Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1573/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19 par. 1, art. 27, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 65
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1573/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 grudnia 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Ewa Michna, Protokolant: Henryka Lech, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011r., sprawy ze skargi Ośrodka [...] w W., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21 lipca 2011r. nr [...], w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100, 00 zł (sto złotych 00/100 ).


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 lipca 2011 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 maja 2011r., nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 29 września 2010r., wystawionego na zobowiązanego J. G. przez stronę skarżącą - Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych, z tytułu odpłatności za pobyt w Izbie Wytrzeźwień.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 29 września 2010r. wierzyciel tj. Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych, wystawił tytuł wykonawczy o numerze [...], dotyczący zobowiązanego J. G. zam. przy ul. P., [...] K. Powyższy tytuł przesłano Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, jako właściwemu do prowadzenia egzekucji ze względu na miejsce zamieszkania zobowiązanego.

Organ egzekucyjny stwierdził, iż nie jest możliwe podjęcie działań egzekucyjnych, bowiem zobowiązany J. G. nie mieszka pod adresem wskazanym w tytule wykonawczym tj. ul. P., [...] K., natomiast od dnia 21.09.2005r. zarejestrowany jest pod adresem zamieszkania T.; [...] W. (właściwość miejscowa urzędu Skarbowego w G).

Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 30 maja 2011r. postanowienie, którym - na podstawie art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej:"u.p.e.a.") – dokonał zwrotu wierzycielowi przedmiotowego tytułu wykonawczego stwierdzając, że nie spełnia on wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie strona skarżąca złożyła zażalenie, w którym - powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 380/08 z dnia 05.09.2008r. - stwierdziła, że w sytuacji, gdy adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz 1071 z 2000r. ze zm., dalej:"k.p.a,") w związku z art. 18 u.p.e.a., winien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 27 lipca 2011r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w całości podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego. Stwierdzono, że nieaktualny adres zobowiązanego zawarty w tytule wykonawczym jest tożsamy z brakiem takiego adresu, co powoduje niespełnienie wymogów przewidzianych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. i obowiązek zwrotu tytułu egzekucyjnego wierzycielowi.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzucono naruszenie art. 29 § 2 oraz art. 1a pkt. 13 u.p.e.a. w związku z art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także art. 6, 7, 8 ,k.p.a., poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy zawiera nieprawidłowe dane adresowe zobowiązanego, jak i błędne oznaczenie właściwego miejscowo organu egzekucyjnego oraz poprzez bezpodstawny zwrot tytułu wykonawczego Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej:" p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór skupiał się wokół zagadnienia, czy wystawiony i skierowany do realizacji przez wierzyciela tytuł wykonawczy zawierający nieaktualny adres zamieszkania zobowiązanego winien być zwrócony wierzycielowi w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a., czy też w sytuacji dysponowania przez organ egzekucyjny aktualnym adresem zobowiązanego powinien zostać przekazany do realizacji przez organ egzekucyjny na podstawie art. 65 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. właściwemu organowi. Powyższy problem wynika z przyjętego przez organy egzekucyjne stanowiska, że wpisanie do tytułu wykonawczego nieaktualnego adresu zamieszkania zobowiązanego, która to okoliczność ma wpływ na prawidłowe określenie właściwości organu egzekucyjnego, jest tożsame z brakiem takiego adresu i w konsekwencji tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Z treści art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że kierowany do egzekucji i wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy winien m. in. zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. Wskazanie adresu zamieszkania lub siedziby zobowiązanego jest konieczne z uwagi na to, że okoliczność ta ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściwości organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego.

Z kolei z art. 29 § 2 u.p.e.a. wynika, że w przypadku, gdy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego przysługuje wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie.

Z tak brzmiącego przepisu wynika, że zanim organ egzekucyjny przystąpi do egzekucji zobowiązany jest zbadać wniosek oraz tytuł wykonawczy pod względem formalnym, tzn. stwierdzić czy egzekucja obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest dopuszczalna i czy prawidłowo został wystawiony tytuł wykonawczy, a więc czy zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy przyznać rację stronie skarżącej, że wystawiony przez nią tytuł wykonawczy był prawidłowy pod względem formalnym, gdyż zawierał wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., w tym adres zamieszkania zobowiązanego. Fakt, że organ egzekucyjny stwierdził w oparciu o swoje bazy danych, iż adres ten jest nieaktualny i był nieaktualny w chwili wystawiania tytułu wykonawczego nie uprawniał do zwrotu tytułu wierzycielowi. Zwrot tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a. mógłby nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanego w jego treści. Jeśli jednak adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., winien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego. (por.: wyrok NSA z dnia 24 listopada 1998 r., III SA 918/97).

Art. 18 u.p.e.a. stanowi, iż w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 18 u.p.e.a. odsyła więc do uregulowania zawartego w k.p.a. nakazując jego odpowiednie stosowanie, a dotyczy to kwestii nieujętych wprost unormowaniem ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdyż o obowiązku przestrzegania z urzędu przez organy administracyjne (w tym egzekucyjne) swojej właściwości miejscowej i rzeczowej mowa jest jedynie w art. 19 k.p.a. stosowanym odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym (por.: wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., II FSK 642/05). Obowiązek badania właściwości przez organ wiąże się z etapem wszczęcia postępowania. Jeśli organ administracji, do którego podanie skierowano, nie dysponuje zdolnością prawną do załatwienia sprawy stanowiącej jego przedmiot, nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania (tak: Komentarz do art. 65 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 00.98.1071), [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I i II, Zakamycze, 2005).

Podobnie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują w swej treści uregulowania na wypadek stwierdzenia przez organy egzekucyjne swojej niewłaściwości. W tym zakresie również więc winny mieć zastosowanie przepisy k.p.a., a konkretnie jego art. 65 § 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że organy egzekucyjne obydwu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania poprzez dokonanie w sposób nieuprawniony zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a. zamiast przekazać go organowi właściwemu na zasadzie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Ponadto, działając na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Sąd stwierdza, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny powinien rozważyć także kwestię swojej właściwości w sprawie, stosownie do art. 19 § 2 u.p.e.a.

Zgodnie z jego treścią właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. Natomiast stosownie do art. 39 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007r., Nr 70 poz. 473 ze zm.) organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50 000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień.

Warszawa jest gminą o statusie miasta wymienioną w odrębnych przepisach, co oznacza również, że organem gminy właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest prezydent miasta. Ponadto kierujący izbą wytrzeźwień oblicza i pobiera opłaty, a to na zasadzie § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20 poz. 192), który to przepis stanowi, że osobom nieposiadającym w momencie zwalniania z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki Policji wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni. W niniejszej sprawie należałoby dodatkowo poczynić ustalenia co do podmiotu ustalającego stawki opłat za korzystanie z izby wytrzeźwień. Gdyby z ustaleń tych wynikało, że organ gminy jest właściwy dla określania wysokości należności pieniężnych za pobyt w izbie wytrzeźwień, to w ocenie Sądu istniałyby przesłanki wskazujące na właściwość Prezydenta Miasta W. jako organu egzekucyjnego, ustalonego zgodnie z art. 1a pkt 14 u.p.e.a. Stanowisko takie jest prezentowane w orzecznictwie Sądów Administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 15.10.2010 r., sygn. akt II FSK 1086/09, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10.03.2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1159/10, czy też wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 .09.2011 r., sygn. akt I SA/Kr 425/11).

W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit. c p.p.s.a. Działając zaś na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, poprzedzającego zaskarżone postanowienie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Na tej podstawie zasądzono zwrot wpisu od skargi.