Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1415/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 par. 3,  4, 13, 14, 15, 18, art. 1 par. 1, art. 2 par. 1 i 2, art. 74d par. 1, 3, 4, 6, art. 74e, art. 74f par. 1. art. 80 par. 2 i 3.
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sek. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2012 r. sprawy ze skargi K. N. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na [...]-[...] września 2011 r. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na [...] — [...] września 2011 r. (zwana dalej: "Komisją II stopnia") - po rozpatrzeniu odwołania K.N. od uchwały Komisji Egzaminacyjnej d.s. aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego (zwana dalej: "Komisją") z dnia [...] września 2011 r. nr [...] - utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Uchwała ta podjęta została na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Komisja II stopnia podniosła, że w uchwale

z dnia [...] września 2011 r. Komisja na podstawie art. 74f § 1 Prawa o notariacie ustaliła, że K.N. uzyskała negatywny wynik egzaminu notarialnego, a to wobec uzyskania przez nią z drugiej części egzaminu notarialnego składającego się z dwóch projektów aktów notarialnych oceny niedostatecznej. Dodała także, że egzaminowana uzyskała z części pierwszej egzaminu [zestaw pytań testowych] ocenę dostateczną, a z trzeciej części egzaminu [opinia prawna] ocenę dobrą.

Wyjaśniła, że pierwszy projekt aktu notarialnego - wchodzącego w skład drugiej części egzaminu notarialnego - obejmował umowę działu spadku, umowę zniesienia współwłasności, umowę ustanowienia użytkowania oraz umowę ustanowienia służebności i został oceniony przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów odpowiednio na oceny dostateczną (3) i dostateczną (3). Drugi projekt aktu notarialnego, stanowiącego umowę zamiany, został oceniony przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów na ocenę niedostateczną (2) i niedostateczną (2). Średnia ocen cząstkowych z drugiej części egzaminu skutkowała negatywną oceną z tej części egzaminu (art. 74e § 4 pkt 2 Prawa o notariacie), a w konsekwencji negatywnym wynikiem z całego egzaminu (art. 74f § 1 Prawa

o notariacie).

Następnie Komisja II stopnia przytoczyła podnoszone przez egzaminatorów oceniających pierwszy projekt aktu notarialnego zarzuty stawiane temu projektowi,

w tym m.in.:

1. błędnie przyjętą konstrukcję czynności działowych w zakresie działu spadku;

2. nieprawidłowo wyliczony podatek od czynności cywilnoprawnych oraz opłaty sądowe;

3. brak podania wartości skapitalizowanego użytkowania, jak też wartości skapitalizowanej służebności na podstawie art. 13 ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz informacji o podstawie prawnej niepobrania podatku od nieodpłatnego ustanowienia służebności i użytkowania (art. 18 ustawy o podatku od spadków i darowizn);

4. nieprawidłowo pobraną taksę notarialną;

5. nieprawidłowo ustanowione ograniczone prawa rzeczowe;

6. błędne zapisy dotyczące majątku osobistego P. N.;

7. brak wniosku wieczystoksięgowego o sprostowanie działu I-O księgi wieczystej,

8. niestaranność pracy.

A także uwagi do drugiego projektu aktu notarialnego zgłoszone przez egzaminatorów, którzy projekt ten oceniali, tj. m. in.:

1. nieprawidłowe zastosowanie przepisów Prawa spółdzielczego poprzez ustalenie reprezentacji spółdzielni z jednoosobowym zarządem w osobach prezesa i prokurenta;

2. nieodniesienie się do postanowień art. 239 Kodeksu cywilnego;

3. niepowołanie formy zgody prezydenta miasta na wykreślenie z księgi roszczenia o zapłatę pierwszej opłaty za użytkowanie wieczyste;

4. nieprawidłowe wnioski wieczystoksięgowe;

5. wadliwie pobrane opłaty sądowe i taksa notarialna;

6. brak podania właściwej podstawy prawnej (artykułów, paragrafów) pobranego podatku pcc, opłaty sądowej i taksy notarialnej;

7. nie do końca poprawnie zaprojektowane essentialia negotii umowy zamiany;

8. brak opisania zgody na ustanowienie hipoteki;

9. zmiana treści kazusu - ustanowienie hipoteki tylko na użytkowaniu wieczystym jednej działki.

Wskazała, że egzaminowana w odwołaniu od uchwały Komisji z dnia [...] września 2011 r. w zakresie pierwszego aktu notarialnego odniosła się do wybranych zarzutów egzaminatorów, tj.:

1. w zakresie nieprawidłowego ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych, poprzez nieokreślenie obciążanego przedmiotu — egzaminowana zwróciła uwagę na istotną rozbieżność stanowisk egzaminatorów, wskazując, że w jednej z ocen wskazano, że prawidłowo zastosowano przepisy co do ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych, podczas gdy w uzasadnieniu drugiej oceny stwierdzono, że "nieprawidłowo zastosowano instytucję użytkowania i służebności, przez nieokreślenie przedmiotu, na którym prawa te są ustanawiane, ponadto błędnie określono zakres służebności osobistej K. N.", z którym to zarzutem w ocenie egzaminowanej, ze względu na treść § 8 i § 9 sporządzonego projektu umowy oraz treść kazusu - nie sposób się zgodzić. W jej ocenie za uchybienie nie może być również uznany brak określenia "czasu trwania ustanowionych praw dożywotnich", gdyż w świetle art. 266 k.c. użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z jej śmiercią, a w świetle art. 299 k.c., służebność osobista wygasa najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionego;

2. w zakresie zarzutu co do tego, że w wyniku działu spadku P. i M.(spadkobiercy ustawowi) nabyli udziały wynoszące po 1/2 części poszczególnych działek gruntu - egzaminowana wskazała, że skoro w skład spadku wchodziła 1/2 nieruchomości składającej się z działek o numerach [...] i [...], w wyniku czynności działowych P. miał otrzymać działkę nr [...], a M. działkę nr [...], stąd możliwym było dokonanie działu spadku w sposób przyjęty w umowie.

Odnośnie drugiego projektu aktu notarialnego, jak dalej wywodziła Komisja II stopnia, egzaminowana w swoim odwołaniu również ustosunkowała się do wybranych zarzutów egzaminatorów:

1. w zakresie zarzutu co do zaprojektowania umowy o skutkach jedynie zobowiązujących wskazała, że w § 4.1 przygotowanego projektu umowy zastosowała kodeksową konstrukcję, tj. art. 603 k.c., a fakt, że w praktyce notarialnej umowy zamiany formułowane są w sposób odmienny od brzmienia treści powoływanego art. 603 k.c. nie stanowi naruszenie tychże przepisów. Dodała także, że zgodnie z art. 155 § 1 k.c., przyjęta konstrukcja umowy przeniesienia własności polega na wyposażeniu każdej umowy obligacyjnej, a zatem i umowy zamiany, w skutek rzeczowy przenoszący własność, co oznacza, że każda tego rodzaju umowa nie tylko zobowiązuje do przeniesienia własności (skutek zobowiązujący), ale i własność tę od razu przenosi na nabywcę (skutek rzeczowy). Egzaminowana stwierdziła, że wyłączenie skutku rozporządzającego mogą przewidywać przepisy szczególne lub wola stron, przy czym umowne zastrzeżenie wyłączające skutek rozporządzający musi być wyraźne. Wskazała przy tym, że w doktrynie przyjmuje się, iż niezbędna jest klauzula negatywna, tzn. strony chcąc wyłączyć skutek rozporządzający muszą wyraźnie zastrzec w umowie, że przeniesienie własności nastąpi np. po ziszczeniu się określonego zdarzenia na podstawie odrębnej umowy. Egzaminowana odniosła się także do zawartego w swojej pracy zapisu, iż "zamiana nastąpi z" stwierdzając, iż stanowi on jedynie realizację polecenia egzaminacyjnego, w którym wskazano, że "dopłata (...), sfinansowana zostanie z kredytu udzielonego A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (...)". W ocenie egzaminowanej, nie wpływa to na przeniesienie własności rzeczy, tak samo jak przyjmowanie w umowach sprzedaży terminu zapłaty z tytułu ceny w okresie już po zawarciu umowy sprzedaży i ustanawianie tytułu egzekucyjnego celem zabezpieczenia zapłaty tej wierzytelności. Podniosła również, że niezrozumiałym wydaje się zarzut, że "(...) zamiast dokonać przeniesienia posiadania prawa wieczystego użytkowania nieruchomości i własności budynków, a więc rozporządzenia tymi prawami, to ponownie jak w umowie przedwstępnej strony zobowiązały się do przeniesienia tych praw wzajemnie na siebie". Egzaminowana podkreśliła przy tym, że umowa przedwstępna dotycząca przeniesienia własności nie jest umową zobowiązującą do przeniesienia własności. Wynikające z niej zobowiązanie nie dotyczy skutku rozporządzającego umowy o przeniesienie własności, lecz obowiązku zawarcia umowy o przeniesienie własności, która z reguły wywołuje skutek rozporządzający, ale może ograniczać się tylko do skutku zobowiązującego;

2. w zakresie zarzutu co do braku wskazania formy dokumentu będącego podstawą wykreślenia roszczenia Gminy W. - egzaminowana wskazała na treść art. 31 ust 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece podnosząc, że przepis ten oznacza, że notarialne poświadczenie podpisu pod dokumentem stanowi zasadę, ale nie odnosi się do dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 244 k.p.c., jako że stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Stwierdziła, że "przepisaną formą" jest każda forma pisemna przyjęta przez organ, jeżeli ustawa (np. art. 109 ustawy o gospodarce nieruchomościami) nie nakłada na tenże organ obowiązku zachowania pisemnej formy szczególnej. Wskazała, że Prezydent W., składając jednoosobowo w imieniu Gminy W. oświadczenie woli stosownie do art. 46 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest organem uprawnionym do złożenia tego oświadczenia w zakresie swoich kompetencji na podstawie przepisów prawa, tj. art. 30 ust. 1-2 i art. 31 tej ustawy, a w konsekwencji zgoda Prezydenta W. na wykreślenie roszczeń reprezentowanej przez niego gminy z księgi wieczystej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 k.p.c. i nie wymaga formy dokumentu z podpisem poświadczonym notarialnie zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

3. w zakresie zarzutu co do braku odniesienia się do kwestii przeniesienia pozwolenia na budowę - egzaminowana wskazała, że kwestię tę rozstrzyga § 6 ust. 3 projektu aktu na stronie 11, z którego wynika, że przedstawiciele spółdzielni wyrazili wymaganą w art. 40 ust. 1 Prawa budowlanego zgodę na przeniesienie pozwolenia na budowę na rzecz spółki;

4. w zakresie zarzutu dotyczącego braku zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego fakt braku zaległości podatkowych po stronie spółdzielni - zaznaczyła, że przy sporządzonym akcie notarialnym strony okazały zaświadczenie w trybie art. 306e Ordynacji podatkowej o niezaleganiu przez A. Sp. z o.o. z podatkami. Wskazując na art. 112 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdziła, że nabywca przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skoro, jak dalej miała wywodzić, przedmiotem umowy zamiany pomiędzy spółką A. a spółdzielnią "S." nie było przedsiębiorstwo, ani jego zorganizowana część, to powołany art. 112 § 1 Ordynacji podatkowej w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. Co więcej, stosownie do art. 8 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe powstałe przed 1 stycznia 2009 r. stosuje się art. 112 w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. W tym brzmieniu art. 112 wskazywał jako osobę trzecią odpowiedzialną za zaległości podatkowe podatnika, nie tylko nabywcę przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części, lecz również nabywcę składników majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą (pod dalszymi warunkami). Dla zastosowania powyższego przepisu przejściowego, w jej ocenie decydujące znaczenie ma moment nabycia wspomnianych składników majątku. Gdy ich nabycie nastąpiło do końca 2008 r., nabywca może ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 112 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca 2008 r. Natomiast jeżeli nabycie składników majątku niestanowiących przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części nastąpiło po dniu [...] grudnia 2008 r., to nabywca w ogóle nie odpowiada za zaległości podatkowe zbywcy na podstawie art. 112 Ordynacji podatkowej. Co więcej w tej sytuacji, zdaniem egzaminowanej organ podatkowy nie ma obowiązku wystawiania zaświadczenia w trybie art. 306g Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji , nie było potrzeby uzyskania zaświadczeń na podstawie art. 306g Ordynacji podatkowej potwierdzających brak zaległości podatkowych ani po stronie spółki A., ani po stronie spółdzielni. Jednocześnie egzaminowana zaznaczyła, że Ordynacja nie przewiduje przejścia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe danego podatnika (tj. odpowiedzialności spółdzielni za zaległości podatkowe P. Sp. z o.o. na podstawie art. 112 Ordynacji podatkowej) na kolejnego nabywcę majątku (tj. spółkę A.). W jej ocenie analiza zakresu pojęcia zaległości podatkowej na gruncie art. 51 i 52 Ordynacji podatkowej oraz zakresu odpowiedzialności osoby trzeciej określonego w art. 107 § 1-2 i art. 112 § 4-5 Ordynacji podatkowej prowadzi bowiem do wniosku, że użyty w art. 112 § 1 Ordynacji podatkowej termin "zaległości podatkowe" nie obejmuje zobowiązań zbywcy przedsiębiorstwa, za które tenże zbywca odpowiada jako osoba trzecia w rozumieniu Ordynacji, co potwierdza doktryna i orzecznictwo sądowe.

Rozpatrując sprawę, Komisja II stopnia na wstępie stwierdziła, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego toczy się w granicach zakreślonych w odwołaniu. Jednocześnie jednak dodała, że nawet rozpatrzenie sprawy w pełni po raz drugi, nie dawało w niniejszej sprawie, podstaw do przyjęcia odmiennej, aniżeli zapadła - oceny.

Kolejno podniosła, że kwestionowany pierwszy akt notarialny obejmował umowy działu spadku, zniesienia współwłasności, ustanowienia użytkowania oraz ustanowienia służebności pomiędzy osobami fizycznymi, a przedmiotem umów była nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą K. w nr [...], składającą się z działek gruntu o łącznym obszarze 0,3000 ha, oznaczonych numerami ewidencyjnymi: 25 o pow. 0,1500 ha i 26 o powierzchni 0,1500 ha, położonych przy ulicy [...], na terenie wsi i gminy K., powiat [...], woj. [...], w obrębie ewidencyjnym [...] K., przy czym działka nr [...] była niezabudowana, a na działce nr [...] znajdował się budynek mieszkalny. Komisja II stopnia dodała również, że z tytułu umowy o dział spadku miała być zastrzeżona dopłata w kwocie 200 000 zł na rzecz jednego ze spadkobierców, a nabywane nieruchomości miały być wolne od wszelkich obciążeń poza użytkowaniem i służebnością, które miały zostać ustanowione tym aktem.

Dokonując oceny sporządzonego przez odwołującą się aktu - Komisja II stopnia podkreśliła, że żaden z egzaminatorów nie kwestionował ważności sporządzonego projektu tego aktu, czego konsekwencją jest wystawienie egzaminowanej oceny pozytywnej. Wyjaśniła, że o wysokości oceny decydują uchybienia, które nie niweczą ważności pracy, ale są wartościowane w czterech aspektach wymienionych w arkuszu ocen cząstkowych, w tym uwzględniają także zakres obowiązków notariusza przy dokonywaniu czynności notarialnej, w szczególności obowiązki wynikające z treści art. 80 §§ 1, 2 i 3 Prawa o notariacie.

Stwierdziła, że egzaminowana nie ustosunkowała się do najpoważniejszych zarzutów stawianych jej pracy, a jej argumentacja nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do poszczególnych, sformułowanych przez odwołującą zarzutów Komisja II stopnia stwierdziła, że egzaminowana nie określiła obciążanych przedmiotów — mianowicie nie wskazała nieruchomości, na której ustanawia ograniczone prawa rzeczowe, wskazując jedynie zakres ich wykonywania, a także nie wskazała czasu, na jaki prawa te są ustanawiane.

Wyjaśniła również, że niedopuszczalne było dokonanie działu spadku w taki sposób, iż w wyniku samego tylko działu spadku powstają dwie nieruchomości, a błąd w tym zakresie skutkuje nieskutecznością pozostałych czynności, powodując obniżenie oceny z tej części egzaminu.

Komisja II stopnia wskazała także na dalsze uchybienia niniejszego projektu aktu notarialnego, niewyartykułowane wprost i jednoznacznie przez egzaminatorów, a mające wpływ na końcową ocenę sporządzonego aktu, tj.:

1. niezgodność projektu z treścią art. 92 § 1 pkt 2 Prawa o notariacie;

2. zmianę treści kazusu w zakresie dopłaty — miało być zobowiązanie do dopłaty, a nie pokwitowanie jej zapłaty w treści aktu;

3. brak wskazania formy dokumentu bankowego stanowiącego podstawę wpisu w księdze wieczystej;

4. brak wskazania podstaw i sposobu pobrania opłaty sądowej i podatku od czynności cywilnoprawnych oraz osób je uiszczających;

5. brak ustalenia stopnia pokrewieństwa stron;

6. błędnie opisany wypis aktu poświadczenia dziedziczenia — bez informacji o jego zarejestrowaniu w systemie KRN.

Uwzględniając, że:

- większości zarzutów wskazanych przez egzaminatorów nie kwestionuje egzaminowana w swym odwołaniu,

- skala ocen za sporządzenie aktu notarialnego obejmuje oceny "celujący", "bardzo dobry", "dobry" i "dostateczny", jako oceny pozytywne,

- błędy wskazane przez egzaminatorów oraz podniesione dodatkowo przez Komisję II stopnia dalsze uchybienia aktu notarialnego, w szczególności:

1. nieprawidłowo dokonana umowa działu spadku;

2. nieprawidłowo ustanowione ograniczone prawa rzeczowe;

3. błędnie obliczony i pobrany podatek od czynności cywilnoprawnych;

4. błędnie obliczona i pobrana taksa notarialna;

5. brak wskazania skapitalizowanej wartości użytkowania i służebności;

6. niezrozumienie instytucji rozdzielności majątkowej małżeńskiej w zakresie nieistnienia majątku osobistego;

7. niezgodność projektu z treścią art. 92 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie;

8. zmiana treści kazusu w zakresie dopłaty — miało być zobowiązanie do dopłaty, a nie pokwitowanie jej zapłaty w treści aktu;

9. brak wskazania formy dokumentu bankowego stanowiącego podstawę wpisu w księdze wieczystej;

10. brak wskazania podstaw i sposobu pobrania opłaty sadowej i podatku od czynności cywilnoprawnych oraz osób je uiszczających;

11. brak ustalenia stopnia pokrewieństwa stron

- skutkują zdaniem Komisji II stopnia brakiem podstaw do podniesienia oceny za omawiany akt notarialny, a pozytywne oceny wystawione przez obu egzaminatorów na poziomie dostatecznym uznać należy w jej ocenie za adekwatne do jakości sporządzonego projektu pierwszego aktu notarialnego.

Następnie Komisja II stopnia poddała ocenie drugi projekt aktu notarialnego sporządzonego przez odwołującą w ramach drugiej części egzaminu notarialnego obejmujący umowę zamiany nieruchomości pomiędzy "[...] " S.z siedzibą w W., a A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., z dopłatą na rzecz "[...] " S. z siedzibą w W. Przedmiotem zamiany miało być z jednej strony użytkowanie wieczyste części działki nr [...], o powierzchni 1,0000 ha, o projektowanym numerze [...], zabudowanej budynkiem magazynu, a z drugiej strony użytkowanie wieczyste działki nr [...], o powierzchni 0,5000 ha, zabudowanej budynkami hali i piekarni. Dopłata w kwocie 1 000 000 zł na rzecz "[...] " S. z siedzibą w W. miała zostać sfinansowana z kredytu udzielonego A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W przez oznaczony bank z siedzibą w W, przy czym wierzytelności z umowy kredytowej miały być zabezpieczone hipoteką ustanowioną, przy umowie zamiany, do sumy 1 500 000 zł na użytkowaniu wieczystym działki nr [...], na nabywanym użytkowaniu wieczystym działki nr [...] oraz własności zlokalizowanego na działce nr [...] budynku magazynu. Przy umowie zamiany uczestniczyć mieli prezes jednoosobowego zarządu spółdzielni oraz prokurent samoistny spółki.

Zdaniem Komisja II stopnia skala uchybień wykazanych egzaminowanej w ocenach cząstkowych przez egzaminatorów w całości dyskwalifikuje tę pracę, jako pracę napisaną z wynikiem pozytywnym.

Wywodziła, że o ocenie niedostatecznej oprócz uchybień wpływających na ważność pracy, decydują również uchybienia, które nie niweczą ważności pracy, ale są wartościowane w czterech aspektach wymienionych w arkuszu ocen cząstkowych, w tym uwzględniają także zakres obowiązków notariusza przy dokonywaniu czynności notarialnej, w szczególności obowiązki wynikające z treści art. 80 §§ 1, 2 i 3 Prawa o notariacie.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów podnoszonych przez egzaminowaną w odwołaniu, a związanych z oceną przedmiotowej pracy – Komisja stwierdziła, że ugruntowana praktyka notarialna i zadania, jakie przed notariuszem i sporządzanymi przez niego czynnościami notarialnymi stawia Prawo o notariacie, w szczególności art. 80 § 1 tej ustawy nie pozwalają zaakceptować przyjętej przez egzaminowaną konstrukcji umowy zamiany, tym bardziej, że sama egzaminowana wprowadza wątpliwości co do skutku rozporządzającego zaprojektowanej umowy stwierdzając, że "powyższa umowa zamiany ma nastąpić z dopłatą", a nie, że następuje z dopłatą.

Podkreśliła, że brak jest przepisu szczególnego, na który powołuje się odwołująca, a o którym stanowi art. 31 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który uprawniałby Prezydenta W. do wystawienia dokumentu pozwalającego skutecznie wykreślić roszczenie na rzecz gminy, bez zachowania formy poświadczonego notarialnie podpisu, co potwierdza również ugruntowana praktyka sądów wieczystoksięgowych w tym zakresie.

Ponadto Komisja II stopnia wskazała, że odnośnie do kwestii przeniesienia pozwolenia na budowę - egzaminowana sama słusznie zauważyła, że zajęła się tą kwestią w swoim projekcie, jednakże zrobiła to w sposób niepoprawny, nieodpowiadający wymogom stawianym przez art. 40 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.

Stwierdziła również, że zgodnie z art. 107, art. 112 i art. 306g Ordynacja podatkowa - nabywca przedsiębiorstwa, w tym przypadku "S." z siedzibą w W., może być odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą (P. Sp. z o.o. z siedzibą w W.) za zobowiązania zbywcy związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (w tym przypadku ewentualne zobowiązania podatkowe). Zdaniem Komisji II stopnia - odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć, a za zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą nie tylko pierwszy nabywca przedsiębiorstwa, ale także kolejni nabywcy. Nabywca nie odpowiada za zaległości podatkowe, które nie zostały wykazane w zaświadczeniu, o którym mowa w art. 306g tej ustawy. Dokumentem potwierdzającym wyłączenie powołanej odpowiedzialności solidarnej będą zaświadczenia wydane przez naczelnika urzędu skarbowego, na wniosek zbywającego lub na wniosek nabywcy za zgodą zbywającego, potwierdzające fakt braku zaległości podatkowych zbywających (P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. .oraz "S." z siedzibą w W.) według stanu na dzień wydania zaświadczenia, jeżeli od dnia wydania zaświadczenia do dnia zbycia (w tym przypadku zawarcia umowy zamiany) nie upłynęło więcej niż 30 dni.

Ustosunkowując się do zarzutu egzaminowanej, że zaskarżona uchwala numer [...] podjęta została z naruszeniem art. 74e §4 Prawa o notariacie, bowiem uchwałę wydano w dniu [...] września 2011 r., podczas gdy jedna z ocen za sporządzenie drugiego projektu aktu notarialnego wystawiona została dnia [...] września 2011 r. – Komisja II stopnia podkreśliła, że stosownie do wyjaśnień egzaminatora J. W., pisemna ocena dotycząca tego projektu aktu notarialnego została przez nią sporządzona w dniu [...] września, a nie jak omyłkowo wskazała w dniu [...] września i jako taka mogła być podstawą podjęcia skarżonej uchwały. Wyjaśnienia te organ uznał za wiarygodne i racjonalne.

Ponadto Komisja II stopnia wskazała na dalsze uchybienia poddanego ocenie projektu aktu notarialnego, które, jak wywodziła, choć nie wyartykułowane wprost i jednoznacznie przez egzaminatorów mają wpływ na końcową ocenę sporządzonego aktu.

Należą do nich między innymi:

1. niezgodność projektu z treścią art. 85 § 3 oraz 92 § 1 pkt 2 Prawa o notariacie;

2. zmiana treści kazusu w zakresie reprezentacji spółki (pełnomocnik, a nie prokurent samoistny);

3. brak wskazania podmiotu wnoszącego podatek od czynności cywilnoprawnych i opłatę sądową, a także sposobu ich pobrania.

Uwzględniając, że:

- przeważającej części zarzutów wskazanych przez egzaminatorów egzaminowana nie kwestionuje w swym odwołaniu,

- skala ocen za sporządzenie aktu notarialnego obejmuje oceny "celujący", "bardzo dobry", "dobry" i "dostateczny", jako oceny pozytywne i ocenę "niedostateczny" jako negatywną,

- błędy wskazane przez egzaminatorów oraz podniesione dodatkowo przez Komisję II stopnia dalsze uchybienia aktu notarialnego, w szczególności:

1. brak opisania zgody na ustanowienie hipoteki łącznej;

2. zmiana treści kazusu w postaci ustanowienia hipoteki tylko na użytkowaniu wieczystym jednej działki gruntu i własności zlokalizowanego na niej budynku;

3. błędnie sformułowany wniosek wieczystoksięgowy;

4. niedokonanie skutecznych wykreśleń z działu III księgi wieczystej;

5. brak odniesienia się do treści art. 239 Kodeksu cywilnego;

6. błędnie pobrana opłata sądowa i taksa notarialna;

7. brak wskazania podstaw i sposobu pobrania opłat przy akcie;

8. nie do końca poprawnie sformułowane essentialia negotii umowy zamiany;

9. niezgodność projektu z treścią art. 85 § 3 oraz 92 § 1 pkt 2 Prawo o notariacie;

10. zmiana treści kazusu w zakresie reprezentacji spółki (pełnomocnik, a nie prokurent samoistny);

11. brak wskazania podmiotu wnoszącego podatek od czynności cywilnoprawnych i opłatę sądową, a także sposobu ich pobrania,

- skutkują zdaniem Komisji II stopnia brakiem podstaw do podniesienia oceny za omawiany akt notarialny, a oceny wystawione przez obu egzaminatorów na poziomie niedostatecznym, jako adekwatne do jakości sporządzonego projektu drugiego aktu notarialnego.

W konkluzji Komisja II stopnia stwierdziła, że brak jest jakichkolwiek podstaw do zmiany dotychczasowych ocen za projekty pierwszego i drugiego aktu notarialnego, a w konsekwencji zmiany oceny negatywnej za drugą część egzaminu, zatem i końcowej oceny egzaminu notarialnego.

Skargę na uchwałę z dnia [...] kwietnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K.N. zwana dalej skarżącą zarzucając jej utrzymanie w mocy uchwały z dnia [...] września 2011 r., mimo że narusza ona prawo, stwierdzając uzyskanie przez skarżącą wyniku negatywnego z egzaminu notarialnego.

Wniosła o uchylenie skarżonej uchwały wraz z poprzedzającą ją uchwałą z dnia [...] września 2011 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca odnosząc się do stanowiska Komisji II stopnia o braku podstaw do podwyższenia noty za pierwszy projekt aktu notarialnego – podniosła, po pierwsze, że w kwestii ustanowienia w akcie ograniczonych praw rzeczowych — już sami egzaminatorzy nie byli zgodni w ocenie jej pracy.

Podkreśliła, że jedna z ocen wskazuje, że prawidłowo zastosowano przepisy co do ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych, druga zaś — że nieprawidłowo zastosowano instytucję użytkowania i służebności. Przy czym skarżąca z tą drugą oceną, jak dalej wywodziła się nie zgadza, a to z uwagi na treść §8 i §9 projektu pierwszego aktu notarialnego, treść kazusu oraz art. 266 i art. 299 k.c. Po drugie odnosząc się do kwestii przeprowadzenia w projekcie aktu działu spadku, podkreśliła, że wobec tego, iż w skład spadku wchodziła 1/2 nieruchomości składającej się z działek o numerach [...] i [...] – możliwe było dokonanie działu spadku w sposób przyjęty w projekcie pierwszego aktu notarialnego.

Ponadto skarżąca podniosła, że Komisja II stopnia nie wskazała kryteriów stopniowania ocen pozytywnych i nie wyjaśniła szerzej, dlaczego odmawia podwyższenia oceny skarżącej, przyjmując po prostu dwie oceny dostateczne jako "adekwatne do jakości sporządzonego projektu pierwszego aktu notarialnego".

Odnosząc się do przyjętej oceny drugiego projektu aktu notarialnego skarżąca na wstępie stwierdziła, że Komisja II stopnia w żaden sposób nie podniosła zarzutu, by akt ten był nieważny lub bezskuteczny, uznając jedynie obie oceny niedostateczne za "adekwatne do jakości sporządzonego projektu pierwszego aktu notarialnego". Jej zdaniem zaś ocena za drugi akt notarialny powinna jednak - jak się wydaje - być niezależna od jakości pierwszego aktu.

Wywodziła także, że organ odwoławczy lakonicznie odniósł się do zarzutów odwołania, pomijając obowiązujące przepisy i orzecznictwo, podnosząc, że Komisja nie odniosła się do przytoczonych w odwołaniu powszechnie obowiązujących przepisów art. 603 i 155 § 1 k.c. i konkretnych orzeczeń Sądu Najwyższego, tłumacząc tylko, że praktyka notarialna i zadania stawiane przed notariuszem przez Prawo o notariacie nie pozwalają zaakceptować konstrukcji przyjętej w drugim akcie notarialnym, mimo że konstrukcja ta została oparta na literalnym brzmieniu K.c.

Podobne stanowisko, a raczej jego brak, co dalej podkreślała skarżąca, Komisja zajęła w stosunku do wskazanych przez skarżącą przepisów szczególnych do art. 31 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz konkretnych orzeczeń SN i NSA powołując się na bliżej niesprecyzowaną "ugruntowaną praktykę sądów wieczystoksięgowych" bez powołania jakiegokolwiek orzeczenia na poparcie swojego twierdzenia.

Odnosząc się do kwestii przeniesienia pozwolenia na budowę, skarżąca podkreśliła, że mimo niedoskonałości postanowień aktu nie ma wątpliwości, że zgoda na takie przeniesienie wymagana przez art. 40 ust. 1 Prawa budowlanego została wyrażona.

Zdaniem skarżącej podnoszony przez Komisję II stopnia wymóg powołania zaświadczenia w trybie art. 306g Ordynacji podatkowej w świetle powołanych przez nią w odwołaniu przepisów oraz konkretnych orzeczeń organów podatkowych i sądów administracyjnych (w tym tutejszego Sądu) można uznać za niezasadny.

Podkreślała, że to raczej przepisy prawa, przy uwzględnieniu ich wykładni dokonanej m.in. przez SN i NSA, wyznaczają standardy sporządzania umów, nie zaś ugruntowana praktyka notarialna czy praktyka sądów wieczystkoksięgowych, tym bardziej że nie ma obiektywnej możliwości weryfikacji, jakie są te praktyki, bowiem w skarżonej uchwale nie powołano choćby jednego przykładowego orzeczenia.

Dodała, że nie kwestionuje faktu, iż sporządzony przez nią projekt drugiego aktu notarialnego obciążony jest szeregiem błędów czy nieścisłości, ale błędy te, w ocenie skarżącej ani nie skutkują nieważnością sporządzonego projektu, ani jego bezskutecznością, a ona nie domaga się oceny celującej, a jedynie stwierdzenia, że projekt drugiego aktu zasługuje na ocenę pozytywną, nawet dostateczną.

Odniosła się również do wyjaśnień jednego z egzaminatorów co do daty sporządzenia oceny z [...] września 2011 r. w sytuacji, gdy uchwałę Komisji podjęto [...] września 2011 r. podnosząc, że zasady postępowania administracyjnego nakazywałyby raczej uznać tę uchwałę za obarczoną wadą nieważności niż przyjąć za poprawne wnioskowanie, że skoro uchwała została podjęta wcześniej niż data wystawienia oceny, to ocena musiała zostać wystawiona przed dniem podjęcia uchwały.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasową argumentację.

W piśmie z dnia [...] października 2012 r. skarżąca m. in. wskazała, że ze skarżonej uchwały nie wynikają kryteria, które wyznaczają granicę między oceną pozytywną, a negatywną, a rozstrzygnięcie, że dana praca nie kwalifikuje się jako pozytywna nie może być arbitralne i powinno nastąpić w oparciu o ściśle określone kryteria. Jej zdaniem w takim przypadku oceniając pracę organ nie może korzystać ze swoistego "luzu decyzyjnego". Dodała także, że na etapie postępowania przed organem I instancji najcięższy zarzut odnoszący się do projektu drugiego aktu notarialnego dotyczył braku w umowie skutku zobowiązującego, a Komisja II stopnia nie zarzuca nieważności temu projektowi stawiając tezę o nie do końca poprawnym sformułowaniu essentialia negotii umowy zamiany. Wreszcie podniosła, że skala wypunktowanych przez Komisję II stopnia uchybień i ich charakter jest podobna zarówno w pierwszym, jak i w drugim projekcie aktu notarialnego. Niezrozumiałe zatem jest w jej ocenie, dlaczego zatem projektu drugiego aktu notarialnego nie można ocenić pozytywnie.

W piśmie z dnia [...] października 2012 r. skarżąca podtrzymała wszystkie dotychczasowe wnioski, zarzuty i twierdzenia oraz wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała i uchwała utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa.

Egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy - Prawo o notariacie i jak wynika z jego art. 74 § 3 polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu.

Ustawodawca wymaga zatem od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Egzamin zaś polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1, 2 § 1 i § 2 Prawa o notariacie).

Poza wymaganiami stawianymi zdającym, art. 74 Prawa o notariacie reguluje też zasady przeprowadzania egzaminu notarialnego, tryb powoływania zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych i zadań na egzamin i sposób ich przygotowania. Jak wynika z art. 74 § 13 Prawa o notariacie, na pierwszą część egzaminu notarialnego zespół sporządza zestaw 100 pytań w formie testu jednokrotnego wyboru wraz z wykazem prawidłowych odpowiedzi, w sposób uwzględniający konieczność ich zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem. Zespół zapewnia zgodność wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym. Natomiast z mocy art. 74 § 14 Prawa o notariacie na drugą i trzecią część egzaminu notarialnego zespół sporządza zadania, przy czym ostateczną treść testu oraz zadań ustala zespół większością głosów w obecności wszystkich członków zespołu (art. 74 § 15).

Zgodnie z wolą ustawodawcy zawartą w art. 74 § 18 Prawa o notariacie Minister Sprawiedliwości został upoważniony, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, do określenia w drodze rozporządzenia: m.in. trybu i sposobu zgłaszania propozycji pytań testowych i prawidłowych odpowiedzi oraz propozycji zadań, przygotowania, przechowywania oraz przekazywania komisjom kwalifikacyjnym zestawu pytań testowych wraz z kartą odpowiedzi i wykazu prawidłowych odpowiedzi oraz zadań na egzamin notarialny, trybu i sposobu zapewnienia zgodności wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym, (pkt 3 i 4).

Egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych (art. 74 § 4 Prawa o notariacie). Pierwsza polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt (art. 74d § 1 Prawa o notariacie). Druga część składa się z 2 zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu), w myśl art. 74d § 3 Prawa o notariacie. Natomiast trzecia część polega na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego (art. 74d § 4 Prawa o notariacie).

Zgodnie z art. 74d § 6 Prawa o notariacie członkowie komisji dokonują oceny za część drugą i trzecią egzaminu notarialnego przy zastosowaniu następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Z kolei art. 74e Prawa o notariacie stanowi:

§ 1. Test z pierwszej części egzaminu notarialnego sprawdzają niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji wyznaczeni przez przewodniczącego komisji.

§ 2. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu.

§ 3. Każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego.

§ 4. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, przy czym:

1) oceny pozytywne to:

a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00,

b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50,

c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50,

d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50;

2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Podkreślić należy, iż skala ocen nie przewiduje ocen ułamkowych.

Stosownie do art. 74f § 1 Prawa o notariacie pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że rzeczą Sądu było zbadanie legalności podjętych uchwał w sprawie wyniku egzaminu notarialnego skarżącej. Natomiast Sąd nie jest kolejną komisją egzaminacyjną dokonującą oceny prac egzaminacyjnych i ustalającą wynik egzaminu notarialnego skarżącej.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że Komisja II stopnia, rozpatrując odwołanie skarżącej, zastosowała się do reguł wynikających z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Należy wskazać, że organ odwoławczy oparł się na materiale dowodowym, zgromadzonym przez Komisję Egzaminacyjną i poddał go gruntowej ocenie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, które w sposób szczególny wyjaśnia powody jej podjęcia poprzez podanie szeregu argumentów o charakterze prawnym dotyczących prawidłowości kwestionowanych ocen prac z części drugiej egzaminu notarialnego.

Komisja egzaminacyjna w sposób wyczerpujący odniosła się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu, a więc w pełni zastosowała się do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r., II GSK 1289/10.

Sformułowanie przez Komisję II stopnia nowych zarzutów dotyczących pracy skarżącej z części drugiej egzaminu nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem mimo tych zarzutów zostały utrzymane oceny, a przedstawione dodatkowo argumenty nie były przesądzającymi o wysokości uzyskanych ocen.

Nie dokonując oceny prac skarżącej, lecz wyłącznie uwzględniając je jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski Komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów prac sporządzonych przez skarżąca.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązań zadań z części drugiej egzaminu notarialnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Co do zadania pierwszego części drugiej egzaminu Sąd na wstępie zauważa, że już z prostego zestawienia zarzutów stawianych przez skarżącą w odwołaniu z uzasadnieniami ocen tej pracy dokonanych przez obu egzaminatorów wynika, że skarżąca zakwestionowała jedynie część zarzutów stawianych przez egzaminatorów jej pracy, co czyni usprawiedliwiony pogląd, że z pozostałymi uchybieniami wytkniętymi przez egzaminatorów zgadza się. W odwołaniu skarżąca szeroko rozwodziła się nt. rozbieżności egzaminatorów w zakresie prawidłowości zastosowania przez nią instytucji użytkowania i służebności. Co do sposobu sformułowania § 8 i 9 umowy, należy zauważyć, że od kandydata na notariusza podczas egzaminu notarialnego wymaga się sporządzenia aktu notarialnego, który nie będzie wymagał sięgania do przepisów prawa celem ustalenia czasokresu trwania praw tym aktem ustanowionych. Ponadto faktem jest, że skarżąca ustanawiając omawiane prawa, nie wskazała nieruchomości, na której są one ustanawiane. Należy zauważyć, że egzamin notarialny ma sprawdzić przygotowanie kandydata do samodzielnego dokonywania czynności notarialnych (najpierw na stanowisku asesora notarialnego, a następnie – notariusza). Sytuacja, w której w ustanawianych w formie aktu notarialnego prawach nie są uregulowane podstawowe dla ustanawianych praw kwestie powinno mieć wpływ na obniżenie oceny. Oznaczać bowiem może, że zdający egzamin nie opanował materiału w sposób dostateczny. Ponadto może powodować naruszenie obowiązków wynikających z art. 80 § 2 i 3 Prawa o notariacie, że przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne (§ 2), a także jest obowiązany udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej (§ 3).

Zdaniem Sądu prawidłowe są również zarzuty Komisji II stopnia co do sposobu przeprowadzenia przez skarżącą działu spadku. Skarżąca przyjęła, że P. i M. nabyli udziały wynoszące po ½ części poszczególnych działek gruntu w sytuacji, gdy działem spadku był objęty udział ½ w całej nieruchomości. W wyniku samego tylko działu spadku niedopuszczalne było zatem wyodrębnienie dwóch nieruchomości, a taka sytuacja powstałaby w wyniku zaakceptowania konstrukcji przyjętej przez skarżącą.

Sąd nie zgadza się również z podnoszonym przez skarżącą zarzutem niewskazania w zaskarżonej uchwale kryteriów stopniowania ocen pozytywnych. Zważyć bowiem należy, że kryteria oceny prac sporządzanych w trakcie egzaminu notarialnego wymienione zostały wyczerpująco w art. 74d Prawa o notariacie, a także w art. 74e § 2. Ustawa nakazuje egzaminatorom przy ocenie zadań konieczność wzięcia pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. Przy czym w ramach wyznaczonych przez powyższe kryteria działa również Komisja II stopnia jako organ odwoławczy od rozstrzygnięć Komisji Egzaminacyjnych.

Zdaniem Sądu ustawodawca we wskazanych przepisach nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych co do sposobu oceny prac, które w stosunku do zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego są jednolite. Podkreślić przy tym należy, że to waga i ilość występujących w pracy mankamentów decyduje o jej ocenie. Wywody skarżącej odnośnie innych kryteriów dla prac ocenianych pozytywnie i innych dla ocenianych negatywnie z uwagi na powyższe uznać należy za bezzasadne. Zauważyć przy tym również wypada, że jednolite ustawowe kryteria stosowane są przy sprawdzaniu prac, natomiast sama ocena (nota) jest wynikiem tego sprawdzenia, który jest uzależniony od ilości i jakości dostrzeżonych przez egzaminatora uchybień.

Odnosząc się do zadania drugiego drugiej części egzaminu notarialnego zdaniem Sądu stanowisko Komisji II stopnia odnośnie zaprojektowania umowy o skutkach jedynie zobowiązujących jest słuszne. Z przepisu art. 80 § 1 Prawa o notariacie wynika nakaz sporządzania aktów w sposób zrozumiały i przejrzysty. W tej sytuacji w ocenie Sądu upada argumentacja skarżącej, że sporządzona przez nią umowa zamiany stanowi powtórzenie treści przepisu art. 603 k.c. jako, że od kandydata na notariusza należy oczekiwać umiejętności formułowania postanowień sporządzanych przez niego aktów językiem prawniczym i do tego jednocześnie zrozumiałym dla przeciętnego obywatela, a nie będących kopią języka prawa. Użycie zwrotu "zobowiązuje się przenieść" zamiast "przenosi" może rodzić uzasadnione wątpliwości dla przeciętnego obywatela co do zaistnienia skutku rozporządzającego omawianej czynności. Słusznie przy tym zauważyła Komisja II stopnia, że dodatkowe wątpliwości wprowadziła sama skarżąca, poprzez stwierdzenie, że umowa zamiany ma nastąpić (a nie następuje) z dopłatą.

Za karkołomne uznać należy w ocenie Sądu również podejmowane przez skarżącą próby obrony stanowiska odnośnie braku wskazania formy dokumentu będącego podstawą wykreślenie z działu III księgi wieczystej roszczenia Gminy W., tj. formy poświadczonego notarialnie podpisu. Sąd podziela pogląd organu o braku przepisu szczególnego uprawniającego Prezydenta W. do wystawienia przedmiotowego dokumentu, bez zachowania formy poświadczonego notarialnie podpisu. W szczególności przepisem tym nie jest, jak chce tego skarżąca art. 46 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, z którego wynika, że wójt jako organ gminy właściwy do gospodarowania mieniem komunalnym składa oświadczenia woli w imieniu gminy w zakresie zarządu tym mieniem. Z przepisu tego na gruncie niniejszej sprawy wynika tylko tyle, że zgodę w imieniu gminy wydaje Prezydent, jednakże nie można z niego żaden sposób wyprowadzić wniosku, że jego oświadczenie w tym względzie ze względu na zakres jego kompetencji ustawowych, miałoby formę dokumentu urzędowego, zwalniającego od konieczności wydania tej zgody w postaci dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym wg zasad ogólnych.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 Prawa budowlanego organ, który wydał decyzję o pozwoleniu na budowę jest obowiązany, za zgodą strony, na rzecz której decyzja została wydana, do przeniesienia tej decyzji na rzecz innego podmiotu, jeżeli przyjmuje on wszystkie warunki zawarte w tej decyzji oraz złoży oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2. Zatem przyjęcie w § 6 projektu aktu notarialnego konstrukcji o przeniesieniu przez "S." na rzecz A. Sp. z o. o. pozwolenia na budowę, a nie zgody na jego przeniesienie godzi nie tylko w regulację powołanego przepisu, lecz przede wszystkim narusza § 2 art. 80 Prawa o notariacie jako, że nie zabezpiecza praw strony tego aktu w tym zakresie.

Sąd podziela również pogląd organu w zakresie zasadności stawianego pracy skarżącej zarzutu dotyczącego braku zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego fakt braku zaległości podatkowych po stronie spółdzielni. Jak bowiem wynika z art. 107, art. 112 i art. 306g Ordynacji podatkowej - nabywca przedsiębiorstwa, w tym przypadku "S." z siedzibą w. W., może być odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą (P. Sp. z o. o.

z siedzibą w W.) za zobowiązania zbywcy związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (w tym przypadku ewentualne zobowiązania podatkowe). Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Za zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą nie tylko pierwszy nabywca przedsiębiorstwa, ale także kolejni nabywcy. Nabywca nie odpowiada za zaległości podatkowe, które nie zostały wykazane w zaświadczeniu, o którym mowa w art. 306g tej ustawy. Dokumentem potwierdzającym wyłączenie powołanej odpowiedzialności solidarnej będą zaświadczenia wydane przez naczelnika urzędu skarbowego, na wniosek zbywającego lub na wniosek nabywcy za zgodą zbywającego, potwierdzające fakt braku zaległości podatkowych zbywających (P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz "S." z siedzibą w W.) według stanu na dzień wydania zaświadczenia, jeżeli od dnia wydania zaświadczenia do dnia zbycia (w tym przypadku zawarcia umowy zamiany) nie upłynęło więcej niż 30 dni.

Sąd przyjmuje również za wiarygodne wyjaśnienia egzaminator J. W., zgodnie z którymi pisemna ocena dotycząca II projektu aktu notarialnego została przez nią sporządzona w dniu [...] września, a nie jak omyłkowo wskazała w dniu [...] września i jako taka mogła być podstawą podjęcia uchwały z dnia [...] września 2011 r. Wyjaśnienia te korelują z tokiem postępowania Komisji przy sprawdzaniu prac egzaminacyjnych. Przypomnieć bowiem należy, że prace te są kodowane, a ich rozkodowanie i przypisanie ocen poszczególnym zdającym następuje dopiero po zebraniu wszystkich ocen od egzaminatorów. W sytuacji gdyby przy jednej z prac brakowało oceny jednego z egzaminatorów z pewnością nie doszłoby do rozkodowania pracy, a sytuacja taka znalazłaby odzwierciedlenie w stosowanym protokole.

Omyłkowo również w ocenie Sądu Komisja II stopnia stwierdziła w skarżonej uchwale, że obie oceny niedostateczne za drugi akt notarialny są adekwatne do jakości sporządzonego projektu pierwszego aktu notarialnego, mając na myśl rzecz jasna jakość drugiego, ocenianego projektu aktu.

W ocenie Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. Organ podał, które z wad prac egzaminacyjnych zostały uznane jako przesadzające o utrzymaniu ocen wystawionych przez członków Komisji – organu I instancji.

Zdaniem Sądu zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z oceną i rozstrzygnięciem Komisji II stopnia.

Prowadzenie przez notariusza praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydata zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę, gdy idzie o drugi projekt aktu notarialnego, a także za uniemożliwiające podwyższenie oceny, gdy idzie o pierwszy projekt aktu notarialnego drugiej części egzaminu notarialnego. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Za pozbawione usprawiedliwionych podstaw uznać również należy stanowisko skarżącej odnośnie naruszenia przez organ art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu – skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) należało oddalić.