Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 794/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 135,  art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 pkt 7 lit. d w zw. z  art. 28 ust. 1 pkt 1-3,  art. 23 ust. 1,  art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...].; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta G. uznał za nienależnie pobrane przez B. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego, przyznane jej na syna- G. W. ( do ukończenia 18 roku) decyzją Nr [...] z dnia [...] r. za następujące miesiące: grudzień 2009 r. w kwocie 178,10 zł, marzec 2010 r. w kwocie 136,26 zł, maj 2010 r. w kwocie 170,57 zł, czerwiec 2010r. w kwocie 165,52 zł, sierpień 2010 r. w kwocie 172,17 zł, oraz wrzesień 2010r. w kwocie 172,17 zł. Decyzją tą ustalił również wysokość ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń na dzień jej wydania w wysokości 266,44 zł. Ponadto orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w formie potrąceń z bieżących wypłat i obowiązku zwrotu ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń wraz z dalszymi odsetkami za okres od 6 grudnia 2011 r. do dnia zapłaty, w formie potrąceń z bieżących wypłat.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia, zaś w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25 roku życia, natomiast w przypadku posiadania orzeczenia niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Osoba uprawniona do uzyskania takich świadczeń, to osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytuły wykonawczego pochodzącego od sądu lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie dwóch ostatnich miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub utraty zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym wypłacającego świadczenia.

Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami (art. 23 ust. 1). Nienależnie pobranymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego są świadczenia wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty (art. 2 pkt. 7 lit. d).

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż syn strony, G. W., na podstawie Wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 2 marca 2004 r., syg. akt [...], jest uprawniony do otrzymywania alimentów od drugiego z rodziców – D. W. w wysokości po 300,00 z! miesięcznie. Ze względu na fakt, że egzekucja tych świadczeń okazała się bezskuteczna stronie przyznano wskazane wyżej świadczenie z funduszu alimentacyjnego.

Jak wynika z zaświadczeń wystawionych przez komornika sądowego z dnia 24 sierpnia 2010 r. oraz 16 września 2011 r., w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego B. W. otrzymywała z tytułu alimentów kwoty podane w uzasadnieniu decyzji. Po dokonaniu przeliczenia okazało się, iż w okresie od 1 grudnia 2009 r. do 30 września 2010 r. kwota nienależnie pobranych świadczeń wyniosła 994,79 zł.

W odwołaniu z dnia 20 czerwca 2012 r. B. W. podnosi, iż otrzymując od komornika pewne kwoty z tytułu alimentów traktowała je jako spłatę zaległości za rok 2004, która to wynosiła ok. 7 tys. zł. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobiera od 2006 r. i przez cały ten okres czasu otrzymywała drobne kwoty od komornika na poczet zaległych alimentów. Od pracownika OPS uzyskała informację o zmianie przepisów, zgodnie z którą ściągnięte przez komornika zaległości są zaliczane na poczet bieżących alimentów. Komornik popełnił zatem błąd przesyłając je na konto strony. W trakcie wyjaśniania tej sprawy uzyskała od niego informację, że organ pomocy społecznej nie informuje go o pobieranym przez nią świadczeniu, stąd komornik przesyłał alimenty na jej konto.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozstrzygnięciem z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w całości w mocy kwestionowaną decyzję. W szczególności zwrócono uwagę na przepis art. 28 ust. 1 pkt. 1-3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, określający zasady zaspakajania z kwoty uzyskanej od dłużnika alienacyjnego. Przepis ten przyjmuje następującą kolejność zaspakajnia:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

Jak wynika z pisma komornika z dnia 3 stycznia.2012 r. B. W., w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, otrzymała tytułem alimentów na rzecz syna wskazane w uzasadnieniu kwoty. Po uzyskaniu tych informacji organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 24 ust.1 ustawy, decyzję przyznającą świadczenie z [...]r., uwzględniając kwoty przekazane przez komornika. W konsekwencji tego stanu rzeczy Prezydent Miasta G. zasadnie uznał, iż kwoty wypłacone stronie w miesiącach: grudniu 2009r. - 178,10zł., marcu 2010 r. - 136,26zł maju 2010r – 170,57zł czerwcu 2010 r. - 165,52zł., sierpniu 2010 r. - 172,17zł. i wrześniu 2010 r. - I72,17zł stanowiły nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Nienależnie pobrane świadczenie, to świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów (art. 2 pkt. 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Zgodnie z art.23 ust.1, 5- 7 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone ostateczną decyzją, podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu. Nienależnie pobrane świadczenia podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W konkluzji uzasadnienia Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji zasadnie zażądał zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ponieważ, jak wynika z akt sprawy, w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona otrzymała alimenty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. B. W. podnosi, iż nie zgadza się tezą przyjęta przez organy orzekające w sprawie, zgodnie z którą w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymywała również alimenty. Nie uzyskała w tym zakresie od komornika żadnej informacji, a jej wniosek skierowany do niego dotyczył egzekucji alimentów bieżących i zaległych. Stąd jej przekonanie, że kwoty te były przekazywane przez komornika na poczet alimentów zaległych.

Wskazuje również na fakt, iż mimo przedstawiania w OPS w G. zaświadczeń od komornika, potwierdzających przekazywanie przez niego na jej konto określonych kwot z tytułu alimentów, otrzymywała pozytywne decyzje w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaś kwoty te zaliczano do jej dochodów.

Jak podkreśla, jest w tej sprawie ofiarą błędów urzędniczych, bowiem nie wiedziała o zmianie przepisów prawa dotyczących zasad zaliczania otrzymywanych alimentów. W jej ocenie, błędami urzędników nie mogą być obarczane matki samotnie wychowujące dzieci. Ocenia to jako nieetyczne i bezlitosne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, przywołując argumentację analogiczną do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) .

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją organu pierwszej instancji uznano za nienależnie pobrane z funduszu alimentacyjnego przez B. W. świadczenia, przyznane na jej na syna- G. W. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. w łącznej kwocie 994,79 zł (plus ustawowe odsetki wynoszące na dzień wydania decyzji 201,60 zł) oraz stwierdzono obowiązek zwrotu pobranych świadczeń w formie potrąceń z bieżących wypłat.

Sąd, uznając iż mieści się to w granicach rozpoznawanej sprawy, poszerzył zakres kontroli o decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr[...], zmieniającą wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] r. nr [...], poprzez ustalenie zmniejszonej kwoty przyznanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w miesiącach grudzień 2009r., marzec, maj, czerwiec, sierpień oraz wrzesień 2010r. ze względu na uznanie części świadczeń za nienależnie pobrane.

Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości: w okresie, w którym uprawniona B. W. pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, przyznane jej decyzją z dnia [...] r. nr [...] ( na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r.) komornik sądowy, prowadzący egzekucję alimentów od jej męża, przekazywał na jej konto pewne kwoty uzyskane w trakcie egzekucji. Zdaniem organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji, taki stan rzeczy uzasadniał: po pierwsze – zmianę decyzji poznającej świadczenie na podstawie art. 24 ust. 1 in fine ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228, dalej: ustawa); po drugie – podjęcie decyzji zawierającej rozstrzygnięcie w kwestii uznania za nienależne pobranego świadczenia na podstawie art. 2 pkt. 7 lit. d w zw. z art. 28 ust. 1 pkt. 1-3 ustawy oraz nakazującej zwrot tego świadczenia (nienależnego) na podstawie art.23 ust. 1 , ust. 5-7 ustawy.

Zaskarżona decyzja jest, w istocie rzeczy, konsekwencją decyzji Prezydenta Miasta G. z [...] r. nr [...], zmieniającej wcześniejszą decyzję tego organu z [...] r. nr [...] poprzez zmniejszenie kwoty przyznanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w miesiącach grudzień 2009 r., marzec, maj, czerwiec sierpień oraz wrzesień 2010r. Zmiana ta była dokonana na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia.

Jak wynika z przytoczonej podstawy prawnej oraz uzasadnienia tej decyzji Prezydent Miasta G. uznał, iż skarżąca nienależnie pobierała świadczenie alimentacyjne ze względu na równoczesne otrzymywanie od komornika, prowadzącego egzekucję zobowiązań alimentacyjnych wobec jej męża, określonych kwot. W ocenie organu, świadczenie z funduszu alimentacyjnego mogło zostać uznane za nienależne, bowiem spełniało wymogi wskazane w art. 2 pkt. 7 lit. d ustawy, jako wypłacone w sytuacji, gdy osoba uprawniona w okresie jego pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty.

W ocenie składu sędziowskiego brak jest podstaw do przyjęcia tezy, iż kwoty otrzymywane przez skarżącą w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego można uznać za "zaległe lub bieżące alimenty". Obowiązek alimentacyjny ma ściśle osobisty charakter. Wynika z pokrewieństwa albo z więzów prawnych, z którymi ustawodawca wiąże jego istnienie Są nimi - poza obowiązkami alimentacyjnymi krewnych w linii prostej i rodzeństwa - również:

1) obowiązki między małżonkami, małżonkami żyjącymi w separacji lub byłymi małżonkami (art. 27, 60, 614 , 21 w zw. z art. 60 k.r.o.),

2) obowiązki pomiędzy powinowatymi (art. 144 k.r.o.),

3) obowiązek mężczyzny, którego ojcostwo zostało uprawdopodobnione, łożenia na utrzymanie matki dziecka w okresie porodu i połogu oraz na utrzymanie dziecka przez trzy miesiące po urodzeniu (art. 141 § 1 k.r.o.),

4)obowiązek alimentacyjny między osobami związanymi relacją przysposobienia (na wzór relacji pokrewieństwa), w tym również po jego rozwiązaniu (art. 125 § 1 k.r.o.).

Wobec tego, obowiązek alimentacyjny nie powstaje między osobą uprawnioną do alimentów a komornikiem prowadzącym egzekucję zobowiązań wynikających z obowiązku alimentacyjnego. Co za tym idzie, komornik przekazując określone kwoty na konto skarżącej nie realizował obowiązku alimentacyjnego, stąd rozpatrywany przypadek nie wypełnia hipotezy przepisu zawartego w art. 2 pkt. 7 lit. d ustawy.

Poza tym, w decyzji z dnia [...] r. zmieniającej wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego, podobnie jak w decyzji zaskarżonej i pierwszoinstancyjnej, błędnie odwołano się do art. 2 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej "ustawa") w jego wersji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012r. W art. 2 pkt 2 lit. b tiret pierwszy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205 poz. 1212) dokonano nowelizacji brzmienia art. 2 pkt 7 lit. d uzupełniając definicję legalną terminu "nienależnie pobrane świadczenie". Do dnia 1 stycznia 2012r. a więc w okresie wydawania i obowiązywania decyzji przyznającej skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2010r. do 30 listopada 2011r., definicja ta określała nienależnie pobrane świadczenie, jako "wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty". Według normy intertemporalnej określonej w art. 3 ustawy nowelizującej, sprawy o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie dotychczasowym. Decyzja przyznająca świadczenie została wydana w dniu [...] listopada 2009 r. i ta data ma rozstrzygające znaczenie dla stosowania wskazanego przepisu. Ta istotna kwestia umknęła organom rozpatrującym sprawę, w konsekwencji czego dokonano niezasadnej subsumcji stanu faktycznego sprawy do treści art. 2 pkt 7 lit.d ustawy. Ocena prawna stanu faktycznego sprawy dokonana być powinna przy uwzględnieniu treści art. 2 pkt 7 lit. d ustawy w wersji sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012r. (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 marca 2013 r., IV SA/Gl 829/12, CBOSA).

Co do poprzedniego brzmienia tego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, iż zwrot "otrzymała alimenty" oznacza uregulowanie w całości zobowiązań alimentacyjnych w wysokości odpowiadającej pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2010r sygn. akt I OSK 1073/10 i z dnia 28 lipca 2010r. sygn. akt I OSK 597/10 oraz szereg orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych CBOS). Przyjęto także, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. Zatem, obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 ustawy). Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty (por. wyroki NSA z dnia 28 czerwca 2011r. sygn. akt I OSK 330/11 i z dnia 11 stycznia 2012r. sygn. I OSK 1345/11 publ. CBOS).

W świetle powyższych ustaleń brak było podstaw do uznania, iż w przedmiotowej sprawie miało miejsce nienależnie pobranie świadczeń przez skarżącą.

W tej sytuacji, co nie budzi wątpliwości ze względu na wskazaną wyżej normę intertemporalną, organy były zobligowane stosować przepis art. 2 pkt. 7 lit. d ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2012r., a więc w czasie podejmowania i obowiązywania decyzji z skarżącej przyznającej skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2009r. do 30 września 2010 r. i w takim rozumieniu, w jakim przyjmowano to orzecznictwie.

Obowiązek zwrotu, co należy zasygnalizować na marginesie prowadzony rozważań, został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia" lecz z instytucją "świadczenia nienależnie pobranego", przy czym pojęcia te nie są pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wpłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast pobranie takiego świadczenia, to czynność dokonana przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2010r. sygn. akt I OSK 1073/10). Nie jest zatem możliwe orzekanie o zwrocie pobranego świadczenia (nawet wtedy, gdy w myśl definicji legalnej, stanowiło ono nienależnie pobrane świadczenie), jeżeli brak jest winy umyślnej lub zaniedbania po stronie osoby pobierającej świadczenie. Istotne jest nadto, że na gruncie prawa publicznego obowiązuje zasada nakazująca organowi administracji publicznej najpierw zadbać o należyty stan świadomości prawnej strony, a dopiero po wypełnieniu tego obowiązku – nakładać na niesumiennych świadczeniobiorców ciężary, które ustawodawca związał z nieprawidłowym sposobem wykonywania prawa do świadczenia (A. Korcz-Maciejko, W.Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2008, s. 65-69). Przeciwna interpretacja art. 23 ust. 1 ustawy prowadziłaby do zaprzeczenia zasadzie wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Zobowiązanie do zwrotu uzyskanych na zaspokojenie podstawowych potrzeb środków stanowi bezsprzecznie dolegliwość finansową, a więc sui generis sankcję. Sankcja taka nie może zostać zastosowana w sposób arbitralny, a w dodatku z przyczyn leżących po stronie organów, a nie obywatela.

W konkluzji zatem przyjdzie stwierdzić, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja pirwszoinstancyjna, jak i decyzja z dnia [...] r. zmieniająca decyzję przyznającej skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. były podjęte z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, ze względu na uznanie, niezgodnie z art. 2 pkt. 7 lit. d ustawy w obowiązującym do dnia 1 stycznia 2012 r., świadczeń pobieranych przez skarżącą za nienależne.

Mając na względzie dostrzeżone uchybienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p..p.s.a., uchylono decyzję organu I i II instancji oraz decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. Wskazania do ponownego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej uwag i oceny prawnej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

O wykonalnoaaści zaskarżonego aktu orzeczono na mocy art. 152 p.p.s.a.