Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 118/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gospodarka gruntami
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 art. 4 art. 41 art. 42 art. 43
journal: Dz.U. 1946 nr 49 poz 279
law: Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności aktu nadania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, na podstawie art. 156 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówiło stwierdzenia nieważności aktu nadania Powiatowej Komisji Osadnictwa Rolnego w K. z dnia 6 lipca 1947 r., nr [...], o nadaniu gospodarstwa rolnego położonego w N., o powierzchni około 8 ha użytków rolnych wraz z budynkami i inwentarzem martwym, D. J. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie wszczęto na skutek wniosku W. Z., która podniosła w nim zarzut wydania aktu z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na to, że w dacie jego podjęcia gospodarstwo, którego dotyczył, stanowiło własność jej matki. Powołując się na ustalenia dokonane w toku postępowania organ wskazał, że wnioskodawczyni jest następcą prawnym E. i A. G. Wyjaśnił, że E. G. był właścicielem gospodarstwa rolnego w miejscowości L. (B.), w przysiółku N., o powierzchni ogólnej 3,0619 ha, wraz z zabudowaniami. Zmarł w 1942 r., a spadek po nim odziedziczyła żona A. G. oraz dzieci W. Z. i G. G. Od 1 lutego 1946 r. do 9 października 1980 r. A. G. była jednak zameldowana w B., co potwierdzone zostało w Urzędzie Miejskim w K. We wniosku strona wskazała, że nieruchomość w B. wraz z dziećmi opuściła już w maju 1945 r. Organ zaznaczył, iż opuszczenie to zbiega się z datą wydanego przez Komisarza Ziemskiego Powiatowego Urzędu Ziemskiego w K. w dniu 25 maja 1945 r. nadania tymczasowego, stanowiącego podstawę objęcia przez D. J. gospodarstwa we wsi N., jak w nim zaznaczono "po G.", o powierzchni 3,06 ha. Jednocześnie też we wniosku o przyznanie prawa własności nieruchomości ziemskiej/rolnej na Ziemiach Odzyskanych, z dnia 15 października 1946 r., D. J. podał, że gospodarstwo rolne, w tym grunty orne 2,91 ha pod zabudowaniami 0,15 ha (dom mieszkalny, stodoła, obora, stajnia), objął w posiadanie w dniu 27 maja 1945 r. Organ ustalił, iż kwestionowane przez stronę akty administracyjne wskazywały powierzchnię gospodarstwa: akt nadania około 8 ha użytków rolnych, a orzeczenie o wykonaniu aktu nadania 7,81 ha. Żaden z tych dokumentów nie zawierał jednak informacji, jakie działki gospodarstwa rolnego D. J. stanowiły uprzednio gospodarstwo rolne E. G. Takiego dowodu brak w aktach sprawy przedstawionych przez Starostę [...], jak również w dokumentach przedłożonych do akt przez wnioskodawczynię. Jednocześnie też po licznych zmianach w zakresie stanu posiadania gospodarstwa D. J., takich jak zwrot jednej z działek na rzecz Skarbu Państwa, spadkobranie, sprzedaż, użytkowanie wieczyste, czy darowizna działek, prawo własności przysługuje obecnie różnym podmiotom, a czynności prawne dotyczące tych nieruchomości wywarły nieodwracalne skutki prawne. Uwzględniając zgromadzone dowody oraz ustalenia dokonane w toku postępowania organ, powołując art. 1, art. 2, art. 3, art. 41 i art. 42 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279 ze zm.) stwierdził, iż brak w aktach sprawy dowodu wskazującego, na jakiej podstawie z dekretu, włączono gospodarstwo E. G. do zapasu ziemi dysponowanego przez władze Państwa Polskiego. Przyznał przy tym, iż okoliczności faktyczne wskazują, że mogło to nastąpić zarówno na podstawie art. 41 jak i art. 42 dekretu. Z tego też względu jako chybione przyjął twierdzenie, że akt nadania został wydany z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności, jak podniosła wnioskodawczyni, art. 12 Konstytucji PRL z dnia 22 lipca 1952 i art. 1 dekretu. Uznał, że twierdzenie takie przede wszystkim wymagałoby wykazania rażącego naruszenia przepisów dekretu, natomiast z akt sprawy wynika, że A. G. wraz z dziećmi opuściła nieruchomość, którą przed wejściem w życie dekretu objął w posiadanie, a następnie przejął D. J. Z tych też względów organ stwierdził, że w sprawie brak jakiejkolwiek przesłanki stwierdzenia nieważności, określonej w art. 156 § 1 K.p.a., a także przesłani stwierdzenia wydania aktu z rażącym naruszeniem prawa.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, załączając protokół weryfikacji A. G. z dnia 17 grudnia 1945 r., W. Z. wskazała, że jej matka opuściła nieruchomość w N., uciekając przed wojskami rosyjskimi. Ponadto podniosła, że przedmiotem jej wniosku jest uzyskanie odszkodowania, a nie zwrot gospodarstwa rolnego.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję własną, objętą wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, w oparciu o dowody i ustalenia stanowiące podstawę podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia skład kolegium stwierdził, iż wydanie kwestionowanego przez stronę aktu nadania nastąpiło w oparciu o przepisy art. 25, art. 33 i art. 36 dekretu. Ustalone okoliczności faktyczne, dotyczące opuszczenia nieruchomości przez A. G. i uznania jej wraz z rodziną za Polaka oraz objęcie gospodarstwa przez D. J. wskazują przy tym, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące możliwość przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego A. G., włączenia go do zapasu ziemi i nadania D. J. aktem z dnia 6 lipca 1947 r., przewidziane zarówno w art. 41, jak i art. 42 dekretu. Z tego też względu, w ocenie organu, nie zachodzi podnoszona przez stronę przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jak również żadna inna określona w art. 156 § 1 K.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu W. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]. Powołując się na regulacje dekretu z 4 września 1946 r. wskazała, iż rozpoznając sprawę organ winien łącznie rozpoznać wnioski o stwierdzenie nieważności zarówno aktu nadania, jak i wykonania aktu nadania. Kwestionując zaskarżone rozstrzygnięcie podniosła, że akt nadania objęty postępowaniem wydany został z naruszeniem art. 1 i art. 41- 44 dekretu. Uściśliła w tym zakresie, że na tworzenie gospodarstw rolnych, działek osadniczych i uzupełnianie gospodarstw przeznaczone mogły być wszelkie nieruchomości ziemskie z wyjątkiem tych, które w dniu wejścia w życie dekretu stanowiły własność osób fizycznych. A. G. była z kolei właścicielką spornej nieruchomości, a jej opuszczenie nastąpiło w wyniku okoliczności historycznych, które winny zostać uwzględnione w zakresie oceny legalności aktu z 1947 r. Skarżąca wskazała także, że wejście w życie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340ze zm.), nie skutkowało pozbawieniem mocy prawnej poprzedniego dekretu, lecz dokonaniem uwłaszczenia dotychczasowych posiadaczy gospodarstw rolnych, którzy do dnia 7 września 1951 r. nie nabyli prawa własności. Jednocześnie też podniosła, że warunkiem przejęcia nieruchomości w trybie art. 41 i art. 42 dekretu było wydanie odrębnego orzeczenia, o wydaniu którego nie wspomniano w zaskarżonej decyzji. Zarzucając organowi nieuwzględnienie przy ocenie aktu nadania zasad wynikających z Konstytucji, w szczególności art. 2, skarżąca powołała ponadto orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszące się do właściwego rozumienia terminu "rażące naruszenie prawa" .

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zgłoszonych w skardze zarzutów, Kolegium wskazało, że w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania decyzja została wydana w dniu [...], a co do zastosowania trybu z art. 41 i art. 42 dekretu wyjaśniło natomiast, że Powiatowy Urząd Ziemski w K. "nadaniem tymczasowym" z dnia 25 maja 1945 r. polecił D. J. "objęcie gospodarstwa we wsi N. po G." i uczynił go odpowiedzialnym za stan i prawa z nim związane.

W piśmie procesowym, złożonym w postępowaniu sądowym uczestnicy postępowania – J. S. i I. S., w odpowiedzi na skargę W. Z., wnieśli o jej oddalenie. Wskazali, iż zarzut skarżącej dotyczący wydania aktu nadania z naruszeniem art. 1 oraz 41-44 dekretu uznać należy za chybiony, albowiem zgodnie z treścią art. 42, mogły być przejęte na własność Państwa i włączone do zapasu ziemi, określonego w art. 1, nieruchomości ziemskie, które w dniu wejścia w życie tego dekretu nie znajdują się w posiadaniu dotychczasowych właścicieli lub osób praw ich reprezentujących, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Podnieśli, że sama skarżąca podała, iż jej poprzedniczka prawna w maju 1945 roku zmuszona była do porzucenia przedmiotowej nieruchomości i przeniosła się do wsi B., gdzie została zameldowana 01.02.1946 r. i mieszkała tam do 1980 r. Zatem w dniu wejścia w życie dekretu z 06.09.1946 r. tj. 4.10.1946 r. matka skarżącej nie znajdowała się w posiadaniu przedmiotowych nieruchomości, te zaś mogły stanowić przedmiot zapasu ziemi, o którym mowa w art. 1 dekretu. Argumentowali dodatkowo, że A. G. mogła wówczas w oparciu o art. 43 w/w dekretu dochodzić swych roszczeń odpowiedniego odszkodowania w naturze w drodze bezpłatnego nadania gospodarstwa (działki) i to aż do 05.04.1958 r., kiedy to przepis art. 43 został uchylony (Dz.U.Nr71, poz.17 z 1958r). Uczestnicy postępowania zauważyli, iż w dniu 25.05.1945r. Powiatowy Urząd Ziemski w K. polecił D. J. "objęcie gospodarstwa we wsi N. po G." i uczynił odpowiedzialnym za stan i prawa związane z gospodarstwem. Zgodnie zaś z treścią § 4 rozporządzenia z dnia 18.06.1947r. za władze, które były właściwe w rozumieniu art. 41 ust. l do wydania zarządzenia lub udzielenia zezwolenia na objęcie w posiadanie opuszczonych nieruchomości, uważa się Państwowy Urząd Repatriacyjny, urzędy ziemskie i powiatowe władze administracji ogólnej. Reasumując, uczestnicy postępowania wywodzili, iż brak jest podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji, tak jak tego oczekiwała skarżąca, z uwagi "na rażącego naruszenia prawa", które miało mieć miejsce przy pozbawieniu A. G. własności przedmiotowej nieruchomości. Na poparcie swojego stanowiska uczestnicy postępowania zacytowali wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.02.1997 r. (III SA 1134/96 ONSA 1998, nr 3 poz.101), rozstrzygający, iż dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa istotny jest stan prawa w dniu wydania decyzji, na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa. W przedmiotowej zaś sprawie decyzja (akt nadania z 06.07.1947 r.) wydana była w oparciu o obowiązujące wówczas prawo (dekret z 06.09.1946r.) brak jest, zatem podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Ponadto, zdaniem uczestników postępowania nie można przyjąć, by decyzja, której stwierdzenia nieważności domagała się wnioskodawczyni była nieważna z uwagi na naruszenie przepisów procesowych czy ustrojowych. Z ostrożności procesowej, uczestnicy postępowania podnieśli ponadto jeszcze jedną okoliczność eliminującą możliwość stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji: zgodnie z treścią art. 156 § 2 K.p.a., twierdząc, że nastąpiło przedawnienie co do możności stwierdzenia nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego przesądza o tym, że Sąd nie ustala stanu faktycznego w sprawie, lecz bada czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności i czy były one przez organ uwzględnione przy rozstrzyganiu i w jaki sposób ocenione (por. wyrok NSA z 9 lutego 2006r. I OSK 1348/05, LEX nr 196840).

Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygnięcie organu administracji jest słuszne.

Skarżąca w toku postępowania administracyjnego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu żądała stwierdzenia nieważności aktu nadania wydanego przez Powiatową Komisję Ziemską 6 lipca 1947r., Nr [...], poświadczającego o własności gospodarstwa o powierzchni 8 ha, położonego w B. w części dotyczącej powierzchni 3,06 ha, wraz z zabudowaniami oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z 1 października 1959 r. o wykonaniu tego aktu nadania, podnosząc, że zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 12 Konstytucji z 1952r. oraz art. 1 dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym oraz osadnictwie na terenie Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną decyzją, utrzymało w mocy decyzję własną odmawiającą stwierdzenia nieważności wskazanego aktu nadania Powiatowej Komisji Osadnictwa Rolnego w K.

Dlatego dodatkowo zaakcentowania wymaga to, że w rozpoznawanej sprawie Sąd nie kontrolował decyzji wydanej w zwykłym postępowaniu, lecz decyzję podjętą w trybie nadzorczym.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 K.p.a.

W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 K.p.a., co oznacza, że nie może przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (por. Komentarz Kodeks postępowania administracyjnego M. Jaśkowska, A. Wróbel Wyd. Zakamycze 2005 str. 937, Komentarz Kpa pod red. A. Kędziora Wyd. C.H. Beck Warszawa 2008 str. 817 i powołane tam orzecznictwo).

Złożony przez skarżącą wniosek o stwierdzenie nieważności oparty był na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stanowiącego, iż organ administracyjny stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie zatem sprawy przez SKO sprowadzało się do oceny, czy przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia prawa o charakterze rażącym – przepisów dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska.

Dekret z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279 z późn. zm., zwany dalej dekretem) dotyczył gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych, przewidywał nabycie gospodarstwa rolnego w trzech fazach, a mianowicie wejście osadnika w posiadanie i wydanie aktu nadania, ustalenie ceny nabycia i nabycie prawa własności w oparciu o orzeczenie o wydaniu aktu nadania. Uzyskanie aktu nadania gospodarstwa rolnego dawało, zgodnie z art. 26 ust. 1 dekretu prawo do objęcia gospodarstwa w posiadanie i korzystanie z niego bezpłatnie. Stosownie do art. 25 w zw. z art. 27 dekretu akt nadania gospodarstwa rolnego nie przenosił własności nadanego gospodarstwa rolnego. Jego przeniesienie następowało na mocy orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Wskazać należy również, iż powyższe zasady obowiązywały do momentu wejścia w życie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.). Ostatnio wskazany dekret nie pozbawiał mocy prawnej poprzedniego dekretu, dokonywał natomiast uwłaszczenia dotychczasowych posiadaczy gospodarstw rolnych, którzy do dnia 7 września 1951r. nie nabyli prawa własności gospodarstw rolnych. Przepis art. 10 dekretu z 1951 r. stanowił, że w sprawach osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych, nie unormowanych przepisami tegoż aktu, stosować należało przepisy dekretu z 1946 r., z tym, że osoba, która po dniu jego wejścia w życie otrzymywała akt nadania stawała się właścicielem tego gospodarstwa na zasadach określonych w dekrecie z 1951 r.

Nadto art. 2 dekretu z 1951 roku przewidywał, że osoby, które posiadają gospodarstwo rolne i prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny, a do dnia wejścia w życie dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw rolnych. Starosta zobowiązany był do wydania z urzędu aktów nadania w celu poświadczenia własności gospodarstwa rolnego i jego przynależności (art. 5 ust. 1 dekretu z 1951 r.).

Z punktu widzenia zatem dekretu z 1951 roku decydujące znaczenie miał akt nadania, który poświadczał własność gospodarstwa rolnego.

Jednakże w rozpatrywanej sprawie, przedmiotem postępowania nadzorczego przeprowadzonego przez SKO, był akt nadania D. J. gospodarstwa rolnego położonego w N. Nr [...], wydany na podstawie przepisów art. 25, 33 i 36 dekretu z 1946 r.

Zgodnie z przepisem art. 25 ww dekretu wyznaczenie nabywcy gospodarstwa następowało w drodze orzeczenia właściwej władzy, zwanego aktem nadania, przy czym nadawać można było gospodarstwa (działki) fizycznie wydzielone lub jeszcze niewydzielone. Osoba, która otrzymała akt nadania gospodarstwa miała prawo do objęcia tego gospodarstwa w posiadanie celem korzystania i pobierania z niego bezpłatnie pożytków.

Prawa wynikające z aktu nadania miały charakter osobisty, były niezbywalne i nie dziedziczne – art. 27 dekretu. Natomiast na tworzenie gospodarstw rolnych i działek osadniczych oraz uzupełnianie gospodarstw rolnych nieżywotnych przeznaczano na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska wszelkie nieruchomości ziemskie, z wyjątkiem takich, które w dniu wejścia w życie dekretu stanowiły własność osób fizycznych – art. 1 dekretu z 1946 r. Wskazane nieruchomości stanowiły zapas ziemi w znaczeniu przywołanego przepisu art. 1 ust. 1 dekretu, zaś stosownie do normy zawartej w art. 4 dekretu, nieruchomości wchodzące w skład zapasu ziemi, określonego w art. 1, przechodziły na własność Państwa, o ile nie stanowiły już własności państwowej z mocy innych przepisów prawnych. Nieruchomości te wchodziły w skład Państwowego Funduszu Ziemi – zdanie drugie art. 4. Jednocześnie art. 42 dekretu przewidywał, że nieruchomości ziemskie, stanowiące własność osób, które uzyskały obywatelstwo polskie w trybie ustawy z dnia 28 kwietnia 1946r. o obywatelstwie Państwa Polskiego osób narodowości polskiej zamieszkałych na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. R. P. 15, poz. 106) przejmuje się na własność Państwa i włącza do zapasu ziemi, określonego w art.1, jeśli po opuszczeniu jej przez właściciela i osoby prawa jego reprezentujące nieruchomość ta z mocy zarządzenia właściwej władzy lub za jej zezwoleniem została przed wejściem w życie dekretu objęta w posiadanie przez inną osobę. Również, stosownie do art. 42 dekretu, mogły być przejęte na własność Państwa i włączone do zapasu ziemi, określonego w art. 1 nieruchomości ziemskie, które w dniu wejścia w życie dekretu nie znajdowały się w posiadaniu dotychczasowych właścicieli lub osób prawa ich reprezentujących.

Natomiast na podstawie art. 43 dekretu, dotychczasowi właściciele nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 41 i 42 mieli prawo do odpowiedniego odszkodowania w naturze w drodze bezpłatnego nadania im gospodarstwa (działki) w trybie dekretu z 1946 roku.

Odnosząc się do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu SKO wskazało, że opisana we wniosku skarżącej nieruchomość, wnosząc na podstawie ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego sprawy, mogła zostać przejęta do zapasu ziemi dysponowanego przez władze Państwa Polskiego na podstawie art. 41 jak i 42 dekretu z 1946r. Kolegium stwierdziło, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, że właścicielka gospodarstwa opuściła je w maju 1945r., a nieruchomość objął w posiadanie najwcześniej 22 maja 1946r., a więc przed dniem wejścia w życie dekretu, tj. przed dniem 14 października 1946 r. D. J. Wobec czego, SKO nie podzieliło zarzutu, iż akt nadania Nr [...] z 6 lipca 1947r. został wydany z rażącym naruszenia przepisu art. 1 dekretu, jak i art. 12 Konstytucji z 22 lipca 1952r. W konsekwencji nie stwierdzono, aby w sprawie zachodziła którakolwiek z przesłanek stwierdzenia nieważności z art. 156 K.p.a.

W ocenie Sądu, pogląd zaprezentowany w zaskarżonej decyzji zasługuje na aprobatę.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na bezsporną w sprawie okoliczność, że A. G. opuściła gospodarstwo rolne w N. w maju 1945r., natomiast zamieszkała na stałe w B., gdzie została zameldowana na pobyt stały od dnia 1 lutego 1945r. Jednocześnie z mocy nadania tymczasowego z 25 maja 1945r. wydanego przez Komisarza Ziemskiego Powiatowego Urzędu Ziemskiego w K., wynika, że gospodarstwo rolne we wsi N. "po G." o powierzchni 3.06 ha objął w posiadanie D. J. Okoliczność tą potwierdza wniosek o przyznanie prawa własności nieruchomości ziemskiej/rolnej na Ziemiach Odzyskanych z 15 października 1945r. oraz protokół z 22 maja 1945r. przekazania repatriantowi gospodarstwa w posiadanie przez Państwowy Urząd Repatriacyjny.

Powyższe oznacza, że w dacie wejścia w życie dekretu przedmiotowe gospodarstwo rolne nie znajdowało się w posiadaniu A. G.

Skoro, zatem przed dniem wejścia w życie dekretu z 1946r., D. J. objął gospodarstwo rolne, niebędące już wówczas w posiadaniu poprzednich właścicieli, w tym poprzedniczki prawnej skarżącej, to zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego A. G. i włączenia tej nieruchomości do zapasu ziemi, a w konsekwencji, do Państwowego Funduszu Ziemi, po myśli art. 1 i 4 dekretu. Równocześnie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 41 i 42 dekretu, warunkujące nadanie D. J. gospodarstwa rolnego wskazanego aktem nadania Nr [...] z 6 lipca 1947r.

Wbrew stanowisku skarżącej, z treści dekretu z 1946r. wynika, że osadnik mógł nabyć własność gospodarstwa rolnego i zabudowań z nieruchomości ziemskich, które w dniu wejście w życie dekretu stanowiły własność osób fizycznych. Pozwalały na to przywołane wyżej przepisy art. 41 i 42 w brzmieniu obowiązującym na dzień 6 lipca 1946r., a więc stanu prawnego obowiązującego w dacie sporządzenia kwestionowanego aktu nadania. Stanowisko takie potwierdza dodatkowo treść przepisu art. 43 stanowiącego, iż dotychczasowi właściciele nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 41 i 42 dekretu mieli prawo do odpowiedniego odszkodowania w naturze w drodze bezpłatnego nadania im gospodarstwa (działki) w trybie dekretu z 1946 r.

W ocenie Sądu, brak jest w świetle okoliczności sprawy podstaw do uznania, że organ wydając orzeczenie z dnia 6 lipca 1946r. (akt nadania Nr [...]), naruszył prawo i to w stopniu rażącym. Przepisy art. 1 i 4 dekretu nie mogą być interpretowane jako wykluczające możliwość włączenia do Państwowego Funduszu Ziemi, a dalej nabycia przez osobnika gospodarstwa (działki) należącej uprzednio do osoby fizycznej. Organ ten działał w granicach prawa i nie naruszał przepisów art. 1 i 4 przy uwzględnieniu treści art. 41 i 42 dekretu. Wskazać przy tym przyjdzie, że "nadaniem tymczasowym" z 25 maja 1945r. Powiatowy Urząd Ziemski w K. polecił D. J. "objęcie gospodarstwa we wsi N. po G." i uczynił go odpowiedzialnym za stan i prawa związane z gospodarstwem. Przepis art. 44 dekretu zawierał upoważnienie dla Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych oraz Ziem Odzyskanych, w porozumieniem z Ministrem Skarbu, do wydania rozporządzenia ustalającego właściwe władze do orzekania o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 41 i 42 dekretu, oraz do orzekania o przyznanie przewidzianego w art. 43 odszkodowania w naturze, tudzież tryb postępowania przed tymi organami.

Zgodnie z § 4 rozporządzenia z 18 czerwca 1947r. w sprawie przejmowania na własność Państwa nieruchomości ziemskich na mocy art. 41 i 42 dekretu z 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 48, poz.249) za władze, które były właściwe w rozumieniu art. 41 ust. 1 dekretu do wydania zarządzenia lub udzielenia zezwolenia na objęcie w posiadanie opuszczonych nieruchomości, uważa się Państwowy Urząd Repatriacyjny, urzędy ziemskie i powiatowe władze administracji ogólnej, stąd mając na uwadze treść "nadania tymczasowego 25 maja 1945r., w przedmiotowej nie można zarzucić organom naruszenia art. 41 i 42 dekretu.

W niniejszej sprawie brak było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności aktu nadania Nr [...] na podstawie art. 156 K.p.a., co oznacza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W kontekście zarzutów skargi podnieść przyjdzie dodatkowo, że ograniczony procesowo przedmiot postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji determinuje odpowiednio zakres postępowania sądowoadministracyjnego. Jeżeli więc organ w omawianej sprawie dokonywał ustaleń co do ewentualnych, kwalifikowanych wad decyzji na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia, to nie jest możliwe stawiane pod adresem tego organu zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego. Oczywiście nie można wykluczyć sytuacji, że wada skutkująca nieważnością decyzji ma swoje źródło w wadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy. Musiałoby to mieć związek z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, mającego wpływ na nieprawidłowe zastosowanie prawa materialnego w rozstrzyganej sprawie. Zdaniem Sądu, taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca, bowiem akta administracyjne zawierały dokumenty pozwalające na wydanie zakwestionowanego aktu nadania w trybie dekretu z 1946r. ( w tym wniosek D. J. z 15 października 1946r. o przyznanie prawa własności nieruchomości ziemskiej, rolnej, na Ziemiach Odzyskanych, "nadanie tymczasowe z 25 maja 1945r." Komisarza Ziemskiego Powiatowego Urzędu Ziemskiego, protokół z 22 maja 1945r. o przekazaniu D. J. gospodarstwa "po E. G.", orzeczenie Gminnej Komisji Weryfikacyjnej o uznaniu "A. G. wraz z rodziną za Polaka" – protokół weryfikacyjny z 17 grudnia 1945r., potwierdzenie faktu zameldowania A. G. w B. od 1 lutego 1946r).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako bezzasadną.