Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1519/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2006r. sprawy ze skargi M. Ż.– "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru, wymiar należności celnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. uznał za nieprawidłowe przyjęte przez Dyrektora Urzędu Celnego w C. zgłoszenie celne z [...] 2001 r. nr [...] w części dotyczącej preferencji (pochodzenia towaru), stawki celnej i kwoty wynikającej z długu celnego od importowanej z Republiki Węgierskiej odzieży, orzekając merytorycznie w tym zakresie. Wymierzył należności celne wg stawek autonomicznych podwyższonych o 100%, uznając niepreferencyjne węgierskie pochodzenie towaru (brak świadectwa pochodzenia).

Adresatem decyzji była M. Ż. działająca pod firmą "A" w B., a w jej podstawie prawnej powołano między innymi przepisy art. 13 § 1 pkt 1, art. 21 § 1 pkt 2, art. 207 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 5.1 ustawy z 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365), art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) w związku z art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 83 § 1 i § 3, art. 85 § 1, art. 222 § 1, § 4 i § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 i ust. 7, ust. 11 części pierwszej A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, poz.1253) oraz art. 21 ust. 3 i art. 32 ust.1, ust. 3 i ust. 5 Protokołu nr 7 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA - załącznik do Dz. U. Nr 158, poz.809 z 1996 r.), części V rozporządzenia Ministra Finansów z 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. nr 104, poz.1193), § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. nr 155, poz.1515). Decyzję doręczono pełnomocnikowi skarżącej [...] r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną:

W dniu [...] 2001 roku, zgodnie z dokumentem SAD nr [...] zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywiezioną z Republiki Węgierskiej odzież deklarując węgierskie pochodzenie towaru i obniżoną stawkę celną w wysokości 0% wartości celnej towaru. Jako dowód pochodzenia towaru z Węgier wymagany dla zastosowania obniżonej stawki załączono deklarację eksportera na fakturze handlowej nr [...] z [...] r.

Dyrektor Urzędu Celnego w C. objął towar wnioskowaną procedurą i dopuścił go do obrotu na polskim obszarze celnym na warunkach określonych w zgłoszeniu.

Następnie polskie władze celne powzięły wątpliwość co do preferencyjnego pochodzenia importowanej odzieży i zwróciły się [...] 2002 r. do węgierskich władz celnych, będących władzami kraju eksportu z prośbą o sprawdzenie i ustalenie rzeczywistego kraju pochodzenia towaru objętego deklaracją na fakturze czyli autentyczności i zgodności z prawem informacji dotyczących pochodzenia towaru.

W odpowiedzi węgierskie władze celne poinformowały, pismem z [...] r. [...], że eksporter czyli firma "B" nie potrafiła przedstawić dokumentów poświadczających pochodzenie wyeksportowanego towaru, a A. M. figurujący jako dyrektor firmy nią nie zarządza. Jednocześnie nie potwierdzono informacji importera, że eksporter nie prowadzi działalności gospodarczej.

Wobec tych faktów, Naczelnik Urzędu Celnego w B. uznał, że brak było podstaw do zastosowania preferencji celnych i [...] 2004 r. wszczął postępowanie w niniejszej sprawie. Wydając zaś decyzję uwzględnił to, że firma eksportera była zarejestrowana na Węgrzech w latach poprzedzających weryfikację, jak również to, że nie stwierdzono jednoznacznie, iż faktury są fałszywe. W związku z brakiem możliwości określenia jakiegokolwiek kraju pochodzenia towaru zastosowano stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100 %-120 % (ust. 7 części pierwszej A Taryfy celnej.

Powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie zaskarżył pełnomocnik strony skarżącej na podstawie art. 243 ust. 1, art. 244, art. 245 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302) i art. 73 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz.662) oraz art. 166 § 1, art. 220 § 1 i 2, art. 222, art. 223 § 1 i 2 pkt 1, art. 224 § 2 i art. 233 § 1 pkt 2a ustawy Ordynacja podatkowa.

Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. nie podzielił powyższych zarzutów i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 13 § 1 i § 3 pkt 1 i 2, art. 19 § 1 i § 3, art. 30 § 1 pkt 5, art. 85 § 1, art. 262 Kodeksu celnego oraz ust 1b, ust. 7, ust. 10 i ust. 11 części pierwszej Postanowienia wstępne A. Stawki celne i części drugiej – Tabela stawek celnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, poz. 1253), art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 7, art. 11c, art. 11d, art. 15 ust. 4, art. 18 ust. 1 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz.50 ze zm.), art. 2, art. 13, art., 16 ust. 1b, art.21 i art. 32 Protokołu nr 7 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA) oraz § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. nr 130, poz. 851) oraz art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623).

W uzasadnieniu wskazano, że obniżone stawki celne towaru pochodzącego z Republiki Węgierskiej stosuje się po łącznym spełnieniu warunków:

- towar pochodzi z Państwa –Strony w rozumieniu postanowień Protokołu 7 umowy CEFTA (art. 16),

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR.1 lub deklaracją na fakturze,

- został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Organ odwoławczy przypomniał ponadto, że zgodnie z art. 32 pkt. 1 Protokołu 7 Umowy CEFTA, weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów. W tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę którą uznają za właściwą. Przepisy Protokołu nr 7 Umowy CEFTA nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady, władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację. Oznacza to, że polskie organy celne nie mają możliwości ingerowania w metody działania węgierskich służb sprawdzających, ani kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, które są wiążące dla władz celnych kraju importu (art. 32 ust.3)

Zgodnie z treścią art. 32 pkt. 5 Protokołu nr 7 władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące z Państw CEFTA lub Polski lub innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik M. Ż. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 32 protokołu nr 7 CEFTA przez bezkrytyczne przyjęcie przez polskie organy celne wyniku weryfikacji dokonanej przez węgierskie władze celne, a to w sytuacji, kiedy te czynności nie wykazały, że towar nie posiada węgierskiego statusu pochodzenia. Kontynuując wywód stwierdził, że polskie władze celne nie wykazały istnienia wątpliwości uzasadniających przeprowadzenie weryfikacji ani też nie wyjaśniły czy eksporter dokonał potwierdzenia o kraju pochodzenia na fakturze zakupu w sposób niezgodny z prawem czy tez nie posiadał uprawnień do takiego potwierdzenia. Podkreślono, że w trakcie rewizji celnej nie stwierdzono uchybień w kwestii oznaczenia towaru, co w sposób pośredni wskazuje na kraj jego pochodzenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację. Odnosząc się do zarzutów wyjaśnił, że nie naruszono przepisów art. 180, art. 181, art. 187 § 1 i art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, jak również art. 32 § 1 i art. 33 Protokołu nr 7 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA). W tej sprawie środkiem dowodowym jest urzędowy dokument węgierskich władz celnych, który jest dokumentem wiążącym polskie władze celne. Podkreślono, że pojecie kraj pochodzenia towaru nie można utożsamiać w sposób prosty z krajem produkcji towaru ani krajem z którego towar został przywieziony lub w którym został zakupiony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Art. 134 p.p.s.a. stanowi zaś, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

Skarga M. Ż., wbrew zawartym w niej twierdzeniom nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że w całości chybiony jest zarzut dotyczący zakwestionowania przez organy celne prawidłowości udokumentowania przez skarżącą preferencyjnego pochodzenia importowanego towaru z terenu Republiki Węgierskiej, co miało uzasadniać zastosowanie wobec tego towaru preferencyjnej zerowej stawki celnej. W tym zaś zakresie Sąd w pełni podziela wywód prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę.

Należy przypomnieć, że art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, a ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy.

Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 376 - 378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo uzasadnił, dlaczego dowody i okoliczności podnoszone przez skarżącą nie dają podstaw do przyjęcia, że sporny towar miał preferencyjne pochodzenie z Republiki Węgierskiej.

W związku z powyższym, szczególnego zaakcentowania wymaga zagadnienie mocy dowodowej wyniku weryfikacji, jakiej na żądanie polskich władz celnych działających w ramach uprawnień wynikających z art. 83 § 1 – 3 ustawy Kodeks celny przeprowadzają władze celne kraju importu. Zgodnie z art. 32 pkt. 1 Protokołu nr 7 Umowy CEFTA władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację dokumentów wymienionych w art. 83 § 3 ustawy Kodeks celny będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej jak to możliwe. Wyniki muszą być takie, aby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące z kraju członkowskiego CEFTA lub Polski lub innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi tego Protokołu. W tych tylko ramach możliwa jest ocena przydatności dowodowej owej weryfikacji.

Przepisy Protokołu nr 7 mające zastosowanie w sprawie nie wymagają zaś uzasadnienia wyniku weryfikacji, a tym bardziej wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację, Polskie organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani tym bardziej domagania się od władz weryfikujących, czyli władz celnych kraju eksportu udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym kraju.

W tym kontekście należy podkreślić, że za ugruntowane należy uznać orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadzające się do tezy, którą można zgeneralizować w ten sposób, że wynik weryfikacji dowodu pochodzenia nie podlega ocenie organów celnych kraju importu i jest dla nich wiążący (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt – I SA/Kr 1664/98, SA/Wr 290-295/99, I SA/Ka 1082/99, I SA/Gd 1506/97, SA/Rz 153/98, I SA/Ka 2209/97, I SA/Sz 1016/98).

W zakresie w jakim omawiany wynik weryfikacji poddaje się ocenie organów celnych kraju, który o taką weryfikację wystąpił, należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie wynik weryfikacji spełnia wszelkie wymogi Protokołu nr 7 Umowy CEFTA. Treść tego wyniku weryfikacji (pismo z [...]2003 r. nr [...]) jest bowiem taka, że w pełni umożliwiała wyraźne ustalenie, że będące przedmiotem importu towary nie można uznać za pochodzące z Republiki Węgierskiej, ponieważ eksporter nie przedstawił żadnego innego dowodu pochodzenia, który mógłby stanowić podstawę do zastosowania niższej stawki celne, a tym samym nie było możliwe dokonanie weryfikacji deklaracji na fakturze dokumentującej pochodzenie towaru.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że omawiany wynik weryfikacji spełniał wszelkie wymogi Protokołu nr 7 Umowy CEFTA i wiązał polskie organy celne. Wynika zaś z niego, iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że deklaracja na fakturze przedstawionej przy odprawie celnej była wystawiona legalnie. To zaś z kolei, po uwzględnieniu treści art. 13 i art. 16 Protokołu nr 7 Umowy CEFTA w powiązaniu z przepisami stanowiącymi, że dowodami pochodzenia wymaganymi dla zastosowania obniżonej stawki celnej mogą być wyłącznie świadectwo przewozowe EUR.1 lub deklaracja eksportera na fakturze (art. 21 ust. 3 i art. 27), prowadzi do oczywistego wniosku, że dla rozstrzygnięcia o pochodzeniu towaru uzasadniającym stosowanie obniżonej stawki celnej nie mają żadnego prawnego znaczenia jakiekolwiek inne dokumenty.

Reasumując, przedstawiony stan faktyczny oceniany na tle obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanu prawnego nie dostarczył podstaw do uznania, by sprowadzony przez skarżącą towar podlegał preferencyjnej (obniżonej "0" stawce) celnej z tytułu pochodzenia z Republiki Węgierskiej.

Należy też przypomnieć, ze stosownie do zapisu art. 262 Kodeksu celnego, mającego zastosowanie w niniejszej sprawie, do postępowania w sprawach celnych maja zastosowanie odpowiednio przepisy działu IV ustawy Ordynacja podatkowa (art. 120 do 271) z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Przepisy celne nie zawierają żadnych zapisów dotyczących wszczęcia postępowania celnego. Inicjuje je czynność materialno - techniczna wywołująca skutek prawny przez sam fakt przyjęcia zgłoszenia celnego. Większość spraw celnych zostaje zakończona bez wszczynania postępowania administracyjnego, poprzez samo przyjęcie zgłoszenia celnego. Skutkiem prawnym jest objęcie towaru ex lege procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długi celnego. Zgłoszenie celne nie pełni wyłącznie roli wniosku o wszczęcie postępowania kończącego się wydaniem decyzji. Zgłoszenie celne wykazuje duże podobieństwo do zgłoszenia podatkowego (zobacz Komentarz do Kodeksu celnego, F. Prusak, Wydaw. MUZA 2000, str. 1050). Aktualnie, od 1 maja 2004 r. obowiązuje zapis w art. 23 pkt 3 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622), który jednoznacznie wskazuje, że za datę wszczęcia postępowania celnego przyjmuje się datę przyjęcia zgłoszenia celnego. Zapis ten dotyczy również postępowania przed organami celnymi w sprawach podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego z tytułu importu towarów (art. 165 § 6 Ordynacji podatkowej).

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).