Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 182/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1907
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A spółki z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: "GITD") uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie" "WITD") z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] która wymierzono "A Sp. z o.o." karę pieniężną w wysokości 12.200 zł i wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 11.700 zł.

GITD jako podstawę prawną swojej decyzji wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - w skrócie: "k.p.a."), 92a ust. 1 i ust. 3 oraz załącznik nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1907 ze zm. - w skrócie "u.t.d."), art. 33 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego z dnia 4 lutego 2014 r. (Dz. Urz. UE. L Nr 60, str. 1 - dalej powołane jako "rozp. 165/2014"), art. 10 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006), rozdział I lit. s załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. (Dz.U.UE.L.2010.168.16) w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie danych odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców (dalej powoływane jako "rozp. 561/2006").

Z uzasadnienia decyzji GITD wynikało, co następuje.

WITD nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12.200 zł za następujące naruszenia:

- niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych o których mowa w art. 7a i art. 8 w wymaganym terminie,

- przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny,

- przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz za każde następne rozpoczęte 30 minut,

- skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny i za każdą następną rozpoczętą godzinę,

- skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny i za każdą następną rozpoczęta godzinę,

- przekroczenie tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 30 minut do dwóch godzin,

- przekroczenie całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni, o czas powyżej jednej godziny do 4 godzin oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę,

- nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień,

- naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy- za każdego kierowcę.

Naruszenia stwierdzono podczas kontroli przedsiębiorstwa, której przedmiotem była zgodność wykonywania działalności gospodarczej w zakresie uprawnień do wykonywania przewóz drogowych określonych w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz przepisach wykonawczych do powyższej ustawy; przestrzeganie przepisów ruchu drogowego w zakresie transportu drogowego oraz zgodność wykonywania działalności gospodarczej w zakresie regulacji czasu pracy kierowców określonych w przepisach rozp. 561/2006.

Po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania Skarżącej, GITD stwierdził, że:

- w okresie objętym kontrolą Skarżąca nie zgłosiła organowi koncesyjnemu faktu sprzedaży samochodów objętych obowiązkiem zgłoszenia do koncesji za co zasadnie wymierzono karę pieniężną w wysokości 5.600 zł zgodnie z l.p. 1,4 załącznika nr 3 do u.t.d.,

- w okresie objętym kontrolą kierowcy Skarżącej dwukrotnie przekroczyli dzienny czas prowadzenia pojazdów w związku z czym zasadnie wymierzono Skarżącej karę wysokości 200 zł zgodnie z lp. 5.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Ustalono mianowicie, że: (1) kierowca M.K. przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 40 minut, w sytuacji gdy dopuszczalnym było prowadzenie pojazdu przez 10 godzin. Okres prowadzenia pojazdu rozpoczął się w dniu [...] maja 2015 r. o godzinie 06:19, a zakończył w dniu [...] maja 2015r. o godzinie 19:21. W okresie tym kierowca prowadził pojazd łącznie przez 10 godzin i 40 minut; (2) kierowca P.S. przekroczył on dzienny czas prowadzenia pojazdu o 42 minuty, w sytuacji gdy dopuszczalnym było prowadzenie pojazdu przez 10 godzin. Okres prowadzenia pojazdu rozpoczął się w dniu [...] września 2015r. o godzinie 09:30, a zakończył w dniu [...] września 2015 r. o godzinie 22:34. W okresie tym kierowca prowadził pojazd łącznie przez 10 godzin i 42 minuty,

- w dniu [...] września 2015 r. kierowca W.L. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy za co zgodnie z l.p. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d. zasadnie wymierzono karę pieniężną w wysokości 350 zł.

- w okresie objętym kontrolą kierowcy pięciokrotnie skrócili dzienny czas odpoczynku, za co zgodnie z lp. 5.3.1 i 5.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d. zasadnie wymierzono Spółce karę 1.300 zł; ustalono, że (1) kierowca M.C. w dniu [...] lipca 2015 r. o godzinie 09:41 rozpoczął 24 - godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego dopuszczalnym było odebranie nieprzerwanego dziennego odpoczynku w wymiarze minimum 9 godzin, w okresie tym kierowca odebrał 8 godzin i 36 minut nieprzerwanego odpoczynku, skracając tym samym dzienny czas odpoczynku o 24 minuty; (2) kierowca M.K. w dniu [...] lipca 2015 r. o godzinie 06:42 rozpoczął 24 - godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego dopuszczalnym było odebranie nieprzerwanego dziennego odpoczynku w wymiarze minimum 12 godzin, w okresie tym kierowca odebrał 5 godzin i 31 minut nieprzerwanego odpoczynku, skracając dzienny czas odpoczynku o 3 godziny 29 minut; (3) kierowca M.K. w dniu [...] lipca 2015 r. o godzinie 10:12 rozpoczął 24 - godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego dopuszczalnym było odebranie nieprzerwanego dziennego odpoczynku w wymiarze minimum 11 godzin, w okresie tym kierowca odebrał 10 godzin i 9 minut nieprzerwanego odpoczynku, skracając dzienny czas odpoczynku o 51 minut; (4) kierowca E.K. w dniu [...] lipca 2015 r. o godzinie 04:55 rozpoczął 24 - godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego dopuszczalnym było odebranie nieprzerwanego dziennego odpoczynku w wymiarze minimum 9 godzin, w okresie tym kierowca odebrał 8 godzin i 39 minut nieprzerwanego odpoczynku, skracając dzienny czas odpoczynku o 21 minut (5) kierowca A.M. w dniu [...].05.2015 r. o godzinie 07:00 rozpoczął 24 - godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego dopuszczalnym było odebranie nieprzerwanego dziennego odpoczynku w wymiarze minimum 11 godzin, w okresie tym kierowca odebrał 9 godzin i 12 minut nieprzerwanego odpoczynku; Organ ustalił również, że podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorcy nie okazano dokumentu - wykresówki, wydruku lub karty dziennej - uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków w ww. przypadkach; odnosząc się do naruszeń określonych w protokole kontroli, dokonanych na podstawie analizy z karty kierowcy P.S. organ I instancji odstąpił od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie określone w lp. 5.3 załącznika nr 3 u.t.d. uwzględniając wyjaśnienia przesłane przez stronę.

- w okresie objętym kontrolą kierowcy dwukrotnie skrócili tygodniowy czas wypoczynku za co zgodnie z art. 5.4.1 i 5.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. zasadnie wymierzono Spółce kare pieniężną w wysokości 2.200 zł; ustalono, że kierowca A.M. po okresie rozliczeniowym trwającym od dnia [...] czerwca 2015 r. 00:00 do dnia [...] czerwca 2015 r. 23:59, odebrał 24 godziny i 2 minuty nieprzerwanego odpoczynku, podczas gdy kierowca po skróceniu odpoczynku tygodniowego ma obowiązek odebrać rekompensatę odpoczynku tygodniowego do trzeciego tygodnia po danym tygodniu. Uznano, iż w stosunku do wymaganych minimum 45 godzin nieprzerwanego odpoczynku, kierowca skrócił odpoczynek o 20 godzin i 58 minut; (2) ten sam kierowca po okresie rozliczeniowym trwającym od dnia [...] czerwca 2015 r. 00:00 - [...] lipca 2015 23:59 r., odebrał 22 godziny i 27 minut nieprzerwanego odpoczynku czyli skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 1 godzinę i 33 minuty.

- w okresie objętym kontrolą kierowca A.M. wydłużył tygodniowy czas prowadzenia pojazdu o 1 godzinę i 34 minuty, za co zgodnie z 5.5.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wymierzono Skarżącej spółce kare pieniężną w wysokości 50 zł.

- w okresie objętym kontrolą kierowca A.M. czterokrotnie przekroczył dopuszczalny dwutygodniowy czas prowadzenia pojazdu za co zgodnie z l.p. 5.6 załącznika nr 3 do u.t.d. zasadnie wymierzono spółce karę pieniężną w wysokości 1.000 zł; ustalono, że kierowca ten: (1) od dnia [...] maja 2015 r. do dnia [...] maja 2015 r. (tydzień oznacza okres między godziną 00:00 w poniedziałek, a godziną 24:00 w niedzielę) przekroczył całkowity czas prowadzenia pojazdu o 1 godzinę i 52 minuty (2) w dwutygodniowym okresie rozliczeniowym od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia [...].07.2015 r. przekroczył całkowity czas prowadzenia pojazdu o 6 godzinę i 16 minut (3) w dwutygodniowym okresie rozliczeniowym od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia [...] lipca 2015 r. przekroczył całkowity czas prowadzenia pojazdu o 1 godzinę i 32 minuty. Organ nie uwzględnił zapisów poczynionych przez kierowcę na wydruku tachografu cyfrowego, ponieważ naruszenie obejmowało okres dwóch tygodni od [...] lipca 2015 r. do [...] lipca 2015 r., natomiast wydruk kierowca dokonał w dniu [...] sierpnia 2015 r.; (4) w dwutygodniowym okresie rozliczeniowym od dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia [...] sierpnia 2015 r. przekroczył całkowity czas prowadzenia pojazdu o 4 godziny i 16 minut;

- Spółka nie przechowywała przez wymagany okres 1 roku danych z tachografu czyli nie spełniła wymogu z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, oraz z art. 33 ust. 2 Rozporządzenia Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. za co zgodnie z l.p. 6.3.7 załącznika nr 3 u.t.d. zasadnie wymierzono Spółce kare pieniężną w wysokości 1.000 zł; ustalono , że wtoku kontroli strona nie okazała danych z tachografu cyfrowego z pojazdu o nr rej. [...] w okresie od dnia [...] września 2015 r. do dnia [...] września 2016 r.

Organ odwoławczy uznał również, że WITD niezasadnie wymierzył Spółce karę za niepobranie danych z karty kierowcy A.O., ponieważ nieprawidłowo obliczono okres po jakim winny zostać sczytane.

GITD uznał również, że strona nie przedstawiła dowodów wskazujących na zastosowanie art. 92c u.t.d., a w zgromadzonym materiale dowodowym organ nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za zastosowaniem tego przepisu. Podobnie nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d. GITD wskazał jednak, że organ I instancji uwzględnił w postępowaniu wydruki z tachografu. Z kolei oświadczenia pisemne nie mogą mieć takiej samej mocy dowodowej, gdyż zostały złożone już po kontroli. Ponadto - zdaniem GITD - fakt uczestnictwa w szkoleniach nie oznaczał, że organizacja pracy była właściwa, gdyż wobec wskazanych okoliczności do naruszeń dochodziło często. Podobnie należało potraktować załączone do odwołania oświadczenia kierowców oraz wyniki testów z przebytych szkoleń.

Skarżąca spółka nie zgodziła się z decyzją GITD i wniosła od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zarzucając w niej:

I. Naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 92b ust. 2 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której Skarżąca zapewniła właściwą i organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia; pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, a także Skarżąca nie miała wpływu na powstanie zarzucanych naruszeń, pomimo dopełnienia wszelkich wymagań i odnośnie przeszkolenia kierowcy, a w konsekwencji uznanie skarżącej przez organ za odpowiedzialną naruszenia obowiązków wynikających z ustawy.

II. Naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. naruszenie przepisu art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie Skarżącej należytej i wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a to brak pouczenia skarżącej czy informacji o potrzebie przedłożenia przez skarżącą informacji obrazujących ustalenia w zakresie umówionego czasu odbioru i dostawy transportu, jako okoliczności istotnych dla ustalenia praw i obowiązków Skarżącej z art. 92c u.t.d.;

2. naruszenie przepisu art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez rozstrzyganie w sprawie kar pieniężnych nakładanych na przedsiębiorcę wykonującego przewozy drogowe w oparciu o niepełny i tym samym niemiarodajny materiał dowodowy poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodów oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów: z oświadczeń pisemnych skarżącej i kierowców, wyników testów z przebytych szkoleń, a także przesłuchania kierowców na okoliczność szkolenia z zasad czasu pracy kierowców w konsekwencji naruszeń, a także praktyki przedsiębiorcy co do kontroli przestrzegania zasad czasu pracy;

3. naruszenie przepisu art. 8, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie dostatecznie przyczyn, z powodu których organ II instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oświadczeniom złożonym przez pracowników oraz kierowców skarżącej, a także wynikom testów z przebytych szkoleń, jak również poprzez niewskazanie przyczyn, które stały się podstawą uchylenia decyzji organu I instancji.

Podnosząc tej treści zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi odniosła się do obowiązków organu dowodząc, iż z naruszeniem art. 9 k.p.a. nie informował on Skarżącej o sposobie udokumentowania przesłanek egzoneracyjnych wynikających z art. 92c i art. 92b u.t.d. jak również niezasadnie nie uwzględnił oświadczeń strony o przyczynach naruszeń przepisów dotyczących czasu pracy kierowców.

GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja GITD oraz poprzedzająca ją decyzja WITD odpowiadały prawu.

Przedmiotem tych decyzji była odpowiedzialność karnoadministracyjna za uchybienia w zakresie przepisów regulujących czas pracy kierowców, przestrzegania przepisów u.t.d. oraz regulacji w zakresie wykonywania przewozów.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć stanowił art. 92a ust. 1 u.t.d. zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10.000 zł za każde naruszenie.

U.t.d. sankcjonuje naruszenie przepisów tej ustawy oraz przepisów aktów prawa wspólnotowego. W niniejszej sprawie obowiązki, których naruszenie objęto karą wynikały z:

- art. 14 ust. 1 w zw. z 7a ust. 1 u.t.d. w odniesieniu do obowiązku zgłaszania zmian danych objętych licencją,

- art. 6 - 9 rozp. 561/2006 w odniesieniu do czasu pracy kierowców,

- art. 14 ust. 2 rozp. 3821/85 i art. 33 ust. 2 rozp. 165/2014 w odniesieniu do obowiązku przechowywania wydruków i wykresówek.

Zarzuty skargi oraz jej uzasadnienie wskazuje, że Spółka nie kwestionowała ustaleń co do obiektywnego zaistnienia stwierdzonych przez organy uchybień. Kwestionowała tylko ich karnoadministracyjną ocenę, dowodząc, że m. in. na skutek zaniechania poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, Spółka pozbawiona została możliwości złożenia dokumentów, a w konsekwencji ich braku organy wadliwe wymierzyły karę pieniężną nie uwzględniając przesłanek wynikających z art. 92b ust. 1 i 2 i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

W ocenie Sądu ustalenia dotyczące zaistnienia naruszeń były prawidłowe. Organy poczyniły je na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz danych zgromadzonych na nośnikach elektronicznych w siedzibie Spółki.

Mowa tu o ustaleniach dotyczących: niezgłoszenia zmiany danych o których mowa w art. 7a u.t.d. , przekroczenia dziennego czasu prowadzenia pojazdów przez kierowców: M.K., P.S.; przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przez kierowcę W.L.; skrócenia dziennego czasu odpoczynku przez kierowców: M.C., M.K. (dwukrotnie), E.K. oraz A.M.; skrócenia tygodniowego czasu wypoczynku przez kierowcę A.M. (w dwóch okresach tygodniowych); przekroczenia tygodniowego czasu pracy przez kierowcę A.M.; przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu przez kierowcę A.M. (czterokrotnie); nieokazania do kontroli danych z tachografu cyfrowego.

Ponieważ skarżąca nie kwestionowała stanu faktycznego w powyższym zakresie, Sąd bez bliższego przytaczania motywów takiej konkluzji, poprzestanie na stwierdzeniu, że ustalenia powyższe w całej rozciągłości podziela czyniąc je integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań.

Sąd za trafne uznał jednak również kwestionowane przez Spółkę ustalenie o braku przesłanek do zastosowania art. 92c ust. 1 i art. 92b ust. 1 u.t.d.

W szczególności Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów podnoszonego w skardze naruszenia art. 9 k.p.a., które polegać na tym, że organy nie poinformowały jej o tym jakie dokumenty musi przedstawić aby wspomniane przesłanki wykazać.

Z przywołanego w skardze art. 9 k.p.a. wynika wprawdzie obowiązek udzielania stronom informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich obowiązków i praw, lecz przepis ten nie nadkłada na organ powinności udzielania informacji których nieudzielenie zarzucano w skardze. Obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a. nie dotyczy porad prawnych czy też doradztwa. Nie może być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania czy informowania strony o powszechnie obowiązujących publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów, ani też z też zastępowaniem jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej (tak NSA w wyr.: z dnia 30 lipca 2015 r. II GSK 1475/14; z dnia 8 stycznia 2014 r. II GSK 1507/12 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie: "CBOSA"). Zdaniem Sądu postępowanie organu polegające na szczegółowym instruowaniu co do sposobu udokumentowania okoliczności o których mowa w art. 92b i art. 92c u.t.d., stanowiłoby pomoc prawną wykraczającą poza granice obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a., tym bardziej, że ciężar wykazania tych przesłanek obciąża stronę - przewoźnika.

Należy też zauważyć, że Skarżąca spółka prowadzi znacznych rozmiarów przedsiębiorstwo transportowe i z tego choćby faktu muszą być jej znane zasady dokumentowania okoliczności wyłączających odpowiedzialność administracyjną za naruszenia przepisów regulujących zasady wykonywania transportu drogowego.

Twierdzeniu o zawinionej przez organ niewiedzy co do sposobu dokumentowania przesłanek egzoneracyjnych przeczy też fakt, iż w toku postępowania Spółka przedstawiła liczne oświadczenia oraz dokumenty z których wywodziła przesłanki zastosowania art. 92b i art. 92c u.t.d. Przedstawiła m. in. wykresówki i wydruki zawierające adnotacje dotyczące przyczyn przekroczeń norm czasu pracy, nanoszone przez kierowców w trybie art. 12 rozp. 561/2006. Nie można również uznać, że spółka w postępowaniu miała w jakikolwiek sposób ograniczoną możliwość składania koniecznych oświadczeń. Z decyzji organów obu instancji sprawy wynika jednocześnie, że oświadczenia dotyczące przyczyn naruszeń w zakresie czasu pracy kierowców, zostały poddane ocenie (patrz np. str. 17 - 18 decyzji GITD). Tym samym twierdzenie o naruszeniu w postępowaniu administracyjnym art. 9 k.p.a. nie jest zasadne.

Sąd nie znalazł również podstaw do kwestionowania sformułowanej przez organy oceny przedstawionych przez Spółkę dowodów dotyczących istnienia przesłanek wynikających z art. 92b i art. 92c u.t.d.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów (pkt 1), a także prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów (pkt 2).

Cyt. art. 92b u.t.d. odnosi się jedynie do naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, tj. naruszeń przewidzianych w lp. 5.1. – 5.6.2. załącznika nr 3 do ustawy. Ma charakter wyjątku od zasady odpowiedzialności za obiektywnie stwierdzone naruszenia i stąd podlega ścisłej interpretacji. W orzecznictwie wskazuje się wprost, że ciężar wykazania okoliczności wynikających z art. 92b ust. 1 u.t.d. spoczywa na przewoźniku. Dlatego to prowadzący przedsiębiorstwo transportowe winien udowodnić, że dołożył należytej staranności organizując pracę i nie miał wpływu na naruszenia prawa przez kierowców. Przez należytą staranność należy rozumieć uczynienie wszystkiego, czego można rozsądnie wymagać od przewoźnika organizującego przewóz w celu wyeliminowania naruszeń prawa (zob. np. wyr. NSA: z 18 października 2016 r. II GSK 685/15, z 3 listopada 2016 r. II GSK 974/15, z 7 marca 2017 r. II GSK 1590/15, opubl. CBOSA).

Złożone w toku postępowania dokumenty mające potwierdzać zaistnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącej Spółki nie mogły jednak stanowić podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary. Jak zasadnie ocenił GITD, przedstawione oświadczenia zatrudnionych kierowców o znajomości zasad dotyczących czasu pracy kierowców i przeszkoleniu z przepisów w tym zakresie nie były dowodami wystarczającymi do uznania, że zapewniono warunki, o których mowa w art. 92 § 1 pkt 1 i 2 u.t.d. Przeciwnie: w ocenie Sądu liczba stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń dowodzi, iż procedury służące egzekwowaniu przestrzegania norm czasu pracy wynikających z przepisów rozp. 561/2006, nie były efektywne. Ustalone przez organ przypadki naruszeń tych norm nie miały bowiem charakteru incydentalnego. Łącznie stwierdzono bowiem kilkanaście naruszeń podlegających karze w rocznym okresie objętym kontrolą. Nadto, właściwa organizacja i dyscyplina pracy, o której mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d. obejmuje nie tylko przeprowadzanie szkoleń pracowników czy niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania, do naruszania obowiązującego czasu pracy. By móc uchylić się od odpowiedzialności, przewoźnik winien wykazać, że do naruszeń doszło pomimo sprawowania stałego i wnikliwego nadzoru nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, a ich wykrywanie wiąże się ze stosowaniem środków dyscyplinujących przewidzianych w przepisach prawa pracy (zob. wyr. WSA w Gliwicach z 8 czerwca 2017 r. II SA/Gl 290/17). Dokumentów potwierdzających taki nadzór Spółka nie przedstawiła. Nie wykazała, by stworzono mechanizm stałej kontroli pracowników oraz w sposób kategoryczny egzekwowano przestrzeganie norm czasu pracy kierowców.

Art. 92c u.t.d., czyli drugi z przepisów z których skarżąca Spółka wywodziła przeszkodę w wymierzeniu kary pieniężnej, odnosi się z kolei do wszystkich naruszeń, za które grozi odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wprowadza zatem wymogi bardziej rygorystyczne niż art. 92b ust. 1 u.t.d. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności na jego podstawie nie wystarczy wykazanie, iż podmiot wykonujący przewozy egzekwował właściwą dyscyplinę pracy i stosował system wynagradzania motywujący do przestrzegania przepisowych norm czasu pracy. Przewoźnik musi dodatkowo dowieść istnienia okoliczności wskazujących na to, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, zaś naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Tylko wówczas postępowania w sprawie nałożenia kary nie wszczyna się, a wszczęte umarza.

W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, iż skarżąca zaistnienia takich zdarzeń nie wykazała. Należy też podkreślić, że przyczyny naruszeń norm czasu pracy kierowców, by mogły uzasadniać odstąpienie od ukarania, wymagają należytego udokumentowania. Zgodnie bowiem z art. 12 rozp. 561/2006 w sytuacji, gdy nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2017 r. (II GSK 1590/15 opubl. w CBOSA) "skoro w art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego wyraźnie określono sposób dokumentowania odstępstw od czasu pracy kierowców, to posłużenie się przez organy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym innymi środkami dowodowymi na te okoliczności, byłoby sprzeczne z obowiązującym prawem i naruszałoby dyspozycję art. 75 k.p.a.". Zgodnie z tą zasadą organy uwzględniły oświadczenia sporządzone na wykresówkach oraz wydrukach z tachografu, gdzie kierowcy, w formie zgodnej z ww. przepisem rozp. 561/2006, wskazywali daty oraz przyczyny przekroczeń czasu pracy. W decyzjach organów obu instancji wymieniono przypadki, które wyłączono spośród naruszeń za które wymierzono karę na podstawie tak sporządzonych dowodów.

Należy zresztą zauważyć, że w skardze zarzuty nieuwzględnienia oświadczeń spółki sformułowano nieprecyzyjnie - hasłowo. Autor skargi nie zidentyfikował pominiętych oświadczeń ani nie przedstawił konkretnych argumentów potwierdzających istnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność Spółki za przypisane jej delikty administracyjne. Argumenty skargi były ogólne i w gruncie rzeczy miały charakter niepopartej konkretami polemiki z ustaleniami organu.

Z powyższych przyczyn Sąd uznał, iż organy dokonały trafnych ustaleń w zakresie wszystkich przesłanek wymierzenia kary pieniężnej.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja zawierała wszystkie elementy narzucane przez art. 107 § 1 k.p.a. Wbrew zarzutom Spółki, GITD w uzasadnieniu decyzji wymienił przyczyny odmowy uwzględnienia oświadczeń oferowanych przez Skarżącą. Organ wskazał też przyczyny uchylenia decyzji, stwierdzając, że wynikło to z niezasadnego wymierzenia przez organ pierwszej instancji kary za naruszenie polegające na nieterminowym pobraniu danych z karty kierowcy A.O. (str. 16 - 17 decyzji GITD).

Organy nie naruszyły również przepisów prawa materialnego. Oparły się bowiem na prawidłowej wykładni przepisów u.t.d. oraz rozp. 651/2006. Jednocześnie w sposób prawidłowy zakwalifikowały stwierdzone uchybienia i zgodnie z taryfikatorem zawartym w załączniku nr 3 do u.t.d. wymierzyły karę za poszczególne naruszenia. Suma kar (11.700 zł) nie wykraczała poza górną granicę określoną w art. 92a ust. 3 pkt 3 u.t.d.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.