Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2445/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
657
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i e, art. 82 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 750
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 672
law: Ustwa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 8 ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Marzena Milewska – Karczewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz R. L. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2014 r., nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (w skrócie: Prezes NFZ), na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), dalej: ustawa o świadczeniach, oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., oraz art. 10 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r., poz. 672 z późn. zm.), dalej: u.s.d.g., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocników R.Ł. (dalej: strona, Skarżący, wnioskodawca), utrzymał w mocy decyzję nr [...] dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (w skrócie: dyrektor ŚOW NFZ) z [...] sierpnia 2013 r., stwierdzającą, że stanowisko strony w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, kiedy w ramach tej działalności wykonywana jest umowa o świadczenie usług – kontrakt menadżerski – jest nieprawidłowe.

Zaskarżona decyzja Prezesa NFZ zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Strona, reprezentowana przez radców prawnych pismem z [...] sierpnia 2013 r. zwróciła się na podstawie art. 10 ust. 1 u.s.d.g., z prośbą o interpretację przepisów prawa. Strona podniosła, że prowadząc działalność gospodarczą m.in. w zakresie wykonywania usług zarządzania przedsiębiorstwem, zawarła z K. S.A. (dalej: Spółka) umowę o świadczenie usług w zakresie zarządzania – kontrakt menedżerski – wykonywany od [...] czerwca 2013 r. Przedmiotem wspomnianej umowy było kierowanie Spółką, zarządzanie jej majątkiem oraz reprezentowanie Spółki wobec organów państwowych, organu samorządu terytorialnego i innych pomiotów oraz osób trzecich.

Umowa zobowiązywała wnioskodawcę do kierowania przedsiębiorstwem Spółki oraz zarządzania jej majątkiem, w tym świadczenia usług zarządczych zgodnie z umową, obowiązującym prawem, statutem Spółki oraz uchwałami podjętymi przez organy Spółki, jak również innymi wewnętrznymi regulacjami Spółki i jej organów, racjonalnego gospodarowania mieniem Spółki i zapewnienia mu ochrony, współdziałania z pozostałymi organami Spółki, oraz dbania o terminowość regulowania publiczno-prawnych zobowiązań Spółki. Zgodnie z umową wnioskodawca ponosił odpowiedzialność wobec Spółki i osób trzecich za szkodę wyrządzoną przez niego w związku z wykonywaniem umowy, będącą następstwem niewykonania lub nienależytego wykonania usług zarządczych. Umowa zobowiązywała wnioskodawcę do wykonywania postanowień umownych z zachowaniem najwyższej staranności i należytym uwzględnieniem charakteru i zakresu działalności Spółki, z zachowaniem troski o interesy majątkowe i niemajątkowe Spółki, wykorzystując przy tym swoją wiedzę, doświadczenie i umiejętności. Zgodnie z umową wnioskodawca wskazał siebie jako podmiot, który będzie samodzielnie obliczał i odprowadzał składki na ubezpieczenie zdrowotne, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

W tym stanie faktycznym wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o wydanie interpretacji czy podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu wyłącznie z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, a tym samym czy to wnioskodawca jest zobowiązany do samodzielnego zgłoszenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych faktu rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz obliczania i przekazywania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

Organ po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. uznał, że stanowisko wnioskodawcy zawarte we wniosku jest nieprawidłowe i wskazał, że jego zdaniem wnioskodawca winien wnosić dwie składki na ubezpieczenie zdrowotne zarówno z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jak i z tytułu zawartej umowy menedżerskiej, gdyż podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z obu tych tytułów.

Strona nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, wskazała, że jej zdaniem winna być objęta ubezpieczeniem zdrowotnym jedynie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, w której ramach zawarła kontrakt menedżerski.

Organ odwoławczy przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. podtrzymał stanowisko organu I instancji uznając, że jest ono prawidłowe i uzasadnione. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach) lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub innej umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach). Zdaniem organu spełnianie przez określoną osobę warunków podlegania ubezpieczeniom społecznym z obydwu tytułów powoduje, że w konsekwencji osoba taka podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z każdego z tych tytułów. Prezes NFZ wskazał przy tym, że w myśl przepisu art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), jednym z warunków zaliczenia przychodów do źródła, jakim jest działalność gospodarcza, stanowi niezaliczenie ich zarazem do przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 tejże ustawy. Przychody uzyskiwane z umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menadżerskich lub umów o podobnym charakterze są, z punktu widzenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaliczane do źródła, jakim jest działalność wykonywana osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, co wynika z przepisu art. 13 pkt 9 tejże ustawy. Taka regulacja oznacza zdaniem organu, że nie ma możliwości kwalifikowania przychodów uzyskiwanych z umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menadżerskich lub umów o podobnym charakterze do źródła innego aniżeli działalność wykonywana osobiście, w szczególności do przychodów z działalności gospodarczej. W konsekwencji organ uznał, że powstanie przychodu z działalności wykonywanej osobiście nie jest wykonywaniem działalności gospodarczej.

Prezes NFZ podniósł także, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2007 r., sygn. akt K 11/06, wskazał, iż w nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dokonanej ustawą z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 2.02, poz. 1956 ze zm.), ustawodawca wyraził wolę, by wszelkie przychody z tytułu umów menedżerskich były kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście niezależnie od tego, czy termin: działalność wykonywana osobiście, oznacza określone źródło przychodów, czy też pewną cechę działalności.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący pismem z dnia [...] lipca 2014 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniósł o zmianę decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej ją decyzji bądź uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją dyrektora ŚOW NFZ oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.), oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i e w zw. z art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że umowa kontraktu menedżerskiego, zawarta w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, jest traktowana jako odrębny tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, a nie jako umowa wykonywana w ramach tejże działalności gospodarczej, co skutkuje zaistnieniem dla wykonującej ją osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą obowiązku podwójnego odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne, podczas gdy prawidłowa interpretacja winna prowadzić do przyjęcia, że osoba realizująca kontrakt menadżerski, w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, winna odprowadzać wyłącznie jedną składkę na ubezpieczenia społeczne oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej;

2) art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że przywołaną regulacją objęte są również kontrakty menedżerskie, zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, tj. prowadzonej w oparciu o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, podczas gdy prawidłowa interpretacja winna prowadzić do wniosku, iż regulacja ta obejmuje jedynie umowy, które nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, tj. dotyczą realizacji czynności niezwiązanych z prowadzoną działalnością;

3) art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez brak prawidłowego uzasadnienia prawnego wydanej decyzji, z uwagi na fakt, iż organ II instancji pominął w zasadzie w całości wywód prawny, który przedstawił skarżący, w szczególności zaś stanowiska wynikające z przywołanych orzeczeń sądowych oraz poglądów doktryny, nie przedstawiając własnej oceny w tym zakresie, a jedynie swoje końcowe stanowisko, które pozostaje niezgodne z przywołanymi orzeczeniami oraz poglądami doktryny.

W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący podtrzymał stanowisko zawarte we wniosku o wydanie interpretacji oraz wskazał, że art. 13 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nakazuje kwalifikację przychodu z działalności wykonywanej osobiście dla celów podatkowych, a nie dla ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Zdaniem skarżącego kwalifikacja przychodu z umów menedżerskich jako dochodu z działalności wykonywanej osobiście nie wpływa na zmianę podstawy ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący zakwestionował również powstanie zbiegu tytułów ubezpieczenia zdrowotnego.

Skarżący wskazał także, że zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwem sądów uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Ma ono objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania w sprawie danego przepisu prawnego oraz umożliwić ocenę prawidłowości wydanej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast, aby Prezes NFZ dokonał dokładnej analizy i w jasny oraz zrozumiały sposób wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi się kierował przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Tym samym organ naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada ta zobowiązuje bowiem organ do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Celem tej zasady jest przekonanie adresata decyzji do tego, by wykonał ją dobrowolnie i bez konieczności stosowania środków przymusu.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).

Badając skargę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga, czy organ prawidłowo uznał, że

osoba prowadząca działalność pozarolniczą i jednocześnie wykonująca umowę o świadczenie usług w zakresie zarządzania, zawartą w ramach tej pozarolniczej działalności, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zarówno z tytułu wykonywania obowiązków menedżera na podstawie umowy o świadczenie usług w zakresie zarządzania zawartej w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, jak i z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, w której ramach osoba ta wykonuje obowiązki menedżera na podstawie umowy o świadczenie usług w zakresie zarządzania.

Rozpoznając niniejszą sprawę, należy podkreślić dwie kwestie istotne w stanie faktycznym będącym przedmiotem pytania strony przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Z opisu stanu faktycznego wynika, że przychód uzyskiwany z zarządzania Spółką w związku z zawartym kontraktem menedżerskim jest jedynym przychodem strony uzyskiwanym z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto z opisu stanu faktycznego nie wynika, aby strona, zarządzając Spółką w związku z zawartym kontraktem menedżerskim w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, była również członkiem zarządu zarządzanej Spółki.

Sąd zgadza się z Prezesem NFZ, że prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, a także świadczenie usług w zakresie zarządzania w związku z zawartym kontraktem menedżerskim, stanowią odrębne tytuły objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Powyższe jednoznacznie wynika z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i lit. e ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, lub ubezpieczeniami społecznymi rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

Umową o świadczenie usług, o której mowa w art. 750 K.c., do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, jest przedmiotowa umowa (kontrakt menedżerski), zawarta przez stronę ze Spółką, której przedmiotem jest kierowanie Spółką, oraz zarządzanie jej majątkiem. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 12 listopada 2014 r., sygn. akt I UK 126/14, za wyrokiem Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I PKN 776/00 (OSNP 2004 nr 6, poz. 94): "(...) co do świadczenia usług w ramach tzw. kontraktu menedżerskiego w praktyce utrwaliło się wydzielenie takich umów w ramach umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). Ich treść obejmuje obowiązek starannego działania, jednak w kształcie niepokrywającym się z definicją żadnej umowy regulowanej w kodeksie cywilnym, jak też w innych ustawach, zatem jako nienazwane umowy prawa cywilnego ujmowane są jako zawierane między samodzielnym podmiotem – zarządcą a przedsiębiorcą zlecającym zarządzanie, mając za przedmiot zarządzanie cudzym przedsiębiorstwem w imieniu przedsiębiorcy (rzadziej w imieniu własnym), na rzecz i w interesie przedsiębiorcy zlecającego oraz na jego rachunek i ryzyko. Umowę o zarządzanie wyróżnia głównie to, że jej zawarcie powoduje przeniesienie przez właścicieli przedsiębiorstwa na osobę zarządzającą (menedżera) uprawnień do samodzielnego podejmowania czynności faktycznych i prawnych dotyczących zarządzania przedsiębiorstwem, a to oznacza samodzielność w zakresie kierowania, swobodę w wyborze sposobu zarządzania, możliwość wykorzystania dotychczasowych kontaktów handlowych, doświadczenia zawodowego, umiejętności organizacyjnych, reputacji oraz własnego wizerunku".

Definiując osobę prowadzącą działalność pozarolniczą, art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, odsyła do art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z pkt 1 tego przepisu wynika, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. W świetle natomiast art. 2 u.s.d.g., działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

W opisie stanu faktycznego zawartego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wskazano, że strona prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną w CEIDG, w zakresie zarządzania. Żadne przepisy u.s.d.g., czy też ustawy o świadczeniach, jak i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie wykluczają możliwości wykonywania świadczenia w zakresie zarządzania na podstawie kontraktu menedżerskiego w ramach działalności gospodarczej. Oznacza to, że świadczenie usług w zakresie zarządzania Spółką w ramach prowadzonej działalności gospodarczej mieści się w definicji działalności gospodarczej, o której mowa w art. 2 u.s.d.g., a co za tym idzie, w świetle art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, skarżący jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że ze zdania pierwszego art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Jak wynika natomiast z art. 6 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osobami z nimi współpracującymi; osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Prezes NFZ zatem, w zaskarżonej decyzji doszedł do wniosku, że skoro dana osoba spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniom społecznym z obydwu tytułów, to w konsekwencji podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z obu tytułów.

Sąd zauważa jednak, że w przypadku świadczenia usług w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, przedmiotowa kwestia nie jest tak jednoznaczna na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, iż osoba świadcząca usługi w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, podlega ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W przywołanym wyżej wyroku Sądu Najwyższego z 12 listopada 2014 r., sygn. akt I UK 126/14, Sąd wskazał, że: "Powierzenie zarządzania przedsiębiorstwem w sposób odpowiadający umowie o świadczenie usług może nastąpić na podstawie umowy menedżerskiej zawieranej z osobą fizyczną osobiście lub z taką osobą w ramach prowadzonej przez nią działalności objętej wpisem do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie zarządzania. Gdy umowa jest zawierana między przedsiębiorcami i w związku z tym czynności związane z zarządzaniem realizowane są w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, nic nie stoi na przeszkodzie, by osoba prowadząca taką działalność podlegała ubezpieczeniu społecznemu jako przedsiębiorca (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Taki wniosek wypływa z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008 r., I UK 138/08 (OSNP 2010 nr 11–12, poz. 144). Także poprzednio Sąd Najwyższy uwzględniał spełnianie usług zarządczych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli było powiązane z otrzymywaniem honorarium na podstawie faktury VAT i z samodzielnym uiszczaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2003 r., I PK 10/03, niepubl.). Ta linia orzecznictwa utrwaliła się w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2009 r., III UK 24/09 (niepubl.) i z dnia 11 sierpnia 2009 r., III UK 31/09 (niepubl.) i jest podzielana przez skład Sądu Najwyższego rozpoznający niniejszą sprawę. Prowadzenie działalności gospodarczej jako tytuł ubezpieczenia w takich wypadkach wyprzedza i pochłania wykonywanie umowy menadżerskiej, stąd przedsiębiorca zawierający w ramach prowadzonej działalności umowę o świadczenie usług (umowę gospodarczą) z własnych środków finansuje składki na ubezpieczenie społeczne, emerytalne i rentowe na ogólnych zasadach ubezpieczenia wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej".

Na gruncie ustawy o świadczeniach, przedmiotową kwestię, w ocenie Sądu należy rozstrzygnąć w oparciu o regulację art. 82 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którą w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie, w przypadku natomiast, gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Przytoczone przepisy normują sytuację zbiegu dwóch lub większej liczby tytułów do objęcia danej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, określając, w jaki sposób opłacana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne w przypadku takiego zbiegu. Z przepisów tych jednak wynika, że zbieg dwóch lub większej liczby tytułów do objęcia danej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym występuje wówczas, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego lub z tytułów tego samego rodzaju uzyskuje więcej niż jeden przychód. Tylko wówczas składka na ubezpieczenie zdrowotne może być opłacana z kilku tytułów odrębnie. W przedmiotowej sprawie natomiast, z opisu stanu faktycznego zawartego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wynika, że strona uzyskuje tylko jeden przychód z obu tytułów do objęcia danej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i e ustawy o świadczeniach, świadcząc usługę w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 82 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach, co zdaniem Sądu, prowadzi do wniosku, że nie ma też podstaw prawnych do przyjęcia, że strona uzyskując jeden przychód, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i opłacaniu składki, zarówno z tytułu wykonywania obowiązków menedżera na podstawie umowy o świadczenie usług w zakresie zarządzania zawartej w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, jak z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, w której ramach osoba ta wykonuje obowiązki menedżera na podstawie umowy o świadczenie usług w zakresie zarządzania.

W ocenie Sądu w opisanej sytuacji, gdy ubezpieczony uzyskuje przychód z tytułu świadczenia usługi w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem na podstawie kontraktu menedżerskiego zawartego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, nie uzyskując przychodów z innych tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, jak i więcej niż jednego przychodu z tytułów tego samego rodzaju, zasadna jest argumentacja zastosowana przez Sąd Najwyższy na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Należy zatem przyjąć, że w tej sytuacji, gdy umowa jest zawierana między przedsiębiorcami i w związku z tym czynności związane z zarządzaniem realizowane są w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, nic nie stoi na przeszkodzie, by osoba prowadząca taką działalność podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu jako przedsiębiorca. Jak bowiem wcześniej wskazano, żadne przepisy u.s.d.g., czy też ustawy o świadczeniach, jak i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie wykluczają możliwości wykonywania świadczenia w zakresie zarządzania na podstawie kontraktu menedżerskiego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Sąd stwierdza, że nieuprawnione jest w niniejszej sprawie odwołanie się Prezesa NFZ w zaskarżonej decyzji do regulacji prawnej zawartej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zarówno ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i ustawa o świadczeniach zawiera w przedmiotowej sprawie całościową regulację i nie zawiera odwołań do systemu podatkowego. Nie sposób zatem przyjąć, aby przepisy podatkowe były podstawą rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. Sąd nie widzi również uzasadnienia dla zastosowania pomocniczo analogi do regulacji podatkowej. Podkreślenia wymaga, że wyodrębnienie na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, działalności wykonywanej osobiście, a w jej ramach również kontraktów menedżerskich z działalności gospodarczej oznacza, że przychód uzyskiwany w związku z realizacją kontraktu menedżerskiego, podlega jednorazowemu opodatkowaniu z tytułu działalności wykonywanej osobiście. Tymczasem odwołanie się Prezesa NFZ do regulacji podatkowej, doprowadziło go do wniosku, że jeden przychód uzyskiwany z tytułu świadczenia usługi w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem na podstawie kontraktu menedżerskiego zawartego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, podlega dwukrotnemu odprowadzeniu składki na ubezpieczenia zdrowotne, raz z tytułu świadczenia usług zarządzania przedsiębiorstwem, drugi raz z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej.

Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdza, że organ rozstrzygając przedmiotową sprawę, naruszył art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i e w zw. z art. 82 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach, jak również art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 2 u.s.d.g., poprzez ich błędną wykładnię przyjmując, że w niniejszej sprawie, w przypadku gdy dana osoba prowadząca działalność pozarolniczą i jednocześnie wykonująca umowę o świadczenie usług w zakresie zarządzania, zawartą w ramach tej pozarolniczej działalności, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zarówno z tytułu wykonywania obowiązków menedżera na podstawie umowy o świadczenie usług w zakresie zarządzania zawartej w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, jak i z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, w której ramach osoba ta wykonuje obowiązki menedżera na podstawie umowy o świadczenie usług w zakresie zarządzania.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni przedstawioną powyżej przez Sąd interpretację wskazanych przepisów prawa materialnego.

Sąd nie stwierdza zarzucanego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 11 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji całości wywodów prawnych skarżącego, w szczególności stanowiska wynikającego z przywołanych orzeczeń sądowych oraz poglądów doktryny, nie przedstawiając własnej oceny. Uzasadnienie wprawdzie jest wadliwe, jednak na skutek błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Organ jednak mimo przyjęcia błędnego stanowiska przedstawił własny pogląd w sprawie. Całość wywodu jednoznacznie wskazuje, że organ nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, jak i stanowiskiem wynikającym z przywołanych orzeczeń, co samo w sobie nie może stanowić uchybienia proceduralnego. Przedstawiona argumentacja pozwala natomiast poznać przesłanki, którymi kierował się organ, dokonując interpretacji mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa. W związku z tym Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.