Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 246/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 78 par 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 2 ust.1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędziowie Jacek Chlebny NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Anna Tomaka-Magdoń po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 746/06 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S., 2. zasądza od Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. na rzecz A. W. kwotę 280 zł (słownie: dwieście osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 746/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

A. W. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2005 r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania zgłosił trzy działki: działkę A o pow. 58,65 ha jako "ugór czarny", działkę B o pow. 50 ha jako "gryka" oraz działkę C o pow. 12,66 ha jako "łąki".

Kierownik Biura Powiatowego AR i MR dla powiatu k. i miasta K. odmówił wnioskodawcy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych).

Organ I instancji stwierdził bowiem niezgodność (zawyżenie) pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu, przeprowadzonej [...] marca 2006 r. Ustalono, iż dla działek rolnych A i C stwierdzony rodzaj użytkowania rolniczego nie kwalifikuje się do płatności JPO i UPO; odnośnie działki B stwierdzono, że zadeklarowana we wniosku powierzchni działki jest większa od powierzchni ustalonej podczas kontroli. Według organu wymienione uchybienia - zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. w płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukry (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 65, poz. 600 ze zm.) - wykluczają w całości działki rolne A i C oraz w części działkę B z płatności. W decyzji wymierzono też sankcję w wysokości 27.894,18 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W odwołaniu A. W. zarzucił niezgodność zapisów protokołu kontroli ze stanem rzeczywistym, nie odnotowano bowiem obecności jego pełnomocnika - A. S. Wyjaśniał, iż działkę A na wiosnę (maj/czerwiec) zaorał, działkę C skosił (w maju) a na działce B zasiał 20 ha gryki, w sierpniu dziki "zdemolowały" uprawę, w związku z czym po uzgodnieniach z kołem łowieckim we wrześniu dokonał uzupełniającego wysiewu gryki w miejscach zdewastowanych - na dowód czego powołał się na swoje pisma do organu I instancji z [...] sierpnia 2005 r. i z [...] września 2005 r. oraz wnosił o przesłuchanie świadków, którzy mogą potwierdzić jego wyjaśnienia.

Odwołujący się podniósł nadto, że przed wydaniem decyzji nie miał możliwości złożenia wyjaśnień i ustosunkowania się do stawianych mu zarzutów.

Po rozpoznaniu sprawy wskutek odwołania Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 138 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia komisji (WE) nr 1728/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004r. str. 1 ze zm.), art. 51 ust. 2, art. 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przywidzianych w rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r. str.18 ze zm.), art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz.40 ze zm.), art. 22 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania dla zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508 (Dz. Urz. WE L 327 z dnia 12 grudnia 2001 r.), § 2 ust. 1 oraz § 1 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U . Nr 36, poz. 326).

Odnosząc się do zarzutu niezgodności zapisów protokołu organ odwoławczy wskazał, że nieodnotowanie obecności A. S. spowodowane było tym, że nie posiadał on żadnego upoważnienia, nie wyrażał zgody na wpisanie jego danych do protokołu a ponadto nie uczestniczył cały czas podczas kontroli (odjeżdżał, wracał).

Odnośnie działek A i C organ odwoławczy za zasadne uznał zakwalifikowanie ich do kodu DR3, (co oznacza, że na całej działce rolnej stwierdzony rodzaj rolniczego użytkowania nie kwalifikuje się do płatności JPO i UPO). Kontrolujący stwierdzili bowiem, że grunty na tych działkach nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej ani nie zastosowano odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych w celu niedopuszczenia do zachwaszczenia - co potwierdzają wykonane zdjęcia.

Co do działki B organ wyjaśnił, że stwierdzona przez inspektorów inna uprawa - uprawa owsa na powierzchni 33,69 ha - została objęta dopłatami obszarowymi, natomiast odmowa płatności i zastosowanie sankcji wieloletnich spowodowane było zawyżeniem deklarowanej powierzchni użytkowej rolniczo oraz niedotrzymaniem deklarowanej uprawy na działkach A i C. W związku z tym organ uznał, że nie ma konieczności przesłuchania świadków mających potwierdzić fakt zasiewu gryki, ponieważ zebrane dowody wskazują na poprawność przeprowadzonej kontroli.

W skardze do WSA A. W. zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77, 78 i 136 k.p.a. poprzez przyjęcie, że sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ I instancji nie budzi zastrzeżeń a dowody wskazują na poprawności kontroli i brak uchybień co do ustaleń oraz przez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów.

W uzasadnieniu skargi A. W. podtrzymał swe wyjaśnienia, że działkę A i C utrzymywał w dobrej kulturze rolnej. Podniósł nadto, że nieutrzymywanie w dobrej kulturze rolnej winno być oznaczone kodem nieprawidłowości DR14, a przyjęto kod DR3, który oznacza, iż na całej działce rolnej stwierdzony rodzaj rolniczego użytkowania nie kwalifikuje się do płatności JPO ani UPO. Skarżący podkreślił, iż zgodnie z art. 2 pkt 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 r. "użytkowanie" oznacza użytkowanie ziemi pod względem rodzaju upraw, rodzaju przykrycia ziemi lub brak upraw, czym innym jest natomiast nieutrzymywanie gruntu w dobrej kulturze rolnej.

Według A. W. organ nie uzasadnił dlaczego nie uwzględnił jego wyjaśnień, zawartych w odwołaniu, dotyczących dokonywanych zabiegów uprawowych, podkreślił, że kontrola przeprowadzona została 10 miesięcy po przeprowadzeniu tych zabiegów, wnioskowane przez niego dowody miały istotne znaczenie dla sprawy

Skarżący podtrzymał też dotychczasowe twierdzenia, co do upraw gryki na działce B i co do uzgodnień poczynionych z kołem łowieckim na temat przeznaczenia części uprawy. W toku postępowania przyznał, iż na 33 ha działki B miała miejsce uprawa owsa a na 20 ha uprawa gryki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i odrębnej płatności tytułu cukru i wywiódł z niego, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów spełniających określone w ust. 2 kryteria, przy czym dodatkowo utrzymywane mają one być w dobrej kulturze rolne. Wskazano, że zasady dobrej kultury rolnej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U .Nr 65, poz. 600 ze zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 tego aktu utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest: 1) uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; 2) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk. W myśl zaś § 2 ust. 1 uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku w terminie do dnia 15 lipca: 1) koszeniu lub 2) innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

W ocenie Sądu I instancji podzielić należy zawarte w zaskarżonej decyzji ustalenia, że grunty rolne na działce A i odpowiednio na działce C, nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej, nie zastosowano odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych w celu niedopuszczenia do zachwaszczenia. Potwierdzają to - jak stwierdzono - wykonane fotografie, zatem za nieprzekonujące Sąd uznał twierdzenie skarżącego o wykonaniu tych zabiegów. Wskazano też, że szczegółowy opis zabiegów, które według skarżącego zostały wykonane, przedstawiony został dopiero w piśmie z [...] marca 2007 r. - nadesłanym przed rozprawą - tymczasem to w postępowaniu administracyjnym organy powinny mieć możliwość dokonania oceny takiej argumentacji i odniesienia się do niej w podejmowanej decyzji.

Co do zarzutu błędnej kwalifikacji do kodu DR3 Sąd wskazał, że skoro podstawowym warunkiem nabycia prawa do płatności bezpośrednich jest utrzymywanie gruntów rolnych przez producenta rolnego w dobrej kulturze rolnej to stwierdzenie, że grunty skarżącego (działki A i C) nie były tak utrzymywane może oznaczać, iż nie kwalifikują się do płatności JPO i UPO. Nawet jednak gdyby przyjąć, że działki te powinny być zakwalifikowane do kodu DR14 - to uchybienie to nie miałoby wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do kwestii związanych z działką B Sąd stwierdził, iż decyzja w tym zakresie nie narusza prawa w stopniu nakazującym jej uchylenie. Nie budzi bowiem wątpliwości ustalenie, że na powierzchni 33,69 ha stwierdzono rżysko po owsie. Zasadnie zatem zakwalifikowano działkę do kodu DR 13+(zadeklarowana powierzchnia działki jest większa od powierzchni stwierdzonej) oraz DR6 (nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności). Sąd zwrócił uwagę, że skarżący modyfikował swe wyjaśnienia dotyczące upraw na tej działce stosownie do ustaleń dokonywanych przez organy, z tych względów jego wyjaśnienia zasadnie oceniono jako nie zasługujące na wiarę. Wskazano, że skarżący ostatecznie przyznał, iż na działce B miała miejsce uprawa owsa (33 ha) i gryki (20 ha).

Sąd zauważył, że niezależnie od zastrzeżeń dotyczących wiarygodności wyjaśnień skarżącego zasianie na jednaj działce owsa i gryki byłoby niezgodne z przepisem art. 2 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, bowiem wśród warunków uzyskania płatności stwierdza on, ze za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa. W związku z powyższym Sąd podzielił stanowisko organu, że przesłuchanie świadków zawnioskowanych w odwołaniu mających potwierdzić zasiew gryki nie było konieczne.

Ustosunkowując się do dalszych zarzutów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wprawdzie w protokole powinna znaleźć się wzmianka o obecności podczas kontroli A. S.; biorąc jednak pod uwagę zasadność ustaleń, że ww. nie został wpisany do krajowej ewidencji producentów jako pełnomocnik A. W. a podczas kontroli nie przedłożył pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego - to i tak nie mógł składać w jego imieniu oświadczeń ani podpisać protokołu. Nieprzeprowadzenie wnioskowanej przez skarżącego konfrontacji A. S. i skarżącego z osobami przeprowadzającymi kontrolę nie narusza zatem prawa.

Sąd nie stwierdził też innych naruszeń prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku A. W. - domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Sz. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm - sformułował zarzut:

1. naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 77, 78, 136 k.p.a. - poprzez przyjęcie, iż organ administracji nie przeprowadzając dowodów zawnioskowanych przez skarżącego nie uchybił przepisom prawa regulującym zasady postępowania;

2. naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. w płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w zw. z § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej w zw. z art. 2 pkt 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez błędna ich wykładnię tj. przyjęcie, iż nieutrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej oznaczać może, iż na działce rolniczej użytkowanie nie kwalifikuje się do płatności JPO ani UPO

3. naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust.1 pkt 5 w zw. z art. 11 ust.1 i 2 oraz art. 14 ust.1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w każdym przypadku ustanowienie pełnomocnika przez producenta rolnego podlega obowiązkowi wpisu do krajowej ewidencji producentów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał też na wynikający z art. 7 k.p.a. obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Twierdził, że nieuwzględnienie zgłaszanych przez niego wniosków dowodowych uniemożliwiło mu udowodnienie swoich racji.

Odnosząc się do stanowiska Sądu - iż szczegółowy opis zabiegów uprawowych (na działce A i C) złożony został zbyt późno, powinien być bowiem przedstawiony w postępowaniu administracyjnym aby organy miały możliwość dokonania oceny o odniesienia się - skarżący podniósł, że temu celowi właśnie miało służyć przesłuchanie wnioskowanych świadków (w szczególności traktorzystów wykonujących prace i A. S.). Zwrócił uwagę na niekonsekwencję Sądu - z jednej strony zarzucano mu bowiem, że nie wyjaśnił pewnych okoliczności związanych z zabiegami uprawowymi na działkach A i C, z drugiej zaś pominięto jego wnioski dowodowe w tym zakresie. Skarżący podniósł też, że organ dopiero w odpowiedzi na skargę szczegółowo opisał będące dowodem w sprawie fotografie i wywiódł z nich wnioski - co uniemożliwiło stronie wcześniejsze ustosunkowanie się. Według autora skargi kasacyjnej WSA odniósł się jedynie do kwestii wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków na okoliczności związane z działką B; w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji nie ocenił zaś odmowy przeprowadzenia dowodów z przesłuchania traktorzystów, którzy kosili łąkę i z przesłuchania A. S., który otrzymał siano na własny użytek (czyli na okoliczności związane z działkami A i C).

Podsumowując swe wywody skarżący kasacyjnie stwierdził, że WSA niewłaściwie przyjął, że organ odwoławczy nie przeprowadzając dowodów zawnioskowanych przez skarżącego nie uchybił procedurze.

W skardze nie zgodzono się też z poglądem, że nieutrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej może oznaczać, iż użytkowanie na działce rolnej nie kwalifikuje się do płatności JPO ani UPO jak i z oceną, że ewentualnie nieprawidłowy kod nie ma znaczenia dla sprawy.

Odnośnie trzeciego z zarzutów skarżący wyjaśnił, że jego zdaniem obowiązek wpisu ustanowionego pełnomocnika do krajowej ewidencji producentów dotyczy sytuacji udzielania pełnomocnictwa ogólnego, gdy pełnomocnik jest ustanowiony do prowadzenia wszelkich spraw mocodawcy bądź udzielanie pełnomocnictwa szczególnego upoważniającego do prowadzenia konkretnej sprawy. Obowiązek ten nie będzie miał natomiast zastosowania, gdy pełnomocnictwo zostało udzielone do poszczególnych czynności np. do uczestnictwa w kontroli.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, (która w niniejszej sprawie nie zachodzi). Powyższa zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego sądu granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji kontrolowany może być tylko i wyłącznie pod kątem ustalenia czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej. Art. 174 dookreśla przy tym, na jakich podstawach skarga kasacyjna może być oparta. W szczególnością podstawą skargi kasacyjnej może być:

1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwie zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mieszczące się w przedstawionym katalogu podstawy skargi kasacyjnej - jako przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji sprecyzowane przez wnoszącego środek odwoławczy - wyznaczają zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozważania czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. uchybił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - wadliwie nie dopatrując się naruszenia przez organy administracyjne przepisów k.p.a. wskazanych w skardze kasacyjnej - poprzedzić należy wskazaniem, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej unormowaną w art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 tej ustawy organy administracji publicznej zobligowane są do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, spoczywa na nich obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego i wyczerpującego jego rozpatrzenia, celem ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Na tle powyższych regulacji ukształtował się pogląd, że organ ma obowiązek wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, powinien poszukiwać innych, nowych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także zobligowany jest do dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy.

O tym, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla wyjaśnienia i załatwienia sprawy decyduje hipotetyczny stan faktyczny wyrażony w normie prawnej. Skoro zatem organ rozpatrywał wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich to ustalenia wymagało czy wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 2 ust.1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. w płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielanych płatności z tytułu cukru, w tym - między innymi - czy objęte wnioskiem grunty rolne utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej.

Odnosząc powyższe do zakresu zarzutów objętych skargą kasacyjną ustaleń wymagało czy działkę A (ugór czarny) poddano w terminie koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów; w przypadku zaś działki C (łąki) - czy miało miejsce koszenie okrywy roślinnej w określonym terminie i jej usunięcie. Konieczność takich ustaleń wynika z niekwestionowanego w sprawie brzmienia § 1 ust.1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Poza sporem A. W. w toku postępowania administracyjnego twierdził, że na ww. działkach wykonywał stosowne zabiegi i na poparcie swych twierdzeń zgłaszał wnioski dowodowe.

W tym stanie rzeczy - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez przyjęcie, że organ nie uchybiły wskazanym przepisom regulującym zasady postępowania, jest uzasadniony.

Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. bowiem żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W myśl zaś § 2 przywołanego artykuły organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (...) tylko jeżeli dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku fakt wykonywania zabiegów przemawiających za utrzymywaniem działek A i C w dobrej kulturze rolnej nie został uznany za udowodniony - zatem pominięcie dowodów na te okoliczności uchybia art. 78 § 2 k.p.a. Jak bowiem trafnie podniósł autor skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie poddał ocenie zasadności odmowy przeprowadzenia dowodów wnioskowanych na omawiane okoliczności, dotyczące działek A i C. Wojewódzki Sąd Administracyjny odniósł się jedynie do kwestii konieczności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczności związane z zasiewem gryki na działce B dowodów.

Ponownie rozpoznając sprawę WSA zobligowany będzie do szczegółowego rozważenia tych kwestii z uwzględnieniem, że nie ma podstaw prawnych do

przyjęcia, że protokołu kontroli i zdjęcia wykonane przez kontrolerów posiadają szczególną moc dowodową i uzasadniają pominięcie przeciwdowodów. Czym innym jest wiarygodność poszczególnych środków dowodowych na tle całokształtu okoliczności sprawy. Ocena w tym zakresie jednakże może być dokonana dopiero po przeprowadzeniu dowodów.

Już tych względów zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zasługiwał na uwzględnienie, mimo iż pozostałe zarzuty nie są uzasadnione.

W szczególności, wbrew wywodom skargi kasacyjnej, zgodzić należy się z Sądem I instancji, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru wymogiem uzyskania płatności - oprócz warunków określonych w ust. 2 - jest także utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, w rozumieniu § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Zatem, co do zasady, stwierdzenie nieutrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej skutkować będzie odmową płatności. Ocena prawidłowości zakwalifikowania spornych działek do kodu DR3 czy DR14 przed wszystkim - z uwagi na wyżej stwierdzone uchybienie przepisom postępowania - jest przedwczesna. Zauważyć dodatkowo należy, że ewentualnie wadliwe zakwalifikowanie działek do nieodpowiedniego kodu nie jest wynikiem błędnej wykładni przepisów wskazanych w pkt. 2 zarzutów skargi kasacyjnej.

Chybiony jest też ostatni z zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.

Zgodnie z art. 7 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz.76 ze zm.) "Ewidencja producentów zawiera: imię i nazwisko oraz określenie miejsca zamieszkania i adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony, albo osoby uprawnionej do reprezentacji (...)". Sąd I instancji z powyższego przepisu wywiódł obowiązek wpisu do krajowej ewidencji producentów ustanowionego pełnomocnika. Jednakże - wbrew stanowisku zaprezentowanemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - Sąd ten nie twierdził, że w postępowaniu dotyczącym przyznawania producentom rolnym płatności ze środków Wspólnoty Europejskiej wyłączona jest możliwość udzielania pełnomocnictw do poszczególnych czynności. Nie przesądził też, że jedynym skutecznie umocowanym pełnomocnikiem producenta rolnego może być pełnomocnik wpisany do ewidencji producentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji skontrolował jedynie prawidłowość ustalenia, że A. W. nie zgłosił do ewidencji producentów A. S. jako swego pełnomocnika. A. S. nie przedłożył nadto kontrolującym pełnomocnictwa do reprezentowania strony.

W świetle powyższego także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust.1 pkt 5 w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust.1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nie popiera wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Mając jednak na uwadze wcześniej poczynione rozważania zaskarżony wyrok podlega uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).