Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 705/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 47 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi B. J. i K. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie niezbędności wejścia na teren nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B. J. i K. J. solidarnie kwotę 1000 (tysiąc) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 września 2020 r. nr PINB.530.18.2020 FM, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (PINB), na podstawie art. 66 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał A. i R. M. (inwestorom) – właścicielom lokalu usługowego znajdującego się w budynku mieszkalno-usługowym usytuowanym na terenie działki nr ewid.[...], położonej w miejscowości W. , gm. K. - wykonanie w terminie do dnia [...] października 2020 r. niezbędnych robót budowlanych celem usunięcia skutków ingerencji, które uniemożliwiają prawidłowe użytkowanie lokalu mieszkalnego, poprzez przywrócenie funkcjonowania instalacji centralnego ogrzewania w lokalu B. i K. J. (skarżących).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na skutek przeprowadzonych prac remontowych w lokalu usługowym mieszczącym się w ww. budynku zlikwidowano część instalacji c.o., którą doprowadzane było ciepło ze zlokalizowanej w odrębnym budynku kotłowni zarówno do lokalu usługowego (stanowiącego własność p. M. ) jak i do lokalu mieszkalnego (stanowiącego własność skarżących). Wskazano, że w lokalu usługowym następował rozdział instalacji na lokal usługowy i mieszkalny. W wyniku likwidacji części instalacji, związanej z instalacją ogrzewania podłogowego z wykorzystaniem pompy ciepła w lokalu usługowym, lokal mieszkalny pozbawiony został możliwości ogrzania. W decyzji wskazano, że nie jest możliwe przywrócenie instalacji centralnego ogrzewania do stanu poprzedniego z uwagi na wykonany zakres robót, a nakaz obejmuje roboty budowlane polegające na wykonaniu odcinka instalacji c.o. w taki sposób, aby przywrócić zasilanie w lokalu mieszkalnym.

Decyzją z 6 września 2021 r. nr WB.6742.1.2021, Starosta Bydgoski, na podstawie m.in. art. 47 ust. 2 w zw. z art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, rozstrzygnął na wniosek A. i R. M. o niezbędności wejścia przez wnioskodawców do lokalu nr [...], stanowiącego własność skarżących, na działce nr [...], stanowiącej współwłasność skarżących oraz inwestorów, w celu wykonania robót budowlanych polegających na podłączeniu lokalu mieszkalnego skarżących do instalacji centralnego ogrzewania poprzez wykonanie odcinka instalacji w taki sposób, aby przywrócić zasilanie w lokalu mieszkalnym, co wynika z decyzji PINB z 30 września 2020 r. W decyzji określono granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z lokalu nr [...], tj. granice wejścia do lokalu: parter mieszkania oraz kotłownia (pkt 1), nakaz uporządkowania terenu po wykonanych robotach i doprowadzenie go do stanu przed ich rozpoczęciem, naprawienie ewentualnych szkód na zasadach określonych w kodeksie cywilnym (pkt 2), termin wykonania robót: 3 dni kolejno po sobie następujące w godzinach 7:00-16:00 wciągu jednego miesiąca od dnia uostatecznienia się decyzji, uzgodnione z właścicielami lokalu nr [...] (pkt 3).

Na skutek odwołania skarżących od powyższej decyzji Wojewoda Kujawsko-Pomorski, decyzją z 10 listopada 2021 r. nr WINB-WOP.7721.105.2021.MCZ, uchylił ją w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji nie zbadał, czy inwestor podjął starania o uzyskanie zgody na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości od jej właścicieli, a starania te okazały się bezskuteczne, oraz czy wejście na teren sąsiedniej nieruchomości jest niezbędne dla przywrócenia ogrzewania w lokalu nr [...].

Decyzją z 8 marca 2022 r. nr WB.6742.1.2021, Starosta Bydgoski ponownie rozstrzygnął o niezbędności wejścia inwestorów do lokalu nr [...] (parter mieszkania oraz kotłownia), konstruując przy tym rozstrzygnięcie o treści tożsamej jak w uprzednio uchylonej decyzji z 6 września 2021 r., nr WB.6742.1.2021. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania, na wystosowane do inwestorów wezwania uzyskał od nich dowody, iż podjęli oni bezskuteczne próby uzyskania zgody właścicieli lokalu nr [...] na wejście na teren tego lokalu, a nadto uzyskał oświadczenie projektanta posiadającego konieczne uprawnienia budowlane, w którym wyjaśnił on, że zaproponowany przez niego sposób odtworzenia instalacji poprzez wejście przez ścianę dwiema rurami jest sposobem standardowym i najmniej ingerującym w lokal nr [...] oraz że zaplanowane prace wykonane zostaną przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane zgodnie ze sztuką budowlaną i zachowaniem należytej izolacji cieplnej poza strefą zamarzania, a wszystkie uszkodzenia związane z naprawdę instalacji (ściana, podłogi) zostaną przywrócone do stanu pierwotnego. W uzasadnieniu organ zaznaczył nadto, że z uwagi na zakres wykonanych robót skutkujących odcięciem lokalu nr [...] od ogrzewania, nie jest możliwy powrót do stanu pierwotnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. i K. J. wnieśli o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 47 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez pominięcie, że przepis ten dotyczy tylko tych robót budowlanych, na których wykonanie potrzebne jest uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę lub ich zgłoszenie, art. 75 § 1 k.p.a. poprzez przedwczesne uznanie, że dla podłączenia lokalu nr [...] do ogrzewania konieczne jest wejście na jego teren oraz art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie kwestii uzgodnienia wejścia oraz przewidywanego sposobu, zakresu i terminów korzystania z lokalu nr [...].

Decyzją z 11 maja 2022 r. nr WIR.VIII.7830.1.46.2022.AM, Wojewoda Kujawsko-Pomorski utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 47 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 – dalej "p.b."), organ odwoławczy stwierdził, że Starosta wypełnił wskazania zawarte w uprzedniej decyzji kasatoryjnej: pozyskał do akt dwa pisma wraz z dowodami ich nadania przesyłką poleconą, w których pełnomocnik zwrócił się do skarżących o wyrażenie zgody na udostępnienie nieruchomości, a nadto pozyskał oświadczenie projektanta o tym, iż zaproponowany sposób odtworzenia instalacji jest sposobem najmniej ingerującym w lokal nr [...], jednak koniecznym elementem jest wejście na teren tego lokalu. Wojewoda przywołał, że wniosek inwestorów w sprawie wydania decyzji o niezbędności wejścia na teren nieruchomości uzasadnia decyzja PINB z 30 września 2020 r. Odnosząc się do twierdzeń odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że roboty budowlane objęte nakazem wydanym na podstawie art. 66 ust. 1 i 1a p.b. nie wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

B. i K. J., reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżyli powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzucili naruszenie:

- art. 47 ust. 2 p.b. poprzez pominięcie, że przepis ten ma na celu umożliwienie inwestorowi wykonanie zamierzonych robót jedynie na nieruchomości inwestora oraz że dotyczy on tylko tych robót budowlanych, na których wykonanie potrzebne jest uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę lub ich zgłoszenie,

- art. 75 § 1 k.p.a. poprzez przedwczesne uznanie, że dla podłączenia lokalu nr [...] do ogrzewania konieczne jest wejście na jego teren

- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie kwestii uzgodnienia wejścia oraz przewidywanego sposobu, zakresu i terminów korzystania z lokalu nr [...].

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ nieprawidłowo zastosował art. 47 ust. 2 p.b., bowiem wydanie decyzji nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem rozmów z właścicielami lokalu nr [...], a korespondencja co do ich zgody na wykonanie prac kierowana była na adres pozbawionego ogrzewania lokalu, który skarżący zmuszeni byli opuścić. Podtrzymali, że art. 47 ust. 2 p.b. dotyczy robót, do których wykonania konieczne jest pozwolenie na budowę lub zgłoszenie, a skoro inwestorzy wykonali roboty związane ze zmianą sposobu korzystania z ich lokalu bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, to wniosek o wydanie decyzji o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości winien zostać rozpoznany negatywnie. Wskazali, że pozbawienie ogrzewania ich lokalu nastąpiło na skutek wykonanych samowolnie robót w lokalu inwestorów, trudno zatem mówić w tym przypadku o niezbędności wejścia na teren lokalu skarżących, celem przywrócenia tego ogrzewania; w ocenie skarżących brak dostępu do ich nieruchomości ma uniemożliwić, a nie jedynie utrudnić prace naprawcze lub powodować szkody po stronie inwestora. Podkreślili, że obecny sposób odtworzenia sprawności instalacji nie został uzgodniony ze skarżącymi zwłaszcza w zakresie przedstawienia im stosownych rysunków, projektów oraz terminów korzystania z ich lokalu, a nadto ewentualnej rekompensaty finansowej. Dodatkowo podniesiono, że organy obu instancji pominęły bezpośredni wpływ na wynik sprawy innych postępowań toczących się przed organami nadzoru budowlanego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z 23 września 2022 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 47 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z treścią ust. 1 powołanego przepisu, jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu. Ust. 2 z kolei stanowi, że w razie nieuzgodnienia warunków, o których mowa w ust. 1, organ administracji architektoniczno-budowlanej - na wniosek inwestora - w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, organ administracji architektoniczno-budowlanej określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości.

W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie o niezbędności wejścia na teren nieruchomości stanowiącej własność skarżących jest konsekwencją decyzji Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z 30 września 2020 r. nr PINB.530.18.2020 FM, w której organ nakazał inwestorom wykonanie w terminie do 30 października 2020 r. "niezbędnych robót budowlanych celem usunięcia skutków ingerencji, które uniemożliwiają prawidłowe użytkowanie lokalu mieszkalnego poprzez przywrócenie funkcjonowania instalacji centralnego ogrzewania w lokalu Państwa B. i K. J.. Decyzja powyższa wydana została w oparciu o art. 66 ust. 1a p.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji lub naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, których charakter uniemożliwia lub znacznie utrudnia użytkowanie go do celów mieszkalnych, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie skutków ingerencji lub naruszeń lub przywrócenie stanu poprzedniego; decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie. Okoliczność zaistnienia nieuzasadnionej względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji uniemożliwiającej lub znacznie utrudniające użytkowanie lokalu do celów mieszkalnych (odłączenie lokalu od sieci ogrzewania) została stwierdzona wyżej wymienioną ostateczną i funkcjonującą w obrocie prawnym decyzją. Powyższa decyzja nie określa jednak precyzyjnie, jakie roboty i w jakim zakresie powinny zostać wykonane. Nakładając obowiązek ich przeprowadzenia PINB nie uszczegółowił sposobu wykonania tych robót, tj. na czym te roboty mają polegać i przede wszystkim jakie rozwiązanie techniczne należy zastosować, by usunąć skutki ingerencji tj. przywrócić funkcjonowanie instalacji centralnego ogrzewania w lokalu skarżących.

Wbrew zatem oczekiwaniu skarżących z treści ww. decyzji tj. zarówno jej rozstrzygnięcia, jak i jego uzasadnienia, nie wynika obowiązek przywrócenia instalacji centralnego ogrzewania do stanu poprzedniego, w szczególności podłączenia ogrzewania do lokalu skarżących przez teren sąsiedniej nieruchomości. W uzasadnianiu ww. decyzji organ PINBG wypowiedział się, ze nie ma możliwości przywrócenia instalacji do stanu poprzedniego na skutek wykonanych robót. Podkreślenia wymaga, ze powyższa decyzja nie została zaskarżona w administracyjnym toku instancji, jest ostateczna i prawomocna.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy najistotniejsze jest jednak to, że o szczegółowym w zakresie koniecznych do wykonania robót budowlanych milczą też zaskarżone w tej sprawie decyzje administracyjne stwierdzające niezbędność wejścia na teren nieruchomości skarżących a konkretnie do lokalu mieszkalnego.

Podkreślenia wobec tego wymaga szczególny charakter instytucji opisanej w art. 47 ust. 2 p.b. a to ze względu na jej cel, jakim jest ograniczenie prawa własności poprzez umożliwienie, wbrew woli właściciela, innej osobie korzystania z cudzej nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej. Znajduje ona zastosowanie tylko w przypadku braku uzgodnienia między stronami (inwestorem i właścicielem nieruchomości) zakresu robót, terminu ich wykonania czy też sposobu likwidacji szkód, a więc ma subsydiarny charakter w stosunku do konsensualnego trybu udostępnienia nieruchomości wykonawcy koniecznych robót.

Decyzja wydana na podstawie art. 47 ust. 2 p.b. - poprzedzona stwierdzeniem podjęcia przez inwestora bezskutecznej próby uzyskania zgody właściciela na wejście na teren jego nieruchomości oraz stwierdzeniem konieczności wejścia na teren tej nieruchomości dla realizacji obowiązku wykonania robót budowlanych - winna szczegółowo określać granice niezbędnej potrzeby oraz ustalenie warunków korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Ograniczenie prawa własności nieruchomości w drodze aktu administracyjnego nie może pozostawiać żadnych wątpliwości co do zakresu koniecznej ingerencji w to prawo, zarówno pod względem rodzaju koniecznych prac i sposobu ich wykonania, jak i terminu ich wykonania. Nie ulega wątpliwości, że strona zobowiązywana decyzją do terminowego powstrzymania się od pełnego wykonywania swojego prawa własności na nieruchomości i znoszenia ingerencji innych osób w jej prawo własności, musi mieć pełną świadomość wymiaru ograniczenia tego prawa. Strona nie może być przede wszystkim uzależniona w tym zakresie od swobodnych wyborów inwestora co do sposobu wykonywanych robót i przyjętych przez niego rozwiązań technicznych, niepotwierdzonych aktem administracyjnoprawnym. Decyzja o niezbędności wejścia na teren nieruchomości lub lokalu będących własnością osoby trzeciej nie może stanowić swego rodzaju blankietowego upoważnienia na wykonanie robót przez inwestora wedle jego niewyartykułowanego w decyzji zamysłu. W tej sytuacji organ w istocie cedowałby własną kompetencję i obowiązek ustalenia rozmiaru koniecznego ograniczenia prawa własności na upoważnianą stronę postępowania (inwestora).

Jak wskazano, w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Starosty Bydgoskiego wydana została w konsekwencji uprzedniej, ostatecznej i funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji PINB z 30 września 2020 r. o nałożeniu obowiązku wykonania w danym niezbędnych robót budowlanych, celem usunięcia skutków ingerencji zaistniałej na skutek działań inwestora, które uniemożliwiają prawidłowe użytkowanie sąsiedniego lokalu mieszkalnego. Skoro w decyzji PINB nie określono zakresu robót budowlanych w sposób szczegółowy, a jedynie wskazano cel tych robót (przywrócenie funkcjonowania instalacji centralnego ogrzewania w lokalu skarżących), to organ stwierdzający niezbędność wykonania prac w lokalu skarżących winien poddać szczegółowej analizie, jakie roboty budowlane konieczne są do wykonania, by w lokalu skarżących, bezsprzecznie pozbawionym możliwości jego zamieszkiwania na skutek odłączenia ogrzewania, znowu działała instalacja grzewcza. Powyższe winno być rozpatrywana równolegle z oceną tego, czy w istocie wykonanie prac w lokalu skarżących jest niezbędne dla realizacji obowiązku nałożonego decyzją PINB, czy może nie wystarczy ich przeprowadzenie poza tym lokalem. Sprecyzowanie zakresu i technologii niezbędnych prac determinuje ocenę, czy nie ma innej możliwości przeprowadzenia przez inwestora prac budowlanych, tj. bez ingerencji w prawo własności skarżących. Okoliczność niezbędności wejścia na nieruchomość sąsiednią powinna być oceniana w oparciu o zatwierdzony projekt budowlany lub na podstawie dokumentacji dołączonej do przyjętego zgłoszenia, jeżeli takie są wymagane dla planowanych robót budowlanych, a jeżeli nie to co najmniej adekwatnego szczegółowego opisu, projektu technicznego i dokumentacji planowanych robót, a nie jedynie na podstawie oświadczenia potencjalnego inwestora.

Z akt sprawy niniejszej wynika, że zakwestionowana decyzja podjęta została na podstawie wniosku inwestorów, do którego w toku postępowania (na wezwanie organu) dołączono jedynie schemat w formie szkicu obrazujący ogólnikowo zamierzone roboty oraz oświadczenie projektanta o zasadności takiej, a nie innej technologii ich wykonania. W ocenie Sądu nie jest to dokumentacja, na podstawie której organ, a w szczególności właściciele nieruchomości mogliby powziąć wszechstronną wiedzę na temat zakresu proponowanych prac, w tym przede wszystkim ich niezbędności w kontekście obowiązku udostępnienia lokalu skarżących. Oceny tej zresztą w istocie organy obu instancji nie dokonały, albowiem – co już dwukrotnie wspomniano – jedynie ogólnie rozstrzygnięto o warunkach udostępnienia lokalu, nie wskazując szczegółowo zakresu koniecznych robót. Analiza przedłożonego szkicu nie pozostawia wątpliwości, że w sposób schematyczny i nieczytelny obrazuje on zaproponowane rozwiązanie naprawcze, a nadto nie wiąże inwestora, bowiem nie stanowi żadnego rodzaju dokumentu, który byłby npo. Załącznikiem do decyzji. Jest to rysunek niezwymiarowany (nie wiadomo, jaka jest szerokość i długość poszczególnych elementów instalacji, jakie są odstępy między nimi, w jakich częściach budynku i do jakich punktów mają być poprowadzone), niewyraźny (brak chociażby określenia granic lokali obu stron postępowania) ze szczątkową legendą oraz objaśnieniami na rysunku. Uznać należy, że jest to rysunek stricte poglądowy, wykonany zrębowo, tylko w jednym rzucie. Oświadczenie projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia jest ogólne, skupia się na kwestii zgodności projektu i wykonania zamierzonych prac ze sztuką budowlaną, realizacji celu jakim jest ponowne przyłączenie lokalu skarżących do instalacji grzewczej, zapewnień o usunięciu wszelkich uszkodzeń powstałych na skutek prac po ich wykonaniu. W oświadczeniu brak jest wyjaśnienia technologii zamierzonych prac, wyjaśnienia ewentualnych alternatywnych rozwiązań z opisem ich zasadności lub nie (istotne w kontekście niezbędności wejścia na teren lokalu skarżących). Przyjęte rozwiązanie nie zostało w żaden sposób scharakteryzowane poza stwierdzeniem, że "przyłącze zostanie podłączone bezpośrednio do lokalu Państwa J. ". Nadmienić też należy, że w piśmie z dnia 24 sierpnia 2021 r. przekazującym ww. dokumenty do organu to inwestor, a nie projektant, wskazał, że konieczny będzie dostęp do parteru mieszkania oraz kotłowni (nie opisuje przy tym, czy całego parteru, czy konkretnej jego części i jakiej). Do pisma inwestora z dnia 26 stycznia 2022 r. załączono z kolei oświadczenie projektanta, w którym stwierdza on, że zaproponowany przez projektanta sposób odtworzenia instalacji jest sposobem najmniej ingerującym w lokal skarżących, przy czym koniecznym jest wejście do niego w celu wykonania robót.

W ocenie Sądu powołany rysunek oraz oświadczenia projektanta, uzupełnione oświadczeniem inwestora, na pewno nie dają się zakwalifikować jako dokumentacja techniczna pozwalająca organowi na określenie granic niezbędnej potrzeby oraz warunków korzystania z sąsiedniego lokalu. Nie jest bowiem jasny sam zakres zamierzonych robót i jego zasadność w kontekście niezbędności wkroczenia do lokalu sąsiedniego. Oświadczenia projektanta i inwestora są w tej kluczowej części ogólne, nie można na ich podstawie zidentyfikować tego, jakie rozwiązania technologiczne zostały przyjęte przez wykonawcę oraz jaki jest sposób ich realizacji, a to z kolei nie pozwala na potwierdzenie, czy w istocie ograniczenie prawa własności skarżących jest w ogóle konieczne, czy udostępnieniu winny podlegać wskazane pomieszczenia w całości, czy w części, na jak długo, czy wykonanie instalacji w kształcie zamierzonym przez inwestora jest najmniej ingerującym sposobem na przywrócenie ogrzewania do lokalu skarżących.

Stwierdzić w nawiązaniu do powyższego również należy, że brak konkretnego określenia przez inwestora zamierzonych robót w dokumentacji technicznej iluzoryczną czyni fazę poprzedzającą wydanie decyzji na podstawie art. 47 ust. 2 p.b., tj. próbę uzyskania zgody od właściciela nieruchomości lub lokalu na jego udostępnienie celem wykonania niezbędnych robót. Jak wynika z art. 47 ust. 1 p.b. strony powinny poddać negocjacjom jednoznacznie określony przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z obiektu strony udostępniającej (a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu). Tymczasem zaprezentowanie propozycji przez inwestora, z której nie wynika zaplanowany sposób wykonania prac oraz ich zakres, pozostawia właściciela nieruchomości w tej sytuacji, że nie ma on świadomości na jakie konkretnie roboty ma ewentualnie wyrazić zgodę, nie jest w stanie ocenić ich dolegliwości dla wykonywania własnego prawa własności, ocenić wysokości rekompensaty przysługującej z tytułu znoszenia tej dolegliwości. Akta sprawy niniejszej potwierdzają zresztą jedynie to, że inwestor zwrócił się do skarżących o wyrażenie zgody na przeprowadzenie robót budowlanych na obszarze ich lokalu, nie precyzując w ogóle, na czym polegać mają prace oraz nie doręczając żadnej dokumentacji technicznej w tym zakresie, w tym opisanego wyżej szkicu i oświadczenia projektanta.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić jednak należy, że jedynie w części okazały się one zasadne, co wynika z wyżej poczynionego wywodu. Chodzi tu o zarzuty koncentrujące się na kwestii braku dostatecznego określenia charakteru robót i sposobu ich wykonania, oraz dostatecznego wykazania, że w istocie do ich wykonania jest niezbędnym wejście na teren lokalu skarżących i ta całego parteru ich budynku mieszkalnego. Sąd potwierdza również, że przedwcześnie organ stwierdził, iż spełniona została przesłanka rozstrzygnięcia na podstawie art. 47 ust. 2 p.b. w postaci uprzedniej bezskutecznej próby osiągnięcia porozumienia stron w kwestii wejścia na teren sąsiedniego lokalu celem wykonania robót przez inwestora. Skarżący winni zostać poinformowani w sposób precyzyjny, jaki zakres robót inwestor zamierza przeprowadzić w ich lokalu i w jakim wymiarze zostanie ograniczone ich prawo własności. Nie można wykluczyć sytuacji, że precyzyjne wyjaśnienia inwestora w tym zakresie, na podstawie rysunków, projektów i wskazania terminu wykonania prac (jak nadmienia się w skardze) doprowadzą do osiągnięcia porozumienia i zbędnym stanie się wydawanie decyzji w oparciu o art. 47 ust. 2 p.b.

Chybione jednak okazały się zarzuty koncentrujące się na postulowanym przez skarżących wymogu uzyskania uprzednio decyzji o pozwoleniu na budowę na przeprowadzenie zamierzonych prac, czy też ich zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanemu. Sąd potwierdza i przyjmuje za swoje w tym zakresie stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, powołane przez organy obu instancji, że roboty budowlane objęte nakazem zawartym w decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 i 1a ustawy nie wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Komentowany przepis dotyczy utrzymania obiektów budowlanych, przez które to pojęcie należy rozumieć zachowanie obiektów budowlanych w stanie technicznym niepogorszonym, niezmienionym. Prace budowlane wykonywane na podstawie art. 66 ustawy mają charakter naprawczy, a więc odnoszą się do stanu obiektu budowlanego, jaki powinien być zachowany przy prawidłowym jego użytkowaniu (vide: wyroki NSA z 26 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1102/07, z 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1980/09, z 1 grudnia 2022 r., sygn. II OSK 3667/19 oraz cytowane tam: wyrok NSA w Katowicach z 24 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 1147/01, dostępne jw.). Decyzja o nakazie wykonania niezbędnych robót budowlanych wydana na podstawie art. 66 ust. 1a p.b. jest aktem zastępującym ewentualnie wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie i stanowi podstawę administracyjnoprawną do wykonania określonych tam robót. Zauważyć należy, że zacytowane na potwierdzenie odmiennego w tej kwestii stanowiska skarżących orzecznictwo odnosi się do sytuacji, w którem decyzja wydana na podstawie art. 47 ust. 2 p.b. nie została poprzedzona decyzją podjętą w oparciu o art. 66 ust. 1a p.b., tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Sąd nie zgadza się z twierdzeniem autora skargi, że art. 47 ust. 2 p.b. może mieć zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy roboty budowlane dotyczą lokalu inwestora, a udostępnienie nieruchomości sąsiedniej ma na celu wykonanie robót zamierzonych na jego nieruchomości. Ograniczenie takie nie wynika z treści art. 47 ust. 2 w zw. z art. 66 ust. 1a p.b., w powołanym na potwierdzenie ww. tezy wyroku NSA sygn. II OSK 841/16 w ogóle takiego stanowiska zaś nie formułuje, skupiając się na legalności zamierzonych robót budowlanych, których wykonanie ma umożliwić decyzja wydawana na podstawie art. 47 ust. 2 p.b.

Chybiony jest też zarzut, jakoby organ winien brać pod uwagę inne postępowania toczące się przed organami nadzoru budowlanego, a których stroną są skarżący oraz inwestorzy. W sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji PINB z 30 września 2020 r. rozstrzyganie o niezbędności wejścia na teren lokalu skarżących nie jest uzależnione od wyniku innych postępowań, dotyczących innych zagadnień w zawisłych sporach pomiędzy stronami.

Powyższe uwagi nie zmieniają jednak oceny Sądu, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zasługują na uchylenie z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., które skutkowało przedwczesnym zastosowaniem art. 47 ust. 2 p.b., bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.

Mając to na uwadze, Sąd orzekł o uchyleniu obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (500 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżących (1000 zł) orzeczono na podstawie art. 200 i z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Wskazania dla organu co do ponownie prowadzonego postępowania wynikają bezpośrednio z treści niniejszego uzasadnienia.

Sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095). Zgodnie z tym przepisem Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2022 r. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 października 2022 r. strony zostały pouczone o możliwości rozpoznania sprawy na rozprawie zdalnej pod warunkiem, że każda ze stron wyrazi na to zgodę i będzie dysponować warunkami technicznymi umożliwiającymi uczestnictwo w rozprawie zdalnej. Pozytywną odpowiedź zawierającą wszystkie wskazane w wezwaniu elementy wyartykułował jedynie pełnomocnik skarżących oraz jeden z uczestników postępowania R..M. który jednak podał jedynie adres poczty elektronicznej, toteż – z uwagi na brak zgody uczestniczki oraz niewskazanie przez uczestnika adresu ePUAP – sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z 2 grudnia 2022 r.)