Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1620/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 2, art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta [...] z [...] lutego 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej [...] S.A. w W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], po rozpoznaniu zażalenia [...] S.A. w W., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezydent postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem [...] S.A. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] wraz z przeniesieniem własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie, do czasu wydania przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji stwierdzającej nabycie przez Związek Dzielnic-Gmin W. z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] oraz ujawnienia w księdze wieczystej [...] jako ich właściciela.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2020 r. [...] S.A. wystąpiła o podjęcie zawieszonego postępowania, wskazując na brak związku postępowań wskazanych w postanowieniu o zawieszeniu z jego przedmiotem. Po jego rozpatrzeniu Prezydent postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. odmówił podjęcia zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że postępowania komunalizacyjne w odniesieniu do działek [...] i [...] oraz [...] nie zostały zakończone, a zatem nie ustały przyczyny zawieszenia postępowania. Budynki posadowione są na gruncie o różnorodnym stanie prawnym, gdyż działki nr [...], [...] i [...] stanowią własność [...], natomiast działki [...], [...] i [...] są własnością Skarbu Państwa. Budynek usytuowany na gruncie obejmującym działki [...], [...], [...] i [...] nie może być podzielony w taki sposób, aby znajdował się wyłącznie na gruncie będącym własnością [...]. Z kolei działka nr [...] ma nieustalonego właściciela.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] złożyła zażalenie. W uzasadnieniu zarzuciła, że istnieje możliwość podzielenia działki w sposób umożliwiający oddanie jej części w użytkowanie wieczyste, ponadto wniosek obejmuje wszystkie nieruchomości, na których posadowiony jest przedmiotowy budynek, tj. działki nr [...], [...], [...] i [...].

Rozpatrując zażalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 97 § 2 kpa i wyjaśnił, że przyczyną zawieszenia postępowania był brak ostatecznych decyzji komunalizacyjnych, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej. Organ odwołał się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zawartego w wyroku z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 848/16, zgodnie z którym nie jest możliwe nabycie prawa użytkowania wieczystego w części ułamkowej obciążającej prawo współwłasności nieruchomości należącej do Skarbu Państwa i Gminy w trybie przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wynika z konstrukcji użytkowania wieczystego jako prawa jednolitego, niepodlegającego wewnętrznym podziałom. Prawo użytkowania wieczystego może obejmować jedynie nieruchomości należące wyłącznie do Skarbu Państwa lub wyłącznie do jednostki samorządu terytorialnego, rozumiane jako fizycznie wyodrębniona całość, nie zaś wyłącznie udział w prawie jej własności. Choć mające zastosowanie w sprawie przepisy u.g.n. nie rozstrzygają problemu istniejącego w niniejszej sprawie wprost, to sposób realizacji wskazanego w nich roszczenia musi pozostać w zgodzie z konstrukcyjnymi założeniami prawa rzeczowego, jakim jest użytkowanie wieczyste, przewidzianymi w kodeksie cywilnym.

Skoro zatem ze względu na rodzaj i ukształtowanie budynku posadowionego na przedmiotowym gruncie nie jest możliwe wydzielenie nieruchomości należącej do Gminy, to zasadne było zawieszenie postępowania do czasu wydania decyzji komunalizacyjnych w odniesieniu do pozostałych części nieruchomości objętych wnioskiem. Postępowania komunalizacyjne nie zostały zakończone, a zatem przyczyny zawieszenia postępowania nie ustąpiły i brak jest podstaw prawnych do jego podjęcia.

Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła [...] S.A. W uzasadnieniu Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa:

I - materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci, czyli art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. z 2010 r. Dz. U. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w związku z art. 2 tej ustawy poprzez ich błędne zastosowanie jako przeszkody do stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990 r., przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, oraz

II - postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, czyli:

- art. 97 § 1 pkt 4 kpa przez odmowę podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie niniejszej pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających takie podjęcie,

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia interesu Spółki, co doprowadziło organ II instancji do wydania sprzecznej z prawem decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i w niosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia (w skardze nieprawidłowo podano "decyzji"), a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, ponieważ organy obu instancji, odmawiając podjęcia zawieszonego postępowania, naruszyły przepis art. 97 § 2 kpa, a naruszenie to miało wpływ na sposób jej rozpatrzenia.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego, a w szczególności z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] stycznia 2020 r. zatytułowanej "Informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców" (k-433 akt adm. organu I inst.) skarżąca Spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego pod nazwą [...], dokonanego z dniem 1 stycznia 2003 r., z mocy prawa, na podstawie art. 21 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. U. nr 41, poz. 361) w spółkę [...], działającą następnie pod firmą [...] Spółka Akcyjna, a obecnie [...] Spółka Akcyjna.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 97 § 2 kpa. Zgodnie z jego treścią, gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1-4 tego przepisu, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.

Jak wynika z akt sprawy, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa Prezydent postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem [...] S.A. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego działki nr [...], [...] i [...] o powierzchni [...] m2 wraz z przeniesieniem własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie, do czasu wydania przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji stwierdzającej nabycie przez Związek Dzielnic-Gmin W. (obecnie [...]) z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] oraz ujawnienia w księdze wieczystej [...] jako ich właściciela.

Zdaniem organów obu instancji przedmiotowe postępowania komunalizacyjne nie zostały zakończone, a zatem przyczyna zawieszenia postępowania nie ustąpiła i brak jest podstaw prawnych do jego podjęcia.

Z takim stanowiskiem nie organów nie można się zgodzić. Jak bowiem wynika z akt sprawy, co potwierdza także znajdująca się w aktach "Notatka służbowa" z dnia [...] marca 2015 r., Wojewoda [...]i decyzjami z dnia:

- [...] lipca 2010 r. nr [...] orzekł o komunalizacji działki nr [...] położonej przy ul. [...],

- [...] lipca 2010 r. nr [...] orzekł o komunalizacji działek nr [...] oraz [...] położonych przy ul. [...]

- [...] września 2014 r. nr [...] (po uzyskaniu postanowienia Sądu Rejonowego o zasiedzeniu przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]) orzekł o komunalizacji działki nr [...].

Odpowiednie informacje zostały wpisane do księgi wieczystej nr [...] oraz nr [...] oraz ewidencji gruntów i budynków (k-381-387 akt adm.).

Skoro postępowanie administracyjne zostało zawieszone "do czasu wydania przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji stwierdzającej nabycie przez Związek Dzielnic-Gmin W. (obecnie [...]) z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] oraz ujawnienia w księdze wieczystej [...] jako ich właściciela", to niewątpliwie przynajmniej w stosunku co do działki nr [...] odpadła już przesłanka zawieszenia. Natomiast co do działki nr [...] o powierzchni [...] m2, która zgodnie z Informacją z ewidencji gruntów z dnia [...] listopada 2015 r. (k-390 akt adm.) była we władaniu skarżącej Spółki, to jak wynika z powołanej wyżej notatki, w ocenie organu działka ta ma nieustalonego właściciela, a [...] "nie legitymowało się w stosunku do tej działki w dniu [...] grudnia 1990 r. prawem zarządu. Zatem w stosunku do tej działki należy wydać decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] w W. prawa użytkowania wieczystego". Biorąc pod uwagę tak sprecyzowane stanowisko organu oraz fakt, że niniejsze postępowanie zostało zawieszone przez organ z urzędu już ponad 10 lat temu, w ocenie Sądu brak jest obecnie podstaw do dalszego zawieszenia jedynie z powodu trudności w ustaleniu właściciela działki nr [...] całości postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem z dnia [...] września 2005 r.

Dlatego też ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu i podejmie zawieszone postępowanie. Ze względu na ponad 10-letni upływ czasu od dnia zawieszenia i niewielką powierzchnię działki nr [...] organ powinien upewnić się, czy skarżąca Spółka nadal podtrzymuje swój wniosek w zakresie działki nr [...], a po uzyskaniu odpowiedzi ewentualnie rozważyć konieczność wyłączenia sprawy przedmiotowej działki do odrębnego postępowania, tak żeby nie była ona powodem do dalszego niepodejmowania przez organ merytorycznego rozstrzygnięcia w stosunku do pozostałych działek o łącznej powierzchni [...] m2. Organ będzie miał także na względzie, że zawieszenie postępowania wstrzymuje tok postępowania i uniemożliwia załatwienie sprawy administracyjnej w sposób postulowany przez treść art. 12 kpa i zawartą w nim zasadę szybkości postępowania. Niewątpliwie ponad 10-letni okres zawieszenia przez organ z urzędu postępowania administracyjnego uznać należy za stojący w sprzeczności z zasadą szybkości i prawem strony do uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia jej wniosku przez organ administracji publicznej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.