Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1011/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 29, art. 33 par. 1, art. 34
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c, art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 20 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. , jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego P. S. (dalej Skarżący, Zobowiązany), na podstawie tytułu wykonawczego nr 150.2017 z dnia 16 stycznia 2017 r., obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 12/2011 w kwocie należności głównej 1.157 zł.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 25 stycznia 2017 r. nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego w mBanku SA.

Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu w dniu 6 lutego 2017 r.

Zgodnie z opisem organu egzekucyjnego, P. S. pismem z dnia 7 lutego 2017 r. w ustawowym terminie, zgłosił zarzuty naruszenia:

1. art. 33 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.), poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo że w jego ocenie tytuł wykonawczy nie spełnia wszystkich warunków formalnych określonych z art. 27 § 1 u.p.e.a. W szczególności: nie wskazano środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, a także nie wskazano w sposób prawidłowy podstawy prawnej braku obowiązku organu do doręczenia zobowiązanemu upomnienia ("bez szczegółowego przytoczenia jednostki redakcyjnej, z której wynika poszczególne uprawnienie"),

2. art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego, pomimo że zobowiązanemu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie doręczono upomnienia, nie zważając na fakt, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi okoliczność pozwalająca na odstąpienie przez organ egzekucyjny od doręczenia upomnienia zobowiązanemu. Dodatkowo w ocenie Skarżącego nie można utożsamiać terminu orzeczenie i decyzja,

3. art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w mBank S.A., który został już zajęty na gruncie innego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez ten sam organ egzekucyjny, co uniemożliwia Skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej,

4. art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. brak wymagalności obowiązku - poprzez wystawienie ww. tytułu wykonawczego pomimo posiadania przez zobowiązanego nadpłaty podatku VAT, która mogłaby zostać przekazana na pokrycie dochodzonych należności.

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. nr [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Zobowiązany, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wniósł w ustawowym terminie zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia powielił argumenty podniesione w zarzutach. Ponownie zarzucił:

1. naruszenie art. 33 § 1 pkt 2, 7, 8 i 10 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie tych przepisów, a w konsekwencji uznanie zarzutów Skarżącego za niezasadne, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów winno skutkować uznaniem zarzutów za słuszne,

2. naruszenie art. 27 § 1 pkt 11 i 12 u.p.e.a., poprzez uznanie, że wystawiony tytuł wykonawczy zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, podczas gdy tytuł ten nie zawierał wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych oraz nie zawierał wskazania w sposób prawidłowy braku obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

3. naruszenie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., poprzez uznanie zarzutów Skarżącego za nieuzasadnione, podczas gdy podniesione zarzuty winny zostać uwzględnione w całości.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 20 lipca 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: K.p.a.), w związku z art. 17, art. 18 i art. 54 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał m.in., że po dokładnej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy stwierdził, iż odnośnie zarzutu braku wymagalności obowiązku z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. podziela stanowisko organu I instancji zawarte w postanowieniu I instancji. Ze złożonych przez zobowiązanego deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do lutego 2017 r. nie wynikało, że posiada on podatek do zwrotu, a jedynie kwoty do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Wszelkie zarachowania na inne należności mogą być natomiast dokonywane tylko z wykazanej kwoty do zwrotu. W dacie wystawienia ww. tytułu wykonawczego tj. 16 stycznia 2017 r. dochodzone należności były wymagalne. Dopiero w dniu 20 lutego 2017 r. tj. po wszczęciu egzekucji, organ egzekucyjny uzyskał informację o braku zaległości w związku z przerachowaniem wpłaty zobowiązanego na zaległość objętą ww. tytułem wykonawczym. W związku z powyższym organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 27 lutego 2017 r. nr [...] dokonał ograniczenia wysokości dochodzonej należności do kwoty powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych.

Nie uwzględniając zarzutu braku doręczenia upomnienia przed przystąpieniem do egzekucji z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. organ II instancji zwrócił uwagę, że upomnienie ma walor czysto informacyjny. Przywołał art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017, poz. 131).

Organ odwoławczy nie uwzględnił również zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zauważając m.in., że jedynym możliwym do zastosowania środkiem egzekucyjnym było zajęcie rachunku bankowego, gdyż z akt postępowania egzekucyjnego nie wynika, aby Naczelnik Urzędu Skarbowego K. posiadał informacje o innych składnikach majątku zobowiązanego, mogących być przedmiotem egzekucji. Poza tym zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych.

Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że kierowanie zajęć w celu zaspokojenia różnych wierzytelności do tego samego środka egzekucyjnego jest zgodne z u.p.e.a., ponadto zwrócił uwagę, że zajęcie ww. rachunku bankowego, które zostało dokonane w innym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 6 grudnia 2016 r., zostało uchylone pismem z dnia 9 lutego 2017 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. tj. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że jest on bezzasadny, albowiem przedmiotowy tytuł wykonawczy został sporządzony według ustalonego wzoru zamieszczonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U z 2014 r., poz.650) i zawiera wszystkie niezbędne i obowiązujące elementy w tym także elementy wskazane w art. 27 § 1 pkt 11 i pkt 12 u.p.e.a.

Organ stwierdził również, że niepodanie przez wierzyciela konkretnej jednostki redakcyjnej (paragrafu i ustępu) ww. rozporządzenia, nie oznacza uchybienia mogącego zdyskwalifikować wszczętą egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

P. S. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając mu:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 6 § 1b u.p.e.a. poprzez brak podjęcia przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do dobrowolnego wykonania obowiązków przez zobowiązanego, pomimo że organ miał możliwości przeprowadzenia takich czynności,

b. art. 6 § 1 u.p.e.a., poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 12/2011 w kwocie 1.157,00 zł, podczas zaległość ta została rozliczona już przez organ egzekucyjny z posiadaną przez Skarżącego nadpłatą w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych,

c. art. 7 § 2 w zw. z art. 1a pkt 12 lit. a w zw. z art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez zastosowanie wobec skarżącego środka egzekucyjnego, który nie jest współmierny i nie jest najmniej uciążliwy wobec skarżącego,

d. art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez brak uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia dobrowolnego wykonania zobowiązania, pomimo że nie zachodziły okoliczności zwalniające organ z tego obowiązku,

e. art. 27 § 1 u.p.e.a., poprzez niezamieszczenie w tytule wykonawczym doręczonym skarżącemu prawidłowo wskazanej podstawy prawnej braku obowiązku doręczania skarżącemu upomnienia, a także poprzez niewskazanie dopuszczalnych środków egzekucyjnych przydatnych do egzekucji należności pieniężnych,

f. art. 34 § 4 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutów wniesionych przez skarżącego, pomimo że istniały obiektywne przesłanki do ich pozytywnego rozpoznania,

g. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć na wynik sprawy tj. art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia I instancji.

Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia w całości, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację z zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Ocena legalności postanowień wydanych w niniejszej sprawie zależy od odpowiedzi na pytanie, czy w rozpoznawanej sprawie istniały dostateczne podstawy do uznania w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów Skarżącego wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 2, pkt 7, pkt 8 i pkt 10 u.p.e.a. za nieuzasadnione.

Odpowiedź na tak sformułowaną kwestię poprzedzić muszą uwagi dotyczące reguł oraz trybu rozpoznawania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Z powyższego przepisu wynika, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a, czyli katalog możliwych zarzutów jest zamknięty.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, zarzuty na postępowanie egzekucyjne, zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Wzgląd na specyfikę postępowania w niniejszej sprawie polegającą na tym, że wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam organ - Naczelnik Urzędu Skarbowego każe też pamiętać, że w takiej sytuacji zbędne jest podejmowanie przez ww. organ odrębnych rozstrzygnięć jako czynności przypisanych odpowiednio wierzycielowi oraz organowi egzekucyjnemu. Wynika to z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06 (ONSAiWSA 2007/5/112), w której przyjęto, że bezprzedmiotowe jest wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a. w przypadku, gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym.

Dlatego też w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego K. , będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prawidłowo zdecydował się zawrzeć stanowisko wynikające z dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a. w postanowieniu z dnia 22 maja 2017 r.

Zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a także kolejno w zażaleniu i skardze do sądu, wskazał na brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), brak doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.) oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 upea (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).

Należy przy tym podkreślić, że z akt sprawy wynika, że postanowienie organu I instancji zostało poprzedzone wymianą pism pomiędzy jednostkami organizacyjnymi urzędu.

Pismem z 23 lutego 2017 r. znak [...] B. P. – Kierownik Działu Egzekucji Administracyjnej zwróciła się do J. M. – Kierownik Działu Spraw Wierzycielskich, przekazując zarzuty, celem zajęcia stanowiska (wierzyciela).

W odpowiedzi, Kierownik Działu Spraw Wierzycielskich w piśmie z dnia 28 lutego 2017 r. znak [...] [...], stwierdził brak podstaw do uznania zarzutów. Równocześnie wskazał, że w związku z wykonaniem obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym z 20 lutego 2017 r. Dział Rachunkowości w/m dokonał jego wycofania.

Kolejno pismem z 8 marca 2017 r. Kierownik Działu Egzekucji Administracyjnej zwrócił się o uzupełnienie pisma z dnia 28 lutego 2017 r. i wnikliwe odniesienie się do kwestii podniesionych we wszystkich zarzutach (art. 33 § 1 pkt 7 i pkt 10 u.p.e.a.).

W odpowiedzi Kierownik Działu Spraw Wierzycielskich w piśmie z dnia 28 marca 2017 r. powtarzając w istocie treść pisma z 28 lutego 2017 r.

Kolejno pismem z 31 marca 2017 r. Kierownik Działu Egzekucji Administracyjnej zwrócił się o uzupełnienie stanowiska wierzyciela i wnikliwe odniesienie się do kwestii podniesionych we wszystkich zarzutach.

W odpowiedzi Kierownik Działu Spraw Wierzycielskich w piśmie z dnia 12 kwietnia 2017 r. znak [...] 2017, powtarzając dotychczasową argumentację.

Kolejno pismem z 21 kwietnia 2017 r. Kierownik Działu Egzekucji Administracyjnej zwrócił się o uzupełnienie stanowiska wierzyciela o odniesienie się do podniesionej w zarzutach kwestii posiadanej przez dłużnika nadpłaty w podatku VAT, która winna była zostać przeksięgowana na inne zaległości podatkowe.

W odpowiedzi Kierownik Działu Spraw Wierzycielskich w piśmie z dnia 27 kwietnia 2017 r. znak [...] 2017 wskazał, że na dzień 16 stycznia 2017 r. dłużnik nie posiadał nadpłat z tytułu podatku VAT.

Należy również podkreślić, że w aktach sprawy zalega druk nr [...] z dnia 20 lutego 2017 r. (k. 2 akt administracyjnych), w którym NUS wymieniając jako adresata druku Urząd Skarbowy K. ref. Egzekucji, i zawiadamia, że zaległości objęte tytułem wykonawczym nr [...] (dłużnik P. S.) uległy zmianie i na dzień 20 lutego 2017 r. wynoszą 0 zł. W związku z tym zwrócono się z prośbą o likwidację tytułu wykonawczego w zw. z przerachowaniem wpłaty z PPE z dnia 31,1,12. NAL Gł. 1.157,00.

Na ww. druk Kierownik Działu Spraw Wierzycielskich powoływał się pośrednio już w piśmie z dnia 28 lutego 2017 r. znak [...] [...]

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że zasadny był zarzut oparty na podstawie art. 33 § 1 pkt 2, braku wymagalności obowiązku z innego powodu. W konsekwencji poddane kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu postanowienia jako wadliwe należało usunąć z porządku prawnego. Odnoszenie się natomiast do pozostałych zarzutów i polemiki z nimi organów egzekucyjnych stało się w tej sytuacji bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze warto przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma (por. np. wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt III SA 1111/93).

Zarzut opisany w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. ma charakter merytoryczny. Uprawnienie organu administracji do wyznaczenia terminu do wykonania obowiązku musi wynikać z wyraźnego przepisu prawa. Obowiązek powinien on być spełniony przez zobowiązanego bez zbędnej zwłoki, po tym jak stał się wymagalny. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.

Obowiązek wynikający wprost z przepisu prawa staje się wymagalny, jeżeli dana osoba – zobowiązany – znalazła się w sytuacji określonej w hipotezie normy prawa nakładającej obowiązek (przy założeniu, że norma prawa nie określa terminu wykonania obowiązku). O braku wymagalności obowiązku decyduje inna kategoria zdarzeń, wskazuje na to treść art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., i należą do nich takie okoliczności jak np.: odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych (wyrok NSA w Szczecinie z dnia 22 marca 2000 r., sygn. akt SA/Sz 357/99, LEX nr 41537).

Ponieważ przesłanką dopuszczalności nie tylko wszczęcia ale i prowadzenia egzekucji jest istnienie tytułu wykonawczego, wycofanie tytułu wykonawczego z obrotu prawnego oznacza dla innych osób i organów władzy brak tego tytułu, a tym samym brak podstawy do wszczęcia i prowadzenia egzekucji (art. 29 § 1 u.p.e.a.), (postanowienie SN z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt III CZP 163/06, LEX nr 260397).

Należy podkreślić, że z jednej strony, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czyli bada wniosek jedynie pod względem formalnym; z drugiej jednak strony, zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 czy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny jest obowiązany badać, czy np. obowiązek nie wygasł, bo wtedy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Choć zatem organ egzekucyjny nie jest w zasadzie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jest obowiązany do chociażby sprawdzenia, czy wierzytelność jeszcze istnieje (por. także wyroki NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt III SA 1525/99, LEX nr 47233; WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2258/05, LEX nr 197575).

O ile w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to wierzyciel ma nie tylko takie prawo, lecz także wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek, bez którego wypełnienia organ egzekucyjny nie może kontynuować postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1412/10, LEX nr 1109247).

Mając zatem na uwadze podwójną rolę w jakiej występował w sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego K. , w szczególności bez względu na okoliczności i konsekwencje wewnętrznej organizacji pracy poszczególnych jego działów, w sprawie w zasadzie bezsporne i niewątpliwe jest, że tytuł wykonawczy nr [...] będący podstawą egzekucji wystawiono dnia 16 stycznia 2017 r.

Z kolei z druku nr [...] z dnia 20 lutego 2017 r. bez wątpienia wynika, że "wpłata z PPE" miała miejsce 31 stycznia 2012 r., a zatem była w dyspozycji organu również w dacie wystawienia tytuł wykonawczego dnia 16 stycznia 2017 r.

Począwszy od pisma Kierownika Działu Spraw Wierzycielskich z dnia 28 lutego 2017 r. znak [...] [...] (celem zajęcia stanowiska wierzyciela), a dalej w trzech kolejnych pismach) organ egzekucyjny był świadomy, że w związku z wykonaniem obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym z 16 stycznia 2017 r. Dział Rachunkowości w/m dokonał jego wycofania, z powodu przerachowania wpłaty z dnia 31 stycznia 2012 r. Dochodzona kwota rozliczona została zatem przez organ podatkowy (Dział Rachunkowości) z posiadaną przez Skarżącego nadpłatą w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że dnia 16 stycznia 2017 r. nie istniały podstawy do wydania tytułu wykonawczego nr [...], o czym organ egzekucyjny winien był mieć wiedzę z urzędu. Od chwili powzięcia tej wiadomości organ egzekucyjny miał podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości. Podniesiony zaś zarzut, choć w pierwszej chwili poparty innym uzasadnieniem (nadpłata w innym podatku), był w oczywisty sposób zasadny. Nie zasługuje na aprobatę również stanowisko organu, że w takich okolicznościach należało ograniczyć wysokość dochodzonej należności do kwoty kosztów egzekucyjnych.

Powyższa wadliwość stanowi zatem dostateczną podstawę wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżanego postanowienia i poprzedzającego go rozstrzygnięcia.

Na marginesie można wskazać, że sposób procedowania organów w niniejszej sprawie nie odpowiada standardom postępowania administracyjnego, do których odsyła art. 18 u.p.e.a., w szczególności w zakresie praworządności i budzenia zaufania do władzy publicznej.

Na podstawie art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organy są zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. .

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając 100 zł w związku z kwotą uiszczonego wpisu od skargi 480 zł tytułem zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa.