Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 3118/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M.Geremek (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych - Olszanowska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2005r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie dotyczącej obciążenia kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego M. W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. działając na podstawie przepisów art. 228 § 1 pkt.1 i § 2, art.239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137 z 1997 r. poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 262, art. 253 § 2 i art. 255 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j.Dz. U. nr 75 z 2001 r. poz. 802 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] r. stwierdził niedopuszczalność tego zażalenia.

W uzasadnieniu tego postanowienia podano, że wskazanym wyżej postanowieniem Naczelnik Urzędu Celnego obciążył PHU [...] M. W. kosztami postępowania celnego prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu wg zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] r.

Pismem z dnia [...] r. J. C. w imieniu firmy PHU [...] M.W. złożył zażalenie na to postanowienie, załączając do zażalenia pełnomocnictwo PHU do reprezentowania tej firmy przed organami celnymi, organami podatkowymi oraz przed sądami.

Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie z brzmieniem art.253 § 2 Kodeksu celnego, doradca podatkowy, (którym jest J. C.) nie może występować w charakterze pełnomocnika strony jako przedstawiciel bezpośredni lub pośredni w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej.

Stanowisko powyższe znajduje dodatkowe uzasadnienie w art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w sprawach dotyczących podatku, organy celne nie prowadzą postępowania administracyjnego i nie pełnią funkcji organów podatkowych a ich czynności maja charakter materialno-techniczny i ograniczają się jedynie do sprawdzenia oraz do pobrania należnego z tytułu importu podatku.

W toku postępowania wyjaśniającego, na wezwanie organu celnego, J. C. przedstawił kserokopię umowy o prace z dnia [...] r. zawartą z firmą PHU.

Jednakże zdaniem organu odwoławczego - pracownikiem w rozumieniu umowy o pracę nie może być doradca podatkowy wykonujący ten zawód (art. 31 ust.1 ustawy o doradztwie podatkowym) PHU [...] również nie zajmuje się doradztwem podatkowym w związku z czym należało uznać, że umowa o pracę J. C. z tą firmą została zawarta z naruszeniem art. 31 wskazanej umowy.

PHU [...] wniosła skargę do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie.

Zdaniem strony skarżącej stanowisko Dyrektora Izby Celnej wyrażone zaskarżonym postanowieniu jest niezgodne z prawem, bowiem organ celny pomylił pojęcie "przedstawicielstwa" określone w art. 253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w art. 136 i 137 § 1 Ordynacji podatkowej.

Skoro, bowiem ustawodawca w art. 253 § 2 Kodeksu celnego wskazał wyraźnie na pojecie przedstawicielstwa to znaczy, że ma ono zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi i wyłącznie w odniesieniu do towaru, którego rodzaj i ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej.

Jednakże - jak podkreśla skarżący- inaczej wygląda sytuacja, gdy towar już został objęty procedurą celną a organ celny wszczął postępowanie celne i wydał decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych.

Postępowanie to prowadzone w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, przewidują, że strona może działać przez pełnomocnika, zgodnie z postanowieniami art.136 i 137 a pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Strona skarżąca zakwestionowała stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że J. C. nie może reprezentować jej w postępowaniu celnym w tym również jako jej pracownik.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne.

Podkreślić bowiem należy na wstępie, że przepisy zawarte w Kodeksie celnym a dotyczące przedstawicielstwa są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, w związku z czym nietrafny jest wywód skargi wskazujący na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego.

Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 Kodeksu celnego ograniczający krąg podmiotów umocowanych do przedstawicielstwa w sprawach celnych.

Zgodnie z powołanym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna.

Z brzmienia tego przepisu wynika, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować strony w postępowaniu celnym ma zawiązek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest ograniczone tylko do formy zgłoszenia celnego, zaś bezspornym jest, że towar będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie był przeznaczony do działalności gospodarczej.

W myśl art. 256 § 2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej upoważniony pracownik agencji celnej lub osoba fizyczna prowadząca agencje celną, wpisani na listę agentów celnych, wobec czego J. C. doradca podatkowy nie mógł występować w charakterze pełnomocnika Agencji Celnej "[...]" w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, bowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych.

Skuteczne pełnomocnictwo mogło zostać zatem udzielone J. C. jako pracownikowi Agencji Celnej "[...]" wpisanemu na listę agentów celnych.

W piśmie - wezwaniu Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. skierowanym do Agencji Celnej "[...]" oraz do importera wezwano strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego a nadto zaznaczono, że umocowanie J. C. przedłożone wraz z zażaleniem na postanowienie organu celnego I instancji jest nieskuteczne, w związku z czym wezwanie to skierowano bezpośrednio do stron.

Zdaniem Sądu organu celnego I instancji trafnie przyjął że J. C. nie wykazał umocowania do działania w imieniu importera.

W tej sytuacji jednak organ celny, wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J. C., winien był wezwać PHU [...] jako podmiot posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania celnego i to na podstawie art.169 § 1 i art.168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania spółki i to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (por. także wyrok NSA z dnia 9.02.2000 r. w sprawie V SA 745/99).

Nie wezwanie zatem strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania a nadto art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącego że organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 20.08.1999 r. w sprawie IV SA 848/98).

Należy również podzielić pogląd pełnomocnika skarżącej że brak wyraźnego wezwania PHU [...] w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego odwołania i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania, narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów celnych wyrażoną w art.121 Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności (art.127 Ordynacji podatkowej).

W ocenie Sądu pismo z dnia [...] r. stanowiło jedynie wezwanie do złożenia zabezpieczenia i choć przy tej okazji organ celny informował stronę o nieskutecznym umocowaniu J. C. przedłożonym wraz z wniesionym środkiem odwoławczym - to nie było to jednak wezwanie w trybie art.169 § 1 tej ustawy.

W ocenie Sądu przestrzeganie wskazanych wyżej przepisów i zasad postępowania, wyklucza możliwość uznania na podstawie art. 255 Kodeksu celnego, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu, w związku z czym należało również uznać, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepis art. 255 Kodeksu celnego.

Rozpatrując zatem ponownie sprawę, organ celny powinien wezwać PHU [...] do podpisania zażalenia zgodnie z art.169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze w oparciu o art.145 § 1 pkt.1 lit. a) i c) oraz art. 200 i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.

/-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska