Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 267/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par.8 ust.1 i ust.4
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi K. W. J. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 30 [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowe oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako organ odwoławczy, organ II instancji, Inspektor Wojewódzki lub w skrócie DPWIS) zaskarżoną decyzja z dnia [...] maja 2019 r., Nr [...], podjętą na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 59., dalej w skrócie u.P.I.S.), art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 917 ze zm., dalej jako kodeks pracy) oraz § 8 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367, dalej jako rozporządzenie RM) jak również art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania K. W. J. (dalej jako skarżąca, strona skarżąca, strona) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. (dalej jako organ I instancji, Inspektor Powiatowy lub w skrócie PPIS) z dnia [...] kwietnia 2019 r., Nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia RM) u skarżącej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił historię zatrudnienia skarżącej w narażeniu na sposób wykonywania pracy od 1 października 1975 r. do 31 grudnia 2016 r., w tym od 1 września 1991 r. do 31 grudnia 2016 r. jako sekretarz szkoły. Podano także, iż strona od 1 stycznia 2019 r. pobiera świadczenie emerytalne i nie pracuje zarobkowo.

Dalej wskazał, że Inspektor Powiatowy na skutek zgłoszenia dokonanego przez skarżącą wszczął dnia 5 stycznia 2017 r. postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia RM).

Po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego przez organ I instancji, co było poprzedzone oględzinami stanowiska pracy w dniu 24 stycznia 2017 r., skarżąca została skierowana do jednostki orzeczniczej i była badana w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. (dalej jako jednostka orzecznicza I stopnia), który dnia [...] października 2018 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej niniejszej choroby zawodowej.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano, że na podstawie przeprowadzonych badań, wykonanych badań dodatkowych i oceny narażenia zawodowego ustalono, iż pierwsze dolegliwości wystąpiły około 2006 r., tj. w czasie wykonywania zatrudnienia w szkole podstawowej i wobec tego jako środowisko zawodowe przyjęto ten zakład pracy. Podkreślono, że praca na stanowisku sekretarza szkoły wymaga wykonywania czynności z użyciem rąk, przy czym czynności te są zróżnicowane, przerywane innymi czynnościami i nie wymagają utrzymywania nadgarstków w tej samej pozycji lub w pozycjach przekraczających wychylenia maksymalne. Czynności szczególnie obciążające nadgarstki (stemplowanie pism pieczęciami ręcznymi z użyciem siły) są wykonywane okresowo (początek i koniec roku szkolnego), natomiast wykonywane codziennie nie przekraczają 4 godzin dziennie. Zaakcentowano także, iż w ocenie narażenia zawodowego nie wykazano, aby sposób wykonywania pracy mógł doprowadzić do przewlekłego wzrostu ciśnienia w kanale nadgarstka, nie potwierdzono nadmiernego obciążenia rak ruchami monotypowymi z maksymalnym zginaniem i prostowaniem w zakresie nadgarstków.

W ocenie jednostki orzeczniczej I stopnia wobec obecności licznych pozazawodowych czynników etiologicznych zespołu cieśni nadgarstka takich jak otyłość, zaburzenia gospodarki tłuszczowej i zaburzenia hormonalne (niedoczynność tarczycy) brak jest podstaw do przejęcia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii neuropatii nerwu pośrodkowego, a tym samym do rozpoznania przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Strona nie zgodziła się z powyższym orzeczeniem lekarskim i złożyła wniosek o ponowne badanie w jednostce orzeczniczej II stopnia wskazując na kwestie, które w jej odczuciu są niezgodne ze stanem faktycznym. Jednakże skarżąca z powodów osobistych dnia 19 listopada 2018 r. zrezygnowała z postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Instytucie [...] w S. (dalej jako Instytut).

Instytut nie wydając orzeczenia lekarskiej dokonał jednak oceny dokumentacji dotyczącej strony skarżącej i poinformował, iż "...w świetle aktualnych danych z literatury fachowej obsługa komputera (praca z użyciem myszki i klawiatury) nie należy do istotnych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka."

Inspektor Powiatowy, z uwagi na wskazywanie przez skarżącą w pismach do Instytutu na okoliczności, które jej zdaniem przemawiają za zawodowym tłem choroby, zwrócił się do jednostki orzeczniczej I stopnia o jednoznaczne wskazanie, przy uwzględnieniu sposobu wykonywania pracy opisanego przez zainteresowaną w piśmie z dnia 17 października 2018 r., czy zdaniem biegłych lekarzy specjalistów medycyny pracy istnieją podstawy do zmiany orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] października 2018 r."

W piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. jednostka orzecznicza I stopnia wyjaśniła, iż "...uważa, że opisane przez [stronę] w piśmie z dnia 17 października 2018 r. czynności, które wykonywała w czasie zatrudnienia w Szkole Podstawowej (...) nie dają podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego (...). Zespół cieśni nadgarstka występuje z dużą częstotliwością w populacji ogólnej. Jego etiologia jest wieloczynnikowa i nie istnieją obiektywne badania pozwalające na jednoznaczne potwierdzenie etiologii zawodowej. Każdy przypadek orzeczniczy wymaga oceny w aspekcie większego lub mniejszego prawdopodobieństwa w związku z warunkami pracy. Zainteresowana w trakcie obsługi komputera nie wykonywała czynności obciążających stawy nadgarstkowe, które stwarzałyby ryzyko rozwoju neuropatii z ucisku. Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej, a wbrew powszechnej opinii obsługa myszy i klawiatury komputerowej nie należy do istotnych czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka."

W tak kształtujących się okolicznościach organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie zarzucając, iż decyzja ta "została wydana bez uwzględnienia współistnienia czynników pozazawodowych i zawodowych, przy potraktowaniu piorytetowo tych pierwszych". Strona podniosła, iż w otrzymanym protokole z oględzin jej byłego stanowiska pracy jest dużo nieścisłości w sprecyzowaniu wykonywanych przez nią czynności zawodowych. W jej ocenie pracodawca lub wyznaczona przez niego osoba, być może niezbyt precyzyjnie określiła zakres jej obowiązków i wykonywanych przez nią czynności zawodowych, które mogłyby mieć wpływ na zaistniałe schorzenie. Skarżąca wskazywała, że przepracowała w sumie 41 lat na stanowisku pracownika umysłowego. Przez wszystkie te lata z konieczności zawodowej pracowała na klawiaturze maszyny do pisania, później komputerowej. Strona zarzuciła w tym kontekście, iż w jej odczuciu marginalnie potraktowano ilość czasu pracy wykonywanej przez nią w szkole przy użyciu komputera, podobnie jak ilość pieczętowanych świadectw szkolnych, zwłaszcza w latach 1991-2000 kiedy była większa ilość uczniów.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wskazał, iż do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie - jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia RM - trzy warunki:

- choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

- choroba musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

- wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

Zdaniem organu odwoławczego w przypadku skarżącej ww. kryteria nie zostały spełnione. Wystąpienie zespołu cieśni nadgarstka, jako skutku narażenia zawodowego związane jest z przeciążeniem struktur znajdujących się w kanale nadgarstka w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego, co w konsekwencji prowadzi do ucisku na nerw pośrodkowy. Duża powtarzalność wykonywanych czynności ręcznych na stanowisku pracy, jest czynnikiem ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Mechanizmem wywołującym zespół cieśni nadgarstka jest wzrost ciśnienia w kanale i niedokrwienie nerwu pośrodkowego. Prostowanie nadgarstka (zgięcie grzbietowe) napina ścięgna mięśni zginaczy i nerw pośrodkowy zwiększając ucisk na jego powierzchnię grzbietową. Ciśnienie w kanale nadgarstka dodatkowo zwiększa zginanie palców i rośnie ono wraz ze zwiększeniem siły. Zgięcie ręki w nadgarstku powoduje, że ścięgna zginacza palców uciskają dłoniową powierzchnię kanału nadgarstka. Nerw pośrodkowy znajduje się między tymi ścięgnami. Przeciążenie mięśni zginaczy, brak przerw wypoczynkowych są przyczyną braku równowagi pomiędzy zginaczami i prostownikami, co prowadzi do wzrostu ciśnienia w części dłoniowej kanału nadgarstka. Podczas ruchów rąk dochodzi właśnie do obrzęku struktur znajdujących się w obrębie kanału nadgarstka ("Sposób wykonywania pracy jako czynnik ryzyka zespołu cieśni nadgarstka", Medycyna Pracy 2007, z. 58 str. 361-372, wyd. Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi). Zatem, w przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, jako skutku narażenia zawodowego, dochodzi, jeśli w trakcie całej zmiany roboczej lub przez znaczną jej część pracownik wykonuje szybkie, wysokopowtarzalne ruchy, obejmujące najczęściej ruch maksymalnego zgięcia grzbietowego i dłoniowego w stawie nadgarstkowym (lub nawracania i odwracania). Szybkość wykonywanych ruchów w stawach w przeliczeniu na jednostkę czasu jest zasadniczym czynnikiem sprawczym wystąpienia zawodowego zespołu cieśni nadgarstka.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy ustalono, iż w środowisku pracy skarżąca wykonywała czynności obciążające kończyny górne, w tym stawy nadgarstkowe. Czynności te w ocenie jednostki orzeczniczej I stopnia nie miały charakteru ruchów monotypowych, tj. długotrwałych, wielokrotnie powtarzanych w bardzo krótkich odstępach czasowych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych, wykonywanych z dużą częstością w trakcie całego okresu trwania zmiany roboczej, które predysponowałyby skarżącą do rozwoju ww. choroby zawodowej. Prace wykonywane przez stronę na stanowisku sekretarza szkoły nie spełniają kryterium monotypii ruchów, ponieważ nie są czynnością tylko jednego rodzaju wykonywaną przez większą część dnia i tygodnia roboczego.

Na marginesie zauważono, że schorzenia wymienione w wykazie chorób zawodowych - w punkcie 20 (w tym zespół cieśni w obrębie nadgarstka) są chorobami występującymi w populacji ogólnej z częstością podobną jak w tych grupach zawodowych, gdzie sposób wykonywania pracy może być uznany jako czynnik sprawczy. Etiologia tych schorzeń jest wieloczynnikowa i w każdym przypadku badanie interpretowane jest i oceniane w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy, a to z kolei wiąże się z koniecznością wykluczenia innych możliwych przyczyn schorzeń obwodowego układu nerwowego. W przypadku choroby obwodowej takiej jak zaburzenia przewodnictwa nerwowego w zakresie nerwów pośrodkowych wiadomo, że wśród przyczyn wymienia się m.in. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego [Marek, K. "Choroby zawodowe"; Indulski, J. "Patologia zawodowa"].

Organ odwoławczy podał dalej, iż lekarze orzecznicy (po analizie zapisów emg i wykonaniu dodatkowych badań) wskazali, iż w etiologii neuropatii obwodowej u skarżącej znaczący udział miały czynniki pozazawodowe, które często są przyczyną zespołu cieśni nadgarstka - mianowicie otyłość, zaburzenia gospodarki tłuszczowej i zaburzenia hormonalne (niedoczynność tarczycy), co dodatkowo przemawia za pozazawodowym tłem choroby. W świetle powyższych faktów, nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie u skarżącej pozostaje w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania pracy, a zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej figurującej pod poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia RM.

Dodano także, ustosunkowując się do zarzutów odwołania, iż jednostki orzecznicze systemu ochrony zdrowia wydające orzeczenia w postępowaniu dotyczącym istnienia podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, nie rozstrzygają problemów związanych ze stanem zdrowia osoby badanej i nie wypowiadają się na inne tematy, niż będące celem tego postępowania administracyjnego, m.in. dotyczące przyczyn stwierdzonych u niej zmian chorobowych. Ustawodawca nie nakłada na jednostki orzecznicze obowiązku wyjaśnienia przyczyn powstania określonej choroby po wykluczeniu jej przyczyn zawodowych, co zresztą w większości przypadków leży poza zakresem kompetencji takich jednostek. Tym samym wskazane przez lekarzy orzeczników pozazawodowe czynniki, które mogą być przyczyną zmian patologicznych stwierdzonych u skarżącej są tylko prawdopodobnie czynnikami sprawczymi, niemniej jednak ich stwierdzenie dodatkowo przemawia za pozazawodową etiologią schorzenia.

Zauważono także, iż organ I instancji w pismach kierowanych do jednostki orzeczniczej wskazywał, iż narażenie zawodowe u skarżącej występowało z uwagi na sposób wykonywania pracy. Niemniej jednak szczegółową ocenę związku przyczynowo-skutkowego przeprowadza upoważniony lekarz orzecznik, który dysponując wiedzą specjalistyczną ocenia sposób wykonywania pracy w kontekście rozwoju danego schorzenia. W przedmiotowej sprawie nie potwierdzono takiego związku.

W dalszej części uzasadnienia Inspektor Wojewódzki zauważył, iż zespół cieśni nadgarstka nie został powiązany ze sposobem wykonywania pracy w szkole podstawowej (nie stwierdzono, że czynności wykonywane na stanowisku sekretarza szkoły są ruchami ze szczególnym obciążeniem stawów nadgarstkowych), ponieważ praca na komputerze w okresie od 1998 r. do 2016 r. według aktualnej wiedzy medycznej nie stwarza istotnego ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka.

Wreszcie DPWIS wskazał, że przepis szczegółowy tj. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, stawia organowi przy wydawaniu decyzji wymóg kierowania się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia RM. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów k.p.a. ma charakter opinii biegłego. Podlega ono weryfikacji, tak jak każdy inny dowód w sprawie. W opinii organu odwoławczego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich, uznać trzeba, że orzeczenia wydane w przedmiotowym postępowaniu spełniają ww. wymagania. Zostały one poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanej oraz analizą zgromadzonej dokumentacji.

Konkludując organ odwoławczy wskazał, iż nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Czym innym jest nadto domniemanie zawodowej etiologii choroby będącej normalnym następstwem warunków pracy, dopuszczalne w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a czym innym wyraźne wykluczenie takiego związku przez uprawnione jednostki orzecznicze, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do tut. Sądu złożyła strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, którą uważa za krzywdzącą. W uzasadnieniu skarżącą w dużej mierze powtórzyła argumentację, która zgłaszała w toku postępowania administracyjnego, a która sprowadza się do twierdzenia, iż w jej przypadku spełnione zostały wymogi do uznania występującego u niej zespołu cieśni nadgarstka jako choroby zawodowej. Skarżąca zarzuciła, że decyzja została wydana bez uwzględnienia współistnienia czynników pozazawodowych i zawodowych , przy potraktowaniu priorytetowo tych pierwszych. Ponadto w jej odczuciu niezbyt precyzyjnie zweryfikowano pracę na jej stanowisku pod kątem czynników narażenia zawodowego, czego dowodem mogą być jej zastrzeżenia do protokołu oględzin stanowiska pracy.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Wojewódzki wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 21307 ze zm.) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Sąd, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), z którego wynika, że sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli tut. Sądu podlegała decyzja DPWIS z dnia [...] maja 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia [...] kwietnia 2019 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia RM).

Podstawę prawną do wydania powyższych decyzji stanowił m.in. art. 235¹ oraz art. 237 § 1 pkt 3-6 Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia RM. Pierwszy z wymienionych definiuje pojęcie choroby zawodowej, uznając za taką "chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie następujących wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 235² kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Dla stwierdzenia zatem wystąpienia choroby zawodowej koniecznym jest wykazanie związku przyczynowego zachorowania z wykonywana pracą. Nadto – jak podkreślił to Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 27 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 521/16- przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych, które przybrało formę rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tu określanego jako rozporządzenie RM). Zawiera ono normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z brzmieniem jego § 6 ust. 1 orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia RM wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia (§ 5 ust. 1 rozporządzenia RM), a jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo- rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia RM). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1 rozporządzenia RM).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia RM). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia RM).

Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por.: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06).

Co więcej – jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w przywołanym wyżej wyroku w wyroku z 27 marca 2017 r. - "orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i § 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów".

Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy wskazać trzeba, iż przed wydaniem zaskarżonych w sprawie decyzji organy właściwe w sprawie pozyskały orzeczenia lekarskie, o których mowa powyżej. Skarżąca została bowiem przebadana w jednostce orzeczniczej I stopnia, a dalsze konsultacje w Instytucie nie odbyły się z uwagi na rezygnację samej skarżącej. Pomimo nieprzeprowadzenia dalszych badań Instytut dokonał oceny przesłanej mu wcześniej dokumentacji medycznej skarżącej i poinformował Inspektora Powiatowego o swoich spostrzeżeniach. PPIS, z uwagi na powyższe okoliczności oraz zgłaszane uwagi przez skarżącą dotyczące charakteru i natężenia wykonywanej pracy w sekretariacie szkoły, zwrócił się do jednostki orzeczniczej I stopnia o uzupełniającą opinię, która została sporządzona w dniu [...] lutego 2019 r. Orzecznicy konsekwentnie stwierdzili, że w przypadku zespołu cieśni nadgarstka, aby móc mówić o chorobie zawodowej należy wykazać, iż zakres pracy zawodowej zainteresowanej wiązał się koniecznością wykonywania licznych i długotrwałych ruchów monotypowych, polegających na maksymalnym i zginaniu i prostowaniu nadgarstka z uciśnięciem na nerw pośrodkowy. W efekcie podjętych ustaleń przez uprawnionych orzeczników lekarskich stwierdzono brak podstaw do przyjęcia bezspornie lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Zdaniem lekarzy orzeczników w etiologii neuropatii obwodowej u skarżącej znaczący udział miały czynniki pozazawodowe, które często są przyczyną zespołu cieśni nadgarstka - mianowicie otyłość, zaburzenia gospodarki tłuszczowej i zaburzenia hormonalne (niedoczynność tarczycy), co dodatkowo przemawia za pozazawodowym tłem choroby.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należało, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego w stosunku do skarżącej orzeczenia lekarskiego oraz zawartego w nim rozstrzygnięcia uznającego brak związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem na czynnik szkodliwy polegający na sposobie wykonywania pracy zawodowej. Stwierdzić przy tym należy, że wydane przez lekarzy orzeczenia w żaden sposób nie podważają występowania u skarżącej schorzenia w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a wskazują jedynie na brak związku między warunkami panującymi w pracy, a powstaniem schorzenia.

Odnosząc się z kolei do podniesionych w skardze zarzutów w zakresie "priorytetowego" potraktowania czynników pozazawodowych bez należytego uwzględnienia współistnienia czynników zawodowych należy wyjaśnić, iż rzeczą organów w niniejszej sprawie było stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej lub braku podstaw ku temu, a nie wykazanie, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. W toku niniejszego postępowania jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie istnieje lub występowało oraz czy powstało w związku z warunkami pracy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r. VII SA/Wa 2203/10). Tym samym, jakkolwiek w decyzjach obu organów sanitarnych, a także w orzeczeniu lekarskim, mowa jest o obecności licznych pozazawodowych czynników etiologicznych zespołu cieśni nadgarstka, podstawą do wydania decyzji o wystąpieniu choroby zawodowej stanowi stwierdzenie wystąpienia związku między stwierdzonymi dolegliwościami a zakresem wykonywanej pracy, a nie ustalenie pozazawodowych czynników powstania choroby zawodowej.

Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśnił okoliczności stanu faktycznego, w tym ustosunkował się do zgłaszanych przez skarżącą uwag i zastrzeżeń, oraz dokonał prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienie wyjaśnia podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ ten kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania.

Konkludując, uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

W tej sytuacji mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 u.p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.