Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 829/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 1 pkt 2 i par. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 pkt 10, art. 41 ust. 1, art. 44 ust. 1, art. 79 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: art. 40 ust. 3 i 41 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 855
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie: Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant: Sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. przy udziale - sprawy ze skargi Stowarzyszenia A z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T. dnia [...], nr [...], odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia A z siedzibą w S. (dalej: "Stowarzyszenie") do udziału na prawach strony w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą. "A" planowanego na działkach o numerach ewidencyjnych 63/3, 63/5, 63/6, 63/7, 64/1, 64/2, 65/1, 65/2, 66/1, 66/2, 67/1, 67/2, 68/1, 68/2 obręb [...], położonych w T.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano,, że pismem z dnia 22 kwietnia 2015r. Stowarzyszenie wystąpiło, na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 1235 ze zm.) – powoływanej dalej jako "ustawa", z wnioskiem o dopuszczenie do udziału na prawach strony w toczącym się postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. Wniosek ten uzupełniony został na wezwanie organu w dniu 14 maja 2015r. Stowarzyszenie podniosło, iż jest organizacją o charakterze ekologicznym (o czym świadczy jego regulamin), co wskazuje, że spełniony jest jeden z warunków art. 44 ust. 1 ustawy (postępowanie toczy się z udziałem społeczeństwa).

Następnie Kolegium przytoczyło zasadnicze powody rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zarzuty podniesione przez Stowarzyszenie w zażaleniu na postanowienie o odmowie dopuszczenia go do udziału w postępowaniu, w tym polegające na naruszeniu art. 31 § 1 k.p.a., a także art. 3 ust. 4 i art. 9 ust. 3 i ust. 4 Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003r. nr 78, poz. 706) oraz art. 12 Konstytucji RP, a także działanie sprzeczne z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 30 kwietnia 2009r. (sprawa C-75/08). W zażaleniu Stowarzyszenie wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ niższej instancji.

Rozpatrując ww. zażalenie Kolegium stwierdziło, że niewątpliwie art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 31 § 1 k.p.a., dlatego też cechuje się przymiotem pierwszeństwa w stosowaniu, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. W sprawach, w których ustawodawca przewiduje możliwość uczestniczenia organizacji ekologicznych nie będą mogły zgłaszać swojego udziału organizacje społeczne nieposiadające statusu organizacji ekologicznych. W przepisie art. 44 ustawy został określony charakter prawny udziału organizacji ekologicznych w postępowaniu administracyjnym w sprawach z zakresu ochrony środowiska. Dla dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału na prawach strony w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia nie wystarczy samo przekonanie organizacji społecznej o niezbędności jej udziału w określonym postępowaniu, lecz dopuszczalność tego udziału - oprócz zbadania celów statutowych takiej organizacji - musi być wynikiem ustalenia, że: - dane postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym wymagany jest udział społeczeństwa; - organizacja ekologiczna prowadzi działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Zatem w świetle art. 44 ustawy, w tych kategoriach spraw, w których ustawodawca przewidział możliwość udziału społeczeństwa, będzie mogła uczestniczyć tylko ta grupa organizacji społecznych, które można uznać za organizacje ekologiczne, z uwzględnieniem wynikającego z tego przepisu warunku prowadzenia przez określony czas przez organizację ekologiczną działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody. Natomiast w pozostałych kategoriach spraw będą mogły uczestniczyć na ogólnych zasadach, po spełnieniu wymagań wynikających z art. 31 § 1 k.p.a. (zgodność celu statutowego organizacji z przedmiotem postępowania oraz związany z tym interes społeczny) wszystkie organizacje społeczne, w tym także organizacje ekologiczne. Innymi słowy, warunkiem uczestniczenia organizacji ekologicznej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa jest nie tylko to, aby dana organizacja spełniała legalną definicję organizacji ekologicznej, a więc takiej, której statutowym celem jest ochrona środowiska (art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy), ale też to, aby organizacja taka prowadziła działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia danego postępowania wymagającego udziału społeczeństwa.

Dalej organ II instancji zauważył, że w przypadku, gdy organizacja ekologiczna, powołując się na swoje cele statutowe w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody i art. 44 ustawy, zgłasza chęć uczestniczenia w postępowaniu, obowiązkiem organu jest ustalenie, czy jest to postępowanie wymagające udziału społeczeństwa, a przy pozytywnej odpowiedzi należy ustalić, czy spełniony jest warunek czasowy prowadzenia działalności statutowej.

Kolegium zwróciło również uwagę na to, że art. 44 ust. 1 ustawy zdanie drugie wyłącza obowiązywanie art. 31 § 4 k.p.a., który umożliwia organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie dotyczącej innej osoby zawiadomienie o tym organizacji społecznej, jeżeli uzna, że może być ona zainteresowana udziałem w tym postępowaniu ze względu na swój cel statutowy i gdy przemawia za tym interes społeczny. Takie wyłączenie jest oczywiste, bowiem skoro organizacje ekologiczne mogą uczestniczyć tylko w tych postępowaniach, w których został zagwarantowany udział społeczeństwa, a informacje o wszczęciu takiego postępowania zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy muszą być podane do publicznej wiadomości, to zainteresowana organizacja ma zagwarantowaną możliwość powzięcia informacji o prowadzonym postępowaniu bez konieczności oddzielnego powiadamiania jej o tym. Poza wskazanym wyłączeniem norma ta znajduje zastosowanie w stosunku do organizacji ekologicznych działających na podstawie ustawy w takim zakresie, w jakim przepisy ustawy jej nie modyfikują - np. w odniesieniu do formy dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu.

Oceniając spełnienie w omawianej sprawie warunków z art. 44 ustawy Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że przedstawione przez Stowarzyszenie cele statutowe wynikające z regulaminu Stowarzyszenia odnoszą się do ochrony środowiska (pkt 7 i 9 Regulaminu), zatem spełniona jest przesłanka powoływania się przez organizację ekologiczną na jej cele statutowe. Poprzez wydanie ww. postanowienia o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia stało się postępowaniem, w którym wymagany jest udział społeczeństwa. Zatem kolejna przesłanka dopuszczenia Stowarzyszenia jako organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach została spełniona. Następną przesłanką jest to, aby organizacja ekologiczna prowadziła działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. W przedmiotowej sprawie wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia złożony został w dniu 31 marca 2015r., a uzupełniony w dniu 3 kwietnia 2015r. Z kolei Stowarzyszenie wpisane zostało do ewidencji stowarzyszeń zwykłych w dniu 7 kwietnia 2014r. Z powyższego wynika, że Stowarzyszenie nie prowadziło działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia, czego Stowarzyszenie nie kwestionuje.

Organ odwoławczy uznał zatem, że skoro nie są spełnione jednocześnie wszystkie przesłanki warunkujące dopuszczenie Stowarzyszenia będącego organizacją ekologiczną do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagającym udziału społeczeństwa, to Stowarzyszenie nie może w tym postępowaniu uczestniczyć na prawach strony, a zatem odmowa dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu jest zasadna, stosownie do art. 44 ust. 1 ustawy. Niespełnienie warunków dopuszczenia do udziału na prawach strony w tym postępowaniu w świetle przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych wyłącza dalszą ocenę tego samego wniosku o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu w oparciu o przepis art. 31 § 1 k.p.a., jako że przepis art. 44 ust. 1 u.o.ś. jest przepisem szczególnym określającym zasady udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej wymagającym udziału społeczeństwa. W tej sytuacji nie może być uznany za słuszny zarzut zażalenia naruszenia art. 31 § 1 k.p.a. i niezasadnej odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia, w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.

Organ II instancji nie podzielił również zarzutu zażalenia, że zaskarżone postanowienie narusza art. 3 ust. 4 i art. 9 ust. 3 i ust. 4 Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003 r. nr 78, poz. 706) ani wyrażonego w zażaleniu stanowiska, że dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu jest wymagane ww. Konwencją. Przepis art. 3 ust. 4 Konwencji nakłada na państwa obowiązki odnoszące się do zapewnienia odpowiedniego uznania i wsparcia dla stowarzyszeń, organizacji i grup działających na rzecz ochrony środowiska i sprawienia, że jego krajowy porządek prawny będzie zgodny z tym zobowiązaniem. W tym zakresie odpowiednie regulacje, odnoszące się do udziału organizacji ekologicznych w postępowaniach z zakresu ochrony środowiska, wymagających udziału społeczeństwa wprowadza powoływana ustawa, której przepisy zapewniają udział społeczeństwa w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i stanowią (wraz z przepisami k.p.a.) o udziale w tym postępowaniu organizacji społecznych. Nie pozostają one w sprzeczności z cyt. przepisami art. 9 Konwencji. Poza tym ideą Konwencji jest zapewnienie społeczeństwu, co do zasady, udziału w postępowaniu dotyczącym środowiska. Jej przepisy stanowią zobowiązanie dla władz państw ratyfikujących tę Konwencję do podjęcia działań legislacyjnych i ustanowienia przepisów, które będą realizowały jej zapisy, tak by udział społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym środowiska był możliwy. Ustawodawca polski stworzył takie ramy prawne. Jednocześnie zapisy Konwencji, tworząc pewne zalecenia dla jej państw, akceptują odrębności wynikające z ich prawa krajowego. Świadczą o tym chociażby wskazywane przez Stowarzyszenie przepisy Konwencji.

Za nieuzasadniony Kolegium uznał także zarzut zażalenia naruszenia art. 12 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postępowanie organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie było prowadzone wbrew zasadzie wynikającej z tego przepisu.

Kolegium uznało również, że działanie organu I instancji nie było sprzeczne z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 30 kwietnia 2009r. (sprawa C-75/08). Wyrok ten dotyczy obowiązku uzasadnienia decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i dopuszczalności skargi wniesionej do sądu na decyzję, która nie została wystarczająco uzasadniona. W treści ww. wyroku Trybunał wskazuje na konieczność zapewnienia zainteresowanym osobom należytej kontroli nad decyzjami właściwych organów administracji o odstąpieniu od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ I instancji nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.

Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego złożyło Stowarzyszenie "A" z siedzibą w S., zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 31 § 1 pkt 2) i § 2 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcia, że nie ma on zastosowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na jej prowadzenie z udziałem społeczeństwa.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie, w oparciu o powołane orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdziło, że żaden przepis prawa nie wyłącza stosowania przepisu art. 31 1 pkt 2) i § 2 k.p.a. w postępowaniach prowadzonych z udziałem społeczeństwa. Przepis art. 44. ust. 1 ustawy jest przepisem ekstraordynaryjnym i stanowi wprost o wyłączeniu stosowania jedynie art. 31 § 4 K.p.a.

W ocenie Stowarzyszenia, niezależnie zatem od tego, czy orzeczono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, zastosowanie znajduje art. 31 § 1 pkt 2) i § 2 k.p.a., który jest przepisem uniwersalnym. Organ winien zatem był dokonać literalnej wykładni przepisów prawa i w oparciu o taką wykładnię ustalić, że z przepisu art. 44. ust 1 ustawy nie wynika, aby art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a. podlegały wyłączeniu. Organ jest związany literalnym brzmieniem przepisu, niezależnie czy uważa jego brzmienie za słuszne.

Na tej podstawie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w całości oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta T. "z dnia [...]. z dnia [...]" o odmowie dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Ponadto Stowarzyszenie wniosło o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Uczestnik postępowania Spółka A z o.o. w Warszawie wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Kontrolowane w niniejszym postępowaniu postanowienie ma charakter wpadkowy i zostało wydane postępowaniu toczącym się w oparciu o przepisy działu V ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku, jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 1235) – dalej zwanej również u.o.ś. Postępowanie to było prowadzone z wniosku Spółki A z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. z dnia 31 marca 2015r. i zmierzało do określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, które polegało na rozbudowie zakładu produkcyjnego, zlokalizowanego w T.. W toku tego postępowania Prezydent Miasta T. postanowieniem z dnia [...] stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia i określił zakres raportu o jego oddziaływaniu na środowisko. W konsekwencji, zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 u.o.ś., postępowanie środowiskowe w kontrolowanej sprawie od tej daty toczyło się z udziałem społeczeństwa.

Wniosek skarżącego stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie złożony został w dniu 23 kwietnia 2015r., wskazując jako podstawę żądania zarówno art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. jak i art. 41 ust. 1 u.o.ś.

Rozważenia wymagała zatem wzajemna relacja obu przepisów i związane z tym uprawnienia organizacji społecznych od ubiegania się o przyznanie im przymiotu strony w toczących się postępowaniach środowiskowych.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w tym zakresie dominujące w orzecznictwie stanowisko, że co do zasady, organizacja społeczna może wystąpić z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innego podmiotu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny (art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.).

W postępowaniach związanych z ustaleniem środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia udział społeczeństwa, w tym organizacji społecznych, został wszakże uregulowany w sposób szczególny. Wynika to z art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. (por. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia 15 lipca 2015r., sygn. akt II SA/Po 278/15 w Szczecinie z dnia 26 marca 2015r, sygn. akt II SA/Sz 1128/14, w Gliwicach z dnia 15 listopada 2014r., sygn. akt II SA/Gl 587/14, w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2015r., sygn. akt II SA/Gd 356/15, w Krakowie z dnia 18 lutego 2015r., sygn. akt II SA/Kr 42/15, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

Przepis art. 44 ust. 1 u.o.ś na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia, stanowił, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje statutowe cele zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z przedstawionej regulacji wynika, że organizacja społeczna, której cele statutowe pozwalają na uznanie jej za organizację ekologiczną, może zgłosić chęć udziału w każdym postępowaniu, wymagającym udziału społeczeństwa. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że regulację powyższą uznać należy za szczególną w stosunku do unormowania z art. 31 § 1 k.p.a. Konkluzja przeciwna niweczyłaby bowiem cel unormowania art. 44 ust.1 u.o.ś. Zakładając natomiast racjonalność prawodawcy, trudno o obronę stanowiska, że ta sama organizacja ekologiczna, w tym samym postępowaniu mogłaby upatrywać źródła swego umocowania w różnych regulacjach prawnych, w zależności od okoliczności.

O ile zatem organizacja ekologiczna, powołując się na swoje cele statutowe, zgłasza swój udział w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, może to uczynić wyłącznie na podstawie art. 44 ust. u.o.ś. Fakt, że art. 41 ust. 1 u.o.ś. in fine wyłącza stosowanie jedynie art. 31 § 4 k.p.a., nie oznacza, że przepis art. 31 k.p.a. w pozostałym zakresie znajduje w takich sprawach zastosowanie. Wyłączony przepis dotyczy bowiem procedowania organu (braku obowiązku zawiadomienia o toczącym się postępowaniu), nie zaś uprawnień organizacji ekologicznych. Te zaś zdefiniowane są odmiennie w art. 44 ust. 1 u.o.ś.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżące Stowarzyszenie zgłosiło wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie, w której wydane zostało postanowienie w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Powołało się przy tym na zapisy regulaminu, wskazujące, że przedmiotem działalności stowarzyszenia jest podejmowanie działań na rzecz zapewnienia pełnej ochrony i nienaruszalności środowiska (rozumianego jako ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wodę, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej a także ich wzajemne oddziaływanie) oraz ograniczenia ingerencji w to środowisko, a także na rzecz ochrony zwierząt. (pkt 7). Regulamin przewiduje również, że realizacja powyższych celów następuje w szczególności poprzez dążenie do zapewnienia przestrzegania obowiązującego w Polsce prawa, w tym poprzez udział w postępowaniach administracyjnych prowadzonych na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w chronię środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (pkt 9).

Legalna definicja organizacji ekologicznej zawarta jest w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o organizacji ekologicznej - rozumieć należy przez to organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska.

Przyjmując zatem, że wskazane wyżej cele mieszczą się w pojęciu szeroko rozumianej "ochrony środowiska" uznać należało skarżące stowarzyszenie za organizację ekologiczną w rozumieniu u.o.ś., legitymowaną do ubiegania się o uczestniczenie w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, po spełnieniu warunku prowadzenia działalności przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania. Stowarzyszenie zwykłe z siedzibą w S. zostało założone w dniu 3 marca 2014r. W dniu 7 kwietnia 2014r. zostało zaś wpisane do rejestru stowarzyszeń zwykłych. Nawet zatem zakładając, że informacja do organu nadzorującego w trybie art. 40 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 855 ze zm.) złożona została w dniu powstania Stowarzyszenia, mogło ono rozpocząć działalność najwcześniej z upływem 30 dniowego okresu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, tj. przy przyjęciu powyższego założenia – w dniu 3 kwietnia 2014r. Ponieważ zaś wniosek o wydanie decyzji środowiskowej został w niniejszej sprawie złożony w dniu 31 marca 2015r., skarżące Stowarzyszenie nie spełnia warunku formalnego do ubiegania się status strony w tymże postępowaniu.

Za prawidłowe uznać należy przeto zaskarżone rozstrzygnięcie, odmawiające skarżącemu Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu. Jak bowiem wyżej wywiedziono, niespełnienie przesłanek z art. 44 ust. 1 u.o.ś., nie rodzi dla organizacji ekologicznej możliwości "powrotu" na grunt art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. i ubiegania się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, wymagającym udziału społeczeństwa w oparciu o tenże przepis. Przywołane przez stronę skarżącą dla poparcia swego stanowiska orzeczenia sądów administracyjnych, wydane zostały w odmiennych stanach faktycznych; odnoszą się też one w większości do tej fazy postępowania środowiskowego, która nie wymaga udziału społeczeństwa.

Nietrafne jest również powoływanie się przez Stowarzyszenie na Konwencję z Aarhus dnia 25 czerwca 1998r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska oraz wyrok ETS z 30 kwietnia 2009r. (sprawa C-75/08). Argumentacja w tym zakresie miałby znaczenie, gdyby krajowe przepisy uniemożliwiały organizacjom ekologicznym udział w postępowaniach środowiskowych. Natomiast w sytuacji, gdy prawo krajowe umożliwia organizacjom ekologicznym udział w tychże postępowaniach, obwarowując go jedynie określonymi warunkami, zarzut w tym zakresie nie może być skuteczny.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

IB