Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 156/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 21, art. 44, art 41 ust. 1, art. 57 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2008 nr 213 poz 1342
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - tekst jednolity
article: art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 112 poz 744
law: Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2013 r. w Gdańsku na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku delegowanego do Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku P. P. sprawy ze skargi I. K. i R. K. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 11 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zwalczania chorób zakaźnych zwierząt oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 października 2012 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r., nr 112, poz. 744), art. 41 ust. 1 pkt 2, art. 44 ust. 1 pkt 1, 2, 4, 5, 9 i 11, art. 44 ust. 2, art. 57 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r., nr 213, poz. 1342), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 2012 roku w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na rok 2012 (Dz. U. z 2012, poz. 550) oraz punktu 1.6.1.3. załącznika do ww. rozporządzenia, Powiatowy Lekarz Weterynarii, po zapoznaniu się z wynikami dodatnimi badań laboratoryjnych w kierunku Salmonella Enteritidis - sprawozdanie z badań nr [...] z dnia 18 października 2012 roku (data wpływu 8 października 2012 roku), pobranymi w dniu 12 października 2012 roku - przez Powiatowego Lekarza Weterynarii - w stadzie brojlerów gatunku kura (Gallus gallus) utrzymywanym pod adresem: [...], stanowiącym własność: I. i R. K. (weterynaryjny numer identyfikacyjny: PL [...]):

1. uznał ww. stado za zakażone pałeczkami z rodzaju Salmonella Enteritidis;

2. zakazał:

a. przemieszczania drobiu ze stada zakażonego z gospodarstwa i do stada zakażonego w gospodarstwie oraz ze stada do stada w obrębie gospodarstwa, chyba że drób przed zakończeniem tuczu, na wniosek hodowcy, zostanie przemieszczony bezpośrednio do rzeźni w celu poddania ubojowi,

b. wywożenia z gospodarstwa mięsa, zwłok brojlerów, paszy, odchodów i ściółki pochodzącej od tego drobiu oraz pozostałych przedmiotów znajdujących się w miejscu utrzymywania drobiu bez zgody Powiatowego Lekarza Weterynarii;

3. nakazał:

a. odosobnienie drobiu znajdującego się w gospodarstwie w kurniku, w których jest on utrzymywany;

b. unieszkodliwienie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego, zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 roku określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. Urz. UE L 300 z 14 listopada 2009 r., str. 1) oraz środkami wykonawczymi przyjętymi zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia,

c. zniszczenie lub zagospodarowanie ściółki oraz odchodów, które mogły ulec skażeniu, zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) oraz środkami wykonawczymi przyjętymi zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia,

d. zniszczenie lub poddanie odkażaniu pozostałych przedmiotów, które mogły ulec skażeniu,

e. dokładne oczyszczenie i odkażenie, pod nadzorem powiatowego lekarza weterynarii, kurnika, w których był przetrzymywany drób ze stada zakażonego w odniesieniu do celu unijnego, otoczenia budynków, środków transportu oraz pozostałych przedmiotów, które mogły ulec skażeniu, po wykonaniu czynności, o których mowa w pkt. 2 - 6,

f. podjęcie przez hodowcę działań, mających na celu poprawę warunków zoohigienicznych oraz bezpieczeństwa epizootycznego w gospodarstwie,

g. zastosowanie produktów biobójczych przed wejściami do kurnika i wyjściami z niego, jak również przed wjazdami i wyjazdami z terenu gospodarstwa;

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 1 października 2012 roku pobrano z inicjatywy hodowcy próbki w postaci kału brojlerów kurzych utrzymywanych pod adresem: [...]. W dniu 11 października 2012 roku otrzymano wynik badania laboratoryjnego próbek pobranych od ww. zwierząt, przeprowadzonego przez Zakład Higieny Weterynaryjnej, w postaci sprawozdania z badań nr [...] z dnia 11 października 2012 roku, w którym zawarta była informacja, że w przedmiotowych próbach stwierdzono obecność pałeczek Salmonella Enteritidis.

Następnie w dniu 12 października 2012 roku Powiatowy Lekarz Weterynarii pobrał próbki do badań diagnostycznych z przedmiotowego stada. W dniu 18 października 2012 roku w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej, w sprawozdaniu z badań nr [...] stwierdzono obecność pałeczek Salmonella Enteritidis.

Organ wyjaśnił, że zadaniem Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 2012 roku w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na rok 2012 jest osiągnięcie celu wspólnotowego - ograniczenia rozprzestrzeniania się chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych, do których zalicza się pałeczki z rodzaju Salmonella Enteritidis. Temu celowi służy również wydana decyzja, ponieważ realizacja wszystkich nakazów i zakazów w niej zawartych ma na celu zapobiegnięcie ewentualnemu dalszemu szerzeniu się zakażenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji właściciele przedmiotowego stada wnieśli o uchylenie zakazów i nakazów objętych tą decyzją. Zaskarżonej decyzji zarzucili brak wystarczających i niewątpliwych dowodów na to, że stado drobiu było zakażone pałeczkami salmonella enteritidis. Stwierdzili, że istnieje "brak pewności w odniesieniu do prawidłowego i wolnego od czynników zewnętrznych wpływania na identyczność próbek poddanych badaniu laboratoryjnemu". Powołali się także na sprawozdanie z badania z Zakładu Higieny Weterynaryjnej w T. z 16 października 2012 roku, które dało negatywny wynik badania na okoliczność salmonelli w stadzie.

Skarżący wyjaśnili także, iż pobrane zostały kolejne próby nawozu w sposób przewidziany praktyką do badania na obecność salmonelli. Próbki te pobrał, na ich zlecenie, lekarz opiekujący się stadem A. W. dnia 25 października 2012 roku. Próbki zostały wysłane do Zakładu Higieny Weterynaryjnej w P. i Zakładu Higieny Weterynaryjnej w T. Z przesłanego sprawozdania z badania znak 745 [...] wynika, że nie stwierdzono w próbce obecności salmonelli.

Stwierdzili nadto, że chcą udowodnić, iż "przypisane im zjawisko pałeczek salmonelli w stadzie 16.000 kur jako choroba, na którą kury zachorowały jako schorzenie, a zatem, że nie nadają się do normalnego obrotu i zbytu jest pomyłką widoczną już od początku i mogącą ulegać procesowi kontroli przez kompetentne organy weterynaryjne". Zarzucili również, że organ błędnie uznał, iż stado jest zakażone pałeczkami salmonella enteritidis, ponieważ nie ma dowodów na takie uznanie, natomiast "wymazy podeszwowe na butach noszone przez człowieka stąpającego po oborniku nie mogą być dowodem istnienia pałeczek w organizmie kurcząt, które rzekomo są chore na salmonellę". Zaznaczyli przy tym, że w procesie uboju kurcząt jest stosowana próba na okoliczność obecności salmonelli w badanym mięsie i to jest tylko miarodajny wynik dla uznania istnienia zakażenia lub jego wykluczenia.

Decyzją z dnia 11 grudnia 2012 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wykonanie nakazów i zakazów orzeczonych w decyzji organu pierwszej instancji gwarantuje zabezpieczenie gospodarstwa oraz znajdujących się tam zwierząt w sposób uniemożliwiający niekontrolowane rozprzestrzenienie się czynnika zakaźnego (Salmonelli) poza gospodarstwo.

Organ wyjaśnił, że podstawą prawną wydanej decyzji były - art. 41 ust. 1 pkt 2, art. 44 ust. 1 pkt 1, 2, 4, 5, 9, 11, art. 44 ust. 2 i art. 57 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wprowadzania ,,Krajowego Programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach bojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na 2012 rok, implementującego do prawa polskiego rozporządzenie 2160/2003. Nakazy i zakazy są zgodne z treścią nakazów i zakazów wprowadzonych przez powyższy Krajowy program zwalczania. Nie zawierają przy tym żadnych odstępstw od uregulowań Krajowego programu

Organ odwoławczy wskazał na wyniki badań laboratoryjnych próbek pobranych od zwierząt w gospodarstwie skarżących otrzymane w dniach 11 i 18 października 2012 roku. Wyjaśnił, że na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 2 oraz art. 57 ust. 7 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na 2012 r. salmonella należy do chorób zwalczanych z urzędu.

Organ stwierdził, że w przedmiotowym przypadku dwukrotnie przeprowadzono badania, pierwsze - właścicielskie dokonane w dniu 1 października 2012 roku, to jest na zlecenie odwołującego, oraz drugie - urzędowe badanie na zlecenie Powiatowego Lekarza Weterynarii. Oba badania wykazały zakażenie stada pałeczkami Salmonella Enteritidis. Organ podkreślił przy tym, że próbka urzędowa została pobrana w obecności odwołującego się. Materiał do badania przy próbie urzędowej pobrano w dniu 12 października 2012 roku, po otrzymaniu wyników badania właścicielskiego (wyniki badania właścicielskiego z dnia 11 października 2012 roku). Wynik badania urzędowego pochodzi z dnia 18 października 2012 roku (sprawozdanie z badań nr 451/G/6010/2012).

Organ wyjaśnił nadto, że w dniu pobrania próbki urzędowej, to jest 12 października 2012 roku, odwołujący się pobrał ponownie próbki we własnym zakresie, przekazując je następnie do innego niż pierwotnie laboratorium, to jest do Zakładu Higieny Weterynaryjnej w T., gdzie dla badanych próbek właścicielskich uzyskano wynik ujemny.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał, że stawianie przez skarżących organowi pierwszej instancji zarzutu manipulacji próbami jest zarzutem chybionym. Badania urzędowe zostały bowiem przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w przepisach prawa tj. zgodnie z "Krajowym programem zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach bojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na rok 2012, oraz załącznikiem do rozporządzenia Komisji WE 200/2012 z dnia 8 marca 2012 roku w prawie unijnego celu ograniczenia występowania Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhimurium w stadach brojlerów zgodnie z rozporządzeniem WE nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady. Z tych przyczyn, wyżej wymienione badania z wynikiem pozytywnym są dostatecznym dowodem uzasadniającym zgodność działania Powiatowego Lekarza Weterynarii z "Krajowym programem zwalczania niektórych serotypów Salmonella", o którym mowa wyżej. Zgodnie bowiem z zasadami zawartymi w ww. programie zwalczania niektórych serotypów Salmonella, dwukrotny wynik dodatni jest przesłanką do wydania nakazów i zakazów będących treścią decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii. Działania podjęte przez organ pierwszej instancji stanowią podstawowy element realizacji "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" wprowadzonego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2012 roku, którego założeniem jest osiągnięcie celu wspólnotowego ograniczenia rozprzestrzeniania się chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych (m. in. Salmonella Enteritidis) wymienionych w kolumnie 1 oraz w populacjach wymienionych w kolumnie 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność. (Dz. Urz. UE L 325 z 12.12.2003r. str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 41, str. 328, ze zm.)

Organ odwoławczy uznał również, że analiza materiału dowodowego pozwala stwierdzić, iż sposób i okoliczności pobrania próbek urzędowych nie wzbudzają wątpliwości co do prawidłowego ich wykonania, wolnego od wpływu czynników zewnętrznych. W świetle przepisów ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt decyzja organu pierwszej instancji jest zatem prawidłowa.

Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę na brak miarodajności wyników badań opartych na próbkach właścicielskich pobranych w dniu 12 października 2012 roku. Organ wyjaśnił, że urzędowy lekarz weterynarii pobiera próbkę do badań w sposób reprezentatywny w celu potwierdzenia lub wykluczenia zakażenia stada drobiu drobnoustrojem Salmonella. Tymczasem próbka właścicielska - pobrana do badania dnia 12 października 2012 roku, nie została pobrana przez urzędowego lekarza weterynarii, czy też pod jego nadzorem, w związku z czym nie stanowi gwarancji poprawności jej pobrania i tym samym dowodu w postępowaniu Powiatowego Lekarza Weterynarii. Podobnie brak jest wiarygodnych danych co do tego, jaka próbka została przekazana do badań w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w T. Organ podkreślił przy tym, że w badanym stadzie brojlerów Salmonella Enteritidis została izolowana dwukrotnie, w badaniach próbek właścicielskich oraz próbek urzędowych.

Organ stwierdził również, że badanie właścicielskie, na które powołuje się skarżący, jest oparte na próbach właścicielskich pobranych dopiero 25 października 2012 roku, przy udziale lekarza weterynarii A. W. Zgodnie z punktem 1.6.1.2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2012 roku w przypadku uzyskania wyniku dodatniego badań laboratoryjnych próbek właścicielskich pobranych z inicjatywy hodowcy, to powiatowy lekarz weterynarii pobiera próbki do badań diagnostycznych we wszystkich stadach w gospodarstwie w celu potwierdzenia lub wykluczenia zakażenia w stadzie brojlerów. Lekarz weterynarii A. W. nie posiada upoważnienia Powiatowego Lekarza Weterynarii do działań w jego imieniu na podstawie art. 16 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. Ponadto status współpracy A. W. oraz skarżących hodowców, opierający się na działalności gospodarczej, w przypadku działania z urzędu w przedmiotowym zakresie stanowiłby konflikt interesów. Wskazane próby według skarżących zostały wysłane do Państwowego Instytutu Weterynaryjnego w P. oraz Zakładu Higieny Weterynaryjnej w T. Natomiast według oświadczenia A. W. nie przekazywał on prób do ww. Zakładu w T. Nie jest zatem jasne, kto dokonał przekazania ww. prób do badań do ZHW w T. i w jakim stanie znajdowały się one w dacie przekazania. Nie można zatem wykluczyć w tym przypadku wpływu czynników zewnętrznych na stan przekazanej do Zakładu w T. próbki.

Organ odwoławczy stwierdził nadto, że ww. ponowne badanie właścicielskie z dnia 25 października 2012 roku i przekazanie pobranych w jego wyniku próbek nastąpiło dopiero po wydaniu przedmiotowej decyzji przez organ pierwszej instancji. Odstęp czasu pomiędzy poszczególnymi badaniami właścicielskimi powoduje, że wyniki tych badań nie mogą być uznane za transparentne. Ponadto zgodnie z obowiązującymi przepisami programu zwalczania wprowadzonego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2012 roku, to jest zgodnie z punktem 1.6.4., po urzędowym stwierdzeniu Salmonelli objętej programem powinno nastąpić oczyszczanie i odkażanie po uprzednim opróżnieniu kurnika. Skuteczność podjętych czynności stwierdzana jest poprzez pobranie próbek do badań skuteczności wykonanego oczyszczania i odkażania przez Powiatowego Lekarza Weterynarii.

Odnosząc się do zarzutu strony, że tylko badanie poubojowe mięsa w kierunku Salmonella jest miarodajnym sposobem dla uznania istnienia zakażenia, organ stwierdził, że zarzut ten jest niezasadny. Zgodnie bowiem z pkt 2 części A "Krajowego Programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach bojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na 2012 rok pobieranie próbek powinno się odbywać, i odbyło się, na zasadach określonych w ust. 1 i w ust. 2 załącznika do rozporządzenia Komisji nr 200/2012 z dnia 8 marca 2012 roku w sprawie unijnego celu ograniczenia występowania Salmonella enteriditis i Salmonella typhimurium w stadach brojlerów zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady. Organ zaznaczył przy tym również, że środki przewidziane przedmiotowym rozporządzeniem nr 200/2012, w tym również procedura pobierania próbek, zawarta w ust 2 załącznika do rozporządzenia, są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt i nie spotkały się ze sprzeciwem Parlamentu Europejskiego ani Rady. Zgodnie z częścią B załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003, w której określono minimalne wymagania w zakresie pobierania próbek, wyniki analiz próbek muszą być znane przed wyprowadzeniem zwierząt do rzeźni. Wyniki analiz próbek są wyłączną podstawą do wydania przez Powiatowego Lekarza Weterynarii nakazów i zakazów opisanych w Krajowym programie.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 44. ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wprowadzania "Krajowego Programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach bojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na 2012 rok, powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji może w przypadku stwierdzenia serotypów Salmonella m.in. nakazać odosobnienie, strzeżenie lub obserwację zwierząt chorych lub zakażonych albo podejrzanych o zakażenie lub o chorobę; wyznaczyć określone miejsce jako ognisko choroby, nakazać zabicie lub ubój zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę albo zwierząt z gatunków wrażliwych na daną chorobę zakaźną zwierząt; nakazać oczyszczenie i odkażenie miejsc oraz środków transportu, a także odkażenie, zniszczenie lub usunięcie w sposób wykluczający niebezpieczeństwo szerzenia się choroby zakaźnej zwierząt środków żywienia zwierząt, ściółki, nawozów naturalnych w rozumieniu przepisów o nawozach i nawożeniu, oraz przedmiotów, z którymi miały kontakt zwierzęta chore, zakażone lub podejrzane o zakażenie lub o chorobę; zakazać w ognisku choroby wprowadzania, przeprowadzania i wyprowadzania zwierząt lub sprowadzania i wywożenia produktów, zwłok zwierzęcych i środków żywienia zwierząt, zakazać używania zwierząt w celu rozmnażania.

Za chybiony organ odwoławczy uznał także zarzut jakoby zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji "uwięziła stado", skazując je na "masowe zaduszenie, przekarmienie i upadki". Skarżący nie skorzystali z zaproponowanej przez organ pierwszej instancji możliwości i przed ukończeniem tuczu nie dokonali przeniesienia drobiu bezpośrednio do rzeźni w celu poddania ubojowi. Skarżący zdecydowali się na przekazanie do rzeźni tylko 4880 sztuk drobiu, pozostawiając resztę stada w warunkach mogących powodować opisane przez nich skutki. Jest to działanie niezasadne i nielogiczne. Organ odwoławczy wskazał także, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w dniu 30 października 2012 roku wystąpił do skarżących z pismem o pisemną informację dotyczącą planowanych terminów przekazania oraz ilości ptaków, z pozostałych na fermie brojlerów kurzych, do uboju w rzeźni. W powyższym zakresie nie wpłynęła od odwołującego się żadna odpowiedź.

W skardze na powyższą decyzję I. i R. K. wnieśli o jej uchylenie "jako pozbawionej racji". Wyjaśnili, że skargę opierają na ochronie ich interesu prawnego, który polega na "poszanowaniu zasad wynikających z ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej i ustawy o ochronie zwierząt oraz zwalczaniu chorób zwierzęcych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2012 roku, które naruszenie, w zakresie postępowania w sytuacji podejrzenia zachorowań kurcząt na salmonellę, zostało nadużyte niedopełnieniem obowiązków służb weterynaryjnych, które spowodowały znaczne szkody w ich mieniu".

Skarżący zarzucili także naruszenie prawa materialnego, stwierdzając, że decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia 18 października 2012 roku została uchylona w całości przez Powiatowego Lekarza Weterynarii decyzją nr [...] z dnia 2 stycznia 2013 roku.

W uzasadnieniu skargi stwierdzili, że nie było w utrzymywanym przez nich stadzie żadnych chorób zakaźnych, ani salmonelli. Decyzje organów obu instancji były pochopne i asekuracyjne. Skarżący wskazali na wielkość strat w utrzymywanym przez nich stadzie brojlerów spowodowanych zaskarżonymi decyzjami. Wyjaśnili, że chcieli przekazać kurczęta do uboju w ubojni, z którą mieli podpisaną umowę, a nie do tej, którą wskazał organ. W ubojni, z którą mieli zawartą umowę, uzyskaliby bowiem znacznie wyższą cenę (wolnorynkową) za brojlery.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzję z dnia 2 stycznia 2013 roku - o uchyleniu decyzji z dnia 18 października 2012 roku, Powiatowy Lekarz Weterynarii wydał dlatego, że w dniu 17 grudnia 2012 roku zbadano w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej urzędowo pobrane próbki do badań skuteczności wykonanego oczyszczenia i dezynfekcji zgodnie z punktem 1.6.4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 2012 roku w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus Gallus)" na 2012 rok. Otrzymany w dniu 27 grudnia 2012 roku wynik badania próbek urzędowych nr [...] nie potwierdził wystąpienia pałeczek w rodzaju Salmonella, co stanowi dowód na skuteczność podjętych działań zwalczających czynnik zakaźny. Powyższe zaś uzasadniło, zdaniem Powiatowego Lekarza Weterynarii, wydanie ww. decyzji. Organ zaznaczył przy tym, że fakt uchylenia przez Powiatowego Lekarza Weterynarii ostatecznej decyzji własnej, nie jest zatem przesłanką stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji. Zarzuty podnoszone przez skarżących w powyższym zakresie nie znajdują uzasadnienia prawnego.

Dodatkowo organ stwierdził, że podnoszone przez skarżących zarzuty co do poniesionej szkody - wynikającej z różnicy pomiędzy ceną żywca zdrowego, a ceną żywca zakażonego Salmonellą ubitego w specjalistycznej ubojni, nie mogą być argumentem za dopuszczeniem do obrotu żywności, której spożycie grozi zdrowiu i życiu ludzkiemu w szczególności w odniesieniu do dzieci i kobiet w ciąży.

Pismem z dnia 30 kwietnia 2013 roku udział w postępowaniu zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Prokuratury Apelacyjnej P. P., który na rozprawie w dniu 15 maja 2013 roku wniósł o oddalenie skargi.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Na wstępie należy wskazać, że choroby zakaźne zwierząt, to wywołane przez biologiczne czynniki chorobotwórcze choroby zwierząt, które ze względu na sposób powstawania lub szerzenia się stanowią zagrożenie dla zdrowia zwierząt lub ludzi (vide art. 2 pkt 21 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt - Dz. U. z 2008 r., nr 213, poz.1342 ze zm. - dalej zwanej w skrócie "ustawą o ochronie zdrowia zwierząt").

Zgodnie z art. 44 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, w celu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji, może nakazać odosobnienie zwierząt chorych lub zakażonych (ust. 1 pkt 1), wyznaczyć określone miejsce jako ognisko choroby (ust. 1 pkt 2), nakazać zabicie lub ubój zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę albo zwierząt z gatunków wrażliwych na daną chorobę zakaźną zwierząt (ust. 1 pkt 4), nakazać oczyszczenie i odkażenie miejsc oraz środków transportu, a także odkażenie, zniszczenie lub usunięcie w sposób wykluczający niebezpieczeństwo szerzenia się choroby zakaźnej zwierząt, pasz, ściółki, nawozów naturalnych w rozumieniu przepisów o nawozach i nawożeniu, oraz przedmiotów, z którymi miały kontakt zwierzęta chore, zakażone lub podejrzane o zakażenie lub o chorobę (ust.1 pkt 5), zakazać w ognisku choroby wprowadzania, przeprowadzania i wyprowadzania zwierząt lub sprowadzania i wywożenia produktów, zwłok zwierzęcych i środków żywienia zwierząt (ust. 1 pkt 9).

W świetle art. 41 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt przez choroby zakaźne zwierząt podlegające obowiązkowi zwalczania uznaje się choroby:

1) wymienione w załączniku nr 2;

2) objęte programami, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 1 lub 4, na zasadach określonych w tych programach.

W art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt jest mowa o krajowym programie zwalczania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych wymienionych w rozporządzeniu (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność (Dz. Urz. UE L 325 z 12 grudnia 2003 r., str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 41, str. 328), zwanym dalej "rozporządzeniem nr 2160/2003".

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 200/2012 z dnia 8 marca 2012 roku w sprawie unijnego celu ograniczenia występowania Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium w stadach brojlerów (Dz. Urz. UE L nr 71, str. 31), zwane dalej "rozporządzeniem nr 200/2012", wyznaczyło cel unijny, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ww. rozporządzenia nr 2160/2003 w odniesieniu do ograniczenia występowania

m. in. Salmonelli Enteritidis w stadach brojlerów, a także określiło system badawczy konieczny do sprawdzenia, czy osiągnięto cel unijny.

W oparciu o art. 57 ust. 7 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2012 roku w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na 2012 rok (Dz. U. z 2012 roku, poz. 550) zwanego dalej "Programem". Celem tego Programu jest ograniczenie występowania w dorosłych stadach brojlerów m. in. serotypów Salmonelli Enteritidis, do poziomu wskazanego w przepisach wspólnotowych.

Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 roku, nr 112, poz. 744 ze zm.) - dalej zwanej "ustawą o Inspekcji Weterynaryjnej", utworzony został system laboratoriów urzędowych, obejmujący akredytowane laboratoria. W ramach systemu działają laboratoria urzędowe (obejmujące m. in. zakłady higieny weterynaryjnej) oraz krajowe laboratoria referencyjne. Przepis art. 25 ust. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej stanowi, że Główny Lekarz Weterynarii wyznacza laboratoria urzędowe, których wykaz umieszcza na stronie internetowej administrowanej przez Główny Inspektorat Weterynarii. Z wykazu zamieszczonego na tej stronie wynika, że Zakład Higieny Weterynaryjnej jest laboratorium urzędowym działającym w ramach ww. systemu dla województwa [...], w zakresie zwalczania Salmonelli.

Na ww. stronie internetowej wskazuje się także, że krajowym laboratorium referencyjnym ds. salmonellozy drobiu jest Laboratorium Zakładu Mikrobiologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w P.

W Programie zostały ustalone metody stosowane do wykrywania serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus), a także kontrole urzędowe w tego rodzaju stadach oraz pasz.

Program w punkcie 1.6. określa środki podejmowane przez właściwe organy w odniesieniu do brojlerów gatunku kura, u których wykryto serotyp Salmonella objęty Programem. W myśl punktu 1.6.1.2. programu, w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych próbek pobranych z inicjatywy hodowcy, w zakresie wykrycia serotypu Salmonella objętego programem w stadzie brojlerów gatunku kura (Gallus gallus), powiatowy lekarz weterynarii, stosownie do art. 42 ust. 6 oraz

art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, przeprowadza dochodzenie epizootyczne, w zakresie o którym stanowi art. 42 ust. 7 ustawy, pobiera próbki do badań diagnostycznych we wszystkich stadach w gospodarstwie, zgodnie z procedurą określoną w ust. 2.2. załącznika do rozporządzenia nr 200/2012, oraz wydaje decyzję administracyjną zawierającą w stosunku do hodowcy szereg nakazów i zakazów postępowania w związku z podejrzeniem wystąpienia choroby zakaźnej.

Zgodnie z punktem 1.6.1.3. Programu, w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych próbek pobranych w stadzie hodowlanym, powiatowy lekarz weterynarii w drodze decyzji administracyjnej nakazuje między innymi unieszkodliwienie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego oraz wydaje inne nakazy.

W ocenie Sądu, w niniejszym postępowaniu organ pierwszej instancji prawidłowo wydał decyzję zawierającą nakazy i zakazy zawarte w punktach 1.6.1.2. oraz 1.6.1.3. Programu. Zachodziły bowiem okoliczności opisane w powyższych punktach Programu, uzasadniające ich zastosowanie. Wyniki badań właścicielskich z dnia 11 października 2012 roku, podobnie jak wyniki badań urzędowych z dnia 18 października 2012 roku, okazały się dodatnie - stwierdzono obecność w stadzie Salmonelli Enteritidis. Z przepisów postępowania określonych w Programie jasno wynika, że takie dwukrotne uzyskanie wyniku dodatniego stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania w stosunku do stada drobiu określonych nakazów i zakazów.

Jak już wyżej wskazano, badania nad próbkami pobranymi zarówno z inicjatywy hodowcy, jak i nad próbkami pobranymi przez organ pierwszej instancji, zostały przeprowadzone w laboratorium urzędowym (Zakład Higieny Weterynaryjnej). Protokół z dochodzenia epizootycznego z dnia 12 października 2012 roku, podczas którego organ pierwszej instancji pobrał próbki do badania, został ponadto podpisany przez właściciela stada bez zastrzeżeń.

Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy Programu stanowią akt wydany na podstawie ustawy o ochronie zdrowia zwierząt i również ustanawiają pewne zasady postępowania. Program ustala procedury postępowania związane ze zwalczaniem choroby zakaźnej. Z procedur tych wynika jednoznacznie, że miarodajne i wystarczające dla stwierdzenia wystąpienia zakażenia badanego stada kur jest przeprowadzenie dwóch badań: "właścicielskiego" i urzędowego, które w niniejszej sprawie dały wynik dodatni. Kolejne badania przeprowadzane samodzielnie przez właściciela stada lub na jego zlecenie (przez lekarza weterynarii), nie mogą podważyć tych badań. Jednocześnie podkreślić należy, że Program wymaga pobrania próbek przez powiatowego lekarza weterynarii. Wykonane w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w B. Oddział w T. badanie próbek pobranych samodzielnie przez właściciela stada w dniu 12 października 2012 roku oraz próbek pobranych przez lekarza weterynarii (który nie działał w imieniu właściwego w przedmiotowej sprawie Powiatowego Lekarza Weterynarii) na zlecenie właściciela stada w dniu 25 października 2012 roku nie może zatem stanowić przeciwdowodu w przedmiotowej sprawie w stosunku do wyników badań wykonanych na podstawie próbek pobranych przez właściciela stada w dniu 1 października 2012 roku oraz w dniu 12 października 2012 roku przez Powiatowego Lekarza Weterynarii. Pobrania próbek w dniach 12 i 25 października 2012 roku nie mogą bowiem być uznane za pobranie urzędowe, które mogłoby stanowić podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Nie są przy tym znane okoliczności pobrania ww. próbek. Podobnie badanie próbek przeprowadzone w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w P. nie może podważyć ustaleń dokonanych przez organy, skoro pobrania badanych w tym Instytucie próbek nie można traktować jako pobrania urzędowego. Pobranie próbek przez właściciela stada lub na jego zlecenie oraz bez nadzoru powiatowego lekarza weterynarii nie gwarantuje prawidłowości pobrania. Jednocześnie lekarz weterynarii - pobierający próbki w dniu 25 października 2012 roku, jest lekarzem, który sprawował opiekę nad przedmiotowym stadem brojlerów, zatem zasadnie organ odwoławczy wskazywał, że również z tego powodu zachodzą wątpliwości co do wiarygodności przeprowadzonego dowodu. Ponadto pobranie próbek w dniu 25 października 2012 roku, a więc w znacznym odstępie czasu od dnia pobrania urzędowego (12 października 2012 roku), dodatkowo podważa wiarygodność dowodu z wyników badania tych próbek, w szczególności, że właściciela stada, w którym stwierdzono chorobę zakaźną, obciąża obowiązek oczyszczenia i odkażenia kurnika, w którym był przetrzymywany drób ze stada zakażonego. Ponowne umieszczenie drobiu w kurniku następuje tylko po uzyskaniu ujemnych wyników badań próbek pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii (punkt 1.6.4. Programu). Nie ulega zatem wątpliwości, że oczyszczenie i odkażenie kurnika, w którym był przetrzymywany drób ze stada zakażonego, pozostaje w interesie właściciela kurnika, albowiem pozwala to na ponowne używanie kurnika. Nie jest więc wykluczone, że w dniu 25 października 2012 roku, kiedy to pobrano z inicjatywy właściciela stada próbki do badań w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w B. oraz w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w P., kurnik, w którym uprzednio stwierdzono występowania choroby zakaźnej w stadzie, został już prawidłowo oczyszczony i odkażony, w szczególności że zgodnie z art. 44 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych decyzji organu pierwszej instancji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Stan taki został niewątpliwie uzyskany najpóźniej w dniu 17 grudnia 2012 roku, kiedy to pobrane zostały próbki w trybie punktu 1.6.4. Programu, których badanie dały wynik ujemny.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że niezasadnie skarżący twierdzili w skardze, iż w utrzymywanym przez nich stadzie nie było żadnych chorób zakaźnych, w tym salmonelli. Wynik dodatni w próbkach pobranych w dniach 1 i 12 października 2012 roku stanowił bowiem wystarczający dowód uzasadniający stwierdzenie, że przedmiotowe stado jest zakażone pałeczkami z rodzaju Salmonella Enteritidis, a co za tym idzie nałożenie na właścicieli stada nakazów i zakazów wskazanych w kwestionowanych decyzjach, które - w ocenie Sądu - zostały wydane zgodnie z przytoczonymi powyżej przepisami. Należy przy tym podkreślić, że dodatni wynik badania urzędowego kończy laboratoryjny tryb badania stada w ramach "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella". Wyniki uzyskane na skutek kolejnych badań laboratoryjnych przeprowadzanych z inicjatywy właściciela, nie mogą być brane pod uwagę w ramach przedmiotowego postępowania, co zostało wyjaśnione szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Decyzje organów obu instancji zostały zatem wydane zgodnie z prawem. Na ocenę legalności tych decyzji nie mogły mieć przy tym wpływu pozostałe zarzuty zawarte w skardze.

Okoliczność uchylenia w dniu 2 stycznia 2013 roku przez organ pierwszej instancji decyzji własnej z dnia 18 października 2012 roku nie ma wpływu na zgodność z prawem tejże decyzji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego (zaskarżonej w niniejszej sprawie). Decyzja z dnia 2 stycznia 2013 roku nie dotyczyła bowiem kwestii stwierdzenia występowania pałeczek salmonella w stadzie utrzymywanym przez skarżących, lecz została podjęta po sprawdzeniu skuteczności wykonanego mycia i dezynfekcji obiektu brojlerni w trybie punktu 1.6.4. Programu. Z przepisu tego wynika, że powiatowy lekarz weterynarii pobiera próbki do badań skuteczności wykonanego oczyszczenia i odkażenia przed ponownym umieszczeniem brojlerów w kurniku. Wydanie tej decyzji nie powoduje zatem nieważności decyzji z dnia 18 października 2012 roku, jak podnosili to skarżący.

Niezasadnie skarżący zarzucali również, że "wymazy podeszwowe na butach noszone przez człowieka stąpającego po oborniku nie mogą być dowodem istnienia pałeczek w organizmie kurcząt, które rzekomo są chore na salmonellę", a jedynym wiarygodnym dowodem na tę okoliczność jest badanie mięsa kurcząt po uboju. Badanie urzędowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w przepisach prawa tj. zgodnie z "Krajowym programem zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach bojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na rok 2012, a próbki zostały pobrane w sposób przewidziany w punkcie 2.2 załącznika do rozporządzenia nr 200/2012, z którego wynika, że próbki pobiera się z wykorzystaniem okładzin na buty. Okładziny nakłada się na obuwie i próbki pobiera się, idąc przez brojlernię. Organ postąpił zatem w sposób przewidziany prawem, nie miał natomiast obowiązku dokonywać badań ubitego drobiu.

Odnośnie zaś zarzutów sprowadzających się do wykazania poniesionej szkody wynikającej z przedłużonego utrzymywania stada oraz pomniejszonych wpływów z jego sprzedaży, uznać należało, że ich zasadność może być oceniona wyłącznie na drodze postępowania przed sądem powszechnym i nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), ją oddalił.