Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1919/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 21 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie : Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...], nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz B. K. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnie- nia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 1919/01

UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek B. K. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] o pozbawieniu B. K. uprawnień kombatanckich z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż B. K. złożył do Kierownika Urzędu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej pozbawienia go uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej twierdząc, że podczas służby wojskowej walczył z UPA. Kierownik Urzędu ustalił, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBOWiD z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej na podstawie zaświadczenia z WKU-S. z dnia [...] za udział w walkach z bandami podczas pełnienia służby w Wojsku Polskim od 12 stycznia 1950 r. do 28 lutego 1950 r. Z akt sprawy nie wynika, że podczas tej służby B. K. brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej powyżej ustawy.

W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że wyżej wymieniony nabył na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 "w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Podniesiono także, iż zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie ma obowiązku wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 cytowanej ustawy. Stanowisko takie potwierdzone jest w orzecznictwie sądowym.

Odnosząc się jednak do podnoszonej kwestii walki z UPA, stwierdzono, że wnioskodawca nie wspomniał w aktach b.ZBOWiD o walce z tymi oddziałami. Jak wynika z tych akt, sam wnioskodawca wskazywał, iż walczył z ugrupowaniem "Żelaznego" - przywódcy oddziału polskiego podziemia niepodległościowego.

Powyższą decyzję zaskarżył do Sądu B. K., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż faktycznie nie pamięta czy w 1987 r. składał do akt ZBOWiD dokumenty świadczące o jego walce z UPA. Podkreślił także, że część informacji dołączonych do akt wpisał w zasadzie pod dyktando Prezesa ZBOWiD. Stąd w aktach sprawy pojawiła się informacja o walce z ugrupowaniem "Żelaznego". Skarżący dodał, że w latach 80-tych, jak ktoś nie pamiętał z kim walczył, a trzeba było podać taką informacje w aktach to podpowiadano żeby wpisać "Żelazny". Skarżący podkreślił, iż nie wiedział, że wskazanie, iż walczył z UPA będzie tak ważne w przyszłości. Dodał także, iż w ówczesnej sytuacji politycznej nie byłoby to dobrze odebrane. Dodał, iż posiada kolejne zaświadczenie z CAW potwierdzające, że żołnierze 14 Pułku KBW z O., w którym pełnił służbę wojskową brali udział w zwalczaniu band UPA. Dane skarżącego nie figurują w wykazie imiennym żołnierzy, jednakże w jego ocenie oczywistym jest fakt, iż cały pułk - wszyscy żołnierze brali udział w walkach z tymi bandami.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych do niego aktów lub czynności. Ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 z późn. zm.) w preambule określa, iż jest ona wyrazem szacunku rodaków dla kombatantów oraz osób będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego. Kombatantami, zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej. W art. 1 ust. 2 ustawodawca wyliczył rodzaje działalności uznawanej za działalność kombatancką. W art. 2 tej samej ustawy wyliczono rodzaje działalności uznawanych za równorzędne z działalnością kombatancką. Skarżący podnosi w skardze, iż w trakcie służby w 14 Pułku KBW z O. walczył z bandami UPA. Powołuje się więc na działalność kombatancką określoną w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Co prawda ani w deklaracji członkowskiej ZBoWiD, ani w życiorysie dołączonym do niej, skarżący nie wspominał o udziale w walkach z UPA, jednak już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powołał się na ten fakt.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 tej samej ustawy stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Uprawnienia te zachowują jednak żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. Bezsporne jest też, że był żołnierzem z poboru, pełniącym służbę w Wojsku Polskim. Nie pełnił jej jednak w wyżej wskazanym okresie. Oznacza to, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej, co zresztą było uzasadnieniem orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w S. z dnia [...] Skoro więc skarżący nie pełnił służby z poboru w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 r. nie może zachować w świetle powołanego art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy uprawnień kombatanckich.

Jednak obowiązkiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do okoliczności powołanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – udziału skarżącego w walkach z UPA. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wniosek wskazujący na zachowanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów powinien być rozpoznany w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich - uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2002 r., OPS 13/01. ONSA 2002, z. 4, poz. 132. W aktach administracyjnych brak jest nawet drobnego śladu świadczącego o przeprowadzeniu w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Aktywność co do udowodnienia swego udziału w walkach z UPA wykazał jedynie skarżący występując z podaniami do Centralnego Archiwum Wojskowego o przesłanie informacji, co do udziału 14 Pułku KBW w walkach z UPA, w okresie, w którym skarżący w nim służył. W tej sytuacji uznać należy, iż organ administracji naruszył przepisy art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. nie przeprowadzając w sprawie w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego. Oparcie decyzji wyłącznie o akta b. ZBoWiD nie może być uznane za przeprowadzenie w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego w sposób wystarczający do podjęcia tak dotkliwej dla skarżącego decyzji jak pozbawienie go uprawnień kombatanckich.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi