Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1202/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 i 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3 i  art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi E. Z., E. W., J. W., B. Z., J. S., E. A., J. Z., W. W., Z. W., L. W., Z. W., H. S., J. W., M. B., D. W. i Z. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z [...] września 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku nr [...] utrzymał mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] września 2008 r. nr [...], orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. J., stanowiącej obecnie działkę ewid. nr [...] o pow. [...] ha.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2008 r. [...] Starosta L. orzekł o odmowie zwrotu ww. nieruchomości, rozstrzygnięcie uzasadniając brakiem stwierdzenia przesłanek wynikających z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Od powyższej decyzji odwołał się E. Z. wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie niniejszej sprawy Staroście L. do ponownego rozpatrzenia.

Organ wojewódzki w swoim uzasadnieniu podał, że orzeczeniem o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1960 r. Nr [...] działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, póz. 64 z późn. zm.), wywłaszczono na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Zakładów [...] "[...]" w L. nieruchomości o pow. [...] ha [...] m2 położonej we wsi J. grom. [...] powiat N., stanowiącej własność J. W. Wywłaszczenie nastąpiło pod budowę [...] oraz dla potrzeb [...] dla tego zakładu, zgodnie z lokalizacją szczegółową z dnia [...].08.1957 r. nr [...] wydaną przez Wojewódzki Zarząd Architektoniczno-Budowlany w W. Wnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowi obecnie działkę ewid. nr [...] o pow. [...] ha położoną w obrębie [...], gm. J.

Wojewoda [...] podał, że stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 261, póz. 2603 z późn. zm. powoływana dalej jako "ugn") poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast przepis art. 137 ust. 1 ugn mówi, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Powołując się na orzecznictwo administracyjne podał, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to późniejsze, np. przerwanie produkcji w zakładzie produkcyjnym, nie ma znaczenia. Jak wynika z ustaleń organu I instancji, przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel, dla którego dokonano wywłaszczenia, tj. pod budowę [...] oraz [...] dla potrzeb tego zakładu. Od momentu wywłaszczenia zaś, aż do postawienia następcy prawnego Zakładów [...] w L. — [...] Przedsiębiorstwa [...] w Z. - w stan likwidacji, tj. do dnia [...] lutego 1993 r., z nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot, został sukcesywnie wyeksploatowany [...] do produkcji [...]. Zamierzona inwestycja została zatem zrealizowana w całości w terminie, o którym mówi przepis art. 137 ust. 1 ugn, brak jest więc ustawowych przesłanek do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Późniejsza zmiana sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości nie ma wpływu na ocenę jej zbędności.

Na ww decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: E. Z., E. W., B. Z., J. S., E. A., J. Z., W. W., L. W., Z. W., H. S., J. W., M. B., D. W. i Z. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) Sąd uwzględniając wniesioną skargę może jedynie uchylić zaskarżoną decyzję lub stwierdzić jej nieważność, nie może natomiast orzekać co do istoty sprawy.

Oceniają wniesioną skargę w świetle powyższych kryteriów należy uznać ją za uzasadnioną, ponieważ zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo, gdyż zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności ważnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązki określone w art. 7 kpa precyzuje przepis art. 77 § 1 kpa stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W rozpoznawanej sprawie dotyczącej odmowy zwrotu na rzecz skarżących działki ewidencyjnej o nr ewid. [...] o pow. [...] ha (dawna działka nr [...]) organy wskazały, iż w/w działka została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia w okresie od wywłaszczenia tj. od 1960 roku do czasu postawienia [...] Przedsiębiorstwa [...] w Z. w stan likwidacji tj. do [...] lutego 1993 roku. Z wywłaszczonych nieruchomości o pow. około [...] ha został sukcesywnie wyeeksploatowany [...] do produkcji [...], między innymi z działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) Rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło w terminie określonym w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.). Takie ustalenia organ poczynił na podstawie następujących dokumentów: orzeczeniu o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] listopada 1960 roku, informacji Syndyka Masy Upadłości [...] Przedsiębiorstwa [...] w Z. z dnia [...] listopada 1993 roku o wyeksploatowaniu [...] w części [...] położonej w Gminie J. i zwrot na rzecz Urzędu Rejonowego W L. jako teren zbędny działek od nr [...]-[...], zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 1957 roku wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewódzki Zarząd Architektoniczno- Budowlany w W. oraz kopii fragmentu mapy Zakłady [...] "[...]".

Oceniając powyższe ustalenia należy stwierdzić, że w toku postępowania administracyjnego organy I i II instancji nie dokonały wyczerpujących ustaleń w zakresie zbadania przesłanek zbędności wywłaszczonej nieruchomości, w szczególności ustaleń dotyczących okresu rozpoczęcia prac w celu realizacji inwestycji .

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego następca prawny mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 cyt. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Rozpoczęcie prac w celu realizacji celu wywłaszczenia nie może być traktowana wyłącznie jako czynność leżąca w sferze zamierzeń, lecz musi być zostać w jakiejś formie uzewnętrzniona. Samo zgromadzenie dokumentacji inwestycyjnej, bez faktycznej jej realizacji nie oznacza zatem rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia (tak Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz pod red. G. Bieńka Lexis Nexis Warszawa 2007). Zgromadzenie zatem dokumentów, z których wynika, że od 1960 roku (tj. momentu wywłaszczenia) do 1993 roku (tj. zwrotu dawnej działki nr [...] po wyeksploatowaniu z niej [...] nie oznacza – jak przyjął to organ -, że nastąpiło to w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Trzeba tu zauważyć, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości był określony w decyzji wywłaszczeniowej w następujący sposób" nieruchomość objęta niniejszym orzeczeniem (...) niezbędna jest pod budowę [...] oraz dla potrzeb eksploatacji [...] dla tego zakładu. W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie zwrotowe jest zobowiązany ustalić precyzyjnie cel wywłaszczenia oraz czy realizacja tego celu nastąpiła zgodnie terminami określonymi w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku w tym celu winien zgromadzić dodatkową dokumentację (np. wymienioną w decyzji wywłaszczeniowej decyzję lokalizacyjną z dnia [...] sierpnia 1957 roku wraz z mapą). Bowiem na tym etapie postępowania administracyjnego twierdzenia organów obu instancji, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w okresie wskazanym w art. 137 ust. 1 ww. ustawy należy uznać za gołosłowne. W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy administracyjne orzekające w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości naruszyły powyższe przepisy prawa materialnego oraz przepisy o postępowaniu, które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania w sprawie.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.