Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 445/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 10 marca 2022 r., nr SKO.421.130.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

A. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 10 marca 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku, wydanego z upoważnienia Prezydenta Miasta Słupska, z 13 stycznia 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Słupska, w dniu 13 stycznia 2022 r. rozpoznając wniosek A. M. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, B. C.

Organ I instancji przytaczając treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., podkreślił, że osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Posiłkując się ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy organ wskazał, że spokrewnionymi z B. C. w pierwszym stopniu są jej dzieci, które nie są małoletnie oraz nie legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności, co oznacza, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie ma zastosowania do wnioskodawczyni.

W nawiązaniu do treści przepisów art. 17 ust. 1 b u.ś.r. oraz art. 3 ust. 21 u.ś.r. wskazano, iż Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku wydał w dniu 25 listopada 2021 r. B. C. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, którego daty powstania nie da się ustalić. Zgodnie z informacją przekazaną przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Słupsku zakres czynności opiekuńczo – pielęgnacyjnych nie pozwala wnioskodawczyni na podjęcie zatrudnienia. Ostatecznie organ I instancji uznał, że pomimo posiadania przez babcię strony orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności konieczne jest odmówienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek ustawowych na to pozwalających (nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności B. C.) oraz nie jest z nią spokrewniona w pierwszym stopniu.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 10 marca 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia jest art. 17 u.ś.r. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie bezsprzeczne jest, że orzeczeniem z 25 listopada 2021 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku babcia wnioskodawczyni została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, który datuje się od listopada 2021 r. Orzeczenie wydano na stałe. Kolegium nie zgodziło się z organem I instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. W ocenie organu II instancji, nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r., która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, wyrok ten przesądza, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Kolegium ustaliło na podstawie akt administracyjnych, że babcia strony jest wdową, ze względu na wiek i stan zdrowia wymaga pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Posiada ona jednak dzieci obiektywnie zdolne wypełnić obowiązek alimentacyjny wobec swojej niepełnosprawnej matki. Wobec powyższego organ II instancji uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnuczce osoby wymagającej opieki.

W skardze A. M. wskazała, że dzieci jej babci mieszkają na stałe w Niemczech, przez co nie ma możliwości, aby sprawowały one nad babcią stałą opiekę. Stan zdrowia babci skarżącej znacznie się pogorszył. Ma zdiagnozowany nowotwór płuc niekwalifikujący się do leczenia. Wymaga całodobowej opieki. Na terenie Polski z bliskich osób podopieczna posiada jedynie skarżącą oraz jej młodszą siostrę, która 2 miesiące temu urodziła dziecko i ma słaby kontakt z babcią. Skarżąca wskazała również, że nie ma żadnych dochodów i dopóki jej babcia żyje nie będzie w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615), zwanej dalej u.ś.r., w tym art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Ponadto, według art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powyższe przepisy jednoznacznie stanowią, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie określone w nich przesłanki.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia oparł się na wystąpieniu negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na brak określonej daty powstania niepełnosprawności osoby, nad którą sprawowana jest opieka, oraz na ustaleniu, że skarżąca nie jest osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu z wymagającą opieki B. C. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji w zakresie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., uznało natomiast, że dzieci B. C. są obiektywnie zdolne wypełnić obowiązek alimentacyjny wobec swojej niepełnosprawnej matki, wobec czego skarżącej jako wnuczce osoby wymagającej opieki, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, a zatem skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r.

W pierwszej kolejności Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodne z którym – opierając się na jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części wskazanego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została na mocy ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Kolegium słusznie przyjęło zatem, że data powstania niepełnosprawności u wymagającej opieki matki skarżącej nie wpływa na zasadność przyznania przedmiotowego świadczenia, a zatem organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki B. C., legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku z 25 listopada 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane na stałe, a także, że skarżąca A. M. wnuczka B. C. sprawuje nad nią opiekę, której zakres, uzasadniony stanem zdrowia podopiecznej, wyklucza podjęcie przez opiekuna zatrudnienia. Żaden z orzekających orghanów nie zaprzeczył związkowi przyczynowo – skutkowemu pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania przez nią stałej i długotrwałej opieki nad babcią.

Dla zweryfikowania uprawnień skarżącej w zakresie wnioskowanego świadczenia ma jednak fakt, że jest ona krewną B. C. w linii prostej (zstępnym), na której, stosownie do treści przepisów art. 128 i art. 129 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), zwanej dalej k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem babci. Niemniej jednak skarżąca jako wnuczka nie jest spokrewniona z babcią w pierwszym stopniu, a co za tym idzie w sprawie znajduje zastosowanie powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. W toku postępowania ustalono bowiem, iż wymagająca opieki babcia skarżącej ma trójkę dzieci.

Stosownie do treści art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 k.r.o.).

Przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. należy mieć jednocześnie na względzie cel regulacji zawartej w tych przepisach, a także treść art. 132 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Zgodnie zatem z art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w pierwszej kolejności osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom, czyli osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Natomiast dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych spokrewnionych w pierwszym stopniu albo są one małoletnie lub same legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o. dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi (dostarczania środków utrzymania). Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby spokrewnione w stopniu dalszym, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r., I OSK 475/21, LEX nr 3217118).

Powyższe stanowisko potwierdza uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, podjęta w dniu 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, w której skład poszerzony NSA stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki oraz osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).

Przy tym wskazać należy, że regulacja ustawowa świadczeń rodzinnych adresowanych do opiekunów niepełnosprawnych członków rodziny została ukształtowana w sposób, który przewiduje wsparcie rodziny także w sytuacji, gdy inna osoba, niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, rezygnuje z zatrudnienia celem sprawowania opieki, a osoby spokrewnione w pierwszym stopniu nie legitymują się stosownym orzeczeniem, przez co opiekun nie spełnia przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. O specjalny zasiłek opiekuńczy, przy spełnieniu przesłanek dochodowych, skutecznie ubiegać się może bowiem każda osoba, na której zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmuje pracy zarobkowej lub rezygnuje z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że wobec sprawowania przez skarżącą – wnuczkę osobistej opieki nad babcią – B. C., zasadnym było wyjaśnienie przez organy, czy nie zaktualizował się jej obowiązek alimentacyjny względem babci, jako osoby zobowiązanej w dalszej kolejności do realizacji obowiązku alimentacyjnego, co czyniłoby ją uprawnioną do żądania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium, odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdziło, że "B. C. posiada dzieci, które są obiektywnie zdolne wypełnić obowiązek alimentacyjny wobec swojej niepełnosprawnej matki", wobec czego uznało, że skarżącej jako wnuczce osoby wymagającej opieki, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Wskazać jednak należy, że powyższe stanowisko Kolegium nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie poczyniły bowiem żadnych ustaleń w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a mianowicie, nie ustaliły, czy osoby spokrewnione z podopieczną w linii prostej w pierwszym stopniu, czyli dzieci B. C., legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tylko bowiem posiadanie przez dzieci B. C. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności zaktualizowałoby możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącą jako zstępną w dalszej kolejności zobowiązaną do alimentacji. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla wnuków podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy krewni w stopniu pierwszym osoby wymagającej opieki są niepełnosprawni w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez nich ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy.

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji, po wniesieniu przez skarżącą odwołania, pismem z dnia 25 stycznia 2022 r. wezwał ją, na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., do złożenia oświadczenia zawierającego "dane osobowe wszystkich dzieci B. C. z uwzględnieniem ich sytuacji zawodowej". W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca pismem z dnia 2 lutego 2022 r., zgodnie z żądaniem organu, przedstawiła sytuację zawodową dzieci B. C. Wskazane wyjaśnienia nie obejmują jednak zasadniczych informacji odnośnie posiadania przez dzieci podopiecznej orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca do złożenia wyjaśnień w takim zakresie nie została wezwana.

Te istotne braki w zgromadzonym materiale dowodowym nie zostały uzupełnione przez organ II instancji. Należy wskazać, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stosownie zaś do art. 79a § 1 k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Zgodnie z art. 79a § 2 k.p.a., w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1.

W aktach administracyjnych brak jest nie tylko zawiadomienia skarżącej o możliwości wypowiedzenia się – przed wydaniem zarówno decyzji przez organ I, jak i II instancji – co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.), ale również zawiadomienia, o jakim mowa w art. 79a k.p.a. Naruszenie obu tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem skarżąca nie została w żaden sposób poinformowana o przeszkodach uniemożliwiających pozytywne załatwienie jej wniosku i nie mogła odnieść się do tych okoliczności.

Zawiadomienie strony w trybie art. 79a § 1 k.p.a. było więc w realiach rozpatrywanej sprawy konieczne, tym bardziej, że decyzja organu II instancji oparta została na stwierdzeniu, że dzieci B. C. są obiektywnie zdolne wypełnić obowiązek alimentacyjny w stosunku do swojej niepełnosprawnej matki, wobec czego skarżącej jako wnuczce osoby wymagającej opieki, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Mając to na uwadze Sąd uznał, że organ odwoławczy powinien był przed wydaniem decyzji poinformować skarżącą o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz wskazać przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień złożenia wniosku spełnione lub wykazane wraz informacją, że może to skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Niedopełniając tego obowiązku, organ II instancji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 79a § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., co w okolicznościach niniejszej sprawy mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

W konsekwencji, organ co najmniej przedwcześnie przyjął, że skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Brak ustaleń w zakresie prawnych przeszkód do sprawowania opieki nad B. C. przez jej dzieci doprowadził do naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w sprawie doszło do naruszenia powołanych już wyżej przepisów postępowania, gdyż nie zostały wyjaśnione i właściwie ocenione wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy koniecznym będzie prawidłowe ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności, odnoszących się do możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osoby zobowiązane w pierwszej kolejności względem B. C. do alimentacji i dopiero wówczas podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie wniosku skarżącej.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła skarżąca, a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.