Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 568/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 września 2006 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w wyniku rozpoznania odwołania zobowiązanego - "A" Sp. z o.o. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], którym zawieszono, z dniem 15 marca 2005 r., postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r..

Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny:

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego (będący jednocześnie wierzycielem) prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego - "A." Sp. z o.o. . Przedmiotowe postępowanie prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2003 r. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 21 lutego 2005 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanej Spółki w [...] S.A. [...] - stosownie do treści art. 80 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002r Nr 110, poz. 968 z późn. zm) oraz zawiadomieniami z dnia 21 lutego 2005 r. – zgodnie z treścią art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelności pieniężne z tytułu umów najmu u szeregu dłużników zajętych wierzytelności.

Pismem z dnia 10 marca 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował organ egzekucyjny, iż odwołanie "A." Sp. z o.o. od decyzji Dyrektora Urzędy Kontroli Skarbowej z dnia [...] stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nr [...], nie zostanie rozpatrzone w ustawowym terminie, który upływa 14 marca 2005 r. W związku z tym wykonanie decyzji ulega wstrzymaniu z mocy prawa w granicach określonych w odwołaniu, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego - stosownie do treści art. 225 w związku z art. 139 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60).

Uwzględniając powyższe zawiadomienie i przepis art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] zawiesił z dniem 15 marca 2005 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wyżej wymienionego tytułu wykonawczego do majątku zobowiązanej Spółki. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z art. 58 § 1 przywołanej ustawy egzekucyjnej dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2005 r. "A." Sp. z o.o. złożyło do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uzupełnienie go o stwierdzenie, że wobec wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] i zawieszenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, wstrzymaniu ulegają wszystkie zastosowane środki egzekucyjne. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym zwłaszcza art. 225 ustawy - Ordynacja podatkowa i art. 58 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, poprzez podjęcie czynności niemających oparcia w obowiązujących przepisach w celu obejścia prawa (nie precyzując, które to przepisy zostały naruszone). W ocenie zobowiązanej Spółki konieczne jest także rozstrzygnięcie w zaskarżonym postanowieniu o czynnościach egzekucyjnych podjętych po dniu 15 marca 2005 r. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż zobowiązana Spółka nie może dysponować środkami jakie wpłynęły na jej rachunek bankowy po 15 marca 2005 r., ani nie otrzymuje od swych dłużników wymagalnych należności, ponieważ organ egzekucyjny w skierowanych do dłużników zajętych wierzytelności zawiadomieniach o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności, poinformował o obowiązującym nadal zakazie wypłat z rachunku bankowego oraz zakazie przekazywania zajętych wierzytelności "A." Sp. z o.o.

Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając sprawę – jako organ odwoławczy- powołał się na treść art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w świetle którego postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu m. in. w razie wstrzymania wykonania obowiązku. Dodał, iż jest to jedna z przyczyn obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a więc zawieszenie postępowania nie zależy od woli organu. Fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie jest wynikiem stwierdzenia, że prowadzone postępowanie jest niedopuszczalne, a wynikiem tymczasowej niemożności jego prowadzenia. Tym samym zawieszenie postępowania nie ma wpływu na ważność czynności egzekucyjnych dokonanych przed zawieszeniem postępowania, bowiem w myśl art. 58 § 1 cytowanej ustawy czynności te pozostają w mocy. Od powyższej zasady ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje dwa wyjątki. Pierwszy (art. 58 § 1) polega na tym, że w przypadku gdy zawieszenie postępowania nastąpiło z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i pkt 4 w okresie zawieszenia mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Drugim wyjątkiem (art. 58 § 2) jest możliwość uchylenia przez organ egzekucyjny dokonanych czynności egzekucyjnych, jeśli spełnione są łącznie trzy przesłanki: uchylenie czynności jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. W tym zakresie, jak wynika z akt sprawy, zobowiązana Spółka złożyła odrębne wnioski (pismo z dnia 17 marca 2005 r. sprecyzowane w dniu 6 kwietnia 2005 r., oraz pismo z dnia 5 kwietnia 2005 r.).

Organ odwoławczy wskazał również, że zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie narusza art. 58 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 225 ustawy - Ordynacja podatkowa organ podkreślił, iż egzekucję administracyjną reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Nie mają tu więc zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, poza tym, że zaistnienie przesłanki z art. 225 Ordynacji podatkowej powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto nawiązując do wniosku w kwestii rozstrzygnięcia o czynnościach egzekucyjnych podjętych po dniu 15 marca 2005 r., Dyrektor Izby zauważył, iż akta sprawy nie wskazują, aby po wydaniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny dokonywał jakichkolwiek nowych czynności egzekucyjnych.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej "A." Sp. z o.o. wniosło o stwierdzenie jego nieważności w oparciu o przepis art. 156 par. 1 pkt. 2 k.p.a względnie o jego uchylenie z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca spółka zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - w tym zwłaszcza art. 225 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 55 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. Dz. U. Nr 110 / 2002 r., poz. 968 z późn. zm.).

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia - poprzez podejmowanie czynności nie mających oparcia w obowiązujących przepisach - w celu obejścia prawa.

Skarżąca podkreśliła w uzasadnieniu skargi, iż w wyniku wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora UKS i po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego - Spółka została pozbawiona wszelkich wpływów, co spowodowało, iż nie mogła spłacać zaciągniętego wcześniej kredytu, a także nie była zdolna do opłacania bieżących opłat między innymi za ogrzewanie i energię elektryczną.

W odpowiedzi na powyższe zarzuty organ odwoławczy nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia i wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie uchybia prawu w sposób powodujący wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Zgodnie z treścią art. 56 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm) postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu m. in. w razie wstrzymania wykonania obowiązku.

W niniejszej sprawie do wstrzymania wykonania obowiązku tj. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...], stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego nr [...], doszło w oparciu o art. 225 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa. Przepis ten stanowi, że jeżeli odwołanie nie zostało rozpatrzone w terminie określonym w art. 139 § 3, a decyzja do tego czasu nie została wykonana, jej wykonanie ulega wstrzymaniu z mocy prawa w granicach określonych w odwołaniu – do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż kwestia ta nie była sporna, pomiędzy stronami, albowiem "A." Sp. z o.o. nie zakwestionowało zasadności wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego.

Spór pomiędzy stronami postępowania zrodziła natomiast kwestia rozumienia instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a w szczególności uprawnienie zobowiązanego do korzystania w okresie zawieszenia ze środków pieniężnych znajdujących się na jego koncie bankowym, które wpłynęły na to konto po dacie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie uznał, iż organ egzekucyjny –Naczelnik Urzędu Skarbowego - nie dopuścił się w swoim rozstrzygnięciu uchybienia przepisów prawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art. 58 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż zajęcie rachunku zobowiązanego, dokonane jeszcze przez zawieszeniem postępowania egzekucyjnego pozostaje w mocy. Jednakże środki pieniężne zgromadzone na koncie bankowym nie mogą być przekazywane na rzecz wierzyciela, prowadziłoby by to bowiem do realizacji egzekucji. To nie oznacza jednak, iż ze środków pieniężnych przekazywanych na konto zobowiązanego pod dacie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, właściciel rachunku (zobowiązany) może dowolnie korzystać skoro środek egzekucyjny pozostaje w mocy. Po dacie zawieszenia postępowania nadal obowiązuje zakaz wypłaty środków pieniężnych, poza przypadkiem wskazanym w cytowanym wyżej przepisie art. 56 § 1 pkt 1 i 4. W niniejszej sprawie zobowiązany nie uzyskał zgody organu egzekucyjnego na wypłaty z przedmiotowego rachunku. Ponadto w myśl postanowień § 2 art. 58 cyt. ustawy organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Przepis ten określa zatem kolejny przypadek, przy zachowaniu warunków którego, mogą być dokonywane wypłaty z rachunku bankowego. Jest to jednak odrębne postępowanie, z którego też strona skorzystała, jednak nie ma to wpływu na zasadność rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego i w następstwie Dyrektora Izby Skarbowej.

Podkreślić również należy, iż w świetle powyższych rozważań organ egzekucyjny wydając postanowienie w dniu [...] prawidłowo postąpił zawiadamiając pismami z dnia 21 marca 2005r. bank oraz zobowiązanych wobec skarżącej spółki, a także dłużnika o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności.

Trzeba pamiętać, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego to chwilowa niemożność prowadzenia egzekucji, która powoduje, że na czas występowania przeszkody w jej prowadzeniu organ nie podejmuje czynności egzekucyjnych. Czynnościami tymi nie były jak stara się wywieść strona skarżąca, zawiadomienia organu egzekucyjnego zawarte w pismach z dnia 21 marca 2005r. i nie z tej przyczyny skarżąca spółka była pozbawiona możliwości korzystania z wpływów na rachunku bankowym. Zaznaczyć należy, że spółka chcąc uzyskać środki na bieżące koszty utrzymania, w tym spłatę kredytu, prawidłowo wystąpiła w trybie art. 56 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o uchylenie dokonanego zajęcia rachunku bankowego.

Za nietrafny należało uznać zarzut skarżącej naruszenia art. 225 ustawy Ordynacja podatkowa, jak bowiem wyjaśnił to już organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przepis ten ma zastosowanie jedynie w postępowaniu podatkowym. Egzekucję administracyjną regulują zaś przepisy cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz stosownie do art. 18 cyt. ustawy jeżeli przepisy jej nie stanowią inaczej, to odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Reasumując Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego, jak też prawa procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.