Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1115/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 § 1, 6 i 8, art. 1a pkt 16, art. 56 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "Organ II instancji") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. ("Naczelnik", "Organ egzekucyjny", "Organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...] oraz [...].

Postanowienie zostało oparte na następująco ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku B. M. ("Skarżącego", "Strony", "Zobowiązanego"), na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] i z dnia [...] września 2014 r. nr [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego z papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2011 r. oraz z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych za 2009 r. w łącznej kwocie należności głównej 21 381 zł oraz tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2016 r nr [...], wystawionego przez Wójta Gminy J., obejmującego zaległości z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, w kwocie 400 zł.

W celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi o nr. [...] i [...] Naczelnik zawiadomieniem z dnia 7 marca 2016 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] w W. S.A. Zawiadomienie o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono w dniu 14 marca 2016 r, zaś Zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami w/w tytułów wykonawczych doręczono w dniu 17 marca 2016 r.

Pismem z dnia 15 marca 2016 r. Bank [...] w W. S.A. poinformował, że na rachunku bankowym dłużnika brak jest środków, z których możliwa byłaby realizacja otrzymanego zajęcia.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2016 r., Skarżący złożył skargę na powyższą czynność zajęcia rachunku bankowego.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Naczelnik stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego, dokonaną zawiadomieniem z dnia 7 marca 2016 r.

W wyniku złożonego przez Skarżącego zażalenia z dnia 13 czerwca 2016 r., Dyrektor postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] czerwca 2016 r.

Na powyższe postanowienie Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2921/16 oddalił skargę.

Przy piśmie z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2921/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekazał Organowi odpis skargi kasacyjnej Skarżącego, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od w/w wyroku.

Zawiadomieniem z dnia 4 grudnia 2017 r., na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...],[...] oraz [...], Naczelnik podjął próbę zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Przedmiotowe zawiadomienie zostało odebrane zarówno przez Stronę, jak i organ rentowy w dniu 8 grudnia 2017 r.

ZUS poinformował Organ egzekucyjny, że Skarżący nie pobiera świadczeń krótkoterminowych.

W wyniku otrzymania powyższego zawiadomienia o zajęciu Skarżący złożył do Naczelnika pismo z dnia 14 grudnia 2017 r., w którym wniósł o wstrzymanie egzekucji do czasu rozstrzygnięcia skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi kasacyjnej z dnia 18 października 2017 r. od wyroku sygn. akt III SA/Wa 2921/16 z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie Sądu stanowi kwestię prejudycjalną w kontekście prowadzonego postępowania egzekucyjnego i będzie miało istotny wpływ na dalszy bieg niniejszego postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...] oraz [...].

W uzasadnieniu wydanego postanowienia Organ egzekucyjny wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym organ nadzoru może wstrzymać postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej "u.p.e.a.") jedynie z urzędu, w związku z czym Organ egzekucyjny zobligowany był do zastosowania art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a.").

Od powyższego postanowienia Skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 23 § 6 upea, poprzez jego niezastosowanie i jednocześnie wnosząc o zmianę postanowienia i rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor postanowieniem przywołanym na wstępie utrzymał postanowienie Naczelnika z [...] grudnia 2017 r.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. nowym brzmieniem art. 23 § 6 i § 8 u.p.e.a., nadanym art. 39 pkt 7 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1269), organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Na postanowienie o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych lub wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego służy zażalenie wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Wobec powyższego Dyrektor podkreślił, iż wstrzymanie postępowania egzekucyjnego jest instytucją opartą na uznaniu organu sprawującego nadzór i działanie organu w tym zakresie może być podjęte tylko z urzędu. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a. nie jest zatem postępowaniem wnioskowym. Za takim rozumieniem przedmiotowego przepisu przemawia również treść art. 23 § 8 ww. ustawy, z którego jednoznacznie wynika, że ustawodawca przyznał prawo do wniesienia zażalenia tylko wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym i ograniczył je wyłącznie do przypadków, w których doszło do wydania postanowienia o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych lub wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto, w ocenie Dyrektora, z treści przywołanych wyżej norm prawnych można wywieść, iż ustawodawca w ogóle nie przewidział możliwości wydania postanowienia o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a. może być nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale także może to wynikać z innych przyczyn. Przeszkoda przedmiotowa zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu ustalone zostanie zaistnienie negatywnych przyczyn załatwienia wniosku na podstawie jego wstępnej analizy, co stwarza obowiązek odmowy wszczęcia postępowania.

Organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i dlatego Organ I instancji prawidłowo uczynił wydając postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania egzekucji.

Skoro zaś wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a. nie może nastąpić na wniosek zobowiązanego, to tym samym zawarta w piśmie z dnia 14 grudnia 2017 r., a następnie powtórzona w zażaleniu datowanym na dzień 14 grudnia 2017 r. prośba - nie może zostać spełniona.

Dyrektor wskazał przy tym, że w zawartych w zażaleniu wywodach na temat wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego Skarżący nie wziął w ogóle pod uwagę tego, że od 1 stycznia 2016 r. obowiązuje nowe brzmienie przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a., które zaprzecza wyrokom sądów administracyjnych, przywołanych w zażaleniu.

Na postanowienie Dyrektora Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając Dyrektorowi naruszenie:

1) art. 56 § 1 u.p.e.a.;

2) art. 61a K.p.a. w zw. z art. 23 § 6 u.p.e.a.;

3) art. 15 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia sprawy przez Organ II instancji, w szczególności brak rozważenia materiału dowodowego i poprzestanie na ustaleniach Organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że zastosowany w sprawie środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego jest zbyt uciążliwy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej – "P.p.s.a.").

Zgodnie z przywołanym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (...).

Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.

Oceniając zaskarżone postanowienie Dyrektora, będące przedmiotem kontroli w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...] oraz [...] odpowiada prawu.

Z uwagi na przedstawione zarzuty, w pierwszej kolejności należy odnieść się do instytucji wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, unormowanej w art. 23 § 6 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 23 § 1 u.p.e.a. nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W przypadku nadzoru nad egzekucją administracyjną formą przedmiotowej ingerencji jest możliwość wstrzymania z urzędu na czas określony przez organ wykonujący nadzór czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ.

W myśl art. 1a pkt 16 u.p.e.a., poprzez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego rozumie się wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych.

Zgodnie natomiast z obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. nowym brzmieniem art. 23 § 6 i § 8 u.p.e.a., nadanym art. 39 pkt 7 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1269), organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ (§ 6). Na postanowienie o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych lub wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego służy zażalenie wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 8).

W świetle przedstawionego unormowania, rację należy przyznać Organowi II instancji, iż wstrzymanie postępowania egzekucyjnego jest instytucją opartą na uznaniu organu sprawującego nadzór oraz, że działanie organu w tym zakresie może być podjęte tylko z urzędu. Za takim rozumieniem przedmiotowego przepisu przemawia również art. 23 § 8 u.p.e.a., z którego jednoznacznie wynika, że ustawodawca przyznał prawo do wniesienia zażalenia tylko wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym i ograniczył je wyłącznie do przypadków, w których doszło do wydania postanowienia o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych lub wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego.

Dalej Sąd zauważa, że w przypadku złożenia przez zobowiązanego wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a., zastosowanie znajduje przepis art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. co powoduje, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Przesłanką zaś wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a., może być nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale także może to wynikać z innych przyczyn. Przeszkoda przedmiotowa zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu ustalone zostanie zaistnienie negatywnych przyczyn załatwienia wniosku na podstawie jego wstępnej analizy, co stwarza obowiązek odmowy wszczęcia postępowania.

W świetle przedstawionych przepisów, Organy obu instancji zasadnie, zdaniem Sądu, uznały, że skoro wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a. nie może nastąpić na wniosek zobowiązanego, wstrzymanie zaś egzekucji zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków, to tym samym organ miał prawo odmówić wstrzymania postępowania egzekucyjnego w sprawie.

Odnosząc się do zarzutów skargi, w ocenie Sądu, uznać należy je za nieuzasadnione.

Skarżący podnosi, że organy naruszyły przepis art. 56 § 1 u.p.e.a., przy czym nie wyjaśnia, na czym naruszenie to miałoby polegać. Sąd zauważa, że przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy on instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie zaś jego wstrzymania.

Analogicznie, nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 61a K.p.a. w zw. z art. 23 § 6 u.p.e.a., biorąc pod uwagę ww. argumenty i interpretację powołanych przepisów oraz brak sprecyzowania przez Skarżącego istoty zarzutu naruszenia tych przepisów.

Zdaniem Sądu, nie można zgodzić się również z poglądem, że naruszony został art. 15 K.p.a., gdyż Organ II instancji, uzasadniając swoje postanowienie, zawarł w nim zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. Przywołał odpowiednie przepisy i odniósł je do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Odnośnie poruszonego w przedmiotowej skardze zarzutu zastosowania w niniejszej sprawie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, podkreślenia wymaga, że zarzut ten nie mógł być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Analizie poddana była bowiem jedynie kwestia wniesionego przez Skarżącego wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zaś nie mogą stanowić podstawy wstrzymania czynności egzekucyjnych trudności finansowe zobowiązanego.

Reasumując, ponieważ skarga jest niezasadna, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.