Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 28/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 28/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Waldemar Michaldo, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2017 r., sprawy ze skargi B.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - skargę oddala -


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z 6 lipca 2016r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił B.C. umorzenia:

- należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami, w łącznej kwocie 22.716,44 zł uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U.z 2016r. poz. 963 ze zm. dalej-u.s.u.s.);

- należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 16.394,16 zł uznając, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

- oraz umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres: od 07/2012r. do 12/2012r. w łącznej kwocie 457,29 zł na podstawie art. 105§1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Wnioskiem z 22 lipca 2016r. B.C. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek. Uzasadniając swój wniosek wskazała na swoją trudną sytuację finansową, gdyż nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie ma żadnego źródła dochodu i jest na utrzymaniu męża. Ponadto oświadczyła, że ze względu na swój stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia. Zobowiązana przedłożyła kserokopie dokumentacji świadczącej o jej stanie zdrowia, tj. wynik badania USG stawu kolanowego lewego z 14 października 2014r.; informację z konsultacji ortopedycznej z 12 lutego 2015r.; skierowanie do szpitala z adnotacją o wyznaczonym terminie zabiegu na 21 lipca 2020r. Oświadczyła też, że od 55 roku życia mogłaby być na świadczeniu przedemerytalnym, jednak jako osoba prowadząca działalność gospodarczą nie mogła skorzystać z tego prawa. W ocenie odwołującej powyższe okoliczności są wystarczającymi przesłankami do umorzenia zadłużenia.

Decyzją z 31 października 2016r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z 6 lipca 2016r. Organ uznał, że sytuacja w jakiej znajduje się zobowiązana nie wyczerpuje całości kryteriów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku. Organ wyjaśnił, że podstawę umorzenia należności z tytułu składek stanowi art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Na jego podstawie organ bada zasadność umorzenia należności pod kątem zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności.

Odnosząc się do powyższej przesłanki organ wyjaśnił, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ww. przepisie musi mieć charakter trwały i nieprzemijający. Z okoliczności sprawy winno niezbicie wynikać, że nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika w przyszłości. Zakład uwzględnił okoliczność, że aktualnie zobowiązana nie posiada zatrudnienia i nie uzyskuje żadnych dochodów. W chwili obecnej nie jest także zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Jak wskazała sama zobowiązana na podjęcie zatrudnienia nie pozwala jej stan zdrowia. Organ nie zakwestionował faktu dolegliwości zdrowotnych, lecz zwrócił uwagę, że zobowiązana nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy. Zważywszy na wiek zobowiązanej - 59 lat, wskazano, że w niedalekiej przyszłości będzie się ona mogła ubiegać o przyznanie emerytury. Świadczenie emerytalne charakteryzujące się regularnością wypłat niezależnie od stanu zdrowia, niewątpliwie wpłynie na poprawę w określonej perspektywie czasowej jej aktualnej sytuacji finansowej, związanej z nieuzyskiwaniem dochodów i koniecznością pozostawania na utrzymaniu męża.

W dalszej kolejności organ wskazał, że zaległości figurujące na koncie są dochodzone w drodze przymusowego dochodzenia przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie egzekucyjne jest aktualne i dotąd organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitej nieściągalności oraz braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Ponadto Zakład ponownie wyjaśnił, że stwierdzenia całkowitej nieściągalności dokonuje organ, który prowadzi postępowanie egzekucyjne i w tej kwestii nie wystarczy samo uprawdopodobnienie tej okoliczności. "Ocena, odnośnie braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Natomiast ocena, czy ponoszenie wydatków egzekucyjnych jest zbędne, czy też może przynieść korzyści, należy wyłącznie do wierzyciela. W związku z powyższym, brak jest podstaw zarówno formalnych, jak i merytorycznych dla podjęcia decyzji o umorzeniu ww. należności w oparciu o wyżej zacytowaną podstawę prawną.

W dalszej kolejności organ rozpatrzył złożony wniosek w oparciu o podstawę prawną, dającą możliwość umorzenia zadłużenia pomimo braku całkowitej nieściągalności tj. §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stanowiącego, że umorzenie jest możliwe, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie zapłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W przypadku zobowiązanej nie stwierdzono jednak żadnej z ww. przesłanek ponieważ:

- nie wykazała ona w sposób bezsporny, że spłata zadłużenia pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika, że zobowiązana nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych oraz nie otrzymuje zasiłków/świadczeń z urzędu pracy, nie uzyskuje dochodu z innych źródeł, zatem nie posiada żadnego dochodu. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. W chwili obecnej w związku z brakiem dochodów pozostaje na utrzymaniu męża, który osiąga dochód w kwocie 3.500,00 zł netto. Stałe miesięczne wydatki rodziny zobowiązana określiła na kwotę 1.400,00 zł (w tym czynsz 600,00 zł i 800,00 zł opłaty eksploatacyjne). Nie zgłosiła żadnych kosztów związanych z leczeniem. Oświadczyła, że posiada zobowiązanie finansowe wobec EURO-BANKu (spłata karty kredytowej) w kwocie 3.000,00 zł - zobowiązanie to nie jest spłacane, ponadto posiada zobowiązanie finansowe wobec PROVIDENT -aktualnie do spłaty pozostaje kwota 2.900,00 zł, zobowiązanie jest spłacane po 450,00 zł miesięcznie. Ponadto oświadczyła, że nie jest właścicielką żadnych nieruchomości ani pojazdów.

Organ nie zakwestionował trudności finansowych, w jakich znalazła się zobowiązana, jednak doszedł do przekonania, że nie mają one charakteru trwałego, a jedynie przejściowy. Zwrócono uwagę, że zobowiązana nie sygnalizowała, aby rodzina miała jakiekolwiek trudności w terminowym regulowaniu bieżących opłat za czynsz oraz media. Wszystkie te fakty potwierdzają, że sytuacji zobowiązanej nie można uznać za zagrażającą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto jak już powyżej wspomniano, nie legitymuje się ona orzeczeniem o niezdolności do pracy. Organ nie zakwestionował również, że jednorazowa wpłata należności wraz z odsetkami jest w sytuacji zobowiązanej niemożliwa, nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby w przyszłości przystąpiła ona do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec ZUS np. w ramach umowy o rozłożeniu spłaty zadłużenia na raty dostosowanej do jej możliwości płatniczych.

Zdaniem organu, umorzenie należności z tytułu składek byłoby zbyt dużym uprzywilejowaniem w stosunku do płatników, którzy mimo kłopotów finansowych wywiązują się z obowiązku opłacania składek. Organ wskazał, że zobowiązana nie wykazała także, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, iż opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie przedstawiła żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia ww. zdarzeń, a ponadto od 1 czerwca 2013r. nie prowadzi już pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ zaznaczył, że rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości nie bada przyczyn, które doprowadziły do powstania zadłużenia na koncie podmiotu, ale bierze pod uwagę sam fakt istniejącego zadłużenia, za powstanie którego odpowiedzialny jest płatnik składek. Działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, niezależnie od czynników ekonomicznych wpływających na jej funkcjonowanie oraz wysokości uzyskiwanych z niej dochodów. W każdą działalność wpisane jest ryzyko gospodarcze, które ponosi zawsze przedsiębiorca.

Zobowiązana nie wykazała również wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiających jej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że co prawda zobowiązana problemy zdrowotne, lecz nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy. Organ zauważył, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności, z czym nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zobowiązana nie przedłożyła orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy czy też o stopniu niepełnosprawności, z których wynikałoby, że nie jest w stanie w ogóle pracować i osiągać dochodów. Organ zaznaczył nadto, że rozpatrując wniosek w sprawie umorzenia należności zobowiązany jest uwzględnić interes społeczny oraz słuszny interes strony. Interpretując pojęcie ważnego interesu, należy wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności i zdarzenia, których zaistnienie obiektywnie wpływa na szczególną sytuację osoby zobowiązanej, faktyczną lub prawną tworzącą "ważny interes", w tym by skorzystać z przedmiotowej ulgi. Podkreślono, że ważny interes dłużnika nie zwalnia organu rentowego od dbałości o interes Skarbu Państwa, który jest utożsamiany z interesem ogólnospołecznym rozumianym jako konieczność zapewnienia stałych dochodów, co wymaga skutecznego realizowania należności składkowych.

Podsumowując organ doszedł do wniosku, że uwzględniając całokształt sytuacji materialnej zobowiązanej, należy przyjąć, iż nie wykazała ona w toku postępowania, ażeby jej sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiała dokonanie spłaty zadłużenia.

II.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie B.C. zarzuciła naruszenie:

- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy tj. aktualnego stanu zdrowia i sytuacji majątkowej skarżącej, stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia, co miało wpływ na wynik postępowania,

- art. 12 k.p.a. poprzez zebranie niepełnego materiału dowodowego w sprawie,

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady działania organów w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

- art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do umorzenia należności pomimo, iż skarżąca je spełniła,

- art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. poprzez jego błędną

interpretację i uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do umorzenia należności.

Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 31 maja 2013r. z uwagi na brak rentowności oraz z obawy o powstanie wyższych zadłużeń o charakterze publicznoprawnym. Na dzień sporządzenia skargi skarżąca nie posiada żadnego dochodu, jest na utrzymaniu małżonka, który z tytułu umowy o pracę otrzymuje minimalne wynagrodzenie. Możliwości znalezienia zatrudnienia przez kobietę w wieku skarżącej są znacząco ograniczone - jest to fakt powszechnie znany. Z powyższego niezbicie wynika, że ani skarżąca, ani jej najbliższa rodzina nie posiada żadnego majątku, z którego można by egzekwować należności na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stan zdrowia skarżącej ulega systematycznemu pogorszeniu. Kosztów związanych z leczeniem skarżąca nie jest w stanie ponosić, gdyż nie ma na to wystarczających środków. Cały dochód rodziny pokrywają wydatki związane z codziennymi bardzo skromnymi potrzebami skarżącej i jej najbliższych. Zdaniem skarżącej spełnia ona wszystkie prawem przewidziane wymogi do uzyskania decyzji umarzającej należności w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zaskarżona decyzja jest wynikiem błędnej interpretacji oraz uchybień prawa materialnego i procesowego popełnionych przez organ.

Odpowiadając na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych – wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu §1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016).

Artykuł 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 713 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145§1 p.p.s.a. aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust 3 u.s.u.s.Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6 i zachodzi w przypadku, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (w tym również odsetek od tych należności) jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek (odsetek) został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych (w tym także odsetek od tych należności) jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby organ mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że słuszne jest stanowisko organu, że w przypadku skarżącej nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że płatnik odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Ponadto obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Na gruncie niniejszej sprawy organ rentowy wykazał, że w stosunku do skarżącej jest prowadzona egzekucja, która nie jest bezskuteczna. Ponadto skarżąca jest na utrzymaniu męża, który osiąga dochód 3.500,00 zł netto. W związku z powyższym organ słusznie przyjął, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia uznania, iż istnieje całkowita nieściągalność należności. W kontekście istnienia całkowitej nieściągalności organ rentowy wszechstronnie rozważył i ocenił wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wziął pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącą. To doprowadziło do słusznej konkluzji, że w przypadku skarżącej nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest ustawowo ograniczony do jednej tylko grupy zobowiązanych i jednej kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne małych przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie te należności tej grupy dłużników mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej, czyli z uwagi na konieczność ochrony małych i słabych ekonomicznie podmiotów gospodarczych.

Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Wskazanymi w tym akcie przesłankami umożliwiającymi umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny (w tej części przepis podlega wykładni ścisłej, tj. ani rozszerzającej ani zawężającej, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendandae). Wypełniając upoważnienie ustawowe, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wskazał przykładowe stany faktyczne, w których może nastąpić umorzenia zaległości. Zgodnie z tym rozporządzeniem, możliwość umorzenia należności istnieje np.: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz w razie 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Sąd zwraca uwagę, że wyliczenie to nie stanowi zamkniętego katalogu przypadków uzasadniających umorzenie zaległości z innej przyczyny niż całkowita nieściągalność, a jedynie przykładowe wskazanie różnych kategorii stanów faktycznych, które z całą pewnością mieszczą się w tej przesłance.

Przenosząc powyższe spostrzeżenia na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie możliwość umorzenia zadłużenia skarżącej rozpatrywana była przez organ także na podstawie przepisów przywołanego wyżej rozporządzenia. Sąd podziela stanowisko ZUS, iż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na znikome źródło dochodów, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się przez płatnika z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Stanowisko to organ odniósł do sytuacji skarżącej. Wskazano, że średniomiesięczny dochód członka rodziny wynosi u skarżącej 1.750,00 zł. Skarżąca musi dostrzec, iż w sprawie mamy do czynienia z umorzeniem należności publicznych, które ponosi każdy obywatel Polski na zasadzie równości i powszechności. W związku z tym subiektywne poczucie skarżącej, iż spełnia kryteria warunkujące umorzenie należności nie stanowi wystarczającej okoliczności uzasadniającej umorzenie. Nie zmienia tej okoliczności wiek skarżącej i okoliczność, że nie może podjąć już pracy zarobkowej. Regularne dochody (istniejące na dzień wydania kontrolowanej decyzji) brak nadzwyczajnych okoliczności (wypadek, klęska żywiołowa), brak sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny pozwala na spłatę należności, bez drastycznego pogorszenia sytuacji życiowej.

Z pola widzenia nie może umknąć podnoszony przez organ fakt, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Ponadto, jak podnosi się w orzecznictwie ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego (tak: wyrok NSA z 26 stycznia 2011r., sygn. akt: II GSK 125/10).

Mając powyższe na względzie należy uznać, że organ rentowy ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał jego oceny w poszanowaniu wszelkich zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, a także właściwie zastosował przepisy prawa materialnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem.

Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.