Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1734/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 12 grudnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. j. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Po 627/11 w sprawie ze skargi [...] Sp. j. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 627/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę "[...]" Spółka jawna z siedzibą w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., znak [...],[...], Prezydent Miasta Poznania, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 147 K.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i przynależną infrastrukturą – I etapu inwestycji, obejmującej w całości zespół budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi i przynależną infrastrukturą, na terenie nieruchomości położonej w P. przy ul. S. (działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], arkusz [...], obręb [...]) wydanej na rzecz [...] Sp. z o.o. w W. oraz decyzji własnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. o zmianie powyższego pozwolenia na budowę z dnia [...] sierpnia 2009 r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła ww. Spółka jawna domagając się jej uchylenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Wojewoda Wielkopolski, na mocy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Poznania.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w tej sprawie jest przyznanie statusu strony skarżącej w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę, które obecnie objęte jest wznowieniem. Powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. organ wskazał, że w niniejszej sprawie wznowienie nastąpiło na wniosek skarżącej Spółki jawnej, która status strony wywodzi z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz art. 28 K.p.a. Dalej organ wyjaśnił, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stanowi zarazem lex specialis wobec art. 28 K.p.a., a jego restrykcyjny charakter przemawia przeciwko stosowaniu wykładni rozszerzającej.

W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające należy uznać za prawidłowe. Zdaniem organu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oczywiste jest to, że nieruchomość Spółki nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem objętym pozwoleniem na budowę, jak również to, że pomiędzy terenem inwestycji i działkami skarżącej nie ma ani fizycznego sąsiedztwa, ani służebności, co do których władnącą nieruchomością byłaby nieruchomość skarżącej. Prezydent Miasta Poznania zasadnie więc przyjął, że skarżąca nie wykazała żadnej z przesłanek ograniczających zagospodarowanie terenu, a tym samym nie wykazała naruszenia jej prawem chronionego interesu. Zdaniem organu projektowany obiekt nie narusza bowiem prawa własności i nie utrudnia korzystania z działek skarżącej zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Aby skarżąca mogła uzyskać status strony, powinna była wskazać konkretny przepis przewidujący w danej sytuacji ograniczenie w swobodnym korzystaniu z działek ze względu na powstanie w ich sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego. Tymczasem skarżąca zwraca jedynie uwagę, że zmiany dokonane przez inwestora wokół i na terenie obciążonym służebnościami, np. wybudowanie placu zabaw, terenu zielonego czy drogi, może spowodować ograniczenia w sposobie użytkowania sąsiednich działek (np. działka nr [...]) zarówno po stronie [...] Spółka jawna, jak i przyszłych mieszkańców osiedla. Stwierdzenia powyższe organ uznał za pozbawione merytorycznej treści, a nadto wykraczające poza obecne plany inwestycyjne [...] Sp. z o.o. Argumentacja skarżącej, wedle której inwestycja miałaby naruszać jej interesy przez naruszenie i brak poszanowania interesów osób trzecich oraz możliwe niezapewnienie dostępu do drogi publicznej jest także chybiona. Słusznie bowiem podnosi organ pierwszej instancji, iż zasadniczo utrudnienia komunikacyjne nie dają prawa właścicielowi nieruchomości do bycia stroną, gdyż dotyczą one jego interesu faktycznego, a nie prawnego. Skoro zatem w odniesieniu do zaskarżonej decyzji nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów procedury mającego wpływ na wynik sprawy, to odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła [...] Spółka jawna, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] marca 2011 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zakwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie: art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane przez nieprzyznanie skarżącej przymiotu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę; art. 5 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy przez nieuwzględnienie interesu prawnego wynikającego z tego przepisu; art. 8, art. 10, art. 76-78, art. 80-81 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie pełnego oraz wyczerpującego postępowania dowodowego i pominięcie wyjaśnienia sprawy w zakresie zarzutu nr 1 i 2.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Pismem z dnia 30 sierpnia 2011 r., uzupełnionym w dniu 16 lutego 2012 r., [...] Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi w całości, podzielając w pełni stanowisko organów administracji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że wniesiona skarga jest bezzasadna i dlatego też w oparciu o przepis art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił ją.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że skarżąca Spółka zwróciła się do Prezydenta Miasta Poznania o przyznanie jej statusu strony postępowania w sprawie wydania na rzecz [...] Sp. z o.o. decyzji o pozwoleniu na budowę I etapu osiedla. Z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika zarazem, że wniosek skarżącej dotyczył decyzji Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., która stała się ostateczna w dniu 13 września 2009 r., zmienionej następnie decyzją Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010r., która stała się ostateczna w dniu 21 sierpnia 2010 r. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły zatem przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.).

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, trafnie organy administracji uznały pisma skarżącej Spółki za wniosek o wznowienie postępowania. Kluczowe znaczenie posiada zatem w niniejszej sprawie ustalenie, czy skarżąca legitymowała się przymiotem strony w postępowaniach zakończonych wydaniem opisanych wyżej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. i z dnia [...] sierpnia 2010 r. Odpowiedzi na to pytanie należy poszukiwać w treści art. 28 ust. 2 powołanej ustawy Prawo budowlane, który jako lex specialis wyłącza w tym zakresie zastosowanie ogólniejszego przepisu art. 28 K.p.a.

W ocenie Sądu nieruchomości będące we władaniu skarżącej Spółki jawnej nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji realizowanej przez [...] Sp. z o.o., wobec czego skarżąca nie posiadała przymiotu strony w postępowaniach zakończonych wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. i z dnia [...] sierpnia 2010 r. W konsekwencji nie zaktualizowała się także podstawa do uchylenia powyższych aktów w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Jak wynika bowiem z map zgromadzonych w aktach sprawy, działki skarżącej Spółki nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji, a najmniejsza odległość między nimi jest i tak przedzielona szeregiem nieruchomości, tj. działkami nr [...],[...],[...],[...],[...]. Tym samym nie można uznać, że przyszła inwestycja prowadzi do naruszenia interesu prawnego skarżącej, mającego swe źródło w przepisach o których mowa w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane.

Dalej Sąd wskazał, że w pismach z dnia 20 sierpnia 2010 r. i z dnia 29 września 2010 r. skarżąca Spółka podniosła, iż niektóre z nieruchomości objętych inwestycją są wykorzystywane do zasilania w prąd działek skarżącej: na działce nr [...] znajduje się trafostacja MST-32, a na działce nr [...] przeprowadzone są linie kablowe. W ocenie Sądu z tego wniosku nie wynika jednak jeszcze, że przyszłe przedsięwzięcie oddziałuje na działki skarżącej. Zgodnie bowiem z wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt [...], skarżącej zakazano naruszania prawa użytkowania wieczystego inwestora poprzez korzystanie z linii kablowej SN 15 kV typu 3YHAKXs 3*220 mm i NN 0,4 kV typu YAKY 4*150mm, przebiegających przez działki nr [...],[...] i [...] oraz nakazano usunięcie tych linii kablowych. Orzeczenie to zostało następnie podtrzymane wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt [...], który zakreślił termin do zaprzestania korzystania z tej linii kablowej na dzień 31 grudnia 2010 r. Skarżąca eksploatowała zatem działki nr [...] i [...] nielegalnie, co z kolei nie może stanowić źródła jej interesu prawnego. Nadto z pisma skarżącej z dnia 21 stycznia 2011 r. wynika, że odłączenie nakazane powyższymi wyrokami zostało już wykonane w dniu 30 grudnia 2010 r., a sama linia kablowa nie jest już wykorzystywana, co dodatkowo przemawia przeciw wywodzeniu z tego faktu przymiotu strony.

Skarżąca powoływała się poza tym w piśmie z dnia 28 września 2010 r. oraz w odwołaniu z dnia 5 kwietnia 2011 r. i skardze z dnia 29 czerwca 2011 r. na obciążenie na swoją rzecz niektórych działek [...] Sp. z o.o. służebnością przejazdu i przechodu oraz służebnością korzystania z sieci prądu i ciepłownictwa. Jednakże Sąd zauważył, że na mocy aktu notarialnego z dnia 28 października 1996 r., Rep. A nr [...], służebność przejazdu i przechodu ustanowiono na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...] na rzecz każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Wprawdzie do skarżącej Spółki należą działki władnące nr [...],[...] i [...], lecz nie zmienia to faktu, że żadna z działek objętych inwestycją nie jest obciążona służebnością, ani nie graniczy bezpośrednio z działkami obciążonymi służebnościami. Tym samym realizacja przedsięwzięcia nie oddziałuje choćby pośrednio w sposób negatywny na nieruchomości skarżącej. Z kolei pismo z dnia 28 września 2010 r. wskazuje, że służebność przesyłu nie została jeszcze ustanowiona, lecz toczy się dopiero w tej sprawie postępowanie, zawieszone zresztą na zgodny wniosek stron. Przy tym Sąd podkreślił, że służebność jako ograniczone prawo rzeczowe nie wyłącza wcale prawa właściciela do dysponowania nieruchomością obciążoną. Z faktu ustanowienia służebności na niektórych działkach inwestora nie można zatem wywodzić ogólnego nakazu uzyskania zgody właściciela władnącej nieruchomości dla każdej czynności odnoszącej się do nieruchomości obciążonej. Jednocześnie, zdaniem Sądu, źródłem przyznania skarżącej Spółce statusu strony nie mogły być podnoszone przez nią obawy przed potencjalnym konfliktem z przyszłymi mieszkańcami osiedla czy utrudnieniami w komunikacji. Takie zastrzeżenia nie mają bowiem konkretnego charakteru i dotyczą sytuacji jedynie hipotetycznych. Ponadto nie odnoszą się one do konkretnego przepisu prawa materialnego, z którego miałby wynikać obowiązek określonego działania organów administracji publicznej. Uwagi skarżącej koncentrują się natomiast jedynie na faktycznym zainteresowaniu strony wynikiem postępowania. Tymczasem sam interes faktyczny nie jest jeszcze wystarczający do uzyskania legitymacji do występowania w trakcie postępowania administracyjnego jako strony.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że nie powinno zarazem ulegać wątpliwości, że organy administracji publicznej zgromadziły i rozważyły materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Nie znalazł zatem podstaw zarzut naruszenia art. 8, art. 76-78 i art. 80-81 K.p.a. Podobnie za nieuzasadniony uznano zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., gdyż w całym toku rozpatrywania sprawy o wznowienie postępowania skarżąca miała zagwarantowany czynny udział, z czego zresztą strona korzystała. Wobec tego Sąd doszedł do wniosku, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności pozwalające przyjąć, że działki należące do skarżącej znajdowały się w obszarze oddziaływania obiektu inwestora, a zatem w świetle art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 3 pkt 20 tejże ustawy skarżąca nie posiadała statusu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. i z dnia [...] sierpnia 2010 r. Tym samym nie zaistniały też podstawy by orzec inaczej, niż uczyniły to organy administracji publicznej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła skarżąca [...] Spółka jawna z siedzibą w P., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zakwestionowanemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane polegające na nieprawidłowym odmówieniu skarżącej statusu strony, mimo wykazania faktycznych i prawnych podstaw do przyznania takiego statusu skarżącej.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości znajdujących się w najbliższym otoczeniu planowanej inwestycji, a niektóre z nieruchomości objętych inwestycją są wykorzystywane do zasilania w prąd działek skarżącej (działka nr [...] i nr [...]). Poza tym na rzecz skarżącej ustanowiono służebność przejazdu i przechodu oraz służebność korzystania z sieci prądu i ciepłownictwa; służebność przejazdu i przechodu ustanowiono na działkach nr [...],[...],[...],[...][...] na rzecz każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Skarżącej jako właścicielowi działek władnących nr [...],[...] i [...], grozi realne niebezpieczeństwo niemożliwości czynienia użytku z ustanowionej na jej rzecz służebności, a to poprzez fakt inwestycji [...] Sp. z o. o.

Dalej autor skargi kasacyjnej przytoczył poglądy orzecznictwa co do kwestii przyznania przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę i wskazał, że niezrozumiałe jest, dlaczego przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę ma być wiązany z obszarem oddziaływania obiektu, kreowanym na podstawie nieokreślonych przepisów odrębnych, a nie bierze się pod uwagę art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717), stanowiącego, że każdy ma prawo - w granicach określonych ustawą - do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Jest to przepis z tej samej daty, co znowelizowany art. 28 ust. 2 cytowanej ustawy Prawo budowlane, a w dodatku zbieżny z ustaleniami art. 28 K.p.a. dotyczącymi stron w postępowaniu administracyjnym i nienaruszający zasady art. 32 Konstytucji, że wszyscy są równi wobec prawa, i że nikt nie może być dyskryminowany w życiu gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Konkludując skarżąca wskazała, że Sąd odmówił jej przyznania przymiotu strony w spornym postępowaniu, mimo że wykazano, że skarżąca przymiot ten posiada. Nadto podniosła, że przymiot ten wynika nie tylko z przedstawionych przepisów prawa materialnego, które taki przymiot przyznają, ale jest także wspierany przez realne obawy przed potencjalnym konfliktem z przyszłymi użytkownikami inwestycji oraz z rzeczywistym utrudnieniem w komunikacji. Zastrzeżenia te dotyczą sytuacji, które mogą mieć miejsce w przypadku nieuwzględnienia niniejszej skargi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły, tym samym należało rozpoznać sprawę w ramach podniesionych zarzutów. Te zaś w rozpoznawanej sprawie nie zasługiwały na uwzględnienie.

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. Nr 243 z 2010 r., poz. 1623 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym odmówieniu skarżącej statusu strony mimo wykazania faktycznych i prawnych podstaw do przyznania takiego statusu skarżącej.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu definiuje art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane określając, że należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.

Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym definiuje natomiast przepis art. 28 K.p.a. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 K.p.a., co nie oznacza, iż przepis art. 28 K.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Relacja między tymi przepisami jest taka, iż pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 28 K.p.a. (każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek), zostało zawężone przez przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę do inwestora oraz właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, co oznacza, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami, w rozumieniu art. 28 K.p.a., są osoby wymienione w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Treść określenia "stronami", użytego w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, wypełnia bowiem przepis art. 28 K.p.a., z tym że przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane zawęża treść tego określenia do osób wymienionych w tym przepisie. Tak więc inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu są stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, ponieważ postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Do przepisów odrębnych w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane należą nie tylko przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska.

W orzecznictwie przyjmuje się przy tym, że w postępowaniu o pozwolenie na budowę obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, właściwy organ wyznacza każdorazowo na potrzeby konkretnej sytuacji, biorąc pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu oraz sposób zagospodarowania terenu w jego otoczeniu, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, związane z projektowanym obiektem budowlanym (wyrok NSA z dnia 9 października 2007 r., sygn. II OSK 1321/06, zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie wyraża się ponadto poglądy, że skoro przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 K.p.a. i może mieć zastosowanie, zgodnie z jego brzmieniem, wyłącznie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, to postępowanie prowadzone w jednym z trybów nadzwyczajnych nie jest takim postępowaniem (wyroki NSA z dnia 2 marca 2007 r., sygn. II OSK 462/06 oraz z dnia 16 lutego 2007 r., sygn. II OSK 339/06, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania, organ administracyjny zwolniony jest z obowiązku badania uwarunkowań wynikających z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, w celu ustalenia czy rzeczywiście strona zgłaszająca wniosek o wznowienie należała do kręgu stron postępowania głównego, zakończonego wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, ze względu na położenie należącej do niej nieruchomości w obszarze oddziaływania zamierzenia budowlanego i bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu.

Takie właśnie prawidłowe badanie przez organy administracji zostało przeprowadzone w tej sprawie w postępowaniu rozpoznawczym, po wszczęciu postępowania wznowieniowego. Jednakże generalnie uznano, iż skarżąca kasacyjnie Spółka nie legitymowała się przymiotem strony w postępowaniu zakończonym wydaniem powołanej wyżej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę i decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] o zmianie ww. pozwolenia na budowę, tym samym nie zaistniała przesłanka o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż planowana przez inwestora realizacja budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i przynależną infrastrukturą dotyczył wyłącznie I etapu spornej inwestycji obejmującej zespół budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi i przynależną infrastrukturą na terenie nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], arkusz [...], obręb [...]), i obszar oddziaływania tego obiektu oznaczony w powołanej wyżej decyzji o pozwoleniu na budowę, a następnie jej zmiany obejmował teren tych właśnie nieruchomości. Zatem obszar oddziaływania spornej inwestycji zamykał się w jej granicach oznaczonych precyzyjnie w powołanych decyzjach.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca Spółka jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] oznaczonych numerem geodezyjnym nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...], na których prowadzony jest zakład [...]. Ponadto niesporne jest, iż Spółka [...] Spółka jawna ma ustanowioną służebność drogi koniecznej na nieruchomości [...] Spółka z o.o. o nr [...],[...],[...] i [...]. Działki te położone są poza terenem inwestycji i nie przylegają do niej. Nadto działki inwestora skarżąca kasacyjnie wykorzystywała do zasilania w prąd swoich działek oraz znajdującego się tam zakładu produkcyjnego, bowiem na terenie działki nr [...] posadowiona była trafostacja MST-32, natomiast przez działkę o nr [...] przeprowadzona była linia kablowa. Jak wykazał Sąd I instancji, co nie jest przecież kwestionowane w skardze kasacyjnej, działki skarżącej Spółki nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji, a najmniejsza odległość między nimi jest i tak przedzielona szeregiem nieruchomości, tj. działkami nr [...],[...],[...],[...],[...].

Z wniosku o wznowienie postępowania, sporządzonego w dniu 20 sierpnia 2010 r., wynikało że interes prawny w sprawie dotyczącej udzielenia pozwolenia na budowę spornej inwestycji skarżąca Spółka upatruje w tym, że z działek objętych wnioskiem inwestora, te o nr [...] i [...], są wykorzystywane do zasilania w prąd działek skarżącej [...] Spółka jawna, a tym samym podkreślono, iż skarżąca Spółka prowadzi działalność gospodarczą znajdującą się w obszarze odziaływania obiektu planowanego przez [...] Sp. z o.o. - co związane jest chociażby z korzystaniem z tej samej trafostacji. Jednakże przesłanki te nie mogą przesądzać o tym, iż skarżąca kasacyjnie może być stroną postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę dla [...] Spółka z o.o. zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] sierpnia 2009 r., zmienionej następnie decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nieruchomości skarżącej Spółki, których jest użytkownikiem wieczystym nie znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowego obiektu, który to jest I etapem planowanej inwestycji najdalej oddalonym od nieruchomości skarżącej kasacyjnie. Poza tym skarżąca kasacyjnie nie wykazała by miała interes prawny w przedmiotowym postępowaniu zakończonym wskazanymi wyżej decyzjami, gdyż nie określiła normy prawa materialnego, statuującej tenże interes prawny w postępowaniu przed organami architektoniczno-budowlanymi.

Trafnie Sąd I instancji uznał, iż z wniosku o wznowienie nie wynika jeszcze, że przyszłe przedsięwzięcie oddziałuje na działki skarżącej. Prawidłowo zaznaczono, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt [...], skarżącej zakazano naruszania prawa użytkowania wieczystego inwestora poprzez korzystanie z linii kablowej SN 15 kV typu 3YHAKXs 3*220 mm i NN 0,4 kV typu YAKY 4*150mm, przebiegających przez działki nr [...],[...] i [...] oraz nakazano usunięcie tych linii kablowych. Orzeczenie to zostało następnie podtrzymane wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt [...], który zakreślił termin do zaprzestania korzystania z tej linii kablowej na dzień 31 grudnia 2010 r. Skarżąca tym samym eksploatowała działki nr [...] i [...] nielegalnie, co z kolei nie może stanowić źródła jej interesu prawnego. Jednoczenie powołując się na pismo skarżącej z dnia 21 stycznia 2011 r. Sąd I instancji zaznaczył, że odłączenie nakazane powyższymi wyrokami zostało już wykonane w dniu 30 grudnia 2010 r., a sama linia kablowa nie jest już wykorzystywana, co dodatkowo przemawia przeciw wywodzeniu z tego faktu przymiotu strony.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy za przyznaniem skarżącej kasacyjnie statusu strony nie przemawia również wskazywana kwestia służebności przejazdu i przechodu ustanowiono na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...] na rzecz każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...].

Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, że żadna z działek objętych inwestycją nie jest obciążona służebnością, ani nie graniczy bezpośrednio z działkami obciążonymi służebnościami. Tym samym realizacja przedsięwzięcia nie oddziałuje choćby pośrednio w sposób negatywny na nieruchomości skarżącej. Poza tym służebność jako ograniczone prawo rzeczowe nie wyłącza wcale prawa właściciela do dysponowania nieruchomością obciążoną. Z faktu ustanowienia służebności na niektórych działkach inwestora nie można zatem wywodzić ogólnego nakazu uzyskania zgody właściciela nieruchomości władnącej dla każdej czynności odnoszącej się do nieruchomości obciążonej. W tej sytuacji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie można uznać by źródłem interesu prawnego było ograniczone prawo rzeczowe związane ze wskazywaną służebnością przejazdu i przechodu, w sytuacji kiedy nieruchomości objęte służebnością pozostają poza zakresem zainwestowania, a tym samym nie ograniczają skarżącej dostępu do drogi publicznej, czy też prawidłowego funkcjonowania zakładu [...] niezależnie od realizacji spornej inwestycji objętej decyzjami o pozwoleniu na budowę i jego zmianie. Tym samym skarżąca nie może skutecznie powoływać się na przepis art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wywodząc swój interes prawny w przedmiotowej sprawie przed organami architektoniczno-budowlanymi.

Prawidłowo również powołano się w motywach zaskarżonego wyroku, iż źródłem przyznania skarżącej Spółce statusu strony nie mogły być podnoszone przez nią obawy przed potencjalnym konfliktem z przyszłymi mieszkańcami osiedla czy utrudnieniami w komunikacji, co nie świadczy o posiadanym interesie prawnym w sprawie o udzielenia pozwolenia na budowę, a co najwyżej o interesie faktycznym, który - jak zasadnie przyjęto w zaskarżonym wyroku - koncentruje się jedynie na faktycznym zainteresowaniu skarżącej kasacyjnie wynikiem postępowania. Natomiast interes faktyczny nie uzasadnia przyznania legitymacji do występowania w trakcie postępowania administracyjnego jako strony.

Dotychczasowe rozważania wskazują, że w rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, pozostaje nieusprawiedliwiony.

Reasumując przyjąć zatem należy, iż skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw nie mogła doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Wniosek uczestnika postępowania zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, nie mógł być uwzględniony, albowiem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak było ku temu podstaw prawnych wynikających z obowiązujących przepisów.