Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2510/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 182 par. 2, art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Sp. z o. o. z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Po 87/21 w sprawie ze skargi M. Sp. z o. o. z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 21 grudnia 2020 r., nr SKO-4213/218/20, SKO-4213/219/20, SKO-4213/220/20, SKO-4213/221/20 w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 87/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 21 grudnia 2020 r. nr SKO-4213/218/20, SKO-4213/219/20, SKO-4213/220/20, SKO-4213/221/20 w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 20 grudnia 2019 r. organ I instancji wydał decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 4 zespołów budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej, położonej w O. przy ul. [...], na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (obręb [...]).

W dniu 27 maja 2020 r. do Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego wpłynął wniosek D. Ł., A. K., P. Ł. oraz A. S. o wznowienie ww. postępowania.

Postanowieniem z dnia 9 lipca 2020 r. znak: WAP.RAU.6730.1.193.2019 Prezydent Miasta Ostrowa Wielkopolskiego odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 20 grudnia 2019 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 4 zespołów budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej.

Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli D. Ł., A. K., P. Ł. i A. S.

Żalący się wskazali, że są właścicielami działek położonych w sąsiedztwie inwestycji realizowanej przez firmę M. i domagają się wznowienia postępowania, z uwagi na fakt, że bez swojej winy nie brali udziału w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Wnioskodawcy podali, że w wyniku rozpoczęcia I etapu inwestycji szeregowców doszło do wzniesienia poziomu terenu, co doprowadziło do naruszenia stosunków wodnych w tym obszarze. Wody opadowe i roztopowe z podniesionych terenów spływają na ich działki, powodując zalewanie nieruchomości. Zdaniem żalących się powinni być oni uznani za stronę postępowania by uczestniczyć w procesach administracyjnych, dotyczących sąsiednich terenów. Żalący się dodali, że pominięcie ich w sprawie warunków zabudowy dla wyżej opisanej inwestycji spowodowało niezapewnienie odpowiedniego zabezpieczenia infrastruktury melioracyjnej, a w konsekwencji niszczenie ich własności. Żalący się podnieśli, że mają wątpliwości co do ustalonej liczby miejsc postojowych - jedno miejsce na jeden lokal mieszkalny. W ocenie żalących się warunek ten jest niespójny, ponieważ w innej decyzji określono, że konieczne są dwa miejsca postojowe na jeden lokal. Nadto w decyzji w warunkach szczegółowych dotyczących obsługi komunikacyjnej nie zaznaczono, że dostęp do drogi gminnej będzie miał miejsce przez działki nr [...] i [...]. Ich zdaniem brak takiej informacji może doprowadzić do błędów projektowych w zakresie obliczeń powierzchni biologicznie czynnej i powierzchni zabudowy (w sytuacji gdy te działki są drogą dojazdową do całego osiedla P.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu po rozpatrzeniu zażalenia D. Ł., A. K., P. Ł., A. S. uchyliło w całości postanowienie Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 9 lipca 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z treścią art. 149 § 2 K.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przepis ten, w odróżnieniu od postępowania zwykłego oraz pozostałych trybów nadzwyczajnych, przewiduje procesową formę wszczęcia postępowania wznowieniowego poprzez wydanie postanowienia. Postanowienie to kończy pierwszą fazę czynności podejmowanych przez organ, określanych jako przedprocesowa faza postępowania wznowieniowego, a otwiera drugą, procesową (rozpoznawczą) fazę postępowania wznowieniowego, w toku której organ prowadzi postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Artykuł 149 § 2 K.p.a. wyznacza jednocześnie granice rozpoznawczego postępowania wznowieniowego. Zgodnie z tym przepisem, przedmiotem postępowania jest "ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła ostateczna decyzja, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych wart. 145 § 1 K.p.a., czy występuje przesłanka z art. 145a § 1 K.p.a. lub czy występuje przesłanka z art. 145b § 1 K.p.a. oraz - w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej.

Organ podniósł, iż we wstępnej fazie postępowania nie jest dopuszczalna ocena przyczyn wznowienia" (wyrok NSA z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt l OSK 3226/14, CBOSA). Dopiero wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania otwiera drogę do rozpoznania zasadności podnoszonych twierdzeń. Nie można dokonywać interpretacji przesłanek do wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że organ I instancji w pierwszym etapie winien ocenić czy wnioskodawcy zachowali miesięczny termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania i zbadać czy została wskazana podstawa wznowienia. Prezydent Miasta Ostrowa Wielkopolskiego w postępowaniu wstępnym dokonał oceny zasadności wskazanej przesłanki, co jest niewłaściwe i niedopuszczalne.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła spółka M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. podnosząc, że planowana inwestycja budowy 4 zespołów budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej nie przebiega po terenie działek będących własnością ani będących w użytkowaniu wieczystym wnioskodawców.

Ponadto skarżąca Spółka zauważyła, iż budowa budynków jednorodzinnych nie narusza w żaden sposób interesu prawnego lub obowiązku wnioskodawców, gdyż w żaden sposób nie oddziałuje na ich nieruchomości tj. działki nr [...], [...], [...], [...]. Działki nr [...], [...], [...], [...] znajdują się w znacznej odległości od terenu obejmującego planowana inwestycję. Inwestycja ma taki sam charakter jak znajdująca się istniejąca zabudowa terenów sąsiadujących. Ponadto teren działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w obszarze planowanej inwestycji nie jest położony wyżej, jak twierdzą wnioskodawcy, od terenu ich działek, o czym świadczą rzędne gruntów na mapach geodezyjnych.

Okoliczność, o której piszą wnioskodawcy w swoich wystąpieniach są nieprawdziwe. W piśmie z dnia 26 lipca 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wyraźnie wskazał, że działania spółki M. nie spowodowały podniesienia swojej nieruchomości w stosunku do istniejącego terenu przed wejściem na budowę pierwszego etapu realizowanej inwestycji, który to etap budowy był wykonywany w bezpośrednim sąsiedztwie działek skarżących. PINB w Ostrowie Wlkp. wskazał, że to działania dewelopera - firmy G., od której skarżący kupili swoje obecne działki tj. działki nr [...], [...], [...], [...] spowodowały, że zostały one obniżone w stosunku do gruntu rodzimego, co stworzyło dla tych działek niekorzystne warunki ich użytkowania. Firma developerska G. nie wykonała żadnego rozwiązania technicznego, które zabezpieczyłyby te działki przed stworzoną niekorzystną sytuacją wysokościową w odniesieniu do najbliższego sąsiedztwa.

Skarżąca Spółka wskazała, iż mieszkańcy ul. [...] [...] wnieśli do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Ostrowie Wlkp. o przeprowadzenie kontroli prowadzonej na naszym terenie budowy, ponieważ uważali, że ich nieruchomości będą zalewane. Ponieważ na granicy pomiędzy naszymi nieruchomościami była różnica w wysokości terenu, Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Ostrowie Wlkp. zobligował inwestora do zaprojektowania dodatkowego rozwiązania technicznego, które zabezpieczyłoby odprowadzenie ewentualnego nadmiaru wód opadowych do urządzeń kanalizacji deszczowej. Zaproponowane rozwiązanie zostało zaakceptowane przez PINB w Ostrowie Wlkp. i o tym rozwiązaniu zostali powiadomieni mieszkańcy ul. [...] [...], pismem kierowanym pod wskazany przez mieszkańców adres korespondencyjny do M. Ł..

Ponadto na etapie wydawania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia z dnia 21 grudnia 2020 r. nie zapewniono skarżącej Spółce jako stronie czynnego udziału w tym postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się i zapoznania się z zebranymi materiałami i dowodami co spowodowało, że na tym etapie spółka nie mogła przedstawić swoich argumentów i dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 87/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 21 grudnia 2020 r. w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że art. 138 § 2 K.p.a., który z mocy art. 144 K.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień, stanowi procesową podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego, skutkującego przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na jego podstawie organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Omawiany przepis stanowi odstępstwo od statuowanej w art. 138 § 1 K.p.a. zasady wydawania w postępowaniu odwoławczym decyzji rozstrzygających sprawę merytorycznie. Organ odwoławczy, wybierając to odstępstwo, nie może więc ograniczyć się do ogólnikowego stwierdzenia, że w danej sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 138 § 2 K.p.a., ale winien też przekonująco wyjaśnić, dlaczego w okolicznościach tej sprawy nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego (na podstawie art. 138 § 1 K.p.a.) przy uwzględnieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz – ewentualnie – z wykorzystaniem przewidzianej w art. 136 § 1 K.p.a. możliwości uzupełnienia tego materiału. Organ odwoławczy podejmując decyzję o zastosowaniu art. 138 § 2 K.p.a. powinien brać pod uwagę nie tylko ogólną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), ale i inne zasady oraz przepisy tego postępowania, w tym wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa oraz statuowaną w art. 12 K.p.a. zasadę szybkości postępowania.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo uznał, że organ I instancji naruszył art. 149 § 3 K.p.a., a wadliwość ta była na tyle istotna, że nie mogła zostać usunięta w postępowaniu odwoławczym, wobec czego zaktualizowały się przesłanki do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Postanowienie organu pierwszej instancji zostało podjęte w wyniku rozpoznania wniosku D. Ł., A. K., P. Ł. oraz A. S. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzja Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 20 grudnia 2019 r. o warunkach zabudowy. Wnioskodawcy powołali się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (zob. wniosek k. 46 akt administracyjnych).

Wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, który stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a i art. 145b K.p.a.

Stosownie do art. 147 K.p.a., wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b następuje tylko na żądanie strony. Oznacza to, że z wnioskiem o wznowienie postępowania może wystąpić jedynie podmiot posiadający przymiot strony w postępowaniu objętym wznowieniem, a organ nie jest uprawniony do ponownego rozpoznania sprawy w omawianym trybie w oparciu o wniosek, który nie pochodzi od strony.

Zgodnie z art. 148 K.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku jednak złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Wniesienie przez stronę podania nie powoduje automatycznego wznowienia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1 K.p.a., o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 K.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jego wydanie odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. czy podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia. Dopiero pozytywna ocena co do spełnienia tych warunków, które muszą być spełnione łącznie, skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia) wtedy, gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a ponadto, gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt OSK 1833/19). Nie można więc wykluczyć odmowy wznowienia postępowania ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę. Dotyczy to jednak sytuacji oczywistych. Takie sytuacje zachodzą zwłaszcza wtedy, gdy wnioskodawca nie powołuje się na swój interes prawny, lecz na potrzebę ochrony sprawiedliwości, praworządności, interes społeczny lub niezadowolenie ze sposobu funkcjonowania administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2017 r., II OSK 2306/15).

Natomiast w sytuacji, gdy podmiot składający podanie o wznowienie postępowania powołuje się na przysługującą mu w sprawie legitymację materialnoprawną i istnieją co do tego wątpliwości, ich wyjaśnienie nastąpić powinno po uprzednim wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 1 K.p.a. "Ustalenie czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu udziału w tych czynnościach ustalających. Rozpoznanie interesu prawnego poza postępowaniem, bez zapewnienia czynnego udziału jednostki jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego wartością jest prawo do procesu, a zatem prawo do obrony w trybie regulowanym przepisami prawa" (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, wydanie 14, wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, str. 691). Zatem wszelkie ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy i badania jego legitymacji procesowej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją mogą być dokonane dopiero po formalnym wznowieniu postępowania postanowieniem wydanym na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. W takiej sytuacji dokonanie oceny w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy ma bowiem charakter merytoryczny. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy zatem ograniczyć tylko do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny. Ustalenie zaś, czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki, może nastąpić wyłącznie w toku postępowania (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2559/17, CBOSA). W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy taki przypadek nie wystąpił. Sąd zauważył, że z treści wniosku jasno wynika, iż wnioskodawcy odwołują się do swojego interesu prawnego poprzez wskazanie, że inwestor podniósł teren na skutek czego wody roztopowe i opadowe spływają na ich działki powodując zalewanie ich nieruchomości. Słusznie więc uznał organ odwoławczy, że Prezydent Miasta błędnie - na pierwszym (wstępnym) etapie postępowania wznowieniowego, na którym bada się wyłącznie kwestie formalne - dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w kontekście wystąpienia wskazanej przez wnioskodawców przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Tym samym organ pierwszej instancji bez wydania - na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. - postanowienia o wznowieniu postępowania, dokonał oceny interesu prawnego wnioskodawców.

Zdaniem Sądu, na akceptację zasługuje stanowisko organu odwoławczego, że Prezydent Miasta niewłaściwie zastosował art. 149 § 3 K.p.a., ponieważ w niniejszej sprawie nie wystąpił oczywisty brak przymiotu strony, a wnioskodawcy we wniosku opartym na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wyraźnie powołali się na swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Stwierdzenie, czy wskazana przyczyna wznowienia wystąpiła i jakie z tego faktu wynikają skutki prawne dla rozstrzygnięcia sprawy może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 K.p.a.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 K.p.a. organem administracji publicznej właściwym do wydania na podstawie art. 149 K.p.a., postanowienia w przedmiocie wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Skoro postępowanie objęte wnioskiem M. sp. z o.o. ostatecznie zostało zakończone decyzją organu pierwszej instancji, to organ odwoławczy nie mógł - bez naruszenia przepisów o właściwości - wkroczyć w kompetencje organu pierwszej instancji w zakresie dokonania oceny dopuszczalności wniosku o wznowienie i wydania postanowienia na podstawie art. 149 K.p.a.

Odnosząc się do argumentacji skargi dotyczącej braku po stronie wnioskodawców przymiotu strony, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie ma charakter kasacyjny i na tym etapie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie oceniało czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją o warunkach zabudowy. Ta kwestia będzie podlegać ocenie dopiero w fazie następującej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

Ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawców w sytuacji gdy nie występuje oczywisty jego brak (z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie) mogą być dokonane dopiero po formalnym wznowieniu postępowania. Tym samym również Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie nie był uprawniony do merytorycznej oceny czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony w zakończonym decyzja o warunkach zabudowy postępowaniu. Wyrok w żadnym stopniu nie przesądza czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony w zakończonym postępowaniu, a jedynie zobowiązuje aby tej oceny dokonać po formalnym wszczęciu postępowania.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niezapewnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze skarżącej Spółce czynnego udziału w sprawie przejawiającym się w braku możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami i wypowiedzenia się w sprawie Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie toczyło się de facto postępowanie gdyż organ I instancji odmówił jego wszczęcia. Ponadto w toku postępowania organ odwoławczy nie gromadził żadnych dowodów. Nadto dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. konieczne jest wykazanie przez stronę powołującą się na owo naruszenie prawa, jakich czynności nie mogła ona dokonać, bądź jakich dowodów nie mogła zawnioskować wskutek naruszenia przez organ art. 10 K.p.a. W orzecznictwie zasadnie podnosi się, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości składania uwag i wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA: z 18.5.2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157; z 1.2.2011 r., II OSK 1098/10, CBOSA). Strona powinna zatem wykazać, że brak takiego zawiadomienia przed wydaniem decyzji uniemożliwił jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. zgłoszenia wniosków dowodowych z zeznań świadków, dokumentów, itp.). Tymczasem w kontrolowanej sprawie skarżąca Spółka stawiając zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., nie wskazała, jakich to czynności z powodu tego naruszenia nie mogła dokonać. Sam brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie nie oznacza, iż mamy do czynienia z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynika sprawy. Strona skarżąca w skardze zajęła stanowisko szeroko wypowiadając się na temat interesu prawnego wnioskodawców. Nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ, co wyjaśniono wyżej, ocena ta powinna zostać dokonana po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, a sam organ odwoławczy nie był uprawniony na tym etapie do wypowiadania się w tej kwestii.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną wniosła M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w związku 28 K.p.a. i art. 149 § 3 K.p.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że przepis ten znajdzie zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy, w związku z wystąpieniem przesłanki, iż wnioskodawca w sposób oczywisty nie posiada przymiotu strony, a co za tym idzie warunek formalny do wznowienia postępowania nie wystąpił,

2. art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w związku art. 147 K.p.c. i art. 149 § 1 K.p.a. polegające na nieprawidłowym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie istnieją wątpliwości co do statusu wnioskodawcy jako strony, a w konsekwencji że wyjaśnienie tych wątpliwości powinno nastąpić po uprzednim wznowieniu postępowania.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Wystąpiła w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z mapy sytuacyjnej dotyczącej położenia działek objętych decyzją o warunkach zabudowy (obecnie [...] i [...]) w stosunku do działek wnioskodawców inicjujących postępowanie wznowieniowe.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Wobec faktu, że skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 2 i § 3 P.p.s.a., skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w związku 28 K.p.a. i art. 149 § 3 K.p.a. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania wznowieniowego z tego powodu, że wnioskodawcy nie przysługuje status strony postępowania może nastąpić tylko wówczas, gdy brak przymiotu strony jest oczywisty. Taka sytuacja może mieć miejsce np. wówczas, gdy z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy występuje podmiot, który nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości bądź też z wnioskiem takim występuje podmiot, który jest właścicielem nieruchomości położonej poza obszarem analizy funkcji cech zabudowy dokonywanej w celu ustalenia warunków zabudowy. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiły osoby, które są właścicielami mieszkań znajdujących się na nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie nieruchomości, której dotyczy decyzja o warunkach zabudowy. Stroną postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy nie są jedynie właściciele nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji. Stroną mogą być też podmioty, których nieruchomości nie graniczą bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji jeśli inwestycja ta może wpływać na ich nieruchomości.

Nie ulega wątpliwości, że nieruchomości wnioskodawców znajdowały się w obszarze analizowanym wyznaczonym w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Wnioskodawcy twierdzą, że realizacja inwestycji skutkuje zalewaniem ich nieruchomości. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że oczywistym jest, iż wnioskodawcom nie przysługuje status strony postępowania. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że kwestia przysługiwania wnioskodawcom statusu strony postępowania powinna być wyjaśniona po wznowieniu postępowania po uprzednim ustaleniu, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie.

Zarzut naruszenia art. 147 K.p.c. jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezrozumiały. Przepis ten stanowi, że gdy okaże się, że żądanie ustanowienia kuratora lub wywieszenia pisma nie było uzasadnione, sąd zarządzi doręczenie pisma w sposób właściwy, a w miarę potrzeby zniesie na wniosek strony zainteresowanej postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora lub po wywieszeniu pisma w budynku sądowym. Przepis ten nie miał zastosowania w sprawie, a tym samym nie mógł zostać naruszony przez Sąd.

Z art. 149 § 1 K.p.a. wynika, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Przepis ten nie został naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu wyroku Sąd nie wyraził poglądu, że wznowienie postępowania powinno nastąpić w innej formie np. w formie decyzji.

Zdaniem NSA, przeprowadzenie dowodu z mapy sytuacyjnej określającej położenie działek wnioskujących o wznowienie postępowania względem działek przeznaczonych pod inwestycję zgodnie z wydaną decyzją o warunkach zabudowy w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. było niecelowe albowiem na obecnym etapie postępowania organy administracji a także Sąd I instancji nie mogły dokonać ustaleń (przeprowadzić dowodów) odnośnie do posiadania lub braku interesu prawnego wnioskujących o wznowienie postępowania w sprawie o wydanie warunków zabudowy. Ustalenie wpływu inwestycji na nieruchomości wnioskujących o wznowienie do czego odnosi się mapa byłoby obecnie przedwczesne.

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawców w sytuacji gdy nie występuje oczywisty jego brak (jak w niniejszej sprawie) mogą być dokonane dopiero po formalnym wznowieniu postępowania. Skoro formalnie wznowienie postępowania nie nastąpiło, to przeprowadzanie dowodów odnoszących się do istnienia interesu prawnego także jest przedwczesne.

Ponownie podkreślić należy, że wyrok w żadnym stopniu nie przesądza czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony w zakończonym postępowaniu, a jedynie obliguje organ I instancji aby takiej oceny dokonać po formalnym wszczęciu postępowania przez wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.