Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 425/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Sędziowie sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. G.- opiekuna prawnego W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu opieki społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu powołując się na przepis art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania W. G - opiekunki prawnej W. G od decyzji Prezydenta W. z dnia [...]o odmowie skierowania W. G. do domu pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 9 grudnia 2013r. W. G. - opiekunka prawna całkowicie ubezwłasnowolnionego W. G., zwróciła się do organu pierwszej instancji o umieszczenie w/wymienionego w domu pomocy społecznej, załączając zgodę – postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 25 listopada 2013r., sygn. akt [...]na przyjęcie ubezwłasnowolnionego do domu pomocy społecznej bez jego zgody.

W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz przedłożonej przez opiekuna prawnego dokumentacji ustalono, że W. G. jest całkowicie ubezwłasnowolniony, a W.G. sprawuje funkcję opiekuna prawnego w/w od dnia 30 stycznia 2012r. W. G. ma 56 lat, jest kawalerem i zamieszkuje w mieszkaniu położonym we Wrocławiu, przy ul. [...]Mieszkanie to stanowiło własność jego matki H. G., zmarłej 17 października 2013r., a które zgodnie z Aktem Notarialnym Rep. A numer [...]z dnia 26 czerwca 2013r., H. G. przekazała umową dożywocia W. G. i Jej mężowi Z. G. - zamieszkałym we Wrocławiu, przy ul. [...]w zamian za zapewnienie H. G. oraz W. G dożywotniego utrzymania, polegającego na przyjęciu H. G. oraz W. G. jako domowników, dostarczenia im wyżywienia, ubrania, mieszkania (w przekazanym mieszkaniu), światła i opału, zapewnienia niezbędnej pomocy i pielęgnowania w chorobie oraz sprawienia własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego miejscowym zwyczajom.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że z uwagi na stan zdrowia – niepełnosprawność intelektualną (rozpoznanie choroby podstawowej w 3 roku życia), cukrzycę, niedoczynność tarczycy – W. G. bezsprzecznie wymaga pomocy, nadzoru w codziennym funkcjonowaniu, jednak w ocenie organu - nie wymaga opieki całodobowej w warunkach domu pomocy społecznej. W. G. porusza się samodzielnie, jest w prostym kontakcie logicznym, w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego był pobudzony ruchowo. Stwierdzono, że wymaga pomocy w poruszaniu się w środowisku, prowadzeniu gospodarstwa domowego (przygotowanie posiłków, robienie zakupów, sprzątanie, pranie).

Organ stwierdził, że na dzień orzekania w sprawie, istnieje możliwość objęcia W. G. pomocą w formie usług opiekuńczych (z pomocy tej nigdy nie korzystał, matka samodzielnie sprawowała nad Nim opiekę) oraz aktywizowania poprzez skierowanie do dziennego domu pomocy społecznej - celem uczestniczenia w zajęciach organizowanych w placówce.

Nadto podkreślono, że z ustaleń przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż nagła zmiana miejsca zamieszkania W. G. (w mieszkaniu przy ul. [...]we W. zamieszkuje od 1971r.), mogłaby negatywnie wpłynąć na stan Jego zdrowia. Nadto organ zauważył, że śmierć matki spowodowała, iż W. G. jest zagubiony, ciągle szuka nieobecnej matki w mieszkaniu. W. G. jest emocjonalnie związany z W. G. i darzy Ją zaufaniem. Mieszkanie, w którym zamieszkuje W. G. jest mieszkaniem położonym naprzeciwko mieszkania W. G., co ułatwia możliwość sprawowania opieki i nadzoru w/w nad podopiecznym.

Biorąc powyższe po uwagę, a także zaświadczenie lekarza rodzinnego, lekarza psychiatry oraz psychologa, organ I instancji stwierdził, że nie występują przesłanki do przyznania pomocy w formie skierowania całkowicie ubezwłasnowolnionego W. G. do domu pomocy społecznej, ponieważ pomoc w formie skierowania do domu pomocy społecznej byłaby przedwczesna. Zdaniem organu I instancji W. G. nie wymaga obecnie całodobowej opieki, a jedynie wsparcia, otoczenia opieką i zorganizowania pomocy w środowisku zamieszkania.

W ocenie organu w chwili obecnej należy podjąć próbę zorganizowania prawidłowego funkcjonowania W. G. w środowisku zamieszkania wykorzystując pomoc W. G., pomoc gminy w postaci usług opiekuńczych oraz pomoc w formie skierowania do dziennego domu pomocy społecznej.

Mając na względzie powyższe, organ I instancji opisaną wyżej decyzją z dnia 7 stycznia 2014 r. powołując się na przepis art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1, 2, art. 59 ust. 1, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 182 ze zm.), § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r., poz. 964), odmówił przyznania pomocy w formie skierowania całkowicie ubezwłasnowolnionego W. G. do domu pomocy społecznej.

W. G. - opiekunka prawna W. G., odwołała się od tej decyzji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i skierowanie w/w do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że ze względu na stan zdrowia W. G. wymaga stałej i całodobowej opieki, której ona oraz jej mąż nie są w stanie mu zapewnić.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło wniosków odwołania i powołując się na przepis art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest w ocenie Kolegium nie tylko kompletny, ale też spójny i zgodny, wobec czego nie zachodzi potrzeba prowadzenia postępowania celem wyjaśniania ewentualnych sprzeczności.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium podkreśliło, że skoro zarówno z zaświadczenia lekarskiego, jak i z treści wywiadu środowiskowego wynika, że W. G. wymaga jedynie pomocy w zakresie poruszania się w środowisku oraz prowadzenia gospodarstwa domowego, to pomoc ta może mu zostać udzielona w formie usług opiekuńczych. Zgodnie z przepisem art. 54 ust. 1 ustawy, możliwość zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych wyłącza jednocześnie możliwość umieszczenia w domu pomocy społecznej. Nadto, zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Kolegium wskazało, że wprawdzie z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, iż W. G. z powodu upośledzenia umysłowego i związaną z tym bezradnością w prowadzeniu gospodarstwa domowego i w poruszaniu się w środowisku znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, tym niemniej w związku z zawartą a opisana wyżej umową dożywocia z dnia 26 czerwca 2013r., może on pokonać tę trudną sytuację, wykorzystując uprawnienie do odpowiedniej pomocy ze strony W. i Z. G.

Zdaniem Kolegium, rolą powołanego wyżej przepisu jest ograniczenie pomocy społecznej, w tym także instytucjonalnej, do przypadków, w których jednostka lub rodzina nie może skorzystać z jakichkolwiek innych form rozwiązania swej trudnej sytuacji życiowej. Wynikająca stąd zasada subsydiarności nakazuje poszukiwać sposobów wyjścia jednostki z trudnej sytuacji życiowej w pierwszej kolejności poprzez wykorzystanie uprawnień i zarazem obowiązków innych osób do zapewnienia opieki, pielęgnacji czy środków do życia.

W świetle powołanych przepisów oraz ustalonego stanu faktycznego sprawy, jedynie jednoznaczne ustalenie, że usługi opiekuńcze nie są wystarczającą formą udzielenia pomocy W. G. oraz jednocześnie rozwiązanie umowy dożywocia, mogłoby w ocenie Kolegium prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanek skierowania W. G. do domu pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe, Kolegium orzekło jak wyżej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję wniosła W. G. - opiekunka prawna W. G. zarzucając, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, a w szczególności:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.,

- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w kontekście naruszeń prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu przed organem I instancji, w tym w szczególności naruszeń art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a.., a także art. 10 § 1 k.p.a., co skutkowało wydaniem nieprawidłowego orzeczenia o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji,

2) art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej,

- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w kontekście istniejącego stanu faktycznego, potwierdzonego również zgromadzonymi w sprawie dowodami, co polegało na podzieleniu przez organ II instancji stanowiska organu I instancji, że strona nie wymaga opieki całodobowej, a co za tym idzie, że nie ziścił się warunek do umieszczenia strony w domu pomocy społecznej, pomimo tego, że materiał dowodowy, a w szczególności zaświadczenie lekarskie z dnia 29 listopada 2013r. wskazuje, że W. G. wymaga całodobowej i kompleksowej opieki,

- poprzez błędne uznanie, że w świetle w/w art. 54 ust. 1 ustawy zawarcie przez opiekuna prawnego W. G. z H. G. (matką strony) umowy dożywocia lokalu mieszkalnego, w którym mieszka strona postępowania, wyklucza przyznanie W. G. pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej, co przejawiało się w konstatacji, że opiekun prawny powinien m.in. rozwiązać umowę dożywocia,

- poprzez nieuzasadnione uznanie, że strona może korzystać z usług opiekuńczych, co wyklucza przyznanie prawa do umieszczenia jej w domu pomocy społecznej, choć organ w tym zakresie nie ustalił z jakiego rodzaju usług opiekuńczych może korzystać strona, w szczególności w porze nocnej, zważywszy na wynikającą z materiału dowodowego sprawy konieczność sprawowania nad stroną kompleksowej i całodobowej opieki (zaświadczenie lekarskie z dnia 27 listopada 2013r.),

3) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. oraz w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej,

- poprzez zaniechanie dokonania ustaleń istotnych z punktu widzenia przedmiotu sprawy, a koniecznych do stwierdzenia czy opiekun prawny strony ma możliwość sprawowania całodobowej i kompleksowej opieki nad stroną, co przejawiło się m.in. pominięciem przez organ II instancji dowodów dotyczących stanu zdrowia opiekuna, które załączone zostały do odwołania od decyzji organu I instancji;

- poprzez niedokonanie przez organy obu instancji ustaleń w zakresie rodzaju usług opiekuńczych, które umożliwiałyby zapewnienie całodobowej i kompleksowej opieki nad stroną i poprzestanie w tym zakresie jedynie na ogólnikowych twierdzeniach, iż bliżej niesprecyzowane usługi opiekuńcze będą wystarczające dla zapewnienia stronie niezbędnej pomocy;

- poprzez zaniechanie zebrania wszelkich możliwych do przeprowadzenia w sprawie dowodów, co polegało, m.in. na pominięciu dowodu z opinii biegłych sądowych (opinii sądowo - psychiatrycznej z dnia 9.11.2013r.), sporządzonej w postępowaniu sądowym w przedmiocie zezwolenia na umieszczenie W. G. w domu pomocy społecznej bez jego zgody, prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, pod sygn. akt[...] ), z której jednoznacznie wynika, że W. G. "z powodu upośledzenia umysłowego (...) potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji";

4) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, skutkujące wyeliminowaniem z obrotu decyzji organu I instancji, pomimo, że organ I instancji nie zapewnił stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania w szczególności wskutek zaniechania zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co pozbawiło stronę możliwości obrony jej praw i przedstawienia dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia przedmiotu sprawy (m.in. zakresu wymaganej opieki nad W. G., stanem zdrowia opiekuna prawnego strony);

5) art. art. 6, 8 i 9 k.p.a., poprzez prowadzenie przez organ II instancji postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji z uchybieniem zasadom postępowania administracyjnego, tj. w sposób uchybiający zasadzie praworządności, zasadzie obowiązku informowania strony o jej prawach i obowiązkach związanych z toczącym się postępowaniem oraz z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów administracji publicznej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia [...] oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2014r., poz. 1647) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako, że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, co oznacza, że Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Również brak było podstaw do stwierdza nieważności wydanych w sprawie decyzji (art.145 §1 pkt 2 p.p.s.a.).

Niesporne jest w sprawie, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013, poz. 182 ze zm.), zwaną dalej u.p.s..

Podzielić należy stwierdzenie organu odwoławczego, że zgodnie z art. 2 ust. 1 w/w ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Zadaniem pomocy społecznej jest w myśl art.3 ust.1 w/w ustawy - wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że w myśl art.3 ust.3 w/w ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Istotne jest przy tym, że z przepisów ustawy o pomocy społecznej, wynikają różne formy tej pomocy, przy czym zdecydowana większość polega na świadczeniu przejściowej pomocy osobom i rodzinom, pomocy umożliwiającej im "przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych" i pozwalającej z czasem na dalsze samodzielne funkcjonowanie w rodzinie i środowisku. W każdym wypadku pomoc ta udzielana jest tylko wtedy, gdy osoba, czy rodzina wykorzystała już własne "uprawnienia, zasoby i możliwości" i nie jest w stanie sama pokonać trudnej sytuacji życiowej.

Podkreślić przy tym należy, że w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego.(publik.OTK 2001/8/252).

Niewątpliwym wyjątkiem od zasady okresowego, przejściowego świadczenia pomocy społecznej (celem przezwyciężenia powstałej trudności życiowej) jest możliwość przyznania stałej pomocy społecznej, jaką jest skierowanie osoby do domu pomocy społecznej.

Podstawę prawną przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej stanowi art. 54 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, stosownie do którego, prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

Z brzmienia w/w przepisu art. 54 ust. 1 ustawy nie wynika natomiast możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, wymaga badań i porad lekarskich, a nawet pozostaje w stałym leczeniu, czy posiada zaświadczenie lekarskie, że wymaga opieki drugiej osoby. Wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej musi być zatem tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo wykorzystania innych możliwości pomocy, czyli mimo wykorzystania przez tę osobę pomocy w formie usług opiekuńczych (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2010r., sygn. akt I OSK 880/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2014r., sygn. akt III SA/Gd 126/14; wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 listopada 2007r., sygn. akt II SA/Kr 1046/06 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić przy tym także należy, że usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Usługi te kierowane są do osób samotnych, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione (art. 50 ust. 1-3 ustawy).

Zapewnienie zatem pobytu w domu pomocy społecznej jest niewątpliwie dalej idącą formą pomocy niż przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało, iż umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2009r., sygn.akt I OSK 849/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, że orzekające w sprawie organy prawidłowo i wnikliwie wyjaśniły, a także wszechstronnie przeanalizowały wszelkie okoliczności niezbędne dla podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o cyt. wyżej przepis art.54 ust.1 ustawy.

Podzielić tym samym należy ustalenia faktyczne organów dotyczące tak stanu zdrowia W. G., jego sytuacji osobistej, a w konsekwencji zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że brak było przesłanek do skierowania w/w do domu pomocy społecznej.

Zważyć należy, że wykładnia językowa cyt. wyżej przepisu art.54 ust.1 ustawy, pozwala na stwierdzenie, że umieszczenie danej osoby w domu opieki społecznej uzależnione jest od łącznego spełnienia przesłanek przewidzianych w tym przepisie. I tak łącznie z zaistnieniem przesłanki, że dana osoba wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, musi zaistnieć brak możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania osobie tego wymagającej, innymi słowy potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych.

Wskazać należy, że podstawowym dowodem w postępowaniu o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej jest niewątpliwie rodzinny wywiad środowiskowy. Rola rodzinnego wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest o tyle istotna, że zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia, przy czym nie jest on jedynym dowodem w tym postępowaniu, choć niewątpliwie najważniejszym. W postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dopuszcza się także inne dowody z odpowiednim zastosowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że dokonane podczas przeprowadzonego w dniu 9 grudnia 2013r. wywiadu środowiskowego ustalenia oraz pozostałe dowody (w tym zaświadczenia lekarskie), nie wykazały w sposób jednoznaczny (niewątpliwy), iż W. G. jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności. Choć stan zdrowia skarżącego niewątpliwie wymaga pomocy osoby drugiej, tym niemniej nie można zarzucić organom dowolności w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowy, poprzez przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą łącznie przesłanki określone w omawianym przepisie art.54 ust.1 ustawy.

Tak orzekające w sprawie organy, jak i orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie mógł pominąć funkcjonującej w obrocie prawnym umowy dożywocia zawartej pomiędzy H. G.(matką W. G.) z jednej strony, a W. G. i Jej mężem Z. G. z drugiej strony w formie Aktu Notarialnego Rep. A numer [...]w dniu 26 czerwca 2013r. w Kancelarii Notarialnej we Wrocławiu przy ul. [...] nr [...] przed notariuszem B. B. i ustaleń tamże zawartych (k.7 akt administracyjnych). I tak fundamentalne znaczenie dla niniejszej sprawy ma zapis § 3 tegoż aktu notarialnego, który posiada następujące brzmienie, cyt.: "H. G. przenosi na W. i Z. małżonków G. prawo własności samodzielnego lokalu mieszkalnego numer [...], o łącznej powierzchni użytkowej 48,53m2, opisanego bliżej w § 1 tego Aktu, wraz z prawami związanymi z jego własnością, a W. G. oraz Z. G. na to przeniesienie wyrażają zgodę i w zamian zobowiązują się zapewnić H. G. oraz W. G. dożywotnie utrzymanie, polegające na przyjęciu H. G. oraz W. G. (syn E. i H., PESEL [...], urodzony dnia [...]. zamieszkały: [...] W., ulica... numer....) jako domowników, dostarczenia im wyżywienia, ubrania, mieszkania (w lokalu opisanym w § 1 tego Aktu), światła i opału, zapewnienia odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie oraz sprawienia własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego miejscowym zwyczajom, co H. G. przyjmuje do wiadomości na co wyraża zgodę.

Z przytoczonego wyżej postanowienie § 3 aktu notarialnego jednoznacznie wynika, że tak skarżąca W. G. (opiekunka prawna W. G.), jak i Jej mąż Z. G. w zamian za przeniesienie na Ich rzecz prawa własności opisanego wyżej lokalu mieszkalnego, położonego we Wrocławiu przyl.[...], o łącznej powierzchni 48,53 m², składającego się z trzech pokoi i kuchni, łazienki i przedpokoju, przyjęli na siebie określone obowiązki względem W. G., w tym zapewnienia Jemu odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie.

Oznacza to w ocenie Sądu, że przedmiotowa opieka względem W. G. wykonywana winna być przede wszystkim przez oboje w/w małżonków, przy czym nie jest wykluczone, że owa opieka sprawowana może być przez osoby trzecie, tym niemniej to W.G. i jej mąż Z. G. winni tę opiekę zapewnić, bo do tego zgodnie z cyt. wyżej § 3 aktu notarialnego się zobowiązali w zamian za przeniesione na Ich rzecz prawa własności przedmiotowego lokalu mieszkalnego przez matkę W. G.

W świetle powyższego, twierdzenie W. G., że ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie zapewnić opieki W.G., gdy po pierwsze z akt sprawy nie wynika by od daty podpisania w/w aktu notarialnego stan zdrowia W. G. uległ zmianie (pogorszeniu), który uniemożliwiałby Jej sprawowanie opieki, o której mowa w § 3 aktu notarialnego, gdy nadto tak jak to już wyżej Sąd zauważył obowiązek opieki nad skarżącym przyjął – oprócz W. G., także Z. G. – mąż W. G., stąd przyjęte nań obowiązki związane z opieką nad W. G. nie mogły być w sprawie nie zauważone, tym bardziej, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia W. G., tak w/w, jak i Jej mąż nie pracują zawodowo, utrzymują się z emerytur (k.18 i 22 akt administracyjnych).

Podkreślić także należy, że organy wydając w sprawie zaskarżone decyzje były w posiadaniu 3 (trzech) zaświadczeń lekarskich dot. stanu zdrowia W. G. (k.8, k.9 i k.10 akt administracyjnych) i 1 (jednej ) opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 9 listopada 2013r. sporządzonej na potrzeby opisanego wyżej postępowania sądowego o sygn.akt [...] przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia – Śródmieścia

Znamienne jest to, że tylko w zaświadczeniu lekarskim z dnia 27 listopada 2013r. (k.8 akt administracyjnych) wystawionym przez lek.Ł. K. - specjalistę medycyny rodzinnej, w pkt. 10c stwierdzono (bardzo ogólnie - lakonicznie), że W. G. wymaga całodobowej i kompleksowej opieki osób drugich.

W zaświadczeniu lekarza psychiatry z dnia 29 listopada 2013r. (k.9 akt administracyjnych), wystawionym przez M. T. – specjalistę psychiatrę , w pkt. 5 znajduje się zaś wpis o następującej treści : " Wymaga stałej opieki innych osób".

Zbliżone stanowisko do powyższego zawarł biegły sądowy w opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 9 listopada 2013r. sporządzonej na potrzeby postępowania sądowego o sygn.akt [...] przed Sądem Rejonowym [...], stwierdzając, cyt.: W. G. z powodu upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, nie wymaga obecnie leczena szpitalnego psychiatrycznego (k.12 akt sądowych oznaczonych sygn.akt [...], dopuszczonych na rozprawie jako dowód w niniejszej sprawie w dniu 15 stycznia 2015r.).

Z kolei w zaświadczeniu lekarskim z dnia 2 grudnia 2013r. (k.10 akt administracyjnych), wystawionym przez mgr G. J. – specjalistę psychologii klinicznej, w pkt. 3c charakterystyki W. G. pod względem społecznym znajduje się wpis o następującej treści :, cyt.: " duża potrzeba kontaktów z innymi, otwartość, ale też wymaga pomocy przy zawieraniu, utrzymywaniu relacji z innymi".

Mając na uwadze powyższe, jak i ustalenia organu poczynione w trakcie przeprowadzanego wywiadu środowiskowego, a z którego ustaleń m. innymi wynika, że W. G. po śmierci matki (17.10. 2013r.), jest bardzo związany z W. G. - opiekunem prawnym, którą często odwiedza z racji sąsiedztwa mieszkań (k.2 akt administracyjnych - poz.III pkt 6, rubryka 2 kwestionariusza wywiadu), stwierdzić należy, iż okoliczności niniejszej sprawy uprawniały orzekające organy do wydania zakwestionowanych w sprawie decyzji, z równoczesnym stwierdzeniem możliwości korzystania z pomocy w postaci usług opiekuńczych oraz pomocy w formie skierowania W. G. do dziennego domu pomocy społecznej.

Jeżeliby się jednak okazało, że przyznana owa pomoc, naturalnie przy uwzględnieniu postanowień cyt. wyżej postanowień § 3 umowy dożywocia – akt notarialny Rep. A numer [...] z dnia [...] byłaby niewystarczająca, to dopiero wówczas można by przyjąć, że zaistniała przesłanka uprawniająca do ubiegania się o skierowanie W G. do domu pomocy społecznej.

Natomiast odnośnie opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 6 sierpnia 2014r., sporządzonej przez biegłego sądowego lek.med T. G. – specjalistę psychiatrę oraz Karty informacyjnej z dnia 22 sierpnia 2014r. z pobytu W. G w szpitalu w okresie od 30 lipca 2014r. do 22 sierpnia 2014r., a przedłożonych na rozprawie przez W. G, wskazać należy, że po pierwsze dokumenty te noszą datę ich sporządzenia już po dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organy, gdy Sąd dokonuje kontroli wydanych decyzji administracyjnych pod względem ich legalności, mając na uwadze stan faktyczny i prawny obowiązujący w chwili ich wydania. Niemniej jednak Sąd zauważa, że w/w dokumenty potwierdzają jedynie te okoliczności, które były znane organom orzekającym w sprawie, a to m. innymi rozpoznanie u W. G. :"upośledzenie umysłowe umiarkowane".

W świetle powyższych ustaleń, stwierdzić należy, iż organy wbrew zarzutom skarżącego, przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.6, 7, 8,9 k.p.a. oraz art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., gromadząc wyczerpujący materiał dowodowy oraz dokonując jego prawidłowej oceny, czemu dały wyraz w prawidłowo sformułowanych uzasadnieniach wydanych decyzji, nie naruszając przy tym przepisów prawa materialnego - przytoczonych przepisów ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że poczynione przez organy ustalenia, nie są dowolne i nie budzą wątpliwości Sądu.

Nie można także podzielić poglądu skarżącej o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezapewnienie jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania wobec braku zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, a które to uchybienie mogło stanowić podstawę określoną w art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 431/12,, wyrok NSA z dnia 18 maja 2006r., sygn. akt II OSK 831/05, publ. ONSAiWSA 2006/6/157). Tymczasem skarżąca takiej zależności nie wykazała.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, należy stwierdzić, że brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak wyżej.

H.B.12.05.2015 r.