Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 26, art. 27 ust. 2 i 5, art. 33 ust. 1a
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 278/15 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu profesora nauk o kulturze fizycznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 278/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu profesora nauk o kulturze fizycznej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów (zwana dalej Komisją), działając w oparciu o treść art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2003 r., nr 65, poz. 595 ze zm., dalej zwaną dalej jako ustawa), po rozpatrzeniu wniosku Rady Wydziału Wychowania Fizycznego Akademii Wychowania Fizycznego we W., odmówiła przedstawienia dr hab. A. J. B. do tytułu naukowego profesora nauk o kulturze fizycznej.

W uzasadnieniu Komisja wskazała, że uwzględniając negatywne stanowisko Sekcji Nauk Medycznych oraz Prezydium Centralnej Komisji, oceniła dorobek kandydatki jako zbyt mały, niewiele wnoszący do rozwoju nauk o kulturze fizycznej i nie dający podstaw do ubiegania się o tytuł profesora w dziedzinie nauk o kulturze fizycznej. Zdaniem Komisji kandydatka nie spełniła wymagań określonych w art. 26 ust. 1 ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. B. wskazała, że jej dorobek naukowy opiniowało aż sześciu uznanych specjalistów, a pięciu z nich wydało na jego temat opinie jednoznacznie pozytywne. Tylko jedna superrecenzja, na której została oparta odmowa, była negatywna ze względu na ilościowo zbyt mały wskaźnik Impact Factor (IF). Odwołująca podkreśliła, iż 2/3 (26 lat) jej aktywności naukowej przypadło na okres, kiedy ocena parametryczna w takiej postaci nie była w Polsce stosowana, a ponadto w jej funkcjonowaniu zachodzą częste i liczne zmiany. Podniosła też, że Komisja w uzasadnieniu decyzji pominęła jej osiągnięcia dydaktyczne i w kształceniu młodej kadry oraz osiągnięcia badawcze i organizacyjne.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, działając na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy oraz § 8 pkt 2 statutu Komisji, po rozpoznaniu powyższego wniosku, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że Sekcja Nauk Medycznych, po zapoznaniu się z wnioskiem kandydatki oraz po wysłuchaniu recenzentów Komisji, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw przyjęciu odwołania i uchyleniu zaskarżonej decyzji. Prezydium Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, zajęło analogiczne stanowisko w głosowaniu tajnym.

Komisja stwierdziła, że nie kwestionuje znacznego wkładu kandydatki w rozwój młodej kadry, jednakże liczne publikacje nie znalazły praktycznie żadnego oddźwięku w środowisku naukowym, na co wskazuje liczba cytowań. Dorobek za okres do wystąpienia o nadanie tytułu nie spełnia zatem wymogów ustawowych.

Od powyższej decyzji A. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 26 ust. 1 w związku z art. 25 oraz art. 33 ust. 1b ustawy – na skutek bezzasadnej odmowy przedstawienia skarżącej do tytułu profesora nauk o kulturze fizycznej;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 4 i art. 29 ust. 1 ustawy – na skutek bezzsadnego utrzymania w mocy w administracyjnym toku instancji decyzji organu z dnia [...] pażdziernika 2013 r. o odmowie przedstawienia skarżącej do tytułu naukowego;

- art. 107 § 3 w związku z art. 140, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 29 ust. 1 i art. 33 ust. 1b ustawy – na skutek niewskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów uznanych za udowodnione, dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom, w szczególności pozytywnym recenzjom przybranych w niniejszej sprawie recenzentów, odmówił mocy dowodowej;

- art. 35 ust. 1 ustawy w związku z § 22 ust. 3 i § 27 statutu Komisji (załącznik do zarządzenia nr 47 Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 2012 r.) na skutek powołania przez Prezydium komisji na etapie postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie dwu dodatkowych recenzentów;

- art. 10 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy – na skutek niewykonania przez organ obowiązku umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem obu ww. decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła w szczególności, że żaden z autorów recenzji negatywnych nie reprezentuje jej dyscypliny (antropologia fizyczna). Ponadto recenzje tych autorów skupiają się na apriorycznie przyjętych wskaźnikowych kryteriach odbioru pracy badawczej kandydatki na forum międzynarodowym. Za podstawę oceny dorobku kandydatki przyjęto bowiem nieformalne, tzw. kryteria bibliometryczne (liczba publikacji w czasopismach umieszczonych na tzw. liście Filadelfijskiej, "cytowalność" kandydatki w międzynarodowej literaturze, Impact Factor).

Skarżąca wskazała na wadliwość decyzji organu w sprawie recenzji dodatkowych na etapie postępowania odwoławczego. Sekcja Nauk Medycznych odmówiła bowiem mocy dowodowej superrecenzenta L. G. i zarekomendowała Prezydium Komisji utrzymanie w mocy decyzji negatywnej, wystąpiła ponadto o pozyskanie dodatkowej recenzji w trybie art. 19 ust. 5 ustawy, co wykracza poza statutowe kompetencje Sekcji. Z kolei Prezydium Komisji postanowiło o zasięgnięciu opinii dwóch dodatkowych superrecenzentów, czym naruszyło § 22 ust. 3 Statutu, w myśl którego Prezydium Komisji ma prawo zasięgnąć opinii jednego dodatkowego recenzenta. Zdaniem skarżącej Prezydium może jedynie zasięgnąć opinii dodatkowego recenzenta, nie może natomiast "powołać" takiego recenzenta, gdyż powołanie należy do wyłącznej kompetencji Sekcji.

Skarżąca zwróciła też uwagę na zachowanie przybranego przez Centralną Komisję recenzenta prof. T. K., który pomimo oświadczenia o rezygnacji z obowiązku sporządzenia opinii, wyraził jednak negatywną ocenę dorobku naukowego kandydatki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał na treść przepisów prawa stanowiących materialnoprawną oraz proceduralną podstawę rozstrzygnięcia, w tym na art. 26 ust. 1 ustawy. Zgodnie z jego treścią tytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego lub osobie, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a oraz:

1) posiada osiągnięcia naukowe znacznie przekraczające wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym;

2) posiada doświadczenie w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła prace naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych;

3) posiada osiągnięcia w opiece naukowej – uczestniczyła co najmniej:

a) raz w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia oraz

b) raz w charakterze promotora pomocniczego w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia lub uczestniczy w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim, oraz

c) dwa razy w charakterze recenzenta w przewodzie doktorskim lub w przewodzie habilitacyjnym lub w postępowaniu habilitacyjnym.

Następnie Sąd wskazał na treść art. 27, art. 28 i art. 29 ustawy regulujących szczegółowo zasady postępowania o nadanie tytułu profesora.

Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne Sąd wyraził pogląd, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego oraz stopni naukowych cechuje odrębność związana ze specyfiką tych spraw. Wynika stąd ograniczony zakres kontroli sądu administracyjnego, który nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Komisji. Nie dokonuje także merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz tego, czy rozprawa habilitacyjna stanowiła znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się zatem do stwierdzenia, czy w postępowaniu przed Komisją jej organy nie naruszyły norm postępowania wynikających z przepisów ustawy i statutu Komisji, a także przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "Kpa".

Dalej Sąd zwrócił uwagę na przyjęty w judykaturze pogląd wskazujący, iż stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy, przepisy Kpa stosuje się w postępowaniu dotyczącym tytułu profesora, ale odpowiednio i w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Jeżeli ustawa reguluje daną procedurę, to nie ma podstaw o stosowania w tym zakresie przepisów Kpa.

Także charakter postępowania odwoławczego przed Komisją nie jest identyczny, jak w przypadku postępowania odwoławczego od decyzji organu administracji publicznej, prowadzonego na podstawie przepisów Kpa. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki postępowania w sprawach nadawania stopni i tytułów naukowych. Komisja poza oceną legalności zaskarżonej uchwały rady wydziału, przeprowadza własne postępowanie, co wynika wprost z art. 35 ustawy, a podejmowana decyzja zapada w głosowaniu tajnym, co powoduje, że również przepisy dotyczące postępowania odwoławczego muszą być stosowane odpowiednio, a nie wprost.

Ponadto Sąd wskazał na prezentowane w orzecznictwie stanowisko zgodnie, z którym ograniczenie uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji wynikające z odpowiedniego stosowania przepisu art. 107 § 3 Kpa, nie stanowi naruszenia prawa. Komisja jest organem kolegialnym, rozstrzygnięcia podejmuje w głosowaniu tajnym, a zatem nie ma możliwości ustalenia powodów głosowania za utrzymaniem uchwały odmawiającej dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego. Sądowa kontrola musi się ograniczyć do tego, czy w postepowaniu przed organami były zachowane podstawowe reguły proceduralne dotyczącego postępowania wyjaśniającego.

Akceptując w pełni powołane poglądy judykatury i przenosząc je na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, nie naruszając przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 47 Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 2012 r. oraz przepisów Kpa.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, według której recenzenci, którzy wydali negatywne dla skarżącej opinie, tj.: prof. A. W., prof. L. D. i prof. P. K. są niewiarygodni, gdyż nie reprezentują jej dyscypliny naukowej – antropologii fizycznej, dwaj pierwsi są biomechanikami, a trzeci – neurobiologiem. Recenzentem może być bowiem osoba posiadająca tytuł profesora w zakresie danej lub pokrewnej dziedziny nauki lub sztuki (art. 27 ust. 5 ustawy). Za nieuzasadnione uznał też Sąd zarzuty dotyczące trybu powołania i liczby recenzentów w postępowaniu przed Centralną Komisją. Sąd stwierdził, że zarówno tryb powoływania, jak też ich liczba, wynika z przepisów statutu Komisji. Zgodnie z jego § 20, recenzentów w postępowaniu opiniodawczym powołuje Przewodniczący właściwej Sekcji (ust. 1), natomiast w myśl ust. 2, prawo powoływania dodatkowych recenzentów przysługuje także Sekcji, Prezydium Komisji oraz Przewodniczącemu Komisji. Z kolei ich liczbę określają przepisy § 19 i § 22 statutu, a Sąd nie dopatrzył się, by liczba powołanych w rozpoznawanej sprawie recenzentów, w tym dodatkowych, naruszała wskazane przepisy.

Od powyższego wyroku A. B. złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia:

1.prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a w szczególności przez błędną wykładnię art. 26 ust. 1 w zw. z art. 25, art. 27 ust. 5, art. 28 ust. 2 oraz art. 35 ust. 5 w zw. z art. 33 ust. 1 a i 1 b ustawy oraz w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, jak również przepisów § 22 ust. 3 i § 27 statutu organu – na skutek uznania, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja w przedmiocie odmowy przedstawienia skarżącej do tytułu naukowego odpowiadają prawu,

2.przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a w szczególności: art. 106 § 3 p.p.s.a. na skutek nieuwzględnienia wniosku skarżącej o dopuszczenie dowodów uzupełniających, o których mowa w p. III i IV skargi oraz art. 151 w zw. z art. 1 i art. 3 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, na skutek bezzasadnego oddalenia skargi na zaskarżoną decyzję.

Zdaniem skarżącej w postępowaniu przed organem na etapie opiniodawczym, prowadzonym we właściwej sekcji Komisji, doszło do istotnych i widocznych uchybień, które wypaczyły jego przebieg i wynik. Pomimo przeważającej ilości recenzji pozytywnych (pięciu spośród sześciu) Sekcja w głosowaniu tajnym zarekomendowała wydanie decyzji odmownej. Następnie pomimo dobrania dodatkowego superrecenzenta, który wydał opinię przychylną, Sekcja ponownie odmówiła swej rekomendacji.

Skarżąca podtrzymała w skardze kasacyjnej zarzuty wcześniej podniesione w treści skargi. Zdaniem skarżącej organ sprzecznie z przepisami prawa na etapie postępowania odwoławczego powołał dwóch dodatkowych recenzentów. Zdaniem skarżącej wszystkie recenzje negatywne skupiają się wyłącznie na statystycznych danych bibliometrycznych odnośnie dorobku naukowego skarżącej, natomiast na całym świecie system oceny oparty na takich danych jest przedmiotem krytyki. Nadto skarżąca zakwestionowała stanowisko Sądu I inst. dotyczące uznania za zgodne z prawem ograniczenia w zakresie uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji. Zdaniem skarżącej tajność głosowania w gremiach kolegialnych nie może implikować zwolnienia z obowiązku należytego uzasadnienia decyzji, a szczególnie decyzji odmownych.

Skarżąca zarzuciła także Sądowi I inst. brak dokonania oceny wyniku tajnego głosowania w Sekcji, które było jednomyślnie negatywne pomimo wątpliwości, które wcześniej skłoniły organ do uzupełnienia postępowania poprzez przybranie kolejnego recenzenta na etapie ponownego rozpoznania wniosku skarżącej. Za szczególnie rażące uznała skarżąca przybranie na etapie postępowania dwóch dodatkowych recenzentów, mimo iż zgodnie z § 22 ust. 3 Statutu organu Prezydium było uprawnione powołanie wyłącznie jednego.

W ocenie skarżącej kasacyjnie dziedziny reprezentowane przez dodatkowych recenzentów, a więc biomechanika i neurobiologia nie mogą być uznane za pokrewne z jej dyscypliną, tj. antropologią fizyczną. Recenzje dodatkowe nie mogły zatem być pełnowartościowym dowodem w postępowaniu prowadzonym przez organ, a tym bardziej przeważyć nad wymową dowodową łącznie sześciu opinii pozytywnych pochodzących od wybitnych i renomowanych przedstawicieli dziedziny uprawianej przez skarżącą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej obowiązuje zarówno na etapie rozpoznawania sprawy (art. 183 § 1), jak i orzekania (art. 186 p.p.s.a.). Jako podstawowy element kształtujący zakres kontroli zaskarżonego orzeczenia przez sąd odwoławczy oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany wnioskiem skarżącego określającym przedmiot zaskarżenia (całość bądź oznaczona część zaskarżonego orzeczenia). Zasada ta oznacza również pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaką powinien on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. W tym systemie Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub postępowania przed tym sądem i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego. Wyjątek dotyczy tylko i wyłącznie sytuacji, w której po wniesieniu skargi kasacyjnej przez stronę, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, jeżeli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany w podstawach kasacyjnych. Wówczas Naczelny Sąd Administracyjny powinien zastosować bezpośrednio przepisy art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i uwzględnić wyrok Trybunału, nie będąc związany treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. - uchw. składu 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r., I OPS 9/09, LexPolonica nr 2122706 (ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 16).

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zobowiązany ani uprawniony do poprawiania jakichkolwiek błędów skargi kasacyjnej. Jeżeli wnoszący skargę kasacyjną wskazał konkretny przepis, który w jego opinii został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do zbadania, czy w sprawie nie naruszono także innych przepisów, nawet jeżeli okoliczności sprawy wskazują na takie prawdopodobieństwo - por. np. post. NSA z 3 marca 2006 r., I OSK 140/06 (Lex nr 299389), a także wyr. NSA z 4 października 2006 r., II OSK 1176/05 (CBOSA) ( P. Tarno, Komentarz do art. 183 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Lex).

W wyroku z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 328/14 Naczelny Sąd Administracyjny wraził stanowisko, zgodnie z którym związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji autora tego środka zaskarżenia i domyślać się, naruszenie jakich przepisów zamierzał czy powinien skutecznie zarzucić sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest też uprawniony do jakiegokolwiek korygowania zarzutów kasacyjnych, czy też ich uściślania lub modyfikowania. Skarga kasacyjna musi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Należy zatem precyzyjnie określić, jaki konkretnie przepis prawa miał naruszyć zaskarżony wyrok, a zatem wskazać właściwą jednostkę semantyczną aktu normatywnego, w którym przepis ten został zawarty. Przy tym, jeżeli przepis, którego zarzut dotyczy zawiera kilka czy kilkanaście unormowań, to trzeba wyraźnie zaznaczyć, która z tych norm została naruszona. Ogólnikowe powołanie się na taki artykuł nie spełnia wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, ponieważ w takim przypadku nie można ustalić granic zaskarżenia. Oznacza to zaś niemożność rozpoznania takiego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Tożsame stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 902/14 (lex nr 1990003), w którym Sąd stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania (uzupełniania lub uściślania) zarzutów za autora skargi kasacyjnej, czy też stawiania hipotez w tym obszarze, sanując zaistniałe braki. Nie może domniemywać intencji strony albo wyręczać autora skargi kasacyjnej w prawidłowym stawianiu zarzutów, czy też poszukiwać za nią (albo wręcz wskazywać) naruszeń prawa, których mógł dopuścić się (dopuścił się) sąd pierwszej instancji, a które nie zostały zarzucone w skardze kasacyjnej od wyroku, z którym strona się nie zgadza.

Wobec tego, że w skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzut naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności wymagał oceny zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

Odnosząc się do zgłoszonych w skardze kasacyjnej zrzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należy zauważyć, że wskazując konkretne jednostki redakcyjne ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o ustroju sądów administracyjnych, które zdaniem skarżącego kasacyjnie zostały naruszone, skarżący nie określił na czym polegało naruszenie owych przepisów przez Sąd I inst. Ogólne stwierdzenie, że naruszenie przepisów polegało na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd I inst. nie stanowi uzasadnienia podstaw kasacyjnych (art. 176 p.p.s.a.). Brak określenia przez kasatora na czym polegało naruszenie wskazanego przepisu ustawy czyni niemożliwym kontrolę instancyjną wyroku Sądu I inst. przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak bowiem wyżej podniesiono sąd II inst. nie może domniemywać intencji skarżącego kasacyjnie zawartych w skardze kasacyjnej. W kompetencji sądu odwoławczego nie jest poszukiwanie i domyślanie się naruszeń przepisów prawa, w ramach ogólnie zgłoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu.

Dalej należy zauważyć, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej zgłoszony na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, zawarty w punktach III i IV skargi, został przez skarżącą cofnięty na rozprawie przed Sądem inst. Ponieważ skarżąca na etapie postępowania przez Sądem inst. odstąpiła od zgłoszonego wniosku dowodowego, dlatego zarzut skargi kasacyjnej jest w tym zakresie bezzasadny.

Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do przepisów prawa materialnego należy przede wszystkim zauważyć, że sąd administracyjny w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego posiada znaczny dorobek naukowy oraz czy dorobek naukowy kandydata stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. W ramach postępowania sądowego nie dochodzi tym samym do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata. W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Należy jednocześnie zauważyć, że postępowanie to cechuje pewna odrębność w stosunku do postępowania prowadzonego wprost na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 29 ust. 1 ww. ustawy, w postępowaniu tym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. W konsekwencji, jeżeli ustawa zawiera szczególną regulację, to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle nie znajdą w tym postępowaniu zastosowania. Ten szczególny charakter postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, dotyczy również postępowania odwoławczego toczącego się przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów. Szczególny tryb postępowania przed Centralną Komisją, określony w art. 21 ustawy, powoduje, że nie znajdują w nim zastosowania przepisy art. 7, 8, 75 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym osoba, której dotyczy uchwała nie korzysta również z praw strony w rozumieniu art. 10 k.p.a. Postępowanie dowodowe prowadzone przed Centralną Komisją ograniczone jest natomiast do uzyskania recenzji, co wynika z art. 35 ust. 3 ustawy. Z obowiązujących przepisów nie wynika też wymóg zapoznania strony w szczególności przez podjęciem decyzji przez Centralną Komisję, z opiniami powołanych przez ten organ recenzentów.

Stosownie do treści art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (dalej określana w skrócie – ustawą) tytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego lub osobie, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a, oraz:

1) posiada osiągnięcia naukowe znacznie przekraczające wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym;

2) posiada doświadczenie w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła prace naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych;

3) posiada osiągnięcia w opiece naukowej - uczestniczyła co najmniej:

a) raz w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia oraz

b) raz w charakterze promotora pomocniczego w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia lub uczestniczy w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim, oraz

c) dwa razy w charakterze recenzenta w przewodzie doktorskim lub w przewodzie habilitacyjnym lub w postępowaniu habilitacyjnym

- z zastrzeżeniem ust. 2 i 3;

Po myśli art. 27 ust. 5 ustawy recenzentem w postępowaniu o nadanie tytułu profesora może być osoba posiadająca tytuł profesora w zakresie danej lub pokrewnej dziedziny nauki lub sztuki lub osoba posiadająca stopień doktora zatrudniona przez co najmniej pięć lat w zagranicznej szkole wyższej lub instytucji naukowej na stanowisku profesora, która przez okres co najmniej pięciu lat kierowała samodzielnie zespołem badawczym, była promotorem co najmniej dwóch osób, które uzyskały stopień doktora oraz posiada znaczny dorobek naukowy.

W myśl § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 września 2011 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodach doktorskich, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2011 r. Nr 204 poz. 1200, wydane na podstawie art. 31 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595, z późn. zm., które weszło w życie z dniem 1 pażdziernika 2011 r., w miejsce rozporządzenia z dnia 15 stycznia 2004 r. – DZ.U. z 2004 r. Nr 15 poz. 128) rada jednostki organizacyjnej przekazuje Centralnej Komisji uchwały, o których mowa w art. 27 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, wraz z listą kandydatów na recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, w formie elektronicznej. Stosownie do treści ust. 2 § 20 kierownik jednostki organizacyjnej, po otrzymaniu z Centralnej Komisji powiadomienia o powołaniu pięciu recenzentów, niezwłocznie zleca im sporządzenie, w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące, recenzji zawierających szczegółowo uzasadnioną ocenę, czy osoba ubiegająca się o nadanie tytułu profesora spełnia wymagania określone w art. 26 ustawy oraz stanowisko recenzenta w sprawie nadania albo odmowy nadania tytułu profesora.

Należy zauważyć, że w ramach nowelizacji z 2011 r. wprowadzonej ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U.2011.84.455 ) zmieniono w sposób zasadniczy mechanizm powoływania recenzentów, istotnie ograniczając rolę rady jednostki organizacyjnej w tym zakresie. Według znowelizowanych przepisów rada przekazuje Centralnej Komisji listę co najmniej dziesięciu kandydatów na recenzentów, spełniających ustawowe wymogi (niezatrudnienie w danej jednostce organizacyjnej i brak członkostwa danej rady), a Centralna Komisja powołuje - spośród osób przedstawionych przez radę lub spoza tego grona - pięciu recenzentów, co do których wyraźnie stwierdza się, że mają cechować się renomą międzynarodową (ust. 3 i 4).

Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (DZ.U.2016 poz.882) stopniami naukowymi są stopnie doktora i doktora habilitowanego określonej dziedziny nauki w zakresie danej dyscypliny naukowej. Przytoczony przepis art. 1 ust. 1 wprowadza pojęcie obszarów wiedzy, mające charakter ogólniejszy od pojęcia dziedziny nauki albo sztuki. Podział na obszary wiedzy - a także dziedziny nauki albo sztuki oraz dyscypliny naukowe i artystyczne - powinien być skorelowany ("mając na uwadze") z podziałem na obszary kształcenia według nowego brzmienia, po nowelizacji z 2011 r., ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Ustawowa definicja tych obszarów (art. 2 ust. 1 pkt 14a p.s.w.) znów odsyła do przepisów ustawy o stopniach naukowych. Obszary kształcenia mają znaczenie dla określonych treści ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (np. art. 11, gdzie mowa również o dziedzinach).

Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 3 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki wydane zostało rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (DZ. U. z 2011 r. Nr 179 poz. 1065), w którym pod pozycją – Lp. 7 określono obszar nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz nauk o kulturze fizycznej, następnie wobec wskazanego obszaru nauk określono dziedziny oraz dyscypliny naukowe. Zasadnie można wywieść, że biomechanika, neurobiologia oraz antropologia należą do tego samego obszaru wiedzy – obszar nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz nauk o kulturze fizycznej, co oznacza, że w rozumieniu przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie nauki, są to dziedziny pokrewne.

Z akt sprawy wynika, że Uchwałą z dnia [...] lutego 2013 r. Rada Wydziału Wychowania Fizycznego Akademii Wychowania Fizycznego we W. postanowiła poprzeć wniosek A. B. o nadanie jej tytułu profesora nauk o kulturze fizycznej. Po otrzymaniu wniosku A. B., wraz z towarzyszącą jej dokumentacją, w toku postępowania o nadanie tytułu profesora, Centralna Komisja Do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych powołała łącznie pięciu recenzentów tj.: prof. A. W., prof. M. K., prof. L. G., prof. P. K., prof. L. D. Recenzenci – prof. M. C., prof. A. M., prof. A. S. – W. oraz prof. J. C., powołani zostali na wcześniejszym etapie postępowania, tj. przed przekazaniem akt sprawy Centralnej Komisji. Wobec powyższego, w analizowanej sprawie, w postępowaniu o nadanie tytułu profesora prowadzonego przez Centralną Komisję Do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych powołanych zostało pięciu recenzentów.

Jak wyżej podniesiono, sąd administracyjny nie ma kompetencji do tego, aby wnikać w treść recenzji wydanych w toku postępowania o nadanie tytułu profesora, jak również aby poddawać analizie dorobek naukowy kandydata, nie ma również żadnych instrumentów prawnych, aby oceniać czy dorobek naukowych kandydata stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Te zagadnienia należą do sfery danej dziedziny nauki. W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie czy w toku postępowania o nadanie tytułu naukowego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że recenzje sporządzone przez prof. M. C., prof. A. M., prof. A. S. – W., prof. J. C., prof. M. K. i prof. L. G. były dla kandydatki pozytywne. Natomiast pozostali recenzenci – prof. A. W., prof., P. K., prof. L. D. wyrazili stanowisko niekorzystne dla kandydatki. W rezultacie Prezydium Centralnej Komisji Do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych jednogłośnie podjęło uchwałę opowiadając się przeciwko przedstawieniu kandydatki do tytułu naukowego profesora. Skutkiem uchwały Prezydium Centralnej Komisji była decyzja z dnia [...] pażdziernika 2013 r. o odmowie przedstawienia dr hab. A. B. do tytułu profesora nauk o kulturze fizycznej. Po złożeniu przez stronę wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy, Sekcja Nauk Medycznych Centralnej Komisji Do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych zasięgnęła opinii recenzenta prof. A. W., a następnie przed podjęciem uchwały w przedmiocie wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy, Prezydium Centralnej Komisji powołało recenzentów – prof. P. K. i prof. L. D. Uchwałą z dnia [...] pażdziernika 2014 r. Prezydium Centralnej Komisji opowiedziało się jednogłośnie za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] pażdziernika 2014 r. Centralna Komisja Do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] pażdziernika 2013 r. o odmowie przedstawienia dr hab. A. B. do tytułu profesora nauk o kulturze fizycznej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia pozostałych, wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, przyjdzie wskazać, że ze względu na ich ogólny charakter, uchybienie tymże przepisom może nastąpić poprzez równoczesne naruszenie normy prawnej wynikającej z przepisu, który w swej treści zawiera nakaz określonego, konkretnego zachowania, bądź też określa konkretne uprawnienie, które zostało naruszone. Ponadto, ponieważ zarzut dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego, po myśli art. 145 § 1 pkt lit. "a" p.p.s.a., skarżący kasacyjnie winien wykazać, że zarzucane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły naruszenia art. 28 ust. 2, art. 33 ust. 1a i ust. 1b i art. 35 ust. 5 ustawy. W myśl art. 28 ust. 2 Centralna Komisja podejmuje uchwałę o przedstawieniu albo o odmowie przedstawienia kandydata do tytułu profesora w terminie do 6 miesięcy od dnia otrzymania uchwały.

Stosownie do treści art. 33 ust. 1a ustawy zadaniem Centralnej Komisji jest zapewnienie harmonijnego rozwoju kadry naukowej zgodnie z najwyższymi standardami jakości badań wymaganych do uzyskania stopni naukowych i tytułu naukowego. W myśl ust. 1b Centralna Komisja w swoich pracach kieruje się zasadą rzetelności, bezstronności i przejrzystości realizowanych działań oraz dążeniem do wyrównywania udziału kobiet i mężczyzn w jej pracach. Przepis art. 35 ust. 5 ustawy stanowi, że kompetencje organów Centralnej Komisji, sposób wyboru prezydium Centralnej Komisji, jej organizację i tryb działania oraz sposób powoływania recenzentów określa uchwalony przez nią statut.

W przedstawionych okolicznościach sprawy zarzuty skargi kasacyjnej nie mały uzasadnionych podstaw.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.