Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1059/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 70 par. 4,  art. 33a
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 60
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz Sędziowie NSA Gabriela Gorzan Stanisław Małek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...), nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych w oparciu o tytuły wykonawcze oddala skargę. /-/ S.Małek /-/ M.Jaśniewicz /-/ G.Gorzan


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. wniósł.... w związku z prowadzonym postępowaniem kontrolnym w A Spółka z o.o. w P. w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług za 2002 r. o dokonanie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - J. decyzją z ...na podstawie przepisu art. 33 Ordynacji podatkowej uwzględnił wniosek, określając przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie ... zł w zakresie o podatku VAT na ...zł. oraz odsetki w łącznej kwocie ...zł. Zarządzenie zabezpieczenia wraz z klauzulą o przyjęciu zabezpieczenia do wykonania wydane zostało ...

Bank SA w zawiadomił ... Naczelnika Urzędu o zajęciu rachunku bankowego A na poczet przedmiotowego zabezpieczenia, podając, iż saldo rachunku wynosi ..zł. W dniu 14 listopada 2007 r. wydana została decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego.

Dyrektor Urzędu Kontroli postanowieniem z .... wstrzymał wykonanie decyzji z ....do dnia wydania decyzji ostatecznej z uwagi na ustanowienie ...hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej własność Spółki w kwocie ...zł.

Spółka wniosła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu, rozpoznając powyższy wniosek zawiesił ...postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 22 listopada 2007 r. (doręczone Spółce 12 grudnia 2007 r.). Wskazał, iż zawieszenie postępowania uzasadnia wstrzymanie wykonania decyzji do kwoty ...zł. (art. 56 § 1 pkt 1.).

W dniu..... Naczelnik Urzędu oddalił zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Powołując się na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji do kwoty ...zł., to jest do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej podał, iż dokonał zwrotu na rachunek bankowy Spółki kwoty w wysokości ....zł. Natomiast pozostała kwota została rozliczona na częściowe zaspokojenie zaległości dotyczącej podatku VAT.

Spółka wniosła..... wniosek o:

1. umorzenie postępowania egzekucyjnego,

2. uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych,

3. zwrócenie zobowiązanemu kwoty pobranej z rachunku bankowego na pokrycie należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi.

W uzasadnieniu Spółka wskazała, iż tytuły wykonawcze zostały wystawione w oparciu o decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z... obejmującą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za luty oraz kwiecień i od czerwca do grudnia 2002 r. Wskutek jednak przedawnienia zobowiązania te wygasły (art. 70 i 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). W niniejszej sprawie termin przedawnienia nie został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej).

Zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane na podstawie zarządzenia zabezpieczenia. Podjęte jednak w ramach postępowania zabezpieczającego czynności nie przerywają biegu terminu przedawnienia. Nadto Naczelnik Urzędu nie zawiadomił Spółki, iż będzie prowadzone postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego.

Spółka powołała się na art. 160 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, według którego zabezpieczenie nie może prowadzić do tego aby stanowiło wykonanie obowiązku.

Spółka powołała się na punkt 2 załącznika do Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy z 9 września 2003 r. w sprawie wykonania rozstrzygnięć sądowych i administracyjnych, według którego zobowiązany powinien mieć możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku w rozsądnym terminie. Tego uprawnienia strona zobowiązana nie miała skoro tytuły wykonawcze wystawione zostały 22 listopada na podstawie nieostatecznej decyzji z 14 listopada 2007 r. Spółka nie miała więc możliwości dobrowolnego wykonania obowiązku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - J. postanowieniem z.... Nr ...na podstawie art. 17 i art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych.

Organ egzekucyjny wskazał, iż z zajętego ...rachunku bankowego w dniu ...przekazane zostały środki zaspokajające całość zadłużenia Spółki w podatku VAT. Bank odebrał zawiadomienie o zajęciu rachunku ....a "pełnomocnik firmy nie odebrał powyższego zawiadomienia - powtórne awizo w aktach sprawy". Podkreślił organ egzekucyjny, iż zgodnie z art. 80 § 1 ustawy egzekucyjnej doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku dłużnika wywołuje skutki zajęcia i przerywa bieg przedawnienia, a powyższe zawiadomienie stanowi zastosowanie środka egzekucyjnego.

Z uwagi na dokonanie wpisu hipoteki przymusowej oraz zajęcie rachunku bankowego i wyegzekwowanie zaległości z tego rachunku Naczelnik Urzędu uznał, iż wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bezpodstawny.

Postanowieniem z tej samej daty w sprawie ...Naczelnik Urzędu P. - J. na podstawie art. 17 i art. 60 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - odmówił zwrotu kwoty pobranej z rachunku bankowego.

Organ egzekucyjny podkreślił, iż wskutek dokonanych czynności zajęcia rachunku bankowego bieg przedawnienia został przerwany. Wniosek o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz zwrot pobranej kwoty jest bezzasadny.

Spółka wniosła zażalenie na postanowienie z ...Nr..., zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o egzekucji i art. 7 kpa w związku z powołanym załącznikiem do Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy i w konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zainteresowana strona podtrzymała argumentację dotyczącą niedopuszczalności zastosowanych środków egzekucyjnych "w stosunku do ewidentnie przedawnionego zobowiązania podatkowego" oraz respektowania przez wierzyciela obowiązku wynikającego z załącznika do powołanej Rekomendacji z 9 września 2003 r.

Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Nr ...w sprawie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych obejmujących zaległy podatek od towarów i usług za 2002 r. w kwocie ...zł. oraz należne odsetki w sprawie odmowy zwrotu pobranej kwoty z rachunku bankowego - utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, iż w świetle art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym brak jest podstaw do umorzenia postępowania i przyjęcia, iż zastosowany środek egzekucyjny jest niedopuszczalny. Brak jest bowiem podstaw do uznania, iż zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu skoro środek egzekucyjny zastosowany został przed upływem okresu przedawnienia, to jest przed 1 stycznia 2008 roku.

Zajęcie zabezpieczające przekształca się zgodnie z art. 154 § 4 w zajęcie egzekucyjne pod warunkiem, że organ ten wystawił tytuł egzekucyjny nie później niż przed upływem 14 dni od dnia wygaśnięcia decyzji. Wskazane warunki zostały spełnione, a ...stronie doręczono odpisy tytułów wykonawczych, potwierdzając przekształcenie postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne. Brak doręczenia zawiadomienia zobowiązanemu o zajęciu rachunku bankowego z ...nie miało wpływu na przebieg postępowania egzekucyjnego bowiem zajęcie zabezpieczające przekształciło się z mocy prawa w zajęcie egzekucyjne.

Organ odwoławczy uznał, iż odmowa uchylenia czynności egzekucyjnych była zasadna.

Spółka A wniosła skargę, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Wskazano przede wszystkim, iż nieprawdziwe jest stwierdzenie jakoby Naczelnik Urzędu przekazał na rachunek firmy kwotę ...zł.

Skarżąca podkreśla, iż nie miała możliwości dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z ...w rozsądnym terminie. Wymienioną decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej strona otrzymała ...r. a tytuły wykonawcze wystawione zostały ...Brak respektowania tego uprawnienia wynikającego z Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy stanowi - zdaniem skarżącej - podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie nie spełnia wymogów art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa, gdyż organ odwoławczy pominął argumentację strony "przemawiającą za umorzeniem postępowania".

Organ odwoławczy błędnie też przyjął, iż zajęcie dokonane w toku postępowania zabezpieczającego przekształciło się z mocy prawa w zajęcie egzekucyjne. (art. 154 § 4). Przekształcenie zgodnie z powołanym przepisem następuje z dniem wygaśnięcia decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b Ordynacji podatkowej.

Tymczasem wobec strony zobowiązanej nie została wydana decyzja o zabezpieczeniu, a jedynie zarządzenie o zabezpieczeniu z ... Z tego powodu zajęcie zabezpieczające w oparciu, o które nastąpiło zajęcie rachunku bankowego (...)oraz wpis hipoteki przymusowej (...), nie może

przekształcić się w zajęcie egzekucyjne. Instytucja przekształcenia dotyczy tylko i wyłącznie zabezpieczenia ustanowionego w drodze decyzji wydanej w trybie postępowania podatkowego. To stanowisko potwierdza komentarz zawarty w publikacji "Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi" Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2006 r. str. 396.

Zdaniem strony skarżącej zajęcie rachunku bankowego upadło gdyż z naruszeniem art. 159 tytuły wykonawcze doręczone zostały ..a zajęcia rachunku bankowego dokonano ...

Gdyby nawet przyjąć, że zarządzenie z 24 października 2007 r. jest decyzją o zabezpieczeniu to i tak przekształcenie nie nastąpiło, gdyż nie zachowany został termin 14-tu dni od wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu tytułu wykonawczego. Należy bowiem w terminie 14 dni po doręczeniu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe wystawić tytuł wykonawczy. Decyzja określająca doręczona została ...a tytuły wykonawcze wystawione zostały ....

Skarżąca uważa, iż przed 1 stycznia 2008 r. nie został zastosowany środek egzekucyjny (art. 1a pkt 12), który przerwałby bieg przedawnienia i o którym została zawiadomiona.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

Organ odwoławczy podkreślił, iż postanowienie dotyczące umorzenia postępowania stało się ostateczne. Brak było zatem w świetle art. 60 podstaw do uwzględnienia wniosku w sprawie uchylenia dokonanych czynności.

Tylko bowiem pozytywne orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego może skutkować uchyleniem czynności egzekucyjnych.

Postępowanie zabezpieczające przekształciło się ... w postępowanie egzekucyjne. Strona zobowiązana otrzymała bowiem w tym dniu decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli określającą zobowiązanie podatkowe za 2002 r.

Fakt wystawienia tytułu wykonawczego przed doręczeniem decyzji wymiarowej nie ma znaczenia skoro skierowanie go do realizacji nastąpiło po doręczeniu Spółce decyzji organu podatkowego.

Podkreślono, że strona zobowiązana została skutecznie zawiadomiona 12 grudnia 2007 r. o przekształceniu się postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne, gdyż w tej dacie doręczono odpisy tytułów wykonawczych. Bieg terminu przedawnienia został zatem przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Odmowa uchylenia czynności egzekucyjnych oraz zwrotu kwoty pobranej z rachunku bankowego jest bowiem zgodna z prawem, to jest przepisem art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 z zm.).

Skarżący wniósł (k. ..akt egzekucyjnych na podstawie przepisu art. 59 § 1 pkt 7 o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. - J. Nr: ...Organ egzekucyjny ostatecznym postanowieniem z ...r. (k. ...) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych.

Przepis art. 60 powołanej ustawy stanowi o skutkach wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Regułą jest w tym przypadku, że jeżeli dalsze przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 powoduje (z mocy prawa) uchylenie dotychczas dokonanych czynności egzekucyjnych. W świetle zatem powołanego przepisu organ odwoławczy słusznie stwierdził, iż zasadna była odmowa uchylenia czynności egzekucyjnych i odmowa zwrotu kwoty pieniężnej pobranej z rachunku bankowego. Tylko bowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego z określonej przyczyny powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.

Odnosząc się do podniesionego zarzutu przedawnienia należy wyjaśnić, iż bieg tego terminu zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik był zawiadomiony (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej). Skarżący został ...r. (k...) zawiadomiony o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego. Zgodnie z przepisem art. 154 § 4 to zajęcie przekształciło się ...w zajęcie egzekucyjne. W tym bowiem dniu strona skarżąca otrzymała decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego (art. 33a § pkt 2 O.p.).

Spełniony również został warunek wystawienia tytułu wykonawczego "nie później niż przed upływem 14 dni od dnia wygaśnięcia decyzji" (art. 154 § 4), skoro tytuły wykonawcze wystawione zostały...., a doręczone stronie 12 grudnia 2007 r. Należy również wskazać, iż strona skarżąca o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z ...zawiadomiona została ...(k. ..) w sposób o jakim mowa w przepisie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej.

Mając na względzie, iż w świetle przepisu art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak było podstaw do uwzględnienia żądania uchylenia czynności egzekucyjnych, na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/St. Małek /-/ M. Jaśniewicz /-/G. Gorzan

LF