Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1176/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 71b ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi małoletniego K. O. reprezentowanego przez B. O. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 1 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego A. R. – W. kwotę 480,00 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania, III. zwraca skarżącemu K. O. reprezentowanemu przez B. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu.


UZASADNIENIE

Zespół Orzekający Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] orzekł o potrzebie kształcenia specjalnego K. O. wychowanka Przedszkola Specjalnego "P" w K z uwagi na autyzm uwzględniając ogólnodostępne przedszkola jako jedną z form kształcenia, przychylając się tym samym do jednego z wniosków B. O. i jednocześnie uchylając poprzednie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] 2013 r. które zawierało zapis o zalecanej formie kształcenia w przedszkolu specjalnym lub integracyjnym, natomiast nie zawierało zapisu o przedszkolu ogólnodostępnym jako zalecanej formie kształcenia. Orzeczenie to zostało wydane na okres od 1 września 2016 r. do rozpoczęcia nauki w szkole.

W uzasadnieniu stwierdzono, że z uwagi na rozpoznaną u dziecka niepełnosprawność (autyzm) będącą konsekwencją jego stanu zdrowia, konieczne jest realizowanie wielotorowej opieki oraz realizacja kształcenia specjalnego dla dzieci z autyzmem. Udział w rewalidacji umożliwia kontynuowanie intensywnej stymulacji procesów poznawczych przy zastosowaniu zindywidualizowanych oddziaływań edukacyjnych, jest szansą na rozwój potencjału umysłowego, komunikacji i kompetencji społecznych.

Na podstawie zgromadzonego materiału diagnostycznego Zespół Orzekający sformułował szereg następujących zaleceń:

- kształcenie specjalne dla dziecka z autyzmem w przedszkolu specjalnym/oddziale specjalnym lub integracyjnym/oddziale integracyjnym, lub - zgodnie z wolą rodziców - w przedszkolu ogólnodostępnym z dodatkową, przewidzianą w przepisach prawa oświatowego, rewalidacją;

- zapewnienie intensywnej terapii logopedycznej, priorytetowej w uczeniu komunikacji z otoczeniem, a także opieki pedagoga i fizjoterapeuty;

- w kontekście specyfiki zaburzenia rozwojowego, konieczność zaawansowanej indywidualizacji form i metod dydaktycznych i wychowawczych oraz dostosowania oddziaływań terapeutycznych do możliwości psychofizycznych dziecka;

- udzielanie wsparcia w sytuacjach społecznych: zapewnianie stałej struktury zadań i wymagań społecznych, wprowadzanie sygnałów umożliwiających antycypację przez dziecko nowych zdarzeń;

- kontynuowanie stymulacji procesów poznawczych, koordynacji wzrokowo-ruchowej, motoryki i treningu zachowań np. w oparciu o techniki behawioralnej modyfikacji, a także kontynuacja specjalistycznej opieki medycznej;

- intensywne rozwijanie rozumienia mowy, stymulowanie rozwoju językowego, pobudzanie komunikacji niewerbalnej oraz komunikacji opartej na artykulacji;

- stymulowanie procesów uwagi i budowania kontaktu poprzez podążanie za aktywnością dziecka i modyfikowanie jej w celu treningu naśladowania czynności;

- demonstrowanie sposobów zabawy, kształtowanie umiejętności naprzemiennej aktywności, naśladowania, trening procesów mentalizacji;

- realizacja pełnego badania psychologiczno - pedagogicznego przed rozpoczęciem kolejnego etapu edukacyjnego.

W zaleceniach nie został uwzględniony wniosek matki K. O. dotyczący zawarcia w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecenia zatrudnienia "osobistego terapeuty dziecka - specjalisty logopedy jako niezbędnego do zaspokojenia indywidualnej potrzeby stałej stymulacji rozwoju mowy i komunikacji na czas pobytu w przedszkolu".

W odwołaniu od orzeczenia B. O. wnosiła o zmianę orzeczenia w zakresie zmiany zaleceń kształcenia o formę kształcenia w przedszkolu ogólnodostępnym oraz w zakresie zalecenia konieczności zatrudnienia osobistego terapeuty w osobie specjalisty-logopedy jako niezbędnego do zaspokojenia indywidualnej potrzeby stałej stymulacji rozwoju mowy, komunikacji i integracji społecznych na czas pobytu dziecka w przedszkolu.

Decyzją nr [...] z dnia 1 lipca 2016 r. Kurator Oświaty, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), art. 71b ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156, z późn. zm.) oraz § 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173, poz. 1072) utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr [...] z dnia [...] 2016 r. o potrzebie kształcenia specjalnego K. O.

Kurator Oświaty stwierdził, że zaskarżone orzeczenie zawiera wszystkie elementy wymagane prawem oświatowym i brak jest podstaw merytorycznych do wprowadzania zmian w żądanym przez stronę zakresie. Wskazane w orzeczeniu warunki spełniania potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości wynikają z analizy przedstawionej dokumentacji diagnostycznej i tworzą z nią logiczną całość.

Organ I instancji wydając orzeczenie dokonał prawidłowej analizy przedstawionego zaświadczenia lekarzy specjalistów i stosownie do zawartych w nich informacji wskazał zalecenia do pracy z dzieckiem, miedzy innymi intensywną terapię logopedyczną oraz opiekę pedagoga i fizjoterapeuty.

Zgodnie z art.71b ust.1b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156, z późn. zm.) uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Zalecenia zawarte w orzeczeniu nr [...] umożliwiają zapewnienie stosownie do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych organizację kształcenia, a także zapewnienie rewalidacji i pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem, w celu wspierania realizacji kształcenia specjalnego w ogólnodostępnych jednostkach oświatowych dla dziecka z autyzmem zatrudnia się dodatkową osobę: nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej współorganizujących kształcenie ucznia niepełnosprawnego lub specjalistów, np. psychologa, pedagoga, logopedę, rehabilitanta albo pomoc nauczyciela.

Dyrektor przedszkola kierując się zapisami w indywidualnym programie edukacyjno - terapeutycznym, indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz możliwościami psychofizycznymi dzieci objętych kształceniem specjalnym wyznacza zajęcia, wymiar i sposób organizacji zajęć edukacyjnych (§ 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym).

Fakt posiadania orzeczenia o kształceniu specjalnym zawierającego zalecenia do pracy z dzieckiem pozwala na zaplanowanie indywidualnych, adekwatnych do potrzeb edukacyjnych dziecka form pomocy którego dokonuje, zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zespół utworzony odpowiednio przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów, prowadzących zajęcia z dzieckiem lub uczniem. Zespół opracowuje program po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia oraz uwzględniając zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, we współpracy, w zależności od potrzeb, z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną (§ 6 ust. 4 ww. rozporządzenia).

Podkreślono, że zapewnienie dziecku z orzeczeniem potrzeby kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, pomocy pedagoga specjalnego lub specjalisty jest obligatoryjne, co wynika z brzmienia przepisu § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

W skardze na powyższą decyzję wniesionej w dniu 21 lipca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, B. O. domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji jako niezgodnego z obowiązującym prawem, zakwestionowała zalecenia zawarte w orzeczeniu, ale przede wszystkim odmowę umieszczenia w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zapisu o konieczności wsparcia syna na czas pobytu w przedszkolu przez osobę nauczyciela-logopedy.

W uzupełnieniu skargi zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno - pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173, poz. 1072) poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego pomimo, że odbiega ono od wymagań i celu wynikających z przepisu § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, jakim jest określenie precyzyjnego i wyczerpującego katalogu zaleceń kształcenia niepełnosprawnego dziecka. W związku z zarzutami skargi wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] 2016 r. nr [...] oraz o zasądzenie kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej z jej urzędu w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w świetle literalnego brzmienia przepisów § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno - pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173, poz. 1072.) i art. 71b ust. 1b ustawy o systemie oświaty twierdzenie Kuratora Oświaty, że elementy wymagane prawem oświatowym zostały uwzględnione w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego jest jedynie pozornie prawdziwe. Warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji i inne formy pomocy, o których mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r., zostały w tym orzeczeniu ogólnie wskazane. Sposób ich zredagowania budzi wiele wątpliwości co do tego, jakiego rodzaju faktyczne wsparcie uzyskać ma dziecko w przedszkolu oraz w jakim faktycznie wymiarze. Już z samego faktu, że takie wątpliwości się pojawiają wynika, że orzeczenie nie zostało opracowane poprawnie. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego sformułowane na takim poziomie ogólności, nie tylko może prowadzić do rozbieżności w rozumieniu poszczególnych zaleceń, ale również uniemożliwia weryfikację, czy zalecenia wynikające z dokumentu są faktycznie realizowane w praktyce. Z jednej strony, jak wynika z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, przedszkola mają zapewniać realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, trudno sobie jednak wyobrazić, w oparciu o jakie kryteria ma następować ocena realizacji tego obowiązku, jeżeli orzeczenie sformułowanie jest na tak znacznym poziomie ogólności. Akceptacja dla praktyki wydawania tak ogólnych i nieprecyzyjnych orzeczeń powoduje, że w wielu przypadkach § 5 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. jest przepisem martwym, ze szkodą dla niepełnoprawnych dzieci. Dla zobrazowania tego wskazano, że IPET opracowany w oparciu o przedmiotowe orzeczenie z dnia [...] 2016 r. zawiera co prawda uszczegółowienie celów edukacyjnych i celów terapeutycznych oraz pewne uszczegółowienie metod i form pracy z dzieckiem, jednak nie wskazuje np. żadnego minimalnego wymiaru godzinowego wsparcia, który byłby mu na danym etapie rozwoju gwarantowany (por. IPET wraz z listą braków w załączeniu do skargi).

Treść IPET-u jest konsekwencją braku precyzyjnych zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Nie chodzi przy tym, aby orzeczenie powielało dokument IPET lecz aby, poza ogólnikowymi zwrotami, zawierało pewne konkretne wskazówki czy wytyczne, również o charakterze ramowym (np. minimalna ilość godzin określonej terapii z konkretnym specjalistą) lub wyjaśniającym, przy jakich formach wsparcia czy zajęć wskazany jest udział specjalisty lub, które z zajęć powinny mieć charakter indywidualny. Tytułem przykładu wskazano, że przedmiotowe orzeczenie jest niejasne w następującym zakresie:

a) nie jest jasne co oznacza zalecenie "zapewnienia intensywnej terapii logopedycznej" - czy oznacza to co najmniej jedną godzinę dziennie oraz czy wskazane jest wsparcie indywidualnego logopedy?

b) nie wiadomo, czy "opieka pedagoga" oznacza indywidualne zajęcia z pedagogiem, jeżeli tak, jaka jest zalecana częstotliwość tych zajęć oraz jaki wymiar godzin? Podobne pytanie dotyczy zalecanej opieki fizjoterapeuty?

c) nie wiadomo kto (specjalista, wychowawca, nauczyciel) ma udzielać wsparcia i w jakim zalecanym wymiarze wsparcia w sytuacjach społecznych? Z zalecenie tego może wynikać potrzeba zatrudnienia nauczyciela wspomagającego na czas pobytu dziecka w przedszkolu jednak nie zostało to w sposób klarowny wyartykułowane w treści zaleceń;

d) nie jest jasne, kto i w jakim wymiarze ma kontynuować stymulację procesów poznawczych, czy ta stymulacja ma mieć charakter indywidualny czy grupowy?

e) nie wiadomo kto i w jakim zalecanym wymiarze powinien rozwijać rozumienie mowy, stymulowanie rozwoju językowego. Czy rozwijanie rozumienia mowy ma być indywidualne i w jakim zalecanym wymiarze?

f) nie jest jasne kto i w jakim zalecanym wymiarze ma prowadzić stymulowanie procesów uwagi i budowanie kontaktu przez podążanie za aktywnością dziecka i modyfikowanie jej w celu treningu naśladowania czynności. Zalecenie to budzi duże wątpliwości, gdyż może być rozumiane albo jako zalecenie podążania za aktywnością dziecka albo modyfikowania działania dziecka w celu nauki naśladowania naszych czynności (metoda behawioralna).

g) nie wiadomo kto i w jakim zalecanym wymiarze ma demonstrować sposoby zabawy, kształtowanie umiejętności naprzemiennej aktywności, naśladowania, trening mentalizacji. Czy mają być to zajęcia indywidualne?

Zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. nie ma wyraźnego wymogu, aby orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zawierało np. wymiar godzin poszczególnych form wsparcia i pomocy dla dziecka. Wymóg ten pojawia się dopiero wyraźnie na etapie treści IPET. Z brzmienia obowiązujących przepisów nie wynika nic, co stałoby na przeszkodzie, aby w orzeczeniu takie uszczegółowienie zostało zawarte. Co więcej, wskazane powyżej elementy mieszczą się w pojęciu "warunków realizacji potrzeb edukacyjnych, form stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz innych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej", o których mowa w § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno - pedagogicznych. Uszczegółowienia orzeczenia nie wyklucza ani treść § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym ani fakt, że ostateczny sposób pracy z dzieckiem określa IPET sporządzony przez zespół działający w ramach danego przedszkola i przy uwzględnieniu możliwości danej placówki.

Co istotne, stan zatrudnienia danego przedszkola ma determinować zakres pomocy udzielanej dziecku w ujęciu jego rzeczywistych potrzeb, określonych przez specjalistów w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jeśli zespół danego przedszkola sam wskaże minimalną ilość godzin określonych zajęć i tę ilość zrealizuje, będzie to de facto oznaczać, że realizuje swoje własne zalecenia, a nie zalecenia wynikające z orzeczenia.

Istotnym dla rozstrzygnięcia w tej sprawie jest fakt, że brak precyzyjnych zaleceń w orzeczeniu nie pozwala na weryfikację, czy zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego są realizowane ani na wyegzekwowanie przez rodziców dziecka konkretnej pomocy (tak co do formy, osoby jej udzielającej - specjalisty jak i ilości godzin, w których ta pomoc ma być zagwarantowana). Wskazano, że IPET jest dokumentem opracowywanym wewnętrznie, w ramach danej placówki, do której uczęszcza dziecko, przez zespół składający się z nauczycieli, wychowawców i specjalistów pracujących bezpośrednio z dzieckiem (§ 6 ust. 3 i 5 rozporządzenia z dnia 24 lipca 2015 r.). Przepisy prawa nie przewidują możliwości skarżenia dokumentu IPET ani nie dają rodzicom dziecka jakichkolwiek instrumentów prawnych służących egzekwowaniu zapisów orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W praktyce okazuje się to niezwykle trudne, co pokazuje treść dokumentu IPET opracowanego w oparciu o przedmiotowe orzeczenie.

Nie zmienia tego stanu rzeczy treść powoływanego w odpowiedzi na skargę § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zgodnie z którym w przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego, w których kształceniem specjalnym są objęte dzieci posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo: nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych lub specjalistów, lub pomoc nauczyciela - z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zatrudnienie dodatkowego nauczyciela, specjalisty lub pomocy nauczyciela w praktyce nie następuje, jeżeli w żadnym z zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nie jest nawet wskazane, że takiej dodatkowej pomocy wymaga praca z danym dzieckiem. Wynika to przede wszystkim z tego, że z zatrudnieniem dodatkowej osoby związane są koszty. Ich pokrycie jest możliwe np. z części oświatowej subwencji ogólnej które przypadają gminom, na terenie których zamieszkują niepełnosprawne dzieci. Sposób podziału tych subwencji na rok 2016 określało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016 (Dz. U. z 2015 r. poz. 2294). Subwencja wypłacana gminie nie trafia jednak z automatu do publicznego przedszkola do którego dziecko uczęszcza ani tym bardziej bezpośrednio do danego dziecka. Żaden przepis nie nakazuje gminom przekazywania do publicznych szkól lub przedszkoli części subwencji naliczanej na dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. W praktyce, aby fundusze z subwencji zostały przeznaczone na konkretny cel związany z prowadzeniem przedszkola, do którego uczęszcza niepełnosprawne dziecko (np. zatrudnienie określonego specjalisty), konkretne zapotrzebowanie powinno wynikać z formalnego dokumentu o mocy aktu administracyjnego. Takim dokumentem w przypadku strony skarżącej jest wyłącznie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Z powołaniem na zalecenia w nim zawarte dyrektor danej placówki może wnioskować o przydział subwencji lub podejmować decyzję o ich wydatkowaniu.

W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo.

Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

W tej sprawie Sąd uznał, że skarga skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony akt ani też akt organu I instancji nie naruszają prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173, poz. 1072).

Zgodnie z art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, opinię o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, przy czym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem", w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane:

a) warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

b) najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, przy czym w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego należy wskazać wszystkie zalecane najkorzystniejsze dla danego dziecka formy kształcenia specjalnego spośród ww. form kształcenia.

W ocenie Sądu orzeczenie nr [...] z dnia 11 maja 2016 r. wydane przez Zespół Orzekający przy Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nie naruszyło ww. przepisy. Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, zespoły wydają orzeczenia na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka. Taki wniosek został złożony w tej sprawie przez matkę K. O. B. O. działającej w imieniu własnym oraz z upoważnienia ojca K. O. – K. O. (akta administracyjne sprawy, karta nr 2).

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia wniosek o wydanie orzeczenia ma zawierać:

1) imię i nazwisko dziecka, datę i miejsce jego urodzenia oraz miejsce zamieszkania;

2) imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) oraz miejsce ich zamieszkania;

3) określenie celu i przyczyny, dla której niezbędne jest uzyskanie orzeczenia;

4) podpis wnioskodawcy.

Te wszystkie dane znalazły się we wniosku złożonym w dniu 4 maja 2016 r. przez B. O. Jak wynika z treści tego wniosku, przyczyną jego złożenia była wnioskowana przez B. O. zmiana zaleceń kształcenia poprzez dodanie do specjalnej i integracyjnej formy ogólnodostępnej kształcenia oraz konieczność zatrudnienia osobistego terapeuty dziecka – specjalisty logopedy jako niezbędnego warunku do zaspokojenia indywidualnej potrzeby stałej stymulacji rozwoju mowy i komunikacji na czas pobytu dziecka w przedszkolu.

Do wniosku wnioskodawcy dołączają niezbędną dokumentację uzasadniającą tak złożony wniosek, w szczególności wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich oraz – jeżeli jest to konieczne – także wydane przez lekarza zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka (§ 6 ust. 2 i 3 rozporządzenia).

W tej sprawie wnioskodawczyni B. O. dołączyła do wniosku dwa zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia ucznia na potrzebny zespołu orzekającego.

Z zaświadczeń tych wynika, że u K. O. wykryto autyzm wczesnodziecinny, a chłopiec jest od 2 roku życia pod opieka psychiatryczną i że wymaga kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm (opinia lekarza R. Z. specjalisty psychiatry dzieci i młodzieży). Co ważne, w tej opinii nie wpisano żadnych dodatkowych wymogów związanych z poddaniem dziecka K. O. kształceniu specjalnemu (akta administracyjne sprawy, karta nr 5).

Z kolei druga opinia lekarska jest dużo bardziej obszerna i wynika z niej, że u K. O. zdiagnozowano autyzm, opóźnienie rozwoju psychiczno-ruchowego, nawracające infekcje dróg oddechowych i ogólne obniżenie napięcia mięśniowego. Opisano przebieg choroby i przebieg dotychczasowego leczenia. W ocenie wyników leczenia i rokowania wpisano, że rokowania są niepewne, K. wymaga systematycznej i intensywnej pracy terapeutycznej w obszarach w których obserwowane są deficyty rozwojowe (psycholog, logopeda, pedagog, fizjoterapeuta). K. O. wymaga opieki wielospecjalistycznej oraz leczenia wspomagającego. U dziecka obserwuje się postęp rozwoju mowy, kontaktu wzrokowego, kontaktów społecznych, zgrabności ruchowej i manualnej. K. O. jest samodzielny w wykonywaniu podstawowych czynności higienicznych, komunikuje swoje potrzeby spontanicznie i rozumie polecenia oraz prawidłowo je wykonuje w kontekście sytuacyjnym. Wskazano w tym orzeczeniu, że zaleca się ("wskazuje") podjęcie kształcenia w przedszkolu masowym w ramach edukacji wspomagającej, wsparcia terapeutycznego oraz stymulowania kontaktów społecznych (akta administracyjne sprawy, karta nr 4).

Na tej podstawie zespół orzekający odbył posiedzenie, o którym była informowana B. O., która jednak nie stawiła się na nie (akta administracyjne sprawy, karta nr 8). Zespół orzekający wydał orzeczenie, w którym określił zalecenia.

W orzeczeniu organu I instancji z [...] 2016 r. wprost wpisano zalecenia, zgodnie z którymi: a) kształcenie specjalne dla K. O. może odbywać się albo w przedszkolu specjalnym/oddziale specjalnym lub integracyjnym/oddziale integracyjnym, lub - zgodnie z wolą rodziców - w przedszkolu ogólnodostępnym z dodatkową, przewidzianą w przepisach prawa oświatowego rewalidacją; b) zalecono zapewnienie intensywnej terapii logopedycznej, priorytetowej w uczeniu komunikacji z otoczeniem, a także opieki pedagoga i fizjoterapeuty; c) zalecono - w kontekście specyfiki zaburzenia rozwojowego K. O. – konieczność zaawansowanej indywidualizacji form i metod dydaktycznych i wychowawczych oraz dostosowania oddziaływań terapeutycznych do możliwości psychofizycznych dziecka; d) zalecono udzielanie wsparcia w sytuacjach społecznych: zapewnianie stałej struktury zadań i wymagań społecznych, wprowadzanie sygnałów umożliwiających antycypację przez dziecko nowych zdarzeń; e) zalecono kontynuowanie stymulacji procesów poznawczych, koordynacji wzrokowo-ruchowej, motoryki i treningu zachowań np. w oparciu o techniki behawioralnej modyfikacji, a także kontynuację specjalistycznej opieki medycznej; f) zalecono intensywne rozwijanie rozumienia mowy, stymulowanie rozwoju językowego, pobudzanie komunikacji niewerbalnej oraz komunikacji opartej na artykulacji; g) zalecono stymulowanie procesów uwagi i budowania kontaktu poprzez podążanie za aktywnością dziecka i modyfikowanie jej w celu treningu naśladowania czynności oraz demonstrowanie sposobów zabawy, kształtowania umiejętności naprzemiennej aktywności, naśladowania, trening procesów mentalizacji; h) zalecono realizację pełnego badania psychologiczno - pedagogicznego przed rozpoczęciem kolejnego etapu edukacyjnego.

W ocenie Sądu ww. zalecenia wypełniają wymagania wynikające z orzeczeń lekarskich, a w stosunku do orzeczenia lekarskiego z dnia [...] 2016 r. znaczenie je przekraczają. W pełni zalecenia te nie tylko odpowiadają treści orzeczenia lekarskiego z dnia 26 kwietnia 2016 r., ale i je rozwija wskazując na dodatkowe sposoby opieki i oddziaływania na dziecko, jak np. demonstrowanie sposób zabawy, kształtowanie umiejętności naprzemiennej aktywności czy trening procesów mentalizacji.

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do treści tego orzeczenia. Zdaniem skarżącej nie uwzględniono w orzeczeniu potrzeby kształcenia specjalnego poprzez konieczność wsparcia K. O. na czas pobytu w przedszkolu przez zatrudnienie tylko na potrzeby tego dziecka osoby nauczyciela-logopedy lub innego specjalisty. Jak podnosi dalej skarżąca, wbrew § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, orzeczenie to odbiega od wymagań i celu wynikających z tego przepisu jakim jest określenie precyzyjnego i wyczerpującego katalogu zaleceń kształcenia niepełnosprawnego dziecka. Wprawdzie sama skarżąca podaje dalej, że formalnie orzeczenie to nie narusza przepisów, to jednak jest to tylko pozorna prawidłowość, ponieważ warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji i inne formy pomocy zostały w tym orzeczeniu ogólnie wskazane, a sposób ich zredagowania budzi wiele wątpliwości co do tego, jakiego rodzaju faktyczne wsparcie uzyskać ma dziecko w przedszkolu oraz w jakim faktycznie wymiarze.

Skarżąca neguje zbyt duży stopień ogólności zaleceń zawartych w orzeczeniu, co może prowadzić do rozbieżności w rozumieniu poszczególnych zaleceń, ale również uniemożliwia weryfikację, czy zalecenia wynikające z dokumentu są faktycznie realizowane w praktyce. Nawet na tej podstawie sporządzony indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (w skrócie IPET) zawierający wprawdzie uszczegółowienie celów edukacyjnych i celów terapeutycznych oraz pewne uszczegółowienie metod i form pracy z dzieckiem, jednak nie wskazuje np. żadnego minimalnego wymiaru godzinowego wsparcia, który byłby mu na danym etapie rozwoju gwarantowany.

Według skarżącej to orzeczenie powinno zawierać pewne konkretne wskazówki lub wytyczne o charakterze ramowym (np. minimalna ilość godzin określonej terapii z konkretnym specjalistą) lub wyjaśniającym, przy jakich formach wsparcia czy zajęć wskazany jest udział specjalisty lub, które z zajęć powinny mieć charakter indywidualny. Skarżąca dalej wskazała na szereg ogólnych i niejednoznacznych pojęć zawartych w orzeczeniu, które mogą być różnie interpretowane. W praktyce to stan zatrudnienia w danym przedszkolu będzie determinować zakres pomocy udzielanej dziecku w ujęciu jego rzeczywistych potrzeb, określonych przez specjalistów w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Nawet, jak dodaje skarżąca, wynikający z odrębnych przepisów obowiązek zatrudnienia dodatkowego nauczyciela, specjalisty lub pomocy nauczyciela w praktyce nie następuje, jeżeli w żadnym z zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nie jest nawet wskazane, że takiej dodatkowej pomocy wymaga praca z danym dzieckiem. Zatrudnienie nowej osoby to wydatek, a nie zostanie on poniesiony jeżeli wprost obowiązek poniesienia tego wydatku nie będzie wynikał z orzeczenia. Na końcu uzasadnienia skargi skarżąca wskazuje na zasady podziału subwencji oświatowej preferujące wyraźne zamieszczeni wymogu zatrudnienia specjalisty jako podstawy do zwiększenia takiej subwencji na rzecz konkretnego przedszkola.

Sąd nie podziela wyżej przytoczonej argumentacji skarżącej. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zespoły orzekające w takich jak ta sprawach muszą stosować obowiązujące przepisy prawa. Jak wynika z powołanego już § 8 ust. 2 rozporządzenia, zespoły te w orzeczeniach zamieszczają zalecenia określające warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej orz najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego. Wprawdzie nie można odmówić racji skarżącej w twierdzeniu, że zalecenia te mogą przybrać także formę precyzyjnych wskazówek, ale o tym jak precyzyjne mają być te zalecenia nie rozstrzyga w sposób dowolny zespół orzekający. Nieprzypadkowo w rozporządzeniu wyraźnie wskazano, że do wniosku o wydanie orzeczenia w przedmiocie kształcenia specjalnego obligatoryjnie dołącza wnioskodawca (rodzic, opiekun prawny) dokumentację uzasadniającą wniosek, w szczególności wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia, wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych, lekarskich, zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka. Te dokumenty mają istotne znaczenie w procesie określania zaleceń. To właśnie przede wszystkim na ich podstawie zespół orzekający określa zalecenia o którym mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Także skład zespołu orzekającego pozwala na właściwe odczytanie i "przełożenie" wskazań lekarskich na zalecenia związane z wychowywaniem, leczeniem i kształceniem danego dziecka.

Jak wynika z przytoczonych w uzasadnieniu wyroku co do zasady in extenso wskazań lekarskich zawartych w zaświadczeniach lekarskich dołączonych przez samą skarżącą, żadne z nich nie zawierało wskazania co do zapewnienia indywidualnej opieki dla K. O. realizowanej przez osobistego specjalistę zatrudnionego tylko na potrzeby tego dziecka. Z zaświadczeń tych wynika poddanie K. systematycznej i intensywnej pracy terapeutycznej i to wynika wprost zarówno z zaleceń orzeczenia zespołu orzekającego, jak i z indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET) przygotowanego dla K. O. w związku z wydaniem orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Tym samym skoro z żadnego dokumentu dołączonego do wniosku B. O. nie wynikało, aby wnioskowaną formą kształcenia K. O. było zatrudnienie tylko dla tego jednego dziecka odrębnego specjalisty, to nie stanowiło naruszenia prawa przyjęcie w zaleceniach organu I instancji takiego wskazania, zgodnie z którym K. zapewniono intensywną terapię logopedyczną, opiekę pedagoga i fizjoterapeuty, zaawansowaną indywidualizację form i metod dydaktycznych i wychowawczych wraz z dostosowaniem oddziaływań terapeutycznych do możliwości psychofizycznych dziecka. Nie jest to całość zaleceń, ale już z tej części wynika, że K. O. na podstawie tego orzeczenia został objęty w pełni opieką w takim zakresie, jaki wynikał z zaświadczeń lekarskich. Sąd rozumie skarżącą, która będąc matką dziecka chce, aby dziecko to miało jeszcze lepszą opiekę niż wynika to z orzeczeń lekarskich, ale Sąd nie dokonuje oceny zaskarżonych decyzji w oparciu o kryterium inne niż zgodność z prawem. Prawo w tym zakresie nie zostało naruszone.

Konkludując, gdyby stopień konkretyzacji wynikający z dołączonych do wniosku skarżącej zaświadczeń lekarskich był zdecydowanie większy, to wówczas i zakres zaleceń mógłby być oceniany przez pryzmat realizacji takich lekarskich zaleceń. W sytuacji zaś, gdy z żadnego orzeczenia lekarskiego nie wynika, aby dla dziecka K. O. należało zatrudnić odrębnego "osobistego" logopedę, fizjoterapeutę lub innego specjalistę, to wówczas nie narusza prawa takie rozstrzygniecie organu I instancji, które nakazuje objęcie K. opieką logopedy, psychologa, fizjoterapeuty aczkolwiek będą to specjaliści skierowani do grupy dzieci z udziałem K, a nie tylko do jednego dziecka.

Rację ma skarżącą wskazując, że zalecenia zawarte w orzeczeniu I-instancyjnym zostaną doprecyzowane dopiero w IPET i to także miało miejsce wobec K. O.

Zgodnie z § 6 ust. 3-4, ust. 6-10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1113) tworzony jest zespół z udziałem nauczycieli, wychowawców i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem, który opracowuje program po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka oraz uwzględniając zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Opracowanie tego programu następuje, w razie potrzebny, także we współpracy z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną. Pracą takiego zespołu koordynuje odpowiednio wychowawca oddziału lub wychowawca grupy wychowawczej, do której uczęszcza dziecko albo nauczyciel lub specjalista prowadzący zajęcia z dzieckiem wyznaczony przez dyrektora przedszkola. W spotkaniach takiego zespołu mogą uczestniczyć dyrektor przedszkola, rodzice, a na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka także inne osoby, w szczególności lekarz, psycholog, pedagog, logopeda lub inny specjalista. Zespół ten dokonuje, nie rzadziej niż dwa razy w roku szkolnym, okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka uwzględniając ocenę efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dziecku zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy o systemie oświaty oraz, w miarę potrzeb, dokonuje modyfikacji programu. Oceny poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia i modyfikacji programu dokonuje się, w zależności od potrzeb, we współpracy z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1113), IPET określa:

1) zakres i sposób dostosowania odpowiednio programu wychowania przedszkolnego oraz wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dziecka, w szczególności przez zastosowanie odpowiednich metod i form pracy z dzieckiem;

2) zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, prowadzących zajęcia z dzieckiem, w tym w przypadku dziecka niepełnosprawnego - działania o charakterze rewalidacyjnym,

3) formy i okres udzielania dziecku lub uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy o systemie oświaty;

4) działania wspierające rodziców dziecka oraz, w zależności od potrzeb, zakres współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli, organizacjami pozarządowymi oraz innymi instytucjami działającymi na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży, a w przypadku przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, również ze specjalnymi ośrodkami szkolno-wychowawczymi, młodzieżowymi ośrodkami wychowawczymi i młodzieżowymi ośrodkami socjoterapii;

5) zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne oraz inne zajęcia, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka;

6) zakres współpracy nauczycieli i specjalistów z rodzicami dziecka w realizacji przez przedszkole, zadań wymienionych w § 5 ust. 1.

W ramach zajęć rewalidacyjnych w programie należy uwzględnić w szczególności zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne - w przypadku dziecka lub ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1113) w przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi, przedszkolach integracyjnych, szkołach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi i szkołach integracyjnych zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego, z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Natomiast zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, w przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęte dzieci i uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych lub specjalistów lub pomoc nauczyciela z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Tak zatrudnieniu dodatkowo nauczyciele prowadzą wspólnie z innymi nauczycielami zajęcia edukacyjne, pracę wychowawczą, uczestniczą w zajęciach edukacyjnych, udzielają pomocy nauczycielom prowadzącym zajęcia edukacyjne oraz nauczycielom i specjalistom realizującym zintegrowane działania i zajęcia w doborze form i metod pracy z uczniami niepełnosprawnymi oraz wspólnie z innymi nauczycielami i specjalistami realizują zintegrowane działania i zajęcia, określone w IPET.

Ww. przepisy nie pozostawiają wątpliwości, że zalecenia zawierane w orzeczeniach podlegają doprecyzowaniu w IPET i nie tylko nauczyciele oraz specjaliści mają wpływ na pracą zespołu, ale także rodzice mogą w szczególności domagać się udziału dodatkowych specjalistów w pracach takiego zespołu.

Tym samym i te zarzuty skargi, dotyczące dowolności opracowania IPET, bądź też braku realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniach nie znajdują potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Ten właśnie zespół dokonuje konkretyzacji zaleceń i taki model postępowania przewidział w tym zakresie prawodawca. Nie można więc uznać za zasadnym zarzuty dotyczące w istocie samego modelu redagowania IPET, który według skarżącej powinien polegać na realizacji szczegółowych wytycznych zawartych w orzeczeniu, a nie doprecyzowywać zaleceń zawartych w orzeczeniu. To program IPET precyzuje treść zaleceń i takie stanowisko zajęto także w orzecznictwie sądowym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 16/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 1095/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 1624/13).

Mając powyższe na uwadze Sąd jeszcze raz wyjaśnia, że skoro zamieszczono w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecenia, zgodne z § 8 ust. 4 rozporządzenia z 18 września 2008 r., nie można w związku z tym przyjąć, że zalecenia te winny zastępować IPET bądź też nie pozostawiać marginesu swobody w tworzeniu IPET w szczególności wówczas, gdy zalecenia te są zgodne z całością dokumentacji dołączonej przez wnioskodawczynię do wniosku o wydanie orzeczenia.

Oczywistym jest wówczas i to, że same zalecenia (co wynika z samej istoty zaleceń) posługują się zwrotami ogólnymi typu "zapewnienia intensywnej terapii logopedycznej" lub "opieka pedagoga", a IPET doprecyzowuje częstotliwość określonych zajęć z dzieckiem i ich wymiar, specjalistów mających udzielać wsparcia dziecku, itd. Te wątpliwości, które skarżąca zawarła w skardze a dotyczące zbyt ogólnych sformułowań zawartych w zaleceniach, powinny być precyzowane właśnie w IPET. Jeszcze raz należy podkreślić, że obowiązujące przepisy posługują się pojęciem zaleceń co do treści orzeczenia zespołu orzekającego poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie precyzyjnego określenia warunków czy zasad opieki, wychowania bądź rewalidacji.

Także samo oczekiwanie skarżącej co do treści zaleceń nie może mieć charakteru przesądzającego zwłaszcza wówczas, gdy z treści dołączanych przez lekarzy specjalistów dokumentacji nie wynika potwierdzenie oczekiwań wnioskodawczyni.

Także zarzuty dotyczące kwestii subwencji oświatowej nie mają w tej sprawie znaczenia, ponieważ ani podział subwencji oświatowej, ani też finansowanie zatrudnienia nauczycieli lub specjalistów z części subwencji oświatowej nie są przedmiotem tej sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w tej sprawie nie nastąpiło ani naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani też naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił w pkcie I sentencji wyroku skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sąd na podstawie art. 225 P.p.s.a. uznał opłatę (wpis) uiszczony w tej sprawie przez skarżąca za nienależną i orzekł w pkcie III sentencji wyrok o jej zwrocie.

O wynagrodzeniu wyznaczonego dla skarżącej radcy prawnego orzeczono w pkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 250 P.p.s.a. określając ich wysokość na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805).