Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1228/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 151, art. 145
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA del. Zygmunt Zgierski Protokolant asystent Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 1110/10 w sprawie ze skargi B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 1110/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...].09.2010 r. nr [...], Prezydent Miasta Świnoujście, reprezentowany przez Kierownika Sekcji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Świnoujściu, przyznał B. U. pomoc w formie zasiłku celowego na:

- dofinansowanie do zakupu leków we wrześniu, listopadzie i grudniu 2010 r. w wysokości po [...] zł;

- dofinansowanie do zakupu obuwia i odzieży jesiennej we wrześniu 2010r. w wysokości [...] zł

i nie przyznał pomocy finansowej na gaz, zakup środków czystości i napojów bogatych w witaminy oraz zwrot kosztów zakupu leków w lipcu 2010 r.

Na podstawie przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego organ ustalił, że B. U. zamieszkuje wraz z matką – G. U., lecz prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest on osobą niepełnosprawną - legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...].10.2009r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalonym do [...].10.2011r. Utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego - [...] zł, zasiłku stałego [...] zł, dochodu z posiadanych gruntów rolnych w wysokości [...] zł (0,00925 ha x [...] zł, tj. kwota przyjęta z 1 ha przeliczeniowego na podstawie aktualnych przepisów ustawy o pomocy społecznej). Łączna wysokość dochodu B. U. wynosi [...] zł miesięcznie, więc nie przekracza kryterium dochodowego, ustalonego zgodnie z art. 8 ust.1 pkt 1 ww. ustawy, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł.

Ośrodek każdorazowo, szczegółowo bada sytuację osobistą B. U., aby uwzględnić jego potrzeby (w tym zdrowotne) i przyznać zasiłki odpowiadające tym potrzebom. W oparciu o analizę akt B. U. oraz mając na względzie jego stan zdrowia wymagający ciągłego leczenia i stałego przyjmowania lekarstw, organ przyznał niniejszą decyzją zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków we wrześniu, listopadzie i grudniu 2010r. w wysokości po [...] zł. Ustosunkowując się również do potrzeby zakupu obuwia i odzieży jesiennej organ przyznał dofinansowanie na powyższy zakup w wysokości [...] zł we wrześniu 2010r.

Odnosząc się jednak do innych potrzeb zgłoszonych we wniosku takich jak: opłaty za gaz, zakup środków czystości, napojów bogatych w witaminy czy zwrot kosztów zakupu leków za lipiec 2010r., organ nie przyznał środków finansowych na ich realizację. W kwestii wymienionych potrzeb, pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy ustalił, iż rachunek za gaz z lipca 2010r. został opłacony, kolejny rachunek matka strony otrzyma w listopadzie 2010r. (rozliczenie gazu następuje co 4 miesiące) i na ten cel została już przyznana B. U. pomoc decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010r. w wysokości [...] zł. w listopadzie 2010r., jako forma dofinansowania.

Tą samą decyzją przyznana została B. U. także pomoc na zakup leków w lipcu – [...] zł, a także środków czystości we wrześniu i grudniu 2010r. w wysokości po [...] zł. W ocenie organu, nie zachodzi więc już potrzeba udzielenia pomocy na te cele, bowiem ta pomoc została przyznana, a obowiązkiem organu jest kierowanie się racjonalnością w wydatkowaniu środków finansowych.

Organ nie przyznał pomocy na zakup płynów bogatych w witaminy, gdyż we wskazówkach lekarza co do dalszego postępowania z pacjentem, z dnia [...].04.2010r., ze Specjalistycznego Szpitala ze Szczecina napisano m.in.:" Dieta lekkostrawna, bogata w witaminy. Picie dużej ilości płynów". Według powyższego zapisu lekarza należy rozumieć, iż B. U. ma zalecenie spożywania produktów bogatych w witaminy, a na zakup posiłków otrzymuje świadczenie pieniężne w wysokości po [...] zł miesięcznie. W okresie od lipca do grudnia 2010r. świadczenie to jest wyższe od przeciętnie przyznawanego świadczenia innym klientom pomocy społecznej o [...] zł miesięcznie. Zdaniem organu, roszczenie B. U. w tym zakresie, wynika ze złej interpretacji dokonanego przez lekarza zapisu zaleceń.

W ocenie organu I instancji, zgodnie z art. 3 ust. 1 - 3 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potwierdzeniem powyższego zapisu, że cele pomocy społecznej w przypadku B. U. są spełnione jest fakt, że miesięcznie otrzymuje on od organu pomoc finansową w ramach zasiłków celowych i zasiłku stałego i pielęgnacyjnego średnio w wysokości [...] zł. Jego miesięczne świadczenie w 2010r. pochodzące z powyższych zasiłków przedstawiało się następująco:

- styczeń [...]zł,

- luty [...] zł,

- marzec [...] zł,

- kwiecień [...] zł,

- maj [...] zł,

- czerwiec [...] zł,

- lipiec [...] zł,

- sierpień [...] zł,

- wrzesień [...] zł.

Pod opieką MOPR w Świnoujściu pozostaje wiele osób i rodzin, które znajdują się w równie trudnej sytuacji finansowej, z uwagi m.in. na posiadaną niepełnosprawność, długotrwałą chorobę, bezrobocie. Do końca sierpnia 2010r. na realizację zasiłków celowych (w tym żywności) przeznaczono 63% środków finansowych zaplanowanych w budżecie Ośrodka na ten cel. Ponadto, w związku z rozpoczętym sezonem jesienno - zimowym i rokiem szkolnym - zwiększone są wydatki na zaopatrzenie rodzin w zakup opału na zimę, a także najbiedniejsze rodziny i ich dzieci w środki finansowe umożliwiające zakup podręczników

Od powyższej decyzji B. U.odwołał się podnosząc, że się z nią nie zgadza, bowiem przyznany zasiłek celowy jest zbyt mały i nie wystarcza na pokrycie kosztów związanych z zakupem leków, żywności i środków czystości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...].10.2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium stwierdziło, że w uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że dochód B. U. wynosi [...] zł i nie przekracza kryterium dochodowego, które wynosi [...] zł. Zatem z uwagi na fakt, iż spełnia on warunki określone w art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i zwrócił się z wnioskiem o udzielenie takiej pomocy - pomoc w formie zasiłku celowego została mu przyznana w wysokości, która uwzględnia możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Kolegium wyjaśniło, że z powodu skromnych środków finansowych jakimi dysponuje Ośrodek pomocy społecznej, możliwości pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych są ograniczone, dlatego też nie wszystkie zgłoszone potrzeby mogą być zaspokojone, a wysokość przyznawanych świadczeń nie zawsze odpowiada oczekiwaniom wnioskodawcy. Ponadto w sytuacji, gdy Ośrodek nie dysponuje wystarczającą ilością środków finansowych, najczęściej w pierwszej kolejności przyznawana jest pomoc na żywność rodzinom nie posiadającym żadnego dochodu. Organ I instancji uwzględnił trudną sytuację strony i przyznał B. U. pomoc na wszystkie zgłoszone przez niego pozostałe potrzeby ujęte we wniosku, w tym m.in. na zakup leków, odzieży i obuwia. W uzasadnieniu swojej decyzji organ ten stwierdził, że nie posiada wystarczających środków finansowych na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb. W uzasadnieniu swojej decyzji organ stwierdził, że wysokość przyznanej pomocy odpowiada możliwościom finansowym Ośrodka, bowiem w 2010 r. wydatkowano już na świadczenia w postaci zasiłków celowych 63 % posiadanych środków finansowych Z analiz przeprowadzonych przez Ośrodek wynika, że w związku z rozpoczęciem roku szkolnego oraz sezonu jesienno - zimowego wzrośnie liczba osób oczekujących pomocy na zakup podręczników szkolnych, wyprawek szkolnych i materiałów do nauki. Wzrośnie także liczba osób oczekujących na pomoc w zakupie opału na zimę. Brak jest zatem środków finansowych w budżecie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Świnoujściu na przyznawanie świadczeń w postaci zasiłku celowego w wyższej niż zaproponowana wysokości. Nawet osoby niezdolne do pracy, które utrzymują się z rent inwalidzkich nie osiągają takiego dochodu, by wszystkie niezbędne potrzeby bytowe były zaspokojone. Ograniczona zdolność pomocy społecznej obliguje Ośrodek do miarkowania przyznawanej pomocy tak, by przy przyznawaniu powyższej pomocy osobom o nastawieniu roszczeniowym, nie ucierpiały osoby potrzebujące, ale bez nadmiernych oczekiwań, a często w ogóle nie zwracające się o pomoc.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez B. U. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Skarżący nie zgodził się z wydanymi decyzjami. Stwierdził, iż decyzja Kolegium jest bezpodstawna. Jest bowiem osobą ciężko chorą, nie tylko inwalidą w stopniu znacznym, ale także osobą wymagającą opieki. Podniósł, że Gmina Świnoujście jest najbogatszą gminą w Polsce, a tymczasem jemu odmawia przyznania świadczeń w wysokości, która zaspokoi jego potrzeby. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...].04.2011 podtrzymał skargę precyzując, iż decyzja została zaskarżona tylko w części utrzymującej w mocy pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście, tj. w części nie przyznającej skarżącemu pomocy finansowej na opłaty za gaz, zakup środków czystości i napojów bogatych w witaminy oraz zwrot kosztów leków w lipcu 2010 r. Ponadto decyzji zarzucił naruszenie art.39 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez jego błędną interpretację na skutek której organ odmówił skarżącemu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Prokurator biorący udział w postępowaniu sądowym, na rozprawie w dniu [...].04.2011r., wniósł o oddalenie skargi.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ rozpatrując wniosek B. U. z dnia [...].08.2010r. nie naruszył art.39 ustawy o pomocy społecznej, w tym również w zakresie uznania administracyjnego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia, tak organu I instancji, jak i organu odwoławczego, w niezbędnym zakresie wyjaśnia przesłanki jakimi kierował się organ częściowo przyznając oraz częściowo odmawiając przyznania zasiłku celowego. Sąd ten zwrócił uwagę na fakt, iż B. U. zamieszkuje wspólnie z matką – G. U., z którą, chociaż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, wspólnie ponosi koszty utrzymania lokalu i opłat związanych z korzystaniem z niego. Wszystkie osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność samodzielnego ich pokonania stanowi przesłankę włączenia się instytucji państwa, bowiem pomoc społeczna ma charakter uzupełniający. Nie jest tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie. Zgodnie z art. 2 ust.2 ustawy, pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi. Skarżący, może więc również w tym zakresie wykazywać własną inicjatywę i korzystać z form takiej pomocy udzielanej przez organizacje pożytku publicznego (np. Caritas ).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył B.U. zarzucając mu:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż zgłoszone przez skarżącego potrzeby w zakresie których Sąd odmówił pomocy społecznej, nie stanowią niezbędnych potrzeb bytowych, jak również polegającą na przyjęciu, iż można odmówić zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych powołując się na wysokość otrzymanej wcześniej pomocy tytułem zasiłku celowego, jak również powołując się na ilość wydatkowanych oraz pozostałych do wydatkowania przez organ środków finansowych na pomoc społeczną;

2. naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w

postaci przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. poprzez jego nie zastosowanie i tym samym nie uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy pkt 2. decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście z dnia [...] września 2010 r. oraz uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście z dnia [...] września 2010 r. w punkcie 2., tj. w części odmawiającej przyznanie pomocy finansowej na opłaty za gaz, zakup środków czystości i napoi bogatych w witaminy oraz kosztów zakupu leków w lipcu 2010 r., pomimo tego, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa materialnego, które powinno doprowadzić do uwzględnienia skargi i w związku z tym do chylenia ww. decyzji,

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji odmawiającym mu udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Skarżący nie przeczy temu, że decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego mieści się w granicach uznania administracyjnego, jednakże nie oznacza to, że decyzja ta ma być dowolna.

Skarżący wniósł o zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu leków w lipcu 2010 r. w wysokości [...] zł. W lipcu 2010 r. skarżący zakupił lekarstwa na łączną kwotę [...] zł (faktura VAT nr [...] z dnia [...].07.2010 r. na kwotę [...] zł; faktura VAT nr [...] z dnia [...].07.2010 r., na kwotę [...] zł; faktura VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. na kwotę [...] zł). Prezydent Miasta Świnoujście w decyzji z dnia [...] czerwca 2001 r. przyznał Skarżącemu zasiłek na pokrycie kosztów zakupu lekarstw w lipcu 2010 r. lecz jedynie w kwocie [...] zł, skarżący wydatkował zaś na leki w tym miesiącu na sumę [...] zł.

Jeśli zaś chodzi o wnioskowaną pomoc na zakup napoi bogatych witaminy, to skarżący wskazał, iż po przebytej chemioterapii otrzymał zalecenia ze szpitala z dnia [...] kwietnia 2010 r. o stosowaniu diety bogatej w witaminy. Dieta bogata w witaminy, to również płyny bogate w witaminy, w tym m.in. napoje z pomarańczy, napoje z cytrusów. Otrzymany przez skarżącego zasiłek na posiłki w kwocie [...] zł miesięcznie, nie wystarcza nawet na zakup posiłków a co dopiero na zakup płynów bogatych w witaminy. W najtańszej stołówce, obiad kosztuje [...] zł dziennie. W skali miesiąca jest to [...] zł. Napoje które w stołówce podawane są do obiadu nie są bogate w witaminy. Poza tym zwrócić należy uwagę, iż jest to tylko jeden posiłek dziennie.

W związku z powyższym kwota pomocy przyznana skarżącemu na wyżywienie nie wystarcza mu nawet na zakup jednego posiłku dziennie, a już na pewno na zakup napoi bogatych w witaminy. Poza tym skarżący jest w szczególnie trudnej sytuacji, gdyż zalecona przez lekarzy dieta bogata w witaminy jest bardzo kosztowna. Ceny owoców i warzyw są bardzo wysokie, zatem przyznana pomoc w kwocie [...] zł nie wystarcza mu nawet na zakup posiłków, tym bardziej nie wystarcza mu na zakup napoi bogatych w witaminy.

Odnośnie zaś pomocy na pokrycie rachunku za gaz, to skarżący wskazał, iż opłaty za gaz to około [...] zł, zatem przyznana przez Prezydenta Miasta Świnoujście kwota [...] zł, nie stanowi dla niego realnego wsparcia i nie będzie w stanie zapłacić rachunku za gaz. Przy stanie zdrowia skarżącego pozbawienie go dostaw gazu może wpłynąć negatywnie na jego stan zdrowia. Podobnie sytuacja wygląda ze środkami czystości. Przyznana przez Prezydenta Miasta Świnoujście pomoc na zakup środków czystości w kwocie [...] zł co dwa miesiące nie jest wystarczająca. Podstawowe środki, tj. płyn do mycia naczyń, proszki do prania, mydło, szampon kosztują miesięcznie więcej niż [...] zł. Zatem pomoc na zakup środków czystości powinna wynieść [...] zł miesięcznie. Reasumując stwierdzić należy, iż skarżący wnioskuje jedynie o pomoc finansową na zaspokojenie jego podstawowych, niezbędnych potrzeb finansowych, które winny być uwzględnione, w szczególności zważywszy na stan zdrowia Skarżącego, który przy braku pomocy finansowej może się pogorszyć. Skarżący ma chorobę nowotworową i jego stan zdrowia jest bardzo zły. W jego przypadku zakup leków jest kwestią podstawową, priorytetową. Jeśli skarżący nie będzie miał środków na zakup lekarstw jego stan zdrowia z pewnością się pogorszy

Ponadto skarżący wskazał, iż z treści przepisów prawa w zakresie udzielania pomocy społecznej, w tym z treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej, nie wynika, jakoby organ udzielając pomocy społecznej mógł brać pod uwagę to jaką pomoc wnioskodawca otrzymał do tej pory, jak również ile środków wydatkował już w danym roku ośrodek wsparcia. Celem zasiłku celowego, jak sama nazwa wskazuje, jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych wnioskodawcy. Jeśli zatem potrzeby wnioskodawcy na daną chwile są niezbędne i uzasadnione, to bez względu na to, ile już do tej pory wnioskodawca otrzymał środków tytułem zasiłku celowego, organ jest zobowiązany tę pomoc przyznać. W ramach bowiem określonej kwoty, którą dysponuje Ośrodek z przeznaczeniem na zasiłki celowe, powinien zaspakajać te potrzeby najpilniejsze i najbardziej uzasadnione. W pierwszej kolejności powinny być zaspokajane potrzeby osób ciężko chorych, niepełnosprawnych, które nie są w stanie, pomimo tego, że chciałyby, podjąć pracy. W przedmiotowej sprawie z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w Świnoujścia korzysta wiele osób bezrobotnych, jednakże zdrowych, które mogą podejmować prace choćby dorywcze. Nieliczna grupa korzystających z pomocy społecznej to osoby chore i bardzo chore, tak jak skarżący i to potrzeby tych osób powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznawana skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego jak i postępowania. Żaden z podniesionych zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Omawiając zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego tj. art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej należało stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zarówno organy administracji publicznej rozstrzygające sprawę, jak i Sąd pierwszej instancji kontrolujący zakwestionowane rozstrzygnięcie dokonały oceny całokształtu rozpoznawanej sprawy. Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, prawidłowo dokonały oceny hierarchii potrzeb skarżącego, przyznając mu zasiłek celowy specjalny na niezbędne potrzeby do egzystencji, a odmawiając przyznania zasiłku na dalej zgłoszone potrzeby.

Przepisy art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Brzmienie pierwszej z cytowanych norm, a zwłaszcza z użyty tam zwrot "może" dowodzi, że zasiłek celowy nie ma charakteru obligatoryjnego, a jego przyznanie pozostawione jest uznaniu organu orzekającego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ - działając w ramach uznania - winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Konstrukcja taka nie wyklucza przy tym możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, publ.: LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza więc automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób zgłaszających się o udzielenie pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo ocenił, że organy administracji poczyniły ustalenia w celu zbadania sytuacji materialnej skarżącego i przedstawiły stanowisko w przedmiocie środków pozostających do ich dyspozycji. Z materiału dowodowego sprawy wynika bezspornie, iż skarżący jest osobą znajdującą się w ciężkiej sytuacji życiowej, która korzysta z wielu świadczeń pochodzących z pomocy społecznej – zasiłków celowych (zakup leków, odzieży), zasiłku stałego i pielęgnacyjnego. Ciężka sytuacja życiowa skarżącego nie oznacza jednak, iż organy pomocy społecznej muszą zaspokoić wszystkie potrzeby osoby uprawnionej i udzielić pomocy w zakresie zgodnym ze zgłoszonym żądaniem. Trzeba przypomnieć, że w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01 (OTK 8/01, poz. 252) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy. Należy również pamiętać, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zastępowanie osobistej aktywności osób w tym zakresie. Pomoc nie może polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Pomoc społeczna jest ograniczona możliwościami finansowymi podmiotu ją udzielającego. Z tego względu w sytuacji, gdy liczba beneficjentów legitymowanych do jej uzyskania (np. z uwagi na spełnianie kryterium dochodowego - art. 39 ustawy o pomocy społecznej - , czy też kryterium określonego w art. 41 w/w ustawy), oraz ich potrzeby przekraczają możliwości finansowe organu, jest on zobligowany ustalić inne, dodatkowe podstawy oceny składanych wniosków umożliwiające przyznanie takiej pomocy w pierwszej kolejności osobom najbardziej potrzebującym. Organ zobowiązany jest przy tym dokonywać takiego podziału środków, aby jak najpełniej realizować cele wymienionej instytucji polityki społecznej państwa opisane ustawie o pomocy społecznej.

W tej sytuacji uznać należy, że zarówno organy administracji, jak i Sąd pierwszej instancji, przyjęły trafne rozumienie 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz właściwie je zastosowały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie naruszył również art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. i prawidłowo ocenił, że organy orzekające, działając w granicach uznania administracyjnego, czyli w granicach pozwalających dokonać im wyboru co do rozstrzygnięcia, wyboru tego nie dokonały w sposób dowolny. Przy rozstrzyganiu sprawy wzięto bowiem pod uwagę zakres przyznanej już pomocy oraz potrzeby skarżącego wynikające z jego sytuacji materialnej i rodzinnej, jak i możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. W tej sytuacji Sąd ten zobowiązany był oddalić skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a.