Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 546/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art.  2  ust. 1  art.  6  ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 744
law: Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych,  jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Starszy-referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi Gminy B. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany nazwy ulicy 1. Uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] ; 2. Zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem zastępczym nr [...] z dnia [...] r. Wojewoda Śląski dokonał zamiany nazwy A, położonego na terenie Gminy B. na B . Wykonanie zarządzenia powierzono Burmistrzowi B.. Jednocześnie wskazano, że zarządzenie zastępcze wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego.

Stan sprawy jest następujący;

Wojewoda Śląski pismem Nr [...] z dnia [...] r. zwrócił się do Burmistrza B.z prośbą o udzielenie informacji, dotyczącej ulicy A położonej na terenie Gminy B. tj.: jakie wydarzenie upamiętnia ww. nazwa ulicy, kto i kiedy nadał nazwę tej drodze. W przypadku, gdy była to Rada Gminy B. (Rada Narodowa), poproszono dodatkowo o przesłanie do organu nadzoru uchwały w sprawie nadania nazwy ww. ulicy wraz z uzasadnieniem .

W odpowiedzi Burmistrz B. wyjaśnił, m.in. że "ul. A w B. została nadana w związku z nadaniem praw miejskich miastu B.w [...] roku". Zaznaczono, że w zasobach archiwalnych Urzędu Gminy B. brak jest uchwały w przedmiotowej sprawie. Także wskazano, iż nazwa ta nie symbolizuje komunizmu ani też innego ustroju totalitarnego

Wojewoda Śląski realizując wymóg wynikający z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. z 2016 r., poz. 744 z późn. zm.), dalej jako "6c u.z.p.k", pismem z dnia 31 października 2017 r. nr [...] zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie opinii dotyczącej zgodności nazwy ulicy A położonej na terenie Gminy B. z art. 1 ustawy.

W dniu 20 lutego 2018 r. Wojewodzie Śląskiemu doręczono opinię Nr [...] z dnia [...] r. Instytutu Pamięci Narodowej, z której wynika, że w ocenie IPN nazwa ulicy "A" jest niezgodna z art. 1 ust. 1 6c u.z.p.k . W opinii podniesiono, iż "nazwa ulicy A w miejscowości B., nadana w [...]r. odnosi się do wkroczenia jednostek Armii Czerwonej do C. dnia [...] r. Zgodnie z propagandową praktyką władz komunistycznych wydarzenie to celebrowane było - niezgodnie z faktami historycznymi - jako "dzień wyzwolenia" oraz powód do wyrażania wdzięczności społeczeństwa wobec Armii Czerwonej. Tymczasem wbrew nadziejom Polaków, oczekujących odbudowy wolnego kraju po likwidacji okupacji niemieckiej, Armia Czerwona w latach 1944-1945 r. stała się narzędziem ponownej aneksji niemal połowy terytorium RP do ZSRS, zniewolenia całej reszty kraju oraz budowy w nim systemu komunistycznego w pełni zależnego od władz w Moskwie. Zajęcie ziem polskich przez Armię Czerwoną zapoczątkowało zarazem nowy okres martyrologii narodu polskiego (...) ", Wskazano także, iż "przedmiotowa nazwa, honorująca moment wkroczenia Armii Czerwonej do głównej miejscowości rejonu i stolicy powiatu, spełnia rolę daty symbolizującej komunizm.

Wojewoda Śląski działając na podstawie art. 6 ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1 6c u.z.p.k (Dz. U. z 2016 r., poz. 744 z późn. zm.), wydał [...] zarządzenie zastępcze nr [...], którym dokonał zmiany nazwy ulicy "A" położonej na terenie Gminy B., na całym jej przebiegu, na "B" stwierdzając, iż w pełni podziela i przyjmuje wnioski płynące z ww. opinii.

Uzasadniając zarządzenie zastępcze Wojewoda wskazał, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 6c u.z.p.k nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego, zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie.

W przypadku niewykonania tego obowiązku w ww. terminie tj. do dnia 2 września 2017 r. właściwy wojewoda ma obowiązek wydania zarządzenia zastępczego, w którym nadaje nazwę zgodną z art. 1 6c u.z.p.k w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął wyżej wskazany termin. Wydanie ww. zarządzenia zastępczego, zgodnie z art. 6 ust. 3 6c u.z.p.k winno zostać poprzedzone uzyskaniem opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z przepisem art. 1.

Skoro Gmina nie zaproponowała nowej nazwy dla ww. ulicy; a nie jest prawdziwe twierdzenie Burmistrza B. że "ul. A w B. została nadana w związku z nadaniem praw miejskich miastu B. w [...] roku" gdyż z informacji powszechnie dostępnych wynika, że B. otrzymała prawa miejskie w dniu [...] roku co stało się na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1966 roku w sprawie utworzenia niektórych miast (Dz. U. z 1966 r. Nr 52 poz. 318) zatem data [...] z pewnością nie wiąże się z uzyskaniem praw miejskich przez B..

Wojewoda zaznaczył także, iż oficjalna inauguracja obchodów 50 - lecia nadania praw miejskich B.nastąpiła w dniu 28 kwietnia 2017 r. i ta data jest bez jakiegokolwiek nawiązania do daty [...]

Za uzasadnione zatem Wojewoda Śląski uznał nadanie wskazanej ulicy nazwy "B" polsko - żydowskiego lekarza, pedagoga, pisarza, publicysty i działacza społecznego.

Skargę na powyższe zarządzenie zastępcze wniosła Gmina B. domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu zarządzeniu zastępczemu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: art. 6 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki- poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że nazwa "A" propaguje komunizm, a w konsekwencji niezasadną zmianę nazwy ulicy, podczas gdy nazwa ta nie upamiętnia i nie propaguje komunizmu, nie nawiązuje do symboliki komunizmu, a nawiązuje do nadania praw miejskich Gminie B.; art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o Samorządzie gminnym -przez jego niezastosowanie i orzeczenie o zmianie nazwy ulicy, podczas gdy nadawanie i zmiana nazw ulic jest wyłączną właściwością rady gminy.

Postawiono też zarzut naruszenia przepisów postępowania tj.. art. 7 i art. 77 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w sposób niebudzący wątpliwości oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów skutkującej błędnym uznaniem, że nazwa "A" jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki, podczas gdy nazwa ta nawiązuje do uzyskania przez Gminę B. praw miejskich i nie jest związana z symboliką komunizmu.

Zarzucono skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie też art. 165 ust. 2 Konstytucji RP poprzez orzeczenie w zakresie zadań należących do wyłącznej właściwości organu jednostki samorządu terytorialnego, a tym samym naruszenie zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego.

W konsekwencji wniesiono o: uchylenie skarżonego zarządzenia zastępczego w całości; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych na rzecz skarżącej.

Odpowiadając na skargę Wojewoda Śląski uznał zarzuty skargi za bezzasadne i wniósł o odrzucenie lub alternatywnie o oddalenie skargi w całości podtrzymując stanowisko zwarte w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym.

W pierwszej kolejności wskazał, że w skarżonym akcie pouczono, iż na zarządzenie zastępcze "zgodnie z art. 6c ustawy, w związku z art. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego systemu totalitarnego przez nazwy (jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki oraz ustawy o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2495), służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem Wojewody Śląskiego, w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia, jedynie w przypadku, gdy brak możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, wynikał z przyczyn niezależnych od tej jednostki. W ocenie organu nadzoru wskazana przesłanka wniesienia skargi nie zachodzi, gdyż Gmina B. dysponowała odpowiednią wiedzą i przestrzenią czasową dla sprostania wymogom ustawy. Nadto Gmina w żaden sposób nie wykazała w treści skargi istnienia braku możliwości wykonania ww. obowiązku z przyczyn od niej niezależnych, w ogóle nie odnosząc się do treści cyt. powyżej przepisu ustawy.

W przypadku nieuwzględnienia przez Sąd wniosku o odrzucenie skargi, organ nadzoru wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej podtrzymując stanowisko zawarte w zarządzeniu zastępczym jako, iż poprzednia nazwa honorowała moment wkroczenia Armii Czerwonej do miejscowości rejonu i stolicy powiatu i spełniała rolę daty symbolizującej komunizm.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna aczkolwiek nie z przyczyn w niej podanych .

W pierwszej kolejności Sąd ocenił legitymację skarżącej Gminy do skutecznego wniesienia skargi. Wojewoda stoi bowiem na stanowisku, że w świetle art. 6c u.z.p.k. skarżąca w tym przypadku nie posiada takiej legitymacji.

Zdaniem Sądu zarzut ten jest niezasadny.

Zgodnie z art. 6 c u.z.p.k., który wszedł w życie w dniu 7 stycznia 2018 r. na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2017 r. zmieniającej ustawę dekomunizacyjną, skarga do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2, przysługuje jednostce samorządu terytorialnego albo związkowi, o którym mowa w art. 4, jedynie w przypadku, gdy brak możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1, wynikał z przyczyn niezależnych od tej jednostki albo związku.

Niemniej jednak Konstytucja RP w art. 16 ust. 2 stanowi, że samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zgodnie zaś z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. Regulacje te powtarzają, w odniesieniu do samorządu gminnego, będącego jedną z form samorządu terytorialnego, przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym.

Samodzielność gminy wynikająca z powyższych przepisów uznawana jest za podstawową, immanentną cechę samorządu gminnego i dotyczy zarówno prawnopublicznej, jak i prawnoprywatnej sfery jego działalności. Jest też wartością chronioną Konstytucją RP, jako jeden z fundamentów ustroju terytorialnego Państwa. Samodzielność publicznoprawna gminy oznacza, że jest ona zdecentralizowanym podmiotem władzy publicznej, działającym na podstawie i w granicach wynikających z przepisów obowiązującego prawa. W tych granicach gmina podejmuje czynności prawne i faktyczne, kierując się wyłącznie przepisami prawa i własną wolą wyrażoną w ustawowej formie przez jej organy pochodzące z wyboru lub wolą członków wspólnoty gminnej wyrażoną w formie referendum lokalnego. Samodzielność ta poddana jest nadzorowi organów Państwa z punktu widzenia legalności i w formach przewidzianych przepisami prawa. Korelatem nadzoru nad samodzielnością samorządu gminnego jest gwarancja jej ochrony sądowej zawarta w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP.

Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także wznoszenia pomników. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ustanawia generalną klauzulę właściwości gminy w zakresie wszystkich spraw o znaczeniu lokalnym, w sprawach niezastrzeżonych ustawami na rzecz innych podmiotów, a zgodnie z art. 6 ust. 2 powołanej ustawy rozstrzyganie w sprawach, o których mowa w ust. 1, należy do właściwości rady gminy, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Wśród przykładów spraw zadań własnych gminy, służących zaspokajaniu potrzeb wspólnoty, wymienione zostały sprawy gminnych dróg, ulic, placów oraz organizacji ruchu drogowego (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym). Niezależnie więc od przepisu art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym, brzmienie przepisów art. 6 i art. 7 ust. 1 tej ustawy potwierdza, że nadawanie i zmiana nazw ulic ogólnie dostępnych, jako sprawa publiczna o znaczeniu lokalnym, stanowi wyłączną kompetencję gminy. Realizując swe uprawnienia w tym zakresie gmina korzysta z przysługującego jej przymiotu samodzielności.

Przepis art. 165 ust. 2 Konstytucji RP nie przewiduje wyjątków od kreowanej w nim zasady sądowej ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Nie odsyła także do ustaw szczególnych, które mogłyby ograniczać tę zasadę. Zatem należy w pełni podzielić pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 3 września 1998 r., sygn. akt III RN 49/98 (System Informacji Prawnej Lex poz. 35586), zgodnie z którym art. 165 ust. 2 Konstytucji RP podlega bezpośredniemu stosowaniu przez sądy na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji i wynika z niego obowiązek sądów takiej wykładni przepisów prawa, by zapewnić jednostkom samorządu terytorialnego prawo do sądu.

Tymczasem znaczenie art. 6c u.z.p.k. sprowadza się, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, do pozbawienia jednostki samorządu terytorialnego gwarantowanej jej przez art. 165 ust. 2 Konstytucji RP ochrony sądowej w tych przypadkach, których nie ujęto w powołanej regulacji. W szczególności ochrona sądowa byłaby wykluczona w każdym przypadku uznania przez organ samorządu terytorialnego, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisów ustawy i nie dokonania w wyznaczonym ustawą 12 miesięcznym terminie zmiany nazwy ulicy. Prowadziłoby to do rażącego naruszenia art. 165 ust. 2 Konstytucji RP przez wyłączenie spod kontroli sądowej działania organu nadzoru opartego na jego uznaniu w zakresie oceny co stanowi symbol komunizmu.

Dodatkowo należy wskazać na przepis art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 z późn. zm.), w myśl którego społeczności lokalne mają prawo do odwołania na drodze sądowej w celu zapewnienia swobodnego wykonywania uprawnień oraz poszanowania zasad samorządności lokalnej, przewidzianych w Konstytucji lub w prawie wewnętrznym.

Ratyfikacja Karty nastąpiła przed wejściem w życie Konstytucji RP, lecz art. 91 Konstytucji RP jest do niej stosowany z mocy art. 241 ust. 1 Konstytucji RP. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP stanowi część krajowego systemu źródeł prawa i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie uzależnione jest od wydania ustawy. W myśl art. 91 ust. 2 Konstytucji RP umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli jej postanowień nie da się pogodzić z ustawą.

W konsekwencji należy stwierdzić, że przepis art. 6c u.z.p.k. nie da się pogodzić z przepisami art. 165 ust. 2 Konstytucji oraz art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, co stanowiło podstawę do ich bezpośredniego zastosowania przez Sąd w niniejszej sprawie.

W tym kontekście uznać należało skargę Gminy B. za dopuszczalną i wniesioną w terminie określonym w art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Przechodząc do kwestii samego zarządzenia nadzorczego należy wskazać, że nie jest ono instytucją ujętą w k.p.a. oraz regulowaną przez przepisy tej ustawy. Odesłanie do stosowania k.p.a. przy aktach nadzoru znajduje się w art. 91 ust. 5 u.s.g., jednak przepis ten reguluje wydawanie rozstrzygnięć nadzorczych, których nie można utożsamiać z zarządzeniami nadzorczymi.

Stanowiący podstawę wydania zaskarżonego aktu art. 6 ust. 1 a także art. 6 ust. 2 u.z.p.k., nie przewiduje w sprawach dotyczących wydania zarządzenia zastępczego stosowania k.p.a., nie odsyła do art.91 ust. 5 u.s.g. Wydawanie zarządzeń zastępczych stanowi odrębną kompetencję nadzorczą wojewody, do której nie ma zastosowania art.91 ust. 5 u.s.g. (por. wyroki NSA z dnia 14 lipca 2010r, sygn. II OSK 2055/10,z dnia 14 czerwca 2010r. sygn. II OSK 30/10, z dnia 9 maja 2017r. sygn. II OSK 784/17, dostępne w internetowej centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Wydając zarządzenie zastępcze wojewoda nie stosuje więc przepisów k.p.a.

Zgodnie z art. 6 ust. 3 u.z.p.k., wydanie zarządzenia zastępczego wymaga opinii IPN potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z art. 1. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, iż opinia ta ma charakteru zwykłego stanowiska w sprawie, nie wiąże organu nadzoru, do tego stopnia, że zwalnia go od jej analizy, oceny czy dokonania własnych ustaleń. To, że do wydawania zarządzeń zastępczych nie stosuje się przepisów k.p.a i wydanie tego zarządzenia wymaga opinii Instytutu nie oznacza, że rola organu nadzoru sprowadza się jedynie do zwrócenia się do IPN o wydanie opinii i przyjęcia tej opinii za miarodajną w sprawie bez własnej oceny w zakresie okoliczności w niej opisanych i ocenionych przez ten organ zwłaszcza, iż do zastąpienia organu gminy w merytorycznej kwestii jaką jest zmiana ulicy na podstawie ustawy uprawniony był organ nadzoru, a nie IPN. Wymóg uzyskania opinia rozumieć należy jedynie w ten sposób, że wojewoda nie może wydać zarządzenia bez tej opinii co nie oznacza, iż opinia ta nie podlega ocenie wojewody. W tym zakresie sąd podziela poglądy prawne z wyroku WSA w Poznaniu z 22.03.2018r., sygn. IV S.A./Po 158/18, wyrok WSA w Gdańsku z 29.03.2018r., III S.A./Gd 126/18 i innych, gdzie stwierdzono iż wymóg uzyskania opinii IPN nie zwalnia Wojewody od badania czy spełnia ona wymogi opinii tj. nie jest jedynie oceną, opiera się na faktach odnoszących się do konkretnej nazwy w danej miejscowości, wskazuje czy faktycznie dana nazwa symbolizuje bądź propaguje komunizm.

Zaznaczenia też wymaga, iż wojewoda w przedmiotowym zarządzeniu zastępczym nie odniósł się do merytorycznej zawartości opinii IPN w odniesieniu do przedmiotowej ulicy. W żaden sposób nie zostało wyjaśnione czy rzeczywiście w miejscowości B. nadanie nazwy ulicy A wiązało się z honorowaniem Armii Czerwonej, upamiętnianiem jej wkroczenia do danej miejscowości, a tym samym czy data ta symbolizowała lub propagowała komunizm. Przedłożona opinia zawierała informacje powszechnie znane, związane z konsekwencjami wkroczenia Armii Czerwonej do Polski. Mimo, skorzystania przez IPN z dłuższego niż miesiąc terminu do wydania opinii (art. 2 ust. 3 ustawy), jej treść nie wskazuje na szczególnie skomplikowany charakter sprawy. W żaden sposób nie wyjaśnia, czy data [...] w B. rzeczywiście związana była z uczczeniem Armii Czerwonej. W opinii IPN podano jedynie iż nazwa ulicy A w miejscowości B. nadana w [...] r odnosi się do wkroczenia jednostek Armii Czerwonej do C. dnia [...]. Wojewoda w jakikolwiek sposób nie odniósł się i nie wyraził argumentacji w treści zarządzenia zastępczego z jakich powodów i przyczyn nazwa ulicy "A" jest dla miejscowości B. datą symbolizującą komunizm, czy stanowi symbol komunizmu zwłaszcza, iż jak IPN wskazał w opinii w tej dacie jednostki Armii Czerwonej wkroczyły do C.. Nie ustalił czy dla danej społeczności nazwa ta faktycznie jest symbolem – czyli wywołuje powszechne i jednoznaczne skojarzenie z komunizmem. Przepisy ustawy o zakazie propagowania komunizmu winny być wykładane ściśle. Należy wykazać, że symboliczny charakter danej nazwy znajduje odzwierciedlenie w odbiorze społecznym. Musi się jednoznacznie kojarzyć społeczeństwu z tym systemem. Wyłącznie wtedy, gdy symbol jest czytelny i rozpoznawalny można przyjąć, że stanowi on "znak" danej idei czy systemu. Aby dany przedmiot, osobę lub grupę osób uznać za symbolizujące określony system polityczny musi zostać niewątpliwie wykazane, że ich symboliczny charakter znajduje odzwierciedlenie w odbiorze społecznym w ten sposób, że jednoznacznie kojarzą się społeczeństwu z tym systemem. Tylko wtedy, gdy symbol jest czytelny i rozpoznawalny można przyjąć, że stanowi on "znak" danej idei, czy systemu. Stwierdzić przy tym należy, że już sam tryb postępowania przewidziany w art. 6 ustawy w stosunku do obowiązujących nazw ulic i innych obiektów, zgodnie z którym organ samorządu ma obowiązek w ciągu 12 miesięcy zmienić stosowną nazwę, bez wskazania mu przez organ nadzoru, których patronów ulic należy uznać za symbole komunizmu, prowadzi do uznania, że może chodzić jedynie o symbole całkowicie rozpoznawalne dla członków wspólnoty gminnej i których znaczenie jest oczywiste (por. wyrok WSA w Gdańsku z 29.03.2018r., sygn. III SA/Gd 124/18).

Dopóki nazwisko, wydarzenie lub data nie stanowi powszechnie rozpoznawalnego przez mieszkańców gminy symbolu komunizmu lub innego ustroju totalitarnego, dopóty nie może być mowy o tym, by uznać za uzasadnioną ingerencję organu nadzoru w sferę chronionej konstytucyjnie samodzielności gminy na podstawie ustawy o zakazie propagowania komunizmu.

Uznając zatem, że organ nadzoru podejmując przedmiotowe zarządzenie zastępcze nie wyjaśnił wszystkich istotnych elementów mających znaczenie dla oceny prawidłowości przyjętego aktu stwierdzić należy iż jest ono obarczone wadą uzasadniającą uwzględnienie wniesionej skargi, jako iż narusza art. 6 ust. 2 ustawy o zakazie propagowania komunizmu. Stąd działając w oparciu o art. 148 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę jednostki samorządu terytorialnego i zaskarżone zarządzenie zastępcze uchylił.