Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 518/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 88, , art. 83f ust. 1 pkt 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: art, 6, 7, 9, 10, 11, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 8 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi P. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania P. F. (zwanego dalej: skarżący) od decyzji Burmistrza Gminy K. (zwanego dalej: Burmistrz) z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez dokonania zgłoszenia, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 6, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 55 z późn. zm., zwanej dalej: ustawa):

1. uchyliło zaskarżoną decyzję w części obejmującej pkt II decyzji i w tej części umorzyło postępowanie pierwszej instancji,

2. utrzymało decyzję w pozostałej części w mocy.

Burmistrz, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 6, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, art. 104 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwanej dalej: Kpa) oraz Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330, zwanego dalej: Rozporządzenie):

1. nałożył administracyjną karę pieniężną na P. F. za usunięcia drzew z terenu nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], obręb D., gmina K. bez dokonania zgłoszenia zamiaru ich usunięcia, w wysokości [...] zł;

2. wskazał, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w punkcie 1., należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, kiedy decyzja stała się ostateczna na konto bankowe Gminy.

.

Organ wyjaśnił, że w dniu [...] października 2017 r., na podstawie otrzymanego zgłoszenia o możliwej nielegalnej wycince drzew, Burmistrz wszczął z urzędu postępowanie w sprawie usunięcia bez zezwolenia drzew z terenu nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], obręb D., gmina K. (zwanej dalej: nieruchomość). W tym samym dniu powiadomiono strony postępowania o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin, usuniętych drzew. W dniu [...] listopada 2017 r. o godzinie [...] przeprowadzono dowód z oględzin usuniętych drzew. Żadna ze stron nie była obecna w trakcie oględzin. Z oględzin sporządzony został protokół, w którym stwierdzono, że na dz. ewid. nr [...] usunięto [...] drzew z gatunku sosna zwyczajna. W trakcie oględzin wykonano pomiary pozostawionych karp, z czego w protokole ujęto jedynie najmniejsze średnice zmierzonych drzew. I tak też zgodnie z nadanymi numerami inwentaryzacyjnymi średnice drzew wynoszą kolejno: [...] cm, [...] cm, [...] cm, [...] cm i [...] cm. Z czego w przypadku drzewa o nr inw. [...] pomiar najmniejszej średnicy dokonano na podstawie karpy oraz jej odłamanej, w wyniku usuwania drzewa, części. W trakcie oględzin sporządzono także mapę poglądową z usytuowaniem poszczególnych, usuniętych drzew.

W dniu [...] stycznia 2018 r. organ wezwał P. F. do złożenia wyjaśnień, których skarżący udzielił w dniu [...] stycznia 2018 r. wyjaśniając, iż to właśnie on usunął drzewa na przedmiotowej działce. Jednocześnie strona wskazała, iż usunęła drzewa na podstawie ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2017 r. poz. 1074), która weszła w życie z dniem [...] czerwca 2017 r., w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Strona wskazała również, że usunięcie drzew podyktowane było chęcią przywrócenia na tych gruntach łąki.

Na tej podstawie organ zawiadomił strony postępowania pismem z dnia [...] lutego 2018 r. o ponownym przeprowadzeniu dowodu z oględzin usuniętych drzew.

Dnia [...] lutego 2018 r. o godzinie [...] przeprowadzono oględziny terenu i ustalono, że dwie karpy nie zostały usunięte, a pozostała część nie była możliwa do ustalenia ze względu na to, iż na gruncie usuniętych drzew znajdowały się pozostałości po wycince drzew i krzewów (gałęzie, konary i pnie). Zauważono również, że teren został przekształcony w wyniku użytkowania ciężkiego sprzętu, a na terenie omawianej działki nie odnotowano występowania jakichkolwiek gatunków trawiastych świadczących o przywróceniu terenu do użytkowania rolniczego. W ocenie organu działania techniczne przekształcające grunt omawianego terenu trudno było uznać za działania mające za zadanie przywrócenie gruntu nieużytkowanego do użytkowania rolnego. W trakcie oględzin właściciel nieruchomości był obecny na jej terenie, lecz nie brał udziału w oględzinach.

Kolejno organ wywodził, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm.) gruntami rolnymi są m. in. określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Z kolei § 68 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm., zwanego dalej: Rozporządzenie ws. ewidencji) wskazuje, że grunty rolne dzielą się na użytki rolne, do których można zaliczyć także łąki i pastwiska trwałe.

Zgodnie z rejestrem gruntów prowadzonym przez Starostę G. działka nr [...] to grunty przeznaczone pod pastwiska trwałe ([...]) i łąki trwałe ([...]). Jednakże z dostępnej dokumentacji wynikało, że właściciel zamierzał, w miejscu dokonania wycinki, zagospodarować nieruchomość poprzez zabudowę jej zabudową mieszkaniową jednorodzinną. W dniu [...] sierpnia 2017 r. na P. F. została bowiem przeniesiona decyzja z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o warunkach zabudowy, która wskazywała linię zabudowy obejmującą miejsce dokonania wycinki drzew. Z przedstawionego wyżej faktu bezspornie należało wskazać, że teren działki był przygotowany pod wykonanie zabudowy mieszkaniowej, a nie w celu przywrócenia go do użytkowania rolnego.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa, a także orzecznictwem, należy wskazać, że o charakterze działki - budowlana, czy rolna, nie przesądza aktualny, rzeczywisty sposób jej wykorzystania, lecz także jej budowlane lub niebudowlane przeznaczenie. Nie ulega wątpliwości, że działka nr ewid. [...] aczkolwiek rolna, miała przeznaczenie budowlane, o czym świadczyła istniejąca, ostateczna decyzja ustalająca warunki zabudowy tej nieruchomości. Stanowisko to, jak wskazał organ, znajduje potwierdzenie w treści art. 2 pkt 12 ustawy z dnia [...] marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm., zwanej dalej: ustawa planistyczna). Według tego przepisu działka budowlana to nieruchomość gruntowa lub działka gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego.

W związku z powyższym organ doszedł do wniosku, że zastosowanie w sprawie ma przepis art. 83f ust. 1 pkt 3a i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm.), a w konsekwencji właściciel nieruchomości był obowiązany dokonać zgłoszenia do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta zamiaru usunięcia drzew. Na podstawie uzyskanych pomiarów stwierdzono bowiem, że przedmiotowe drzewa (sosny zwyczajne) posiadały takie obwody.

Kolejno - decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Burmistrz umorzył w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie usunięcia bez zezwolenia drzew z terenu nieruchomości, albowiem zostało wszczęte w sprawie usunięcia drzew bez zezwolenia, a ze względu na zgromadzoną dokumentację sprawy należało uznać, iż usunięcie drzew powinno być poprzedzone zgłoszeniem zamiaru usunięcia drzew a nie uzyskaniem decyzji zezwalającej na usunięcie drzew. Z tego względu konieczne było wszczęcie postępowania w sprawie usunięcia drzew bez dokonania zgłoszenia zamiaru ich usunięcia, co uczyniono [...] maja 2019 r.

W wyniku konieczności zweryfikowania aktualnego użytkowania terenu i potwierdzenia celu usunięcia drzew, wskazanego w piśmie P. F. z dnia [...] stycznia 2018 r., Burmistrz zawiadomił strony o przeprowadzeniu dowodu z oględzin usuniętych drzew z terenu nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2019 r. o godzinie [...]. W wyniku oględzin ustalono, że w miejscu usunięcia drzew aktualnie znajduje się przydomowy ogródek oraz teren nieużytkowany, na którym przechowywane są materiały budowlane. W miejscu usunięcia drzew znajduje się również przydomowa oczyszczalnia ścieków. W obrębie tego terenu został wybudowany dom jednorodzinny. Z tego względu organ jednoznacznie stwierdził, że obszar z którego zostały usunięte drzewa w żaden sposób nie jest wykorzystywane na cele rolnicze. W oględzinach strona nie brała udziału.

W opisanych okolicznościach organ naliczył P. F. karę administracyjną w wysokości [...] zł, przedstawiając dane szczegółowe w zestawieniu tabelarycznym.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, obwód usuniętych drzew, ze względu na brak kłody, ustalono na podstawie najmniejszej średnicy pnia, uzyskanego z pozostawionych karp, pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Tak też obwody drzew w kolejności przyporządkowanych numerów inwentarskich wyniosły w przybliżeniu [...] cm, [...] cm, [...] cm, [...] cm i [...] cm. Organ stwierdził, że w wyniku postępowania ustalono, że drzewa wymagały przedłożenia zgłoszenia zamiaru usunięcia omawianych drzew, a co za tym idzie ich usunięcie byłoby zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty. Uwzględniając zapisy art. 89 ust. 1 ustawy oraz Rozporządzenia ustalono wysokość administracyjnej kary pieniężnej kolejno dla drzewa nr inw. 1 - [...] zł, 2 - [...] zł, 3 - [...] zł, 4 - [...] zł, 5 - [...] zł, co łącznie dało kwotę [...]zł.

W przypadku drzew nr inw. 1 - 3przyjęto stawkę opłaty dla drzew z gatunku sosna

w wysokości [...] zł za [...] cm obwodu pnia marzonego na wysokości [...] cm wynoszącego do [...] cm. Z kolei dla drzew o nr inw. 4 - 5 przyjęto stawkę opłaty dla drzew z gatunku sosna w wysokości [...] zł za [...] cm obwodu pnia mierzonego na wysokości [...] cm wynoszącego od [...] cm.

Organ podniósł także, że biorąc pod uwagę art. 89 ust. 1 oraz art. 86 ust. 1 pkt 1 przytaczanej ustawy, a także uwzględniając to, że usunięcie drzew byłoby zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustalono w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Końcowo organ wskazał, że z godnie z art. 88 ust. 3 o ochronie przyrody ustalono termin uiszczenia kary w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna na konto bankowe Gminy K..

Od powyższej decyzji odwołał się P. F. zarzucając naruszenie art. 6, 7, 8 i 11 Kpa oraz art. 83f ust. 1 pkt. 3a i 3b w związku z art. 83 ust. 1 oraz art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a także art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy planistycznej i art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1405, zwanej dalej: ustaw o ustroju rolnym). Odwołujący domagał się uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu żądania skarżący argumentował, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Z kolei zgodnie z przepisem art. 83f ust. 1 pkt. 3b ustawy przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1161, zwanej dalej: ustawa o ochronie gruntów) gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Z kolei zgodnie z § 68 ust. 1, pkt. 1 Rozporządzenia ws. ewidencji do użytków rolnych zalicza się m.in. łąki trwałe i pastwiska trwałe.

Na tym tle skarżący wskazał, że działka nr [...], zgodnie z rejestrem gruntów prowadzonym przez Starostę G. stanowi użytki [...] - pastwiska trwałe i [...] - łąki trwałe. Wycinka drzew, której dotyczy przedmiotowa decyzja, dokonana została zaś w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.

Skarżący podkreślił, że decyzja nie została wydana na podstawie uzasadnionych przesłanek, a jedynie na bazie niepotwierdzonych przypuszczeń co do stanu faktycznego oraz w wyniku złośliwego donosu osoby mu nieprzychylnej.

Zdaniem skarżącego organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i prawnego, tym samym naruszył zaufanie uczestników postępowania, a nade wszystko nie wyjaśnił zasadności przesłanek, którymi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy. Nie ma też racji powołując się w uzasadnieniu na fakt wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy i stwierdzając, że działka ma przeznaczenie budowlane. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie zmienia przeznaczenia terenu, a jedynie ustala warunki zabudowy i zagospodarowania terenu.

Skarżący wywodził, że na przedmiotowym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie zaś z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy planistycznej ustalenie przeznaczenia terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, natomiast zgodnie z przepisem ust. 2 tego samego artykułu, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu następuje określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Podkreślił, że nie ma w tym przypadku mowy o ustaleniu przeznaczenia terenu. O rolnym przeznaczeniu przedmiotowego terenu i konieczności zachowania takiego przeznaczenia świadczy zastosowanie przy sprzedaży nieruchomości przepisu art. 2a ust. 4 pkt 2 ustawy o ustroju rolnym, który stanowi, że nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty lub w innych przypadkach niż wymienione w ust. 1 i 3, może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek osoby fizycznej zamierzającej utworzyć gospodarstwo rodzinne, która: a) posiada kwalifikacje rolnicze, b) spełnia warunek określony w pkt 1 lit. b, czyli zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości rolnej, c) zobowiąże się do zamieszkiwania w okresie 5 lat od dnia nabycia nieruchomości rolnej na terenie gminy, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych, która wejdzie w skład tworzonego gospodarstwa rodzinnego.

W tym zakresie wskazano, że skarżący nabywając nieruchomość spełnił wszystkie wymienione przesłanki wymienione w powołanych przepisach i zgodnie ze zobowiązaniami, jakie na siebie przyjął, zamierza wykorzystywać teren zgodnie z jego rolniczym przeznaczeniem jako łąki i pastwiska trwałe. W przeciwnym razie nie mógłby nabyć przedmiotowej nieruchomości. Wycinka drzew została wykonana w celu określonym w przepisie art. 83f ust. 1 pkt. 3b ustawy, tzn. w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Organ nakładający administracyjną karę pieniężną w ogóle nie wziął pod uwagę faktów związanych trybem i celem nabycia gruntów, mimo że je znał, ponieważ były przedstawione w odwołaniu z dnia [...] stycznia 2019 r. od poprzedniej decyzji z [...] grudnia 2018 r., która została uchylona.

Ponadto skarżący podniósł, że istnieje decyzja Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. zezwalająca na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów chronionych, o powierzchni [...], wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego jako łąka trwała klasy [...] ([...]), pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Załączając kopię decyzji wraz z załącznikiem skarżący wskazał, że teren podlegający wyłączeniu z produkcji rolniczej jest zaznaczony kolorem zielonym na załączniku do decyzji. W jego ocenie budowa domu jednorodzinnego i wyłączenie z produkcji rolniczej [...]m2 gruntu nie powoduje zmiany przeznaczenia całej działki, która ma łączną powierzchnie [...] ha. Właściciel nieruchomości w ramach przywrócenia użytkowania rolniczego na pozostałej części nieruchomości - nie zabudowanej, nie wyłączonej z produkcji rolniczej i nadal przeznaczonej pod łąki i pastwiska trwałe, ma zamiar prowadzić chów koni. Drzewa, które zostały usunięte rosły poza terenem podlegającym wyłączeniu z produkcji rolniczej.

Istnieją zatem, w ocenie skarżącego, niepodważalne dowody na rolnicze przeznaczenie terenu oraz zamiar i konieczność przywrócenia rolniczego użytkowania gruntów, w związku z czym w przypadku wycinki drzew na takim terenie zastosowanie znajduje przepis art. 83f ust. 1 pkt. 3b ustawy stanowiący, że przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.

Zdaniem skarżącego zatem na usunięcie drzew w opisanym przypadku nie jest wymagane zezwolenie, a także nie ma obowiązku dokonania zgłoszenia.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w części obejmującej pkt II decyzji i w tej części umorzyło postępowanie pierwszej instancji oraz utrzymało decyzję w mocy w pozostałej części. Zdaniem SKO odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, wyłącznie co do pkt II zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając takie stanowisko Kolegium omówiło podstawy prawne rozstrzygnięcia, w szczególności wskazując, że zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8. Kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody).

Organ opisał również stan faktyczny sprawy w sposób zbieżny z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji.

Na tym tle wskazał, że organ ten prawidłowo wymierzył administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Skarżący błędnie natomiast wskazuje, że organ powinien był zastosować art. 83f ust. 1 pkt 3b, zgodnie z którym przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Usunięcie drzew w warunkach określonych w art. 83f ust. 1 pkt 3b nie wymaga uzyskania zezwolenia, ale także nie wymaga dokonania zgłoszenia w trybie art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody.

Kolegium stwierdziło, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że nie można mówić o usunięciu przez skarżącego drzew w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. O ile bowiem słusznie wskazuje skarżący, że o rolniczym przeznaczeniu gruntu przesądza jego zakwalifikowanie w rejestrze gruntów, to w ocenie Kolegium nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody. Warunkiem zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa jest przywrócenie rolniczego użytkowania gruntu nieużytkowanego. Postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący nie użytkuje rolniczo gruntu, z którego usunięto drzewa. Grunt, z którego usunięto drzewa Skarżący przeznaczył na potrzeby przydomowego ogródka, oczyszczalni ścieków oraz składowania materiałów budowlanych. Trafnie zatem organ pierwszej instancji uznał, że skarżący dokonał usunięcia drzew w warunkach, określonych w art. 83f ust. 1 pkt 3a (a nie art. 83f ust. 1 pkt 3b) ustawy o ochronie przyrody, a zatem miał obowiązek dokonać zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 o ochronie przyrody.

W ocenie Kolegium należało jednak uchylić pkt II zaskarżonej decyzji i w tej części umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Postępowanie zostało wszczęte i było prowadzone w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Przedmiotem tego postępowania nie było zobowiązanie strony do dokonania wpłaty wymierzonej kary i organ pierwszej instancji nie mógł samowolnie rozszerzać przedmiotu postępowania w decyzji. Zgodnie z art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna. Obowiązek uiszczenia wymierzonej kary wynika z mocy prawa i aktualizuje się z chwilą, w której decyzja stała się ostateczna. Nie ma zatem konieczności nakładania na stronę tego obowiązku na stronę w drodze decyzji, skoro obowiązek ten wiąże stronę z mocy ustawy. Zgodnie z art. 402 ust. 5 Prawa ochrony środowiska wpływy z tytułu opłat za usunięcie drzewa lub krzewu oraz kar, o których mowa w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, stanowią w całości dochód budżetu gminy, z wyjątkiem wpływów z tytułu opłat i kar nakładanych przez starostę, które stanowią w całości dochód budżetu powiatu, oraz wpływów z tytułu opłat i kar nakładanych przez marszałka województwa [...]. Tym samym obowiązek uiszczenia kary na rachunek bankowy Gminy K. ciąży na stronie z mocy prawa. Zgodnie zaś z art. 89 ust. 8 ustawy o ochronie przyrody administracyjne kary pieniężne nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P. F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w części utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza oraz podnosząc naruszenia przepisów jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji w części utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza oraz uchylenia w całości decyzji Burmistrza i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący wskazał, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium i w całości podtrzymuje

zarzuty postawione w odwołaniu. Ponadto skarżący stwierdził, że w jego ocenie organy obu instancji swoje decyzje oparły o nierzetelnie zebrany materiał dowodowy i błędną ocenę przesłanek, naruszając tym samym przepis art. 7 Kpa. Organ I instancji ponadto naruszył art. 10 Kpa, ponieważ przed wydaniem decyzji nie wysłuchał wyjaśnień i stanowiska strony, które ma w tej sprawie decydujące znaczenie, a organ II instancji powielił błędną ocenę dowodów. Organy naruszyły też przepis art. 107 § 3 Kpa, ponieważ z nieznanych powodów nie uwzględniły wyjaśnień i dowodów wskazanych w odwołaniu. W decyzjach organów I i II instancji nie podano przyczyn, z powodu których dowodom tym odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Organ nakładający administracyjną karę pieniężną w ogóle nie wziął pod uwagę faktów związanych trybem i celem nabycia gruntów przez skarżącego, mimo że je znał, ponieważ były już wcześniej przedstawione w odwołaniu od poprzedniej decyzji Burmistrza (z dnia [...] grudnia 2018 r.), która została uchylona.

Skarżący wywodził, że przywrócenie gruntów do użytkowania rolniczego nie dzieje się z dnia na dzień, lecz jest procesem, a pobieżny ogląd stanu faktycznego, bez wysłuchania stanowiska strony i wzięcia pod uwagę dokumentów związanych z nabyciem gruntów, dał mylne wrażenie i spowodował błędną ocenę sytuacji. Tymczasem na terenie, gdzie wycięte zostały przedmiotowe drzewa, posadzone zostały rośliny służące m.in. założonej pasiece, a zatem działalności rolniczej. Przy domu rosną drzewa i krzewy owocowe: j. , czereśnie, grusza, w. , ś. , m. , j. , b. a. , winorośl, oraz warzywnik. Cały teren pokryty jest trawami, ziołami i kwiatami. Nie są one koszone ze względu na różnorodność roślin, które są pożytkiem dla pszczół i innych owadów zapylających. Została założona pasieka składająca się obecnie z czterech rodzin pszczelich. Pasieka ta będzie rozbudowywana o kolejne rodziny i w związku z tym posiane są dodatkowo rośliny miododajne tworzące łąki kwietne, m.in.: facelia, słonecznik, łubin, maki, chabry, nagietki i wiele innych roślin miododajnych. Posadzone są drzewa miododajne takie jak: euwodia koreańska, akacja oraz róża pomarszczona leśna. Będą także sadzone kolejne drzewa: tlenowe, owocowe i krzewy owocowe i dosiana zostanie jeszcze łąka kwietna.

Faktów tych organy wydające decyzje, zdaniem skarżącego, w ogóle nie zbadały, a są to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie może być zatem wątpliwości co do przywracania rolniczego użytkowania terenu po usunięciu drzew i w tym przypadku jedyną słuszną drogą jest zastosowanie przepisu przepisie art. 83f ust. 1 pkt. 3b) ustawy. Ponadto skarżąc podtrzymał swoje plany opisane w odwołaniu, dotyczące chowu koni.

Skarżący podkreślał, że cel przywrócenia terenu do działalności rolniczej od początku przyświecał jego działaniom. Wycinka drzew w pełni świadomie została wykonana w celu określonym w przepisie art. 83f ust. 1 pkt. 3b) ustawy. Niestety organy wydające decyzje całkowicie pominęły opisane okoliczności. Tymczasem przydomowy ogródek służy celom rolniczym. Uprawa roślin w przydomowym ogródku, który znajduje się na gruncie rolnym też realizuje cele rolnicze.

Powołując się na orzecznictwo sądowe skarżący wywodził, że dzierżawca gruntu przeznaczonego pod przydomowe ogródki działkowe i zieleń, który (...) będzie wykorzystywany na cele rolnicze, korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatków od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień, niezależnie od tego, czy dzierżawca jest rolnikiem ryczałtowym, czy też osobą wykorzystującą produkty rolne pochodzące z uprawy tego gruntu jedynie na własne potrzeby (konsumpcję). Skarżący zwrócił uwagę, że przywołany wyrok dotyczy wprawdzie sprawy z dziedziny prawa podatkowego, ale zasada spójności systemu prawnego pozwala na analogiczne rozumienie celów rolniczych także w odniesieniu do przywracania użytkowania rolniczego o którym mowa w przepisie art. 83f ust. 1 pkt. 3b) ustawy.

Z kolei przydomowa oczyszczalnia ścieków, będąca w znacznej części urządzeniem podziemnym, nie przeszkadza w rolniczym użytkowaniu terenu, zatem argument organu dotyczący oczyszczalni także jest zupełnie nietrafny. Natomiast składowanie materiałów budowlanych na potrzeby realizowanej budowy własnego domu ma

charakter efemeryczny i nie może być rozumiane jako docelowa działalność czy przedsięwzięcie stanowiące cel użytkowania gruntu polegający na składowaniu materiałów budowlanych, a więc argumentacja organów sugerująca, że skarżący wyciął drzewa w celu składowania materiałów budowlanych jest niedorzeczna i absurdalna.

Jego zdaniem organ I instancji oparł się na przypuszczeniach nie znajdujących potwierdzenia w dokumentach i faktycznych działaniach właściciela nieruchomości, przez co błędnie zastosował przepisy ustawy o ochronie przyrody, błędnie ocenił okoliczności związane z wydaną decyzją o warunkach zabudowy, naruszając przepisy art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy planistycznej, a organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną na podstawie błędnej oceny przesłanek. Naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, według skarżącego, istotnie wpłynęło na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy K. były przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 55 , ze zm.).

Zgodnie z art. 83. ust. 1 ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Od zasady uzyskania zgody na usunięcie drzewa lub krzewu ustawodawca przewiduje szereg wyjątków określonych w art. 83f ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Zgody nie wymaga m.in. usunięcie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże zgodnie z art. 83f ust. 4 tej ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:

1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;

2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;

3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

W art. 88 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca przewidział administracyjne kary pieniężne za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia ( ust. 1 pk 1 ) jak też za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 (ust. 1 pkt 6). Sposób ustalenia wysokości administracyjnej karę pieniężnej określono w art. 89 ustawy o ochronie przyrody.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżący dokonał w [...] r. wycinki pięciu drzew – sosny zwyczajnej - z terenu działki nr ewidencyjny [...] , obręb D., gmina K.. Działka nr [...], zgodnie z rejestrem gruntów prowadzonym przez Starostę G. stanowi użytki [...] - pastwiska trwałe i [...] - łąki trwałe. Poza sporem jest też, iż wycinki tej dokonano bez uprzedniego wystąpienia o zgodę na usunięcie drzew i krzewów, jak też bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Wątpliwości nie budzi także, iż usunięte drzewa rosły na nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych i były usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Bezsporne były wymiary wyciętych drzew. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy wycinka drzew dokonana na tym terenie wymagała dokonania ww. zgłoszenia, a w konsekwencji, czy zaistniały przesłanki do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez stosownego zgłoszenia.

Skarżący twierdzi, iż wycinki dokonano z uwagi na zamiar przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, a taki cel zwalniał go do obowiązku uzyskania zezwolenia lub dokonania zgłoszenia zamiary wycinki – art. 83f ust. 1pkt 3b ustawy o ochronie przyrody.

Organy I i II instancji przyjęły, że skarżący nie użytkuje rolniczo gruntu, z którego usunięto drzewa. Grunt ten skarżący przeznaczył na potrzeby przydomowego ogródka, oczyszczalni ścieków oraz składowania materiałów budowlanych.

W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił takiego celu dokonanej wycinki drzew, a materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdza jego twierdzeń.

Słusznie organ wywodził, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm.) gruntami rolnymi są m. in. określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Z kolei § 68 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm., zwanego dalej: Rozporządzenie ws. ewidencji) wskazuje, że grunty rolne dzielą się na użytki rolne, do których można zaliczyć także łąki i pastwiska trwałe. O rolniczym przeznaczeniu gruntów przesądza jego zakwalifikowanie w rejestrze gruntów. W omawianej sprawie część działki [...] została trwale wyłączona z produkcji rolniczej zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Na części tej wybudowano dom jednorodzinny, a pozostałą część działki – w miejscu usuniętych drzew - zagospodarowano na ogródek przydomowy, umiejscowiono tam przydomową oczyszczalnię ścieków oraz część terenu pozostawiono nieużytkowaną. W dacie sporządzania oględzin w toku postępowania administracyjnego przechowywano tam materiały budowlane. Takie zagospodarowanie działki po usunięciu drzew w pełni uzasadnia przyjęcie, że przedmiotowy teren nie jest wykorzystywany rolniczo, w szczególności nie przywrócono jego użytkowania w charakterze łąk i pastwisk. Trudno przyjąć także, by tak zagospodarowana działka mogła być przeznaczona do chowu koni – co skarżący podnosił w skardze. Bez znaczenia pozostają podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z nabyciem przedmiotowego terenu.

Trafnie zatem organy pierwszej i drugiej instancji uznały, że skarżący dokonał usunięcia drzew w warunkach, określonych w art. 83f ust. 1 pkt 3a (a nie art. 83f ust. 1 pkt 3b) ustawy o ochronie przyrody, a zatem miał obowiązek dokonać zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 o ochronie przyrody.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a zwłaszcza w sytuacji złożenia wniosku przez stronę ubiegającą się o określone przywileje czy zwolnienia. Przepis art. 7 k.p.a. nie stanowi bowiem źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania. Jeśli organ administracji publicznej ustali, że dana okoliczność nie zachodziła, a przy tym nie można mu postawić z tego tytułu zarzutu, to strona powinna podjąć starania mające na celu wykazanie prawdziwości jej twierdzeń (patrz. wyrok NSA z 17 maja 2019 r. o sygn. akt II OSK 1681/17 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zdaniem Sądu, skoro właściciel nieruchomości planujący usunąć z niej drzewa, chce skorzystać ze zwolnienia którym mowa w art. 83f ust. 1pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, to winien wykazać, iż wycinka drzew lub krzewów prowadzona jest w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, a nie przerzucać na organ ciężar dowodu, że nie taki jest cel usunięcia drzew i krzewów.

Reasumując, Sąd stwierdza, że organy podjęły niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem Sądu, wydanym w niniejszej sprawie decyzjom nie mógł być skutecznie postawiony zarzut naruszenia przepisów postępowania. W szczególności dotyczy to zasad z art. 6,7-9 k.p.a. oraz dalszych przepisów, jak art. 10,11,i 107§3 k.p.a. Podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa procesowego nie mogły zostać uwzględnione. Wszelkie istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zostały ustalone przez organy na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, który został właściwie oceniony. Wyrazem tego są uzasadnienia obydwu wydanych decyzji, odpowiednio przedstawiające ustalony stan rzeczy i zawierające przekonującą argumentację. Podkreślić przy tym należy, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych.

Należy też dodać, że przedstawiane w toku postępowania sądowo- administracyjnego wydruki zdjęć nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, nie wiadomo bowiem, gdzie i kiedy zostały wykonane przedstawione fotografie.

W przedstawionym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji wyroku, w zgodzie z art. 151 p.p.s.a.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym, bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.