Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 428/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 135,  art. 200,  art. 205 par. 2,  art. 209
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 178,  art. 2,  art. 18,  art. 71
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] roku nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 240 złotych (słownie: dwieście czterdzieści złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Kierownik Filii nr 3 Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] r. o nr [...] odmówił F. S. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad małoletnim synem O. S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., iż odmawia się przyznania wnioskowanego świadczenia, ponieważ w wyroku Sądu Rejonowego w G. - VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. o sygn. akt [...] brak jest wskazania pkt 8, tj. konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Od powyższej decyzji w terminie odwołanie wniosła strona wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Skarżąca wskazała, iż w sprawie sądowej sygn. akt [...] wydana została opinia biegłego A. B. stwierdzająca u dziecka O. S. nieuleczalną jednostkę chorobową - fenyloketonurię. Jednocześnie biegły wskazał, iż cały wysiłek organizacyjny powinien zmierzać w kierunku zabezpieczenia dalszego rozwoju małoletniego. Wymaga to stosowania odpowiedniej diety, ale także częstych wizyt kontrolnych jak i postępowania rehabilitacyjnego. Zdaniem skarżącej, opina o powyższej treści, po pierwsze zaliczająca małoletniego do osób niepełnosprawnych, a po drugie wskazująca na konieczność stałej lub długotrwałej pomocy lub opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji daje również podstawy do stwierdzenia, iż małoletni wymaga także konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12.10.94 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późń. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Ustalając stan faktyczny sprawy zaznaczyło, że na podstawie wniosku F. S. z dnia [...] r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem O. S. wszczęte zostało postępowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o świadczeniach rodzinnych") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwasłej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Z akt sprawy wynika, iż dziecko O. S. orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] r. nie został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Wskazane orzeczenie nie zawierało wskazań co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ( pkt 7) oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8). Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] orzeczeniem z dnia [...] r. Dopiero Sąd Rejonowy w G. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...]r. o sygn. akt [...] zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] i poprzedzające je orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w ten sposób, że zaliczył małoletniego O. S. do osób niepełnosprawnych i ustalił, iż małoletni O. S. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji na okres od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. Zatem, dziecko nad którym jest sprawowana opieka nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Tym samym zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] i poprzedzające je orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. nie uległo zmianie w zakresie braku wskazań co do konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast organy administracji nie są uprawnione do orzekania w niniejszej sprawie do co konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w oparciu o opinię biegłego sądowego, która została wydana na prośbę Sądu Rejonowego w G., gdyż w tym zakresie są związane orzeczeniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. Należy przy tym zauważyć, iż Sąd Rejonowy w G. zwrócił się jedynie do biegłego sądowego o wydanie opinii w sprawie na okoliczność, czy małoletni O. S. spełnia wymogi aby zaliczyć go do osób niepełnosprawnych, oraz czy wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego oraz zasądzenia kosztów postępowania. Cytując fragmenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji podniósł, iż sporządzona w sprawie sądowej opinia lekarska jednoznacznie wskazuje, iż nieuleczalna choroba małoletniego syna skarżącej wymaga ogromnego wysiłku organizacyjnego, który zmierza w kierunku zabezpieczenia dalszego jego rozwoju poprzez stosowanie odpowiedniej diety, częstych wizyt kontrolnych i prowadzenia rehabilitacji. Stąd też istnieje konieczność stałej i długotrwałej pomocy oraz opieki, jak również współudziału na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Racjonalne myślenie i doświadczenie życiowe wskazuje na to, iż roczne dziecko nawet zdrowe wymaga wzmożonego wysiłku i nie jest w stanie samodzielnie egzystować bez stałego współudziału jego opiekuna we wszystkich czynnościach życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Przedmiot oceny Sądu stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Filii nr 3 Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] r., nr [...], o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym małoletnim dzieckiem (ur. [...] r.).

W rozpatrywanej sprawie oba organy orzekające w sprawie nie uwzględniły istotnej okoliczności, iż skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad nieuleczalnie chorym od urodzenia małoletnim synem, który zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.), pozostaje pod jej władzą rodzicielską aż do uzyskania pełnoletności.

Zasadniczym powodem dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i akceptacji odmownej decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy była dokonana przez organy wykładnia przepisów prawa materialnego.

W ocenie składu orzekającego, literalna wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tej konkretnie sprawie nie jest usprawiedliwiona i nie uprawnia do przyjęcia za prawidłowe stanowiska prezentowanego przez organy obu instancji.

W art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidziano możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spełniającej wymienione takm kryteria jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W realiach niniejszej sprawy, przy dokonaniu językowej wykładni omówionych przepisów, przeszkodą dla przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego byłby fakt, iż w wyroku Sądu Rejonowego w G. VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. o sygn. akt [...], który zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] i poprzedzające je orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w ten sposób, że zaliczył małoletniego syna skarżącej do osób niepełnosprawnych i ustalił, iż wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji na okres od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., jednak nie legitymuje się on orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Takie rozumowanie jest błędne wobec faktu, że syn skarżącej nawet gdyby był dzieckiem zdrowym, to wymagałby konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji z uwagi na swój wiek, a nie stan zdrowia.

W tym miejscu zaznaczyć przyjdzie, iż organy nie uwzględniły w swoich rozważaniach i uzasadnieniu zajętego w sprawie stanowiska, iż osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku, o czym stanowi art. 4a. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 z późn. zm.). Wymagane w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych kryteria dotyczące legitymowania się wskazaniami - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wynikają z art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jednakże wobec osób, które nie ukończyły 16 roku życia stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. nr 17, poz. 162 z późn. zm.), u których oceny niepełnosprawności dokonuje się na podstawie następujących kryteriów:

1) przewidywanego okresu trwania upośledzenia stanu zdrowia z powodu stanów chorobowych, o których mowa w § 2, przekraczającego 12 miesięcy,

2) niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku, albo

3) znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem.

Zdaniem składu orzekającego wymieniony wcześniej prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G. zwrócił się jedynie do biegłego sądowego o wydanie opinii w sprawie na okoliczność, czy małoletni syn skarżącej spełnia wymogi aby zaliczyć go do osób niepełnosprawnych, oraz czy wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sporządzona dla potrzeb postępowania opinia zawiera konkluzję stanowiącą odpowiedź na tak i tylko tak sprecyzowane pytanie.

Jednakże organy orzekające nie poczyniły w tym zakresie żadnych dodatkowych ustaleń i rozważań zważywszy na powołane powyżej uregulowania prawne, ale samodzielnie uznały, że nieuleczalnie chory syn skarżącej nie wymaga wzmożonej opieki z tego tytułu mimo, iż powszechnie znaną okolicznością jest, że dziecko chore wymaga zwiększonego zaangażowania opiekunów, a nie tylko konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dowodzi tego przytoczona treść § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dostrzeżono, iż organy administracji nie są uprawnione do orzekania co konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w oparciu o opinię biegłego sądowego, która została wydana dla potrzeb Sądu Rejonowego w G.

Tymczasem, związane wspomnianym orzeczeniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. nie wyklucza poczynienia w tym zakresie własnych ustaleń przez organy orzekające w sprawie, zważywszy na stan zdrowia i wiek syna skarżącej.

W judykaturze, jak i w doktrynie nie budzi wątpliwości pogląd, wedle którego należy przyznać prymat wykładni językowej. Jeżeli jednak wyniku wykładni nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym i sprzeczność z wartościami konstytucyjnymi, należy się posiłkować innymi metodami wykładni, np. wykładnią funkcjonalną i celowościową. Granice wykładni językowej nie mają charakteru bezwzględnego. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (TK) wskazuje się, że do przekroczenia granicy wykładni językowej niezbędne jest silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych (por. wyrok TK z 28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000, Nr 5, poz. 141), a także i to, że w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych (por. postanowienie TK z 5 listopada 2001r., T 33/01, OTK - B 2002/1/47).

Akceptacja takiego stanowiska prezentowana jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2008 r., I OSK 194/07, Lex nr 454019, z 7 grudnia 2009 r., I OSK 722/2009, Lex nr 582493).

W uchwale z 20 czerwca 2000 r. I KZP 14/00 (OSNKW 2000, nr 7-8, poz. 59) Sąd Najwyższy stwierdził, że "nie tylko prawem, ale i obowiązkiem każdego sądu jest interpretowanie przepisów ustaw w sposób zgodny z Konstytucją RP. Wynika to z art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Poprzez podległość sędziów Konstytucji i ustawom w rozumieniu 178 ust. 1 Konstytucji RP należy - między innymi - rozumieć to, iż interpretując przepisy ustaw sędziowie zobowiązani są wziąć pod uwagę nie tylko ich literalną treść, ale także przepisy Konstytucji RP. Nie może też ulegać wątpliwości, iż bezpośredniość stosowania przepisów Konstytucji RP w rozumieniu jej art. 8 ust. 2 polega, między innymi, na uwzględnieniu kontekstu konstytucyjnego przy interpretacji ustaw".

Pogląd ten w pełni akceptuje skład orzekający w niniejszej sprawie uznając, iż nikt nie jest w stanie zastąpić matki w opiece nad nieuleczalnie chorym dzieckiem mającym w dacie wydania zaskarżonej decyzji zaledwie półtora roku. Natomiast nie umożliwienie prawa do korzystania z tego tytułu z pomocy Państwa narusza konstytucyjne zasady równości, sprawiedliwości społecznej i ochrony rodziny, w tym również macierzyństwa.

Problem w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy uzasadniona jest wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana przez organy administracji orzekające w sprawie, czy też istnieją dostatecznie uzasadnione przyczyny mające źródło w wartościach konstytucyjnych, które nakazywałyby przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację z pracy zarobkowej wywołanej koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym i małoletnim synem chorym na nieuleczalną chorobę.

Zgodnie z licznym i utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Dopuszczalne jest natomiast niejednolite traktowanie przez prawo podmiotów niemających istotnej cechy wspólnej.

Tymczasem, art. 18 Konstytucji RP, który stanowi, że "rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej". Zasada konstytucyjna ochrony macierzyństwa i rodzicielstwa nie tylko uzasadnia, ale wręcz wymaga od organów władzy publicznej, by w sprawach dotyczących opieki nad dziećmi oraz niepełnosprawnymi dorosłymi w szczególny sposób traktować ich rodziców. Konstytucyjnym obowiązkiem tych organów jest bowiem udzielenie matce wszelkiej, możliwej w świetle prawa pomocy, by w trudnych sytuacjach życiowych podtrzymywać więź macierzyńską i rodzicielską i umożliwiać wykonywanie naturalnych obowiązków wynikających ze szczególnego stosunku łączącego rodziców z dzieckiem - w tym obowiązku opieki. Zatem w pełni usprawiedliwione i nie naruszające konstytucyjnej zasady równości jest z punktu widzenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odmienne traktowanie w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych rodziców i osób innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Rodzicielstwo jest bowiem cechą szczególną, która pozwala na odmienne traktowanie osób które się nią legitymują w zakresie świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem lub dorosłą osobą niepełnosprawną.

Wyłączenie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie faktycznie sprawującej taką opiekę, czego organy administracji nie kwestionowały w rozpatrywanej sprawie może doprowadzić do sytuacji, w której wykluczona byłaby możliwość sprawowania przezeń opieki, np. z powodu podjęcia pracy, a brak należytej opieki i stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla dalszego jego rozwoju.

W niniejszej sprawie taka drastyczna sytuacja nie zachodzi, jednakże niewątpliwie skarżąca wobec choroby syna zmuszona jest wzmożonego wysiłku i stałej konieczności współudziału na co dzień w opiece nad synem, chociażby poprzez konieczność stosowania diety warunkującej spowolnienie objawów chorobowych i niekorzystnych jej następstw dla organizmu syna, a nie tylko udziału w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W takiej sytuacji odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, zapewniającej faktyczną i prawną opiekę synowi naruszałaby konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Akceptacja wykładni prawa materialnego zaprezentowana przez organy obu instancji w istocie ignorowałaby konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), jak również pomocy osobom niepełnosprawnym oraz członkom ich rodzin w opiece nad nimi.

Niespornym jest, że w niniejszej sprawie skarżąca od urodzenia syna opiekuje się nim w sposób efektywny, a pozbawienie jej opieki nad nim poprzez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i zmuszenie tym samym do podjęcia pracy byłoby sprzeczne z jego dobrem.

Prowadząc ponowne postępowanie, organ ustali stan faktyczny sprawy niezbędny do oceny zaistnienia wszystkich przesłanek wymaganych przez ustawodawcę do nabycia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem powyżej wskazanych uwag i dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, czego dotychczas nie wykonał biorąc pod uwagę treść uzasadnień obu wydanych w sprawie decyzji administracyjnych i odpowiedzi na skargę.

W tym stanie rzeczy, uwzględniając skargę, Sąd, orzekł jak w sentencji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.