Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 8/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149  par. 1,  par. 1a,  par. 1b i  par. 2,  art. 151,  art. 200 i  art. 205  par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. S. i H. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] maja 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ul. [...], stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...]- w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z. S. i H. S. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] grudnia 2020 r. (data prezentaty) [...] (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], stanowiącą działkę nr [...] o pow. [...] z obrębu [...], wydzieloną pod ulice lokalne w rejonie ulicy [...], przejętą przez [...] na podstawie decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] grudnia 2011 r., uregulowaną w księdze wieczystej Kw nr [...].

W dniu [...] maja 2014 r. (data wpływu) [...] wystąpiła do Prezydenta [...] o wszczęcie na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518), dalej jako u.g.n., postępowania administracyjnego mające za swój przedmiot ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] z obrębu [...] o pow. [...].

Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...], odmówił ustalenia odszkodowania za grunt położony w [...] w rejonie ul. [...], stanowiący działkę nr [...] o pow. [...] z obrębu [...], przeznaczony pod ulicę lokalną oznaczoną na rysunku planu symbolem [...] oraz ulicę dojazdową oznaczoną na rysunku planu symbolem [...]. Wskazał, że brak jest podstaw do zastosowania art. 98 ust. 3 u.g.n. Z decyzji podziałowej z [...] grudnia 2011 r. nr [...], wynika jednoznacznie, że projektowana działka nr [...] została wydzielona jako "ulica lokalna oznaczona na rysunku planu symbolem [...] oraz ulica dojazdowa oznaczona na rysunku planu symbolem [...]", którą należało obciążyć służebnością przejścia, przejazdu oraz prowadzenia sieci infrastruktury technicznej na rzecz projektowanych działek nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2015 r., nr [...] uchylił w całości ww. decyzję Prezydenta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, że jeśli nieruchomość przeznaczona jest pod drogę, a fakt ten potwierdza treść planu zagospodarowania przestrzennego, to wówczas powinien mieć zastosowanie art. 98 u.g.n. Poza tym - zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod drogi o charakterze lokalnym i dojazdowym.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z [...] grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3790/15 odrzucił skargę Prezydenta [...] na powyższą decyzję Wojewody [...].

Akta sprawy zostały zwrócone organowi I instancji w dniu 20 kwietnia 2017 r.

Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z [...] maja 2016 r., Rep. A Nr [...], spadek po [...] zmarłej w dniu [...] grudnia 2015 r. nabyli wprost [...].

W dniu [...] października 2017 r. [...] złożyli ponaglenie na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość.

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lutego 2018 r. nr [...], uznał ponaglenie za nieuzasadnione.

Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] stycznia 2018 r., ponownie odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotowy grunt - z uwagi na fakt, że przeznaczona pod ulicę lokalną i ulicę dojazdową działka nr [...] nie została zaliczona do żadnej kategorii dróg publicznych.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżących Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r.

Po rozpoznaniu skargi [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 676/19 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2018 r., nr [...] oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r., nr [...].

W uzasadnieniu wskazał, iż organy pominęły okoliczność wpisu podmiotu publicznoprawnego do księgi wieczystej na podstawie decyzji podziałowej z [...] grudnia 2011 r. Jednocześnie organ orzekający o odszkodowaniu w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. jest zobowiązany wyjaśnić kwestię przejścia prawa własności nieruchomości na podmiot publicznoprawny z mocy prawa. W ocenie Sądu, bez wyjaśnienia tej kwestii nie jest możliwe wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Ponadto Sąd wskazał, że organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien uzupełnić materiał dowodowy o stanowiącą załącznik do decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2011 r. nr [...], mapę sytuacyjną z projektowanym podziałem i ustalić czy w stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy wystąpił skutek, o którym mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., tj. czy działka nr [...], wobec zatwierdzonego podziału nieruchomości, została wydzielona pod drogi publiczne i tym samym przeszła na własność Miasta [...] z mocy ww. przepisu.

Akta sprawy zostały zwrócone organowi I instancji w dniu 20 września 2019 r.

W celu uzupełnienia materiału dowodowego organ I instancji w dniu 10 grudnia 2019 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru o udostępnienie mapy sytuacyjnej nieruchomości KW nr [...] dz. [...] z projektowanym podziałem, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod numerem [...].

Zawiadomieniem z [...] grudnia 2019 r. strona postępowania została poinformowana, że rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy nastąpi do dnia 29 maja

2019 r.

W dniu [...] grudnia 2019 r. Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Biurze Geodezji i Katastru [...] przesłał poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię przedmiotowej mapy.

Prezydent prowadzi też korespondencję z Sądem Okręgowym w [...] w sprawie sygn. akt [...] dotyczącej postępowania z powództwa [...] przeciwko Miastu [...] o odszkodowanie za nabycie z mocy prawa działek nr [...] ([...]), nr [...] ([...]) oraz nr [...] ([...]), które jest zawieszone do czasu rozpatrzenia m.in. przedmiotowego wniosku o odszkodowanie.

Jednocześnie dla nieruchomości przyległych, o tym samym stanie prawnym zapadł wyrok Sądu Okręgowego w [...], jako sądu I instancji, który wyrokiem częściowym z [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...] oddalił powództwo [...] w zakresie roszczenia o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o nabyciu działek nr [...] oraz nr [...]. Jednakże na skutek apelacji powodów Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...], zmienił zaskarżony wyrok i zobowiązał [...] do nabycia powyższych nieruchomości za cenę określoną w wyroku. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że nieruchomości powodów przeznaczone pod drogi wewnętrzne będą służyły lokalnej społeczności.

Zawiadomieniem z [...] maja 2020 r. strona postępowania została poinformowana, że rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy nastąpi do dnia 31 sierpnia 2020 r.

Pismem z [...] września 2020 r. skarżący wnieśli do Wojewody [...] ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Natomiast Prezydent [...] pismem z [...] listopada 2020 r. zwrócił się do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego, Biura Polityki Mobilności i Transportu, Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z zapytaniem, czy działka nr [...] w całości przeznaczona jest pod drogę i wskazanie jaka jest planowana jej kategoria oraz czy działka nr [...] częściowo znajduje się w obszarze [...] i wskazanie jaką powierzchnię zajmuje na tym obszarze.

Następnie pismem z [...] listopada 2020 r. zwrócił się do Biura Prawnego z prośbą o wystąpienie z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym Kw nr [...], nr [...] i nr [...].

Pismem z [...] grudnia 2020 r. (data prezentaty) [...] złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość.

Skarżący wnieśli o:

1. rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym;

2. na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.:

a. zobowiązanie organu do wydania merytorycznej decyzji w sprawie w terminie 30 dni od dnia zwrotu aktu,

b. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a. przesądzenie o istnieniu uprawnienia skarżącego do uzyskania od m.st. Warszawy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość;

4. na podstawie art. 149 § 2 ppsa:

a. wymierzenie organu grzywny w wysokości adekwatnej do przewlekłości

i bezczynności,

b. przyznanie od organu na rzecz skarżących solidarnie sumy pieniężnej w wysokości

[...];

5. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy - wskazując, że skarga jest nieuzasadniona.

Dodał, iż z uwagi na panującą pandemie, obecnie drugą falę zachorowań COVID-19 , a w związku z tym wprowadzenie pracy zdalnej na podstawie art. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. "o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych" (Dz. U. poz. 374 ze zm.) strona nie została powiadomiona o przedłużającym się terminie rozpatrzenia sprawy. Przy czym obecnie przygotowywane jest powództwo do sądu o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym.

Do dnia 29 czerwca 2021 r.(data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa

w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...], złożyli ponaglenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. do Wojewody [...].

Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw.

Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 - terminy załatwiania spraw przez organy lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36- obowiązek zawiadomienia o przyczynie zwłoki w załatwieniu sprawy § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Zatem z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje więc opieszałe, niesprawne

i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Do przewlekłości postępowania dojdzie w przypadku prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub czynności pozornych, zbędnych i powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało miejsce również wtedy, gdy czynności organu będą nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy i nie będą prowadziły do ustalenia jakiejkolwiek istotnej w sprawie okoliczności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Prezydent dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania - bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał złożonego przez poprzednika prawnego skarżących wniosku z 12 maja 2014 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość.

Sąd miał przy tym na względzie okoliczność, że sprawa ta była już dwukrotnie rozstrzygana przez organ I instancji - decyzjami z [...] czerwca 2015 r. i [...] stycznia

2018 r. - którymi dwukrotnie odmawiano przyznania skarżącym odszkodowania. Przy czym decyzja z [...] czerwca 2015 r. została uchylona przez Wojewodę [...] decyzją z [...] października 2015 r., a druga decyzja z [...] stycznia 2018 r. wraz z decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2018 r. zostały uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt

I SA/Wa 676/19. W tej sytuacji organ I instancji zobligowany jest do ponownego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i podejmowania czynności niezbędnych do zakończenia sprawy, przy czym związany jest on oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powołany wyżej wyroku Sądu - zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu tego wniosku Sąd uznał za całkowicie uzasadniony.

Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych,

a także naruszył wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania

w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 k.p.a. - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa".

Stosownie do art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Analizując akta sprawy Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, iż formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy wynika bowiem, że po wpływie w dniu [...] września 2019 r. do organu I instancji akt administracyjnych sprawy, w ciągu roku podjął on tylko jedną czynność zmierzającą do zakończenia postępowania, tj. pismem z [...] grudnia 2019 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru o udostępnienie mapy sytuacyjnej nieruchomości KW nr [...] dz. [...] z projektowanym podziałem. Następnie dopiero po upływie roku od zwrotu akt, pismem z [...] listopada 2020 r. wystąpił do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego, Biura Polityki Mobilności i Transportu, Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o informacje potrzebne do załatwienia sprawy.

Przy czym za czynności merytoryczne nie można uznać prowadzenia korespondencji z Sądem Okręgowym w [...], czy też występowanie do Biura Prawnego z prośbą o wytoczenie powództwa o uzgodnienie księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomość z rzeczywistym stanem prawnym. Poza tym do dnia wyrokowania Sąd nie uzyskał informacji, czy takie powództwo zostało wywiedzione. .

Oceny charakteru stwierdzonej przewlekłości nie może też zmienić zawiadomienie skarżących pismem z [...] maja 2020 r. o przyczynach niezałatwiania sprawy w terminie i nowym terminie załatwienia sprawy - do 31 sierpnia 2020 r. Tym bardziej, że również ten dodatkowy termin rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy nie został przez organ dotrzymany.

. W ocenie Sądu, taki sposób działania organu stoi w rażącej sprzeczności

z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie

i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 k.p.a.), jak i przepisami procedury administracyjnej określającymi terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.).

Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja,

w której postępowanie dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość prowadzone jest przez organ administracji przez ponad 7 lat i nadal nie jest ostatecznie zakończone. Zdaniem Sądu, okres ten jest wystarczający, aby zakończyć nawet niezwykle skomplikowaną sprawę.

Dlatego też, podniesiona przez organ okoliczność panującej pandemii, drugiej fali zachorowań COVID-19 i wprowadzenie pracy zdalnej nie mogło mieć wpływu na charakter stwierdzonej przewlekłości.

Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 k.p.a. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy.

Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie wniosku będzie adekwatny i realny.

Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 676/19, uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2018 r. oraz decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2018 r. W tej sytuacji Prezydent [...] - będąc związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku Sądu - zobligowany jest do ponownego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i podejmowania czynności niezbędnych do zakończenia sprawy.

Natomiast za niezasadny Sąd uznał wniosek skarżących o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającą sankcją jest stwierdzenie, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wziął też pod uwagę okoliczność, że choć przedmiotowe postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, to jednak organ I instancji już dwukrotnie wydawał decyzje załatwiające przedmiotowy wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Decyzje te były uchylane - raz przez organ odwoławczy i raz przez sąd administracyjny. W tej sytuacji wymierzenie grzywny organowi byłoby niezasadne.

Sąd oddalił również skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżących - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a - sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając to żądanie za nieuzasadnione.

Wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego artykułu oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.

Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wymienione w skardze powody żądania przyznania skarżącym od organu sumy pieniężnej nie uzasadniają jej przyznania. Z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznali w związku z przewlekłością postępowania krzywdy, którą należałoby zrekompensować.

Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań Prezydenta [...] jako przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa - nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia sumy pieniężnej, bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.

Sąd nie uwzględnił wniosku zawartego w pkt 3 skargi i w tej części oddalił skargę. Przepis art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że powołany przepis wprowadza wyjątek od zakazu orzekania przez sąd administracyjny co do istoty sprawy i sąd może skorzystać z tego uprawnienia tylko wówczas, gdy pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Wskazuje się również, iż wyrok sądu orzekający o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku zastępuje rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powołany przepis znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. takich, które kończą się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie ulega wątpliwości, że rozpoznawana sprawa do takich spraw nie należy. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia tego wniosku skarżących.

Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 151 w zw. z art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.