Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 567/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchyla zaskarżony wyrok oraz uchwałę organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1, ust. 6 art. 13k ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 33, art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: § 1 ust. 4, § 2 ust. 4, § 65 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 170 poz 1393
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury  oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych
article: § 6.3.7.9.
journal: Dz.U. 2003 nr 220 poz 2181
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów  drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach
article: § 11
journal: Dz.U. 2003 nr 177 poz 1729
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz  wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem.
article: § 2
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 188, art. 193, art. 200, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1652/12 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] października 2011 r., nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P. W. kwotę 1220 (tysiąc dwieście dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1652/12 oddalił skargę P. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] nakładającą karę pieniężną za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), dalej: u.d.p. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2011 r., nr [...] nakładającą na P. W. karę pieniężną w kwocie 3.000 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] października 2011 r. o godz. [...] inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów tj. samochód osobowy i przyczepę, kierowany przez P. W. na trasie przejazdu po autostradzie [...] na odcinku [...]. W wyniku kontroli organ ustalił, że całkowita masa zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t (wyniosła 4,4 t), samochód osobowy nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (jednostkę pokładową viaBOX), a za przejazd po drodze krajowej kierowca nie uiścił opłaty elektronicznej. Organ odwoławczy uznał na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (protokołu kontroli z dnia [...].10.2011 r., dowodów rejestracyjnych skontrolowanego zespołu pojazdów oraz dokumentacji fotograficznej), że wyżej wskazana kara pieniężna została nałożona zasadnie, przy czym dla jej nałożenia nie miał znaczenia cel skontrolowanego przejazdu, niewłaściwe zdaniem strony oznakowanie drogi i brak możliwości zakupu urządzenia przeznaczonego do poboru opłaty elektronicznej.

Oddalając skargę P. W. WSA w W. wskazał, że skarżący nie zakwestionował ustaleń protokołu kontroli z dnia [...].10.2011 r., więc za bezsporne Sąd przyjął okoliczności, że w dniu kontroli wykonywał on przejazd po odcinku drogi krajowej, objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., bez uiszczenia tej opłaty, czyniąc to pojazdem samochodowym w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) – zespołem pojazdów, złożonym z samochodu osobowego i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t. Samochód, którym poruszał się skarżący nie posiadał urządzenia viaBOX, służącego do pobierania opłaty elektronicznej za poruszanie się po płatnych odcinak dróg publicznych. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. (skarżący), za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty – wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Oznacza to, że karę nakłada się na kierującego pojazdem niezależnie od tego kto jest jego właścicielem.

Sąd I instancji uznał, że organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że skarżący jako kierujący pojazdem samochodowym, miał bezwzględny obowiązek znajomości podstawowych przepisów dotyczących korzystania z dróg publicznych, a brak wiedzy, czy świadomości co do obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych i ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Ponadto, ze względu na trzyletnie vacatio legis ustawy zmieniającej u.d.p. skarżący miał wystarczająco dużo czasu, aby zapoznać się z nowymi rozwiązaniami prawnymi w zakresie opłaty elektronicznej. Sąd przychylił się również do stanowiska organu, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej.

Zdaniem Sądu przepisy powołane w decyzjach organów obu instancji nie uzależniają nałożenia kary pieniężnej za naruszenie regulacji obowiązujących w przewozach drogowych (w tym dotyczących opłat elektronicznych) od ustalenia winy podmiotu wykonującego dany przewóz. Podstawą nałożenia kary pieniężnej jest fakt naruszenia prawa. Taka formuła odpowiedzialności powoduje, że w tego rodzaju sytuacjach zasada domniemania niewinności nie znajduje zastosowania. Podstawą odpowiedzialności jest bezprawność czynu, rozumiana jako zachowanie niezgodne z przepisami prawa. Organy Inspekcji Transportu Drogowego w toku postępowania administracyjnego dokonują jedynie stwierdzenia faktów, i jeżeli ustalą naruszenie prawa, to mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego nie mają znaczenia okoliczności, skutkiem których skarżący dopuścił się nieprawidłowości. Organy nie badają przyczyn nieuiszczenia opłaty elektronicznej, toteż skarżący nie mógł się skutecznie powoływać na brak zawinienia wynikający z nieoznaczenia drogi, którą się poruszał jako płatnej. Skoro skarżący poruszał się po drodze płatnej, musiał mieć urządzenie do poboru opłat elektronicznych, a jego brak skutkował nałożeniem kary pieniężnej.

Sąd wyjaśnił dalej, że o kategorii drogi krajowej, za poruszanie się po której pobiera się opłatę elektroniczną decydują przepisy powszechnie obowiązującego prawa, a nie znaki drogowe. Znaki drogowe mają charakter znaków informujących, a nie znaków zakazu lub nakazu. Jak słusznie podkreślił organ odwoławczy istotny jest rodzaj dyrektywy płynącej ze znaku, a mianowicie można się nie stosować tylko do dyrektywy, której uczestnik ruchu jest obowiązany się podporządkować, a taką nie jest zakaz lub nakaz. Taki obowiązek nie powstaje natomiast w zakresie informacji, wynikającej ze znaku. Skarżącemu w tej sprawie wymierzono karę za nieuiszczenie opłaty elektronicznej, nie zaś za niezastosowanie się do znaku drogowego, który nie kreuje obowiązku uiszczenia tej opłaty tylko informuje o nim. Z tych powodów brak oznakowania informującego o płatnej drodze nie miał znaczenia dla załatwienia tej sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił wniosek skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w zakresie niekonstytucyjności przepisów stanowiących podstawę nałożenia na niego kary pieniężnej.

W skardze kasacyjnej P. W. wniósł o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, a ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 u.d.p. i wydanie na ich podstawie rozstrzygnięcia w sprawie, podczas gdy w ocenie skarżącego przywołane przepisy pozostają w sprzeczności z przepisem art. 2, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP ze względu na to, że nakładają na obywateli karę za niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazdy po wyznaczonych drogach krajowych pomimo tego, że:

– obywatele nie mają zapewnionych możliwości dokonania uiszczenia opłaty w szczególności w sytuacjach nagłych (a z taką mamy do czynienia w stanie faktycznym niniejszej sprawy),

– nie zostały zagwarantowane wystarczające informacje o tym kiedy powstaje obowiązek zapłaty i w jakiej wysokości.

Uzasadniając zarzut wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ ten Sąd powinien odmówić zastosowania niekonstytucyjnych przepisów prawa, które legły u podstaw wydania decyzji objętych skargą. Skarżący kasacyjnie stanął na stanowisku, że zasady uiszczenia opłaty elektronicznej przewidziane w u.d.p. i przepisach wykonawczych powinny zostać uznane za niekonstytucyjne, bo nie dają obywatelom możliwości ustalenia za co i kiedy nakładana jest opłata, jak również dopuszczają możliwość ukarania obywatela za brak opłaty w sytuacji, gdy dopełnia on należytej staranności w celu jej uiszczenia, a niezależne od niego okoliczności sprawiają, że tej opłaty bez swojej winy zapłacić nie może. Przepisy wymuszają także konieczność zakupu i montażu urządzeń w pojazdach, nawet jeśli obowiązek uiszczenia opłaty powstaje wyłącznie z tytułu jednego przejazdu, co skutkuje tym, że wysokość opłaty za jeden przejazd de facto ulega podwyższeniu o wartość urządzenia.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 28 maja 2014 r. pełnomocnik Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu z racji trafności zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Sąd I instancji, oddalając skargę, zgodził się przede wszystkim z organem, że odpowiedzialność skarżącego ma charakter obiektywny, a jej przesłanką jest nieprzestrzeganie określonego prawem obowiązku uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drodze publicznej, przy czym brak winy w nieuiszczeniu opłaty za przejazd po drodze krajowej nie ma żadnego znaczenia. Sąd stwierdził przy tym, że o zaliczeniu określonej drogi do kategorii drogi krajowej rozstrzyga wydane na podstawie art. 13ha ust. 6 u.d.p. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433 ze zm.), nie zaś znak drogowy, który ma jedynie charakter informujący, a nie jest znakiem zakazu czy nakazu.

Dokonując oceny kasacyjnej zaskarżonego wyroku i wyrażonego w nim poglądu, zgodzić należy się, iż obowiązek ponoszenia opłaty drogowej wynika wprost z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha i następnych u.d.p. Mimo jednoznacznie sformułowanej we wskazanych przepisach podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty drogowej, nie sposób uniknąć oceny, czy w warunkach stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy bez znaczenia pozostawała sygnalizowana w toku całego postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego okoliczność właściwego oznakowania drogi publicznej, za przejazd po której należało uiścić opłatę elektroniczną. Podkreślić w tym miejscu wypada, że zaprezentowane na rozprawie przed Naczelny Sądem Administracyjnym twierdzenia pełnomocnika organu co do tego, że w sprawie nie występowała kwestia niewłaściwego oznakowania drogi nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do WSA w W. skarżący podnosił, że z powodu niewłaściwego oznakowania drogi, nie miał w ogóle możliwości ustalenia czy droga, po której się porusza podlegała opłacie. Zarzuty odnośnie do braku prawidłowego oznakowania drogi znajdują potwierdzenie w stanowisku organu odwoławczego, który w odpowiedzi na skargę stwierdził, że brak oznakowania informującego o płatnej drodze nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest odmiennego zdania i całkowicie zgadza się w tej kwestii z poglądem zaprezentowanym przez ten Sąd w wyrokach z dnia 21 sierpnia 2013 r. o sygn. akt II GSK 1692/12 oraz z dnia 15 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1434/12; obydwa dostępne w Internecie – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Aprobując stanowisko Sądu I instancji, że obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd na określonej drodze wynika z przepisów ustawy i rozporządzenia wykonawczego, nie można równolegle zgodzić się z twierdzeniem, iż brak oznakowania lub niewłaściwe oznakowanie drogi, na której wykonywanie przewozu wymaga opłaty elektronicznej nie ma żadnego znaczenia oraz, że znak informacyjny, w odróżnieniu od znaków zakazu lub nakazu, nie niesie ze sobą żadnej treści normatywnej.

Jak już wspomniano wyżej obowiązek ponoszenia opłat za przejazd pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d. o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (także autobusy niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej), po drogach krajowych wynika wprost z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Zgodnie zaś z art. 13ha cyt. ustawy opłata ta, zwana elektroniczną, pobierana jest za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych wydanym, na podstawie ust. 6 tego artykułu, rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S określonych w załączniku numer 1 do rozporządzenia, jak również klasy GP i G określonych w załączniku numer 2 do rozporządzenia. Nieopłacenie przejazdu drogą krajową jest sankcjonowane. Karę pieniężną, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.d.p. wymierza się w drodze decyzji, na podstawie ust. 4 tego artykułu, za przejazd pojazdem samochodowym wskazanym w art. 13 ust. 1 pkt 3 po drodze krajowej, na której obowiązuje opłata elektroniczna, bez uiszczenia tej opłaty.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dla oceny prawidłowości wymierzenia na zasadzie art. 13k ust. 1 i 4 u.d.p. kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej zasadnicze znaczenie ma prawidłowe oznakowanie drogi, po której przejazd się odbywa.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 p.r.d. znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje a obowiązek stosowania się do nich uczestników ruchu, do których zalicza się kierujących pojazdami samochodowymi, wynika z art. 5 ust. 1 tej ustawy, przy czym jak stanowi ten ostatni przepis uczestnik ruchu obowiązany jest stosować się do znaków drogowych nawet wówczas, gdy z przepisów ustawy wynika inny sposób zachowania. Wydane na podstawie zawartego w art. 7 ust. 2 p.r.d. upoważnienia rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1393) określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast z § 65 ust. 3 rozporządzenia wynika, że umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c, E-15d, tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznakowanym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany na podstawie rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 124, poz. 705). Podkreślić także należy, że na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 p.r.d., uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z dnia 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181 ze zm.). Następnie na mocy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 czerwca 2011 r. zmieniającego wyżej wymienione rozporządzenie ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E-15c, drogi ekspresowej E-15d lub innej drogi krajowej E-15a, występującej samodzielnie (§ 6.3.7.9.). Umieszczanie i utrzymanie znaków drogowych mieści się w czynnościach tzw. organizacji ruchu, która stosownie do § 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. Nr 177, poz. 1729), należy do zarządcy drogi. Ze wszystkich przywołanych wyżej regulacji wynika zatem, że zarządcy dróg zobowiązani są do oznakowania tych dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna tabliczkami T-34, a uczestnicy ruchu zobowiązani są do ich przestrzegania. Umieszczona w sposób prawem przewidziany na określonej drodze krajowej lub jej odcinku tabliczka T-34, stanowiąc istotną dla praw i obowiązków uczestnika ruchu informację, pozwala mu na wybór przejazdu po drodze płatnej lub wolnej od opłaty i ma określony walor normatywny, bowiem pośrednio stanowi o obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poruszanie się po takiej drodze lub jej odcinku bez uregulowania nakazanej prawem opłaty stanowi o niezastosowaniu się do znaku drogowego i narusza prawo.

Powracając do kwestii legalności wymierzenia kary, a więc do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 13k ust. 1 i 4 u.d.p., należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że decyzja o nałożeniu kary musi być podejmowana w szerszym kontekście normatywnym przepisów u.d.p. i przepisów wykonawczych do tej ustawy oraz przepisów zawartych w p.r.d. i przepisach wykonawczych. Wskazane systemowe unormowania dotyczące dróg publicznych i zasad poruszania się po nich określają obowiązki na drogach krajowych nie tylko dla uczestników ruchu drogowego, ale także dla organów administracji państwowej (Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad) i samorządowej (prezydenci miast na prawach powiatu). Jeżeli zatem u.d.p. przewiduje obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej za poruszanie się określonych pojazdów samochodowych po drogach krajowych (art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. oraz art. 13ha ust. 1) i przewiduje karę pieniężną za wykonywanie przejazdu bez tej opłaty (art. 13k ust. 1 i 4 u.d.p.), to organy sprawujące zarząd drogami płatnymi powinny zadośćuczynić przewidzianym obowiązującymi przepisami obowiązkom prawidłowego oznakowania tych dróg. Należy podkreślić, że brak znaku drogowego informującego o drodze płatnej jest też informacją, tyle że odmiennej treści. Nie jest do zaakceptowania z perspektywy demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów stan, w którym ze względu na brak znaku drogowego informującego o drodze płatnej, kierujący pojazdem wykonuje przejazd po drodze, nie uiszczając opłaty, jest za to karany. Stosując prawidłowo art. 13k ust. 1 i 4 u.d.p. zważać należy na stan faktyczny jaki kształtuje się w danej sprawie, pamiętając że funkcją każdej sankcji jest wymuszenie określonego, przewidzianego prawem zachowania się. Wywodzonym z art. 2 Konstytucji RP celem regulacji, o której wyżej mowa nie jest obciążenie kierującego pojazdem karą pieniężną lecz uświadomienie istniejącego obowiązku ponoszenia opłat drogowych (elektronicznych) i doprowadzenie do płynnego ich uiszczania.

Na marginesie nadmienić wypada, że zaprezentowana w toku sprawy administracyjnej i sądowoadministracyjnej argumentacja organu, że uczestnik ruchu powinien znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych jest o tyle chybiona, że trudno uznać przepisy wykonawcze do u.d.p. kategoryzujące drogi krajowe i ich odcinki jako podlegające opłacie elektronicznej za podstawowe przepisy ze wskazanego zakresu. I tak jak zrozumiałe jest oczekiwanie znajomości tego rodzaju przepisów od przedsiębiorców zajmujących się zawodowo transportem drogowym, tak trudno jest wymagać tego rodzaju wiedzy od osób wykonujących przejazd kwalifikujący do opłaty elektronicznej incydentalnie (osoby prywatne czy podmioty wykonujące pomocniczy do prowadzonej działalności gospodarczej przewóz). W szczególności dla tych ostatnich osób informacyjne znaki drogowe o charakterze drogi mają zasadnicze znaczenie, którego organy pomijać nie mogą.

Uwzględnienie skargi kasacyjnej ze względu na naruszenie prawa materialnego umożliwiło uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega kwestii, że skarżący wykonywał przejazd po drodze krajowej płatnej pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej ponad 3,5 tony. Powyższe nie oznacza wszakże, że w stwierdzonych warunkach tej sprawy, decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej była prawidłowa. Z omówionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja zaskarżona i utrzymana nią w mocy decyzja zapadły z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy.

Z tych powodów na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 193 p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.