Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 108/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 28, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1, art. 26 ust. 1, ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 709
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - t.j.
article: art. 23
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 10
journal: Dz.U. 2021 poz 955
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - tj.
article: art. 11 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1947
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Wojewody O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dokumentów z akt zbiorowych rejestracji zgonu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) zasądza od Wojewody O. na rzecz skarżącej E. D. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez E. D. (dalej zwaną też "skarżącą") jest decyzja Wojewody O. (dalej zwanego też "organem odwoławczym") z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w O. (zwanego dalej też: "organem pierwszej instancji" lub "Kierownikiem USC w O.") z dnia [...], nr [...], o odmowie wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt zbiorowych do aktu zgonu L. Ż.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 1 września 2021 r., powołując się na art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, E. D. wystąpiła o wydanie poświadczonych za zgodność kopii dokumentów, stanowiących akta zbiorowe do aktu zgonu jej prababci – L. Ż. Wywodząc swój interes prawny wskazała na art. 23 Kodeksu cywilnego i dobro osobiste w postaci kultu czci i pamięci zmarłych członków rodziny.

Pismem z dnia 8 września 2021 r. Kierownik USC w O. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień w sprawie, poprzez wykazanie interesu prawnego.

W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia 20 września 2021 r., skarżąca wyjaśniła, że jej interes prawny został wywiedziony z prawa do czci i pamięci zmarłych członków rodziny, jako dobra osobistego w rozumieniu art. 23 K.c.

Dla potwierdzenia interesu prawnego przedłożyła kopie odpisów aktów stanu cywilnego dokumentujących jej pokrewieństwo, tj. akt zgonu prababci L. Ż., akt małżeństwa dziadków R. P. i M. Ż., akt urodzenia swojej mamy oraz własne akty urodzenia i małżeństwa.

Decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 26 ust. 4 w zw. z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 709 ze zm.) zwanej dalej "ustawą", Kierownik USC w O. odmówił wydania skarżącej uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt zbiorowych do aktu zgonu L. Ż.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił znaczenia pojęcia "interesu prawnego" na gruncie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) zwanej dalej K.p.a. wywodząc, że jest on związany z przepisem prawa materialnego i wymaga udowodnienia przez stronę. Powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny i aktualny. Odwołując się do art. 23 i art. 24 § 1 K.c. uznał, że nie jest udowodnieniem interesu prawnego w uzyskaniu uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego powoływanie się na art. 23 K.c.

O ile bowiem przepis ten bez wątpienia wskazuje na podstawy i zakres formułowania oraz dochodzenia ewentualnych roszczeń o ochronę dóbr osobistych, to jednak trudno na jego podstawie – przynajmniej na obecnym etapie – dopatrzyć się rozumianego administracyjnoprawnie, interesu prawnego w uzyskaniu uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego.

Stąd w ocenie organu wskazana norma prawa materialnego nie stanowi podstawy do zrealizowania wniosku skarżącej. W odniesieniu do powołanych przez skarżącą orzeczeń SN organ wskazał, że nie odnoszą się one do uzyskania dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, lecz do sytuacji kiedy cześć osób zmarłych – w ocenie powoda – została naruszona i dlatego wystąpił on o roszczenia w związku z ochroną dóbr osobistych. Ponadto, znamion wykazania interesu prawnego nie wyczerpują również przedłożone przez skarżącą kopie odpisów aktów stanu cywilnego. Stosownie do tego organ uznał, że skarżąca nie udokumentowała interesu prawnego i wniosek nie spełnia wymogów określonych w art. 26 ust. 4 ustawy.

Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją wskazała, że jako zstępna swojej prababci ma prawo kultywować jej pamięć poprzez spisywanie wspomnień rodzinnych i budowanie drzewa genealogicznego, a przyczyna śmierci prababci, czy inne dane znajdujące się w aktach zbiorowych są częścią historii jej rodziny.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, powołując art. 26 ust. 4 ustawy wskazał, że warunkiem wydania dokumentu z akt zbiorowych rejestracji aktów stanu cywilnego jest istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego. W przypadku wątpliwości co do jego istnienia, okoliczność ta podlega badaniu przez organ. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ odwoławczy wyjaśnił, że interes prawny musi wynikać z konkretnego stosunku prawnego i mieć swoje umocowanie w przepisach prawa materialnego. Jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w przepisach prawa materialnego. Oznacza to, że osoba wnosząca o wydanie kserokopii akt zbiorowych aktu stanu cywilnego powinna swoje żądanie powiązać z okolicznością uzasadniającą ich wydanie, chociażby poprzez przedłożenie zobowiązania Sądu do wskazania określonych informacji, zawartych w tych dokumentach, gdyż od pozyskania tych informacji zależna będzie możliwość kontynuowania postępowania. Dodatkowo organ podkreślił, że treść akt zbiorowych, które zawierają dane szczególnie wrażliwe, podlega ochronie nie tylko na podstawie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, lecz również na podstawie art. 10 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 955) oraz art. 11 ust. 7 ustawy z 31 marca 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1947). Oznacza to, że dane zawarte w aktach zbiorowych aktu zgonu stanowią tajemnicę prawnie chronioną i mogą być wykorzystane jedynie dla potrzeb statystyki publicznej oraz w postępowaniu sądowym. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika wyłącznie, że skarżąca jest zstępną L. Ż. Nie przedłożono natomiast dowodu na to, że posiada interes prawny w wydaniu kserokopii akt zbiorowych aktu zgonu pani Ż. Powołując się na podglądy doktryny organ odwoławczy wywiódł, że utrwalanie pamięci o zmarłym i dbanie o jego dobre imię nie stanowi interesu prawnego dla uzyskania kserokopii akt zbiorowych, a może jedynie stanowić interes faktyczny.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu E. D. wystąpiła o zbadanie, czy ma prawo wnioskować na podstawie art. 23 K.c. o kserokopie dokumentów stanowiące akta zbiorowe do aktu zgonu swojej prababci. Wskazała, że uzasadnienie złożonego wniosku oparte jest na motywach odnoszących się do kultu, czci i pamięci osoby zmarłej, wobec czego materialnoprawnej podstawy żądania udostępnienia dokumentów z akt zbiorowych osoby zmarłej należy upatrywać w art. 23 K.c. Tematyka kultu i pamięci zmarłych była przedmiotem rozważań judykatury, która podjęła próbę określenia zakresu tego dobra osobistego. Sąd Najwyższy przesądził, że prawo do kultywowania pamięci osoby zmarłej jest uznawane powszechnie za samoistne dobro osobiste. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w wyroku z dnia 25 października 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 706/21 wskazał natomiast, że prawo do kultywowania czci i pamięci osób zmarłych w oparciu o art. 23 K.c. jest interesem prawnym. Dla niej, jak wskazała skarżąca, jako dla osoby zajmującej się genealogią, chcącej zachować pamięć o przodkach, ważne są nie tylko dokumenty wytworzone za ich życia, ale także dokumenty świadczące o ich odejściu, wytworzone już po ich śmierci, ale ich dotyczące.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda O. powołał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza z kolei nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, a stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach.

W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w tych granicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. – poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji wykazała, że akty te zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a.

W ocenie Sądu organy nie dokonały w sprawie wszystkich koniecznych ustaleń i nie rozpoznały sprawy w jej całokształcie czym w istotny sposób naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) zwanej dalej K.p.a. Naruszenie to było tego rodzaju, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto organy dokonały nieprawidłowej wykładni przepisu prawa materialnego co miało wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia o odmowie wydania skarżącej uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt zbiorowych do aktu zgonu jej prababci stanowił art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 709 ze zm.) nadal zwanej ustawą. Zgodnie z tym przepisem dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, na żądanie sądu, prokuratora, osoby, której akt stanu cywilnego dotyczy, lub osoby mającej interes prawny, mogą być wydawane: 1) na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej albo odwzorowania cyfrowego poświadczonego za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo 2) w postaci kopii albo wydruku dokumentu elektronicznego poświadczonych za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego podpisem własnoręcznym.

W myśl art. 26 ust. 1 ustawy akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego stanowią dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub dokumenty złożone po sporządzeniu aktu stanu cywilnego stanowiące podstawę do dołączenia wzmianki dodatkowej do aktu stanu cywilnego lub stanowiące podstawę zamieszczenia przypisku przy innych aktach stanu cywilnego.

W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o wydanie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii dokumentów stanowiących akta zbiorowe do aktu zgonu jej prababci. Stosownie do art. 26 ust. 4 ustawy prawidłowo organy ustaliły, że dla uzyskania dostępu do dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego konieczne było wykazanie przez skarżącą posiadania interesu prawnego w wydaniu żądanych kopii dokumentów. Słusznie też organy przyjęły, na gruncie art. 28 K.p.a., że interes prawny musi wynikać z określonego przepisu prawa odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu, a więc musi dotyczyć sfery prawnej tego podmiotu bezpośrednio. Powinien mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny.

Istotą tak rozumianego interesu prawnego jest ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą pawaną, a sytuacją konkretnego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania.

W niniejszej sprawie skarżąca wskazała, że jej interes prawny wynika z art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.) zwanej nadal K.c., zgodnie z którym dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Na tej podstawie, jako dobro osobiste wskazała kult pamięci i czci po zmarłych przodkach.

Dokonując oceny tak określonego interesu prawnego organy nie dokonały jednak prawidłowych ustaleń i nie rozważyły tej kwestii w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia.

Przede wszystkim podkreślić trzeba, że w sprawie nie ustalono jakie konkretnie dokumenty znajdują się w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego i których z nich dotyczył wniosek skarżącej. Bez ustalenia treści i zakresu przedmiotowego dokumentów nie sposób natomiast rozstrzygać o tym, czy skarżąca posiada interes prawny w ich udostępnieniu, czy też nie.

Błędnie próbowały wywodzić organy, że interes prawny, o którym mowa w art. 26 ust. 4 ustawy wiąże się z dochodzeniem roszczeń o ochronę dóbr osobistych (tak organ pierwszej instancji) i powinien być powiązany z okolicznością uzasadniającą wydanie żądanych dokumentów, chociażby poprzez przedłożenie zobowiązania sądu do wskazania określonych informacji (tak organ odwoławczy). Ustalone w art. 26 ust. 4 ustawy prawo do wydania dokumentów nie zostało bowiem powiązane ani z naruszeniem interesu prawnego, ani też z obowiązkiem urzędowego potwierdzenia określonych informacji. Mowa jest tu wyłącznie o posiadaniu interesu prawnego. Dla istnienia interesu prawnego nie jest zatem konieczne jego naruszenie i podjęcie działania w celu jego ochrony. Jego źródło stanowi norma prawa materialnego kształtująca sytuację prawną wnoszącego podanie. Innymi słowy jest to interes, któremu obowiązujące przepisy prawa materialnego przyznały ochronę prawną. Mieć interes prawny to bowiem tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej, z uwagi na to, że dane dobro objęte jest prawną ochroną.

Skarżąca wskazała na prawo osobiste, podlegające ochronie na podstawie art. 23 K.c., a dotyczące kultu, pamięci i czci po zmarłych przodkach. W ocenie Sądu uznać należy, że prawo to rozumieć należy jako prawo do oddawania czci i zachowania pamięci po zmarłych członkach rodziny. Ma ono charakter osobisty i obejmuje prawo do informacji o zmarłych członkach rodziny w tym prawo dostępu do dokumentacji dotyczącej zmarłego członka rodziny. Nie wiąże się natomiast ze zbywalnymi prawami osób zmarłych.

Z tego względu Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 706/21 (dostępny, jak wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu, na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), na który powołała się skarżąca. Wprawdzie przedstawiony on został w odniesieniu do uzyskania dostępu do dokumentacji związanej z dowodami osobistymi, ale z uwagi na przedmiot sprawy analogicznie można go odnieść również do uzyskania dostępu do dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego.

Zgodnie z tym poglądem, w niniejszej sprawie należy przyjąć, że na podstawie art. 23 K.c. skarżąca dysponuje samodzielnym dobrem osobistym jako osoba bliska zmarłego w postaci kultu osoby zmarłej. Sąd podziela stanowisko, że "Kult pamięci osoby zmarłej, jest samoistnym, jurydycznie samodzielnym dobrem osobistym bliskich zmarłego, które występuje w pewnego rodzaju koincydencji z czcią, jaka zostałaby okazana zmarłemu za życia. Kult pamięci stanowi bowiem indywidualną wartość, silnie wiążącą się z osobowością człowieka, w szczególności sferą jego uczuć i pamięci. Właśnie ta pamięć o całokształcie życia osoby zmarłej, niezwykle charakterystyczna dla tego dobra osobistego, stanowi łącznik z czcią zmarłego, która zostałaby mu okazana za życia. Kult pamięci zmarłego - który jest odrębnym, chronionym prawnie dobrem osobistym, podobnie jak cześć człowieka, posiada dwa aspekty. Pierwszy wyrażający się w stricte osobistej więzi danej osoby z pamięcią o zmarłym, mowa tu o pamięci mającej swoje podstawy w osobistych wspomnieniach oraz uczuciach, jakimi była darzona osoba zmarła za życia. Drugi aspekt to cześć zewnętrzna mająca swoje przedłużenie w kulcie pamięci osoby zmarłej, która jest nakierowana na pielęgnację szeroko pojętej pamięci o zmarłym, w tym jego dobrego imienia, wobec społeczeństwa, a także ochronę tej dobrej pamięci" (tak Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I ACa 799/19, LEX nr 3121276).

Dalej w powołanym orzeczeniu wskazuje się, że dobro osobiste w postaci kultu pamięci osoby zmarłej podlega ochronie na gruncie polskiego prawa cywilnego. Istota tego dobra osobistego sprowadza się do ochrony bliskiej relacji, szczególnej więzi emocjonalnej i uczuciowej, jaka istnieje pomiędzy osobą dochodzącą ochrony a osobą zmarłą, bliską uprawnionemu. Jednym z przejawów tego prawa przysługującego osobie bliskiej osoby zmarłego jest prawo do niczym niezakłóconego kultywowania pamięci o zmarłym. Z tak ogólnie określonego prawa podmiotowego możliwe jest wywiedzenie dwóch zasadniczych uprawnień - prawa do "dobrej pamięci" o zmarłym oraz prawa do "pamięci prawdziwej", to jest niezafałszowanej i nieprzekłamanej. Pierwszemu z tych uprawnień odpowiada obowiązek osób trzecich respektowania dobrego imienia osoby zmarłej, drugiemu - obowiązek podawania prawdziwych informacji dotyczących zmarłego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 września 2018 r., sygn. akt. VI ACa 595/17, LEX nr 2593593).

Podzielając powyższe stanowisko i przyjmując je za własne, w niniejszej sprawie skład orzekający uznał – bez przesądzania tej kwestii, że interes prawny w rozumieniu art. 26 ust. 4 ustawy może wynikać z art. 23 K.c., który gwarantuje osobie bliskiej prawo do kultywowania pamięci zmarłego członka rodziny. Zdaniem Sądu na akceptację zasługuje pogląd wyrażony w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 469/21, że uprawnienie do kultywowania w rodzinie oraz w następnych pokoleniach pamięci zmarłej osoby, gromadzenia po niej pamiątek i pisania historii rodziny, stanowi element prawa związanego z dobrem osobistym, którym jest kult pamięci osoby zmarłej.

Takie dobro osobiste przysługuje wszystkim osobom bliskim zmarłego. W przypadku dobra osobistego, jakim jest kult pamięci osoby zmarłej, przy jego ocenie, nie można ograniczać się do uprawnień związanych z szeroko rozumianymi ceremoniami religijnymi, czy też praktykami funeralnymi.

W przypadku prawa osobistego do kultu pamięci osoby zmarłej w rzeczywistości nie chodzi o jedno prawo podmiotowe, ponieważ w zależności od sytuacji danej osoby, a zwłaszcza jej potrzeb i przekonań, składa się ono z uprawnień o różnym charakterze, których realizacji można domagać się od organu administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe zdaniem Sądu należy przyjąć, że jeżeli strona wykaże pokrewieństwo z osobą zmarłą winna być uznana za osobę legitymującą się dobrem osobistym w postaci kultu pamięci osoby zmarłej, a w konsekwencji ze względu na powiązane z nim prawo do znajomości własnego pochodzenia, poznania historii rodziny, może być uznana za osobę legitymującą się interesem prawnym w rozumieniu art. 26 ust. 4 ustawy. Podkreślić jednak należy, że dokonanie oceny w tym zakresie wymaga ustalenia jakie dokumenty znajdują się w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego i których z nich dotyczy wniosek. Bez wiedzy w tym zakresie nie sposób ustalić, czy ze względu na swą treść mają one związek z prawem skarżącej do czci i kultu pamięci osoby zmarłej.

W niniejszej sprawie, jak już wskazano, organy nie ustaliły jakie dokumenty zawarte są w akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego objętych wnioskiem skarżącej, w tym czy mają wewnętrzny, obiegowy charakter, czy też z uwagi na ich treść mogą faktycznie obejmować informacje związane z prawem do kultywowania pamięci osoby zmarłej. W tej sytuacji bez wiedzy o jakie dokumenty chodzi nie jest możliwe rozstrzygnięcie - także przez Sąd, o interesie prawnym skarżącej, a dokonaną przez organy ocenę uznać należy za wadliwą.

Na tej podstawie Sąd uznał, że brak ustaleń w zakresie dokumentów znajdujących się w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego skutkował w niniejszej sprawie naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z art. 7 K.p.a. wynika bowiem obowiązek podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 K.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. Skoro organy nie ustaliły treści dokumentów nie mogły dokonać prawidłowej oceny co do tego, czy skarżąca posiada interes prawny w ich udostępnieniu wywodzony z art. 23 K.c.

Jednocześnie, zdaniem Sądu organy dokonały błędnej wykładni art. 26 ust. 4 ustawy w zw. z art. 23 K.c., która zasadniczo sprowadzała się do ogólnego stwierdzenia, że art. 23 K.c. nie może stanowić podstawy interesu prawnego. Takie stanowisko w świetle przedstawionych powyżej, a przyjętych przez Sąd poglądów, uznać należy za wadliwe. Organy nie dokonały bowiem żadnej oceny w odniesieniu do argumentacji strony skarżącej dotyczącej pokrewieństwa oraz prawa do kultu pamięci osoby zmarłej.

Zauważyć też przyjdzie, że w tym zakresie organy nie wyjaśniły swojego stanowiska odwołując się do stosownej argumentacji. Organ odwoławczy wskazał jedynie, że treść akt zbiorowych, które zawierają dane szczególnie wrażliwe podlega ochronie na podstawie art. 10 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 955) oraz art. 11 ust. 7 ustawy z dnia 31 marca 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1947), co oznacza, że dane zawarte w aktach zbiorowych aktu zgonu stanowią tajemnicę prawnie chronioną i mogą być wykorzystane jedynie dla potrzeb statystyki publicznej oraz w postępowaniu sądowym. Takie uzasadnienie nie spełnia jednak standardów wynikających z art. 107 § 3 K.p.a. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jego zadaniem jest zatem dokładne wyjaśnienie dokonanej przez organ oceny.

W niniejszej sprawie organy nie ustaliły jakie dokumenty wchodzą w skład akt zbiorowych i nie wyjaśniły jakiego rodzaju treści akt zbiorowych podlegają wskazanej ochronie. Zauważyć natomiast można, że na podstawie wskazanego art. 10 ustawy o statystyce publicznej ochronie podlegają wyłącznie dane jednostkowe identyfikowalne, zebrane w badaniach statystycznych, a na podstawie art. 11 ust. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych ochronie podlegają wyłącznie wyjaśnienia lekarza stwierdzającego zgon i jego przyczyny udzielone dla potrzeb statystyki publicznej na żądanie właściwych organów.

Z ustaleń organów w żaden sposób nie wynika, aby akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego zawierały wyłącznie informacje udzielone dla celów statystycznych. Trudno też bez bliższych wyjaśnień przyjąć takie założenie skoro akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego zawierają dokumenty dotyczące stanu cywilnego, którym zgodnie z art. 2 ust. 1 jest sytuacja prawna osoby wyrażona przez cechy indywidualizujące osobę, kształtowana przez zdarzenia naturalne, czynności prawne lub orzeczenia sądów, lub decyzje organów, stwierdzona w akcie stanu cywilnego. Nie sposób tu zatem dopatrzyć się, bez wyjaśnienia tej kwestii, informacji zebranych dla potrzeb statystyki publicznej.

Reasumując Sąd uznał, że organy dokonały błędnej wykładni art. 26 ust. 4 ustawy w zw. z art. 23 K.c. oraz nie dokonały wyczerpujących ustaleń faktycznych i prawnych, a następnie prawidłowej oceny, która uzasadniałaby podjęte rozstrzygnięcie. Ponadto, uzasadnienia decyzji zawierają istotne braki w zakresie prawidłowego umotywowania podjętego rozstrzygnięcia. W konsekwencji organy istotnie naruszyły art. 26 ust. 4 ustawy w zw. z art. 23 K.c. i obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazane naruszenia były przy tym tego rodzaju, że uniemożliwiały Sądowi dokonanie oceny merytorycznej co do tego, czy skarżąca ma interes prawny w uzyskaniu żądanych dokumentów. Sąd kontrolując legalność działań organów nie może domyślać się o jakie dokumenty chodzi skarżącej i jakie znajdującą się w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a., w pkt 1 wyroku Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., w pkt 2 wyroku Sąd postanowił natomiast o kosztach postępowania przyjmując, że na koszty te składa się wpis od skargi ustalony w wysokości 100 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy wezmą pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę prawną i dokonają ustaleń stanu faktycznego pozwalających stwierdzić, czy skarżąca ma interes prawny w rozumieniu art. 26 ust. 4 ustawy w zw. z art. 23 K.c.