Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 883/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-01-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Firmy Handlowo-Usługowej "M" M.S.,S.M. – spółka cywilna w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2004 roku postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Przedmiotowa sprawa została wszczęta wskutek skargi Firmy Handlowo- Usługowej "M" M. S., S. M. – spółka cywilna w M.. Strona skarżąca złożyła dwa wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych - każdy z nich został podpisany przez jednego ze wspólników.

M. S. wskazał w wypełnionym przez siebie formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż kwota do spłaty zobowiązań podatkowych przewyższa możliwości finansowe rodziny. Podniósł, że spłaca kredyt zaciągnięty na budowę domu w wysokości 150 000 zł oraz na zakup samochodu - w wysokości 58 000 zł. Jako majątek swój i osób, pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (żona i dwoje dzieci) wykazał dom o powierzchni 220 m2, samochód terenowy oraz dwa samochody ciężarowe. Określając wysokość dochodów podał kwotę 1000 zł brutto jako dochód swój oraz 4400 zł miesięcznie brutto jako dochód, osiągany z działalności gospodarczej przez żonę. Z przedłożonych na wezwanie dokumentów wynika, że w roku 2008r. M. S. osiągnął dochód w wysokości 21 7865,18 zł. przy przychodzie na poziomie 189 722,24 zł, zaś jego żona w tym samym roku osiągnęła dochód w wysokości 77 287.56 zł. przy przychodzie na poziomie 1 106 478,07 zł. Zgodnie z deklaracją VAT – 7 M. S. za miesiąc sierpień 2009r. w ramach spółki cywilnej dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług a podstawa opodatkowania tych operacji wyniosła 15 061 zł. Natomiast jego żona, w ramach F.H.U. "A" dostarczyła towary oraz świadczyła usługi na łączną kwotę 76 473 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: koszty wyżywienia - 2500 zł, opłatę za korzystanie z telefonu - 179 zł., opłatę za korzystanie z kanału "Canal+" w wysokości 137,20 zł. opłatę za korzystanie z Platformy Cyfrowy Polsat w wysokości 87,80 zł, opłatę za energię elektryczną - ok. 245 zł. (490 zł. za dwa miesiące), opłatę za wodę ok. 99,85 zł. (199,71 za dwa miesiące). Ponadto małżonkowie spłacają raty kredytów: na samochód w wysokości 2329,70 zł. (do spłaty pozostaje kwota 58 000 zł) i na dom w wysokości 2894,70 zł. (do spłaty pozostaje kwota 150 000 zł). Jak oświadczają nie posiadają lokat bankowych, a ich dzieci nie osiągają dochodów.

S. M. również powołał się na okoliczność, że kwota zobowiązań podatkowych jest wyższa od możliwości finansowych rodziny, podając, iż zaciągnął kredyt na ich spłatę, a także kredyt w banku spółdzielczym w wysokości 40 000 zł. Podał, że on i osoby, pozostające we wspólnym gospodarstwie (żona i dwoje dzieci) posiadają dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1 ha, a nadto samochód osobowy. Wskazał, że miesięcznie z działalności gospodarczej osiąga kwotę 1000 zł brutto, natomiast miesięczne wynagrodzenie żony za pracę wynosi 1600 zł brutto. W roku 2008 dochód S. M. wyniósł 22 013,12 zł. przy przychodzie wynoszącym 189 70970,18 zł., a jego żony 30 980,89 zł. przy przychodzie wynoszącym 32 263,32 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: koszty wyżywienia - 1200 zł. , opłatę za korzystanie z telefonu - 50 zł. ,opłatę za korzystanie z Platformy Cyfrowy Polsat w wysokości 87,80 zł. opłatę za gaz - 213,14 zł. , ratę kredytu - 891,78 zł. W wykonaniu zarządzenia z dnia 23 września 2009 roku S. M. został wezwany do przedstawienia szeregu dokumentów, w tym zaświadczenia o wysokości zarobków żony oraz wyciągów jej z kont bankowych, obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy. W dokumencie z zakładu pracy wysokość wynagrodzenia miesięcznego żony została określona jako 2 480,88 zł brutto, nadto S. M. nie przedłożył żądanych wyciągów z kont bankowych żony odnośnie ostatnich trzech miesięcy.

Postanowieniem z dnia 30 października 2009 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Od postanowienia tego Firma Handlowo- Usługowa Max-Gum M. S., S. M. – spółka cywilna w M. wniosła w terminie sprzeciw, wskazując, że sytuacja majątkowa wspólników nie pozwala na opłacenie wpisów w sprawach bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami - oznaczona dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego w niniejszej sprawie trzeba zaznaczyć w pierwszej kolejności, że co prawda stroną skarżącą jest sama spółka cywilna, jednakże ocena, czy przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione, musi dotyczyć finansowych i majątkowych możliwości każdego z jej wspólników. Spółka taka nie posiada ani osobowości, ani podmiotowości prawnej, odrębnego majątku, a za zobowiązania, zaciągnięte w jej ramach, odpowiadają solidarnie wspólnicy (art. 864 k.c.). Oznacza to, że w odniesieniu do spółki cywilnej jako podatnika i strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym podstawa do zwolnienia od kosztów sądowych istnieje wówczas, kiedy żaden ze wspólników nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863).

Z przytoczonego wyżej brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na osobie zainteresowanej całkowitym bądź częściowym przyznaniem prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż poniesienie kosztów postępowania naraziłoby na uszczerbek utrzymanie ich oraz ich rodziny. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, co przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego.

W niniejszej sprawie oświadczenia obu wspólników skarżącej spółki budzą znaczne wątpliwości. W ocenie Sądu nie sposób uznać za wiarygodne oświadczenia M. S., zgodnie z którym koszty, ponoszone miesięcznie przez jego rodzinę (8 473,25 zł) znacząco przekraczają jej łączne dochody (5400 zł). Wskazuje to, iż ten wspólnik skarżącej spółki zataił bądź część dochodów rodziny, bądź też poczynione wcześniej oszczędności, które obecnie są wykorzystywane na spłatę zaciągniętych kredytów. Nadto część wykazanych przez nich wydatków – opłaty za korzystanie z kanałów telewizyjnych w ramach dwóch abonamentów oraz stosunkowo wysokie wydatki na telefon sugerują, że M. S. bądź mógłby bez większych trudności wygospodarować środki na opłacenie spraw sądowych, dotyczących spółki, której jest wspólnikiem, bądź też nie znajduje się w tak złej sytuacji materialnej, jak wynika z jego oświadczenia. Również drugi ze wspólników strony skarżącej nie wykazał, aby poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego miało narazić na uszczerbek niezbędnego utrzymania jego rodzinę. W tym wypadku trzeba zaznaczyć, że S. M. nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów- a mianowicie wyciągów z kont bankowych żony, obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, zaś jednocześnie wystąpiły rozbieżności między wysokością jej dochodów, podaną w oświadczeniu, a kwotą zarobków, podaną przez zakład pracy. Również w odniesieniu do tego ze wspólników Sąd uznał, że nie wykazał on w sposób dostateczny, aby zrealizowane zostały przesłanki przyznania prawa pomocy, zachodzi bowiem wysokie prawdopodobieństwo, że złożone przez niego oświadczenie nie odzwierciedla faktycznej sytuacji majątkowej i zarobkowej jego rodziny.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.