Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 263/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 9, art. 2 ust. 2 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 83, art. 83a ust. 1, art. 83f us.t 1, art. 83f ust. 1 pkt 3a, art. 83f ust. 1 pkt 3b, art. 83f ust. 4, art. 83f ust. 8, art. 83f ust. 14 pkt. 1 lit. b, art. 83f ust. 14 pkt. 1 li
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
article: art. 7, art. 77, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 5, art. 31 ust. 1, art. 74, art. 86
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2022 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "Kolegium") z dnia 1 marca 2022 r., [...], którą po rozpatrzeniu odwołania E. L., utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (zwanego dalej "Wójtem") z dnia 23 grudnia 2021 r., [...] o wniesieniu sprzeciwu wobec przedłożonego przez odwołującego się zgłoszenia o zamiarze usunięcia [...] sztuk drzew z terenu działki [...] w miejscowości S., obręb K. (gmina [...], z uwagi na fakt, że drzewa rosną na terenie objętym formami ochrony przyrody: Obszarze Natura 2000, Powidzkim Parku Krajobrazowym i Obszarze Krajobrazu Chronionego Powidzko-Bieniszewskim.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Zgłoszeniem datowanym na 15 września 2021 r. E. L. przedstawił zamiar usunięcia [...] sztuk drzew gatunku olcha z działki [...] (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia 23 września 2021 r., [...] Wójt wystąpił do Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego o wydanie o opinii o celowości wycinki z uwagi na zadeklarowaną przez właściciela przyczynę "brak możliwości pobierania pożytku z pastwiska i łąki" (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Równocześnie wyznaczono na 4 października 2021 r. termin przeprowadzenia na działce oględzin (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W toku oględzin ustalono, że zgłoszone do wycinki drzewa rosną na obszarze działki sklasyfikowanej jako łąka, pastwiska i nieużytki. Wycięciu podlegać mają prawie wszystkie drzewa w centralnej części działki. Ustalono, że drzewa stanowią część kompleksu zieleni rozciągającego się na działkach sąsiednich tworzący korytarz ekologiczny. Pracownicy organu przeprowadzający oględziny stwierdzili, że wycięcie drzew prowadziłoby do całkowitej zmiany krajobrazu okolicy i byłoby sprzeczne z uchwałą [...] Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 27 marca 2017 r. w sprawie Powidzkiego Parku Krajobrazowego, Dz. Urz. Wielk. z 2017 r. poz. 2940 (dalej zwanej także "uchwałą XXIX/753/17" lub "uchwałą w sprawie Powidzkiego Parku Krajobrazowego").

Z kolei w piśmie z dnia 1 października 2021 r., [...], które wpłynęło do Urzędu Gminy [...] 7 października 2021 r., Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego wyjaśnił, że drzewa na terenie działki [...] stanowią zadrzewienie śródpolne objęte zakazem niszczenia i likwidacji stosownie do § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały XXIX/753/17. Dyrektor zaznaczył, że stosownie do uchwały XVIII/95/2004 Rady Gminy w Ostrowitem z dnia 18 marca 2004 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostrowite (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2004 r. Nr 67, poz. 1484; zm.: Wielk. z 2007 r. Nr 17, poz. 445, z 2009 r. Nr 130, poz. 2145 oraz z 2013 r. poz. 2215) drzewa znajdują się na obszarze strefy RZ, gdzie obowiązujące ustalenia dopuszczają wprowadzenie zadrzewień. Podsumowując organ zaznaczył, że z uwagi na obowiązujący na obszarze Powidzkiego Parku Krajobrazowego zakaz likwidacji i niszczenia zadrzewień oraz istotną funkcję wodochronną zadrzewienia zgłoszonego do usunięcia, wycinkę drzew opiniuje negatywnie (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia 11 października 2021 r., [...] Wójt wniósł sprzeciw wobec zgłoszenia E. L. (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył E. L. podkreślając, że jest rolnikiem. Działkę [...] kupił w lutym 2021 r. w celu powiększenia gospodarstwa. Składa się ona z następujących użytków: grunty orne -[...] ha, pastwiska - [...] ha, łąki-[...] ha oraz nieużytki - [...] ha. Poprzedni właściciel zaniedbał łąkę i pastwisko, a w efekcie użytki te częściowo porosły samosiewami drzew i krzewów w wieku do 20 Lat. Powyższe spowodowało, że korzystanie z łąki i pastwiska w dotychczasowy sposób zgodny z przeznaczeniem w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą 111/13/2006 z dnia 28 grudnia 2006 r. stało się istotnie ograniczone. Były właściciel częściowo oczyszczał teren - o czym świadczy kilka przewróconych drzew – już częściowo zmurszałych i nie podniesionych do dziś. Odwołujący się zaznaczył, że sprzeciw Wójta skutkować będzie wyłączeniem gruntów z produkcji rolnej i uszczupleniem dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Zdaniem E. L. o ile ochrona przyrody jest istotna, to należy mieć na uwadze, że produkcja rolnicza jest ważniejsza od zalesień, tym bardziej, że jest prowadzona zgodnie z planem miejscowym i ewidencją gruntów.

Decyzją z dnia 2 grudnia 2021 r., [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazało, że Wójt z jednej strony wskazał, iż drzewa, objęte, zgłoszeniem rosną na terenie objętym formami ochrony przyrody, to jest Powidzkim Parku Krajobrazowym, Natura 200 i Obszarze Krajobrazu Chronionego Powidzko-Bieniszewskim, jednak nie dowiódł dowiedziono, że działka [...] rzeczywiście jest objęta wymienionymi formami przyrody.

Następnie do akt włączono wydruk z 9 grudnia 2021 r. z Systemu Informacji Przestrzennej Gminy [...] ze wskazaniem lokalizacji działki [...] oraz z zaznaczonymi granicami Obszaru Natura 2000, Powidzkiego Parku Krajobrazowego oraz Obszaru Krajobrazu Chronionego Powidzko-Bieniszewskiego (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia 23 grudnia 2021 r., [...] Wójt ponownie wniósł sprzeciw od zgłoszenia. Przedstawił przebieg postępowania i zauważył, że drzewa objęte zamiarem wycinki pełnią ważne funkcje – są elementem krajobrazu, a także osłaniają przed wiatrem, hałasem czy słońcem. Dlatego postanowiono odmówić zgody na usunięcie drzew. Na poparcie takiego stanowiska Wójt przywołał negatywną opinię Dyrektora Zespołu Parków Kraj obrazowych Województwa Wielkopolskiego. Zaznaczył, że działka [...] położona jest na obszarze objętym trzema formami ochrony przyrody, co potwierdza wypis z ewidencji gruntów, gdzie w uwagach zapisano: działka znajduje się na obszarze chronionego krajobrazu i Natura 2000. Dla dokładnego zobrazowania położenia działki na terenach objętych formami ochrony przyrody do decyzji załączono wydruk z serwisu mapowego gminy z naniesionymi formami ochrony przyrody i lokalizacją działki. Drzewa rosną na terenie objętym aż trzema formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1098, obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 916, dalej "u.o.p."), to jest Powidzkim Parku Krajobrazowym, obszarze Natura 2000 oraz Obszarze Krajobrazu Chronionego Powidzko-Bieniszewskim.

Wójt wywodził, że zgodnie z art. 83f ust. 8 i 14 pkt. 1 lit. b i c u.o.p. może wnieść sprzeciw w przypadku lokalizacji drzewa na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oraz lokalizacji drzewa na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 u.o.p. W ocenie organu usunięcie drzew byłoby sprzeczne z celami ochrony przyrody, określonymi w art. 2 ust. 2 pkt 5 u.o.p. oraz uchwałą XXIX/753/17.

Kolejny raz odwołanie od sprzeciwu Wójta wniósł E. L.. Podtrzymał on dotychczasowe stanowisko akcentując, że na skutek uniemożliwienia mu usunięcia drzew poniesie rzeczywistą szkodę, która wyrażać się będzie w: ograniczeniu pobierania pożytków z łąki i pastwiska, jeżeli na działce [...] będą rosły drzewa, odebraniu prawa do dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dopłaty nie przysługują od drzew) oraz wyłączeniu (faktycznym) gruntów z produkcji rolnej.

Zdaniem E. L. organ błędnie rozumuje, powołując się na fakt, że działka [...] w miejscowym planie przeznaczona jest na zieleń. Podkreślił on, że zieleń a użytki zielone to różne pojęcia. Użytki zielone oznaczone są w ewidencji gruntów jako łąki i pastwiska, a nie zieleń. Symbol RZ w planie z kolei oznacza użytki zielone z możliwością wprowadzania zadrzewień. O ile więc w planie i ewidencji są użytki zielone, a więc łąki i pastwiska, to rolnik musi w ten sposób gospodarować – nie ma innego wyboru. Wprawdzie plan dopuszcza prowadzenie zadrzewień, ale decyzję podejmuje rolnik, a nie urzędnik. Ponadto uchwała XXIX/753/17 ustalająca zakazy nie dotyczy ustaleń planów miejscowych (§ 4 ust. 2) oraz samosiewów drzew i krzewów do 20 lat (§ 4 ust. 5), a takowe na działce [...] występują.

Przywołaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia 1 marca 2022 r., [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") oraz art. 83a ust. 1, art. 83f ust. 8 w zw. z art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p., utrzymało rozstrzygnięcie Wójta w mocy. Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania oraz przedstawieniu uregulowań prawnych (u.o.p.) organ odwoławczy akcentował, że teren planowanego usunięcia drzew objęty jest formami przyrody, to jest znajduje się w granicach obszaru Natura 2000, Powidzkiego Parku Krajobrazowego oraz Obszaru Krajobrazu Chronionego Powidzko-Bieniszewskiego. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały w sprawie Powidzkiego Parku Krajobrazowego wprowadzono zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. Dalej, w § 5 uchwały określono, że zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 nie dotyczy między innymi: 1) drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza: a) 35 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, b) 25 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew; 2) samosiewów drzew i krzewów w wieku do 20 lat, nie stanowiących siedlisk przyrodniczych w rozumieniu rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1713) na gruntach rolnych,

Kolegium wywodziło dalej, że w dniu 4 października 2021 r. przeprowadzono oględziny działki, w trakcie których ustalono liczbę drzew i dokonano ich pomiarów oraz sporządzono protokół. Podczas oględzin terenowych stwierdzono, że drzewa rosną w części działki zaklasyfikowanej jako: pastwiska, łąki i nieużytki. Drzewa tworzą zwarte zadrzewienie śródpolne, które zaplanowano prawie w całości do usunięcia, co mogłoby doprowadzić do zmniejszenia powierzchni zadrzewienia śródpolnego, stanowiącego większy kompleks rozciągający się na sąsiednie działki i przyczyniłoby się do złamania zakazu § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały XXIX/753/17, to jest likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych. Ponadto wycinkę negatywnie zaopiniował Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego.

Kolegium zaznaczyło, że u.o.p. ma na celu ochronę drzew i krzewów, poszycia leśnego. Wydanie zezwolenia na usunięcie drzew jest wyjątkiem od zasady ich ochrony. Z art. 83 u.o.p. nie wynika, by organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o usunięcie drzew był obowiązany do jego uwzględnienia. Na wycięcie drzew zezwala się w uzasadnionych przypadkach. Przenosząc to stanowisko na realia sprawy Kolegium wskazało, że działka [...] w miejscowości K. położona jest na terenie objętym formami ochrony przyrody, to jest na Obszarze Natura 2000, Powidzkim Park Krajobrazowym i Obszarze Krajobrazu Chronionego Powidzko-Bieniszewskim. Teren ten jest terenem podlegającym ochronie. Należy zauważyć, że drzewa pełnią ważne funkcje, na przykład są elementem krajobrazu, a także osłaniają przed wiatrem, hałasem czy słońcem. Usunięcie drzew spowoduje zmianę uwarstwienia gleby, osuszenie przyległych terenów leśnych, co nie pozostanie obojętne dla drzew, krzewów i runa leśnego. Nie można pominąć także faktu, że działka [...] w miejscowości K., posiada V, VI klasę bonitacyjną gleb oraz nieużytki, są to słabe i najsłabsze orne gleby, piaszczyste, suche i jałowe, o minimalnej zawartości próchnicy i jako taka mało przydatne rolniczo. W praktyce ziemie tej klasy nadają się pod zalesienie i tak są wykorzystywane. W trakcie oględzin nie stwierdzono gatunków chronionych roślin, zwierząt i grzybów. Ponadto należy zauważyć, że przeznaczone do usunięcia drzewa rosną w części działki, która zgodnie z ustaleniami planu miejscowego oznaczony jest RZ, a obowiązujące ustalenia dopuszczają wprowadzenie zadrzewień. Kolegium wyraziło przekonanie, że racjonalna gospodarka nakazuje pozostawienie zadrzewienia na działce [...] w obecnie istniejącym stanie. U.o.p. wprowadza ograniczenia prawa własności, a wykorzystanie przysługującego wnioskodawcom prawo własności zagrozi niszczeniem terenów Parku Krajobrazowego. W ocenie Kolegium, organ wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wydana decyzja nie nosi cech dowolności. Organ ten szczegółowo ustalił stan faktyczny i rozważył okoliczności sprawy, wziął pod uwagę cele i założenia ustawodawcy i wskazał przekonywujące argumenty przemawiające za pozostawieniem zadrzewień na przedmiotowej działce.

Odnosząc się do zarzutów E. L. dotyczących ochrony prawa własności Kolegium zaznaczyło, że przewidziane w u.o.p. uregulowania przewidujące ochronę drzewostanu stanowią właśnie ustawowe ograniczenie prawa własności. Cele i uregulowania tej ustawy są zbieżne z przewidzianymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej postulatami ochrony środowiska i możliwością wprowadzania związanych z nią ograniczeń (art. 31 ust. 1, art. 5, art. 74, art. 86 Konstytucji). Działka [...] w całości położona jest na obszarze objętym trzema formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 u.o.p. Potwierdza to wypis z ewidencji gruntów. Zarówno cel ustawy sprowadzający się do ochrony drzewostanu, w związku z ochroną środowiska, przemawiają przeciwko zmianie stanu nieruchomości z nieruchomości zadrzewionej na nieruchomość niezadrzewioną. W ocenie Kolegium wskazywane ujemne skutki związane z wycięciem tak dużej ilości drzew o znacznym wieku przemawiają, za słusznością stanowiska organu. W ocenie zespołu orzekającego usunięcie drzew byłoby sprzeczne z celami ochrony przyrody, określonymi w art. 2 ust. 2 pkt 5 u.o.p., zgodnie z którym celem ochrony przyrody jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, oraz postanowieniami uchwały XXIX/753/17.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że ochrona zadrzewień znajduje się w ramach ochrony przyrody (art. 2 ust. 1 pkt 9 u.o.p.) oraz mieści się w jej celach (art. 2 ust. 2 pkt 5 u.o.p.), a dbałość o przyrodę jest obowiązkiem organów administracji publicznej (art. 4 ust. 1 u.o.p.). Za sprzeciwem wobec usunięcia drzew przemawiają też regulacje uchwały XXIX/753/17

W skardze E. L. zarzucił organom naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. oraz art. 83f ust. 1 u.o.p. Powołał się na argumenty zgłoszone już w odwołaniu, a przy tym dodał, że nie wyjaśniono należycie sprawy, zwłaszcza nie rozważono przyczyn zamiaru usunięcia przez niego drzew. Te tymczasem są samosiejkami, które wyrosły na skutek zaniechania zabiegów agrotechnicznych przez poprzedniego właściciela. Skarżący zamierza więc tylko przywrócić na gruntach rolnych prawidłową gospodarkę rolną. E. L. dodał, że decyzje wydano bez uwzględnienia jego słusznego interesu. Organy natomiast nie powinny lekceważyć racji wnioskodawcy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Zarządzeniem z dnia 27 lipca 2022 r. sędzia sprawozdawca polecił włączyć do akt sądowych wydruki z Systemu Informacji Przestrzennej Urzędu Gminy [...] (https://ostrowite.e-mapa.net/) obrazujące działkę [...] należącą do skarżącego E. L. z warstwą mapową, ortofotomapy z zasobów Geoportalu i warstwą planistyczną z zasobów gminnych oraz wydruk z Geoserwisu Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (geoserwis.gdos.gov.pl/mapy) z warstwami form ochrony przyrody: Powidzkiego Parku Krajobrazowego, Powidzko-Bieniszewskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz obszaru Natura 2000 Pojezierze Gnieźnieńskie. Materiały te włączono do akt (k. [...] akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że poczytuje zamiar E. L. dotyczący usunięcia drzew w terenu jego działki jako inicjatywę zrozumiałą z perspektywy właściciela nieruchomości. Sąd chciałby przez to podkreślić, że orzekając w niniejszej sprawie nie lekceważył woli, planów i uprawnień właścicielskich skarżącego. Przeciwnie, analizując okoliczności faktyczne i prawne sprawy, poszukiwał wręcz uzasadnienia dla możliwości usunięcia drzew z działki [...] Sąd doszedł jednak do przekonania, że przepisy u.o.p., eksponujące ochronę przyrody jako wartość nadrzędną (w tym zadrzewień będących elementem przyrody – art. 2 ust. 1 pkt 9, art. 2 ust. 2 pkt 5 u.o.p.) zwłaszcza na obszarach objętych formami przyrody, dają organom administracji dostateczne uprawnienia, pozwalające na wniesienie sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzew zgłoszonego przez E. L.. Ocena organów jest w sprawie co prawda uznaniowa, jednak powody ich rozstrzygnięć jawią się jako dostatecznie umotywowane.

Kolegium w niniejszej sprawie kompleksowo przedstawiło uwarunkowania prawne, stąd Sąd skoncentruje się na regulacjach najistotniejszych.

Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zamiaru usunięcia drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W takim przypadku, gdy chodzi o drzewa większych rozmiarów (poza określonymi gatunkami – powyżej 50 cm obwodu pnia mierzonego na wysokości 5 cm), właściciel jest obowiązany zgłosić zamiar usunięcia drzew (art. 83f ust. 4 u.o.p.). E. L. przedstawił zgłoszenie właśnie w takim trybie (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Skarżący sam podał w zgłoszeniu, że drzewa [...]) mają obwód, mierzony jak powyżej, od 60-90 cm. Potwierdzono też to w trakcie oględzin (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Zgodnie z art. 83f ust. 8 u.o.p. organ, po dokonaniu oględzin, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw.

Szczególnie istotna z perspektywy niniejszej sprawy jest regulacja zawarta w art. 83f ust. 14 u.o.p. Zgodnie z tym przepisem organ rozpatrujący zgłoszenie (w sprawie Wójt), może wnieść sprzeciw w przypadku: 1) lokalizacji drzewa: a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 u.o.p.

Odnosząc się do treści art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b u.o.p. należy wskazać, że w dacie zgłoszenia wycinki drzew działka [...] znajdowała się na obszarze RZ (użytki zielone) określonym w uchwale XVIII/95/2004 Rady Gminy w Ostrowitem z dnia 18 marca 2004 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostrowite (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2004 r. Nr 67, poz. 1484), zmienionej w istotnym zakresie uchwałą III/13/2006 z dnia 28 grudnia 2006 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ostrowite, obejmującej tereny użytków zielonych (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2007 r. Nr 17, poz. 445). Organy odnosiły się do powyższego przeznaczenia, niemniej pominęły, że 2 listopada 2021 r. weszła w życie uchwała XLII/379/2021 z dnia 1 października 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wybranych obrębów na obszarze gminy Ostrowite (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2021 r., poz. 7760), która objęła także obręb K., w tym tereny na północ od brzegu jeziora [...] (także i działkę [...]). Obie kontrolowane decyzje wydano w dacie obowiązywania tej uchwały. Zgodnie planem XLII/379/2021 działkę objęto symbolem 13Rz, oznaczającym "tereny użytków zielonych" w obrębie K. (§ 4 pkt 7 lit. i planu), w obszarze którego "zachowuje się istniejące użytki zielone" (§ 36 pkt 1 planu).

Zdaniem Sądu, wbrew temu co twierdzi skarżący (który – jak wynikałoby z treści skargi – nie miał świadomości wejścia w życie uchwały XLII/379/2021), w odniesieniu do działki [...] mamy do czynienia z terenem "przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego". Skoro we wspomnianym § 36 pkt 1 planu wskazano wprost, że "zachowuje się istniejące użytki zielone", to oznacza, że mamy do czynienia z obszarem zieleni i to do tego zieleni chronionej. W konsekwencji zasadniczo zaktualizowało się uprawnienie organu do wniesienia sprzeciwu z art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b u.o.p. wobec zamiaru usunięcia drzew z działki [...]

Nie ulega też wątpliwości, że kompetencja Wójta do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia E. L. znalazła podstawę w art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. Działka [...] znajduje się w granicach:

- Powidzkiego Parku Krajobrazowego utworzonego rozporządzeniem 18 Wojewody Konińskiego z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie utworzenia Powidzkiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. Konińskiego Nr 52, poz. 305), obecnie regulowanego uchwałą Uchwała XXIX/753/17 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 27 marca 2017 r. w sprawie Powidzkiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. z 2017 r. poz. 2940),

- Obszaru Chronionego Krajobrazu Powidzko-Bieniszewskiego utworzonego uchwałą 53 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koninie z dnia 29 stycznia 1986 r. w sprawie ustanowienia obszarów krajobrazu chronionego na terenie województwa konińskiego i zasad korzystania z tych obszarów (Dz. Urz. z 1986 r. Nr 1, poz. 2) obecnie regulowanego rozporządzeniem 14 Wojewody Konińskiego z dnia 23 lipca 1998 r. zmieniające uchwałę w sprawie ustalenia obszarów krajobrazu chronionego na terenie województwa konińskiego i zasad korzystania z tych terenów (Dz. Urz. z 1998 r. Nr 28, poz. 444) oraz

- Obszaru Natura 2000 PLH300026 Pojezierze Gnieźnieńskie, regulowanego rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 12 kwietnia 2018 r. w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Pojezierze Gnieźnieńskie (PLH300026)

Oczywiście sam fakt, że nieruchomość, z której drzewa mają być usunięte, znajduje się na obszarze, w którym w planie miejscowym zieleń podlega ochronie oraz na obszarze form ochrony przyrody, nie oznacza jeszcze, że nie można zezwolić na usunięcie drzew (tu konkretnie: odstąpić od wniesienia sprzeciwu). Art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b i c u.o.p. stanowi bowiem, że organ "może" wnieść sprzeciw od zgłoszenia ich usunięcia. Oznacza to, że swe rozstrzygnięcie organ administracji musi uzasadnić.

W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy organy należycie uzasadniły potrzebę ochrony zadrzewień na działce [...] Po pierwsze zadrzewienia te są elementem większego zespołu zadrzewień ciągnącego się równolegle do niedalekiego brzegu jeziora [...]. W negatywnej opinii dotyczącej wycinki Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego zwrócił uwagę, że drzewa na działce [...] pełnią funkcję wodochronną.

Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych eksponował także istnienie zakazu zawartego w § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały XXIX/753/17 w sprawie Powidzkiego Parku Krajobrazowego. Zresztą zakaz ten uwypuklały także organy.

Twierdzenia o zakazie z § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały XXIX/753/17 należy uzupełnić pewną uwagą. Rzeczywiście, zgodnie z tym przepisem na terenie Powidzkiego Parku Krajobrazowego istnieje zakaz "likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych". Trafnie zarazem zauważał (w odwołaniu) E. L., że zakaz ten nie dotyczy samosiewów drzew i krzewów w wieku do 20 lat, nie stanowiących siedlisk przyrodniczych (§ 4 pkt 5 lit. b uchwały XXIX/753/17). Sąd w tym miejscu przyznaje, że kwestii wieku zgłoszonych do wycinki olch nie badano (można jednak na marginesie zauważyć, że skoro olchy mają obwód od 60-90 cm, to w oparciu o powszechną dostępną wiedzę ich wiek można ustalić na powyżej 20 lat). Jednak zdaniem Sądu nie ma to znaczenia dla sprawy. W istocie nie chodzi bowiem o to, czy zakaz z § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały XXIX/753/17 ma zastosowanie wprost. Istotne było to, że zgłoszone do usunięcia drzewa na działce [...] znajdują się na obszarze, gdzie zadrzewiania podlegają restrykcyjnej ochronie, wpisanej w cele ustanowionej prawnie formy ochrony przyrody. Ochronę tą należy zatem w kontekście art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. raczej domniemywać, aniżeli z niej zwalniać. Innymi słowy fakt, że uchwała XXIX/753/17 na obszarze Powidzkiego Parku Krajobrazowego restrykcyjnie chroni zadrzewienia, w kontekście uprawnień uznaniowych organu przemawia za ochroną wszystkich zadrzewień, zwłaszcza jeśli chodzi o zadrzewienia jednoznacznie dojrzałe i stanowiące elementy zwartych kompleksów zadrzewień, takich jak te znajdujące się na działce [...] i działkach sąsiednich równolegle do jeziora [...].

Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że w uchwale regulującej Obszar Chronionego Krajobrazu Powidzko-Bieniszewski wskazuje się, że należy "dążyć do zwiększania powierzchni leśnej i do wyrównania granic kompleksów leśnych poprzez zalesianie gruntów nieprzydatnych do produkcji rolnej" oraz "prowadzić prace zadrzewieniowe w sposób kompleksowy z uwzględnieniem przede wszystkim ich funkcji biologicznych, estetycznych i społecznych" (załącznik 3 do uchwały 53). Wskazania kierunków ochrony Obszaru Chronionego Krajobrazu Powidzko-Bieniszewskiego także przemawiają więc za ochroną zadrzewień, podobnie jak to wynika z uchwały XXIX/753/17 dotyczącej Powidzkiego Parku Krajobrazowego.

Wracając jeszcze do planu miejscowego, to zaakcentować należałoby, że § 36 pkt 1 planu XLII/379/2021 także nakazuje domniemywać potrzebę zachowania terenów zieleni, co można interpretować jako postulat ochrony zadrzewień w kontekście art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b u.o.p.

Końcowo Sąd chciałby także odnieść się do zarzutu E. L., że ten chciałby przywrócić grunty nieużytkowane rolniczo do użytkowania rolniczego. Prawdą jest, że zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. jest to jeden z powodów, dla których usunięcie drzew korzysta ze zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia. Zdaniem Sądu należy jednak zwrócić uwagę, że skarżący nie zgłosił drzew do usunięcia w tym trybie, ale w trybie art. 83f ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 83f ust. 4 u.o.p. Poza tym okoliczności sprawy nie wskazują, aby zachodziły przesłanki do stosowania art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. Zadrzewienia objęte zgłoszeniem na działce [...] znajdują się na obszarze nieużytków oraz łąki i pastwiska trwałego klas V i VI. Linia zadrzewień kończy się na granicy konturu z gruntem ornym R (kontury gruntów i ich aktualny stan można potwierdzić dokładnie na podstawie danych z Systemu Informacji Przestrzennej Gminy w Ostrowitem, https://ostrowite.e-mapa.net). Mamy więc do czynienia z zadrzewieniem śródpolnym, pełniącym określone funkcje przyrodnicze w terenie (retencja wody, osłanianie przed wiatrem) i nie jest tak, że jego wycinka powinna być utożsamiana z przywróceniem terenu do użytkowania rolniczego. Zdaniem Sądu na działce [...] zachowany jest rozsądny balans pomiędzy obszarem gruntów rolnych (nie zadrzewionym i użytkowanym rolniczo) i nieużytkami, pastwiskami i łąkami klas V i VI, na których porosły drzewa. Te ostatnie nie są jednak terenami upraw.

Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, iż zachodziły podstawy do wniesienia sprzeciwu wobec zagłoszenia E. L. o zamiarze usunięcia [...] sztuk drzew z terenu działki [...] w miejscowości S., obręb K. (gmina [...]. Po pierwsze drzewa znajdują się na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń i chronionym zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 u.o.p. Aktualizuje to fakultatywną ("może") kompetencję organu do wniesienia sprzeciwu z art. 83f ust. 14 u.o.p. Gdy chodzi natomiast o szczegółowe uwarunkowania, to ustalenia poczynione w trakcie postępowania przemawiały za decyzją o wniesieniu sprzeciwu. Wycinka dotyczyć miała zadrzewienia znajdującego się na nieużytkach, pastwiskach i łąkach będącego elementem kompleksu zadrzewień, usankcjonowanego jako chroniona zieleń (13Rz) wprost przepisami planu miejscowego, a ponadto kompleksu zadrzewień, za którego ochroną przemawiają regulacje przynajmniej dwóch form ochrony przyrody: Powidzkiego Parku Krajobrazowego i Obszaru Chronionego Krajobrazu Powidzko-Bieniszewskiego.

Zważywszy, że zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta nie naruszają prawa, Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.) orzekł o oddaleniu skargi.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. [...] akt sądowych).