Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 483/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz ( spr ) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skarg W. W. i Stowarzyszenia Zwykłego "X" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargi


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) w związku z art. 3 pkt 11, art. 33 ust. 1, art. 38, art. 63 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 66, art. 71 ust. 1 i 2, art. 74, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 79 ust. 1 i art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227, dalej ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku) oraz § 3 ust. 1 pkt 90b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych:

Wnioskiem z dnia (...) r. firma N. Sp. z o.o. zwróciła się do Burmistrza O. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie pawilonów do chowu i hodowli norek wraz z koniecznymi obiektami towarzyszącymi i przystosowaniem istniejących obiektów oraz budynków inwentarskich do prowadzenia działu specjalnego produkcji w istniejącym gospodarstwie rolnym.

Decyzją z dnia (...) r. Burmistrz O.ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie pawilonów do chowu i hodowli norek wraz z koniecznymi obiektami towarzyszącymi i przystosowaniem istniejących obiektów oraz budynków inwentarskich do prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej w istniejącym gospodarstwie w miejscowości P (...) na nieruchomościach oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków obręb S. działki nr (...), (...), (...), (...), (...),(...).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku zwrócono się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (dalej RDOŚ) oraz do Państwowego Powiatowego Inspektor Sanitarnego w O. (dalej PPIS) o zajęcie stanowiska w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W opinii z dnia (...) r. PPIS stwierdził, że sporządzenie raportu oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia jest wskazane, ponieważ docelowa liczba hodowlanych zwierząt futerkowych została określona na 192,5 DJP, a więc zbliżona jest do liczby, dla której przeprowadzenie oceny jest obligatoryjne. Również RDOŚ w postanowieniu z dnia (...) r. stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz określił zakres raportu. Raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko sporządzony został w grudniu (...) r. Ponadto organ postanowił uznać na prawach strony postępowania właścicieli działek nr (...) i (...) położonych w N. (Nadleśnictwo O.) oraz Polski Związek Łowiecki (Koło Łowieckie nr (...) "S."). Zgodnie z art. 79 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku przed wydaniem decyzji przeprowadzono procedurę udziału społeczeństwa przez podanie do publicznej wiadomości informacji o rozpoczęciu procedury z udziałem społeczeństwa poprzez umieszczenie ogłoszenia na stronie internetowej gminy (BIP.(...).pl), wywieszenie na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu oraz poprzez przekazanie informacji Radzie Sołeckiej w P. w dniu (...) r. W przewidzianym ustawowo terminie nie wpłynął żaden wniosek ani protest dotyczący planowanej inwestycji. Z przedstawionych w raporcie oraz uzupełnieniu do raportu informacji wynika, że planowana inwestycja zlokalizowana jest poza obszarem Głównych Zbiorników Wód Podziemnych. Planowana inwestycja zlokalizowana jest poza strefami ochronnymi ujęć wody podziemnych. W celu zabezpieczenia środowiska gruntowo-wodnego przed ewentualnymi zanieczyszczeniami zobowiązano inwestora, aby teren pod klatkami zabezpieczył warstwą piasku, folią i warstwą słomy. W wyniku eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia na terenie fermy norek będą powstawać ścieki bytowe oraz ścieki z mycia silosów paszowych, które będą odprowadzane do zbiornika bezodpływowego o poj. 44 m³, a następnie będą wywożone do najbliższej oczyszczalni ścieków komunalnych. Klatki będą czyszczone za pomocą drucianych szczotek, bez użycia wody. Pasza dla norek nie będzie przygotowywana na terenie przedmiotowej fermy. Gospodarstwo będzie zaopatrywane w wodę z wiejskiej sieci wodociągowej. W wyniku eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia będą wytwarzane zarówno odpady niebezpieczne jak i inne niebezpieczne. Gospodarowanie odpadami na poszczególnych etapach inwestycji będzie zgodne z wymaganiami określonymi w przepisach. Część odpadów wymieniona w raporcie będzie wytwarzana przez firmy świadczące usługi w myśl definicji określonej w art. 3 ust. 3 pkt 22 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz., 1243). Odchody norek nie są kwalifikowane jako nawóz naturalny. W związku z tym inwestor wykona szczelna płytę zabezpieczoną na obwodzie krawężnikami umożliwiającą sześciomiesięczne magazynowanie i kompostowanie tych odchodów. Ponadto w związku z tym, że inwestor zamierza wykorzystywać przekompostowane odchody jako nawóz organiczny na własnych gruntach zobowiązano go do spełnienia wymagań określonych w ustawie z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2007 r. Nr 147, poz. 1033). Jeżeli przekompostowane odchody nie będą spełniały powyższych wymagań, wówczas inwestor zobowiązany będzie do przekazania ich jako odpad podmiotom posiadającym zezwolenia z zakresu gospodarki odpadami. Zobowiązano także inwestora do odpowiedniego usuwania padłych zwierząt i resztek pokarmu i przekazywania ich uprawnionym podmiotom do unieszkodliwienia. Na terenie planowanej inwestycji głównymi źródłami emisji do powietrza będą pawilony hodowlane oraz płyta obornikowa, na której prowadzony będzie proces kompostowania odchodów norek. Pawilony będą zadaszone, ale możliwy będzie grawitacyjny przepływ powietrza ze względu na brak ścian bocznych. Emisję zorganizowaną stanowić będzie kocioł opalany węglem kamiennym typu Eko-groszek pracujący na potrzeby pomieszczeń socjalnych. Z uwagi na charakter przedsięwzięcia oraz małe natężenie ruchu, w raporcie pominięto emisje niezorganizowane związane z poruszaniem się pojazdów po terenie przedmiotowej inwestycji. W raporcie przedstawiono obliczenia emisji amoniaku, będącego głównie produktem ubocznym procesów przemiany materii norek na podstawie wskaźnika emisji. Emisje nie będą powodować przekroczenia dopuszczalnych poziomów odniesienia w powietrzu oraz dopuszczalnych częstości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16, poz. 87) poza terenem do którego inwestor posiada tytuł prawny oraz, że będą dotrzymane standardy jakości powietrza określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2008 r. Nr 47, poz. 281), a w związku z tym spełnione będą wymagania w zakresie ochrony powietrza. Źródłami hałasu z terenu przedmiotowego przedsięwzięcia będzie głównie ruch pojazdów związany z obsługa fermy (maksymalnie 4 pojazdy ciężkie w ciągu pory dnia), a także eksploatacja dwóch agregatów chłodniczych. Eksploatacja fermy nie będzie powodować przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu na najbliżej zlokalizowanych terenach (N. i P. odległe od granic fermy o ponad 700m), dla których poziomy takie zostały ustalone. Przedsięwzięcie zlokalizowane zostanie w odległości ok. 2,5 km od obszaru NATURA 2000 PLH300037 K.. Ponadto w odległości ok. 3,5 km od planowanej fermy znajdują się obszar NATURA 2000 PLB300015 P. N. oraz obszar NATURA 2000 PLB300013 D. S. Planowana ferma norek ma powstać w sąsiedztwie większego kompleksu leśnego, a także w odległości ok. 500 m od cieku S. K. i ok. 2 km od rzeki W., a więc na terenach stanowiących dogodne miejsca bytowania chronionych gatunków zwierząt. W związku z tym, że norka amerykańska zaczęła uchodzić za gatunek bardzo destrukcyjny dla rodzimych zoocenoz nałożono na inwestora obowiązek wykonania zabezpieczeń uniemożliwiających ucieczkę zwierząt, mających do minimum ograniczyć możliwości wydostania się zwierząt na wolność. Ze względu na szczegółowy i jednoznaczny opis planowanej do zastosowania technologii oraz stosowanych środków mających na celu zmniejszenie uciążliwości dla środowiska, w związku z planowanym przedsięwzięciem, nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, o której mowa w arrt. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, pod warunkiem jednak, że we wniosku o wydanie ww. decyzji nie zostaną dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.. Ponadto ze względu na lokalizację w dużej odległości od granic państwa oraz zakres oddziaływania na środowisko nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko. Dla terenu, na którym ma być zlokalizowana inwestycja nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej i złożenia wniosku o ponowne przeprowadzenie środka dowodowego przez sołtysa wsi P. wezwano inwestora do uzupełnienia raportu. Po uzupełnieniu raportu zwrócono się do RDOŚ i PPIS o uzgodnienie środowiskowe. PPIS w piśmie z dnia (...) r. poinformował, że podtrzymuje opinię z dnia (...) r. Również RDOŚ w piśmie z dnia (...) r. stwierdził, ze nie widzi przesłanek do ponownego zajęcia stanowiska w tej sprawie. Po zakończeniu postępowania dowodowego wpłynął sprzeciw Koła Łowieckiego nr (...) "S". Koło zostało poinformowane, że sprzeciw nie może być rozpatrzony w niniejszym postępowaniu. Postanowieniem z dnia (...) r. dopuszczono do udziału na prawach strony Stowarzyszenie "N. T. N." (dalej Stowarzyszenie)

W odwołaniu od powyższej decyzji Stowarzyszenie zarzuciło zaskarżonej decyzji nie uwzględnienie konieczności częstego wyjmowania norek z klatek np. w celu ich szczepienia – co stanowi potencjalną możliwość ucieczki bardzo zwinnego zwierzęcia, niedostateczne zabezpieczenie przed przesiąkaniem ścieków – gruba folia przysypana piaskiem nie jest dostatecznym zabezpieczeniem, brak uwzględnienia na terenie inwestycji kanalizacji deszczowej, co w razie obfitych opadów spowoduje niekontrolowany przepływ wód opadowych i tworzenie gnojowicy, nie uwzględnienie intensywnego smrodu pochodzącego z planowanej fermy zwierząt karmiących się głównie białkiem zwierzęcym i pominiecie jego oddziaływania na mieszkańców najbliższych zabudowań, nie przeanalizowanie też możliwości konfliktów społecznych w tej materii, nie uwzględnienie kwestii, że nowa utwardzona droga dojazdowa nie przewiduje obciążenia jakie będzie wymagane przy obsłudze inwestycji. Stowarzyszenie wniosło o niedopuszczenie do realizacji inwestycji konstatując, że stanowi ona istotne zagrożenie dla rolno-turystycznego środowiska.

Odwołanie wniósł także W.W. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucając organowi naruszenie art. 7 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz naruszenie art. 73 kpa poprzez brak pełnego odniesienia się do uwag i zastrzeżeń składanych w trakcie postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia (...) r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza O. z dnia (...) r.

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium stwierdziło, że inwestor składając wniosek o wydanie decyzji środowiskowej wypełnił wymagania wynikające z art. 73 i 74 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Sporządzony raport, którego zakres uzgodniony został z właściwym organem ochrony środowiska, odpowiada wymogom formalnym określonym w art. 66 ww. ustawy. Jako podstawowy dowód w sprawie podlegał on ocenie na podstawie art. 80 kpa. Organ przeanalizował i ocenił dokładnie bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na środowisko zarówno w fazie realizacji inwestycji, jak i w fazie jej eksploatacji, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, ustalenia zawarte w raporcie, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa (art. 80 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie). W terminie określonym w obwieszczeniu organu z dnia (...) r., tj. w ciągu 21 dni od podania określonych informacji do publicznej wiadomości, nie zostały wniesione uwagi ani wnioski, o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 7 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Organ zważywszy jednak, że inwestycja już od początku procesu budziła szereg kontrowersji przeprowadził w dniu (...) r. rozprawę administracyjną, na którą zaproszono szeroki krąg zainteresowanych mieszkańców oraz m. in. inwestora, autora raportu oraz lekarza weterynarii A. S. – kierownika laboratorium w Polskim Związku Hodowców i Producentów Zwierząt Futerkowych. Z akt sprawy mających odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że udział społeczeństwa był prawidłowo zapewniony, aczkolwiek organ nie uniknął drobnych uchybień w tym zakresie, na co wskazuje chociażby to, że obwieszczenie Burmistrza O. o wszczęciu postępowania podane do publicznej wiadomości we wsi P. przez sołtysa nie zawierało daty dokonania tej czynności. W toku postępowania organ I instancji rozpatrywał protesty zgłaszane przez mieszkańców i stowarzyszenia. Na skutek uwag wniesionych w toku rozprawy wezwano inwestora do uzupełnienia raportu i odniesienia się do kwestii związanych z rezerwatem skrzypów polnych, ujęciami wody w R. M., nową drogą utwardzoną z N. do P., projektowanymi terenami ochronnymi siedlisk lęgowych na terenie R. M. oraz z rowem melioracyjnym znajdującym się na terenie planowanej inwestycji. Z uzupełnionego materiału dowodowego wynika, że powyższa inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu w zakreślonych wyżej kwestiach. Powyższe potwierdziły także organy uzgodnieniowe. Natomiast odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniach Kolegium stwierdziło, ze organ I instancji uwzględnił możliwość ucieczki norek z klatki i z tego względu nałożył na inwestora obowiązki związane z ograniczeniem do minimum możliwości wydostania się zwierząt na zewnątrz. Nowy typ norki, który ma być hodowany na farmie to norki typu Velvet, które zostały niedawno wyselekcjonowane i są wyłącznie zwierzętami hodowlanymi, nie mającymi możliwości przeżycia na wolności (stanowisko lekarza weterynarii A.S.). Ponadto w ocenie RDOŚ gruba folia przysypana piaskiem jest dostatecznym zabezpieczeniem przed przesiąkaniem ścieków i ani organ I instancji ani Kolegium nie ma podstaw do kwestionowania tej oceny. Odnośnie natomiast braku kanalizacji deszczowej na terenie przedmiotowej inwestycji Kolegium przywołało stanowisko RDOŚ, który twierdzi, że wody opadowe i roztopowe pochodzące z powierzchni dachowych i utwardzonych nawierzchni komunikacyjnych będą wprowadzane do gruntu a zabezpieczony teren pod klatkami (szczelne i zabezpieczone kompostowanie i magazynowanie odpadów) nie spowodują negatywnego oddziaływania na środowisko gruntowo-wodne. Z materiału dowodowego nie wynika, że do powietrza będą emitowane z farmy związki odoryczne, w tym amoniak, a zanieczyszczenie nimi powietrza, jak wynika z raportu nie przekroczy norm. Dopuszczalne stężenie pozostałych odorów nie zostało uregulowane w polskim prawie. Kwestia ta pozostaje zatem w sferze nienormowanego subiektywnego odczucia, którego nie można ocenić pod względem zgodności z prawem. Organ I instancji, biorąc pod uwagę ocenę RDOŚ w tym zakresie zawarł w zaskarżonej decyzji szereg obowiązków dla inwestora mających na celu minimalizowanie uciążliwości zapachowych fermy, których głównym źródłem będą pawilony do chowu norek oraz płyta obornikowa. Kwestia wód poziemnych i wpływu inwestycji na ich stan została szczegółowo opisana w rozdz. 3.3 oraz 6.2 i 7.4 raportu i w ocenie Kolegium znalazła odzwierciedlenie w postanowieniach badanej decyzji, poprzez nałożenie na inwestora określonych obowiązków mających na celu zabezpieczenie środowiska gruntowo-wodnego przed zanieczyszczeniami. Przedmiotowa ferma będzie stosowała najlepsze dostępne techniki (BAT) minimalizujące wpływ hodowli na środowisko gruntowo-wodne. Z akt sprawy nie wynika jakoby nowa utwardzona droga dojazdowa była w związku z planowaną inwestycją obciążona ponad miarę. Podniesiona okoliczność zmniejszenia wartości nieruchomości leżących w sąsiedztwie planowanej fermy nie podlega badaniu w tym postępowaniu i nie ma wpływu na legalność przedmiotowej decyzji. W ocenie Kolegium, postawienie organowi I instancji zarzutu, że nie podjął wszelkich niezbędnych kroków dla wyjaśnienia stanu faktycznego i nie uwzględnił w pełni uwag, wniosków i zarzutów jest nietrafny, co wynika z treści uzasadnienia przedmiotowej decyzji.

W skargach na powyższą decyzję pełnomocnik W. W. i Stowarzyszenia zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie dokonanie prawidłowej oceny legalności decyzji Burmistrza O. z dnia (...) r. oraz wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję sprzeczną z normami Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik obszernie odniósł się do problemu norki amerykańskiej jako zagrożenia ekologicznego. W szczególności podkreślił, że oprócz spustoszenia wśród licznych gatunków zwierząt żyjących na wolności fermy tych zwierząt powodują inne niemożliwe dla wyeliminowania negatywne oddziaływania na środowisko. Trudny do zniesienia odór wydostający się z fermy, szczególnie w miesiącach sierpień-październik, gdy młode zwierzęta dorastają, rozprzestrzenia się co najmniej na kilka kilometrów. Biorąc pod uwagę bliskość zabudowań w rejonie planowanej inwestycji należy uznać, że zlokalizowanie fermy norek w miejscowości P. będzie oznaczało dla jej mieszkańców nieustanne zmaganie się z przykrym zapachem, nieporównywalnym z zapachami, których źródłem są chlewnie czy obory. Z uwag do raportu wynika, że wpływ inwestycji na stan powietrza atmosferycznego w okolicy realizacji przedsięwzięcia jest wysoce szkodliwy. W związku z tym rośnie obawa o jakość życia pozostałych mieszkańców, jak również o wymierny spadek wartości nieruchomości na tym terenie. Kolejną problematyczną kwestią jest potencjalne zanieczyszczenie lokalnych wód. Ferma miałaby zostać zlokalizowana w bardzo bliskim sąsiedztwie rowu melioracyjnego połączonego z rzeką Samicą , skład ścieki przedostawałyby się dalej do Warty. Inwestor deklaruje, że zabezpieczenie z folii PCV wystarczy, aby zminimalizować zanieczyszczenie, co jednak trudno uznać za wiarygodne. Realizacja planowanej inwestycji nie sprzyja celom i założeniom stanowionym przez lokalne władze i realizowaną na ich podstawie polityką gminy. Hodowla norek wpłynie niekorzystnie na większość z nich wobec braku wysokiej jakości powietrza, jakości wód, w tym wody pitnej używanej przez mieszkańców miejscowości P. Hodowla nie będzie sprzyjała bezpieczeństwu ekologicznemu lokalnego środowiska (ryzyko rozprzestrzeniania się chorób, roznoszenia bakterii w promieniu co najmniej kilku kilometrów). Skoro Gmina O.nastawia się na rozwój agroturystyki i promocje walorów estetycznych obszarów położonych w jej granicach, to jak pogodzić powyższe cele z inwestycją o tak inwazyjnym oddziaływaniu na środowisko. Hodowla norek zahamuje wzrost agroturystyki w regionie, odbierając lokalnym mieszkańcom możliwości zarobkowe. Norki jako zwierzęta drapieżne i szybko rozmnażające się staną się zagrożeniem dla lokalnych gatunków ptaków i innych małych zwierząt, co może znacznie zubożyć miejscową faunę. Końcowo pełnomocnik wskazał, ze naruszone zostało prawo do referendum. Przeprowadzona procedura – podanie do publicznej wiadomości obwieszczeniem z dnia (...) r. informacji o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, nie czyni zadość wymaganiom odpowiadającym stanowionemu prawu. Decyzja jest bowiem niezgodna z zasadami stanowiącymi podstawy demokracji bezpośredniej, wyłuszczonymi za pomocą jej zasadniczej instytucji jaką jest referendum lokalne. Wyrażenie przez członków wspólnoty samorządowej w drodze głosowania swojej woli co do sposobu rozstrzygania sprawy jej dotyczącej jest prawem zagwarantowanym w Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 483/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sprawy ze skarg W. W. i Stowarzyszenia Zwykłego "N. T. N." na decyzję SKO w P. z dnia (...) r. nr (...) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012..270, dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej należało uwzględnić istotę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a-e, ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi (a), dobra materialne (b), zabytki (c), wzajemne od oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c, dostępność do złóż kopalin (e), możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wymagany zakres monitoringu. W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 określa się, analizuje oraz ocenia oddziaływanie przedsięwzięć na obszary Natura 2000, biorąc pod uwagę także skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami. Jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia właściwy organ winien uwzględnić ustalenia poczynione w toku postępowania, m. in. zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, bowiem konieczność uwzględnienia tych ustaleń wpływa w decydujący sposób na rodzaj i zakres obowiązków, jakie organ może nałożyć na wnioskodawcę (wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., II OSK 2319/10). Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej prowadzi do wniosku, że odpowiadają one tym standardom. Analiza zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji prowadzi do wniosku, że stan faktyczny sprawy został dokładnie wyjaśniony, a organy podjęły w toku postępowania wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy.

Dokonana natomiast ocena zasadności podniesionych w skargach zarzutów prowadzi do wniosku, że są one niezasadne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego problemu uciążliwości zapachowych jakie niesie ze sobą przedmiotowa inwestycja, że realizując wymogi określone w art. 62 ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku w sposób wyczerpująco wyjaśniono jakie związki i w jakim stężeniu będą emitowane do powietrza i w jaki sposób inwestor pomniejszy oddziaływanie zapachowe przedmiotowej fermy. Na stronie 57 raportu wskazano, że podczas hodowli do powietrza atmosferycznego emitowane będą związki odoryczne, wśród których normowanym związkiem jest amoniak. Jednak, jak wynika z obliczeń zawartych w raporcie, zanieczyszczenie nim powietrza nie przekroczy norm. Obliczając stężenie amoniaku wzięto pod uwagę takie czynniki jak: proces hodowlany będzie prowadzony całodobowo, ilość zwierząt w ciągu roku będzie różna, całoroczny proces hodowlany odbywać się będzie na wolnym powietrzu, pawilony z klatkami będą zadaszone jednakże bez ścian bocznych, technologia chowu norek wyklucza jakiekolwiek instalacje – emisje odbywać się będą w sposób niezorganizowany, emisja związków odorotwórczych uzależniona jest nie tylko od panujących warunków atmosferycznych, ale również od fazy procesu hodowlanego, składu i rodzaju paszy dla zwierząt, zastosowania odpowiednich środków dezynfekcyjnych zmniejszających ilość amoniaku, zachowania higieny fermy. Natomiast odnosząc się do emisji innych odorów prawidłowo wskazano, że problematyka dotycząca odorów pochodzących z hodowli zwierząt gospodarskich nie jest uregulowana w prawie polskim. Podkreślić w tym miejscu należy, że zapachy, pomimo że mogą być uciążliwe nie mogą być badane, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów (wyrok NSA z 2 lutego 2010 r., II OSK 223/09). Zapach czy też odór jest substancją niemierzalną. W świetle obowiązujących przepisów, z samej tylko uciążliwości zapachowej i powodowanego nią sprzeciwu społeczności lokalnej, nie sposób wywodzić naruszenia zasady zrównoważonego rozwoju. Z przedłożonego w niniejszej sprawie raportu wynika, że największym emitorem odorotwórczym jest płyta obornikowa. Zastosowanie środków chemicznych oraz zasad Dobrej Praktyki Rolniczej zniweluje oddziaływanie zapachowe fermy. Ponadto wysokie ogrodzenie oraz nasadzenia krzewów wokół planowanej inwestycji spowodują znaczne zmniejszenie skali oddziaływania fermy na otaczające ją środowisko. Największe oddziaływanie odorotwórcze zamyka się w granicach działki należącej do inwestora. W wyniku przeprowadzonej symulacji rozprzestrzeniania się odorów stwierdzono przekroczenie zalecanego stężenia jednogodzinnego o 3%. Wskazano jednak, że program komputerowy nie pozwala uwzględnić opisanych szeroko w raporcie skutecznych działań mających na celu niwelowanie odorotwórczaego amoniaku. Podkreślono, że wartości wynikające z symulacji są wartościami zawyżonymi, na co wskazuje doświadczenie wynikające z obserwacji nowoczesnych ferm zwierząt futerkowych w województwach wielkopolskim, zachodniopomorskim i lubuskim. Systematyczne wywożenie obornika w połączeniu z zastosowaniem środków chemicznych, których efektem jest zmniejszenie emisji amoniaku od 40% do 60%, dodatkowo pomniejszy faktyczne oddziaływanie zapachowe fermy ujętej jako całość (pawilony hodowlane oraz płyta obornikowa. W efekcie oddziaływanie to będzie niższe w porównaniu z symulacją wygenerowaną przez program komputerowy. Wskazano również, że technologia kompostowania, która będzie zastosowana podczas chowu zwierząt na przedmiotowej fermie dodatkowo zmniejszy oddziaływanie płyty obornikowej jeśli chodzi o emisje odoryczne (rozdział 6.7. raportu). Ponadto podkreślić należy, że w postanowieniu RDOŚ z dnia (...) r. zobowiązano inwestora do przykrywania odchodów norek pod klatkami i na płycie obornikowej warstwą słomy w celu minimalizacji uciążliwości zapachowej. Wskazano także, że z wykonanych obliczeń rozprzestrzeniania się w powietrzu amoniaku ze źródeł powierzchniowych oraz dwutlenków azotu, dwutlenku siarki, tlenku węgla oraz pyłu ze źródła energetycznego wynika, że emisje tych substancji nie będą powodować przekroczenia dopuszczalnych poziomów odniesienia w powietrzu oraz dopuszczalnych częstości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16, poz. 87) poza terenem, do którego inwestor ma tytuł prawny oraz, że będą dotrzymywane standardy jakości powietrza określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2008 r. Nr 47, poz. 281), a w związku z tym spełnione będą wymagania w zakresie ochrony powietrza określone w przepisach prawa.

Odnosząc się z kolei do zarzutu potencjalnego zagrożenia wód lokalnych przez przedmiotową inwestycję wskazać należy, że kwestia wpływu inwestycji na wody podziemne i powierzchniowe również została szczegółowo opisana w raporcie w rozdziale 3.3 i 6.2.2. Na podstawie analizy budowy geologicznej oraz obliczeń zawartych w raporcie stwierdzono, że wody gruntowe mogą zostać zanieczyszczone po około 111 dniach w przypadku zanieczyszczenia powierzchni terenu i wymycia tych zanieczyszczeń przez wody opadowe. Dlatego też celem minimalizacji i eliminacji wpływu projektowanej inwestycji na wody gruntowe przestrzenie pod klatkami wyłożone zostaną folią PCV - w celu eliminacji kontaktu odchodów z gruntem, klatki będą zadaszone, co spowoduje tym samym, że przestrzenie pod klatkami też będą zadaszone a to z kolei wyeliminuje kontakt wód opadowych z odchodami. Wody opadowe z powierzchni dachowych i nawierzchni utwardzonych komunikacyjnych będą w sposób niezorganizowany wprowadzane do gruntu i z uwagi na fakt, że są to czyste wody opadowe nie mające kontaktu z odchodami i zwierzętami nie doprowadzą do zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego. Szczególną uwagę zwrócono w raporcie na usuwanie odchodów spod klatek i ich transportu na płytę obornikową. Wskazano, że nie można dopuścić do kontaktu odchodów z gruntem poza obszarem uszczelnionym folią oraz płytą obornikową. Zalecono także usuwanie odchodów podczas pogody bezdeszczowej. Dbając o zabezpieczenie środowiska gruntowo-wodnego przed skarżeniem przez część hodowlaną fermy wskazano na stronie 41 raportu rozwiązania techniczne. Ponadto wskazano, że ferma będzie stosowała najlepsze dostępne techniki (BAT) minimalizujące wpływ hodowli na środowisko gruntowo-wodne. Z kolei w postanowieniu RDOŚ podkreślono, że planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest poza obszarami Głównych Zbiorników Wód Podziemnych i poza strefami ochronnymi ujęć wód podziemnych. Zatem powyższy zarzut nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym niniejszej sprawy.

Również zarzut, że sporna inwestycja stanie się zagrożeniem dla lokalnych gatunków ptaków i innych małych zwierząt nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W rozdziale 4.8 raportu na stronie 27 obszernie wskazano w jakie skuteczne zabezpieczenia wyposażona będzie ferma, aby uniemożliwić wydostanie się zwierząt poza obręb fermy (konstrukcja klatki, ogrodzenie, wejście na fermę, klatki żywołowne na terenie fermy, monitoring). Zdaniem autora raportu proponowane systemy należą do ponad standardowych zabezpieczeń fermy, które są w pełni skuteczne i uniemożliwiają przenikanie zwierząt hodowlanych do środowiska oraz eliminują możliwość wejścia dzikich zwierząt na fermę. Ze względu na tereny chronione przewidziano wprowadzenie dodatkowego pasa patrolowego, który dla zwierząt hodowlanych oraz dzikich jest nie do pokonania. Również wprowadzone procedury dla przeszkolonego personelu przyczynią się, co wskazano wyraźnie w raporcie, do prawidłowego nadzoru nad fermą – system alarmowy i ciągły monitoring są gwarancją szczelności omawianego terenu.

Niezasadny okazał się również zarzut dotyczący braku przeprowadzenia w niniejszej sprawie referendum lokalnego. W art. 79 ustawy o udostępnieniu informacji ustawodawca przewidział, że społeczeństwo ma zagwarantowany udział w postępowaniach w przedmiocie określenia uwarunkowań środowiskowych, w których przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko, a więc w sprawie takiej jak niniejsza i w związku z tym zastosowanie ma art. 33 tej ustawy. W art. 29 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku został w sposób generalny zagwarantowany udział społeczeństwa w sprawach, w których przepisy prawa materialnego taką możliwość przewidują. Aby uprawnienie to miało charakter rzeczywisty, niezbędne było sprecyzowanie sposobu , w jaki to prawo ma być realizowane. Dlatego w art. 33 ww ustawy wprowadzono instrumenty prawne mające zagwarantować społeczeństwu z jednej strony udział w postępowaniu w konkretnej sprawie, a z drugiej strony zakończenie postępowania w rozsądnym terminie. Katalog środków gwarantujących udział społeczeństwa ma charakter zamknięty, co wynika z konstrukcji art. 33 ust. 1 ww ustawy, w którym zostały one wymienione. Zgodnie z tym przepisem przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje o:

1) przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

2) wszczęciu postępowania;

3) przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie;

4) organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień;

5) możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu;

6) możliwości składania uwag i wniosków;

7) sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania;

8) organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków;

9) terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. 36, jeżeli ma być ona przeprowadzona;

10) postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli jest prowadzone

Skoro, więc w przepisie tym nie określono, że wyliczenie ma charakter przykładowy, to należy przyjąć, że ustawodawca nie dopuszcza wprowadzenia innych instrumentów w omawianym zakresie, jak chociażby referendum lokalnego, którego przeprowadzenia domagają się skarżący. (Komentarz do art. 33 i art. 79 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Krzysztof Gruszecki. Stan prawny 15 listopada 2008 r. )

Końcowo natomiast wskazać należy, odnosząc się do zarzutu dotyczącego spadku wartości nieruchomości znajdujących się w pobliżu planowanej inwestycji oraz spadku zainteresowania agroturystyką na niniejszym terenie, że nie mają one wpływu na legalność zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały na podstawie przepisów prawa, prawidłowo zastosowanych i wyłożonych i z tego względu Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.