Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1435/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant referent Patrycja Bar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2020 r. sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w części orzekającej o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów w odniesieniu do działki 1163; II. w pozostałej części skargę oddala; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego R. Ł. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1435/19

UZASADNIENIE

Starosta [...] prowadził postępowanie z wniosku RL o "przywrócenie" do stanu sprzed 1987 r. granicy pomiędzy działką nr 1162 a działką nr 1163 w [...] oraz wprowadzenie podziału działki nr 1163 na działki nr 1163/1 i nr 1163/2.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], Starosta orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] poprzez wykreślenie działki nr 1163 i wpisaniu działek nr 1163/1 i 1163/2 oraz odmówił wprowadzenia zmiany obejmującej przebieg granicy pomiędzy działkami nr 1162 i 1163 do stanu sprzed 1987 r. Uwzględniając odwołanie RL, decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości opisaną wyżej decyzję i przekazał sprawę od ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego, stronami prowadzonego postępowania winni być również właściciele lub zarządcy działek nr 728/2 i 1161/2. Powyższe uchybienie uzasadniało zatem wydanie decyzji kasacyjnej. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy brak jest analizy punktów granicznych dla działki nr 1163 oraz dokumentacji dokonanej transformacji tych punktów z układu "1965" na układ "2000", na które powołał się Starosta w uzasadnieniu decyzji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...], Starosta [...]:

1. orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] gm. [....] poprzez wykreślenie w jednostce rejestrowej nr 459 – RL AL, działki nr 1163 o pow. 0,1460 ha objętą KW [...], oraz wpisaniu działek nr 1163/1 o pow. 0,0728 ha (B- 0,0588 ha, Ł III - 0,0140 ha) i nr 1163/2 o pow. 0,0732 ha (B - 0,0168 ha, Ł III - 0,0564 ha);

2. orzekł o wprowadzeniu do operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] zmiany wynikającej z mapy uzupełniającej działki nr 1163, wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w [...] w dniu [...] kwietnia 2019 r. pod nr [...];

3. odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] poprzez "przywrócenie do stanu poprzedniego granicy pomiędzy działkami nr 1162 i nr 1163 tj. do stanu sprzed 1987 r. z dnia zakupu działki nr 1163".

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256) oraz art. 20 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 2b pkt 2 i ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 276 z późn. zm.) – dalej: "P.g.k.".

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że mapa zasadnicza obrębu [...] została opracowana w latach 1973-1974 w skali 1:2000 w układzie "1965". Na terenach zabudowanych pomiar sytuacji został dokonany metodą bezpośrednią - domiarów prostokątnych w oparciu o założoną sieć ciągów sytuacyjnych i linii pomiarowych. Poza terenami zabudowanymi pomiar sytuacji wykonano w oparciu o powiększenia zdjęć lotniczych.

Po przeprowadzeniu na terenie obrębu [...] kompleksowych uwłaszczeń w 1976 r., sporządzono rejestr gruntów. [...].

Organ wskazał, że w dniu 20 listopada 1987 r. geodeta [...] zgłosiła w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pracę geodezyjną - podział działki nr 1163. Dokumentacja znajdująca się w Urzędzie Gminy w [...] zawiera zgłoszenie roboty geodezyjnej, sprawozdanie techniczne, projekt podziału nieruchomości, obliczenie powierzchni działek, wypis z rejestru gruntów, protokół okazania granic i protokół graniczny. Został on włączony do zasobu ewidencji gruntów w dniu 26 listopada 1987 r. pod nr 17/6/262/16.

Starosta podał, że na wniosek RL, Naczelnik Gminy w [...] decyzją z dnia [...] lutego 1988 r. Nr [...] zatwierdził projekt podziału działki nr 1163 na nowe działki nr 1163/1 o pow. 0,08 ha i 1163/2 o pow. 0,08 ha. Wydana decyzja stała się ostateczna w dniu 10 lutego 1988 r. Powyższa decyzja nie została ujawniona w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] do chwili obecnej.

Ustalono, że umową z dnia 28 marca 1988 r., zawartą w formie aktu notarialnego nr Rep. [...], MZ SZ sprzedali AL. RL działkę nr 1163 o pow. 0,16 ha. W rejestrze gruntów obrębu [...] utworzono nową jednostkę rejestrową nr 459 i jako właścicieli dz. nr 1163 wykazano AL RL.

W dniu 25 kwietnia 1994 r., geodeta uprawniony [...] zgłosił w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] wykonaną na zlecenie Gminy [...] pracę geodezyjną – rozgraniczenie działki nr 984 i 1162 między innymi z działką nr 1163. Operat techniczny (zasób bazowy) włączono do zasobu ewidencji gruntów w dniu 1 lutego 1996 r. pod nr 3/6/2/96. W protokole granicznym spisanym w dniu 12 lipca 1994 r. znajdują się podpisy AL. RL , którzy nie zgłosili zastrzeżeń co do przebiegu granicy pomiędzy działką nr 1162, a nr 1163 wynikającej z przeprowadzonych czynności rozgraniczeniowych. Operat techniczny zawiera także akt ugody również podpisany przez ww. strony. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] umorzono postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów wsi [...] jako działki nr 1162 i 984 nalężącymi do Gminy [...] m.in. z działką nr 1163, stanowiącą własność AL RL .

Organ podał, że na zlecenie [...], w 1994 r. został wykonany podział działki nr 1161, do której od strony zachodniej przylega działka 1163, na działki 1161/1, 1161/2, 1161/3 i 1161/4. Operat techniczny z tego podziału został włączony do zasobu ewidencji gruntów w dniu 12 października 1994 r. pod nr 3/6/5/94. W protokole granicznym sporządzonym w dniu 20 września 1994 r. AL RL jako zainteresowani nie zgłosili zastrzeżeń co do przebiegu granicy pomiędzy dzieloną działką nr 1161, a działką stanowiącą ich własność.

Dalsze zmiany w ewidencji gruntów obrębu [...] zostały wprowadzone między innymi na podstawie następujących dokumentów:

– aktu notarialnego [...] z [...] listopada 1994 r. (umowa darowizny działek nr 1161/2 i 1161/3 na rzecz WH i działek nr 1161/1 i 1161/4 na PH),

– decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] (Gmina [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie z dnia 1 stycznia 1999 r. prawo własności dz. nr 1162 w [...]),

– zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. [...] (założenie księgi wieczystej dla dz. nr 1162).

Ponadto do ewidencji zasobu powiatowego w dniu [...] grudnia 2010 r., pod nr [...] (rodzaj pracy – aktualizacja mapy) wpisano operat pomiarowy sporządzony przez geodetę uprawnionego [...]. Zgodnie z treścią pkt nr 5 sprawozdania technicznego "celem aktualizacji mapy zasadniczej było wniesienie wyników pomiaru budowanej jezdni ziemnej. Ponadto na zlecenie zamawiającego wyniki pomiarów odniesiono także w stosunku do mapy ewidencyjnej w celu stwierdzenia czy krawędzie jezdni znajdują się w pasie drogowym (działka nr 1162)". Operat pomiarowy zawiera kopię mapy zasadniczej z aktualizacji.

Starosta podał, że w 2012 r. na terenie obrębu [...] przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z warunkami technicznymi przy opracowaniu części kartograficznej zasobu w systemie numerycznym w skali 1:1000 przebieg granic wykazany został na podstawie danych zgromadzonych w zasobie tj. w pierwszej kolejności dokumentacji z pomiarów oraz w przypadku braku takich danych - z przetworzenia techniką wektoryzacji dotychczasowej ewidencyjnej mapy analogowej w skali 1:2000. Informacja Starosty [...] z dnia [...] lutego 2013 r., że projekt operatu opisowo-kartograficznego po modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] stał się operatem ewidencji gruntów i budynków została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] w dniu [...] marca 2013 r., pod poz. [...]. Organ I instancji zauważył, że w wyniku przeprowadzonej modernizacji powierzchnia działki nr 1162 pozostała bez zmian (0,58 ha). Po pracach modernizacyjnych po wykorzystaniu współrzędnych punktów granicznych zawartych w ww. operatach technicznych obliczono powierzchnię działki nr 1163 i wykazano jej zmianę z 0,16 ha na 0,1460 ha. Powierzchnia działki nr 1162 pozostała natomiast bez zmian. Właściciele działki 1163 nie zgłosili zarzutów do danych objętych modernizacją.

Do ewidencji materiałów zasobu włączony został też operat techniczny wykonany przez geodetę uprawnionego [...]. Praca geodezyjna obejmowała inwentaryzację powykonawczą odcinka drogi - działki nr 1162. W skład operatu wchodzi: odbitka porównania mapy z terenem, szkic połowy, dziennik pomiaru GPS, wykaz współrzędnych pikiet, wypis z rejestru gruntów, sprawozdanie techniczne i kopia mapy z inwentaryzacji.

Z uwagi na to, że wnioskodawca nie przedłożył stosownej dokumentacji odnośnie wprowadzenia w obecnie obowiązującym operacie ewidencji gruntów podziału działki nr 1163 na działki nr 1163/1 i 1163/2 w oparciu o decyzję Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] lutego 1988 Nr [...] zlecono jej opracowanie. Operat techniczny został wpisany do ewidencji materiałów zasobu w dniu 30 kwietnia 2019 r. pod nr [...]. Zawiera między innymi mapę uzupełniającą z wykazem zmian gruntowych i opinię. W operacie technicznym (dla PODGIK) znajduje się transformacja punktów pomiędzy układami i wykaz obliczonych pól powierzchni działek. W opinii wykazano, że operat techniczny z podziału działki nr 1163 na działki nr 1163/1 o pow. 0,08 ha i 1163/2 o pow. 0,08 ha włączony do zasobu 26 listopada 1987 r. pod nr 17/6/262/16 i decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] lutego 1988 r. Nr [...] nie zostały wprowadzone do operatu ewidencji gruntów. Wykonawca zleconej pracy geodezyjnej stwierdził, że dokumentacja operatu technicznego z podziału działki nr 1163, jest niepełna, gdyż nie spełnia standardów technicznych. Ponadto w operacie ewidencji gruntów wprowadzone zostały zmiany wynikające z operatów technicznych nr 3/6/5/94 i 3/6/2/96 włączonych do zasobu ewidencji gruntów w dniu 12 października 1994 r. i 1 lutego 1996 r.

Starosta zauważył, że w wyniku zleconego opracowania wykonano mapę uzupełniającą dla działki nr 1163, która stanowiła podstawę do wydania decyzji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W wyniku kameralnego opracowania działka ewidencyjna nr 1163 o pow. 0,1460 ha zmieniła oznaczenie na działki nr 1163/1 o pow. 0,0728 ha i działkę nr 1163/2 o pow. 0,0732 ha. Tym samym, wniosek RL o wprowadzeniu podziału działki nr 1163 na działki nr 1163/1 i 1163/2 uznano za zasadny. Natomiast wniosek o "przywrócenie do stanu poprzedniego granicy pomiędzy działkami nr 1162 i nr 1163 położonymi w [...] tj. do stanu sprzed 1987 r. z dnia zakupu działki nr 1163" w ocenie organu nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ po tym czasie zaszły kolejne zdarzenia prawne orzeczone prawomocnymi decyzjami administracyjnymi mające wpływ na przebieg tej granicy. W aktualnie obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] granice działek przyjęto zgodnie z § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatów znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym tj. z rozgraniczenia działek nr 1162 i 984 oraz podziału działki nr 1161. Zmiana powierzchni działki nr 1163 została wykazana po przeprowadzonej modernizacji. Wynika ona ze zgromadzonych w zasobie dokumentów geodezyjnych i kartograficznych tj. operatów pomiarowych oraz prawomocnych decyzji. Stąd też brak jest możliwości przywrócenia granicy sprzed 1987 r.

RL wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że według stanu prawnego wynikającego z aktu notarialnego, łączna powierzchnia działek nr 1163/1 i 1163/2 powinna wynosić 0,16 ha (obie działki winny posiadać powierzchnię 0,08 ha). Po nieuprawnionej zmianie przebiegu granic zmniejszono powierzchnię działek i w ewidencji gruntów i budynków wynosi ona 0,0732 ha. Natomiast w księgach wieczystych łączna powierzchnia działek nadal wynosi 0,16 ha. Sama modernizacja ewidencji gruntów i budynków została przeprowadzona w sposób nieprawidłowy, o czym zdaniem skarżącego świadczy treść pisma Starosty [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o zajęciu części działek odwołującego się pod rów przydrożny, którego w rzeczywistości nie ma. W ocenie odwołującego się oznacza to, że jego wniosek winien zostać uwzględniony zarówno w kwestii ujawnienia podziału działki, jak i skorygowania przebiegu granic nieruchomości. Podkreślił, że w rzeczywistości granice działki nie były zmieniane przez 32 lata, a podatek od nieruchomości odwołujący uiszczał od 16 arów.

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego, ustalenia dokonane przez organ I instancji nie budzą zastrzeżeń lub wątpliwości. Skoro w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] nie został dotychczas wykazany podział działki nr 1163 na działki nr 1163/1 i 1163/2, to wniosek skarżącego w tym zakresie podlegał uwzględnieniu. WINGiK zaznaczył, że operat nr [...] dostosowuje istniejące w zasobie materiały do obecnie obowiązujących przepisów i pozwala na usunięcie dotychczasowego błędu w prowadzonej ewidencji, poprzez nieujawnienie podziału działki nr 1163. W ocenie organu odwoławczego dokumentacja ta jest wystarczającą podstawą do aktualizacji operatu ewidencyjnego w celu sprostowania błędnych danych. Natomiast granica pomiędzy działkami nr 1162 i 1163 określona została w wyniku rozgraniczenia, tj. w sposób, o którym mowa w § 36 ust. 1 rozporządzenia. Aktualnie nie ma zatem żadnych podstaw do jej aktualizacji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania WINGiK podał, że przebieg granic nieruchomości decyduje o powierzchni działki, a nie odwrotnie. W ewidencji gruntów wykazuje się powierzchnię gruntów obowiązującą aktualnie, co oznacza, że nie ma podstaw do wprowadzenia zmian ewidencyjnych z mocą wsteczną. Zapisy ewidencji gruntów i budynków są również podstawą do określenia nieruchomości w księdze wieczystej, co oznacza, że oznaczenie w księdze wieczystej powinno być zgodne z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Zarzuty związane z brakiem decyzji o zmianie klasyfikacyjnej gruntów, niezinwentaryzowaniu drogi gminnej czy nieustaleniem podmiotu oraz daty wykonania rowu przydrożnego wykraczają zaś poza granice opisywanego postępowania i zdaniem WINGiK nie mogły zostać uwzględnione ani rozpatrzone w tym postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożonej na tę decyzję, RL wniósł o poddanie jej kontroli Sądu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Powtarzając dotychczas sformułowaną argumentację skarżące podniósł, że wskutek działań organu I instancji część jego nieruchomości została, bez zgody właścicieli, przypisana nieruchomości sąsiedniej. Zdaniem skarżącego, sprawozdanie uprawnionego geodety z dnia 23 kwietnia 2019 r. zostało wykonane w sposób nieprawidłowy, gdyż nie obejmuje okresu przed modernizacją, a nadto nie zawiera wszystkich niezbędnych dokumentów. Sama modernizacja nie została zaś zatwierdzona przez upoważnionego pracownika Starostwa Powiatowego lub Gminy Boguchwała.

Skarżący podniósł, ze dokumentacja sporządzona przez geodetę [...] została wykonana w sposób niezgodny z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. z 2011 r. Nr 263, poz. 1572). Geodeta nie powiadomił bowiem skarżącego o przeprowadzeniu pomiarów na gruncie i nie był obecny na działce skarżącego. Ponadto dokumentacja geodezyjna nie zawiera archiwalnych dokumentów będących w posiadaniu organu odwoławczego. Brak w niej wykazu współrzędnych z 1994 r. oraz informacji o staniu władania gruntem działki nr 1162 w 1990 r., tj. przed komunalizacją i po rozgraniczeniu w 1994 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, ze zm.)

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. zostały wydane zostały z naruszeniem prawa, co uzasadnia częściowe ich uchylenie.

Będąca przedmiotem niniejszego postępowania ewidencja gruntów i budynków to zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 powoływanej już ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 cyt. ustawy).

Podstawową zasadą dotyczącą prowadzenia ewidencji jest wynikająca z § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) – zwanego dalej rozporządzeniem – zasada utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 § 1).

Zgodnie z art. 24 ust. 2b p.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – z dnia 27.10.1998 r., sygn. akt II SA 1094/98, LEX Nr 41305, z dnia 18.03.1999 r., II SA 1728/98, LEX nr 46224, z dnia 19.04.2001 r., II SA 862/00, LEX Nr 53361).

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się wprowadzenia zmiany danych ewidencyjnych w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 1162 i nr 1163 na działki nr 1163 według stanu z ewidencji z 1987 r. oraz wprowadzenia w ewidencji podziału działki nr 1163 na działki nr 1162/1 o pow. 0,0728 ha (B- 0,0588 ha, Ł III - 0,0140 ha) i nr 1163/2 o pow. 0,0732 ha (B - 0,0168 ha, Ł III - 0,0564 ha).

Wskazał przy tym na różnicę w powierzchni działki nr 1163 wykazywaną obecnie – 0,146 ha w stosunku do poprzednio wykazywanej w ewidencji gruntów – 0,16 ha. Różnica ta, jego zdaniem, powstała na skutek bezprawnego przesunięcia granicy dz. 1163 i dz. 1162 i budowie drogi na części działki skarżącego.

Odmawiając wprowadzenia żądanych zmian organy powołały się na postępowanie rozgraniczeniowe działek nr 1162 i nr 984 m.in. z działką skarżącego nr 1163. Postępowanie to zostało umorzone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. wobec zawarcia ugody przed geodetą. Protokół graniczny i akt ugody zostały podpisane przez AL. RL. Granice działki nr 1163 pozostały od tamtej pory niezmienione. Organy wskazały też na przeprowadzoną w 2012 r. modernizację ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], w toku której do określenia przebiegu granicy między dz. 1162 i 1163 wykorzystano dane z wyżej powołanego rozgraniczenia. Do obliczenia powierzchni działki nr 1163 w toku postępowania modernizacyjnego wykorzystano współrzędne punktów granicznych zawarte w ww operatach technicznych. Tak obliczona, na 0,146 ha powierzchnia została wpisana w ewidencji gruntów.

W ocenie Sądu zarówno argumentacja, jak i stanowisko organów w ww zakresie jest prawidłowe.

W odniesieniu do granicy działki nr 1163 i nr 1162 protokół graniczny i ugoda są ostatnimi dokumentami noszącymi walor ostateczności, które wraz z dokumentacją geodezyjną były podstawą wprowadzenia danych do ewidencji gruntów i budynków. Jednocześnie skarżący nie przedstawił żadnych nowych (aktualnych) dokumentów, na podstawie których można by było prowadzić zmiany na mapie ewidencyjnej, zaś jego żądanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie porównania przebiegu granicy z dokumentami archiwalnymi (od założenia ewidencji gruntów) jest bezpodstawne. W realiach rozpoznawanej sprawy stanowiłoby to bezprawną ingerencję w spór graniczny i naruszałoby powagę rzeczy osądzonej (res iudicata) ustaloną postanowieniem o rozgraniczeniu.

Słuszne są też uwagi organów co do obliczania powierzchni działki nr 1163 i zastąpienia w tym zakresie poprzedniego wpisu 0,16 ha. Pole powierzchni działki gruntu jest pochodną jej granic, a nowe obliczenia w tym zakresie nie oznaczają zmiany granic, lecz wynikają z precyzyjniejszych pomiarów punktów granicznych.

Dla wykazania nieprawidłowości w tym zakresie nie może być przydatna argumentacja skarżącego odwołująca się do sporządzonego w 1987 r. operatu technicznego geodety [...], który bazował na ówczesnych zapisach w ewidencji.

Jeśli chodzi o tę część zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2019 r., która dotyczy wykreślenia działki nr 1163 i wpisania działek nr 1163/1 i nr 1163/2 oraz zmiany wynikającej z mapy uzupełniającej działki nr 1163. Sąd wskazuje, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania.

Okolicznością bezsporną jest, że decyzją Naczelnika Gminy [...] z dnia 9 lutego 1988 r. zatwierdzony został projekt podziału działki nr 1163 na dz. nr 1163/1 i nr 1163/2, na podstawie dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez geodetę [...]. Nie ulega też wątpliwości, że podział ten nie został wprowadzony do ewidencji.

Z akt sprawy, w tym z operatu geodezyjnego wynika, że w czasie prowadzenia postępowania podziałowego działka nr 1163 była niezabudowana. Okoliczność tę potwierdził na rozprawie przed Sądem skarżący, wskazując, że później wybudowany został na niej dom, przez który przebiega granica wyznaczona w 1987 r. przez geodetę [...] pomiędzy działkami nr 1163/1 i nr 1163/2.

W obecnie sporządzonej dokumentacji geodezyjnej przebieg granicy uwidoczniono w taki sam sposób, co jest zdeterminowane treścią decyzji Naczelnika Gminy [...] z 1988 r.

Przy wydaniu decyzji wprowadzającej tenże podział do ewidencji organy nie uwzględniły jednak zupełnie faktu zabudowania działki nr 1163 i konsekwencji z tego wynikających. Warunki podziału nieruchomości zabudowanej określa art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 65) – "u.g.n.", który stanowi, że "jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części".

Sąd dostrzega oczywiście, że organy ewidencyjne nie stosowały tego przepisu bezpośrednio, jednakże wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów, która w sposób ewidentny może naruszać zasady określone w art. 93 ust. 3b u.g.n. nie jest możliwe do zaakceptowania z punktu widzenia legalności.

W obecnej sytuacji faktycznej i prawnej rzeczą organów ewidencyjnych jest przede wszystkim ustalenie czy podział nieruchomości zatwierdzonej prawomocną i ostateczną decyzją z 1988 r. jest obecnie możliwy do wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w ww zakresie, uznając, że w tej kwestii organy nie poczyniły stosownych ustaleń, czym naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. obligujące organy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący. Te naruszenia, zdaniem Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji w części i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 210 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.