Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 390/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3, art. 122, art. 187 par. 1, art. 70 par. 8, art. 127, art. 120, art. 121, art. 240 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
article: art. 1 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 225 poz 1635
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej
article: art. 29
journal: Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.),, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 3 lipca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności podatkowych w podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. określa, że uchylone decyzję nie mogą być wykonane w całości; 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego T. G. kwotę 309,80 zł (słownie: trzysta dziewięć 80/100), w tym 52,80zł (słownie: pięćdziesiąt dwa 80/100) podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 lipca 2009r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta S. z dnia 31 grudnia 2008r. nr Fn.[...] i adresowaną do T. i G. małż. K., w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 1999-2004 w łącznej kwocie 55.866,30 zł z nieruchomości położonej w S. przy ul. Z. 4b.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, iż w/w decyzją organ pierwszej instancji po rozpatrzeniu wniosku T. i G. małż. K. z dnia 23 maja 2005r. orzekł o nie stosowaniu wobec wnioskodawców umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 1999-2004.

Na podstawie spisanego z T. K. w dniu 12 listopada 2008r. protokołu o stanie majątkowym ustalono, iż pracuje on w miejskim Centrum Rekreacji i Wypoczynku, gdzie uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 912,92 zł (netto). Dodatkowo w październiku wnioskodawca uzyskał pomoc w postaci zasiłku celowego w wysokości 93 zł. Zobowiązany zgodnie z oświadczeniem mieszka sam, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności i z otrzymywanych świadczeń ponosi koszty utrzymania mieszkania, leczenia, jak również uiszcza alimenty na dziecko. Powyższe świadczenie jest jedynym źródłem utrzymania zobowiązanego. Współwłaścicielka nieruchomości G. K. przebywa zagranicą i nie stawiła się na wezwanie organu do spisania protokołu o stanie majątkowym.

W toku postępowania pierwszoinstancyjnego ustalono nadto, że wnioskodawcy są właścicielami gruntów o powierzchni 0,9536 ha położonych na terenie Gminy W., nadto T. K.(mylnie nazywany przez organ T. K.) jest współwłaścicielem gruntów w udziale wynoszącym 1/5 części o powierzchni 1,27 ha, położonych na terenie gminy B.. Podatnik w toku postępowania przedstawił oświadczenie, zgodnie z którym zrzeka się udziałów w/w nieruchomości na rzecz żony G. K. w ramach wyrównania udziałów w majątku. Podatnik jest też właścicielem pojazdu marki Mitshubishi Galant z 1996r., który, według oświadczenia zobowiązanego, znajduje się w posiadaniu firmy M. z K..

W związku z powyższym organ podatkowy pierwszej instancji uznał, iż w przypadku zobowiązanych nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatnika", ani też nie wystąpiły przesłanki o charakterze "interesu publicznego". T. K. posiada stałe źródło utrzymania i otrzymuje stały dochód, zobowiązany zamieszkuje sam i ponosi bieżące koszty utrzymania oraz płaci alimenty na jedno dziecko.

G. K. przebywa zagranicą i nie ustanowiła pełnomocnika do doręczeń, dlatego organ podatkowy nie był w stanie ustalić jej sytuacji majątkowej. Zobowiązanie ma jednak charakter solidarny i stronami postępowania są wszyscy współwłaściele nieruchomości.

W odwołaniu od powyższej decyzji G. K. podniosła zarzut przedawnienia zaległości podatkowych objętych przedmiotowym wnioskiem o umorzenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., rozpatrując odwołanie, wskazało, iż umorzenie zaległości podatkowej to kompetencja o charakterze uznaniowym, co oznacza, że ustawodawca pozostawił organom podatkowym swobodę co do zastosowania tej kompetencji i zakresu przyznanej ulgi. Organ przywołał treść art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciami "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" oraz zważył, iż powyższe przesłanki mają charakter ogólny, a ich interpretacja jest możliwa na tle konkretnego stanu faktycznego. Organy podatkowe uprawnione są do własnej oceny interesu społecznego, słuszności interesu obywatela, natomiast o treści podejmowanego rozstrzygnięcia decydują okoliczności konkretnego przypadku. Przy czym, nawet gdy zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie podatku, organ podatkowy może, ale nie musi dokonać umorzenia.

Kontrola przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie podatkowe organu pierwszej instancji przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono w sposób przekonujący wszystkie zgłoszone przez podatnika okoliczności. Organ powołał się na wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00.

W ocenie Kolegium, podejmując decyzję, organ pierwszej instancji nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. Akt został wydany po rozpatrzeniu przez organ wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzono postępowanie dowodowe, w którym podjęto czynności celem ustalenia stanu faktycznego. Z uwagi na okoliczność, iż przedmiot opodatkowania stanowił współwłasność, z wnioskiem o umorzenie wystąpili obaj współwłaściciele. Dlatego też organ podatkowy wezwał podatniczkę do przedłożenia oświadczeń o swojej sytuacji majątkowej. W następstwie tak ustalonego stanu faktycznego, z uwzględnieniem argumentacji stron postępowania, organ podatkowy pierwszej instancji był uprawniony do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie po dokonaniu oceny przesłanek zawartych w art. 67 Ordynacji podatkowej nie występuje wskazany w przepisie interes w stosunku do wnioskodawców w zakresie umorzenia zaległości podatkowej.

Ponadto zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu. Podatniczka w toku prowadzonego postępowania nie zareagowała na wezwanie do przedstawienia dokumentów niezbędnych do oceny sytuacji majątkowej, nie dostarczyła też niezbędnych dokumentów przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, nie przestawiła też stosownych dokumentów po wezwaniu do zapoznania się z materiałem dowodowym w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej. Skoro udzielenie ulgi w zapłacie zaległości podatkowej jest związane z indywidualnymi okolicznościami występującymi po stronie wnioskodawczyni i tylko ocena tych indywidualnych przesłanek może stanowić podstawę rozstrzygnięcia o umorzeniu lub o odmowie umorzenia zaległości podatkowych podatniczki, to w sytuacji uniemożliwienia organowi podatkowemu dokonania analizy jej sytuacji finansowej, zdrowotnej i osobistej - aktualnej na datę orzekania – organ nie mógł dokonać odpowiedniej oceny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach T. i G. małż. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo i zwolnienie od kosztów sądowych.

W motywach skargi podatnicy wskazali, iż nieruchomość przy ul. Z. 4b w Starachowicach, na skutek celowego wprowadzenia w błąd przez właścicieli firmy H. w K., została sprzedana w drodze licytacji za zaniżoną cenę firmie R. s.c. w K., której to właścicielami są te same osoby. Firma H. od 1999r. wynajmowała część lokalu na hurtownie wędlin. Z uwagi na ogromne koszty adaptacji i spłatę kredytu skarżący nie byli w stanie płacić podatku od nieruchomości. We wrześniu 2003r. doszło do licytacji. Urząd Miejski w S. do dnia 21 czerwca 2005r. nie podjął żadnych działań. Nie zabezpieczył poprzez wpis hipoteki należności podatkowych przed licytacją na nieruchomości przy ul. Z. 4b, choć o licytacji poinformowany został przez komornika.

Urząd Miasta w S., jak zarzucili też skarżący, nie powiadomił ich o wszczęciu egzekucji i nie przysłał upomnienia. O wpisie do księgi wieczystej zostali poinformowani przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w S.. Podnieśli, że nabywca nieruchomości tj. spółka cywilna R. nie wystąpiła do Urzędu Miasta w S. o zaświadczenie o zaleganiu z podatkiem od nieruchomości i przystąpiła do licytacji. Kupiła nieruchomość z obciążeniem podatkowym.

Zdaniem podatników, zostały naruszone przepisy prawa materialnego, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzucili bezczynność organów administracji, która doprowadziła do nieuregulowania zaległości poprzez nie zabezpieczenie swoich roszczeń w odpowiednim czasie. W ocenie skarżących, pominięto ustalenia mające znaczenie dla sprawy, czym naruszono art. 122 i 187 §1 Ordynacji podatkowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie zajęło stanowiska co do zauważonych w odwołaniu uchybień, pominęło kwestie przedawnienia podatku od nieruchomości, jak i to, że nabywca nieruchomości powinien odpowiadać za zaległości podatkowe z mocy przepisu art. 112 Ordynacji podatkowej. Ponadto zgodnie z przepisami podatek od nieruchomości powinien ulec przedawnieniu z mocy prawa. Zastosowanie środka egzekucyjnego, jak i zawiadomienie o tym podatnika, muszą bowiem natomiast nastąpić przed upływem terminu przedawnienia, co wynika z przepisu art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Urząd Miasta w S. nie powiadomił strony o takich czynnościach. Środek egzekucyjny został zastosowany dopiero w dniu 8 stycznia 2007r. poprzez wpis do księgi wieczystej, podczas gdy w świetle prawa podatek za 1999r. uległ przedawnieniu w 2004r., podatek za 2000r. uległ przedawnieniu w 2005r., zaś podatek za 2001r. uległ przedawnieniu w 2006r. Zgodnie z art. 70 §1 Ordynacji podatkowej termin przedawnienia podatku wynosi 5 lat. Liczony jest od końca roku kalendarzowego, w którym upływa termin płatności, niezależnie od fazy postępowania tj. również w trakcie egzekucji.

Strona podkreśliła, że po sprzedaży na skutek licytacji przedmiotowej nieruchomości, zostali bez środków do życia. Skarżący przedstawili swoją sytuację materialną i rodzinną. Podnieśli, iż G. K. nie otrzymała żadnego wezwania z Urzędu do stawienia się i przedstawienia swojej sytuacji majątkowej. Nadmienili także, że na zaistniałą sytuację nie mieli żadnego wpływu.

W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie przedawnienia wierzytelności, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż wierzytelność Gminy S. została zabezpieczona przez sąd wieczystoksięgowy poprzez wpis hipoteki kaucyjnej na nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżących, co wynika z zawiadomienia z Sądu Rejonowego z dnia 3 września 2007r. oraz zawiadomienia z dnia 20 grudnia 2006r. O okoliczności, iż wierzytelność nie jest przedawniona, strona postępowania była informowana przez organ podatkowy w piśmie z dnia 6 kwietnia 2007r.

Podniesione natomiast w skardze okoliczności w zakresie trudnej sytuacji materialnej skarżącej, w ocenie organu odwoławczego, nie zasługują na uwzględnienie.

Organ wyjaśnił, iż w toku postępowania skarżąca mogła wykazywać argumenty uzasadniające w jej ocenie dokonanie przez organ podatkowy umorzenia zaległości podatkowej.

Z uwagi na fakt, iż wierzytelność Gminy z tytułu zaległego podatku zabezpieczona została poprzez wpis hipoteki na nieruchomości stanowiącej współwłasność wnioskodawców, zbliżająca się licytacja nieruchomości nie uzasadniła rezygnacji Gminy z przysługujących jej uprawnień i możliwości odzyskania należności zabezpieczonych hipotecznie.

Organ drugiej instancji zauważył nadto, że T. K. nie złożył w ustawowym terminie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 30 listopada 2009r. wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie niniejszej odrzucono skargę G. K. z uwagi na nie uiszczenie przez skarżącą wpisu od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych, w tym przypadku decyzji, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Przy czym Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).

Skarga T. K. zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 8 poz. 60 ze zm.), organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Jakkolwiek w powołanym przepisie Ordynacji podatkowej ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, zatem organy te mogą, ale nie muszą, umorzyć zaległości podatkowej, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie są dowolne.

Postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej jest postępowaniem, do którego zastosowanie znajdują reguły postępowania określone w dziale IV Ordynacji podatkowej dotyczącym Postępowania podatkowego (art. 120–271). W ramach postępowania, w którym organy podatkowe uprawnione są do wydawania decyzji o charakterze uznaniowym, jak w przedmiotowej sprawie, organy te obowiązane są zatem zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 122 w zw. z art. 187 §1 Ordynacji podatkowej). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy ma bowiem kluczowe znaczenie dla dalszego toku postępowania podatkowego, daje podstawę do prawidłowej subsumcji faktów do odpowiednich norm prawa materialnego.

Kontrola sądowo-administracyjna decyzji odmawiających umorzenia zaległości podatkowej będzie zatem przede wszystkim i w pierwszym rzędzie skierowana na badanie zgodności aktu z prawem pod względem formalnym, a więc jego zgodności z przepisami proceduralnymi (w szczególności przepisami działu IV Ordynacji podatkowej).

Podnieść należy, że przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej był wniosek T. i G. małż. K. z dnia 20 maja 2005r. o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości.

Ocenę przesłanek umorzenia zaległości podatkowych zawartych w przepisie art. 67a §1 Ordynacji podatkowej wyprzedzić powinno ustalenie, czy zaległość będąca przedmiotem wniosku istnieje, a jeśli - to w jakiej wysokości. Kwestia ta jest bowiem istotnym elementem stanu faktycznego. Nie można żądać umorzenia zaległości podatkowej, która wygasła przed złożeniem wniosku o umorzenie, gdyż wówczas postępowanie wszczęte przez podatnika jest bezprzedmiotowe (zob. wyrok NSA z dnia 4 maja 2005r., FSK 2092/04). Również fakt potwierdzenia, że nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania podatkowego na skutek przedawnienia w całości lub w części, czyni postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej w całości lub części bezprzedmiotowym. Zaległość, która wygasła na skutek przedawnienia, nie może bowiem ponownie wygasnąć przez jej umorzenie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2004r., III SA 3061/03).

Przedmiotem rozpoznanego w sprawie wniosku o umorzenie jest zaległość w podatku od nieruchomości za lata 1999-2004 w łącznej wysokości 55.866,30 zł.

Z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że kwota ta została zabezpieczona ustanowieniem hipoteki.

W aktach sprawy znajduje się wniosek Gminy S. z dnia 15 stycznia 2007r. o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej współwłasność G. i T. małż. K. (Kw nr [...]) celem zabezpieczenia wierzytelności wynikających z decyzji ostatecznych w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2000, 2001, 2002, 2003 na kwotę 52.240,05 zł. Zgodnie z zawiadomieniem Sądu Rejonowego w S., w dniu 31 sierpnia 2007r. dokonano w księdze wieczystej Kw nr [...] wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 52.240,05 zł. Ponadto z akt sprawy wynika, że na wniosek Gminy S. z dnia 25 września 2006r. o wpis hipoteki przymusowej jako zabezpieczenia zaległości w podatku od nieruchomości za rok 1999 (w kwocie 1207,75 zł) i za rok 2004 (w kwocie 2418 zł), Sąd Rejonowy w S. w dniu 19 grudnia 2006r. dokonał wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej na rzecz Gminy w księdze wieczystej Kw nr [...] do kwoty 3626,25 zł.

Stosownie do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, z tym, że po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Podkreślić należy przy tym, że skutek zabezpieczenia rzeczowego zobowiązań podatkowych może nastąpić tylko w sytuacji złożenia wniosku o wpis hipoteki przed upływem terminu przedawnienia tych zobowiązań. W świetle regulacji art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U z 2001r., nr 124 poz. 1361), w brzmieniu obowiązującym również na datę złożenia przez Gminę S. powyższych wniosków z dnia 25 września 2006r. i z dnia 15 stycznia 2007r., wpis w księdze wieczystej miał moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Dla oceny skuteczności zabezpieczenia hipotecznego decydujące znaczenie miało ustalenie, czy wniosek o wpis hipoteki złożony został przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania, którego dotyczy zabezpieczenie.

W niniejszej sprawie, jak potwierdził Prezydent Miasta S. w piśmie z dnia 30 marca 2009r. (k. 59) wynika, że w dniu 23 sierpnia 2000r. został wystawiony tytuł wykonawczy obejmujący zaległość za rok 1999 w kwocie 7747,60 zł i celem jego realizacji dokonano czynności egzekucyjnych. Z akt sprawy, jak również uzasadnień podjętych w sprawie decyzji, nie wynika jednak, by podjęto czynności egzekucyjne, zastosowano środki egzekucyjne lub by zaistniały inne okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych małżonków K. w podatku od nieruchomości za pozostałe lata, których dotyczy wniosek o umorzenie zaległości. Powyższe oznacza, że zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych zgłoszony przez stronę, najpierw w odwołaniu od decyzji pierwszo instancyjnej następnie w skardze do Sądu, o ile potwierdzone zostanie, że nie zostały zastosowane środki mające wpływ na bieg terminu, może być uzasadniony odnośnie lat 2000 i 2001.

Z okoliczności sprawy wprawdzie wynika, że Gmina podjęła wcześniejszą próbę zabezpieczenia przedmiotowych wierzytelności, ale okazała się ona nieskuteczna. Na wniosek Prezydenta Miasta S. z dnia 4 kwietnia 2005r. referendarz sądowy wpisał w Kw nr [...] hipotekę przymusową w kwocie 52.240,zł, z tym, że wpis ten został uchylony przez Sąd Rejonowy w S. w dniu 4 lipca 2005r. Nieruchomość, której dotyczył wniosek, w dacie wnioskowanego zabezpieczenia hipotecznego nie stanowiła własności skarżących. Stąd też omawiany wpis hipoteki nie mógł spowodować skutków prawnych, o których mowa w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej.

Strona w odwołaniu wskazała na okoliczności, które w świetle przepisów prawa mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ drugiej instancji, pomimo zgłoszonego w odwołaniu zarzutu przedawnienia zobowiązań objętych wnioskiem, utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstacyjną, nie ustosunkowując się do tegoż zarzutu podczas, gdy prawidłowe ustalenie kwoty zaległości podatkowej w sprawie o umorzenie zaległości podatkowej odgrywa istotną rolę przy formalnej i merytorycznej ocenie wniosku o umorzenie. Dokonanie ustaleń faktycznych, że zobowiązanie podatkowe wygasło w części przez przedawnienie powoduje, że zaległość podatkowa za ten okres nie istnieje i nie może być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania w zakresie jej umorzenia w tej części. Postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Prawidłowe ustalenie wysokości zadłużenia wnioskodawcy stanowi ponadto element bez wątpienia istotny dla oceny zasadności zastosowania ulgi podatkowej w aspekcie przesłanek z art. 67a §1 Ordynacji podatkowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dopiero na etapie odpowiedzi na skargę zauważyło fakt ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości G. i T. małż. K., wskazując na zawiadomienia o wpisach hipotek z Sądu Rejonowego w S. z dnia 20 grudnia 2006r. i z dnia 3 września 2007r., nie odnosząc się jednak terminów ich ustanowienia do terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych. Podkreślić należy, że odpowiedź na skargę nie jest rozstrzygnięciem, a jedynie pismem procesowym w sprawie.

Tymczasem, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 127 Ordynacji podatkowej), strona ma prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jej sprawy podatkowej. Organ drugiej instancji jest zobowiązany nie tylko ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie w granicach rozpoznania i rozstrzygnięcia dokonanego przez organ pierwszej instancji, ale powinien także odnieść się do zarzutów odwołania.

Oceniając zatem zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji pod kątem ich zgodności z prawem, stwierdzić należy, iż decyzje te naruszają prawo procesowe w stopniu, który ma istotny wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające w sprawie na skutek nie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie wysokości zaległości podatkowej, wydały rozstrzygnięcia, które uchybiają podstawowym zasadom postępowania podatkowego takim jak: zasada prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), zasada oficjalności postępowania dowodowego (art. 187 §1 Ordynacji podatkowej), zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej), a nawet zasada legalizmu (art. 120 Ordynacji podatkowej). Organ drugiej instancji dopuścił się także uchybienia zasadzie dwuinstancyjności oraz przepisowi art. 210 §1 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez nie ustosunkowanie się w należyty sposób do zarzutów odwołania i w związku z tym nie zawarcie w uzasadnieniu decyzji wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

W powyższym zakresie zarzuty skargi T. K. zasługują więc na uwzględnienie. Stwierdzone naruszenia prawa procesowego czynią przedwczesnym odniesienie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi.

Wskazane uchybienia skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a.

Rozstrzygając ponownie sprawę organy podatkowe dokonają ustaleń faktycznych w oparciu o kompletny i prawidłowo zebrany materiał dowodowy, mając na uwadze stanowisko Sądu zaprezentowane w tej kwestii w uzasadnieniu wyroku wydanego w niniejszej sprawie.

Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. zaś Sąd, wobec stwierdzonej niezgodności z prawem decyzji pierwszej i drugiej instancji, orzekł o niewykonywaniu uchylonych aktów w całości.

Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania uzasadnia przepis art. 250

p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349), a także art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635) w zw. z częścią IV załącznika do w/w ustawy. Nie sposób zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, iż stawka minimalna za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną w sprawie skarżącemu z urzędu winna zostać ustalona w oparciu o §14 ust. 2 pkt 1 lit. a cyt. wyżej rozporządzenia z dnia 28 września 2002r., albowiem przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej nie jest należność pieniężna, ale kwestia odmowy umorzenia tejże należności.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie powołanych przepisów prawa, orzekł jak w sentencji wyroku.