Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1092/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] maja 2021r.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] maja 2021 r., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 § 1, art. 101 § 1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), oraz art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.) z urzędu Burmistrz S. zawiesił postępowanie administracyjne wszczęte w dniu [...] kwietnia 2021 r. w sprawie zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej. Postępowanie prowadzone było z wniosku M. K., która [...] kwietnia 2021 r. wystąpiła o zwolnienie z opłaty za pobyt ojca J. Z. w Domu Pomocy Społecznej.

Organ w uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu postepowania wskazał, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS, a dopiero potem możliwe jest rozpatrzenie zwolnienia z tego obowiązku. Organ zacytował w uzasadnieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., oraz wskazał, że zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej, osoby zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, mogą zostać zwolnione z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Udzielenie częściowo lub całkowicie zwolnień jest sytuacją wyjątkową, której zastosowanie powinny uzasadniać szczególnie uzasadnione okoliczności. Zdaniem organu wydanie decyzji zwalniającej z opłat wymaga uprzedniego prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, poprzez analizę przedstawionych dowodów na podstawie art. 7 Kpa. Organ stwierdził, że na dzień podjęcia postanowienia wydanie decyzji zwalniającej z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca Skarżącej w domu pomocy społecznej, uwarunkowane będzie przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego, w ramach którego niezbędne będzie uzyskanie dowodów potwierdzających wskazywane przez Skarżącą fakty i twierdzenia.

Na poparcie stanowiska organ powołał się na uchwałę NSA z 11 czerwca 2018 r. (sygn. akt I OPS 7/17), w której wyrażono pogląd, że z treści art. 64 u.p.s. wynika, że zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę, czyli zarówno osoba jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami ustawy. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Innymi słowy, rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z takiej opłaty wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty.

M. K. złożyła zażalenie na powyższe wskazując, że jej wniosek o zwolnienie z opłaty jest procedurą niezależną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z [...] lipca 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018r. poz. 570), oraz 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) - dalej K.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza S. z dnia [...] maja 2021 r., uznając je za zgodne z prawem. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, że postępowanie o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku.

M. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie SKO w B. z [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2021 r. wydane przez Miejsko-Gminny OPS w S., zawieszające postępowanie administracyjne zarzucając brak ustosunkowania się do przedstawionego w zażaleniu zarzutu, dotyczącego braku podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia z tej opłaty. Skarżąca podniosła, że organ w uzasadnieniu postanowienia nie odniósł się w ogóle do poruszonej w zażaleniu kwestii zmiany brzmienia art. 64 wprowadzonej do ustawy o pomocy społecznej od 4 października 2019 r. (Dz. U z 2019, poz. 1690). Powołanie się na art. 97 par. 1 pkt. 4 K.p.a., który obowiązuje" od zawsze" nie jest odpowiedzią na zmianę brzmienia art. 64 ustawy zgodnie z którą "Osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty (czyli przed ustaleniem ponoszenia opłat) o zwolnienie za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego."

Skarżąca wskazała, że jako osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wystąpiła w dniu [...] kwietnia 2021 r. z wnioskiem o zwolnienie z tej opłaty, wywiad środowiskowy był przeprowadzony, kwota zobowiązania jest znana [...] zł miesięcznie, zatem wypełniono wymogi dotyczące rozpatrzenia wniosku. Organ natomiast zawiesił przedmiotowe postępowanie o zwolnienie.

Skarżąca nie rozumie, dlaczego te okoliczności, kwota opłat w wysokości [...] zł miesięcznie ustalona po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, wystarczyły do zawarcia umowy o ponoszenie odpłatności (której nie podpisał ), a nie są wystarczająco "mocne" zdaniem organu do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty. Według organu najpierw "musi" być wydana decyzja ustalająca ponoszenie opłat, a dopiero można rozstrzygać w kwestii zwolnienia z tej opłaty.

Skarżąca nie zgadza się z tym stanowiskiem. W jej ocenie zmiana brzmienia przepisu art. 64 ustawy zmieniła tę zasadę i dała osobom obowiązanym do wnoszenia opłat (status osoby, która nie ma ustalonej opłaty ale ciąży na niej taki obowiązek) uprawnienie przed decyzją ustalającą obowiązek ponoszenia opłat do złożenia i rozpatrzenia wniosku o zwolnienie (po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego znana jest wysokość opłaty). Zatem osoba o takim "statusie" ma prawo spodziewać się rozstrzygnięcia w sprawie zwolnienia, bo o to wnosi, a nie decyzji wymierzającej obowiązek ponoszenia opłat, co do których wniosła o zwolnienie. Innymi słowy zmianą przepisu dano prawo najpierw do rozważenia sprawy zwolnienia jeszcze przed ewentualnym wydaniem decyzji ustalającej ponoszenie opłat. W tym sensie postępowanie o zwolnienie i postępowanie w sprawie ustalenia opłat są odrębnymi postępowaniami. Na ów czas bowiem wnioski o zwolnienie z opłat złożone przed wydaniem decyzji ustalającej ponoszenie opłaty były traktowane jako przedwczesne. Nie wywierały skutku w postaci wszczęcia postępowania o zwolnienie. Sytuację odmieniła przedstawiona zmiana brzmienia art. 64 ustawy. SKO nie odniosło się w ogóle do powyższego zagadnienia -zmiany przepisu, nie uargumentowało swojego stanowiska, uzasadniając jedynie swoje postanowienie stwierdzeniem, że organ I instancji miał prawo zastosować art. 97 par. 1 pkt. 4 Kpa i zawiesić postępowanie o zwolnienie, gdyż rozpatrzenie sprawy o zwolnienia zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, tj. do wydania decyzji ustalającej ponoszenie konkretnych opłat, podczas gdy ona wniosła o ich zwolnienie.

Zdaniem skarżącej nie do pogodzenia w związku ze zmianą brzmienia art. 64 ustawy jest sytuacja, w której organ najpierw orzeka o obowiązku ponoszenia konkretnych opłat podczas gdy nie zakończyło się jeszcze postępowanie w trybie art. 64 ustawy w sprawie o ich zwolnienie. Organ nie rozprawił się ze wskazanym zarzutem i nie przedstawił uzasadnienia w tym zakresie. Organ błędnie zawiesił postępowanie, a SKO nieprawidłowo utrzymało w mocy przedmiotowe postanowienie, gdyż zagadnienie wstępne (z powodu którego je zawieszono) nie będzie rozpatrzone przez inny organ lub sąd. Decyzję o ustaleniu ponoszenia konkretnych opłat podejmie ten sam organ, tj. Miejsko-Gminny PPS w S., czyli ten sam organ, który prowadzi postępowanie w sprawie o zwolnienie z opłat. Nie spełniona została zatem przesłanka do zawieszenia postępowania o zwolnienie.

Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia SKO utrzymującego postanowienie organu I instancji zawieszające postępowanie administracyjne wszczęte [...] kwietnia 2021 r. na wniosek złożony w trybie art. 64 ustawy w sprawie zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłat, gdyż: - nie spełnione zostały przesłanki zawieszenia postępowania o zwolnienie wynikające z art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa - zmiana przepisu art. 64 umożliwia składanie wniosku o zwolnienie również osobie obowiązanej do wnoszenia opłat, tj. takiej, która nie ma jeszcze ustalonych opłat ale ciąży na niej taki obowiązek. Intencją ustawodawcy zatem było aby przed ustaleniem decyzją o obowiązku ponoszenia opłat rozpatrzeć można było kwestię zwolnienia z tych opłat. Pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia będzie skutkowało bezprzedmiotowością postępowania o ustalenie ponoszenia opłat. Z tego względu postępowanie o ustalenie obowiązku ponoszenia opłat winno nastąpić po rozstrzygnięciu decyzją sprawy zwolnienia. Te dwa postępowania są odrębne jednakże żadne z nich nie będzie spełniało przesłanki do jego zawieszenia (ten sam organ je rozpatruje) dlatego wyłącznie po rozstrzygnięciu kwestii zwolnienia z opłat, tj. postępowania wszczętego tytułem art. 64 ustawy (wysokość opłat jest znana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego) można wydać decyzję o obowiązku ponoszenia opłat. Kwestia natomiast, że organ w przypadku niepodpisania umowy o ponoszenie opłat wydaje decyzje o ponoszeniu odpłatności nie oznacza, że organ musi ją wydać przed rozstrzygnięciem w zakresie zwolnienia, gdyż przepisy nie wskazują na termin wydania takiej decyzji. Skarżąca zwróciła uwagę, że przywołana w uzasadnieniu postanowienia uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt i OPS 7/17 została wydana przed nowelizacją w 2019 r. ustawy o pomocy społecznej w zakresie brzmienia art. 64 ustawy.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Poza tym stosownie do treści art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że ze względu na ogłoszony stan epidemii oraz nowe brzmienie przepisu art. 15zzs⁴ ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku oraz uznaniem rozpoznania sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy, przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Po zbadaniu sprawy w przedstawionych wyżej aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kontrolowane postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisu prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] lipca 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza S. z [...] maja 2021 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego, w sprawie zwolnienia Skarżącej z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej.

Zwolnienie z opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej reguluje art. 64 ustawy. Przepis ten stanowi, że osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.

W przedmiotowej sprawie organ dokonał błędnej wykładni powyższego przepisu, opartej na poglądzie wyrażonym uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPS 7/17, która została podjęta przed nowelizacją w 2019 r. ustawy o pomocy społecznej w zakresie brzmienia art. 64 ustawy. Zdanie wstępne art. 64 zostało zmienione przez art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U.2019.1690) zmieniającej nin. ustawę z dniem 4 października 2019 r. Do 4 października 2019 r. zdanie wstępne przepisu art. 64 miało brzmienie: "Osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty".

Organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że winny dokonać oceny i podjąć rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wydania orzeczenia. Obowiązek ten dotyczy sytuacji, gdy przepisy prawa ulegną zmianie . Organy winny przy orzekaniu uwzględnić nowy stan prawny, jeśli z nowych przepisów nie wynika co innego.

Powyższe rozważania są istotne, albowiem zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy rozstrzygał przedmiotową sprawę z pominięciem art. 64 ustawy o pomocy społecznej, opierając swoje rozstrzygnięcie na obligatoryjnej przesłance zawieszenia postępowania wyrażonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W tym miejscu należy przyznać rację skarżącej, że postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej oraz w przedmiocie zwolnienia z tej opłaty, prowadzone jest przed tym samym organem. W związku z powyższym nie prawidłowe jest stanowisko organu o istnieniu obligatoryjnej przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Z uwagi natomiast na treść art. 64 ustawy o pomocy społecznej nieuzasadnione jest również stanowisko, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszej sprawie zależy od uprzedniego prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS, a dopiero potem możliwe jest rozpatrzenie zwolnienia z tego obowiązku. Tryb postępowania przyjęty przez organ obowiązywał przed nowelizacją art. 64. Brzmienie powołanego przepisu zostało bowiem zmienione przez art. 1 pkt 8 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1690). Ustawa ta weszła w życie 4 października 2019 r. i nie zawierała przepisów przejściowych odnoszących się do postępowań o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, co oznacza, że do tego rodzaju spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy nowe.

Powyżej wspomniana nowelizacja jest istotna w kontekście motywów zaskarżonego postanowienia, że wniosek skarżącej o zwolnienie z odpłatności organ może rozpoznać dopiero po ostatecznym zakończeniu postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej.

Ustawa nowelizująca poszerzyła zatem krąg podmiotów uprawnionych do występowania z wnioskiem o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Z uzasadnienia projektu do tej ustawy wynika, że zmiana poszerza możliwość zwalniania z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, obok osób wnoszących opłatę, również osób zobowiązanych do wnoszenia opłat zgodnie z przepisami ustawy, ale jeszcze ich niewnoszących. Z taką natomiast sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. Zatem organy mogły podjąć już na tym wstępnym etapie decyzję co do ewentualnego zwolnienia skarżącej z opłaty. Naturalnie wymagałoby to przeprowadzenia właściwego postępowania i ustalenia, czy spełnione zostały ku temu przesłanki. Tymczasem organy w ogóle nie zajęły się tą kwestią, argumentując i – jak wskazano już uprzednio – błędnie powołując się na orzecznictwo sprzed nowelizacji, że takowe rozstrzygniecie (zwolnienie z opłaty) jest możliwe dopiero po ostatecznym ustaleniu odpłatności za pobyt ojca w stosunku do skarżącej.

Okoliczność zatem podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o nieobowiązującą już treść art. 64 ustawy o pomocy społecznej stanowi naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. Bowiem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ zupełnie nie odniósł się do treści wniosku skarżącej o zwolnienie jej z opłat. Ma rację strona skarżąca, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów zawartych w zażaleniu.

Podkreślić należy, że po nowelizacji ustawy z 19.07.2019 r., ustawodawca odróżnia osoby wnoszące opłatę od osób obowiązanych do jej wnoszenia. Obecnie zwolnienie z opłat odnosi się nie tylko do sytuacji, w której dana osoba przebywa w domu pomocy społecznej, lecz także do sytuacji, gdy jest do niego kierowana. Oznacza to, że osoba ustawowo zobowiązana do wnoszenia opłat może zwrócić się o zwolnienie, zanim opłata zostanie wyliczona. Taka była intencja nowelizacji art. 64 u.p.s. Wśród uzasadnień zmian wymieniono poszerzenie możliwości zwalniania z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej – obok osób uiszczających opłatę – również osób zobowiązanych do jej wnoszenia zgodnie z przepisami ustawy, ale jeszcze nierealizujących tego obowiązku (por. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 64).

W przedmiotowej sprawie organy naruszyły art. 64 ustawy o pomocy społecznej, pomijając jego zastosowanie, w sytuacji gdy wniosek skarżącej nie budził żadnych wątpliwości. Dodatkowo organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu zażalenia, czym naruszył przepisy postępowania, art. 107 § 3 kpa.

Postawione powyżej tezy znajdują oparcie w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładem takiego sposobu rozstrzygania może być wyrok NSA z 9 kwietnia 2001 r., V SA 1611/00, w którym to stwierdzono, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Godnym zauważenia na tle zaistniałej sprawy jest wyrok NSA z 22 kwietnia 1998 r., I SA/Lu 21/98, gdzie przyjęto, iż na organie odwoławczym ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu. Natomiast w wyroku z 20 grudnia 1999 r., IV SA 274/97 NSA skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.