Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 301/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Dnia 29 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: WSA Krzysztof Szczygielski p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant: referent stażysta Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2004 roku na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi B.R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz B.R. kwotę 2715 (dwa tysiące siedemset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. uznającą zgłoszenie celne samochodu osobowego używanego marki OPEL Astra dokonane przez A.R., działającego z upoważnienia B.R., za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej zgłoszonego towaru.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w dniu 18 listopada 2002r. A.R. działając z upoważnienia B.R. dokonał zgłoszenia celnego samochodu osobowego marki OPEL Astra, rok produkcji 1999, wnioskując o objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego załączono między innymi fakturę Nr [...] z dnia [...] określającą cenę sprzedaży ww samochodu na kwotę 1.500,00 EUR.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał, że zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towarów w rozumieniu art. 23 § 1 Kodeksu celnego jest zaś wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31. Jednocześni podkreślono, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle tego przepisu wiarygodność faktury obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej w tym dokumencie ceny transakcyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że o zakwestionowaniu ceny wynikającej z faktury zadecydował fakt, iż odbiegała ona znacznie od cen zawartych w katalogu notowań pojazdów samochodowych na rynku zagranicznym "Eurotax Schwacke Liste SPS-D" 11/2002 str. 662. Wartość celną samochodu organ celny I instancji ustalił na kwotę 28.541,40 PLN (7.161,13 EUR) na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego stosując metodę tzw. "ostatniej szansy".

Organy celne podniosły, że zastosowanie metod określonych w art. 25 i 26 Kodeksu celnego jest problematyczne, bowiem znalezienie samochodów o identycznym lub podobnym stopniu zużycia jest niemożliwe. Z kolei metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku importu towarów dla celów handlowych. Również metoda wartości kalkulowanej oparta na koszcie produkcji importowanych towarów opisana w art. 28 Kodeksu celnego nie może stanowić podstawy ustalenia wartości celnej używanych samochodów z uwagi na to, że samochody używane nie są produkowane jako takie. W tej sytuacji do ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu zastosowano metodę wynikająca z art. 29 Kodeksu celnego tzw. metodę "ostatniej szansy". W celu ustalenia wartości celnej z wykorzystaniem tej metody można stosować specjalistyczne katalogi podające bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W tym konkretnym przypadku organy celne do obliczeń przyjęły informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim tj. katalogu EUROTAX 11/2002 str. 284. Wydawnictwo EUROTAX jest publikacją comiesięcznie aktualizowaną. W celu stałego śledzenia cen pojazdów wydawca prowadzi ciągłe badania rynku przy pomocy wyspecjalizowanych rzeczoznawców, którzy monitorują największe giełdy oraz komisy samochodowe w kraju. Przy pozyskiwaniu informacji o cenach pojazdów dodatkowo zbierane są dane o stanie technicznym pojazdów , ich przebiegu, okresie i charakterze użytkowania oraz kompletacji wyposażenia. W oparciu o tak zebrane informacje ustalana jest średnia cena po jakiej jest oferowany dany pojazd w miesiącu wydania publikacji w odniesieniu do modeli wyposażonych standardowo i posiadających uśrednione przebiegi.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej przeprowadzenia błędnej kalkulacji, która w jej ocenie winna uwzględnia pomniejszenie przyjętej z katalogu wartości bazowej o 22% podatku VAT, 27,1% podatku akcyzowego i 35% cła Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że obejmując procedura dopuszczenia do obrotu używane pojazdy samochodowe przy ustalaniu kwoty wynikającej z długu celnego powszechnie stosuje się obniżone stawki celne wynoszące 0% od wartości celnej towaru. Z tego powodu w toku kalkulacji nie dokonano pomniejszenia wartości bazowej o należności celne przywozowe pobierane z tytułu importu towarów na polski obszar celny, tym bardziej, że w stosunku do zaimportowanego przez skarżącą pojazdu przy wyliczaniu należności przywozowych zastosowano 0% stawkę celną. W kwestii odliczenia od wartości rynkowej elementu akcyzy w najniższej wysokości organ odwoławczy wyjaśnił, że samochody, które zostały sprowadzone do chwili wprowadzenia zmian w podatku akcyzowym, które maja największy wpływ na kształtowanie się średnich cen rynkowych poszczególnych modeli na polskim obszarze celnym ze względu na ich ilość nie były obciążone tym podatkiem, w związku z tym brak jest uzasadnienia do jego odliczenia w zwiększonej wysokości.

W odniesieniu do zarzutu zawartego w odwołaniu, dotyczącego nieuwzględnienia przez organ I instancji przy ustalaniu wartości sprowadzonego pojazdu licznych braków, wad i uszkodzeń Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że w związku z wejściem w życie przepisów mających na celu ograniczenie przywozu pojazdów uszkodzonych, zakwalifikowanych jako odpad, wykluczone jest stosowanie korekt w związku z występującymi uszkodzeniami. Okoliczność powyższa wynika z faktu, że pojazdy samochodowe nadmiernie eksploatowane lub uszkodzone nie zostałyby dopuszczone do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Do zgłoszenia celnego zostało załączone zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym, z którego wynika, że pojazd został dopuszczony do ruchu bezwarunkowo, a więc był sprawny technicznie. W toku rewizji celnej stwierdzono jedynie ślady napraw lakierniczych i blacharskich klapy silnika i błotników przednich bez widocznych innych uszkodzeń zewnętrznych.

W ocenie organu odwoławczego wbrew twierdzeniom skarżącej nie naruszono przepisów art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.R. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 85§ 1, art. 23 § 1 i § 7, art. 29 § 1 pkt 2 i § 2 pkt 7 Kodeksu celnego, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Błędne przyjęcie, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001r. zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów dyskwalifikuje dopuszczenie do obrotu uszkodzonych pojazdów, które uzyskały zaświadczenie o przeprowadzonym z pozytywnym wynikiem badaniu technicznym pojazdu oraz wszczęcie postępowania, a w efekcie wydanie decyzji w oparciu o akt normatywny o charakterze wewnętrznym tj. Komunikat Nr 2 prezesa Głównego Urzędu Ceł z 18 marca 2002r. Wobec takich zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego organy celne nie naruszyły także art. 122 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w Ł. zaprezentowany w decyzji organu I instancji sposób ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu znajduje podstawę w obowiązujących przepisach prawa i został dokonany w granicach swobodnej oceny dowodów jaka należy do kompetencji organów celnych na podstawie art. 191 Ordynacji podatkowej. W kwestii wszczęcia postępowania, a w efekcie wydania decyzji w oparciu o Komunikat Nr 2 prezesa GUC organ odwoławczy podkreślił, że nie ma on charakteru źródła prawa, a zaskarżona decyzja została wydana nie w oparciu o tenże akt, ale na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących tj. Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu wartością celną jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Wartość celną ustala się wówczas zgodnie z metodami, określonymi w art. 25 – 28 Kodeksu celnego, stosując je w kolejności wynikającej z przepisów. Dopiero jeżeli zastosowanie żadnej z metod wcześniejszych nie jest możliwe, wartość ustala się tzw. metodą "ostatniej szansy" wynikającą z art. 29 Kodeksu celnego z zastosowaniem odpowiednich środków, zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu i przepisów działu III Kodeksu celnego.

W rozpoznawanej sprawie organy celne w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przyjęły, że zachodzą podstawy z art. 23 § 7 Kodeksu celnego do zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego. Trzeba podzielić pogląd organu odwoławczego, że wiarygodność faktury obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej w tym dokumencie ceny transakcyjnej. W rozpoznawanej sprawie szczególne wątpliwości organu celnego wzbudziła rażąco niska cena pojazdu podana na fakturze. Porównanie ceny transakcyjnej towaru przedstawionego do odprawy celnej z cenami wynikającymi z katalogów motoryzacyjnych dla tego rodzaju samochodów w pełni uzasadniało zakwestionowanie jej wiarygodności i podjęcie czynności mających na celu ustalenie wartości celnej jedną z metod zastępczych ustalania wartości celnej, przewidzianych w Kodeksie celnym w art. 25-29.

Zgodzić się należy z organami celnymi, iż w przypadku zakwestionowania przez nie wartości transakcyjnej importowanego samochodu używanego, wartość ta nie może z uwagi na specyfikę towaru, być ustalona metodami wskazanymi w art. 25 – 28 Kodeksu celnego. Argumentacja zawarta w uzasadnieniach rozstrzygnięć, poparta wytycznymi Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej w sprawie ustalania wartości celnej w tym zakresie nie budzi wątpliwości i nie jest przez sąd kwestionowana. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyłączono możliwość ustalenia wartości celnej przez porównanie z cenami towarów identycznych lub podobnych (art. 25-26 Kodeksu celnego), akcentując, że sprowadzony samochód był używany, a nie można porównywać ze sobą towarów uszkodzonych i używanych, gdyż stopień zużycia lub uszkodzenia może być różny. Także ustalenie wartości celnej towaru za pomocą metody ceny jednostkowej towarów identycznych i podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) nie było możliwe, gdyż tą metodę stosuje się w stosunku do importu towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach. W sprawie nie mogła mieć także zastosowania metoda wartości kalkulowanej ( art. 28 Kodeksu celnego), gdyż samochody używane nie są produkowane jako takie i nie można opierać się na wyliczonym koszcie ich produkcji. Z tego powodu należy zgodzić się z twierdzeniem, że zastosowanie metody ostatniej szansy na podstawie art. 29 Kodeksu celnego było uzasadnione. Przy metodzie tej dopuszczalne jest też oparcie się przy ustalaniu tejże wartości na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach, podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, jeśli takie istnieją. W takim przypadku należy jednak uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia. Strona skarżąca w toku postępowania przed organami celnymi obu instancji powoływała się na uszkodzenia i braki importowanego pojazdu, obniżające wartość przedmiotowego samochodu. Nie jest trafna argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, że w związku z wejściem w życie przepisów mających na celu ograniczenie przywozu pojazdów uszkodzonych, zakwalifikowanych jako odpad, wykluczone jest stosowanie korekt w związku z występującymi uszkodzeniami, a przedłożone do zgłoszenie celnego zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z wynikiem pozytywnym oznacza, że samochód był sprawny technicznie. W ocenie Sądu brak jest uzasadnienia dla takiej tezy. Powołany w odpowiedzi na skargę przepis § 234 ust. 1 pkt 1 lit.b rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych wprowadzał dodatkowe wymogi dla importerów sprowadzających samochody używane, co nie oznacza jednak, że zmieniły się zasady ustalania wartości celnej używanych samochodów przewidziane w art. 29 Kodeksu celnego i pozwalają na ustalenie takiej wartości wyłącznie w oparciu o dostępne katalogi. Organ celny jest nadal obowiązany do ustalenia wartości celnej, zgodnie ze stanem pojazdu w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, a więc także z uwzględnieniem wad i uszkodzeń na co wskazywała skarżąca i co potwierdza wynik przeprowadzonej rewizji pojazdu samochodowego. Okoliczność, że samochód jest sprawny technicznie i posiadane uszkodzenia nie dyskwalifikowały go jako pojazdu mechanicznego, co pozwalało na uzyskanie pozytywnego wyniku badania technicznego, nie oznacza, że organy celne zwolnione były z oceny, czy uszkodzenia i braki samochodu nie miały wpływu na jego cenę transakcyjną. Weryfikując podaną przez importera cenę transakcyjną należało więc ocenić, czy niekwestionowane przez organy celne uszkodzenia w pojeździe mieszczą się w granicach przeciętnej dla takich pojazdów z tego rocznika, czy też odbiegają, a w konsekwencji czy podana na fakturze cena zakupu tego pojazdu w sposób nieuzasadniony odbiega od przeciętnych cen podobnych pojazdów, co byłoby podstawą do zakwestionowania jej wiarygodności. Sprawne techniczne i dopuszczone do ruchu pojazdy mogą bowiem mieć różną wartość ze względu na różnice w wyposażeniu, w uszkodzeniu karoserii, powłok lakierniczych – nie kwalifikujących ich jednak jako niezdolne do ruchu.

Wskazać również należy, że nie tylko stan towaru jest elementem, który organy celne winny mieć na uwadze stosując metodę ostatniej szansy wynikającą z art. 29 Kodeksu celnego. Zgodnie z wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej opublikowanymi w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999r. (Dz.U. Nr 80 poz. 908) należy brać pod uwagę, że "orientacyjne ceny katalogowe mogą obejmować opłaty i podatki importowe". Ustalając wartość celną w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego organy celne nie mogą stosować środków, które byłyby niezgodne z przepisami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. stanowiącymi, że wartość celna towarów importowych nie będzie zawierać ceł i podatków w kraju importu. W tym kontekście w ocenie Sądu nie jest więc możliwe przy korzystaniu z cen katalogowych odstąpienie od uwzględnienia wieku pojazdu stanowiącego materiał porównawczy przy odliczaniu kwoty podatku akcyzowego, w sytuacji, gdy nie zostało wyjaśnione jaką stawką akcyzy był obciążony ten pojazd. Nie jest natomiast zasadny zarzut skarżącej pomniejszenia wartości katalogowej o 35% cło. Stanowisko to nie ma uzasadnienie wobec powszechnie stosowanych dla samochodów pochodzących z UE obniżonych stawek celnych. W przypadku wyliczenia należności przywozowych od sprowadzonego przez skarżącą pojazdu również zastosowano obowiązującą od 1 stycznia 2002r. 0% obniżoną stawkę celną.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec wykonania zaskarżonej decyzji, orzekanie w trybie art. 152 cyt. ustawy Sąd uznał za bezprzedmiotowe.

O zwrocie kosztów postępowania, na które składają się uiszczony w kwocie 300,00 złotych wpis, opłata skarbowa od udzielonego radcy prawnemu pełnomocnictwa w kwocie 15 złotych oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 2400,00 złotych Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270).