Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 2564/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia (del.) NSA Krystyna Borkowska (spr.), Sędziowie WSA Mirosława Kowalska, As. WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku ; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. O. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].04.2002 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. stwierdził z urzędu nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr [...] z dnia [...].09.2000r.

Jako podstawę prawną w/w decyzji wskazał art. 156 § pkt 2 kpa.

W uzasadnieniu swego stanowiska stwierdził co następuje; "Decyzją nr [...] z dnia [...].09.2000 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał J. O. wykonanie dokumentacji powykonawczej samowolnie zrealizowanej wiaty o słupkach stalowych i ścianach z prefabrykowanych płyt betonowych, usytuowanej na działce nr [...] w J. , wraz z projektowanym dokonaniem zmian w tym obiekcie doprowadzającym go do stanu zgodnego z prawem.

W ocenie organu nadzoru Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając w/w decyzję w rażący sposób naruszył art. 40 – Prawa budowlanego z 1974 r., bowiem w jednoznaczny sposób nie wyeliminował przesłanek zawartych w art. 37 – w/w aktu. W czasie prowadzonego postępowania nie ustalono czy istniejący zakład blacharski nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. Pominięto wpływ zakładu na środowisko naturalne. Nie wyjaśniono czy naruszony został interes osób trzecich.

Od powyższej decyzji wystąpił z odwołaniem inwestor J. O. Wnosząc o jej uchylenie podniósł, że usytuowane 25 lat temu, na jego działce 2 wiaty, w tym jedna położona w granicy , stanowią zaplecze gospodarcze domu. Decyzja stwierdzająca nieważność wydana została z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 kpa, ponieważ organ nadzoru nie wykazał, że zaistniały przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Od 1980 r. prowadzi na swojej działce działalność gospodarczą tj. zakład blacharsko-lakierniczy z tym, że nie wykorzystuje do tego przedmiotowych wiat.

Decyzją nr [...] z dnia [...].05.2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu w/w odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swego stanowiska podał, że "zgodnie z art. 40 – Prawa budowlanego z 1974 r., w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności z art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wydaje decyzję nakazującą wykonanie w określonym terminie zmiany lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego (...) do stanu zgodnego z przepisami. Tak więc zastosowanie trybu z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. jest możliwe wówczas, gdy organ ustali, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 37 Prawa budowlanego". Wydając kontrolowaną w trybie nadzoru decyzję "organ nie wykluczył zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 37 w/w ustawy, a tym samym nie dopełnił podstawowej przesłanki zastosowania w/w przepisu". Niedopełnienie tego obowiązku stanowi w ocenie organu odwoławczego rażące naruszenie prawa.

Na powyższą decyzję ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił J. O. Domagając się uchylenia w/w decyzji podniósł, że uzyskał decyzję pozwalającą na użytkowanie wiat, gdzie organ stwierdził, iż wybudowane zostały zgodnie z postanowieniem planu zagospodarowania przestrzennego. Podkreślił też, że przeprowadzone oględziny w/w obiektu wykazały, iż są one użytkowane gospodarczo.

Dodał też, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odniósł się do zarzutów, które podniósł w odwołaniu.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) – niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Skarga jest zasadna, albowiem w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wskazanego jako podstawę prawną zawartego w niej rozstrzygnięcia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano na wyrażoną w art. 16 § 1 kpa zasadę trwałości decyzji ostatecznych, co oznacza, że nie mogą być one zmieniane lub uchylane dowolnie lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z form wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności w przypadku, gdy jest ona dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Przepis ten zawiera ścisłe wyliczenie przyczyn stwierdzenia nieważności i jako przepis o charakterze wyjątkowym nie podlega interpretacji rozszerzającej.

Stwierdzając nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydanej na podstawie art. 40 – prawa budowlanego z 1974 r. organy nadzoru, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazały art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Podstawowym zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnieniem jest czy wydana w trybie nadzoru decyzja narusza przepisy prawa oraz czy naruszenie to ma rażący charakter, zauważyć bowiem należy, że nie każde ale tylko kwalifikowane tj. rażące naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności wadliwej decyzji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na to, że stwierdzenie nieważności decyzji jest odstępstwem od zasady trwałości decyzji administracyjnych, w związku z czym organ stwierdzając nieważność decyzji zobowiązany jest wykazać nie tylko, że naruszony został przepis prawa ale również, że naruszenie to ma rażący charakter.

Zaskarżona decyzja a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie spełniają tego ostatniego wymogu.

Tak organ pierwszej, jak i drugiej instancji w pisemnych motywach decyzji nie wyjaśniły dlaczego przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy uznały naruszenie art. 40 – Prawa budowlanego za wiążące. Przypomnieć w tym miejscu należy, że ani ewentualna oczywistość naruszenia prawa, ani nawet charakter naruszonych przepisów nie są wystarczające do uznania, że miało miejsce rażące naruszenie prawa.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że obok oczywistego naruszenia prawa i charakter przepisu, który został naruszony, jako kryterium rażącego naruszenia prawa winny być traktowane społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją (por. W. Chróścielewski, P. Tarno, Postępowanie administracyjne, Zielona Góra, 1999, s. 156).

O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.06.1995 r. sygn. akt III A.R.N. 22/95)

Stwierdzając nieważność kontrolowanej w trybie nadzoru decyzji organy nadzoru przyjęły, że naruszyła ona w rażący sposób art. 40 – Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ organ prowadzący postępowanie nie zajął "jednoznacznego stanowiska" odnośnie ewentualnego zaistnienia przesłanek z art. 37 – Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodzić należy się, ze stanowiskiem organu nadzoru, że brak odniesienia się do w/w kwestii w kontrolowanej decyzji czyni ją wadliwą. O tym jednakże czy naruszenie w/w przepisu należy uznać za rażące, zadecydować powinny okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy. Podstawowe znaczenie w tym zakresie będzie zatem miał treść postanowień planu zagospodarowania przestrzennego a także ustalenia czy istotnie zaistniały w tej sprawie przesłanki z art. 37 – Prawa budowlanego z 1974 r.

Tak więc niezbędnym było wyjaśnienie przez organy nadzoru w/w kwestii. Postępowanie o stwierdzenie nieważności – jak to wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny – jest samodzielnym postępowaniem, którego celem jest ustalenie czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 156 § 1 kpa. W niniejszej sprawie organy nadzoru nie wyjaśniły sprawy okoliczności mających podstawowe znaczenie dla dokonania oceny czy naruszenie przepisu art. 40 – Prawa budowlanego miało rażący charakter. Tym samym nie wykazały, że ta niezbędna do stwierdzenia nieważności decyzji przesłanka została spełniona.

W tych warunkach zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji jako wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa – podlegały uchyleniu.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadzie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Z uwagi na treść zawartego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia Sąd na podstawie art. 152 cyt. wyżej ustawy uchylił wykonalność zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.