Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 984/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Kolejnictwo
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8, art. 4, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2011 nr 227 poz 1367
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant starszy referent Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W wyniku przeprowadzonej w dniach 10-15 października 2013 r. kontroli Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., znak: [...], którą na podstawie art. 107 ust. 1, ust. 4 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 227, poz. 1367 ze zm., dalej: ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych) oraz art. 13 ust. 2 pkt 5 i art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94 ze zm., dalej: ustawa o transporcie kolejowym) w związku z art. 104 § 1 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267,) nałożył na [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] – dalej [...]– karę pieniężną w wysokości: 1. 500 zł za sporządzenie dokumentu przewozowego nr nadania [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na przewóz próżnych wagonów - cystern, nieoczyszczonych, po wyładunku materiału zagrażającego środowisku ciekłego i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 bez prawidłowej oficjalnej nazwy przewozowej towaru; 2. 300 zł za sporządzenie dokumentu przewozowego nr nadania [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na przewóz próżnych wagonów - cystern, nieoczyszczonych, po wyładunku materiału zagrażającego środowisku i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 bez sekwencji: "PRÓŻNY WAGON-CYSTERNA, OSTATNI ŁADUNEK:"; 3. 300 zł za sporządzenie dokumentu przewozowego nr nadania [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na przewóz próżnych wagonów - cystern, nieoczyszczonych, po wyładunku materiału zagrażającemu środowisku i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 bez wskazania wzoru nalepki ostrzegawczej; 4. 300 zł za sporządzenie dokumentu przewozowego nr nadania [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na przewóz próżnych wagonów - cystern, nieoczyszczonych, po wyładunku materiału zagrażającego środowisku i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 bez określenia wymaganej nazwy technicznej towaru i.n.o.; 5. 5000 zł za niewyznaczenie przez uczestnika przewozu koleją towarów niebezpiecznych doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych; 6. 5000 zł za nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania za 2011 r. z działalności uczestnika przewozu koleją towarów niebezpiecznych; 7. 5000 zł za nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania za 2012 r. z działalności uczestnika przewozu koleją towarów niebezpiecznych; 8. 2000 zł za nieprzeszkolenie osób wykonujących czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych koleją, zatrudnionych przez uczestnika przewozu lub wykonujących te czynności na jego rzecz.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości: sporządzenie dokumentu przewozowego, w którym nie jest zawarta prawidłowa oficjalna nazwa przewozowa towaru niebezpiecznego; sporządzenie dokumentu przewozowego, w którym nie jest zawarta inna wymagana informacja, tj. brak określenia "PRÓŻNY WAGON-CYSTERNA, OSTATNI ŁADUNEK:"; sporządzenie dokumentu przewozowego, w którym nie jest zawarta inna wymagana informacja, tj. brak określenia wzoru nalepki ostrzegawczej; sporządzenie dokumentu przewozowego, w którym nie jest zawarta inna wymagana informacja, tj. brak określenia nazwy technicznej towaru i.n.o.; niewyznaczenie przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych; nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych za 2011 r. i 2012 r.; nieprzeszkolenie osób wykonujących czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych, zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych lub wykonujących te czynności na jego rzecz.

W tych warunkach zapadła opisana na wstępie decyzja organu z dnia [...] grudnia 2013 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wystosowała zarzut, iż w imieniu [...] obowiązki nadawcy i odbiorcy wykonuje [...] sp. j. i to ona jest uczestnikiem przewozu, w związku z czym nałożenie kary pieniężnej na [...]w przedmiotowym zakresie jest niezasadne. Odnośnie prawidłowości wypełnienia przedmiotowych listów przewozowych - strona stwierdziła, że kwestionowany list przewozowy o nr. nadania [...] został wypełniony przez pracowników [...]sp. j., dlatego też decyzja o nałożeniu kary pieniężnej na [...] w tym zakresie jest błędna i niezgodna z prawem. Pismem z dnia 26 lutego 2014 r. strona uzupełniła argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odnośnie wadliwego sporządzenia listów przewozowych [...] wskazała, że kopie dokumentu przewozowego nie mogą stanowić dokumentu przewozowego w rozumieniu RID. Odnośnie kar pieniężnych za niezłożenie sprawozdań z rocznej działalności za rok 2011 i 2012, strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko o braku podstaw do jego przedkładania. Niewyznaczenie doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych, wg twierdzeń strony, również nie było jej obowiązkiem, z uwagi na fakt, że wszystkie czynności z tym związane były wykonywane przez podmiot świadczący usługę na jej rzecz. Taka argumentacja przedstawiana został też na poparcie niezasadności karania za naruszenie polegające na braku szkoleń osób uczestniczących w przewozie koleją towarów niebezpiecznych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zapadła decyzja z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] - zaskarżona w niniejszej sprawie, którą Prezes Urzędu Transportu Kolejowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 104 § 1 k.p.a., art. 107 ust. 1, ust. 4 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych oraz art. 13 ust. 2 pkt 5 i art. 14 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym decyzję - uchylił własną decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., znak: [...], w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej: 1. 500 zł za sporządzenie dokumentu przewozowego nr nadania [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na przewóz próżnych wagonów - cystern, nieoczyszczonych, po wyładunku materiału zagrażającego środowisku ciekłego i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 bez prawidłowej oficjalnej nazwy przewozowej towaru; 2. 300 zł za sporządzenie dokumentu przewozowego nr nadania [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na przewóz próżnych wagonów - cystern, nieoczyszczonych, po wyładunku materiału zagrażającego środowisku i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 bez sekwencji: "PRÓŻNY WAGON-CYSTERNA, OSTATNI ŁADUNEK"; 3. 300 zł za sporządzenie dokumentu przewozowego nr nadania [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na przewóz próżnych wagonów - cystern, nieoczyszczonych, po wyładunku materiału zagrażającego środowisku i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 bez wskazania wzoru nalepki ostrzegawczej; 4. 300 zł za sporządzenie dokumentu przewozowego nr nadania [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na przewóz próżnych wagonów - cystern, nieoczyszczonych, po wyładunku materiału zagrażającego środowisku i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 bez określenia wymaganej nazwy technicznej towaru i.n.o.; 5. 5000 zł za nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu koleją towarów niebezpiecznych za 2011 r. – i w tej części umorzył postępowanie administracyjne w pierwszej instancji, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie organ wskazał, że rozpatrując ponownie niniejszą sprawę uznał, że wcześniejsze rozstrzygnięcie należy uchylić we wskazanej w sentencji części i w tej części umorzył postępowanie wobec jego bezprzedmiotowości.

Odnosząc się do zarzutu zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz w piśmie strony z dnia 26 lutego 2014r., celem wykazania, że strona jest uczestnikiem przewozu towarów niebezpiecznych, organ wskazał następującą argumentację.

I tak, ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych w art. 2 pkt 8 definiuje uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, jako podmioty wymienione w ADR, RID lub ADN lub jednostkę wojskową, prowadzące działalność związaną z przewozem towarów niebezpiecznych, wskazując jednocześnie w art. 4, że w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do przewozu towarów niebezpiecznych, w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio ADR, RID lub ADN. RID w punkcie 1.2.1. określa, że nadawcą jest przedsiębiorstwo, które wysyła towary niebezpieczne, zarówno we własnym imieniu, jak też w imieniu osoby trzeciej. Jeżeli przewóz odbywa się na podstawie umowy przewozu, to za nadawcę uważa się to przedsiębiorstwo, które jest nadawcą zgodnie z tą umową. Zgodnie z art. 38 ust. 1 i 2 prawa przewozowego nadawca składa przewoźnikowi na przesyłkę towarową list przewozowy, a jeżeli przy danym rodzaju przewozu jest to powszechnie przyjęte, w inny sposób dostarcza informacji niezbędnych do prawidłowego wykonania przewozu. W liście przewozowym nadawca zamieszcza: 1) nazwę i adres nadawcy, jego podpis oraz określenie placówki przewoźnika zawierającej umowę; 2) miejsce przeznaczenia przesyłki oraz nazwę i adres odbiorcy; 3) określenie rzeczy, masy, liczby sztuk przesyłki, sposobu opakowania i oznaczenia; 4) inne wskazania i oświadczenia, wymagane albo dopuszczone zgodnie z przepisami ze względu na warunki danej umowy lub sposób rozliczeń. Dowodem zawarcia umowy przewozu, w myśl art. 47 ust. 3 prawa przewozowego, jest potwierdzony przez przewoźnika list przewozowy.

Dla wagonów próżnych nieoczyszczonych po materiale zagrażającym środowisku ciekłym, i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 po wyładunku na punkcie ładunkowym [...] sporządzone zostały listy przewozowe, których kserokopie zostały załączone jako dowody w sprawie. W przedmiotowych listach przewozowych, stanowiących dowód zawarcia umowy przewozu i przyjęcia przesyłki do przewozu, w rubryce "Nadawca" wskazano "[...] sp. z o.o. ul. [...], NIP [...], Regon [...], tel. [...], fax [...]". Stanowi to niepodważalny dowód, że na przewóz próżnych wagonów nieoczyszczonych po materiale zagrażającym środowisku ciekłym, i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082 zawarta została umowa przewozu. W oparciu o treść przywołanego powyżej punktu 1.2.1. RID, który stanowi, że jeżeli przewóz odbywa się na podstawie umowy przewozu, to za nadawcę uważa się to przedsiębiorstwo, które jest nadawcą zgodnie z tą umową – w tym przypadku [...].

W związku z tym organ uznał, że [...] jest w rozumieniu ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych oraz RID nadawcą towarów niebezpiecznych, a co za tym idzie – uczestnikiem przewozu koleją towarów niebezpiecznych.

Odbiorcą towarów niebezpiecznych w kolejowym systemie transportowym w rozumieniu postanowień RID jest odbiorca zgodnie z umową przewozu. Listy przewozowe na przesyłki wagonowe zawierające materiał zagrażający środowisku i.n.o. (olej opałowy ciężki) 90 UN 3082, stanowią dowód zawarcia umowy przewozu, pomiędzy wskazanego jako odbiorcę "[...]Sp. z o. o. ul. [...], NIP [...], Regon [...], tel. [...], fax [...]", a nadawcą [...] S.A., bez określenia przez nadawcę innych wskazań i oświadczeń.

Zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 4 prawa przewozowego zabrania się nadawcy umieszczania w liście przewozowym i innych dokumentach danych i informacji niezgodnych ze stanem faktycznym, należy więc ten stan rzeczy przyjąć jako rzeczywisty. Wobec powyższego wyczerpane zostały przesłanki uznania, w rozumieniu RID, firmy [...] jako odbiorcy towarów niebezpiecznych, a tym samym uczestnika przewozu koleją towarów niebezpiecznych. Z treści art. 47 ust. 2 prawa przewozowego wynika, iż osobę, która oddaje przewoźnikowi przesyłkę do przewozu, uważa się za upoważnioną przez nadawcę do wykonywania wszelkich czynności związanych z zawarciem umowy przewozu w jego imieniu i na jego rzecz, przez co nadawca ponosi wszelką odpowiedzialność formalnoprawną z tytułu uchybień i nieprawidłowości związanych z tym procesem.

Zdaniem organu w związku z tymi ustaleniami dowodzenie, że w imieniu [...] obowiązki nadawcy i odbiorcy wykonuje [...] sp. j., (dalej: [...]) i to ona jest uczestnikiem przewozu, jest niezgodne z obowiązującym w przedmiotowym zakresie stanem prawnym. [...] z racji prowadzonej działalności jest uczestnikiem przewozu koleją towarów niebezpiecznych kwalifikowanym jako przewoźnik kolejowy i użytkownik bocznicy kolejowej. RID w punkcie 1.4.2 wskazuje nadawcę i odbiorcę jako jednych z głównych uczestników przewozu koleją towarów niebezpiecznych, przypisując im odpowiednio pod pkt. 1.4.2.1 i 1.4.2.3 obowiązki w zakresie bezpieczeństwa. [...] jako nadawca towarów niebezpiecznych jest zobowiązany dostarczyć do przewozu tylko takie przesyłki, które spełniają wymagania RID. W zakresie bezpieczeństwa powinien on w szczególności: a) upewnić się, że towary niebezpieczne są sklasyfikowane i dopuszczone do przewozu zgodnie z RID; b) przekazać przewoźnikowi informacje i dane w sposób dający się potwierdzić, oraz, jeżeli to konieczne, wymagane dokumenty przewozowe oraz dokumenty towarzyszące (zezwolenia, dopuszczenia, powiadomienia, świadectwa, itd.), w szczególności biorąc pod uwagę wymagania podane w dziale 5.4 RID i w dziale 3.2 tabela A RID; c) używać wyłącznie opakowań, opakowań dużych i DPPL oraz cystern (wagonów - cystern, wagonów z odejmowalnymi zbiornikami, MEGC, cystern przenośnych i kontenerów - cystern), które zostały dopuszczone i nadają się do przewozu danych materiałów oraz mają oznakowania przewidziane w RID; d) spełniać wymagania dotyczące rodzaju przesyłki i ograniczeń przewozowych; e) upewnić się, że nawet próżne nieoczyszczone i nieodgazowane próżne cysterny (wagony- cysterny, wagony z odejmowalnymi zbiornikami, wagony-baterie, MEGC, cysterny przenośne i kontenery cysterny) lub próżne nieoczyszczone wagony i kontenery wielkie lub małe, do przewozu luzem są odpowiednio oznakowane i posiadają wymagane nalepki ostrzegawcze, a próżne nieoczyszczone cysterny są zamknięte i tak samo szczelne jak w stanie ładownym. Odbiorca towarów niebezpiecznych jest zobowiązany nie opóźniać przyjęcia towarów bez istotnych powodów oraz sprawdzić po rozładunku, czy spełnione zostały przepisy RID dotyczące odbiorcy. Wagon lub kontener może być zwrócony lub ponownie użyty dopiero wtedy, gdy zostały spełnione przepisy RID dla wyładunku. W przypadku, gdy nadawca korzysta z usług innych uczestników przewozu (pakującego, załadowcy, napełniającego itd.), to zgodnie z 1.4.2.1.2 RID, powinien on podjąć odpowiednie środki w celu zapewnienia spełnienia przez przesyłkę wymagań RID. W stosunku do odbiorcy zagadnienie to reguluje 1.4.2.3.3 RID określając, że jeżeli odbiorca korzysta z usług innych uczestników przewozu (rozładowcy, oczyszczającego, punktu odkażania, itd.), to powinien on podjąć odpowiednie przedsięwzięcia zapewniające, że przepisy bezpieczeństwa zgodnie z RID zostaną spełnione. W obydwu przypadkach obowiązki te spoczywają na [...], co winno skutkować podjęciem przez tę firmę niezbędnych środków bezpieczeństwa w celu zapobieżenia zagrożeniom ludzi, mienia i środowiska. Uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany przeszkolić osoby wykonujące czynności związane z przewozem koleją towarów niebezpiecznych, zatrudnione przez niego lub wykonujące na jego rzecz czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych przed podjęciem tych czynności, w zakresie odpowiednim do odpowiedzialności i obowiązków tych osób. Szkolenie powinno być okresowo uzupełnianie w celu uwzględnienia zmian w przepisach dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych. [...] nie poddał szkoleniom pracowników odpowiedzialnych za właściwe wykonywanie czynności przypisanych nadawcy w 1.4.2.1.1 RID i w 1.4.2.3 RID odbiorcy kolejowych przesyłek towarów niebezpiecznych. [...], posiadając status przewoźnika kolejowego i użytkownika bocznicy kolejowej, dokonuje obsługi transportowej przesyłek towarów niebezpiecznych, polegającej na podstawianiu i zabieraniu wagonów na i z punktu wyładunkowego [...], natomiast [...]sp. j. na podstawie umowy zawartej z [...] przeprowadza rozładunek na kolejowym froncie ładunkowym [...] oleju opałowego ciężkiego, a więc w rozumieniu RID jest rozładowcą. Brak szkoleń pracowników [...], zatrudnionych przez uczestnika przewozów towarów niebezpiecznych, tj. odbiorcę i nadawcę towarów niebezpiecznych w zakresie wymagań związanych z takim przewozem, odpowiednio do ich odpowiedzialności i obowiązków wskazanych w 1.4.2.1. i 1.4.2.3. RID, stoi w sprzeczności z postanowieniami art. 14 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych oraz 1.3.1 RID.

Organ wskazał, że [...], jako uczestnik przewozu koleją towarów niebezpiecznych jest obowiązany również wyznaczyć na swój koszt doradcę do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych. Obowiązek ten nie został przez kontrolowanego dopełniony, co narusza postanowienia art. 15. ust. 1. ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. Ponadto, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych obowiązany jest sporządzić roczne sprawozdanie z działalności w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych i wysłać jeden egzemplarz rocznego sprawozdania w terminie do dnia 28 lutego każdego roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie. Załączone do wniosku "Roczne sprawozdanie z działalności w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych za rok 2012" w ocenie Prezesa UTK w żaden sposób nie przemawia za zmianą zaskarżonej decyzji. Na tą kwalifikację składają się następujące kwestie: 1) W części A sprawozdania w oznaczeniu uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych wskazano [...], który w kolejowym procesie przewozowym występuje jako przewoźnik kolejowy i użytkownik bocznicy kolejowej, dokonując przewozu towarów niebezpiecznych na liniach kolejowych i obsługując inne podmioty związane z przewozem towarów niebezpiecznych. Wymownie świadczy o tym fakt, zamieszczenia w sprawozdaniu w ilościowym wykazie towarów niebezpiecznych towaru klasy 3, z którym wnioskodawca w procesie kolejowym nie ma związku. 2) W części B sprawozdania, jednoznacznie określono uczestnika przewozu jako przewoźnika kolejowego i użytkownika bocznicy kolejowej. Stanowi ono globalne zestawienie ilościowo - rodzajowe towarów niebezpiecznych w procesie przewozowym realizowanym przez [...]. 3) Zamieszczenie w części B, przekazanego przez wnioskodawcę sprawozdania odręcznych zapisków jest niezgodne z postanowieniami rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 14 sierpnia 2012 r. w sprawie formularza rocznego sprawozdania z działalności w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych oraz sposobu jego wypełniania (Dz. U. 2012 r., poz. 966). 4) Przesłane do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego przez [...] roczne sprawozdanie za 2012 r. z przyczyn oczywistych, zgodnych z właściwością, nie zawiera danych dotyczących [...]. Brak jest jakichkolwiek możliwości oceny z niniejszego dokumentu stopnia zrealizowania w latach 2011 i 2012 przez [...] działalności w dziedzinie przewozu koleją towarów niebezpiecznych. Tym samym, przedłożone sprawozdania w zakresie przewozu koleją towarów niebezpiecznych 2012 r. nie dotyczą działalności [...], a niezłożenie przez stronę własnych, narusza postanowienia art. 16 ust. 1 lit. b ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

Organ uznał za bezzasadne zarzuty [...], dotyczące niewyznaczenia przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych, nieprzesłania w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych 2012 r. oraz nieprzeszkolenia osób wykonujących czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych, zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych lub wykonujących te czynności na jego rzecz, podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie, a rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji w pełni prawidłowe.

W tych okolicznościach organ wskazał, że zobligowany był utrzymać w części zaskarżoną decyzję w mocy.

Skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na wyżej opisaną decyzję złożyła spółka [...], wnosząc o zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy poprzedzającą ją decyzję oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej w ww. zakresie decyzji skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów RID odnośnie określenia [...]sp. z o.o. jako uczestnika przewozu koleją towarów niebezpiecznych, podczas gdy jej obowiązki jako nadawcy i odbiorcy były faktycznie wykonywane przez inne podmioty - [...] oraz [...]sp. j. – na podstawie zawartych z nimi umów.

Skarżąca podniosła, że obowiązki nadawcy i odbiorcy [...]sp. z o.o. w procesie przewozu koleją towarów niebezpiecznych zostały przejęte przez dwie firmy, które w imieniu skarżącej spółki faktycznie wykonywały te obowiązki. Były to w kontrolowanym okresie firmy [...]oraz [...]spółka jawna. Skoro pracownicy [...]sp. z o.o. nie brali udziału w żadnym z etapów przewozu i rozładunku towarów niebezpiecznych, nie mogli zostać przeszkoleni w zakresie czynności przypisanych nadawcy i odbiorcy kolejowych przesyłek towarów niebezpiecznych. Zostali natomiast poinformowani o zakazie obsługi znajdującej się na terenie strony skarżącej rampy rozładunkowej. Zakaz ten wynika z faktu, iż obsługa rampy na mocy umowy została przekazana firmie [...]. Fakt wskazania na listach przewozowych jako nadawcy i odbiorcy towarów niebezpiecznych skarżącej spółki wynikał z faktu, iż ta dokonywała zapłaty za dostarczony olej opałowy ciężki.

Zdaniem skarżącej ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych wymaga złożenia sprawozdania, jednakże w przypadku [...]sp. z o.o. byłoby to sprawozdanie z wartościami zerowymi. W związku z powyższym skarżąca nie była zobowiązana do składania sprawozdania w zakresie przewozu koleją towarów niebezpiecznych za rok 2012. Obowiązujący formularz sprawozdania w części B nie zawiera rubryk przeznaczonych do wypełnienia przez odbiorcę.

Ponadto, [...]sp. z o.o. nie wyznaczyła doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych, ponieważ nie wykonywała obowiązków nadawcy i odbiorcy, a zatem nie brała udziału w przewozie koleją towarów niebezpiecznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył ,co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona w części decyzja odpowiada przepisom prawa.

Kluczową kwestią, w świetle zarzutów skargi, i sądowej kontroli zaskarżonej w części decyzji jest ustalenie znaczenia pojęcia - uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych.

Przepis art. 2 pkt 8 ww. ustawy o transporcie towarów niebezpiecznych definiuje uczestników przewozu towarów niebezpiecznych, jako podmioty wymienione w ADR, RID lub ADN lub jednostkę wojskową, prowadzące działalność związaną z przewozem towarów niebezpiecznych, wskazując jednocześnie w art. 4, że w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do przewozu towarów niebezpiecznych, w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio ADR, RID lub ADN. Z kolei, Regulamin dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID), stanowiący załącznik C do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), sporządzonej w Bernie dnia 9 maja 1980 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 100, poz. 674 i 675 z późn. zm.), - RID , w dziale 1.4 wskazuje nadawcę i odbiorcę jako jednych z głównych uczestników przewozu koleją towarów niebezpiecznych.

W pkt 1.2.1 RID definiuję, że nadawcę jako przedsiębiorstwo, które wysyła towary niebezpieczne, zarówno we własnym imieniu, jak też w imieniu osoby trzeciej. JTV przewóz odbywa się na podstawie umowy przewozu, to za nadawcę uważa się to przedsiębiorstwo, które jest nadawcą zgodnie z tą umową. Z kolei za odbiorcę w rozumieniu RID uważa się podmiot określony jako odbiorca zgodnie z umową przewozu. Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1173 ze zm.), dowodem zawarcia umowy przewozu jest potwierdzony przez przewoźnika list przewozowy.

Wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że w listach przewozowych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz w nr [...][...] lutego 2013 r., poddanych weryfikacji w trakcie wykonywania czynności kontrolnych przez Prezesa UTK stwierdzono, że dla wagonów załadowanych 90 UN 3082 materiałem zagrażającym środowisku ciekłym, i.n.o. (olej opałowy ciężki) w rubryce "Odbiorca" figuruje nazwa "[...] sp. z o.o. ul. [...],[...], NIP [...], Regon [...], tel. [...], fax [...]". W zależności natomiast od wzoru listu przewozowego, w rubryce "Pokwitowanie odbioru przesyłki" lub "Potwierdzenie przekazania przesyłki po przewozie" figuruje nazwa "[...] sp. z o. o., ul. [...],[...], NIP [...], Regon [...], teł. [...], fax [...]". Dodatkowo, do listów przewozowych dołączono "Dowód przyjęcia (PZ)", w których wskazano [...], jako zakład przyjmujący materiał. Także w skardze sama skarżąca spółka przyznała, że dokonała zapłaty za dostarczony olej opałowy ciężki co.

Sąd podziela w pełni stanowisko organu. W świetle ww. wskazań skarżąca spółka była odbiorcą przedmiotowego oleju. Tym samym uznać należy ją za odbiorcę w rozumieniu pkt 1.2.1 RID w zw. z art. 2 ust. 8 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, a co za tym idzie również za uczestnika przewozu koleją towarów niebezpiecznych.

Odnosząc się do kary pieniężnej za nieprzeszkolenie osób wykonujących czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych, zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych lub wykonujących te czynności na jego rzecz, wskazać należy, że zgodnie z pkt 1.3.1 MD, osoby, których obowiązki dotyczą przewozu towarów niebezpiecznych, zatrudnione przez uczestników przewozu wskazanych w dziale 1.4 RID, w tym odbiorcę i nadawcę, powinny być przeszkolone w zakresie wymagań związanych z takim przewozem. odpowiednio do ich odpowiedzialności i obowiązków. Osoby zatrudnione powinny być przeszkolone zgodnie z pkt 1.3.2 RID przed przejęciem obowiązków. Szkolenie powinno obejmować także przedstawione w rozdziale 1.10 RID przepisy stosowane dla zapewnienia bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych. Pracownicy powinni być zaznajomieni z ogólnymi wymaganiami zawartymi w przepisach o przewozie towarów niebezpiecznych i przeszkoleni z zakresu przepisów o przewozie towarów niebezpiecznych. Z kolei, art. 14 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy powtarza za RID, iż uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany przeszkolić osoby wykonujące czynności związane z przewozem drogowym, koleją i żeglugą śródlądową towarów niebezpiecznych, zatrudnione przez niego lub wykonujące na jego rzecz czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych przed podjęciem tych czynności, w zakresie odpowiednim do odpowiedzialności i obowiązków tych osób. Szkolenie powinno być okresowo uzupełnianie w celu uwzględnienia zmian w przepisach dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych.

Zdaniem Sądu skarżąca spółka, przyznając wprost, że nie przeszkoliła zatrudnionych pracowników odpowiedzialnych za właściwe wykonywanie czynności przypisanych odbiorcy w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych, błędnie bowiem wywodzi, że czynności odbiorcy w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych ogranicza się jedynie do transportu i rozładunku tych przesyłek, skoro powierzyła ich wykonanie podmiotom zewnętrznym to zwolniona jest od obowiązku szkolenia pracowników. Odbiorca i nadawca towarów niebezpiecznych w kolejowym systemie transportowym zobowiązani są, na mocy wymagań wskazanych w RID, zapewnić bezpieczeństwo ludzi, mienia i środowiska naturalnego podczas realizacji swoich obowiązków. W szczególności, odbiorca zobowiązany jest nie opóźniać przyjęcia towarów, bez istotnych powodów. oraz sprawdzić po rozładunku, czy spełnione zostały przepisy RID dotyczące odbiorcy (pkt 1.4.2.3.1 RJD). Ponadto, jeżeli odbiorca korzysta z usług innych uczestników przewozu (rozładowcy. oczyszczającego. punktu odkażania itd.). to powinien on podjąć odpowiednie przedsięwzięcia zapewniające. że przepisy 1.4.2.3.1 11.4.2.3.2 RID zostaną spełnione (pkt. 1.4.2.3.3 RID).

Sąd podziela stanowisko organu – okoliczności powierzenia przedsiębiorstwom [...]sp. j. oraz [...]sp. j. określonych czynności związanych z przewozem towarów niebezpiecznych są bez znaczenia dla niniejszej sprawy. I tak, w okolicznościach niniejszej sprawy, przewoźnikiem kolejowym były odpowiednio [...]S.A. (dowód list przewozowy nr [...]z dnia [...] lutego 2013 r.) oraz [...]sp. z o.o. (dowód list przewozowy nr [...]z dnia [...] sierpnia 2012 r.), a nie spółka [...], jak błędnie podnosi skarżąca. Zakres czynności wykonywanych przez przewoźnika kolejowego w trakcie przewozu towarów niebezpiecznych obejmuje obsługę transportowej przesyłek towarów niebezpiecznych, polegającej na podstawianiu i zabieraniu wagonów na i z punktu wyładunkowego. Co do roli spółki [...] w przewozie towarów niebezpiecznych, należy zauważyć, że na podstawie umowy zawartej ze skarżącą spółką, dokonywała jedynie rozładunku oleju opałowego ciężkiego. W tych warunkach organ zasadnie, uwzględniając brzmienie przepisów pkt 1.4.2.3.1 i pkt 1.4.2.3.2 RID uznał, że zakres czynności (obowiązków) przypisanych odbiorcy w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych jest inny niż przewoźnika kolejowego, czy rozładowcy. Zgodnie z pkt. 1.4.2.3.3 RID, powierzenie transportu i rozładunku towarów niebezpiecznych innym uczestnikom przewozu nie zwalnia skarżącej spółki, jako odbiorcy z obowiązku przedsięwzięcia odpowiednich starań, aby przepisy 1.4.2.3.1 i 1.4.2.3.2 RID zostały spełnione. Tym samym, to pracownicy skarżącej spółki powinni zostać przeszkoleni, odpowiednio do zakresu ich obowiązków w tej materii i żadna umowa handlowa zawarta z kontrahentem nie może skutkować tym, że skarżąca zwolniona będzie z obowiązków nałożonych na niego przepisami RID. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadzi do obejścia przepisów RID i ustawy o transporcie towarów niebezpiecznych.

W świetle ww. argumentacji, Sąd podzielił stanowisko organu - brak działania skarżącej spółki w tym zakresie należy zatem zakwalifikować jako naruszenia określone w załączniku do wyżej wymienionej ustawy pod lp. 5.5., który przewiduję karę pieniężną w kwocie 2000 zł za nieprzeszkolenie osób wykonujących czynności związane z przewozem towaru niebezpiecznego, zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych lub wykonujących te czynności na jego rzecz.

W ocenie Sądu także orzeczenie w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych za 2012 rok znajduje uzasadnienie prawne w okolicznościach sprawy.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b wyżej wymienionej ustawy, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych obowiązany jest wysłać jeden egzemplarz rocznego sprawozdania z działalności tego uczestnika w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych oraz czynności z nim związanych, zwanego dalej "rocznym sprawozdaniem", w terminie do dnia 28 lutego każdego roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie, Prezesowi Urzędu Transportu Kolejowego - w zakresie przewozu koleją towarów niebezpiecznych. Tym samym, skoro skarżąca spółka była w 2012 r. i 2013 r., jak właściwie ustalono w sprawie, odbiorcą, zatem uczestnikiem przewozu towarów niebezpiecznych, to niewątpliwie spoczywał na niej obowiązek przesłania w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania z działalności w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych za rok 2012. W świetle art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b wyżej wymienionej ustawy obowiązek ten ma charakter obligatoryjny i nie przewiduje w tym zakresie żadnym odstępstw. Okoliczność powierzenia określonych czynności przewozu innemu uczestnikowi, pozostaje bez wpływu na obowiązek skarżącej spółki w ww. zakresie.

Co do podnoszonych w skardze wątpliwości dotyczący sposobu wypełniania sprawozdania, Sąd stwierdza, że są one w oczywisty sposób nieuzasadnione. W części B wzoru rocznego sprawozdania, w rubryce "Określenie uczestnika przewozu" wyszczególniono pozycję "inny uczestnicy przewozu" - w myśl działu 1.4 RID, który wymienia odbiorcę jako jednego z uczestników przewozu towarów niebezpiecznych, możliwość wpisania skarżącej spółki nie może budzić wątpliwości. Ponadto, wzór sprawozdania zawiera objaśnienia co sposobu wypełnienia, w którym wskazano, że w niewypełnionych rubrykach (a więc również w sytuacji wartości zero) należy wstawić "X".

Zdaniem Sądu organ zasadnie ustalił, że skarżąca spółka, jako odbiorca przesyłek zawierających towary niebezpieczne, jest czynnym uczestnikiem przewozu towarów niebezpiecznych, w związku z czym ciążył na nim obowiązek sporządzenia i złożenia sprawozdania za rok 2012 r. (z art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b wyżej wymienionej ustawy). Brak działania w tym zakresie należy zakwalifikować jako naruszenie określone w załączniku do wyżej wymienionej ustawy pod lp. 5.4. pkt 3, który przewiduję karę pieniężną w kwocie 5000 zł za nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, jeżeli od ustawowo określonego terminu przesiania sprawozdania upłynęły co najmniej 3 miesiące.

Odnosząc się do orzeczenia w części dotyczącej kary pieniężnej za niewyznaczenie przez uczestnika przewozu koleją towarów niebezpiecznych doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych, Sąd stwierdza, co następuje.

Stosownie do art. 15 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany wyznaczyć na swój koszt co najmniej jednego doradcę do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych, właściwego ze względu na zakres wykonywanego przewozu lub czynności z nim związanych, określonych odpowiednio w ADR, RID lub ADN, zwanego dalej "doradcą".

Tym samym skoro skarżąca spółka była odbiorcą w 2012 r. i 2013 r., a co za tym idzie, uczestnikiem przewozu towarów niebezpiecznych, to spoczywał na niej obowiązek wyznaczenia doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych. Podstawa materialnoprawna w tym zakresie wynikająca z art. 15 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy ma bowiem charakter obligatoryjny i nie przewiduje w tym zakresie żadnym odstępstw. Każdy uczestnik przewozu ma obowiązek wyznaczyć na swój koszt co najmniej jednego doradcę do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych i nie zwalnia go z tego okoliczność powierzenia określonych czynności przewozu innemu uczestnikowi.

Sąd podziela stanowisko organu – skarżąca spółka, jako odbiorca przesyłek zawierających towary niebezpieczne, jest czynnym uczestnikiem przewozu towarów niebezpiecznych, a tym samym ciąży na niej obowiązek wyznaczenia doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych, zgodnie z art. 15 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy Brak działania skarżącej spółki w tym zakresie należało zakwalifikować jako naruszenie określone w załączniku do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych pod lp. 5.3, który przewiduje karę pieniężną w kwocie 5000 zł za niewyznaczenie przez uczestnika przewozu towarów n niebezpiecznych doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych.

Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia rozpoznawanej skargi, orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a.