Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 426/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 par. 6 pkt 2, art. 149, art. 162 par. 1-3, art. 223 par. 2, art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 106 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił M. C. (dalej: "Skarżąca", "Strona") przywrócenia terminu na wniesienie odwołania od decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno- Skarbowego w S. znak [...] z dnia [...] r. którą wymierzył stronie karę pieniężną w kwocie [...]PLN jako posiadaczowi samoistnemu lokalu w R. ul. [...], w którym w dniu [...] r. znajdowały się dwa niezarejestrowane automaty do gier.

Decyzję doręczono [...] r., za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres: M. C., ul. [...], [...]. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w polu: "czytelny podpis odbiorcy" widnieje podpis "[...]". Zaznaczono też kwadrat pola w pozycji 1 "Oznaczone wyżej pismo doręczono pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, zarządcy domu (budynku) lub dozorcy, który podjął się oddania pisma adresatowi (zawiadomienie o doręczeniu pisma, umieszczono pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej; na drzwiach mieszkania, lokalu siedziby; w widocznym miejscu przy wejściu na posesję).

Wnioskiem z [...]. Skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika zwróciła się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S.. Pełnomocnik wskazał, że decyzję doręczono [...] r. Ł. S., który od sierpnia 2020 r. najmuje od M. C. dwupokojowe mieszkanie. W tamtym czasie M. C. przebywała poza miejscem swojego zamieszkania, będąc na zwolnieniu lekarskim (po operacji). Natomiast o wydaniu decyzji wymierzającej karę pieniężną, M. C. dowiedziała się [...] r. w trakcie rozmowy telefonicznej z urzędniczką Urzędu Skarbowego w K., która poinformowała Skarżącą, że nie jest możliwe wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, gdyż ujawniono zaległość w kwocie [...]tysięcy złotych z tytułu wymierzenia przez Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. kary pieniężnej.

Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono : odwołanie, kopię z archiwum połączeń telefonu komórkowego z [...] r., maila do US w K., dokument pocztowy doręczenia przesyłki, karty informacyjnej leczenia szpitalnego, dokumentu ZUS ZLA oraz umowy najmu mieszkania z [...] r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został przez Skarżącą wniesiony w terminie i odpowiadał wymogom formalnym.

Organ wskazał, że w myśl art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa dla przywrócenia terminu, na wniosek zainteresowanego, konieczne jest łączne spełnienie czterech przesłanek, tzn.:

uchybienie terminowi,

złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,

uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz

dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

Organ wskazał, że w świetle ww. unormowania badaniu należy poddać spełnienie przesłanki pierwszej, tj. czy w sprawie doszło w ogóle do uchybienia terminowi - w tym przypadku do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., znak [...] [...] z [...] r.

Aby można było mówić o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji należy zbadać poprawność wszczęcia postępowania w sprawie, a zatem skuteczność doręczenia postanowienia Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. znak [...] z [...] r., a następnie decyzji znak [...] [...] z [...] r.

Powołując się na akta sprawy organ wskazał, że skierowane do Skarżącej postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej określonej w ustawie o grach hazardowych oraz postanowienie o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie, doręczono za pośrednictwem Poczty Polskiej na ten sam adres.

Pierwsze z nich doręczono [...] r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym widnieje podpis o treści: "Ł. S." oraz informacja doręczyciela, że pismo doręczono pełnoletniemu domownikowi.

Natomiast drugie z nich zostało odebrane [...]. przez panią A. C., według doręczyciela również pełnoletniemu domownikowi.

Z kolei odbiór decyzji pokwitowano [...]., zaś na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w polu: "czytelny podpis odbiorcy" widnieje podpis: "[...]i". Także w tym przypadku doręczyciel zaznaczył, że korespondencję doręczono pełnoletniemu domownikowi.

Wniesienie odwołania możliwe jest w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji Stronie. Jest to termin ustawowy, wynikający wprost z przepisu (art. 223 § 2 O.p.), który nie może być skracany, ani też przedłużany przez organ podatkowy.

Zatem warunkiem koniecznym skutecznej czynności procesowej wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania.

Badanie warunku zachowania terminu do wniesienia odwołania wymaga ustalenia dnia, z upływem którego dokonanie czynności będzie bezskuteczne.

Zgodnie z zasadą obliczania terminów określonych w dniach, w przypadku, gdy początek biegu tego terminu wyznaczany jest określonym zdarzeniem (data doręczenia), to przy jego obliczaniu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie to miało miejsce, a za koniec uważa się upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni. Natomiast w myśl art. 12 § 5 O.p., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.

W badanym przypadku ww. decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno- Skarbowego w S. doręczono [...] r., zatem termin do wniesienia odwołania na decyzję rozpoczął się [...] r. i zakończył się [...] r.

Odwołanie z [...]. zostało nadane w tym samym dniu przez pełnomocnika Skarżącej , w Urzędzie Pocztowym w C. listem poleconym nr ([...], a zatem niewątpliwie po upływie przewidzianego prawem terminu do wniesienia odwołania.

Wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem złożono [...] r., tj. w 76 dniu od dnia otrzymania ww. decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S..

Tym samym organ stwierdził, że pierwsza z przesłanek, wynikających z art. 162 O.p., warunkujących przywrócenie terminu zaistniała, bowiem w sprawie uchybiono terminowi do wniesienia odwołania.

Kolejne przesłanki podlegające badaniu w sprawie to: złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia oraz dopełnienie czynności dla której był określony termin. Datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest dzień w jakim wnioskodawca powziął wiadomość o uchybieniu terminu.

O wydaniu przez organ decyzji wymierzającej karę pieniężną dowiedziała się Skarżąca [...] r. w trakcie rozmowy telefonicznej z urzędniczką Urzędu Skarbowego w K..

Z numeru listu poleconego i danych z portalu Poczty Polskiej (śledzenie przesyłek) wynika, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został nadany w Urzędzie Pocztowym w C. [...] r., a zatem z zachowaniem wymaganego 7 dniowego terminu na złożenie tegoż wniosku.

Organ stwierdził zatem, że została spełniona przesłanka w zakresie dochowania 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku umożliwiająca organowi ewentualne przywrócenie uchybionego terminu.

W zakresie uprawdopodobnienie braku winy ustawodawca wymaga przedstawienia wiarygodnych okoliczności potwierdzających, że przyczyna naruszenia powstała niezależnie od woli i wiedzy uprawnionego. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi jako przesłankę zasadności wniosku złożonego w trybie art. 162 O.p., należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania, jakich trzeba wymagać od podmiotu przy prowadzeniu własnych spraw i dokonywaniu czynności procesowych.

Wskazując na instytucję przywrócenie terminu i jego charakter wyjątkowy organ powołał orzecznictwo sądowoadminsiatracyjne.

W zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, że pobyt Skarżącej w szpitalu wynikał z planowanego zabiegu i nie był następstwem nieszczęśliwego wypadku, czy nagłej choroby. Po zakończeniu zwolnienia lekarskiego, tj. [...] r. (w dniu, w którym odebrano decyzję organu) Skarżąca miała czas do [...] r. na złożenie odwołania. Opuszczenie miejsca pod adresem ulica [...] w R. bez zabezpieczenia funkcjonowania firmy w zakresie związanym z odbiorem korespondencji firmy, było niedbalstwem. Pełnomocnik potwierdził fakt odbioru przesyłki [...]. przez [...], który już wcześniej odbierał adresowane do Skarżącej przesyłki ([...].) jako pełnoletni domownik (postanowienie o wszczęciu postępowania znak [...] z [...] r. oraz postanowienie o włączeniu do postępowania dokumentów znak [...] z [...] r. Doręczenie nie było przez Skarżącą kwestionowane.

W konsekwencji wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem nr [...] z [...] r. stwierdził także uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Pismem z [...] r. Strona postępowania, wniosła skargę na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nr [...] z [...] r. i zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

art. 162 § 1 O.p. w związku z art. 91 u.g.h. w zakresie uprawdopodobnienia niezawinionego uchybienia terminu na wniesienie odwołania, polegające na błędnym uznaniu, że Strona dopuściła się niedbalstwa poprzez opuszczenie miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, bez zabezpieczenia funkcjonowania firmy w zakresie związanym z korespondencją

art. 149 O.p. w związku z art. 91 u.g.h., w zakresie zastępczego doręczenia decyzji organu I instancji za pokwitowaniem domownikowi Strony, poprzez błędne uznanie, że obca osoba, będąca najemcą pomieszczenia mieszkalnego Strony, jest domownikiem jej mieszkania. Doręczenie zastępcze decyzji organu I instancji z art. 149 O.p. nastąpiło w dniu [...] r. nieskutecznie i decyzję należy traktować jako nieistniejącą w obrocie prawnym. Do rozważenia Sądu Skarżąca pozostawia, czy podniesiona wada postępowania skutkuje nieważnością decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 7 O.p., czy też poprzez fakt doręczenia decyzji Stronie po terminie do wniesienia odwołania stanowi przesłankę przywrócenia terminu.

Skarżąca wniosła o:

uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

zasądzenie na rzecz skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz kosztów udzielonej stronie pomocy prawnej z wyboru,

dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań:

Ł. S. na okoliczności, w których dniach [...] r. odebrał adresowaną do Strony korespondencję organu celno-skarbowego I instancji oraz dla których przekazał tę korespondencję Stronie do jej rąk dopiero [...] r.

B. R. dla wykazania, że Skarżąca przebywała u niej nieprzerwanie od soboty [...] r. do niedzieli [...] r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z [...] r. Skarżąca przywołała w nim inne okoliczności uchybienia terminu niż w skardze. Nie wskazywała, że prowadzony przez nią zajazd "P. ", w dniu gdy [...] odebrał adresowaną do niej przesyłkę był zamknięty z powodu epidemii. Niemniej wskazał, że powyższe rozporządzenie nie nakazywało bezwzględnego zamknięcia restauracji czy hoteli, ale wprowadzało w związku ze stanem epidemii pewne ograniczenie w ich funkcjonowaniu. Ponadto, że postępowanie toczyło się od [...] r. gdy doręczono postanowienie Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej określonej w ustawie o grach hazardowych w związku z czynnościami procesowymi przeprowadzonymi [...] r. w lokalu (restauracja [...] w R. przy [...]), gdzie ujawniono 2 automaty do gier hazardowych. Postanowienie to odebrał Ł. S. jako pełnoletni domownik i zobowiązał się do oddania przesyłki adresatowi, co uczynił gdyż Skarżąca nie reklamowała trybu jej doręczenia. Przesyłka odebrana [...] r. przez Ł. S. została doręczona Skarżącej [...] r. cyt. z treści skargi "(...) gdyż ten zapomniał o odebranej korespondencji Strony i woził ją przez ponad dwa miesiące w skrytce swojego samochodu". Z kolei z umowy najmu mieszkania z [...] r. wynika, że M. C. wynajęła Ł. S. mieszkanie dwupokojowe z łazienką znajdujące się w budynku mieszkalno-gospodarczym zlokalizowanym na działce [...] w R. przy ul. [...] bez podania numerów (budynek zajazdu [...] bez czynszu, ale za prace porządkowe wykonywane na jej rzecz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2019r., poz. 2325 ze zm. - oznaczanej dalej, jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Rozpoznając sprawę w takich granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest przede wszystkim to, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącej decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego dnia [...] r. poprzez doręczenie przesyłki Ł. S. jako domownikowi skarżącej w trybie art. 149 O.p. Skarżąca w skardze powołała się na naruszenie art. 162 O.p. Zgodnie zaś z art. 223 § 2 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie lub zawiadomienia, o którym mowa w art. 103 § 1 O.p. Ze sformułowania zarzutu naruszenia tego przepisu oraz z uzasadnienia skargi wynika jednak, że skarżąca w ogóle kwestionuje prawidłowość doręczenie jej decyzji ze skutkiem na [...] r.

Skarżąca, pismo z [...] r. zatytułowała jako "wniosek o przywrócenie terminu" i jako podstawę prawną wskazała art. 162 O.p. jednak w jego treści wskazywała na naruszenia art. 149 O.p. kwestionując skuteczność wobec niej doręczenia decyzji do rąk Ł. S., który w jej ocenie nie był jej domownikiem.

W orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości, że o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Przepis ten stanowi, że "Organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania". Treść ta została sformułowana w sposób kategoryczny i bezwarunkowy. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Koniecznym jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji i w rezultacie, czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego, jak już wspomniano, jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania (zażalenia), lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 590/12 i z 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1060/12 - wyroki sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwanej też CBOSA, pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać zatem należy, że w myśl art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

Pierwotnym źródłem sporu w tej sprawie jest kwestia doręczenia skarżącej decyzji, od której wniosła odwołanie. Skarżąca kwestionuje prawidłowość doręczenia.

Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę zgadza się z wyrażanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, że w przypadku zaskarżenia wydanego na podstawie art. 228 § 2 O.p. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia np. środka odwoławczego i wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego w trybie art. 162 O.p. logicznym i celowym ze względu na ekonomikę procesową jest w pierwszej kolejności ostateczne rozstrzygnięcie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia np. środka odwoławczego. Dopiero bowiem przy jednoznacznym i ostatecznym rozstrzygnięciu tej kwestii można rozważać przesłanki przywrócenia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu złożony mimo braku uchybienia terminowi, jest bowiem niedopuszczalny. Ocena zasadności przywrócenia terminu jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu, także w sposób pozytywny (zob. wyroki NSA: z 5.05.2015 r., I FSK 322/14, LEX nr 1772741; z 8.08.2012 r.: I FSK 1445/11, LEX nr 1219194; I FSK 1443/11, LEX nr 1219192; I FSK 1444/11, LEX nr 1219193, oraz I FSK 1446/11, LEX nr 1219195).

W niniejszej sprawie organ postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, postanowienie to jest ostateczne, skarżąca nie zaskarżyła je do sądu administracyjnego. Stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania, spowoduje konieczność rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu wniesionego przez skarżącą pismem z [...] r. z uwzględnieniem wpływu relacji skarżącej z Ł. S. na przesłankę braku winy skarżącej w uchybieniu terminu.

Skoro zatem decyzja Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] r. została doręczona dnia [...] r. a odwołanie zostało złożone dnia [...] r. to bezspornie nastąpiło po upływie 14 dni – termin minął [...] r. Zasadniczą kwestią jest więc wyjaśnienie skuteczności doręczenia decyzji wymiarowej, a więc ewentualnego uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W tym celu należy wyjaśnić status Ł. S. jako domownika skarżącej w świetle powołanego wyżej art. 149 O.p. Ustalenia wymaga, czy i jakiego rodzaju relacja istniała między skarżącą a Ł. S. w rozumieniu art. 149 O.p.

Zgodnie z art. 149 O.p., w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń.

Przyjąć należy, że domownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji jest każda dorosła osoba mieszkająca w tym samym co adresat domu lub mieszkaniu, która pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, lub krewny czy powinowaty zamieszkujący razem z adresatem, nawet jeśli prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Jednocześnie, jak wskazuje orzecznictwo, ustawodawca nie zdefiniował pojęcia domownika, zatem należy każdorazowo badać związek danej osoby z adresatem oraz charakter jej pobytu w danym lokalu. Nie można wskazywać, że koniecznym warunkiem uznania za domownika jest posiadanie meldunku w mieszkaniu adresata lub nawet prowadzenie z adresatem wspólnego gospodarstwa domowego (por. postanowienie NSA z 28 sierpnia 2008 r., I FZ 331/08). Odwołanie się do językowej definicji pojęcia domownika oznacza, że to pojęcie ma bardzo szeroki zakres, co powoduje, że za domownika może być również uznana osoba przebywająca w mieszkaniu adresata za jego zgodą, niespokrewniona z nim i niespowinowacona, zatrudniona do pomocy w prowadzeniu domu. Jednak z drugiej strony nawet osoba spokrewniona czy spowinowacona może nie być uznana za domownika, jeśli jej obecność pod adresem doręczenia jest okazjonalna. Taka osoba uznana za domownika w świetle art. 149 O.p. powinna mieć osobisty związek z adresatem, a zarazem akceptowany przez niego status, wyrażający się w aprobacie dla długotrwałego i nieokazjonalnego przebywania w jego mieszkaniu, co uprawdopodobnia właściwe wywiązanie się z obowiązku przekazania odebranej przesyłki adresatowi.

Zauważyć należy, że odbiór pism od organu przez Ł. S. miał miejsce nie tylko w dniu [...] r. Postępowanie w sprawie toczyło się od [...] r. gdy doręczono postanowienie Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej określonej w ustawie o grach hazardowych w związku z czynnościami procesowymi przeprowadzonymi [...] r. w lokalu (restauracja [...] w R. [...]), gdzie ujawniono 2 automaty do gier hazardowych. Postanowienie to odebrał Ł. S. jako pełnoletni domownik i zobowiązał się do oddania przesyłki adresatowi, co uczynił gdyż skarżąca nie reklamowała trybu jej doręczenia. Podobnie przesyłkę adresowaną do skarżącej [...] r. zawierającą postanowienie o włączeniu do postępowania dokumentów. Listonosz w dokumencie potwierdzenie odbioru podkreślił zapis "pełnoletniemu domownikowi". Fakt odbioru ww. przesyłek przez Ł. S. nie był kwestionowany przez Skarżącą. Również przesyłka odebrana [...] r. przez Ł. S. została przekazana skarżącej [...] r. co potwierdza skarżąca w treści skargi "(...) gdyż ten zapomniał o odebranej korespondencji Strony i woził ją przez ponad dwa miesiące w skrytce swojego samochodu".

Zauważyć należy, na co słusznie wskazał organ, że z umowy najmu mieszkania z [...] r. wynika, że M. C. wynajęła Ł. S. mieszkanie dwupokojowe z łazienką znajdujące się w budynku mieszkalno-gospodarczym zlokalizowanym na działce [...] w R. przy ul. [...] bez podania numerów (budynek zajazdu [...] bez czynszu, ale za prace porządkowe wykonywane na jej rzecz.

Mając zatem na uwadze relacje łączące skarżącą z Ł. S. w świetle powołanym rozumieniem pojęcia "domownik" o jakim mowa w art. 149 O.p., zasadnie organ dokonując oceny, czy skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu stwierdził, że widniejące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji adnotacje, wskazywały na przyczynę niedoręczenia skarżącej decyzji osobiście zaś dokument ten potwierdzał, że doręczyciel pocztowy nie zastał skarżącej [...] r. w miejscu zamieszkania, ale miał możliwość doręczenia przesyłki innej uprawnionej osobie: pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub zarządcy , dozorcy domu, tj. w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. Na druku potwierdzenia odbioru widnieje podpis Ł. S.. Listonosz doręczając przesyłkę uznał osobę Ł. S. za właściwą do jej odbioru, o czym świadczy zapis na dokumencie "potwierdzeniu odbioru"(zpo), gdzie zaznaczył kwadrat przy informacji, że oznaczone wyżej pismo doręczono osobie kwalifikującej się do tych odbiorców (domownik, sąsiad, zarządca domu lub budynku, dozorca), a nie bezpośrednio adresatowi.

Mając powyższe na uwadze, zgodzić się należy z organem, że status Ł. S. poza weryfikacją dokonaną przez listonosza potwierdza także treść umowy najmu mieszkania (z tyłu zajazdu "[...]"), z której wynika, że za wynajmowane mieszkanie nie płacił czynszu, ale był zobowiązany do prac porządkowych na rzecz Skarżącej. W świetle powyższych rozważań wszystkie wymagania zostały spełnione, aby uznać, iż doszło do skutecznego doręczenia skarżącej decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w dniu [...] r. W związku z powyższym, skoro skarżącej skutecznie doręczono zaskarżoną decyzję w dniu [...] r., to odwołanie można było zgodnie z art. 228 O.p. złożyć najpóźniej do dnia [...] r. Skarżąca nadała odwołanie w dniu [...] r.

Nie budzi zatem wątpliwości, że odwołanie od decyzji złożone zostało po terminie. Bezsprzecznie też skarżąca posiada przymiot zainteresowanej w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu, w rozumieniu art. 162 § 1 O.p., bowiem posiada ona interes prawny w zaskarżeniu decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia [...] r. Decyzja ta dotyczy jej obowiązków podatkowych.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji złożono w dniu [...] r. r., a zatem przy zachowaniu terminu wynikającego z art. 162 § 2 O.p. albowiem skarżąca dowiedziała się o decyzji dnia [...] r. Jak już wskazano, strona, która uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego może, gdy uważa, że nastąpiło to bez jej winy, wnosić o jego przywrócenie.

W niniejszej sprawie organ nie znalazł usprawiedliwienia dla podnoszonych przez stronę zarzutów stwierdzając, że nie uzasadniają one braku zawinienia w uchybieniu terminu. Z oceną tą należy się w pełni zgodzić.

Brak winy w uchybieniu terminu określa się według kryterium obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy (w tym także nawet w stopniu lekkiego niedbalstwa) musi być przez stronę uprawdopodobniony. Przy ocenie winy strony w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Wskazać należy, że art. 162 § 1 O.p. wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale uprawdopodobnienia, że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika. W orzecznictwie i doktrynie wielokrotnie wskazywano, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. (por. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005., op.cit). Jednak jednocześnie wyrażano pogląd, że choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi, zalicza się natomiast nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Powołując się na chorobę, jako fakt uniemożliwiający dokonanie czynności procesowej, strona (pełnomocnik) powinna zatem wykazać, że rodzaj i przebieg choroby rzeczywiście pozbawiał ją możliwości podjęcia działania, w tym także poprzez inną osobę. W niniejszej sprawie, we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca ograniczyła się do wskazania na pobyt w szpitalu, przy czym z zaświadczenia wynika, że był to planowany zabieg, zwolnienie lekarskie obejmowało okres od [...] do [...] r., nie wykazała natomiast, że nie była w stanie dotrzeć do Urzędu Skarbowego czy na pocztę, czy posłużenia się inną osobą. Z lakonicznego twierdzenia zwartego we wniosku, jak również z treści zaświadczenia, trudno jest wnioskować bezpośrednio o niemożności wniesienia odwołania. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżąca nie miała obowiązku osobistego doręczenia odwołania w budynku Urzędu Skarbowego. Zgodnie bowiem z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Wysłanie pisma jest czynnością techniczną, którą można dokonać przy pomocy osób trzecich.

Ocena organu jest zasadna również z tego powodu, że stan zdrowia skarżącej nie mógł być taki zły, skoro była w stanie opuścić – jak wskazała dnia [...] r. - miejsce pod adresem u[...] w R. . Mając powyższe na uwadze nie można, w kontekście powyższego oraz biorąc pod uwagę lakoniczność informacji dotyczących choroby skarżącej, podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu, uznać za zasadne zarzutów naruszenia art. 162 O.p. To zainteresowany ma bowiem uprawdopodobnić brak swej winy, a więc uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ciężar wykazania okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminowi spoczywał na stronie wywodzącej z tej okoliczności skutki prawne, a więc na skarżącej zwracającej się z wnioskiem na podstawie art. 162 O.p., i nie mógł być przerzucany na organ podatkowy.

Brak więc podstaw do postawienia organowi zarzutu, że nie podjął żadnych czynności procesowych, które wykazałyby, że skarżąca, mimo choroby, mogła wnieść w terminie środek zaskarżenia. Organ nie zakwestionował przedłożonego zaświadczenia lekarskiego jako dowodu, jednak to na skarżącej spoczywał obowiązek wskazania, w jaki sposób choroba ograniczała możliwość dopełnienia przez nią czynności procesowej. Wbrew argumentom skargi, samo stwierdzenie niezdolności do czynności prawnych i związane z tym zaświadczenie nie muszą być równoznaczne z niezdolnością do wykonania jakiejkolwiek czy każdej czynności skarżącej tym bardziej czynności technicznej w postaci organizacji wysyłki korespondencji.

Z kolei przekazanie przez Ł. S. przesyłki dnia [...] r. i okoliczność pozostawania poza domem przez skarżącą i poleganie na informacji uzyskanej od Ł. S. czyli tak przedstawiona przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w ocenie Sądu, uzasadnia stwierdzenie, że skarżąca złożyła odwołanie po terminie ze swojej winy. Sam fakt pozostawania poza miejscem wskazanym jako adres do korespondencji, nie stanowi okoliczności, uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Skarżąca wyjeżdżając powinna była tak zorganizować sposób odbierania kierowanej do niej korespondencji, aby móc w dalszej kolejności składać pisma procesowe w terminie. Skarżąca zdecydowała, że pisma kierowane do niej na podany adres korespondencyjny będzie odbierać Ł. S.. W związku z powyższym, zaniedbania ze strony dorosłego domownika, odbierającego korespondencję obciążają samą stronę. Należy wskazać, że doręczenie w trybie art. 149 O.p. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, której doręczono pismo w trybie tzw. doręczenia zastępczego nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Jednocześnie w świetle tego przepisu z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika upoważnienie do odbioru pism. Ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, czy też braki przekazania na czas informacji o doręczeniu korespondencji - obciążają tegoż adresata (por. post. NSA z 31 lipca 2008 r. sygn. I FZ 319-325/08, z 31 marca 2012 r. sygn. II FZ 12/12, wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r., sygn. I FSK 1414/11). Skarżąca miała świadomość o toczącym się postępowaniu w związku z powyższym strona powinna była liczyć się z konsekwencjami tego, że w razie jej nieobecności, korespondencja kierowana do niej w związku z ww. postępowaniem może zostać odebrana przez dorosłego domownika, w tym przypadku przez Ł. S.. W takiej sytuacji, ewentualne opóźnienia związane z przekazywaniem informacji, jak również samej korespondencji obciążają skarżącą i nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższej oceny nie zmienia fakt, że skarżąca poza miejscem zamieszkania przebywała w związku z zamknięciem lokalu. Nie mogą w tym zakresie odnieść zamierzonego skutku podnoszone na etapie skargi okoliczności dotyczące prowadzenia działalności w okresie pandemii. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, że wprowadzone przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 1972) obostrzenia ograniczały a nie zakazywały działalności hotelowej czy gastronomicznej. W zakresie prowadzenia działalności gastronomicznej dopuszczano działalność polegającą wyłącznie na przygotowywaniu i podawaniu żywności na wynos lub na przygotowywaniu i dostarczaniu żywności. Natomiast w zakresie usług hotelowych dopuszczono świadczenie usług w ograniczonym zakresie (hotele robotnicze i dla pracowników sezonowych) jak również dla gości:

a)korzystających z tych usług w ramach podróży służbowej, o której mowa w art. 775 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, lub podróży wykonywanej w związku z czynnościami służbowymi lub zawodowymi, lub związanymi z wykonywaniem działalności gospodarczej,

b)będących zawodnikami korzystającymi z tych usług w czasie zgrupowań i współzawodnictwa sportowego,

c)będących osobami wykonującymi zawód medyczny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej,

d)będących pacjentami i ich opiekunami, jeżeli konieczność zapewnienia im zakwaterowania wynika z warunków określonych dla danego świadczenia opieki zdrowotnej.",

Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem organu, że zamknięcie lokalu było zatem decyzją Skarżącej i w związku z tym opuszczenie miejsca prowadzenia działalności bez zabezpieczenia funkcjonowania firmy w zakresie odbioru korespondencji uznać należy również za niedbalstwo, a tym samym brak spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi.

Strona planując wyjazd i wiedząc o toczącym się postępowaniu mogła ustanowić pełnomocnika do reprezentowania jej w ramach tego postępowania.

Możliwość przywrócenia terminu uzależniona jest od stwierdzenia, że strona w zaistniałych okolicznościach dochowała należytej staranności w ramach toczącego się postępowania. Dopuszczenie się nawet lekkiego niedbalstwa w przestrzeganiu terminów procesowych uniemożliwia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Strona należycie dbająca o własne interesy powinna więc podjąć pewne działania zapobiegawcze, aby uchronić się od konsekwencji uchybienia terminu do zaskarżenia niekorzystnego rozstrzygnięcia.

W tych okolicznościach, w ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Zachodnio-pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego nastąpiło bez jej winy, co stanowi warunek sine qua non uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu (art. 162 § 1 O.p.).

Odnosząc się do wniosku dowodowego Skarżącej wskazać należy, że stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające, ale może to być wyłącznie dowód z dokumentu. Sąd administracyjny nie może zatem przeprowadzić dowodu z przesłuchania świadków. Stąd wniosek podlegał oddaleniu.

Zauważyć należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Postanowienie to należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten Sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać Sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją.

W orzecznictwie przyjęty został pogląd, że jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2000 r. sygn. akt FSA 1/00 nie publ.). Taka sytuacja jednak nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż organ podjął się wyjaśnienia okoliczności związanych z wykazanymi we wniosku skarżącej okoliczności uchybienia terminowi. Ustalenie tej kwestii mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, powinno i było dokonane przez organ w postępowaniu administracyjnym.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, wobec czego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.