Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 161/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-04-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za kwiecień 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka, zastępowana przez adwokata, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że obecnie nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na ich pokrycie. W wyniku wydanych decyzji administracyjnych spółka została pozbawiona całego majątku, zamknięte zostały salony gier, a znajdujące się w nich automaty wraz ze zgromadzoną w nich gotówką zostały zabezpieczone. Bilans wykazuje wyłącznie stratę, wobec czego firma nie posiada środków finansowych, aby opłacić wpis od skargi. Ponadto spółka utraciła płynność finansową, obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Rachunki bankowe są zajęte przez Urząd Skarbowy w W.. Spółka jest sparaliżowana i nie może prawidłowo funkcjonować.

W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 13.945.505,03 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 15.059.927,99 zł, a wysokość zysku według bilansu za ostatni rok to 9.093.395,51 zł.

Strona wymieniła dwa rachunki bankowe, których saldo wynosiło na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku 0 zł.

Z przedłożonych dokumentów finansowych wynika, że w 2015 r. spółka odnotowała przychody (ze sprzedaży netto i przychody operacyjne) w wysokości 1.774.820,13 zł i stratę na poziomie 269.765,76 zł. W 2016 r. wielkości te wynosiły odpowiednio 297.322,85 zł i 403.564,88 zł. Na koniec 2016 r. kapitał własny spółki miał ujemną wartość 15.868.701,12 zł, kapitał rezerwowy natomiast wynosił 270.000 zł. zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 6.367.617,43 zł, a należności krótkoterminowe – 828.627,86 zł. W kasie i na rachunkach bankowych spółka posiadała 369.043,46 zł. Za styczeń 2017 r. nie przedłożono dokumentacji finansowej, za luty 2017 r. odnotowano przychody w kwocie 2.665,00 zł i stratę o wartości 53.010,55 zł. Kapitał własny wynosił (-) 53.010,55 zł, wartość kapitału zakładowego i rezerwowego – 0 zł.

Na deklaracjach VAT-7 za styczeń i luty 2017 r. brak jakichkolwiek wartości.

Na rachunkach bankowych w okresie od stycznia do marca 2017 r. brak jest znaczących operacji bankowych, a saldo rachunków wynosi 0 zł i (-)25 zł. Wartość środków zablokowanych wynosi 0 zł.

Jako znane z urzędu wskazać należy, że wnioskująca spółka jest w tutejszym Sądzie stroną w trzynastu sprawach, których wpisy od skarg wyznaczono na łączną kwotę 90.320 zł. W sprawie I SA/Wr 166/16 wpis sądowy w wysokości 6.620 zł został opłacony wraz z wniesieniem skargi z 5 lutego 2017 r.

Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Powyższe nie zostało w sposób rzetelny wykazane.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że to wnioskodawca jest zobligowany do rzetelnego i wyczerpującego wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wskazuje również na to treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jednocześnie podkreślić trzeba, że wykazanie oznacza więcej niż tylko uprawdopodobnienie przesłanek przyznania prawa pomocy – wnioskodawca winien w miarę możliwości udowodnić, udokumentować fakty, na które się powołuje. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem wnioskująca spółka ograniczyła się do niezbędnego minimum – lakonicznego uzasadnienia wniosku i przedłożenia tylko tych dokumentów, które w skierowanym do pełnomocnika wezwaniu zostały wyraźnie sprecyzowane.

W istocie, zgodnie z danymi wynikającymi z dokumentów finansowych za luty 2017 r. strona faktycznie nie posiada jakichkolwiek środków. Niemniej jednak dane te budzą wątpliwości.

Zwrócić należy uwagę, że na koniec grudnia 2016 r. spółka dysponowała środkami pieniężnymi w kasie i na rachunkach w wysokości 370.000 zł, kapitałem rezerwowym na kwotę 270.000 zł, rzeczowymi aktywami trwałymi o wartości ponad 14.000.000 zł. Na koniec lutego 2017 r. wszystkie te pozycje wykazywały wartości zerowe, a w pozycji dotyczącej środków w kasie i na rachunkach wartość była ujemna na poziomie ponad 80.000 zł. Trudno natomiast dać wiarę, że w ciągu jednego lub dwóch miesięcy majątek o tak znacznej wartości, w tym własność gruntów o wartości prawie 14.000.000 zł, został zlikwidowany na pokrycie egzekwowanych zobowiązań. Nadto spółka oświadcza we wniosku złożonym w marcu 2017 r., że posiada majątek, który jest zabezpieczony, brak jest jednak odzwierciedlenia tego majątku w bilansie za luty 2017 r.

Jeśli chodzi o środki pieniężne posiadane na koniec grudnia 2016 r. kwocie niemal 370.000 zł, to w ocenie referendarza, że środki te były poza posiadanymi przez stronę rachunkami. Zgodnie z oświadczeniem strony, rachunki bankowe zostały zajęte przez organ egzekucyjny. Jednakże w historii rachunków odnotowane są wartości zerowe nie tylko w pozycji salda, ale także w pozycji dotyczącej środków zablokowanych, a więc takich, które na rachunku się znajdują, jednak posiadacz nie ma do nich dostępu, z uwagi – przykładowo – na zajęcie egzekucyjne. Strona natomiast nie przedłożyła żadnych innych dokumentów, które by potwierdzały przejęcie w postępowaniu egzekucyjnym środków, którymi jeszcze dysponowała w grudniu 2016 r.

Jakkolwiek w wezwaniu nie zostało sprecyzowane, że taka dokumentacja winna zostać przedłożona, jednak zawarte było w nim sfomułowanie, iż należy przedłożyć również inne dokumenty, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zauważyć też wypada, że stronę zastępuje profesjonalny pełnomocnik, który nie może się zasłaniać brakiem wiedzy co do wymogów wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Nadto spółka jest stroną w wielu sprawach nie tylko w tutejszym Sądzie, ale również w innych sądach administracyjnych. W sprawach tych ubiegała się także o prawo pomocy, w związku z czym znane jej są obowiązki ubiegającego się o zwolnienie od kosztów sądowych.

Wskazać też trzeba, że pomimo wykazywanego braku jakichkolwiek środków, strona była w stanie zapłacić w jednej sprawie ponad 6.000 zł tytułem wpisu od skargi i we wszystkich sprawach jest zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Świadczy to tylko o tym, że spółka posiada źródła, z których może pozyskać środki finansowe.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się z kolei, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (por. m.in. postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183).

Spółka przykładowo może pozyskać środki w sposób przewidziany w art. 177 k.s.h. Stosownie do treści tego przepisu, umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. W doktrynie wskazuje się, że dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Ze względu na to, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, przyjąć należy, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 sygn. akt II FZ 799/11).

Przedstawione wyżej uwagi wskazują zatem, iż przedmiotowy wniosek nie został rzetelnie i wiarygodnie uzasadniony. Strona nie podjęła nawet próby wyjaśnienia danych wynikających z dokumentacji finansowej ani tym bardziej wykazania, że podjęła wszelkie możliwe działania zmierzające do zgromadzenia środków pieniężnych.

Referendarz sądowy ma na uwadze to, że kwota łączna wpisów, które spółka jest obowiązana uiścić w dwunastu sprawach niemal jednocześnie jest znaczna (ponad 90.000 zł), jednakże wskazane wyżej wątpliwości nie dają podstaw do dokonania oceny rzeczywistych możliwości spółki w pokryciu, jeżeli nie w całości to przynamniej w części kosztów swego udziału w niniejszej sprawie.

Pamiętać bowiem należy, że koszty sądowe stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczne jest wyważenie pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi regułami.

W przedstawionych wyżej okolicznościach jednak taka ocena nie była możliwa.

W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.