Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 465/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 143/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 listopada 2021 r., nr KO C/7011/Op/21 w przedmiocie ustalenia należności podlegającej zwrotowi z tytułu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

K.M. (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 listopada 2021 r., nr KO C/7011/Op/21. Decyzją tą organ utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 5 października 2021 r., nr 3303/2021 ustalającą wysokość należności podlegającej zwrotowi od skarżącego z tytułu opłaty za pobyt Z.M. w domu pomocy społecznej za okres od dnia [...] marca 2017 r. do dnia [...] lipca 2020 r. w kwocie [...] zł.

W treści skargi do Sądu skarżący zawarł został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu wydania wyroku w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 143/22 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych danych ani dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację finansową i majątkową. Same ogólne twierdzenia co do możliwości utraty płynności finansowej w przypadku spłaty ustalonej kwoty są w ocenie Sądu niewystarczające do przychylenia się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji podniósł ponadto, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] lutego 2021 r., z którego wynika, że skarżący uzyskuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie z prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast jego wydatki łącznie wynoszą [...] zł (czynsz – [...] zł, energia – [...] zł i rachunki telefoniczne – [...] zł). Po odliczeniu wydatków skarżącemu pozostaje dochód w wysokości [...] zł. Obiektywnie przyjmując jest to dochód znaczny, dużo powyżej przeciętnego wynagrodzenia. Niemniej dokument ten pochodzi z lutego 2021 r. zatem w ocenie Sądu I instancji trudno było zorientować się w rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, albowiem nie przedstawił on żadnych aktualnych danych w tym zakresie. Sąd wskazał również, że skarżący w postępowaniu sądowym zastępowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, co budzi uzasadnione wątpliwości co do jego rzeczywistej, bieżącej sytuacji majątkowej.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący reprezentowany przez adw. P.F., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia wskazanych w omawianym przepisie okoliczności. Wskazać należy, że pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OZ 219/21). Podkreślić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma charakter wyjątku od reguły wykonalności decyzji ostatecznych, przeto jej przesłanki należy interpretować wąsko. Złożenie wniosku nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do naprawienia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na możliwość zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zawartym w skardze wniosku nie przedstawił kompletnych informacji potwierdzających zasadność żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mocą której ustalono zobowiązanie do odpłatności ojca za pobyt w domu pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego zawarty w złożonej do Sądu I instancji skardze poparty został ogólną argumentacją odnoszącą się do sytuacji skarżącego zmierzającej do wykazania, że nie jest on w stanie uiścić należności wynikającej z zaskarżonej decyzji. Skarżący oparł swój wniosek przede wszystkim na tym, że ustalona w zaskarżonej decyzji kwota jest dla niego kwotą znaczną, której uiszczenie spowoduje utratę płynności finansowej a także faktem, iż od wielu lat skarżący nie utrzymuje kontaktów z ojcem.

Podnieść należy, że tak ogólnikowo zakreślony obraz stanu majątkowego skarżącego, nie pozwalał Sądowi I instancji na pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie przedstawił bowiem dowodów, które dałyby wgląd w jego całościową sytuację majątkową, a jedynie na tym tle można byłoby ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jak trafnie podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wnioskodawca składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji obowiązany był w sposób precyzyjny wykazać, że zachodzi dla niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez przytoczenie konkretnych okoliczności potwierdzających ten fakt. W konsekwencji powyższego w realiach rozpoznawanej sprawy brak było możliwości jednoznacznego ustalenia, że zachodzą przesłanki przyznania skarżącemu ochrony tymczasowej. Za trafne należy uznać spostrzeżenia Sądu I instancji, iż z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] lutego 2021 r. wynika, iż na ten dzień skarżący uzyskiwał dochód w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś jego wydatki wynosiły [...] zł. Z oświadczenia skarżącego z dnia [...] lutego 2021 r. wynika ponadto, że prowadził on w tamtym czasie samodzielne gospodarstwo domowe.

Odnosząc się natomiast do argumentów zażalenia wskazać należy, że skarżący zaznaczył, iż wywiad, w oparciu o który Sąd I instancji czynił ustalenia nie zawierał wszystkich okoliczności, bowiem brak jest w nim informacji, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z partnerką, a zatem ustalona przez Sąd kwota winna zostać podzielona na 2 osoby. Odnosząc się do wskazanej kwestii, podnieść należy, że organy administracji orzekają na podstawie akt sprawy i znajdującego się w nich materiału dowodowego. Organ II instancji w dniu orzekania posiadał kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] lutego 2021 r. i na jego podstawie ocenił rzeczywisty dochód skarżącego a także ilość osób wchodzących w skład jego gospodarstwa domowego. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący, jak podnosi, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z partnerką, to nie sposób przyjąć, że jego dochód wskazany w ww. kwestionariuszu w przeliczeniu na dwie osoby nie byłby wystarczający do pokrycia kosztów pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Skarżący nie wykazał także dochodu jaki ewentualnie uzyskuje jego partnerka, kwoty wydatków aktualnie ponoszonych w jego gospodarstwie domowym, ani ewentualnie zgromadzonych oszczędności. Dlatego też uznać należy, że same ogólne twierdzenia skarżącego co do możliwości utraty płynności finansowej w przypadku spłaty ustalonej kwoty nie mogły stanowić o możliwości przychylenia się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Końcowo podkreślić trzeba, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych uiszczenie należności pieniężnych samo przez się nie powoduje trudnych do odwrócenia skutków, gdyż efekt wykonania decyzji nakładającej zobowiązanie, czy karę pieniężną, może zostać zniwelowany przez zwrot uiszczonej kwoty pieniężnej (zob. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt II OZ 42/21).

Tym samym Sąd I instancji zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.