Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 542/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 22 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem J.K. z dnia 6 sierpnia 2007 r. adresowanym do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy we W. o niezwłoczne wydanie mu biletów na środki komunikacji miejskiej lub wypłacenie kwoty na zakup biletów, w celu dojazdu na badania lekarskie do Specjalistycznego Zakładu Profilaktyczno - Leczniczego P. we W. oraz do Powiatowego Urzędu Pracy we W..

Postanowieniem z dnia 3 września 2007 r. nr Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy we W. przekazał wniosek - zgodnie z właściwością - do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W..

Postanowieniem z dnia 2 października 2007 r. nr Kierownik Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr 8 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. zawiesił postępowanie w sprawie przyznania J.K. zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu biletów komunikacji miejskiej z taką argumentacją, że wydanie rozstrzygnięcia w tej sprawie uzależnione jest od uprzedniego rozpatrzenia przez Wojewodę Dolnośląskiego zażalenia J.K. na postanowienie Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy, przekazujące jego wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W.. Po zakończeniu postępowania zażaleniowego przed Wojewodą Dolnośląskim , postanowieniem z dnia 23 lutego 2009 r. nr podjęto zawieszone postępowanie w sprawie przedmiotowego wniosku , a następnie .decyzją z dnia 22 kwietnia 2009 r. nr Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. , działający z upoważnienia Prezydenta W. odmówił przyznania J.K. pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie poniesionych kosztów zakupu biletów komunikacji miejskiej na dojazd do Specjalistycznego Zakładu Profilaktyczno - Leczniczego P., w celu poddania się badaniom lekarskim. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał , że pismem z dnia 23 lutego 2009 r. poinformowano stronę o tym , że na użytek rozpatrzenia jej wniosków z dnia 6 i z dnia 24 sierpnia 2007 r. wyznaczono termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień 10 marca 2009 r., o godz. 11. W wskazanym terminie nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego z uwagi na fakt, że powyższe pismo zostało odebrane przez stronę w dniu 16 marca 2009 r. Kolejnym pismem z dnia 11 marca 2009r. zawiadomiono stronę o wyznaczeniu terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień 31 marca 2009r. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie J.K. w piśmie z dnia 27 marca 2009 r. oświadczył, że nie udzieli informacji o swojej obecnej sytuacji życiowej "na żądanie pozbawione podstawy prawnej". Organ pierwszej instancji przytoczył brzmienie przepisu art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przywołał także przepis art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W ocenie organu pierwszej instancji postawa i zachowanie strony wobec organu prowadzącego postępowanie jest wyrazem braku współpracy..

W odwołaniu od powyższej decyzji J.K. podniósł zarzut naruszenia przepisów:

- art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, przez błędną ich wykładnię,

- art. 6 kpa, w związku z art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, przez żądanie złożenia przez stronę oświadczenia niewymagalnego przez przepisy prawa,

- art. 35 § 1 i art. 35 § 3 kpa, przez niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym ,

- art. 10 § 1 i art. 73 § kpa, przez uniemożliwienie stronie korzystania z praw podmiotowych zagwarantowanych przez powołane przepisy.

Odwołujący wywodził , że zwrócił się do organu zatrudnienia o wydanie biletów na środki komunikacji miejskiej w celu dojazdu, a nie o zwrot poniesionych z tego tytułu kosztów, zaś jego wniosek w tym zakresie powinien być załatwiony przed upływem ważności skierowania na badania lekarskie. Natomiast załatwienie wniosku z dnia 31 lipca 2007 r. decyzją z dnia 22 kwietnia 2009 r., po zaspokojeniu potrzeby bytowej, stanowi - zdaniem odwołującego -rażące naruszenie art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz zasady szybkości postępowania administracyjnego. Według strony w dacie otrzymania przedmiotowego wniosku organ pierwszej instancji dysponował protokołem wywiadu środowiskowego, ponieważ już wcześniej wnioskodawca korzystał ze świadczeń z pomocy społecznej. W dniu 2 października 2007 r. dokonano aktualizacji wywiadu środowiskowego i organ dysponował niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy materiałem dowodowym. Organ posiadał również wiedzę, że odwołujący poddał się wymaganym badaniom lekarskim i przekazał pośrednikowi pracy orzeczenie lekarskie. Według strony organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do przeprowadzenia nowego wywiadu środowiskowego w 2009 r., gdyż posiadał protokół aktualizacji wywiadu z dnia 2 października 2007 r. Ponadto odwołujący podniósł ,że organ pierwszej instancji -pismem dnia 1 kwietnia 2009 r., doręczonym w dniu 20 kwietnia 2009 r. - poinformował go o przysługujących stronie uprawnieniach, wynikających z art. 10 § 1 kpa oraz wyznaczył termin wglądu do akt na dzień 21 kwietnia 2009 r., w godz. 13 - 14, w siedzibie organu. Jego zdaniem ograniczenie czasu realizacji podmiotowych praw, zagwarantowanych przez art. 10 § 1 kpa i art. 73 § 1 kpa, do jednej godziny w wyznaczonym terminie stanowi rażące naruszenie powołanych przepisów, a w sprawie nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 i art. 74 § 1 kpa.

Decyzją z dnia 22 maja 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji . W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji powołał się na przepis art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wskazując, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej związane jest jednak z określonymi obowiązkami, nałożonymi na osobę ubiegającą się o wsparcie ze środków publicznych. Zdaniem Kolegium, stosownie do art. 4 ustawy o pomocy społecznej, osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna ma jedynie umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których osoby nie są w stanie pokonać, mimo wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Konsekwencją wskazanych zasad jest regulacja art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może -między innymi - stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Obowiązek współdziałania dotyczy zarówno postępowania zmierzającego do przyznania świadczeń z pomocy społecznej (m.in. w zakresie współpracy z pracownikiem socjalnym przeprowadzającym wywiad środowiskowy), jak i zachowania strony w okresie korzystania z takich świadczeń (podejmowania prób wyjścia z trudnej sytuacji życiowej). Wobec tego – według organu II instancji- postawa osoby korzystającej ze świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej ma więc kluczowe znaczenie. Musi ona mieć świadomość, że wsparcie ze środków publicznych wiąże się z wymogiem jej określonego zachowania. Zdaniem Kolegium tej świadomości J.K. nie posiada. Organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, wskazując, że w świetle jednoznacznego brzmienia tego przepisu, organ pomocy społecznej może wydać decyzję administracyjną w sprawie przyznania zasiłku celowego jedynie "po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego". Wywiad środowiskowy jest szczególnym środkiem dowodowym, przeprowadzanym w postępowaniu w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Choć w postępowaniu takim mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, stosuje się je w sprawach nieuregulowanych w ustawie o pomocy społecznej (art. 14). W zakresie przeprowadzania dowodów - przepis art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jest przepisem szczególnym. Tym samym, nie można zastąpić rodzinnego wywiadu środowiskowego innymi dowodami, czy to przeprowadzanymi na wniosek strony, czy też z urzędu. Według organu II instancji obowiązek współdziałania osoby korzystającej z pomocy społecznej z organem dotyczy również sporządzania wywiadu środowiskowego. Bierna postawa wnioskodawcy na tym etapie postępowania - wobec jednoznacznego brzmienia art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, w związku z art. 14 tej ustawy - uniemożliwia organowi pomocy społecznej wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób przewidziany przez prawodawcę i musi stanowić podstawę do zastosowania art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy powołał się również na przepis art. 107 ust. 5 ustawy, dający pracownikowi socjalnemu dodatkowe uprawnienie żądania złożenia przez osobę lub rodzinę ubiegającą się o pomoc oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, z którego może, lecz nie musi skorzystać. Kolegium podkreśliło , że fakt występowania o przyznanie pomocy ze środków publicznych jest równoznaczny z pozbawieniem się nie tylko dużej dozy prywatności, ale i prawa do decydowania o sposobie i terminie udowodnienia swojej trudnej sytuacji życiowej, czy materialnej. Przy czym , o ile w wielu postępowaniach, w których nie ma mowy o korzystaniu z pieniędzy publicznych, wnioskodawca może w sposób w miarę dowolny dowodzić swoich racji, w sprawach z zakresu pomocy społecznej takiego prawa został pozbawiony . Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji , że strona nie chce współdziałać z ośrodkiem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej sytuacji życiowej. Świadczy o tym jej oświadczenie z dnia 27 marca 2009 r., w którym jednoznacznie stwierdziła: "nie udzielę informacji o swojej obecnej sytuacji życiowej na żądanie pozbawione podstawy prawnej". W takiej sytuacji podejmowanie przez organ pierwszej instancji dalszych prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze stroną nie miało jakiegokolwiek sensu. Zdaniem Kolegium niemożność przeprowadzenia wywiadu z powodów leżących po stronie osoby wnoszącej podanie, powinna być rozpatrywana w charakterze ujemnych następstw niezastosowania się do procedury przewidzianej przepisami prawa. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której to strona decyduje o sposobie prowadzenia postępowania przez organ administracyjny i reaguje na wezwania organu w zależności od swojej opinii o ich zasadności. Takie założenie podważałoby cały system postępowania administracyjnego, którego cechą jest przecież władczy charakter czynności organu administracyjnego. Skoro organ pierwszej instancji chciał przeprowadzić wywiad środowiskowy, a strona nie uznała za stosowne umożliwienie przeprowadzenia tej czynności procesowej, uznając działanie organu za pozbawione podstaw prawnych, musi – w ocenie Kolegium - ponieść konsekwencje takiego działania. W świetle obowiązków osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, a także wobec jednoznacznej regulacji art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, uniemożliwienie pracownikom socjalnym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego musi zostać uznane za brak współdziałania, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy i uzasadnia odmowę udzielenia pomocy ze świadczeń publicznych. Jako bezpodstawny oceniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzut strony , że organ pierwszej instancji pozbawił ją prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz do przeglądania akt sprawy. Wskazało ,że J.K. był informowany o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 kpa , co wynika z pisma skierowanego do niego z dnia 1 kwietnia 2009 r. (nr). Natomiast jeśli podany w nim termin zapoznania się z aktami sprawy nie odpowiadał stronie , to mogła zwrócić się o jego zmianę.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. , w której J.K. wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji. Skarga oparta została na zarzucie naruszenia następujących przepisów prawa, a to:

-art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej – poprzez nieuzasadnione materiałem dowodowym zastosowanie;

- art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym;

- art. 12 § 1 i art. 35 § 1 w związku z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przez załatwienie sprawy z nieuzasadnioną zwłoką, co doprowadziło do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego;

- art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała wywody i argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji pierwszo -instancyjnej. Dodatkowo skarżący zakwestionował zasadność zawieszania postępowania w sprawie przez organ pierwszej instancji. Podniósł, że przewlekłością postępowania organ doprowadził do bezprzedmiotowości całego postępowania, a co za tym idzie bezprzedmiotowości przeprowadzania w 2009 r. – po podjęciu zawieszonego postępowania – kolejnej aktualizacji wywiadu środowiskowego. Ponadto w ocenie skarżącego decyzja organu odwoławczego została opatrzona datą wsteczną – 22 maja 2009 r. – o czym świadczy fakt, że doręczono mu ją w dniu 18 września 2009 r., co narusza art. 8 k.p.a. W odniesieniu do postępowania toczącego się przed organem odwoławczym skarżący zarzucił , że organ ten nie zawiadomił go na piśmie w jakim czasie i miejscu może przeglądać akta sprawy, a także nie wskazał terminu, w którym skarżący mógłby wypowiedzieć się co do zebranych w sprawie dowodów. Taka postawa organu odwoławczego narusza art. 10 k.p.a., a co za tym idzie art. 91 k.p.a., bowiem okoliczności faktyczne, na które powołuje się organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji nie mogą być uznane za udowodnione.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Kolegium wskazało, że zarzut nie zawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, a tego J.K. nie wykazał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Oceniając wyłącznie pod względem legalności decyzję będącą przedmiotem osądu w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego, bowiem tylko przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistym określić można prawa i obowiązki strony .Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało wnioskiem strony z dnia 6 sierpnia 2007 r. o przyznanie zasiłku celowego w postaci wydania jej biletów na środki komunikacji miejskiej lub wypłacenia kwoty na zakup biletów, w celu dojazdu na badania lekarskie do Specjalistycznego Zakładu Profilaktyczno - Leczniczego P. we W. oraz do Powiatowego Urzędu Pracy we W. .W myśl art.106 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 z późn. zm.) przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej , co oznacza , że do tego postępowania mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organy obu instancji przy załatwianiu przedmiotowego wniosku nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy . W szczególności za nietrafny uznać należy zarzut podnoszący naruszenie praw strony, mające polegać na uniemożliwieniu jej udziału w postępowaniu administracyjnym. Wprawdzie ma rację skarżący , kiedy twierdzi, że z naruszeniem art.10 §1 kpa doszło do wydania decyzji przez organ II instancji , bowiem przed jej wydaniem nie umożliwiono stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Na podstawie odesłania zawartego w art. 140 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym ma zastosowanie m.in. przepis art. 10 § 1 k.p.a. i powinien być on stosowany wprost, gdyż specyfika postępowania odwoławczego nie wymaga modyfikacji tego przepisu. Organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji , bądź też wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji, lecz ma obowiązek zbadać zasadność merytoryczną odwołania i ponownie rozstrzygnąć tę samą sprawę. Obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji obejmuje więc między innymi obowiązek ponownego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Wobec tego strona powinna mieć możliwość ustosunkowania się do tych ustaleń i wypowiedzenia się w sprawie całego materiału dowodowego zgromadzonego w określonej sprawie administracyjnej , niezależnie od tego, w jakiej fazie jej załatwiania oraz przez który organ administracji, pierwszej czy drugiej instancji, został on zebrany. Strona bowiem powinna mieć możność wypowiedzenia się nie tylko co do przeprowadzonych i zebranych dowodów , ale również co do zupełności postępowania dowodowego i kompletności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W związku z tym nie ma znaczenia fakt na jakim etapie postępowania zgromadzono dowody, lecz istotny jest fakt, że ma nastąpić wydanie decyzji , które w każdym przypadku powinno być poprzedzone wyznaczeniem stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, niezależnie od tego, czy we wcześniejszych fazach postępowania strona mogła skorzystać z tego uprawnienia, bądź mimo takiej możliwości z niej nie skorzystała. Z akt badanej sprawy wynika, że dopiero z treści decyzji ostatecznej strona powzięła informację o tym, że Samorządowe kolegium Odwoławcze nie przeprowadziło żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Wobec tego należało przyjąć, że organ II instancji nie umożliwił stronie inicjującej postępowanie odwoławcze wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji w zakresie zebranego materiału dowodowego. Jednakże to niewątpliwe uchybienie w omawianym zakresie nie miało - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - wpływu na wynik sprawy, albowiem na etapie postępowania sądowo-administracyjnego skarżący nie wykazał, aby z powodu uchybienia przez organ II instancji obowiązkowi wynikającemu z art.10 k.p.a. nie przedstawił on na etapie postępowania odwoławczego takich dowodów, z których wynikałaby odmienna teza, niż tą którą przyjęły organy w zakresie uznania braku przejawów współdziałania strony z organem pomocowym. Podobny pogląd zaprezentowany został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt II OSK 831/05, według którego zarzut naruszenia art.10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas . gdy stawiająca go strona wykaże , że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych

W ocenie Sądu jako niezasadny przedstawia się również zarzut naruszenia art.73 §1 kpa , bowiem analiza materiału aktowego badanej sprawy nie daje podstawy do przyjęcia , że strona zwracała się do organu z wnioskiem o jej udostępnienie akt sprawy w innym terminie niż wskazanym jej w piśmie z dnia 1 kwietnia 2009r., a organ uniemożliwił jej przeglądanie tych akt i sporządzenia z nich notatek.

Natomiast ustosunkowanie się do zarzutów nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593)(zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), której przepisy stanowią podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji . Z ustawowej definicji pomocy społecznej zawartej w przepisie art. 2 ust. 1 ustawy wynika ,że jest ona instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna spełnia bowiem jedynie subsydiarną funkcję, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta pomocy. Wobec tego spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń pomocowych w niej określonych nie jest wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania określonego świadczenia. Dodatkowo w ustawie określono przesłankę obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji, co przesądza o pozostawieniu kwestii oceny postawy wnioskodawców w tym zakresie organom pomocowym . Niewątpliwie przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. (por. I. Sierpowska , Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz , Warszawa 2007 r. s. 38 ). Wskazać też trzeba ,że egzekucja od beneficjenta, bądź potencjalnego beneficjenta pomocy społecznej obowiązku współdziałania jest istotna z tego punktu widzenia, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. W związku z tym bierna bądź oportunistyczna postawa podmiotu objętego pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia, o czym mowa w przepisach art. 11 i art.106 ustawy o pomocy społecznej. Z przywołanych przepisów wynika więc, że organy pomocowe zobowiązane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania bądź wstrzymanie świadczeń. Wobec tego na organach pomocowych spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej . W rozpatrywanej sprawie zdaniem Sądu powyższemu obowiązkowi zadość uczyniły organy obu instancji Wskazać w tym miejscu należy ,że zawarte w powołanej ustawie przesłanki przyznania przez organy pomocowe określonych w niej świadczeń, z jednej strony dotyczą sytuacji dochodowej wnioskującego o pomoc (kryterium dochodowe), z drugiej zaś strony odnoszą się do oceny postawy osoby ubiegającej się o pomoc, w tym szeroko rozumianym obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Wobec tego w pierwszej kolejności organ pomocowy miał obowiązek zbadać sytuację rodzinną, osobistą, czy też materialną strony - przede wszystkim pod kątem okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, a następnie oceniać czy wnioskowana pomoc może zostać przyznana zgodnie z przeznaczeniem określonym dla konkretnych świadczeń przewidzianych w ustawie (w tym również zasiłku celowego, który jak wynika z przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej). Ustaleniu tych okoliczności służy między innymi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, będącego obligatoryjnym elementem postępowania dowodowego w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Konstrukcja samego wywiadu środowiskowego i jego aktualizacja pozwala bowiem organom pomocowym na ciągłe monitorowanie sytuacji życiowej beneficjenta pomocy społecznej, co jest niezbędne dla oceny z jednej strony skuteczności podjętych działań, a z drugiej na ocenę zachowania samego wnioskodawcy. Zatem odmowa udziału w takim wywiadzie bądź jego aktualizacji, jak również odmowa udzielenia określonych informacji niezbędnych dla kompletności przeprowadzonego wywiadu, jest niewątpliwie działaniem noszącym cechy braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym nie ma racji skarżący, kiedy wywodzi , że materiał dowodowy nie uzasadniał zastosowania przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej . W materiale aktowym badanej sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego, zawarte w jego piśmie z dnia 27 marca 2009 r. , z którego wynika, że nie udzieli on informacji o swojej obecnej sytuacji życiowej na żądanie pozbawione podstawy prawnej. Wymowa tego oświadczenia jest jednoznaczna i dobitnie wskazuje na brak woli strony współdziałania z organem pomocowym w zakresie wnioskowanego świadczenia. Niemożność przeprowadzenia wywiadu z powodów leżących po stronie wnioskującej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej powinna być rozpatrywana w charakterze ujemnych następstw nie zastosowania się do procedury przewidzianej przepisami prawa, o których mowa w art. 11 ust.2 ustawy o pomocy społecznej

Pozbawiony doniosłości prawnej jest również zarzut skargi dotyczący bezprzedmiotowości postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. (J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz" wyd. 8, C.H. Beck 2006, str. 13-14 i 462).. Ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy, bezprzedmiotowość postępowania, o jakiej mowa w art. 105 k.p.a., nie może być interpretowana rozszerzająca. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania ( por. wyroki WSA w Kielcach z dnia 15.05.2008r. sygn. akt I SA/Ke 112/08 i z dnia 9.04.2008r. sygn. akt I SA/Ke 3/08 ) Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w analizowanej sprawie . Organ administracji państwowej rozpoznając sprawę w trybie postępowania administracyjnego załatwia ją przez wydanie decyzji pozytywnej lub negatywnej . Po podjęciu przez organ I instancji zawieszonego postępowania w niniejszej sprawie strona nie cofnęła przedmiotowego wniosku i nie uczyniła tego na etapie postępowania odwoławczego . A zatem w sytuacji gdy niezbędna potrzeba życiowa , której dotyczył wniosek o przyznanie zasiłku celowego została zaspokojona lub utraciła ona walor aktualności nie stanowi to przeszkody do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia . W takim przypadku istnieją materialno-prawne podstawy do wydania decyzji odmownej . Natomiast czym innym jest niespełnienie przez stronę postępowania określonych prawem przesłanek koniecznych do uzyskania wnioskowanego uprawnienia w trybie decyzji administracyjnej, w takim przypadku oznacza to jego bezpodstawność lub bezzasadność . Jedną z przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń z pomocy społecznej określonych w art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i współdziałanie potencjalnego beneficjenta pomocy społecznej z organem pomocowym. Zawarte w piśmie z dnia 27 marca 2009 r. oświadczenie strony jednoznacznie świadczy o braku takiego współdziałania i niecelowości próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przy takiej jej postawie. W tym kontekście jako nieuprawniony przedstawia się zarzut skarżącego dotyczący nierozpatrzenia całości materiału dowodowego, na poparcie którego nie przedstawił on żadnych argumentów. Idąc dalej zaaprobować należy stanowisko organu odwoławczego, wedle którego nie w gestii skarżącego pozostaje ocena zasadności przeprowadzania określonych czynności procesowych, do których zobligowane są organy na mocy przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów postępowania administracyjnego. Niewątpliwie najbardziej szczegółową i kategoryczną regulację dotyczącą specyficznej formy postępowania dowodowego zawierają przepisy art. 107 ustawy o pomocy społecznej, w których określono cel przeprowadzania wywiadu środowiskowego, a także częstotliwość jego aktualizacji. W tym zakresie stwierdzić należy, że istotnie organy administracyjne orzekające w sprawie dopuściły się opieszałego działania w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego – potwierdza to zresztą postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 30 grudnia 2008 r., Nr [...] uznające zasadność zażalenie strony na bezczynności organu pierwszej instancji. Jednakże ta okoliczność nie może wpływać na zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez ten organ. W każdym bądź razie posiłkowanie się przez organ pomocowy informacjami zawartymi w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym dwa lata przed wydaniem decyzji w sprawie byłoby nieuprawnione, gdyż nie uwzględniałoby faktycznego stanu rzeczy w chwili wydawania decyzji.

W tym stanie rzeczy, skoro przy wydaniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy oraz nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa materialnego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), skargę należało oddalić.