Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1474/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 października 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Elżbieta Kremer Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2010 roku sygn. akt II SA/Wa 2052/09 w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] 2009 roku nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 2052/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B.K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2009 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.

Wyrok ten zapadł w następującym wskazanym przez Sąd I instancji stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] września 2009 r. cofającą B.K. pozwolenie na broń palną myśliwską.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2008 r. Prokurator Okręgowy we W. w sprawie o sygn. akt [...] przedstawił B.K. następujące zarzuty:

I. o czyn z art. 231 § 2 k.k. i art. 305 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., tj. o to, że [...];

II. o czyn z art. 231 § 2 k.k., art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., tj. o to, że [...];

III. o czyn z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k., tj. o to, że [...];

IV. o czyn z art. 236 § 3 k.k., tj. o to, że [...];

o czyn z art. 296 § 3 k.k., tj. o to, że [...]. Organy Policji przyjęły, iż do przesłanek niepozwalających przyznać pozwolenia na posiadanie broni, a poprzez dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 nakazujących cofnąć takie pozwolenie, należy zaliczyć m.in. również przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, przeciwko wiarygodności dokumentów oraz przeciwko działalności instytucji państwowych i samorządu terytorialnego, zwłaszcza te, które w jakikolwiek sposób są bliskie przestępstwom przeciwko mieniu i cechują się działaniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i wyrządzeniem szkody majątkowej w wielkich rozmiarach. Przestępstwa, których zarzut popełnienia postawiono stronie są przestępstwami kierunkowymi. Dla wyczerpania ich znamion konieczne jest podjęcie przez sprawcę "umyślnych oszukańczych zabiegów" w drodze podstępu, w celu wyrządzenia innemu podmiotowi szkody majątkowej, poprzez wprowadzenie go w błąd.

W zakresie ustalania przesłanek faktycznych i prawnych cofnięcia prawa do posiadania broni, sam fakt toczącego się przeciwko stronie postępowania karnego o

czyny z art. 231 § 2 k.k., art. 305 § 1 k.k., art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 296 § 3 k.k., wiąże organy Policji w postępowaniu administracyjnym. Postawienie B.K. powyższych zarzutów powoduje uznanie, iż jako posiadacz tak szczególnego uprawnienia, jakim jest pozwolenie na broń, utracił wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni w rozumieniu dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Należy przy tym podkreślić, że od posiadaczy broni (bez względu na rodzaj broni), oczekuje się szczególnego przestrzegania porządku prawnego, z uwagi na ścisły związek prawa do broni ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dlatego też dostęp do broni podlega ścisłej administracyjnej reglamentacji i uzyskać go można za zgodą właściwego organu, wyrażoną w decyzji administracyjnej. Nie jest więc kwestią obojętną dla interesu społecznego, że osoba posiadająca pozwolenie na broń jest podejrzana o popełnienie czynów, które godzą w mienie. Dlatego taką osobę należy zaliczyć do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Takiej oceny organu nie mogą zmienić przedstawione przez stronę argumenty, iż jest człowiekiem o określonej pozycji życiowej i zawodowej, posiada dobrą opinię w kole myśliwskim i kole strzeleckim oraz prawidłowo przechowuje broń, gdyż nie eliminują one faktu toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego.

Odnosząc się natomiast do zasady domniemania niewinności, Komendant Główny Policji wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie rozpatruje się sprawy cofnięcia pozwolenia na broń w kontekście winy czy niewinności osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa oraz nie weryfikuje się prawidłowości prowadzonego postępowania karnego i nie bada zasadności jego wszczęcia, treści i zasadności postawienia zarzutów. Prawnokarna zasada domniemania niewinności nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Dla istoty postępowania administracyjnego ważne jest natomiast, że przeciwko stronie nadal toczy się postępowanie karne o czyny godzące w mienie publiczne, ponieważ okoliczność ta determinuje sposób rozstrzygnięcia sprawy. Organ podkreślił prymat interesu społecznego nad indywidualnym w tego typu sprawach i wskazał, iż katalog okoliczności, których zaistnienie może wzbudzić obawy niezgodnego z prawem użycia broni w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jest otwarty.

Od decyzji Komendanta Głównego Policji B.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi, jak i na rozprawie podnosił, iż organ nieprawidłowo zastosował przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, albowiem z materiału zawartego w aktach sprawy wynika, iż posiada dobrą opinię zarówno w miejscu zamieszkania, jak i w kole łowieckim oraz kole strzeleckim, prawidłowo przechowuje broń. Tak więc, w jego mniemaniu, brak jest jakichkolwiek przesłanek świadczących, iż może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządkiem publicznym. Wskazał także, że organ naruszył zasadę domniemania niewinności zawartą w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, albowiem za podstawę rozstrzygnięcia uznał sam fakt postawienia zarzutów karnych, gdy tymczasem w dotyczącym skarżącego postępowaniu karnym, mimo znacznego upływu czasu od jego wszczęcia, nie przedstawiono aktu oskarżenia i nie wiadomo, czy sprawa ta wpłynie do sądu karnego, który jest władny orzekać o winie.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podkreślając, że zarzucane skarżącemu przestępstwa, jakkolwiek de iure nie należą do przestępstw przeciwko mieniu, to jednak do ich istotnych znamion należy działanie sprawcy w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, co nie może pozostawać bez znaczenia dla wyniku sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nakazuje organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy daną osobę można uznać za należącą do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6, tj. do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Przepis ten ma charakter obligatoryjny w części, gdy cofnięcie pozwolenia na broń jest następstwem skazania osoby legitymującej się pozwoleniem na broń prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo następstwem toczącego się postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa przez osobę legitymującą się zezwoleniem na posiadanie broni palnej. Wówczas, zgodnie z treścią przepisu ustawy oraz utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, organ jest zobowiązany cofnąć pozwolenie na broń.

Nadto wskazał, że w niniejsze sprawie organ zastosował dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy z uwagi na uznanie, iż wobec skarżącego istnieje obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, nie powołując się wprost na przesłanki szczególne zawarte w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo toczenie się postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa). Podniósł również, iż uznanie takie wymaga wykazania przez organ istnienia powyższej obawy. Jest elementem ocennym i wymaga rzetelnego uzasadnienia z jakich przyczyn organ twierdzi, iż wobec skarżącego istnieje obawa użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Z kolei ustalenie, w drodze takiego uznania, istnienia powyższej obawy, nakłada na organ obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń.

W ocenie Sądu I instancji istota sprawy sprowadza się do oceny, czy przedstawienie B.K. w dniu [...] listopada 2008 r. przez Prokuratora Okręgowego we W. w sprawie o sygn. akt [...] zarzutu popełnienia pięciu przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, przeciwko wiarygodności dokumentów i przeciwko obrotowi gospodarczemu, pozwala na zakwalifikowanie skarżącego jako osoby, co do której istniej obawa wskazana w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

W celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie, zdaniem Sądu, należy przede wszystkim zdefiniować pojęcie "obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego", gdy obawa ta nie wynika z okoliczności wskazanej w dalszej części przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy - czyli gdy nie jest ona następstwem przesłanki obligatoryjnie warunkującej cofnięcie pozwolenia na broń, jaką jest fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo następstwem toczącego się postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa przez osobę legitymującą się zezwoleniem na posiadanie broni palnej. W tej "tak zwanej nieobligatoryjnej części przepisu" ustawodawca pozostawił dużą swobodę co do przesłanek warunkujących uznanie wystąpienia takiej obawy. W ocenie Sądu błędnym jest twierdzenie ograniczające to pojęcie jedynie do zdarzeń użycia broni wobec innych osób przez osobę uprawnioną do jej posiadania - takie zachowanie wypełnia dyspozycje przestępstw skierowanych wprost przeciwko życiu i zdrowiu (zatem mieści się w tzw. "obligatoryjnej" części przepisu), albo do nieprawidłowego przechowywania broni, przewożenia jej bez zachowania wymaganych środków ostrożności, czy nieostrożnego posługiwania się nią - które to zachowania także wypełniają znamiona przestępstw karnych, albo do utraty (bądź nieposiadania) cech psychofizycznych, jakie powinna posiadać osoba uprawniona do posiadania broni. Zdaniem Sądu rozumienie tego pojęcia musi być znacznie szersze i winno dotyczyć także takich zachowań osób posiadających to szczególne uprawnienie, które powodują utratę cech danej osoby, leżących u podstaw wydania jej pozwolenia na broń, a zatem powodujących utratę co do danej osoby przeświadczenia - zaufania, iż nie użyje ona broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

W dalszej części uzasadnienia Sąd wyjaśnił, że polskie prawo uprawnienia do posiadania broni nie traktuje jako prawa każdego obywatela, ale prawo to reglamentuje posługując się kategoriami celu uzasadniającego posiadanie broni oraz posługując się pewnymi cechami, jakie musi spełniać taka osoba. Cechy te, poza oczywistymi cechami psychofizycznymi, ustawodawca określił poprzez negatywną definicję zawartą w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Konstrukcja zawarta w przepisach ustawy o broni i amunicji sprowadza się w istocie do prostej implikacji. Osoba, która na podstawie swojego dotychczasowego zachowania daje rękojmię, iż nie użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego otrzyma broń jeżeli wykaże potrzebę jej posiadania w ustawowo określonym celu. Na definiowanie pojęcia takiego pozytywnego, przeciętnego obywatela ma wpływ przede wszystkim przestrzeganie przez niego porządku prawnego w zakresie ogólnie pojmowanych, najistotniejszych norm, dotyczących bezpieczeństwa publicznego i to w szczególności w zakresie bezpieczeństwa życia i zdrowia, jak i mienia, pojmowanych tu szeroko, nie tylko jako czyny zabronione określone w rozdziałach XIX i XXXV Kodeksu karnego, ale pojmowane jako wszelkie inne zachowania danego obywatela, które dają organom Policji uzasadnioną podstawę do przeświadczenia, iż obywatel ten nie użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zatem organ Policji cofa pozwolenie na posiadanie broni nie tylko, gdy podstawą do takiej decyzji jest zdarzenie definiowane przez przesłankę określoną w omawianym przepisie jako szczególna - skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo toczenie się wobec danej osoby postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa (o czym wyżej), ale także i wtedy, gdy w drodze uznania administracyjnego organy te wykażą, iż w zachowaniu tej osoby dopatrzyły się cech uzasadniających istnienie obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Tak będzie, w ocenie Sądu, gdy obywatel swoim zachowaniem nie daje rękojmi poszanowania podstawowych norm prawnych, albo gdy istnieje uzasadniona obawa utraty powyższej cechy - rękojmi poszanowania podstawowych norm prawnych.

Mając na uwadze powyższe Sąd stanął na stanowisku, że można stąd wyprowadzić pojęcie, iż prawo do posiadania broni jest przywilejem będącym pochodną oceny danego obywatela przez pryzmat jego zachowania, co do podstawowych norm porządku prawnego. Do przyznania uprawnienia do posiadania broni nie jest przecież konieczne legitymowanie się jakimiś wyjątkowymi cechami, wyjątkowymi zdolnościami, określonym wykształceniem, czy statutem majątkowym - wystarczy tu kryterium dobrego przeciętnego obywatela, kryterium poszanowania podstawowych norm prawnych. Zatem wykazanie utraty takiej cechy, wystąpienie okoliczności, które uzasadniają utratę powyższego zaufania do obywatela, może stanowić podstawę do uznania wystąpienia obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Powyższe powinno implikować odmowę udzielenia pozwolenia na posiadanie broni, albo cofnięcie wcześniej udzielonego takiego pozwolenia.

Nadto Sąd podkreślił, iż chociaż zdefiniowana we wspomnianym wyżej przepisie obawa odnosi się do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, to negatywne zachowanie skarżącego, które będzie podstawą do takiego twierdzenia (do uznania wystąpienia tej obawy) nie musi bezpośrednio dotyczyć broni, wystarczy obawa zagrożenia dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego. Wskazał również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje ugruntowany pogląd, iż popełnienie występku określonego w art. 178a k.k. (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości), uzasadnia odmowę przyznania, albo cofnięcie wcześniej przyznanego pozwolenia na broń. W powyższym przykładzie, w ocenie Sądu, brak jest bezpośredniego związku przyczynowego między zachowaniem danej osoby, a bronią, jakkolwiek obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji występuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił poglądu, iż popełnienie absolutnie każdego przestępstwa, czy też toczenie się wobec danej osoby postępowania karnego o popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa powinno automatycznie powodować cofnięcie, bądź odmowę przyznania pozwolenia na broń. Taka interpretacja pojęcia "obawy" zawartego w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy nie jest prawidłowa. Jednakże wskazał, że z pewnością każde skazanie przez sąd karny, czy też wszczęcie wobec posiadacza pozwolenia na broń lub wobec osoby o takie pozwolenie się ubiegającej, postępowania karnego o popełnienie przestępstwa, powinno być analizowane przez organy Policji pod kątem czy w danej sprawie występują szczególne okoliczności, jak skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo toczenie się wobec danej osoby postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa (wówczas wydanie negatywnej dla obywatela decyzji jest obligatoryjne), czy też występuje inna uznaniowa obawa określona w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem Sądu każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, albowiem nie każde naruszenie porządku prawnego dotyczy podstawowych norm. Istotna będzie tu także ocena całokształtu sprawy pod kątem szerokiego rozumienia kryterium poszanowania podstawowych norm prawnych, jak i rozmiar danego naruszenia prawa.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że w dniu [...] listopada 2008 r. Prokurator Okręgowy we W. postanowieniem w sprawie o sygn. akt [...] przedstawił skarżącemu zarzut popełnienia pięciu przestępstw skierowanych przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, przeciwko wiarygodności dokumentów i przeciwko obrotowi gospodarczemu, tj.:

przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. i art. 305 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. i art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k.;

przestępstwa z art. 271 § 1 i § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k.;

- dwóch przestępstw z art. 296 § 3 k.k.

Zdaniem Sądu przedstawienie takiego zarzutu spowodowało, iż skarżący stał się podejrzany o popełnienie powyższych przestępstw, a zatem wraz z przedstawieniem zarzutu, postępowanie przygotowawcze toczy się in personam przeciwko B.K.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego trafnie argumentuje Komendant Główny Policji, iż zarzucane skarżącemu czyny są poważne. Świadczy o tym fakt, iż są one zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 8 albo do lat 10. Wszystkie z tych przestępstw, co wynika zarówno z ich ustawowego brzmienia, jak i z treści poszczególnych zarzutów (zarzucanych czynów), dotyczą działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej kosztem D., wiążą się z pracą zawodową skarżącego i piastowanym przez niego stanowiskiem [...] i nadużyciem tego stanowiska.

Nadto Sąd zauważył, iż zarzucane skarżącemu przestępstwa zostały dokonane przy współdziałaniu innych osób, niewymienionych w postanowieniu z dnia [...] listopada 2008 r. oraz to, że zarzucane przestępstwa (tu zwłaszcza czyn I, IV i V postanowienia o przedstawieniu zarzutu) dotyczą szkody majątkowej w wielkich rozmiarach - zarzut IV wskazuje tu kwotę ponad [...] milionów zł, inne zarzuty dotyczą szkody ponad [...] milion zł, albo ponad [...] miliona zł. Zaś z akt sprawy administracyjnej wynika, iż wobec skarżącego stosowane były środki zabezpieczające - początkowo w postaci aresztu, później o łagodniejszym charakterze. Fakt aresztowania, z uwagi na wyjątkowy charakter tego środka zapobiegawczego i z uwagi na zasady jego stosowania, zdaniem Sądu, wskazuje na bardzo poważny charakter przestępstw, o których popełnienie skarżący jest podejrzany, a także wskazuje na duże prawdopodobieństwo trafności przedstawionych mu zarzutów.

W ocenie Sądu zarzucane skarżącemu przestępstwa godzą w takie dobra prawne jak: prawidłowa działalność instytucji państwowych i samorządu terytorialnego, zaufanie do dokumentów, uczciwy obrót gospodarczy. Ochrona tych dóbr jest szczególnie istotna z punktu widzenia interesu publicznego i ochrony porządku prawnego. Podkreślić należy, że przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. i art. 305 § 1 k.k. są przestępstwami kierunkowymi, do znamion których należy działanie sprawcy "w celu osiągnięcia korzyści majątkowej". Zgodnie z treścią przepisu art. 115 § 4 k.k. są to przestępstwa podobne do przestępstw przeciwko mieniu, które zostały określone w rozdziale XXXV k.k., ponieważ należą do tego samego rodzaju i cechują się wspólnym motywem - chęcią osiągnięcia korzyści majątkowej. Przepis art. 296 k.k. (zarzut IV i V postanowienia z dnia [...] listopada 2008 r.) ustawodawca zamieścił w rozdziale XXXVI k.k. - przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, a więc następnym po rozdziale dotyczącym przestępstw przeciwko mieniu, co wskazuje na podobieństwo zarzucanego czynu z przestępstwami zawartymi w rozdziale XXXV k.k.

Sąd zauważył również, że - jak wynika z treści zarzutów postawionych skarżącemu - w wyniku jego działań korzyść miały odnieść [...] S.A., X oraz placówki [...]. Według organów ścigania, działania skarżącego zmierzały do osiągnięcia korzyści majątkowej przez wskazane podmioty i realnie godziły w interes społeczny, wyrażający się wydatkowaniem środków publicznych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów. Dlatego też, chociaż wskazane przestępstwa nie są przestępstwami z obligatoryjnego katalogu, wymienionych w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, to poprawne jest twierdzenie, iż w tym przypadku determinują one istnienie uzasadnionej obawy, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Teza powyższa, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest uzasadniona z jednej strony wagą zarzutów karnych (surowość przewidzianej kary i wielkie rozmiary szkody - liczonej w dziesiątkach milionów złotych), z drugiej, utratą zaufania do skarżącego, jako do osoby dającej rękojmię przestrzegania podstawowych norm prawnych, a więc utratą podstawowej cechy implikującej uprawnienie do posiadania broni. Podejrzenie o świadome działanie przeciwko ustanowionemu porządkowi prawnemu taką rękojmię niweczy i świadczy jednoznacznie, iż osoba taka nie powinna posiadać pozwolenia na broń palną. Nie można twierdzić, iż fakt postawienia skarżącemu przez Prokuratora Okręgowego tak poważnych zarzutów w niczym nie zmienia postrzegania skarżącego w aspekcie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zwłaszcza, iż istotą tego przepisu jest zapobieganie niepożądanemu użyciu broni przez jej posiadacza. Zasada prymatu interesu publicznego nad interesem jednostki, charakterystyczna przy rozstrzyganiu spraw dotyczących pozwolenia na broń, dobitnie przemawia za prawidłowością powyższego twierdzenia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady domniemania niewinności Sąd podniósł, że organy Policji prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną nie rozpatrują kwestii winy bądź niewinności osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa i nie weryfikują zasadności postawionych jej zarzutów. Dla merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnym jest bowiem sam fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela pogląd wyrażony w tym zakresie przez Komendanta Głównego Policji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Reasumując, Sąd wskazał, że skarżącemu przedstawiono zarzut popełnienia poważnych przestępstw godzących w działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, godzących w wiarygodność dokumentów, godzących w obrót gospodarczy, będących jednocześnie przestępstwami wyrządzającymi szkodę majątkową wielkich rozmiarów, przestępstw dokonanych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Przedstawienie tego zarzutu spowodowało czasowe aresztowanie skarżącego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego okoliczności takie przemawiają za zakwalifikowaniem skarżącego do grona osób, co do których istnieje obawa wskazana w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji - czyli uznaniem, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Zdaniem Sądu organy Policji zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy zgodnie z dyrektywami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Podejmując rozstrzygnięcie, Komendant Główny Policji wziął pod uwagę dowody świadczące zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącego. Zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy obu instancji przy podejmowaniu powyższych decyzji i dlatego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., oddalił wniesioną skargę.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że wobec skarżącego, przeciwko któremu toczy się od czterech lat postępowanie karne o przestępstwa inne, aniżeli przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, których kwalifikacja prawna została oparta na art. 231 § 2 k.k. i art. 305 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 231 § 2 k.k. i art. 18 § 3 k.k. w zw. art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 296 § 3 k.k., a także w stosunku do którego zastosowano w dniu [...] listopada 2008 r. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, który w tym samym dniu został zamieniony na łagodniejszy w postaci poręczenia majątkowego, istnieje uzasadniona obawa, że użyje on broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem nie wykazano istnienia tejże uzasadnionej obawy, a w konsekwencji zastosowano wykładnię sprzeczną z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, który nakłada obowiązek stosowania zasady domniemania niewinności w każdej procedurze, w tym administracyjnej oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zobowiązującym do działań prawnych niezbędnych i proporcjonalnych.

II. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na przyjęciu, że organy Policji wydały zaskarżone decyzje po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że B.K. jest osobą o ugruntowanej pozycji społecznej, materialnej oraz zawodowej, jest osobą powszechnie szanowaną w środowisku naukowym oraz łowieckim, zatem nie wykazano żadnych faktów wskazujących na ujemne cechy charakteru lub cechy osobowe, jak również nie wykazano żadnych nieprawidłowości w jego dotychczasowym zachowaniu, a co za tym idzie nie została spełniona przesłanka istnienia uzasadnionej obawy ustanowiona w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2010 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych i opłaty skarbowej w kwocie 17 zł od udzielonego w sprawie pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał, że jest wzorowym obywatelem zarówno na płaszczyźnie zawodowej jak i obchodzenia się z posiadaną bronią i był wielokrotnie odznaczany za zasługi. A w związku z tym, przy ocenie cech i dotychczasowego zachowania skarżącego nie można pominąć jego osiągnięć i poprzestać na fakcie wszczęcia przeciwko niemu cztery lata temu postępowania karnego o przestępstwa inne niż wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem autora skargi kasacyjnej organ wydając decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń winien przeprowadzić postępowanie i w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, że skarżący należy do osób, których zachowanie budzi uzasadnione obawy, ze wskazaniem jakie okoliczności na to wskazują. Tymczasem organ administracji publicznej I instancji, a w ślad za nim organ II instancji uznał sam fakt postawienia skarżącemu zarzutów popełnienia przestępstwa za okoliczność obligującą do wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń. Brak wykazania jakichkolwiek cech skarżącego, w których organ upatrywał związek z tymi obawami stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynika sprawy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że każda sprawa winna być indywidualnie rozpatrywana w jej całokształcie, tj. dotychczasowego postępowania i obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku prawnego. Zaś brak zindywidualizowanego podejścia w merytorycznym odniesieniu się do niniejszej sprawy skutkuje tym, że Sąd orzekający wyjaśniając powód, dla którego

zakwalifikowano skarżącego do grona osób o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, błędnie zinterpretował przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji.

Nadto wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielając stanowiska organów administracji naruszył w stosunku do skarżącego kasacyjnie konstytucyjną zasadę domniemania niewinności, tj. art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Zdaniem autora skargi kasacyjnej konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi stanowić podstawową wskazówkę interpretacyjną przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w oparciu o który wydano kwestionowaną decyzję. Zatem interpretując przytoczony przepis ustawy o broni i amunicji nie można stosować wyłącznie wykładni gramatycznej. Za odstąpieniem od wykładni gramatycznej w postępowaniu dotyczącym cofnięcia pozwolenia na broń, zdaniem skarżącego kasacyjnie, przemawia również zasada proporcjonalności wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy przewiduje obligatoryjny nakaz cofnięcia pozwolenia na broń osobom skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Zatem wynikająca z zasady proporcjonalności przesłanka konieczności ograniczenia praw została zrealizowana. Zatem dalsze ograniczanie nabytych praw tylko z tej przyczyny, że wobec osoby toczy się postępowanie karne o konkretne czyny i czasowo zastosowano tymczasowy areszt narusza tę zasadę proporcjonalności. Zdaniem skarżącego kasacyjnie ta wąska argumentacja podana przez Sąd orzekający w żaden sposób nie łączy się z możliwościami, jakie daje władztwo nad bronią w taki sposób, że dalsze dysponowanie bronią przez skarżącego może czynić spustoszenie w dobrach chronionych przez Konstytucję RP.

Nadto skarżący kasacyjnie zauważył, że karne postępowanie przygotowawcze przeciwko skarżącemu toczy się już cztery lata i dotyczy tak skomplikowanej materii, że nie będzie możliwe jej ukończenie przez kolejnych kilka lat, a nie w każdym przypadku kończą się one wyrokiem skazującym. Ulokowanie przez ustawodawcę zasady domniemania niewinności w ustawie nadrzędnej nie jest przypadkowe. Zasada ta ma służyć podmiotom w każdym postępowaniu, w którym biorą udział i prawa tego nie można im odbierać. Dlatego w ocenie autora skargi kasacyjnej całkowicie niezrozumiałym jest wykorzystywanie jako argumentu górnego zagrożenia karą za czyny zarzucane skarżącemu, bowiem ustalanie rodzaju i wysokości kary należy do kognicji sądu karnego i wszelkie twierdzenia na obecnym etapie postępowania karnego stanowią rażące łamanie zasady domniemania niewinności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

Przy piśmie procesowym z dnia 23 września 2011 r. skarżący kasacyjnie przesłał protokoły rozprawy głównej zawierające jego wyjaśnienia co do postawionych mu zarzutów, która odbyła się przez Sądem Okręgowym w W. Wydział [...] Karny w jego własnej sprawie. Wskazał również na postanowienie o uchyleniu środka zapobiegawczego w postaci poręczenia majątkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednakże pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, z tego też względu przy rozpoznawaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był wyłącznie granicami skargi kasacyjnej. Jednakże tak rozpoznawana skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd ocenia zakwestionowaną decyzję na datę jej wydania, zatem ewentualne zmiany stanu faktycznego lub prawnego nie mają wpływu na jej prawidłowość. W związku z powyższym zaskarżoną decyzję należało ocenić przez pryzmat stanu faktycznego oraz prawnego obowiązującego na datę wydania decyzji ostatecznej, tj. na dzień [...] października 2009 r.

W pierwszej kolejności ponieść należy, że Sąd I instancji nie naruszył przepisu art. 18 ust. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym na datę wydania decyzji ostatecznej. Naruszenia tego przepisu skarżący upatruje w wadliwymi przyjęciu, że w stosunku do skarżącego kasacyjnie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje on broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, z uwagi na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne o popełnienie przestępstw innych niż przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu.

Wskazany wyżej przepis stanowił, iż właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Zaś przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wskazuje, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z konstrukcji powyższego przepisu w powiązaniu z art. 18 ust. 1 pkt 2 przedmiotowej ustawy wynika, że organ Policji obligatoryjnie cofa pozwolenie na broń w stosunku do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przy czym ocena istnienia tej obawy poza przypadkami wskazanymi po kwantyfikatorze "w szczególności" wymaga każdorazowej indywidualnej oceny z uwzględnieniem wszelkich okoliczności. Powyższe rozumienie tego przepisu znajduje także potwierdzenie w motywach uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 1, poz. 5), w treści której stwierdzono, że fakt skazania, a nawet wszczęcia postępowania karnego o popełnienie innego przestępstwa, niewymienionego w art. 15 ust. 1 pkt 6 wymaga indywidualnej oceny co do tego, czy sprawcę lub podejrzanego o popełnienie takiego innego przestępstwa można uznać za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Takiej też, prawidłowej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji dokonał Sąd I instancji. Podkreślić bowiem należy, że Sąd I instancji nie podzielił poglądu, jakoby popełnienie absolutnie każdego przestępstwa, czy też toczenie się w stosunku do danej osoby postępowania o popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa powinno automatycznie powodować cofnięcie, bądź odmowę przyznania pozwolenia na broń. Wskazał natomiast, że w każdym przypadku toczenia się przeciwko osobie postępowania karnego za popełnienie przestępstw innych niż wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6, organy zobowiązane są do badania, czy w sprawie występuje obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że waga zarzucanych skarżącemu kasacyjnie czynów dotyczących mienia w wielkich rozmiarach, ich ciężar gatunkowy oraz działania nakierowane na osiągnięcie korzyści majątkowej pozwalają na przyjęcie, że w stosunku do niego zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Powyższej ocenie nie sprzeciwia się wskazana przez autora skargi kasacyjnej konstytucyjna zasada domniemania niewinności (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP), albowiem cofnięcie pozwolenia na broń nie przesądza o jej winie, a jedynie świadczy o tym, że dana osoba przestała spełniać kryteria do dalszego posiadania stosowanego pozwolenia. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, albowiem prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela wynikających z Konstytucji RP.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., którego autor skargi kasacyjnej upatruje w bezzasadnym uznaniu przez Sąd I instancji, że organy wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie, podczas gdy zarówno cechy charakteru skarżącego kasacyjnie jak i jego dotychczasowe zachowanie wskazują na to, że w sprawie brak jest spełnienia przesłanki istnienia uzasadnionej obawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że organy Policji wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy zebrany w sprawie, zwłaszcza że nie wskazano, jaka konkretnie kwestia nie została w toku postępowania wyjaśniona.

Zauważyć bowiem należy, że zarówno organy jak i Sąd dysponowały tymi samymi dowodami dostarczonymi przez skarżącego, z których wynika, że skarżący kasacyjnie jest osobą o ugruntowanej pozycji społecznej, materialnej i zawodowej, posiada dobą opinię zarówno w miejscu swojego zamieszkania jak i środowisku łowieckim oraz iż nie narusza prawa w związku z faktem posiadania broni. Oceniając jednakże okoliczności niniejszej sprawy organy Policji uznały, że w tym konkretnym przypadku zachodzi ta uzasadniona obawa użycia przez skarżącego kasacyjnie broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, a powyższe fakty oceny tej nie niweczą. Bowiem – jak słusznie zauważył Sąd I instancji – skarżącemu kasacyjnie zarzucono popełnienie pięciu przestępstw z winy umyślnej, zagrożonych wysoką karą, a związanych z wykonywaniem przez niego pracy zawodowej i popełnionych we współdziałaniu z osobami trzecimi dla osiągnięcia korzyści majątkowej. Nadto czyny te godzą w takie dobra chronione jak prawidłowa działalność instytucji państwowych i samorządu terytorialnego, zaufanie do dokumentów i uczciwy obrót gospodarczy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, iż postawienie powyższych zarzutów stanowi wystarczającą podstawę do uznania, że osoba podejrzana o ich popełnienie należy do kategorii osób wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, albowiem nie daje rękojmi poszanowania podstawowych norm prawnych. W tym miejscu wskazać należy na zasługujący na aprobatę pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1564/09 (opubl. LEX nr 746643), iż "zachowanie naruszające porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Materiały dowodowe świadczące o byciu osobą niekaraną, praworządną oraz posiadającą nieposzlakowaną opinię nie są w stanie przesłonić faktu posiadania zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego, polegającego na doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej".

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 p.p.s.a. wniesiona skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.