosku oraz nie uzyskała rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. J. twierdzi, że wydana decyzja jest niesprawiedliwa, przedwczesna, gdyż Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien zwrócić się o rekomendację stowarzyszenia kombatantów w trybie art. 64 § 2 kpa / powołuje się na § 5 ust. 2 pkt 1 ramowego regulaminu weryfikacyjnego z [...].03.1999r. KU ds. KiOR /. Brak rekomendacji uzasadnia tym, że w 1998r. komisja nie odbywała posiedzeń z powodu braku quorum i wysyłała wnioski bez rekomendacji. Oznacza to, że jej wniosek nie został zaopiniowany negatywnie. Załącza oryginał pozytywnej rekomendacji. Uważa, iż chybione i przedwczesne są twierdzenia Urzędu, że nie przedstawiła dowodów swojej działalności konspiracyjnej. Urząd mógł ją przesłuchać w trybie art. 86 kpa. Zasada swobodnej oceny dowodów nie zwalnia Urzędu od obowiązku przytoczenia kontrargumentów przeciwko przedstawionym przez nią dowodom. Uważa zatem, że decyzja narusza art. 107 § 3 kpa. Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].01.2001 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 650 ze zm. / utrzymano w mocy decyzję własną z [...].12.1999r. Organ powołał się na wniosek H. J. i oświadczenia świadków C. R. i H. W. i uznał, że H. J. nie pełniła służby w AK od listopada 1943r. do stycznia 1945, a jedynie współpracowała z konspiracją. Uznano oświadczenia świadków za niewiarygodne, gdyż św. C. R. twierdził, że była ona uczestnikiem S., choć sama wnioskodawczyni podaje się za żołnierza AK, a św. H. W. nie była "uczestnikiem opisywanych przez siebie wydarzeń".

W skardze do NSA H. J. wnosi o uchylenie decyzji. Uważa, że w świetle jej oświadczenia, jak również oświadczeń świadków nie można podważać tego, że działała w AK. Urząd przeinaczył zeznania św. H. W., która twierdziła, że brała udział w spotkaniach konspiracyjnych odbywających się w domu rodziców skarżącej. Twierdzi, że w tym czasie "stała na czatach". W domu jej rodziców, który stał na uboczu odbywały się spotkania konspiracyjne i komplety tajnego nauczania. Było tam również kilka schowków, w których ukrywali się działacze konspiracyjni, którymi się opiekowała. Nie widzi żadnej sprzeczności w zeznaniach świadka C. R., gdyż "udzielała się wszędzie, gdzie była potrzeba", była na każde zawołanie i wezwanie tam, gdzie sprawa dotyczyła walki z okupantem. Dodaje, że S. - "to małe dziecko AK". Nadmienia, że przez wiele lat nie występowała do Urzędu, gdyż nie chciała żadnych przywilejów związanych z jej działalnością. Uważała, że jej zasługi były zbyt błahe w stosunku do dokonań innych osób.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, o którym mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreśla, że H. J. znajdowała się w środowisku konspiracyjnym, ale nie była zaprzysiężonym członkiem AK. Z dokumentów wynika, że skarżąca pomagała oddziałom AK jako dziewczynka, licząca wówczas 13 lat / stała na czatach, przenosiła prasę podziemną itp. /. Powołano się również na wyrok NSA OZ w Szczecinie z 22. 03. 2000r. / sygn. akt SA/Sz 675/ 99 /.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30. 08. 2002r. /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 / Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / p. o p. p. s. a/, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone / co ma miejsce w niniejszej sprawie / podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy / art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./. Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m. in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie doszło również do naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach...

Słusznie zauważa skarżąca, że decyzja Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].12.1999r. nie zawiera uzasadnienia odpowiadającego treści art. 107 § 3 kpa. Nie zanalizowano oświadczeń przedstawionych przez skarżącą świadków oraz nie podano, z jakich względów uznano te oświadczenia za niewiarygodne. Ogólnikowe powoływanie się na art. 80 kpa / zasadę swobodnej oceny dowodów / nie może oznaczać dowolności ustaleń organu, co wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie NSA. Zasada ta obowiązuje bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przeprowadzone wyczerpujące i wnikliwe postępowanie dowodowe.

Z zeznań wspomnianych świadków wynika wyraźnie, że H. J. "działała aktywnie jako łączniczka i kolporterka prasy podziemnej. Przekazywała meldunki do skrzynki kontaktowej, narażając swe życie" / zeznanie św. H. W., k. 7 akt b. ZBOWiDu /. Świadek H. W. dodaje, że skarżąca działała w jednej grupie z jej braćmi S. i E. Z., którzy za działalność w Ruchu Oporu zostali następnie aresztowani i zginęli w obozie koncentracyjnym. Chybione jest twierdzenie Urzędu zawarte w zaskarżonej decyzji, że świadek H. W. "nie była uczestnikiem opisywanych przez siebie wydarzeń" skoro w cytowanym oświadczeniu opisuje ona, iż w domu H. J. był punkt zborny dla różnych akcji bojowych, a skarżącej przydzielono zadania łączniczki. W tych spotkaniach świadek brała udział / oświadczenie k. 7 akt administracyjnych /.

Z kolei świadek C. R. pamięta H. W. z konspiracyjnej drużyny harcerskiej działającej w ramach "S." na terenie K. Potwierdza, iż była ona kolporterką prasy konspiracyjnej i została przeszkolona do pełnienia funkcji sanitariuszki. Sąd nie dopatrzył się sprzeczności zeznań świadka z zeznaniami skarżącej, gdyż jak powszechnie wiadomo "S." były organizacją harcerską podległą AK. Bezsporne jest ponadto, że dziewczynka 13-15 letnia mogła pełnić zarówno funkcję łączniczki jak i sanitariuszki, czego liczne przykłady znane są z historii Polski w okresie lI wojny światowej.

W świetle powyższych oświadczeń świadków, jak również wyjaśnień samej skarżącej, zdaniem Sądu nie było podstaw do formułowania stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji, iż skarżąca jedynie "znajdowała się w środowisku konspiracyjnym", a nie była członkiem Ruchu Oporu. Prawdą jest i skarżąca temu nie zaprzecza, że nie składała przysięgi / choć miała pseudonim - H. /, jednakże, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie NSA / por. np. wyroki IISA/ Kr 1283/ 99, IISA/ KM520/00, SA/Kr 2891/ 94, SA/Kr 1557/ 95, IISA/ Kr 1129/ 01,IISA/ Kr 422/ 03 / instrukcja gen. K. Sosnkowskiego, na którą powołuje się Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych dotyczyła ZWZ, a nie pozostałych organizacji konspiracyjnych, a nadto art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /1. j. Dz. U. z 1997r., Nr 142 poz. 950 ze zm. /, w odróżnieniu od innych przepisów za działalność kombatancką uznaje "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach", a nie "pełnienie służby wojskowej". Oczywiste jest zatem, że do "pełnienia służby", o której wyżej mowa nie jest potrzebne osiągnięcie pełnoletniości, ani też składanie wojskowej przysięgi. Ustawa o kombatantach... nie stawia w tym przypadku żadnej bariery wiekowej, a jedynie odwołuje się do określenia "służba" , przez co należy rozumieć wykonywanie określonych zadań stale / a nie doraźnie / oraz podległość określonemu dowódcy i jego poleceniom. Tych przesłanek organ nie analizował ani poprzez ewentualne przesłuchanie świadków, ani też poprzez przesłuchanie skarżącej w trybie art. 86 kpa. Winien to uczynić zatem w toku dalszego postępowania.

Zdaniem Sądu wyjaśnienia wymaga również przewijający się w sprawie wątek ukrywania w rodzinnym domu skarżącej działaczy konspiracyjnych, nad którymi miała m. in. ona pieczę. Zwrócić bowiem należy organowi uwagę, że art. 202 ustawy o kombatantach ... w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 25.04. 1997r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz. U. Nr 68 poz. 436 / pozwala wystąpić z wnioskiem o nadanie odznaczeń osobom, które z narażeniem życia, zdrowia lub wolności ukrywały i ratowały osoby ścigane przez okupacyjne władze niemieckie. Podnieść należy także problem rekomendacji, której istotnie skarżąca nie przedłożyła w początkowej fazie postępowania, jednakże brak ten został uzupełniony i w aktach sprawy znajduje się pozytywna rekomendacja ZKRR i BWP ZO w K. z [...].01.2000r. / k. 14 akt administracyjnych / a zatem z daty poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy z 30. 08. 2002r. p. o p. p. s. a /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11.05.1995r. o NSA / Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm. / w zw. z art. 97 § 2 ustawy z 30. 08. 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm. /.