Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1239/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 6 ust. 2, art. 3 pkt 10 lit. b.
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 45 ust. 2.
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu poddania zabiegowi zmiany oznakowania zafałszowanej partii wyrobu oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] października i [...] listopada 2011 r. inspektorzy WIJHARS w [...] działając na podstawie upoważnienia nr [...], z dnia [...] października 2011 r., wydanego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS, przeprowadzili kontrolę w zakresie prawidłowości znakowania wybranych grup artykułów rolno-spożywczych (w tym makaronu) w Przedsiębiorstwie Produkcyjno - Handlowym "[...]" A. S, [...],[...], (Protokół kontroli nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r.).

W toku przeprowadzonej kontroli, zakwestionowano oznakowanie przedmiotowej partii artykułu Makaron dwujajeczny świderki, ze względu na brak w zastosowanej nazwie makaronu, określenia "z kurkumą", która zgodnie z zadeklarowanym wykazem składników została użyta w procesie produkcyjnym przedmiotowego wyrobu.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego [...] Wojewódzki Inspektor JHARS w dniu [...] grudnia 2011 r. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...], nakazującą poddanie zabiegowi zmiany oznakowania zafałszowanej partii wyrobu Makaron dwujajeczny świderki a'500 g, o wielkości partii zabezpieczonej 1.530,5 kg (3.061 szt. opakowań jednostkowych a 500 g), data produkcji: 07.09.2011, najlepiej spożyć przed końcem: 04.2012, nr partii: L 363 1.

Zdaniem organu, stwierdzona podczas kontroli nieprawidłowość stanowiła naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w związku z art. 47 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

W odwołaniu od powyższej decyzji producent wskazał, że w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. z 2010 r. Nr 232, poz. 1525, ze zm.), kurkuma nie została zaliczona do barwników, a zatem może być stosowana do produkcji makaronów.

Wnoszący odwołanie podniósł, że w celu podniesienia walorów organoleptycznych makaronu, stosuje naturalną przyprawę kurkuma w ilości nieprzekraczającej 2 % masy środka spożywczego.

W związku z powyższym, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 137, poz. 966, z późn. zm.), w wykazie składników kwestionowanej partii makaronu, zamiast kurkumy producent mógłby wskazać jedynie kategorię składnika, tj. "przyprawa/y" albo "mieszanka przypraw". Odwołujący się zaznaczył, że nie korzysta z w/w możliwości i podaje w wykazie składników pełną nazwę stosowanej przyprawy - kurkumy, mając na względzie dobro konsumentów i obowiązujące przepisy prawa. A zatem firma nie ma obowiązku zmieniać nazwy makaronu poprzez zastosowanie w nazwie makaronu określenia "z kurkumą".

Podniósł także, iż podczas kontroli przeprowadzanych u producenta do 2010 r., żaden organ urzędowej kontroli, w tym również Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] nigdy nie podnosił kwestii używania w nazwie makaronu określenia "z kurkumą".

Ponadto, zwrócił uwagę na fakt, iż żądanie użycia w nazwie makaronu nazwy przyprawy lub substancji dodatkowej dozwolonej, użytej w procesie produkcji środka spożywczego nie znajduje odzwierciedlenia w praktyce oznakowania wyrobów innych branż.

Wskazał również, że z przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 47 ust. 1) nie wynika obowiązek podawania w nazwie produktu jego składników.

Dodatkowo, zaakcentował, że Główny Inspektor JHARS w wyniku postępowania odwoławczego dotyczącego innego podmiotu, uchylił decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie nakazu stosowania właściwego oznakowania artykułu rolno-spożywczego o nazwie "Makaron domowy", poprzez podanie w nazwie określenia, wskazującego na kurkumę występującą w składzie wyrobu. W związku z powyższym, z uwagi na tożsamy charakter obu spraw, organ powinien uchylić zaskarżoną decyzję.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nie podzielił powyższych zarzutów i decyzją z [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa,

- art. 21 art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577,ze zm.),

w związku z:

- art. 3 pkt 10 lit. b, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.),

- art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.),

utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.

Odwołując się do treści art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 3 pkt 5 w/w ustawy wskazał, iż przyjmując nawet, że działanie producenta było niezamierzone, to produkt, w którego oznakowaniu użyto niepełnej nazwy, jest obiektywnie produktem zafałszowanym. Może być to zafałszowanie świadome bądź nie, ale sam fakt zafałszowania jest w ocenie organu bezsporny.

W następnej kolejności przytoczył przepisy art. 6 ust. 1, ust. 2 w/w ustawy a także art. 46 ust.1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia stwierdził, że obecnie na polskim rynku dostępnych jest wiele rodzajów makaronów, które poza podstawowym składnikiem, tj. mąką pszenną zawierają inne składniki (jaja, szpinak, pomidory, soję, kurkumę). Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie kwestionowana partia artykułu nie spełnia wymagań zawartych w przytoczonych wyżej aktach prawnych, z uwagi na oznakowanie, wprowadzające konsumenta w błąd, poprzez zastosowanie niepełnej nazwy handlowej.

W oznakowaniu Makaronu dwujajecznego świderki, w wykazie składników producent zamieścił informację o zawartości przyprawy kurkumy, użytej do produkcji w/w wyrobu.

Jednak w nazwie przedmiotowego makaronu brak jest opisu wskazującego na zawartość kurkumy.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu zaakcentował, iż w przedmiotowej sprawie organy Inspekcji nie kwestionowały zasadności stosowania kurkumy, a jedynie oznakowania, zatem podnoszenie przez stronę, iż celu podniesienia walorów organoleptycznych makaronu, stosuje naturalną przyprawę kurkumę w ilości nieprzekraczającej 2 % masy środka spożywczego oraz, że kurkuma nie została zaliczona do barwników, a zatem może być stosowana do produkcji makaronów, nie ma znaczenia dla zapadłego rozstrzygnięcia.

Jednocześnie GIJHARS podkreślił, że kurkuma zawiera kurkuminę - charakterystyczny żółty "barwnik otrzymywany przez ekstrakcję rozpuszczalnikami substancji barwnej rozłogów rośliny Curcuma domestica (longa) L., (...). Ekstrakty kurkumy ze względu na charakterystyczny smak i zapach mogą być stosowane jako przyprawa lub dodatek (...)" (prof. dr Rutkowski A., prof. dr hab. Gwiazda S., dr hab. Dąbrowski K., 2003: Kompendium dodatków do żywności Konin, Hortimex).

Cechy barwiące kurkuminy, zawarte w kurkumie są na tyle trwałe, że nawet niewielki jej dodatek nadaje produktom charakterystyczny złocistożółty odcień.

Z uwagi na fakt, że kurkuma posiada charakterystyczny smak, a zarazem silne właściwości barwiące, powszechnie znane jest stosowanie kurkumy, zarówno przy przygotowywaniu posiłków w warunkach domowych, jak i na szeroką skalę w warunkach przemysłowych do produkcji mieszanek przyprawowych (np. typu "curry"), koncentratów spożywczych, musztardy, produktów mleczarskich, sosów, konserw warzywno-mięsnych, a nawet do produkcji napojów, wyrobów piekarniczych i cukierniczych.

Wobec powyższego, dodatek kurkumy do makaronu jajecznego nie tylko nadaje produktowi specyficzny posmak, ale jednocześnie wpływa na jego barwę. Ponadto, żółta barwa kwestionowanego makaronu dwujajecznego wynikająca z dodatku kurkumy sprawia, że artykuł ten może być postrzegany jako bardziej atrakcyjny od makaronów jajecznych które nie zawierają tego składnika, np. może sugerować konsumentowi większy dodatek jaj w tym wyrobie, bądź lepszy surowiec (jaja) stosowany w produkcji. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie, w oznakowaniu w/w artykułu producent wymienia w wykazie składników "przyprawę kurkumę" a informacja o składzie jest podana niewielką czcionką na odwrocie opakowania w sąsiedztwie innych informacji.

W związku z powyższym, konsument nie widząc w nazwie makaronu informacji o zastosowanej w procesie produkcji kurkumie, jest narażony na kupno produktu niezgodnego z jego preferencjami i oczekiwaniami.

Zdaniem organu, producent środków spożywczych jest zobowiązany stosować nazwę, która właściwie charakteryzuje produkt, która ilustruje dodatek składnika w znaczący sposób wpływa na cechy organoleptyczne tego wyrobu.

Nazwa produktu jest bowiem pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego. Przeciętny konsument polega na pierwszej dostrzeżonej w oznakowaniu informacji, rzadko korzystając z informacji umieszczonych na opakowaniu drobnym drukiem.

Organ wskazał, że konsument jest słabszym uczestnikiem obrotu, a obowiązkiem przedsiębiorcy jest udzielenie rzetelnej i zrozumiałej dla przeciętnego konsumenta informacji.

Umieszczenie sformułowania w nazwie wskazującego na dodatek kurkumy w makaronie jest wystarczające, aby konsument mógł łatwo i szybko zidentyfikować rodzaj produktu, z jakim ma on do czynienia.

W ocenie organu odwoławczego, wydając przedmiotową decyzję organ I instancji miał na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli, w szczególności poszanowanie praw konsumenta przy obrocie artykułami rolno-spożywczymi, zgodnie z zasadami obowiązujących przepisów prawa.

Organ II instancji ponownie podkreślił, że w przedmiotowej sprawie organ nie kwestionuje sposobu podawania składników w opakowaniu, a sposób podawania nazwy kontrolowanego makaronu.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania GIJHARS stwierdził, że zarówno wyniki wcześniej przeprowadzonych kontroli oraz praktyka oznakowania wyrobów z innych branż nie mogą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy.

Decyzja organu I instancji została wydana w stosunku do konkretnego podmiotu, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w oznakowaniu konkretnej partii produktu, tj. Makaron dwujajeczny świderki a'5 00 g.

Rozstrzygnięcia w innych sprawach administracyjnych nie są wiążące dla organów Inspekcji które każdą sprawę powinny rozpatrywać w sposób indywidualny, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, na co wskazuje całość zgromadzonego materiału dowodowego.

Odpierając z kolei zarzut, że z przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 47 ust. 1) nie wynika obowiązek podawania w nazwie produktu jego składników organ odwoławczy stwierdził, iż przywołane wyżej przepisy nie mówią wprost o obowiązku podawania w nazwie artykułu jego składników, ani nie określają w sposób ścisły sposobu podawania nazwy, to jednak wynika z nich jednoznacznie, że oznakowanie artykułu nie może wprowadzać w błąd konsumenta.

Zdaniem organu odwoławczego zarówno w zaskarżonej decyzji organu I instancji, jak i w niniejszej decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnione zostało, na czym w istocie polega nieprawidłowość oznakowania stosowanego przez producenta dla przedmiotowej partii Makaron dwujajeczny świderki.

Odnośnie pisemnej informacji WIJHARS w [...] z dnia 7 stycznia 2011 r., znak: [...], (otrzymanej przez producenta w dniu11 stycznia 2011 r.), dotyczącej przyjętej przez IJHARS interpretacji przepisów w przypadku nazewnictwa makaronów zawierających w składzie kurkumę, na które powołał się organ I instancji zarówno w uzasadnieniu decyzji jak i w piśmie z przewodnim skierowanym do Głównego Inspektora JHARS wraz z aktami sprawy przekazanymi z odwołaniem organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzyga w przedmiotowej sprawie, niezależnie od stanowiska organu I instancji, w tym treści pisma z dnia 7 stycznia 2011 r., co zostało uczynione przez Głównego Inspektora JHARS w niniejszej decyzji. Organ odwoławczy przypomniał, że powyższe pismo, które zostało doręczone stronie jeszcze przed przeprowadzeniem kontroli stanowiło jedynie informację do wiadomości producenta. Zdaniem GIJHARS, organ I instancji w wydanej decyzji nie powinien powoływać się na w/w pismo, skoro nie stanowi ono dowodu w sprawie.

Powołanie się na powyższe pismo nie stanowi jednak podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż GIJHARS zgadza się z sentencją zaskarżonej decyzji a podstawa prawna tej decyzji została prawidłowo określona.

W tym stanie rzeczy zarzut skarżącego naruszenia art. 15 kpa poprzez powołanie się przez WIJHARS w [...] na informację z dnia 7 stycznia 2011 r. organ odwoławczy uznał za bezpodstawny.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję A. S, reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1) art. 3 pkt 10 lit. b ustawy z 21 grudnia 2000 roku o jakości handlowej artykułów rolno -spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.) - poprzez błędne uznanie, że wyrób skarżącego: Makaron dwujajeczny świderki 500 g (3.061 szt. opakowań jednostkowych 500 g), data produkcji: 07.09.201 T, najlepiej spożyć przed końcem: 04.2012, partia nr: L 363 1, stanowi artykuł rolno - spożywczy zafałszowany,

2) art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych - poprzez błędne uznanie, że wyrób skarżącego: Makaron dwujajeczny świderki 500 g (3.061 szt. opakowań jednostkowych 500 g), data produkcji: 07.09.2011, najlepiej spożyć przed końcem: 04.2012, partia nr: L 363 1, nie spełnia wymagań w zakresie jakości handlowej,

3) art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych - poprzez błędne uznanie, że skarżący oznaczył swój wyrób: Makaron dwujajeczny świderki 500 g (3.061 szt. opakowań jednostkowych 500 g), data produkcji: 07.09.2011, najlepiej spożyć przed końcem: 04.2012, partia nr: L 363 1, z naruszeniem art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 roku, Nr 136, poz. 914, ze zm.),

4) art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych poprzez błędne uznanie, że skarżący oznaczył swój wyrób: Makaron dwujajeczny świderki 500 g (3.061 szt. opakowań jednostkowych 500 g), data produkcji: 07.09.2011, najlepiej spożyć przed końcem: 04.2012, partia nr: L 363 1, z naruszeniem art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia,

5) art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez jego błędną wykładnię,

6) art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia przez jego błędną wykładnię.

Wniósł o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych, z [...] kwietnia 2012 roku, sygn. akt: [...], oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], z [...] grudnia 2011 roku, nr [...], znak: [...] a także o zasądzenie od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- spożywczych na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi rozwinął podniesione zarzuty.

W szczególności podniósł, że GIJHARS dokonując wykładni art. 47 ust 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia uznał, iż w nazwie przedmiotowego makaronu skarżącego brak jest opisu wskazującego na zawartość kurkumy.

Wykładając art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, organ doszedł do powyższego wniosku, przyjmując, iż z uwagi na to, że w szczegółowych regulacjach prawnych definicja makaronu nie występuje, nazwa tego artykułu rolno-spożywczego powinna składać się z opisu, który pozwoli rozpoznać jego rodzaj, właściwości i zarazem umożliwi konsumentowi odróżnienie go od innych makaronów.

Zdaniem strony skarżącej organ pominął, jednak treść art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, zgodnie z którym w przypadku braku odpowiedniej regulacji prawa żywnościowego, z której wynikałaby nazwa danego środka spożywczego, nazwa środka spożywczego powinna być jego nazwą zwyczajową. Dopiero w następnej kolejności ustawodawca wymienia możliwość określenia nazwy środka spożywczego, przez jego opis lub opis jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów.

Tym samym , zdaniem strony, ustawodawca w art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, nadaje prymat nazwie, wynikającej z przepisów prawa żywnościowego, a w jej braku, nazwie zwyczajowej, wymieniając ją przed nazwą, określoną przez opis środka spożywczego. W ocenie skarżącego, nadanie takiej a nie innej kolejności zasad formułowania nazw środków spożywczych wydaje się o tyle zasadne, że nazwa zwyczajowa, tradycyjna, utarta już w danym społeczeństwie, najlepiej chyba charakteryzuje środek spożywczy w świadomości konsumenta.

Zdaniem skarżącego, na istnienie nazwy zwyczajowej, tradycyjnej dla makaronu, wskazał, w zaskarżonej decyzji, sam organ stwierdzając, że: "w powszechnej świadomości konsumenta, wynikającej z polskiej tradycji kulinarnej, nazwa "makaron", oznacza produkt wyprodukowany przede wszystkim z mąki pszennej'.

Jednakże, GIJHARS pominął treść art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, odnoszący się do nazwy zwyczajowej, błędnie stwierdzając, że w braku nazwy wynikającej z przepisów prawa żywnościowego, środek spożywczy powinien być oznaczony w sposób opisowy.

Błędna analiza art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, doprowadziła organ do błędnej wykładni tego przepisu i do błędnego stwierdzenia, że: "producent środków spożywczych jest zobowiązany stosować nazwę, która właściwie charakteryzuje produkt, która ilustruje dodatek składnika w znaczący sposób wpływa na cechy organoleptyczne tego wyrobu", które to ukształtowało treść zaskarżonej decyzji.

Strona podkreśla, że wymóg, aby nazwa środka spożywczego "ilustrowała dodatek składnika, który nawet w znaczący sposób wpływa na cechy organoleptyczne środka spożywczego, w nazwie tego produktu nie wynika z normy jaką wywieść można z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a, czytanego razem z art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Skarżący zaakcentował, że w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z 10 lipca 2007 roku w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. z 2007 Nr

137 poz. 966 ze zm.) wynika, iż w przypadku przyprawy kurkumy, jeżeli jej ilość w składzie środka spożywczego jest niższa niż 2 % masy środka spożywczego, nie trzeba wskazywać, że: w składzie występuje kurkuma, a wystarczy oznaczyć, że w produkcie występują przyprawa lub mieszanka przypraw (§ 8 ust. 1 rozporządzenia), a także nie trzeba wskazywać ilości kurkumy (§ 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia).

Zatem, sam ustawodawca wskazał, że w przypadku znikomej ilości danego składnika – w tym przypadku kurkumy - informację, którą powinien otrzymać konsument można ograniczyć do podania informacji, że w danym środku spożywczym są przyprawa/y lub mieszanka przypraw.

Zdaniem strony, wskazanie kurkumy w nazwie makaronu, będzie sygnałem dla konsumenta, poszukującego makaronu o smaku orientalnym, w stylu potrawy z sosem curry, że jest to produkt, którego poszukuje. Jednakże, bez analizy składu ilościowego, zostanie on tą nazwą wprowadzony w błąd, gdyż dodatek kurkumy na poziomie do 2% masy środka spożywczego, nie spełni jego oczekiwań, wynikających z wprowadzającej w błąd nazwy, co do orientalnego smaku określonego makaronu

Nazwa taka byłaby myląca dla konsumenta.

W ocenie skarżącego taka ilość nie wpływa w znaczący sposób na cechy organoleptyczne tego środka spożywczego. Strona zarzuca, że błędnie przyjął organ w zaskarżonej decyzji, przypisując przyprawie kurkumie silne właściwości barwiące. Opis przyprawy kurkumy, powołany przez GIJHARS w zaskarżonej decyzji, dotyczący zakresu stosowania kurkuminy jako przyprawy do konserw, zup i musztard, w ogóle nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy.

Zwraca uwagę fakt, że organ nie podzielił argumentu skarżącego, wskazującego, że efekty barwiące kurkuminy pod wpływem światła zanikają.

Stąd, należy przyjąć, że GIJHARS przypisując kurkumie silne i odporne na światło właściwości barwiące, doszedł do błędnego wniosku, że dodatek kurkumy do makaronu skarżącego, w znaczący sposób wpływa na jego barwę.

Strona podkreśla, że sama żółta barwa makaronu nie świadczy jeszcze o jego atrakcyjności, poprzez zasugerowanie przeciętnemu konsumentowi, tego, że może on zawierać większy dodatek jaj, bądź lepszy surowiec jaja stosowany w produkcji. Wynika to z prostej natury żółtka jajka - które wpływa na żółty odcień makaronu - a którego żółty odcień, zgodnie z powszechną wiedzą, zależny jest jedynie od rodzaju karmy, którą dostają kury. Jeśli kury jedzą pszenicę - jest jaśniejsze, a jeśli kukurydzę - ciemniejsze. Zabarwienie skorupki zależy od rasy kury i też nie ma nic wspólnego z wartością odżywczą jajka. Kolory skorupki i żółtka w żaden sposób nie wpływają na walory odżywcze jajka.

W ocenie strony, dla przeciętnego konsumenta, w tej sprawie jasnym jest, że na rynku występują różne makrony, w tym bez jajeczne i jajeczne, a do wyboru odpowiedniego dla konsumenta niezbędna jest analiza składu surowcowego makaronu. Ponadto, należy przyjąć, że z powszechnie dostępnej wiedzy, znany jest mu też fakt, że właściwości barwiące kurkumy pod wpływem światła słabną. Również to, że żółty kolor żółtka jajka, które wpływa na odcień żółtej barwy makaronu, zależny jest od karmy jaką żywią się kury.

Dlatego też, dokonując wyboru makaronu konsument nie kieruje się jego nazwą, a składem, który pozwoli mu ustalić, czy użyte przez producenta makaronu składniki spełniają jego oczekiwania. Jedynie konsument sceptyczny, wobec kierowanych do niego przekazów z różnorodnymi nazwami makaronów, umiejętnie skorzysta z istniejącej przed nim możliwości wyboru i przeczyta zamieszczony na produkcie, zgodnie z wymogami ustawodawcy, jego skład. Tylko taki konsument może zostać uznany za przeciętnego konsumenta.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga A. S nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją organ nakazał skarżącemu, będącemu producentem wyrobu Makaron dwujajeczny świderki a'500 g, o wielkości partii zabezpieczonej w toku kontroli przeprowadzonej przez inspektorów WIJHARS w [...] tj. 1.530,5 kg (3.061 szt. opakowań jednostkowych a'500 g), data produkcji: 7 września 201 Ir., najlepiej spożyć przed końcem: 04.2012, nr partii: L 363 1, poddanie zabiegowi zmiany oznakowania w/w zafałszowanej partii wyrobu poprzez umieszczenie w oznakowaniu wyrobu nazwy umożliwiającej konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości tego środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów tak, aby oznakowanie środka spożywczego było zrozumiałe dla konsumenta i nie wprowadzało w błąd w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, tj.: zastosowanie nazwy produktu (w każdym miejscu opakowania, gdzie zostanie ona użyta) właściwej dla tego typu środka spożywczego, zawierającej element opisowy wskazujący na obecność w makaronie przyprawy kurkumy, która zgodnie z zadeklarowanym składem surowcowym występuje w produkcie i określa jego właściwości.

Brak w zastosowanej nazwie makaronu, określenia "z kurkumą", która zgodnie z zadeklarowanym wykazem składników została użyta w procesie produkcyjnym przedmiotowego wyrobu stanowiła, w ocenie organu, naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych, w związku z art. 47 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych.

Zdaniem Sądu, stanowisko organu należy podzielić.

W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zdeklarowane przez producenta.

Przepis art. 3 pkt 5 w/w ustawy wskazuje, że jakość handlową stanowią cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 w/w ustawy, artykuły rolno-spożywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane.

Stosownie zaś do art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, do znakowania artykułów rolno-spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

W myśl natomiast art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego.

Oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać w konsumenta w błąd w szczególności, co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. (vide: art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia).

Stosownie do art. 3 pkt 10 lit. b ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, z produktem zafałszowanym mamy do czynienia w każdym przypadku, kiedy w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą.

Niewątpliwie więc produktem zafałszowanym jest produkt, w którego oznakowaniu użyto niepełnej nazwy.

Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzono, że w nazwie przedmiotowego makaronu brak było opisu wskazującego na zawartość kurkumy, przez co nazwa skontrolowanego produktu była niepełna.

W myśl art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, w przypadku artykułu rolno-spożywczego będącego środkiem spożywczym: nazwa powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywienia i żywności, nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów.

Nie ma sporu między skarżącym i organem, co do tego, że w zakresie nazewnictwa makaronów brak jest szczególnych regulacji prawnych.

W zaskarżonej decyzji GIJHARS wskazał, że w powszechnej świadomości konsumenta, wynikającej z polskiej tradycji kulinarnej, nazwa "makaron" oznacza produkt wyprodukowany przede wszystkim z maki pszennej.

Jednocześnie stwierdził również, iż biorąc pod uwagę, że w szczegółowych regulacjach prawnych definicja makaronu nie występuje, nazwa tego artykułu rolno-spożywczego powinna składać się z opisu, który pozwoli rozpoznać jego rodzaj, właściwości i zarazem umożliwi konsumentowi odróżnienie go od innych makaronów jajecznych, nie zawierających w składzie kurkumy.

Skarżący zarzucił organowi błędną wykładnię art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez pominięcie treści tego przepisu odnoszącej się do nazwy zwyczajowej.

Zdaniem strony, skoro nazwa środka spożywczego powinna być w pierwszej kolejności jego nazwą zwyczajową (w tym przypadku "makaron") to środek ten nie powinien być oznaczony w sposób opisowy.

W ocenie Sądu stanowiska skarżącego nie można podzielić, gdyż "makaron" jest nazwą zwyczajową ale tylko wówczas, gdy odpowiada normom zawartym w Polskich Normach to znaczy gdy jest produktem składającym się z wody, mąki oraz niekiedy jaj (makaron jajeczny).

Jak słusznie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę klasyfikację makaronów prowadzi się zgodnie z normą PN-A-74131:1999 w oparciu o podstawowe surowce, dodatki, wymiary i kształt. Należy dodać, że w normie tej ustalono wymagania ogólne, organoleptyczne, fizykochemiczne i mikrobiologiczne. Określono sposób znakowania, pakowania i transportu. Przy czym Polskie Normy, wywodzące się z dawnych Norm Branżowych stanowią, dokumenty wyłącznie dobrowolnie stosowane przez producentów.

Tymczasem, w produkcie wytwarzanym przez skarżącego jest dodatek w postaci przyprawy – kurkumy a zatem nie można twierdzić, że przedmiotowy produkt żywnościowy wytwarzany przez skarżącego jest "makaronem" w rozumieniu nazwy zwyczajowej.

Również dla przeciętnego konsumenta nazwa "makaron" kojarzy się z produktem żywnościowym wytwarzanym na bazie mąki i wody oraz ewentualnie jaj.

W tym stanie rzeczy za prawidłowy należy uznać pogląd organu, że użyta przez producenta nazwa przedmiotowego produktu "Makaron dwujajeczny świderki" nie jest pełna ze względu na brak opisu wskazującego na zawartość kurkumy.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zarzut błędnej wykładni art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia jest niezasadny.

Nie ulega wątpliwości, co zresztą nie było kwestionowane przez skarżącego, iż nie ma przeszkód stosowania do produkcji makaronów przyprawy kurkumy (v. § 16 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych -Dz. U. z 2008 r. Nr 177, poz. 1094). Jednakże istnieje konieczność wyszczególnienia w nazwie produktu tejże przyprawy, a to ze względu na organoleptyczne właściwości kurkumy.

Organ wskazał, a skarżący nie zanegował stanowiska organu, że pod wpływem tej przyprawy zmienia się smak, zapach oraz zabarwienie – w tym przypadku- makaronu. Spór między skarżącym a organem dotyczy wyłącznie nasycenia barwy żółtej produktu w zależności od ilości zużytej do jego wytworzenia. Należy zgodzić się z organem, iż przeciętny odbiorca (konsument) odbiera żółte zabarwienie makaronów jajecznych, jako wartość pozytywną, świadczącą o wysokiej jakości wyrobu. Zatem uzyskiwanie żółtego zabarwienia na drodze dodawania kurkumy - przyprawy, a nie tylko poprzez dodanie masy jajowej, wprowadza konsumenta w błąd i nie pozwala mu odróżnić zakwestionowanego produktu, a w szczególności jego jakości, od innych produktów jajecznych, o ile informacja o obecności kurkumy - przyprawy nie jest umieszczona w nazwie. W konsekwencji konsument pozbawiony jest możliwości świadomego wyboru produktu.

Obowiązek umieszczenia w nazwie niezbędnych informacji eliminujących sytuacje w których możliwe jest wprowadzenie w błąd konsumenta wynika wprost z w/w uregulowania art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Jest to obowiązek niezależny od tego, że w wykazie składników mają być umieszczone nazwy przypraw użytych do produkcji.

Nie ma przy tym znaczenia, że zawartość kurkumy w spornym produkcie jest na poziomie do 2 % masy środka spożywczego.

Jak już wyżej wskazano, ze względu na cechy organoleptyczne tej przyprawy, oraz fakt, iż dodatek tego składnika w procesie produkcyjnym makaronu tj. (produktu wytwarzanego z mąki, wody ewentualnie jaj) nie jest typowy (jak w przypadku np. musztard) oraz uwzględniając, że zastosowanie kurkumy w produkcji makaronu podnosi walory tego produktu spożywczego, składnik ten powinien być umieszczony w nazwie tego artykułu spożywczego.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, że organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów.

Z kolei argumenty strony, że podczas kontroli przeprowadzonych w firmie skarżącego do 2010 r. żaden organ nie podniósł kwestii używania w nazwie makaronu określenia "z kurkumą" a także powołanie się na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej prowadzonej wobec innego podmiotu nie może prowadzić do uwzględnienia skargi.

W toku niniejszej sprawy ustalono bowiem prawidłowo stan faktyczny oraz dokonano właściwej subsumcji pod określone w decyzji normy prawne.

Sąd nie ocenia natomiast legalności działań organu podejmowanych wobec skarżącego w trakcie innych kontroli, czy też wobec innych podmiotów w innych postępowaniach administracyjnych, gdyż wykraczałoby to poza granice sprawy.

Ponieważ zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa.