Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1065/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 22 ust. 1, art. 24a ust. 1, ust. 4, ust. 8, ust. 9 i ust. 12
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 14 ust. 1, art. 15
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
article: § 46 ust. 1, § 10 ust. 1 pkt 2, § 47, § 46 ust. 2, § 44 pkt 2, § 36 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Dnia 18 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 roku sprawy ze skargi Spółki dla zagospodarowania Wspólnoty gruntowej we Wsi W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 1065/14

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. (znak [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] r. (znak [...]) w sprawie odmowy wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów.

W stanie faktycznym sprawy, w dniu 24 lutego 2011 r., przedstawiciele Wspólnoty wsi W. wystąpili do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z pismem, w którym zwrócili się o zwrot części działki nr 43, która według nich została bezprawnie dołączona do sąsiedniej działki nr 44 w czasie odnowienia ewidencji gruntów w 1996 r. W kolejnym wystąpieniu z 15 maja 2011 r. przedstawiciele Wspólnoty wnieśli skargę o bezprawne naruszenie granic swoich nieruchomości, w wyniku którego to - jak stwierdzili - działka oznaczona nr 43 została zmniejszona o powierzchnię około 1,29 ha na rzecz działki nr 44. W odpowiedzi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego - w piśmie do Starosty P. - przekazując mu skargę wskazał, że zgodnie z art. 233 k.p.a., skarga w sprawie indywidualnej, która nie była przedmiotem postępowania administracyjnego, wszczyna postępowanie w sprawie, jeżeli została wniesiona przez stronę, a w rozpatrywanej sprawie to Starosta P. jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżących.

Pismem z dnia 7 lipca 2011 r. Starosta P. zawiadomił o wszczęciu na wniosek stron postępowania administracyjnego w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów, polegających na przywróceniu zapisu powierzchni nieruchomości należących do Wspólnoty według stanu sprzed odnowy ewidencji gruntów w 1996 r.

W dniu 26 marca 2012 r. Starosta zawarł umowę z firmą geodezyjną "A." na wykonanie prac geodezyjnych polegających na pomiarze kontrolnym granic przedmiotowych działek ewidencyjnych w celu wyjaśnienia rozbieżności w powierzchniach.

W dniu 9 stycznia 2014 r. Starosta P. wydał decyzję, w której odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów obręb W., polegających na przywróceniu powierzchni nieruchomości według stanu przed odnową ewidencji gruntów z roku 1996.

W wyniku rozpoznania odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu 3 czerwca 2014 r. Starosta P. wydał ponowną decyzję, w której odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów obręb W., polegających na przywróceniu powierzchni nieruchomości według stanu przed odnową ewidencji gruntów z roku 1996.

Przedstawiciele Wspólnoty Wsi W. – S.K., J.M. i S.B. złożyli odwołanie od powyższej decyzji. W swoim odwołaniu podnosili m.in., że:

-w operacie odnowienia ewidencji gruntów z 1994 r przebieg granic działek ewidencyjnych jest inny niż w operacie z założenia ewidencji gruntów z roku 1963 i z tych powodów należałoby unieważnić operat z 1994 r.;

w protokole ustalenia stanu władania z 1993 r. zamiast podpisu przedstawicieli Wspólnoty jest podpis ówczesnego sołtysa wsi W.;

-do sąsiedniej działki nr 44 została dopisana powierzchnia około 1,29 ha należąca poprzednio do Wspólnoty wsi W. (z działki nr 44);

wnioskowali też o usunięcie z działki nr 43 drogi gminnej oraz o przywrócenie drogi dojazdowej do działki nr 45.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wyjaśnił, że z posiadanych dokumentów wynika, iż w 1964 roku dla obrębu W. gmina W. została założona ewidencja gruntów. Wspólnota wsi W. wpisana została wtedy jako władająca działkami nr 66, 67, 69, 72, 108, 110 o łącznej powierzchni 17,93 ha.

Z decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia 27 czerwca 1964 r. wynika, iż na terenie wsi W. funkcjonowała wspólnota gruntowa o obszarze około 16,80 ha. Postanowieniem z 1972 r. tego samego organu sprostowano powierzchnię gruntów Wspólnoty na 17,93 ha.

W latach 1994-1996 dla tego obrębu zostało przeprowadzone odnowienie operatu ewidencji gruntów (operat 1715/96), w wyniku którego Wspólnota została wpisana jako władająca działkami nr 29, 43, 45 o powierzchni 16,79 ha.

Organ odwoławczy zauważył, że przed odnowieniem ewidencji w 1996 r. nastąpiła regulacja rzeki N. przepływającej przez ten obręb. Jak wynika z porównania map ewidencyjnych z roku 1964 i 1996 widać, że nastąpiła całkowita zmiana koryta rzeki, które zostało przeniesione w nowe miejsce i jednocześnie zlikwidowano stare koryto wraz z dużą częścią rowów melioracyjnych i kanałów istniejących przed regulacją. Przebudowa ta spowodowała powstanie nowych działek ewidencyjnych powstałych bądź z podzielenia przez nowe koryto rzeki działek już istniejących, bądź z łączenia działek spowodowanych likwidacją rowów, nastąpiły więc zasadnicze zmiany w konfiguracji istniejących działek oraz powstały nowe działki. Jak w związku z tym wskazał Wojewódzki Inspektor, organ przeprowadzający regulację rzeki nie przeprowadził żadnego postępowania wodno-prawnego (brak takich dokumentów), które uregulowałoby stan prawny gruntów zabranych pod nowe koryto rzeki bądź to w formie wywłaszczenia i zapłaty odszkodowanie za zabrane nieruchomości bądź to w formie przekazania właścicielom innych nieruchomości zamiennych.

W dniu 22 października 2010 r. powołano Spółkę do sprawowania zarządu nad Wspólnotą Wsi W. oraz wybrano zarząd Spółki, w skład którego weszli S.K. (przewodniczący), J.M. (sekretarz) i S.B. (skarbnik).

Z wyjaśnień Starosty (pismo z 1 kwietnia 2011 r.) wynika, że regulacja rzeki N. i przeprowadzone odnowienie ewidencji gruntów spowodowało, iż:

działki nr 66, 67, 69, 72 o pow. 10,87 ha zostały połączone w działkę nr 29 o pow. 10,47 ha, przy czym w ramach regulacji N. część powyższych działek została zajęta pod nowe koryto rzeki;

działki nr 108 o pow. 3,84 i nr 110 o pow. 3,22 ha po zmianie przebiegu koryta rzeki otrzymały nowe numery: 43 o pow. 1,29 ha i 45 o pow. 5,03 ha. Przy czym część działki 110 została zajęta przez nowe koryto rzeki N.

Jak wynika z powyższego, zgodnie z art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 ze zm.) w 1964 r. zostało ustalone decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowej Rady Narodowej w P. z 27 czerwca 1964 oraz na podstawie danych z ewidencji gruntów, które nieruchomości stanowiły wspólnotę gruntową - były to ówczesne działki nr 66, 67, 69, 72, 108, 110 o łącznej powierzchni 17,93 ha. Natomiast po regulacji rzeki N. i po przeprowadzeniu odnowy ewidencji - obecnie Wspólnota użytkuje działki o numerach: 29, 43, 45 o powierzchni 16,79 ha.

Odnowienie operatu ewidencji gruntów w 1994 r. było przeprowadzone zgodnie z ówcześnie obowiązującym zarządzeniem Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów, w myśl którego granice działek ewidencyjnych określało się według faktycznego stanu władania, stwierdzonego na gruncie (§ 10). Sporządzony podczas odnowienia ewidencji protokół z ustalenia władania i przyjęcia stanu użytkowania działek na gruncie w imieniu Wspólnoty podpisał ówczesny sołtys wsi T.M. Stan taki nie był kwestionowany przez przedstawicieli Wspólnoty do dnia 12 stycznia 2009 r. Organ zauważył też, że dopiero w 2010 r. powołano Zarząd Spółki sprawującej zarząd nad Wspólnotą Wsi W.

W swoich pismach oraz w odwołaniu przedstawiciele Wspólnoty podnosili, iż to w wyniku przeprowadzonej odnowy ewidencji gruntów w 1994 r. zostali pozbawieni 1,29 ha powierzchni swojej nieruchomości. Zdaniem organu, nie można zgodzić się z taką argumentacją skarżących, gdyż to w wyniku przeprowadzenia regulacji rzeki N. i przeprowadzeniu nowego koryta rzeki między innymi przez działki o starych numerach 108 i 110 nastąpiło największe zmniejszenie powierzchni gruntów będących uprzednio własnością Wspólnoty.

W toku prowadzonego postępowania, aby wyjaśnić zarzuty skarżących, Starosta P. zlecił firmie geodezyjnej A. przeprowadzenie pomiaru kontrolnego, mającego na celu ustalenie i wykazanie zakresu zmian pomiędzy pomiarami z lat 1963 i 1996. Jak wynika z operatu oraz mapy sytuacyjnej wykonanej przez firmę A., pod nowe koryto rzeki zostały zabrane działki o numerach: 46/59 (o pow.0,0282 ha), 46/61 (o pow. 0,7831 ha) i 46/63 (o pow. 0,0791) w działce 110 oraz 46/66 (o pow. 0,0741) w działce 108, co daje łączną powierzchnie równą 0.9645 ha. Czyli pod nowe koryto rzeki z gruntów będących własnością Wspólnoty zostały przejęte grunty o powierzchni 0,9645 ha.

Przeprowadzone w 1996 r. odnowienie operatu ewidencji gruntów pokazało stan użytkowania gruntów po regulacji rzeki. Z tego powodu granice wykazane po odnowieniu nie zawsze pokrywały się z granicami z 1964 r. Na przykład obecna działka nr 43 będąca w użytkowaniu Wspólnoty oprócz części ich starej działki 110 zawiera również części działek innych właścicieli - nr 43/2 (część starego koryta rzeki) i 43/3 (część starej działki 113), również do działki 45 włączono stary rów nr 45/3. Tak więc -jak skonstatował organ odwoławczy - stan prawny nieruchomości na tym terenie jest skomplikowany i zagmatwany, gdyż właściciele użytkują nie tylko grunty będące ich własnością lecz również grunty będące własnością innych osób np. starorzecza, rowy melioracyjne.

Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków chcąc chociaż w części uregulować sprawy będące w jego zakresie właściwości, na własny koszt zlecił firmie geodezyjnej przeprowadzenie pomiaru kontrolnego mającego na celu ustalenie i wykazanie zakresu zmian pomiędzy pomiarami z lat 1963 i 1996 wraz z wyznaczeniem (wznowieniem) punktów granicznych działek zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) [dalej: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne]. Ponieważ przedstawiciele Wspólnoty wsi W. odmówili podpisania protokołu wyznaczenia granic to zgodnie z art. 39 ust. 1 mogą obecnie wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy.

Brak podpisania protokołu wyznaczenia punktów granicznych spowodowało, że obecnie brak jest dokumentacji geodezyjnej spełniającej obecne standardy dokładnościowe, która mogła by być podstawą do ewentualnego wprowadzenia żądanych zmian dotyczących sąsiedniej działki nr 44. W tej sytuacji obecnie to skarżący wnioskując o wprowadzenie żądanych zmian w ewidencji gruntów powinni przedstawić organowi stosowne dokumenty geodezyjne niezbędne do wprowadzenia tych zmian.

Reasumując przeprowadzone rozważania organ II instancji wskazał, że zawarte w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne regulacje prawne dotyczące ewidencji gruntów (art. 20-26) dotyczą wprowadzania do ewidencji gruntów bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach. Jak wielokrotnie stwierdzały sądy administracyjne w swym orzecznictwie - zapisy w ewidencji gruntów mają jedynie charakter techniczno-deklaratoryjny. Nie mogą zatem rozstrzygać sporów co do prawa własności gruntu, ani nadawać prawa do nieruchomości.

Organ wyjaśnił także, iż w kwestii problemu dróg na działce 43 i 45, Starosta ustosunkował się do tego żądania w piśmie z 28 stycznia 2013 r., w którym wskazał m.in., że po regulacji rzeki na obecnej działce 43 nie została ustalona droga. Dopiero w trakcie odnowienia ewidencji wprowadzono na mapę drogę ale jej przebieg nie narusza granic starej działki 108 wpisanej na rzecz Wspólnoty. Z żądaniem przywrócenia drogi do działki nr 45 należy zwrócić się do właściciela przyległego terenu którym jest Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, gdyż organ do spraw ewidencji gruntów i budynków nie jest właściwy w tej sprawie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Spółka dla zagospodarowania Wspólnoty we wsi W. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzuciła jej niewyjaśnienie wszystkich okoliczności pozwalających na podjęcie merytorycznej decyzji. W uzasadnieniu decyzji skarżąca podnosiła w zasadniczej mierze zarzut, iż w protokole ustalenia stanu władania z 1993 r. zamiast podpisu przedstawicieli wspólnoty jest podpis ówczesnego sołtysa wsi W. Kwestionowali rozstrzygnięcia organów administracji i wykazywali, iż powinny one prawidłowo zawiadomić o przeprowadzanych zmianach w ewidencji wszystkie zainteresowane tym strony.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi przedstawiciele Wspólnoty podnosił, że w toku postępowania o odnowie ewidencji doszło do błędu, który spowodował zmniejszenia powierzchni. Ponadto zauważył, że skoro powierzchnię rowów melioracyjnych dołączono do nowych działek to powstała powierzchnia powinna być większa a nie mniejsza. Oświadczył ponadto, że zmieniły się granice działek. Podnosił, że w aktach sprawy znajdują się "podpisy" osób, które w momencie prowadzenia postępowania o odnowie ewidencji już nie żyły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 poz. 270) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

o.l inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ

na wynik sprawy;

\

2.1 stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, jeżeli mogły mieć wpływ na treść zapadłego orzeczenia, gdyż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie znalazł podstaw do jej uchylenia.

Postępowanie w sprawie zostało wszczęte i toczyło się na wniosek Spółki dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej we wsi W. W przedmiotowej sprawie Spółka domagała się przywrócenia zapisów w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu W. do stanu przed odnowieniem ewidencji z 1996 roku, kiedy to powierzchnia gruntów Wspólnoty wynosiła 17,93 ha, wobec obecnego stanu - 16,79 ha. Spór między organami prowadzącymi ewidencję gruntów a skarżącą Spółką sprowadza się zatem do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organ był uprawniony i zobowiązany do wpisania powierzchni spornych działek w oparciu o żądanie Spółki dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej we wsi W., w sytuacji gdy aktualne dane zawarte w ewidencji gruntów podają inną, mniejszą powierzchnię działek pozostających we władaniu Spółki. W tym zakresie skarżąca podnosiła przede wszystkim, że protokół z ustalenia władania gruntami przez Wspólnotę wsi W. (sporządzony w związku z odnową ewidencji gruntów) został podpisany przez sołtysa wsi W., a nie odpowiednie podmioty reprezentujące Wspólnotę, a co za tym idzie nie ma on mocy prawnej i nie może wywoływać skutków prawnych dla Spółki.

Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) [dalej: ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne] oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) [dalej: rozporządzenie]. Stosownie do art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 powoływanej ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty oraz podaje się w niej właściciela nieruchomości. Zapisy ewidencyjne mają charakter pochodnych informacji o gruntach i właścicielu wynikających z wpisu w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, prawomocnych decyzji, umów zawartych w formie aktu notarialnego czy aktów normatywnych. Postępowanie ewidencyjne nie może kreować nowego stanu prawnego bez istnienia wskazanych wyżej tytułów. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko zbiorem informacji o gruntach i powinna być utrzymywana w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Rozporządzenie nakłada na starostę, jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

Zgodnie natomiast z § 46 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 2 powoływanego rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek właścicieli. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (§ 47 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Dokumenty te zostały określone w § 46 ust. 2 tego rozporządzenia. Są to:

1) prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje

administracyjne, akty normatywne,

opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych,

dokumenty architektoniczno-budowlane gromadzone i przechowywane przez organy administracji publicznej,

ewidencje publiczne prowadzone na podstawie innych przepisów.

Z przytoczonych przepisów wynika, że ewidencja gruntów pełni funkcje informacyjno-techniczne i nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające.

Istotną zasadą wynikającą z § 44 pkt 2 rozporządzenia jest, że operat ewidencyjny ma być utrzymywany w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Skoro chodzi tu o aktualny, a nie przeszły stan, to oczywiste wydaje się, że ujawniony w operacie ewidencyjnym stan prawny danej nieruchomości oparty na niepodważonych we właściwym trybie dokumentach wskazanych w § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, nie może zostać zmieniony w oparciu o dokumenty określające wcześniejszy stan prawny działek objętych wnioskiem o zmianę w ewidencji, choćby - co do zasady -mogły one być podstawą aktualizacji. Dotyczy to w szczególności zmian danych dotyczących właścicieli działek ujawnionych w ewidencji i powierzchni działek. Taka sytuacja zachodziła, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie.

Punktem wyjścia do dokonania przez organ ewidencyjny oceny, czy istniały podstawy do dokonania wnioskowanych przez skarżącą Spółkę zmian był, jak prawidłowo przyjął organ, stan odzwierciedlony w operacie ewidencji gruntów i budynków po przeprowadzonej w latach 1994-1996 modernizacji ewidencji gruntów. Jak wynika z art. 24a ust. 1, ust. 4, ust. 8 i ust. 9 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych. Po wykonaniu prac związanych z modernizacją, projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu w siedzibie starostwa powiatowego, o czym starosta ma obowiązek ogłosić w dzienniku urzędowym województwa. Po upływie powyższego terminu projekt operatu staje się operatem ewidencji gruntów i budynków. Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji o wyłożeniu projektu zgłaszać zarzuty do tych danych.

Jednocześnie, jak stanowi art. 24a ust. 12 powoływanej ustawy, zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 (30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa) traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, żądanie Spółki dokonania zmian w ewidencji zostało wystosowane w terminie z art. 24a ust. 9, a zatem żądanie to musiało być potraktowane jako wniosek o zmianę danych. Postępowanie, które ma na celu zmianę danych w operacie ewidencyjnym ma charakter rejestrowy, a więc wtórny w stosunku do zdarzeń prawnych, z których wyniknęły wnioskowane zmiany. Zmiany te, podmiot składający wniosek musi udokumentować, załączając takie dokumenty, które mogą, zgodnie z ustawą - Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowić podstawę wpisu. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca Spółka takich dokumentów nie przedstawiła.

Przedmiotem wniosku strony skarżącej było żądanie przywrócenia stanu prawnego nieruchomości pozostających we władaniu Wspólnoty wsi W., tj. obecnych działek: nr 29, nr 43 i nr 45. Jako podstawa tych zmian Spółka powołała się jedynie na fakt, iż w wyniku dokonanego odnowienia operatu ewidencji gruntów w latach 1994-1996 uległa zmianie powierzchnia gruntów pozostających we władaniu Wspólnoty. Twierdziła przy tym, że sporządzony wówczas protokół z ustalenia władania i przyjęcia użytkowania działek na gruncie nie może być przyjęty za podstawę zmian, albowiem został on podpisany nie przez reprezentanta wspólnoty, a jedynie przez ówczesnego sołtysa wsi, nie mającego umocowania do tego typu działań w imieniu Wspólnoty. Wnioskująca o dokonanie tych zmian nie przedstawiła natomiast żadnych dokumentów potwierdzających, aby po dacie zdarzeń prawnych, w oparciu o które zostały w operacie ewidencyjnym ujawnione aktualne wpisy dotyczące przedmiotowych działek, nastąpiły jakiekolwiek zdarzenia świadczące o zmianach danych dotyczących tych działek, które podlegają ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca nie przedstawiła też żadnych dokumentów z daty późniejszej, niż data powstania dokumentów będących podstawą aktualnych wpisów ewidencyjnych dotyczących przedmiotowych działek. Już tylko takie ustalenie wystarczało - w ocenie Sądu - do odmowy wprowadzenia wnioskowanych zmian i to bez żądania dostarczenia dokumentów geodezyjnych, kartograficznych i innych niezbędnych do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, do czego upoważnia organ art. 22 ust. 3 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Skoro bowiem strona nie powoływała się na istnienie takich dokumentów, to zbędne było żądanie ich od niej.

Zmiana granic i powierzchni działki jest bowiem w takiej sytuacji zmianą własnościową i nie może być dokonana bez przedłożenia organowi ewidencyjnemu prawomocnego orzeczenia, o jakim mowa w § 36 rozporządzenia. Organ administracji w postępowaniu o dokonanie zmian nie może samodzielnie ustalać i rozstrzygać o zasięgu prawa własności. Spór co do przebiegu granic spornych działek, bo z tym wiąże się zmniejszenie powierzchni działki skarżącej Spółki, ustalenie czy skarżąca objęła w użytkowanie działkę i w jakich granicach istniała ona w chwili jej przejęcia przez Spółkę może być rozstrzygnięty w postępowaniu o rozgraniczenie, a nie w postępowaniu ewidencyjnym, na co wskazuje § 36 pkt 1 rozporządzenia. Takie stanowisko zajmują konsekwentnie sądy administracyjne (por np. wyrok NSA z 12 lipca 2012 r., sygn. akt IOSK 1004/11, wyrok NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1030/07, wyrok WSA w Łodzi z 27 października 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 336/10, wyrok WSA w Lublinie z 1 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 140/10).

Ubocznie więc tylko można odnieść się do pozostałej argumentacji organu, sprowadzającej się do oceny prawidłowości wpisów w ewidencji, których zmiany domagała się skarżąca Spółka. Należy bowiem zauważyć, że dopóki wpisy te nie zostaną podważone w odpowiednim trybie, dopóty korzystają z waloru ostateczności. W takim więc zakresie należy przychylić się do oceny organów administracji, że figurujące w operacie ewidencji gruntów i budynków wpisy oparte zostały na dokumentach, które dotyczą działek będących przedmiotem wniosku, mogły być podstawą dokonanych wpisów oraz zostały sporządzone przez właściwe organy w zakresie ich kompetencji.

Trafne było również powołanie się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji i co za tym idzie wskazanie na okoliczności faktyczne mające znaczenie dla oceny obecnego stanu faktycznego (własności i powierzchni spornych działek). W tym zakresie zasadnie organ wskazał, że przed odnowieniem ewidencji w 1996 r. nastąpiła regulacja rzeki N. przepływającej przez ten obręb. Jak wynika z porównania map ewidencyjnych z roku 1964 i 1996 widać, że nastąpiła całkowita zmiana koryta rzeki, które zostało przeniesione w nowe miejsce i jednocześnie zlikwidowano stare koryto wraz z dużą częścią rowów melioracyjnych i kanałów istniejących przed regulacją. Przebudowa ta spowodowała powstanie nowych działek ewidencyjnych powstałych bądź z podzielenia przez nowe koryto rzeki działek już istniejących, bądź z łączenia działek spowodowanych likwidacją rowów, nastąpiły więc zasadnicze zmiany w konfiguracji istniejących działek oraz powstały nowe działki.

Nie są także zasadne, w ocenie Sądu, zarzuty strony skarżącej co do sposobu reprezentowania strony skarżącej na etapie odnawiania ewidencji. Skarżący w skardze podnoszą między innymi fakt, iż podczas odnowienia operatu ewidencji w 1994 r. protokół władania nie został podpisany przez reprezentantów wspólnoty lecz przez ówczesnego sołtysa wsi.

W tym zakresie zauważyć należy, iż wspólnota gruntowa, choć stanowi współwłasność, rządzi się własnymi, odrębnymi przepisami zawartymi w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 ze zm.). Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Spółka ta jest osobą prawną i działa na podstawie statutu (art. 15 ustawy).Wspólnota gruntowa może działać tylko w ramach spółki, uprawnienie do działania na zewnątrz w imieniu i na rzecz członków wspólnoty należy do statutowych organów spółki. Jak przy tym wynika z akt sprawy, Zarząd Spółki sprawującej zarząd nad Wspólnotą wsi W. powołano dopiero w 2010 r., czyli w roku 1994 brak było organu mogącego reprezentować Wspólnotę.

Reasumując wskazać należy, iż zarzuty skargi nie mogą zostać uznane za zasadne, przede wszystkim z uwagi na niedopuszczalność rozstrzygania w postępowaniu ewidencyjnym o własności nieruchomości oraz niedopuszczalność nadawania w tym postępowaniu tytułów własności. Należy bowiem pamiętać, że postępowanie ewidencyjne służy ewidencji bezspornych danych o gruntach, budynkach

i lokalach i ma charakter informacyjny, a aktualizacja ewidencji gruntów nie służy regulowaniu stanów prawnych nieruchomości. Ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością (por. m.in. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt II SA 1456/03, wyrok NSA z dnia 19 listopada 1999 r., sygn. akt II SA 1384/99, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA 766/98).

Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

bg