Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 74/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: § 2 ust.1, § 5 ust.1 § 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 4 i 15
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017r. sprawy ze skargi D. D na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. D. (dalej powoływana jako "skarżąca", "strona", "producent rolny") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]". Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]"., przyznającą skarżącej płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2015r. w łącznej wysokości 29.182,90 zł, w tym z tytułu realizacji:

1) Pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne:

- wariant 2.1 – Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w odniesieniu do powierzchni 12,61 ha w wysokości 7.354,90 zł;

2) Pakietu 4 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000:

- wariant 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków za powierzchnię uwzględnioną w płatności w odniesieniu do powierzchni 27,47 ha w wysokości 21.828 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał treść § 2 ust.1, § 5 ust.1 § 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13.03.2013r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013, poz. 361 ze zm.). Wskazał również, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r., poz. 324), które weszło w życie z dniem 15 marca 2014 r.: rolnik, który na podstawie przepisów dotychczasowych podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", kontynuuje jego realizację zgodnie z przepisami dotychczasowymi, z tym że począwszy od dnia 15 marca 2015 r. nie może dokonać zmiany tego zobowiązania polegającej na:

1) jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie wariantu pierwszego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w § 1;

2) jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania wariantu pierwszego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w § 1.

Podkreślono, że realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego jest jednym z podstawowych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, obowiązującym rolnika zarówno w pierwszym jak i w kolejnych latach ubiegania się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Rolnik określa kształt zobowiązania rolnośrodowiskowego. We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej rolnik określa rodzaj pakietu lub wariantu w ramach którego to zobowiązanie będzie realizowane, oraz obszar - powierzchnię na jakiej zobowiązanie będzie realizowane. Dodatkowo rolnik deklaruje roślinę, jaką zamierza uprawiać w celu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Te elementy określają zakres zobowiązania rolnośrodowiskowego danego rolnika.

Wskazano, że ostatecznie poziom zobowiązania ustalony zostaje pierwszą decyzją o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. W przypadku strony była to decyzja z dnia "[...]" r., którą określono zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na poziomie 12,61 ha, a w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na poziomie 27,49 ha.

Organ odwoławczy wskazał, że w trzecim roku zobowiązania (2015 rok) strona wnioskowała o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 z tytułu realizacji pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 14,26 ha oraz pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 32,11 ha.

W dniach "[...]" r. w gospodarstwie strony przeprowadzone zostały oględziny działek ewidencyjnych w zakresie ich powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG). W toku oględzin przeprowadzono pomiary powierzchni działek ewidencyjnych, które wyniosły:

- na działce nr 49 - 4,06 ha,

- na działce nr 55 - 3,69 ha,

- na działce nr 66 - 0,13 ha,

- na działce nr 86 - 0,74 ha,

- na działce nr 56 - 2,34 ha,

- na działce nr 102/4 - 26,65 ha.

Deklaracja skarżącej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) oraz powierzchnia kwalifikująca się do płatności przedstawiała się następująco:

- działka o symbolu A1 zadeklarowana powierzchnia 1,12 ha położona na działce ewidencyjnej o nr 47, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 1,11 ha;

- działka o symbolu B1 zadeklarowana powierzchnia 3,70 ha położona na działce ewidencyjnej nr 49, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 3,52 ha;

- działka o symbolu C1 zadeklarowana powierzchnia 0,51 ha położona na działce ewidencyjnej nr 52, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 0,51 ha;

- działka o symbolu D1 zadeklarowana powierzchnia 3,30 ha położona na działce ewidencyjnej nr 55, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 3,30 ha;

- działka o symbolu G1 zadeklarowana powierzchnia 1,96 ha położona na działce ewidencyjnej nr 56, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 1,52 ha;

- działka o symbolu H1 zadeklarowana powierzchnia 1,93 ha położona na działce ewidencyjnej nr 285 powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 1,93 ha;

- działka o symbolu K1 zadeklarowana powierzchnia 0,33 ha położona na działce ewidencyjnej nr 49, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 0,33 ha;

- działka o symbolu L1 zadeklarowana powierzchnia 0,46 ha położona na działce ewidencyjnej nr 55, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 0,39 ha;

- działka o symbolu M1 zadeklarowana powierzchnia 0,95 ha położona na działce ewidencyjnej nr 56, powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 0,00 ha;

Organ odwoławczy podniósł, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) wynika z jej dostosowania do powierzchni zaciągniętego zobowiązania. Zwiększenie powierzchni zobowiązania w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) nie zostało wymienione w § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13.03.2013 r. W sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz.361), zawierające wyliczenie przypadków, w których zmiana zobowiązania rolno środowiskowego jest dopuszczalna. Wobec powyższego powierzchnia stwierdzona w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) wyniosła 12,61 ha, przy powierzchni deklarowanej wynoszącej 14,26 ha.

Różnica między powierzchnią zadeklarowaną a kwalifikującą się do płatnością wyniosła 1,65 ha.

Organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności rolnośrodowiskowej wyliczonej dla powierzchni kwalifikującej się do objęcia tą płatnością w ramach pakietu 2 wariantu 2.1 wyniosła 9.961,90 zł, co po zastosowaniu obniżenia w związku ze stwierdzeniem, że różnica procentowa pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną to 13,08%, dało kwotę 7.354,90 zł.

Wskazano również, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków wynika z jej dostosowania do powierzchni zaciągniętego zobowiązania, a w przypadku działki rolnej FI, dodatkowo z powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) działki ewidencyjnej nr 86 wynoszącej 0,74 ha, na której m.in. usytuowana jest ta działka rolna. Zwiększenie powierzchni zobowiązania w drugim lub trzecim roku jego realizacji, w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków jest niedopuszczalne na mocy § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r., poz. 324). Wobec powyższego powierzchnia stwierdzona w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków wyniosła 27,47 ha, przy powierzchni deklarowanej wynoszącej 32,11 ha.

Różnica między powierzchnią zadeklarowaną a kwalifikującą się do płatnością wyniosła 4,64 ha.

Organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności rolnośrodowiskowej wyliczonej dla powierzchni kwalifikującej się do objęcia tą płatnością w ramach pakietu 4 wariantu 4.1 wyniosła 32.964 zł, co po zastosowaniu obniżenia w związku ze stwierdzeniem, że różnica procentowa pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną to 16,89%, dało kwotę 21,828 zł.

Odnośnie podniesionych zarzutów co do prawidłowości wykonanych w dniach "[...]" pomiarów, organ odwoławczy zaznaczył, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności ustalona została w oparciu o poziom zobowiązania ustalony decyzją z dnia 26 marca 2014 r. Dodatkowo w przypadku działki rolnej F1, zadeklarowanej w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych, powierzchnia została zredukowana do poziomu 2,53 ha ze względu na powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą (PEG) działki ewidencyjnej nr 86 wynoszącej 0,74 ha, na której m.in. położona jest działka rolna F1.

Jednocześnie wskazano, że Kierownik Biura Kontroli w piśmie z dnia 6 września 2016r. wskazał, że Biuro Kontroli wielokrotnie odnosiło się do uwag pełnomocnika strony, dotyczących wyników kontroli. W ww. piśmie wskazano również, że kontrola w zakresie weryfikacji PEG została przeprowadzona poprawnie i nie ma podstaw, aby uznać, że popełniono błąd skutkujący zmianą wyników kontroli. Do pisma załączono korespondencję prowadzoną z pełnomocnikiem strony, tj. pisma pełnomocnika z dnia 18.01.2016 r, z dnia 12.03.2013 r. z dnia 20.04.2016 r., z dnia 12.05.2016 r. oraz pisma Kierownika Biura Kontroli na Miejscu z dnia 01.03.2016 r., z dnia 13.04.2016 r., z dnia 19.05.2016 r. oraz z dnia 15.06.2016 r. Wskazano, że Kierownik Biura Kontroli na Miejscu, szczegółowo odniósł się do wszystkich zarzutów oraz wątpliwości co do sposobu przeprowadzenia pomiarów, które pokrywają się z zarzutami zgłoszonymi w piśmie odwoławczym. W szczególności wskazano, że do powierzchni zmierzonej uwzględniono powierzchnię użytków rolnych, wyłączając obszary nieuprawnione do płatności. Odnośnie nieuwzględnienia powierzchni zadrzewionych wyjaśniono, że do powierzchni gruntów rolnych można zaliczyć obszary, na których występują pojedyncze drzewa i nie wpływają one na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 100 sztuk na hektar. Zadrzewienia wyłączone w trakcie kontroli z pomiarów stanowią skupiska drzewa, których nie można uznać za pojedyncze drzewa, ani za zadrzewienia liniowe o szerokości nieprzekraczającej 2 m, pod którymi prowadzona jest uprawa. Wyjaśniono, że od pomiaru użytków rolnych odlicza się powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi, z wyjątkiem dróg technicznych i dojazdowych do pól o szerokości do 2 metrów, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze, nietrwałe rozproszone elementy krajobrazu, np. stogi siana, sterty słomy, pryzmy obornika, sianokiszonki , jeżeli ich powierzchnia jest większa niż 100 m2. Wskazano również, że elementy działki niekwalifikujące się do płatności o powierzchni mniejszej niż 100m2 (np. pryzmy obornika, stogi siana) zostają zaliczone do powierzchni działki pod warunkiem, że suma ich powierzchni nie przekracza tolerancji pomiaru, w przeciwnym przypadku powierzchnię zmierzona należy pomniejszyć o powierzchnię wyłączeń. Tolerancja pomiaru powierzchni działki rolnej obliczana jest jako iloczyn obwodu działki rolnej i szerokości strefy buforowej wokół granic działki rolnej, zgodnie ze wzorem tolerancja [m2] = obwód działki rolnej [m] x szerokość strefy buforowej [m]. Odnośnie zarzutu dotyczącego nieprecyzyjnego przeprowadzenie pomiaru podano, że podczas kontroli zastosowano punktowy pomiar GPS wspomagany poprawkami z systemu EGNOS (DGPS), którego nominalna dokładność dla wykorzystywanego urządzenia wynosi < 0,5 metra w pomiarach sytuacyjnych w czasie rzeczywistym. Kontrole wykorzystujące do pomiarów techniki globalnego systemu pozycjonowania (OPS) realizowane są tylko z wykorzystaniem odbiorników, dla których przeprowadzono testy walidacji. Pomiar wierzchołkowy polega na pomiarze położenia każdego zasygnalizowanego punktu w miejscach załamania granic działki rolnej. Natomiast na dłuższych, prostoliniowych odcinkach granic działki rolnej przyjmuje się zasadę rejestrowania punktów w odcinkach co 25 metrów. W podsumowaniu stwierdzono, że warunki terenowe oraz wykorzystana technika pozwoliły na prawidłowy pomiar powierzchni działek.

Odnośnie pisma pełnomocnika odwołującego się z dnia "[...]" informującego o braku możliwości wykonania koszenia działki rolnej El położonej na działce ewidencyjnej nr 66 z uwagi na aktywność bobrów, organ odwoławczy wskazał, że pozostaje ono bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Powołując treść art. 4 i 15 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 418 z 20 czerwca 2014 r., Nr 181, poz. 48) organ odwoławczy wskazał, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie. Powyższe wynika z tego, że fakt przypisania działce rolnej El powierzchni 0,00 ha nie wynika z nieużytkowania tej działki w związku z działalnością bobrów, lecz z niedopuszczalnej prawem próby zwiększenia powierzchni zobowiązania w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Jak wyżej wskazano, poziom zobowiązania rolnośrodowiskowego skarżącej ustalony został decyzją z dnia 26 marca 2014 r. i w zakresie pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i wyniósł 27,49 ha. Zobowiązanie to nie obejmowało działki rolnej E o powierzchni 1,25 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 66. Przepis art. 15 ww. rozporządzenia znalazłyby zastosowanie, gdyby działka ta objęta była zobowiązaniem rolno środowiskowym, natomiast przepis art. 4 ww. rozporządzenia dodatkowo wtedy, gdyby strona poinformowała o fakcie wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności na piśmie w terminie 15 dni od dnia, w którym było to możliwe, wraz z odpowiednimi dowodami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, nie zgodziła się z ustaleniami organów, będącymi podstawą do przyznania jej płatności w pomniejszonej wysokości.

W piśmie procesowym z dnia 10 marca 2017r. strona podniosła m.in. zarzuty dotyczące komisji kontrolujących jej gospodarstwo. Wskazała, że około połowę zdjęć rzekomo przedstawiających zły stan jej gruntów nie pochodzi z jej działek lub są wykonane w sposób tendencyjny. Podniosła, że trwałe użytki zielone zostały przez geodetę agencyjnego pomierzone niedokładnie, nieprecyzyjnie i z dużym uproszczeniem, co potwierdziło powtórne badanie przez geodetę zatrudnionego przez skarżącą.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej do sądu decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.).

Wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Podkreślenia wymaga, że przedmiot kontroli stanowić może tylko zaskarżony akt, w tym przypadku decyzja, którą w oparciu o powołane w niej przepisy prawa przyznano skarżącej płatności rolnośrodowiskowe na rok 2015. Nie jest kompetencją sądu administracyjnego rozstrzyganie sprawy administracyjnej, w tym przypadku poprzez dokonywanie samodzielnych ustaleń faktycznych w zakresie kwalifikowanych powierzchni uprawniających do przyznania rolnikowi płatności, a następnie orzekanie o uprawnieniach bądź obowiązkach indywidualnego podmiotu. Te bowiem zadania odnoszą się do właściwości organów administracji publicznej, powołanych z mocy stosownych przepisów do rozpoznawania i załatwiania konkretnych spraw danej kategorii w postępowaniu administracyjnym.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia legalności, Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu, który nakazywałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W przedmiotowej sprawie ma zastosowanie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 ze zm.). Powyższe rozporządzenie, wydane zostało na podstawie art.29 ust.1 i ust.1a ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (jt. Dz.U z 2013r. poz.173 ze zm.) ma zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych wynikających z zobowiązań podjętych na jego podstawie i kontynuowanych w 2015r. i latach następnych, do czasu zakończenia programów finansowanych z EFR ROW w ramach "perspektywy finansowej" lat 2007 – 2013. Normuje ono materialnoprawne zasady jak i tryb przyznawania i zmniejszania oraz zwrotu płatności, odwołując się także do odpowiednich przepisów prawa unijnego. Natomiast skutki materialnoprawne nieprawidłowości i niezgodności w zakresie obowiązków z tytułu otrzymywanego wsparcia – m.in. płatności rolnośrodowiskowych określone zostały w powołanym przez organy rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) nr 640/2014. Powyższe rozporządzenie zastąpiło rozporządzenie (WE ) nr 1122/2009 i rozporządzenie (UE) nr 65/2011, i ma zastosowanie (jak wynika z jego art.44) do wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o wsparcie lub wniosków o płatność dotyczących lat lub okresów rozpoczynających się od 1 stycznia 2015r.

Zasadnicza kwestia sporna pomiędzy stronami sprowadzała się w niniejszej sprawie do oceny prawidłowości działań i stanowiska organów w związku z pomniejszeniem producentowi rolnemu płatności rolnośrodowiskowej na 2015r. W złożonym wniosku o przyznanie płatności za ten rok strona deklarowała w ramach pakietu 2, wariant 2.1 do działek rolnych o łącznej powierzchni 14,26 ha, a do pakietu 4 wariant 4.1 do powierzchni 32,11 ha. Natomiast powierzchnie kwalifikujące się do przyznania płatności wyniosły w przypadku pakietu 2 wariant 2.1 - 12,61 ha, pakietu 4 wariant 4.1 - 27,49 ha

W tym miejscu podkreślić należy, że poziom zobowiązania ustalony zostaje pierwszą decyzją o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. W przypadku strony była to decyzja z dnia "[...]" r., którą określono zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na poziomie 12,61 ha, a w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na poziomie 27,49 ha.

W dniach 25-26 listopada 2015r. w gospodarstwie strony przeprowadzone zostały oględziny działek ewidencyjnych w zakresie ich powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG).

Na tle tak zarysowanego sporu pomiędzy stronami, wskazać należy, dokonane ustalenia dotyczące stanu faktycznego są prawidłowe. Postępowanie dowodowe toczyło się przy zastosowaniu reguł stosowanych w UE. Stan faktyczny został ustalony z uwzględnieniem wyników z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni PEG oraz w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli administracyjnej.

Należy również wskazać, że stosownie do treści art. 74 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 , zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole uzupełniane są przez kontrole na miejscu. Państwa członkowskie mogą korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej w celu przeprowadzania kontroli działek rolnych na miejscu. Z kolei przepis art. 24 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia parlamentu europejskiego i rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności stanowi, że właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu. Natomiast przepis art. 37 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego określa elementy kontroli na miejscu.

Uwzględniając treść tych przepisów wskazać należy, że zdaniem Sądu organ nie miał wątpliwości co do wyników przeprowadzonej kontroli obrazującej obszary nieuprawnione do płatności. Zdjęcia z ortofotomap pozwoliły na prawidłowe ustalenie powierzchni spornych działek.

Podkreślić należy, że płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do powierzchni faktycznie użytkowanej w celu rolniczym. Postępowanie w przedmiocie uzyskania płatności rolnych jest wszczynane na wniosek producenta rolnego, przy czym złożone wnioski podlegają kontroli, m.in. w zakresie zgodności danych w nich zawartych dotyczących zadeklarowanych działek ewidencyjnych i rolnych, z bazami danych. W związku z ubieganiem się przez producenta rolnego o przyznanie płatności powinien on więc dołożyć należytej staranności w celu jednoznacznego wykazania, iż spełnia ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności. Jakiekolwiek nieprawidłowości w tym zakresie obciążają ujemnie wnioskodawcę.

W świetle przekazanych Sądowi akt sprawy, skutkiem przeprowadzonej przez właściwy administracji rolnej organ kontroli w gospodarstwie rolnym strony, było ustalenie różnicy pomiędzy powierzchnią części działek zadeklarowaną przez rolnika we wniosku, a wynikającą z danych opartych na systemie informacji geograficznej. Ustalenia te i dane zawarte zostały zaś w dołączonej do akt dokumentacji pokontrolnej, w tym raportach z czynności kontrolnych. Opis poczynionych ustaleń odnośnie deklarowanych i stwierdzonych powierzchni, organy przedstawiły w uzasadnieniach decyzji.

Mając na uwadze treść art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych, mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 roku, ze zm.),zgodnie z którym jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego dokonały zasadnie pomniejszenia przyznanej pomocy finansowej w ramach programu rolnośrodowiskowego.

Wskazać również należy, że w myśl art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.), w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W ust. 3 tego artykułu wskazano natomiast, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które przedstawia strona.

Organ nie ma obowiązku, tak jak w k.p.a., podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Zaskarżona decyzja opiera się na wynikach kontroli administracyjnej i na dowodzie z oględzin. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Wobec powyższego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, należało podać rzeczywistą powierzchnię działki rolnej. Ponadto podkreślić należy, że poziom zobowiązania ustalony zostaje pierwszą decyzją o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. W przypadku strony była to decyzja z dnia "[...]"., którą określono zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na poziomie 12,61 ha, a w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na poziomie 27,49 ha.

Jeżeli zaś - jak twierdzi skarżąca - wobec nierzetelności wykonanego przez organ materiału graficznego, czy przyjęcia błędnej metody fotografowania, powierzchnie działek rolnych są w rzeczywistości inne niż wykazane w raportach z kontroli, to powinna ona niezwłocznie po otrzymaniu raportu z czynności kontrolnych, przedłożyć przeciwdowody podważające wykonane przez uprawnionych pracowników organu pomiary i zdjęcia. W sytuacji, gdy zgłaszane przez nią zarzuty co do wyników kontroli nie są poparte przekonywującymi dowodami - organ wykazał zaś, iż przedłożony przez rolnika pomiar sporządzony przez uprawnionego geodetę nie jest wystarczający do zakwestionowania dotychczasowych ustaleń. Podkreślić należy, że wyłącznie na wnioskodawcy spoczywał obowiązek wyznaczenia w terenie i prawidłowego pomiaru powierzchni działek rolnych zgłaszanych do płatności. To on ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym.

Zdaniem Sądu zasadnie organy odmówiły zastosowanie przepisów art. 4 i 15 rozporządzenia nr 640/2014 Fakt przypisania działce rolnej El powierzchni 0,00 ha nie wynika z nieużytkowania tej działki w związku z działalnością bobrów, lecz z niedopuszczalnej prawem próby zwiększenia powierzchni zobowiązania w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Jak wskazano wyżej, poziom zobowiązania rolnośrodowiskowego skarżącej ustalony został decyzją z dnia "[...]" r. i w zakresie pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków wyniósł 27,49 ha. Zobowiązanie to nie obejmowało działki rolnej E o powierzchni 1,25 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 66. Należy wskazać, że przepis art. 15 ww. rozporządzenia znalazłyby zastosowanie, gdyby działka ta objęta była zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, natomiast przepis art. 4 ww. rozporządzenia dodatkowo wtedy, gdyby strona poinformowała o fakcie wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności na piśmie w terminie 15 dni od dnia, w którym było to możliwe, wraz z odpowiednimi dowodami.

Reasumując stwierdzić należy, że konsekwencją uznania, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, jest stwierdzenie prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały bez naruszenia przepisów postępowania. Organy obu instancji zebrały zupełny materiał dowody, a dokonana przez nie ocena dowodów nie była dowolna i mieściła się w ramach swobodnej oceny.

W tej sytuacji, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.