Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 360/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 77 par. 1, art. 8, art. 11,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji w zakresie pkt II i III oraz decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt II i III; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. C. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 360/18

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] r. znak: [...] orzekającą:

w pkt I - o wprowadzeniu zmian w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków:

- obrębu M. gm. S., polegającej na usunięciu danych wykazanych w jednostce rejestrowej [...] dotyczących H. K.a s. F. i B. jak władającego gruntami oznaczonymi jako działki nr nr [...],

- obrębu K. G. gm. S. polegającej na usunięciu danych dotyczących działki nr [...] z jednostki rejestrowej [...], gdzie figuruje H. K. s. F. i B. jako władający gruntami;

w pkt II - o odmowie wprowadzenia zmian polegających na usunięciu danych dotyczących H.a K.a s. F. i B. z ewidencji gruntów i budynków jako władającego w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...] i [...] położonych w obrębie K. G. gm. S. oraz w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...] i [...] położonych w obrębie S. gm. S.;

w pkt III - o odmowie wprowadzenia zmian polegających na usunięciu danych dotyczących H. K. s. F. i B. z ewidencji gruntów i budynków jako właściciela w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działka nr [...] położonych w obrębie S. gm. S..

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał, że pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r. H. K. sprecyzował swoje żądanie złożone we wniosku z dnia 7 czerwca 2016 r. Zażądał wykreślenia go jako władającego działkami nr nr [...], [...] i [...] położonymi w gminie S. w obrębie K. G., nr nr [...] położonymi w gminie S. w obrębie M., nr nr [...] położonymi w gminie S. w obrębie S. oraz wykreślenia go jako właściciela działki nr [...] położonej w gminie S. w obrębie S..

Organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne i po ponownym rozpoznaniu sprawy wydał ww. decyzję z dnia 15 lutego 2018 r., od której jednak H. K. wywiódł odwołanie.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach stwierdził, że zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2101) w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właścicieli nieruchomości, a w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Odnośnie działek nr nr [...] położonych w gminie S. w obrębie M., organ ustalił, że stanowią one własność nieżyjącego J. Z. na podstawie aktu własności ziemi. Sprawa nabycia spadku po J. Z. nie została uregulowana i brak jest stosownego postanowienia sądu lub aktu dziedziczenia, z którego wynikałoby, że H. K. nabył prawo do spadku po J. Z.. W odniesieniu do tych gruntów został więc ustalony ich właściciel, w związku z tym ww. decyzją z dnia 15 lutego 2018 r. Starosta Buski, zdniem organu odwoławczego, prawidłowo orzekł o usunięciu danych dotyczących H. K. jako osoby władającej tymi gruntami.

Na mapie znajdującej się w zbiorze dokumentów przedstawiono działki nr [...] o łącznej powierzchni 1,0883 ha stanowiące własność F. i B. małż. K. na mocy aktu notarialnego z dnia 17 lipca 1960 r. nr Rep. [...]. Działki te odpowiadają działce nr [...] o powierzchni 1,1338 ha przedstawionej na aktualnej mapie ewidencyjnej. Działka nr [...] nie powinna być więc, jak wskazał organ odwoławczy, wykazana w rejestrze gruntów dla obrębu K. G., w której H. K. figuruje jako osoba władająca gruntami (na zasadach posiadania samoistnego), albowiem działka nr [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju z dnia 30 grudnia 1997 r. sygn. akt I Ns 725/97 o nabyciu praw do spadku po F. i B. małż. K. obecnie stanowi własność H. K..

Starosta Buski odmówił natomiast usunięcia danych dotyczących H.a K.a z ewidencji gruntów i budynków jako właściciela w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działka nr [...] położonych w obrębie S. gm. S.. Organ powołał się na akt własności ziemi z dnia 15 czerwca 1977 r. nr [...] wydany dla F. K. i jego żony B. K. potwierdzający nabycie przez nich z mocy prawa nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 2,96 ha oraz na postanowienie Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju z dnia 30 grudnia 1997 r. sygn. akt [...] o nabyciu praw do spadku po rodzicach przez H. K.. Pomimo, że nie odszukano oryginału ww. aktu własności ziemi nr [...] jednak jak wynika z rejestru gruntów w 1979 r. pod numerem 89 wpisano do ewidencji gruntów F. K. i jego żonę B. K. zamieszkałych w M. jako właścicieli działki nr [...]. Zapis ten potwierdza, zdaniem organu II instancji, że dokument taki faktycznie został wydany i posłużył za podstawę do wprowadzenia zmiany w rejestrze gruntów. Wobec tego nie można odmówić mocy dowodowej kserokopii aktu własności ziemi, a na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju sygn. akt I Ns [...] właścicielem tej działki jest obecnie H. K..

Podobnie w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...] , położonych w gminie S. w obrębie S., organ II instancji uznał, że prawidłowo Starosta Buski decyzją z dnia 15 lutego 2018 r. odmówił wprowadzenia zmiany żądanej przez H. K..

Organ I instancji przeprowadził w dniu 1 grudnia 2017 r. oględziny na działkach nr nr [...] położonych w obrębie K. G. oraz na działkach nr [...] , nr [...] położonych w obrębie S.. W oględzinach wzięli udział świadkowie, w tym osoby użytkujące przedmiotowe grunty na podstawie ustnej umowy dzierżawy zawartej z H. K. Świadkowie potwierdzili, że grunty oznaczone jako działki nr [...] i nr [...] położone w obrębie K. G. należą do H. K. Działki te były użytkowane przez okres 4 lat przez K. W. na podstawie ustnej umowy dzierżawy zawartej z H. K.. Obecnie K. Wożniak użytkuje działkę nr [...] , położoną w S.ie, będącą własnością H. K. na podstawie zawartej z nim ustnej umowy dzierżawy. W trakcie oględzin ustalono również, że działka nr [...] położona w S. znajduje się we władaniu H. K.. Działka ta stanowi grunt orny, a z zeznań świadków wynika, że działkę tę użytkuje H. K. osobiście. Ostatnio był widziany na tej działce w 2017 r., a około 2 lata temu oferował ją do sprzedaży jednemu ze świadków, zaś w latach ubiegłych wypasał na niej bydło. Jak wykazały oględziny działka nr [...] nie jest użytkowana rolniczo i jest porośnięta drzewami. Z zeznań świadka z dnia 2 stycznia 2018 r. wynika jednak, że działka ta jest w posiadaniu H.a K.a, który wypasał na niej bydło.

Ponadto z informacji udzielonych Staroście Buskiemu przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że w 2004 r. i 2013 r. H. K. wnioskował o przyznanie mu płatności, o których mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 807 z późn. zm.), między innymi w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...] i [...] , położonych w obrębie K. G. oraz oznaczonych jako działki nr nr [...] [...] i [...] położonych w obrębie S..

Organ odwoławczy zaakceptował w efekcie ustalenia organu I instancji, że H. K. traktuje opisane wyżej grunty jako grunty należące do niego. Wprawdzie większości wyżej opisanych gruntów nie użytkuje osobiście, jednak dysponuje tymi gruntami, zawierając umowy dzierżawy. Pobierał z tytułu posiadania tych gruntów płatności, a obecnie płatności te pobiera jego syn. Jednak H. K. nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że przekazał przedmiotowe grunty będące w jego posiadaniu synowi J. K..

H. K. został wpisany do ewidencji gruntów i budynków jako osoba władająca gruntami na zasadach samoistnego posiadania na mocy decyzji Starosty Buskiego z dnia 1 sierpnia 2002 r. znak: [...] między innymi w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...] i [...] położone w obrębie K. G. oraz w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...] i [...] położone w obrębie S. i została utrzymana w mocy przez Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 3 października 2002 r.

W przedmiotowej sprawie brak jest zaś dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie, że H. K. nie jest osobą władającą na zasadach samoistnego posiadania gruntami oznaczonymi jako działki nr nr [...] położonymi w obrębie K. G. oraz gruntami oznaczonymi jako działki nr nr [...] i [...] położonymi w obrębie S.. Samo stwierdzenie H. K., że nie może uzyskać tytułów własności do tych gruntów oraz że nie użytkuje tych gruntów, nie może, w ocenie organu II instancji, stanowić podstawy do usunięcia jego danych z rejestru gruntów jako podmiotu ewidencyjnego w odniesieniu do przedmiotowych gruntów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (pismo z dnia 4 maja 2018 r.) na powyższą decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach H. K. zarzucił tej decyzji błąd w ustaleniach, jakie poczyniły organy administracji poprzez uznanie, że jego nieżyjący ojciec posiadał gospodarstwo o powierzchni 24 hektarów, a następnie w drodze postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku grunty te przypadły skarżącemu. Podniósł, że nie zawierał żadnych ustnych umów dzierżawy z osobami wskazanymi w decyzji, a użytkującymi grunty, nie pobiera z tego tytułu żadnego wynagrodzenia i nie jest prawdą, aby pozostawał właścicielem nieruchomości o nr ewid. [...] położonych w obrębie K. G. oraz nr [...] w S. Utrzymywanie przez organ, że jest on właścicielem nieruchomości bez wskazania odpowiednich dokumentów, jest - zdaniem strony - nie do przyjęcia. Ponadto organ I instancji podaje inne numery działek, a zgodnie z dokumentacją, jaką posiadał jego ojciec, te numery są - według skarżącego - zupełnie inne.

W piśmie z dnia 8 maja 2018 r. zatytułowanym "Skarga" H. K. zaskarżył decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, ale w części tj. co do pkt II i III, czyli w zakresie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek nr nr [...] i nr [...] położonych w obrębie K. G. gm. S. oraz w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...] i [...] położonych w obrębie S. gm. S.. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji z powodu wskazanego naruszenia oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniósł, że nie jest prawdą, aby wyszczególnione w decyzji działki użytkował, czy też były w jego posiadaniu. Zaprzeczył, że użytkował działki nr [...] i nr [...] i podkreślił, że nie są one jego własnością, albowiem są użytkowane przez inne osoby będące spadkobiercami. Działka nr [...] jest zarośnięta lasem i łąką i nie jest w ogóle użytkowana. Działka nr [...] była użytkowana przez M. Z. zam. S., a działka przez A. R. z M., potem przez J. C. z M. i J. G. zam. G. Skarżący nie miał z tych działek korzyści ani dochodów. Nie jest ich właścicielem, ani jego ojciec nim nie był. Zarzucił brak oryginału własności ziemi.

W piśmie złożonym dnia 14 maja 2018 r. zatytułowanym "Skarga" skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z żądaniem wniosku o wykreśleniu go z ewidencji gruntów i budynków jako władającego samoistnie działkami nr [...] i nr [...] położonymi w K. gm. S. i działkami nr [...] i nr [...] położonymi w obrębie S. gm. S. oraz wykreśleniu go z ww. ewidencji jako właściciela działki nr [...] położonej w S.ie gm. S.. Nadto wniósł o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz wnoszącego skargę zwrotu kosztów postępowania sądowego. Autor pisma wskazał, że decyzja jest niesłuszna i wadliwa, gdyż organy I i II instancji wadliwie uznały, że nie jest możliwym dokonanie zmian w ewidencji gruntów budynków poprzez wykreślenie skarżącego z ewidencji jako władającego działkami o numerach [...] i [...] położonych w K. oraz o numerach [...] i [...] położonych w S.ie gm. S. i wykreślenia jako właściciela działki nr [...] położonej w S.. Wyjaśnił, że nie użytkuje działek, w zakresie których organy odmówiły wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów, ponadto w zakresie działek, co do których według ewidencji jest samoistnym posiadaczem, próbował stan prawny tych nieruchomości uregulować w stosownych postępowaniach sądowych, zarówno przez zasiedzenie jak i uwłaszczenie. Sąd oddalił jednak wnioski skarżącego, kwestionując istnienie samoistnego posiadania przez skarżącego działek nr [...] i nr [...] położonych w K. oraz nr [...] i nr [...] położonych w S.ie. Jego posiadanie samoistne było i jest sporne. Odnośnie działki nr [...] błędnie przyjął organ, że kopia dokumentu stanowi dowód tego, iż przysługuje skarżącemu prawo własności do działki. Kopia dokumentu nie może stanowić podstawy do założenia księgi wieczystej dla nieruchomości i ujawnienia strony jako jej właściciela, tym samym wpis w ewidencji należy uznać jako bezpodstawny. Wzmianka w rejestrze oraz kopia dokumentu nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że wpis jest zgodny ze stanem prawnym nieruchomości i jako taki nie może podlegać zmianie.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. pełnomocnik skarżącego, popierając skargę, wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która nie została opłacona w całości ani w żadnej części. Sprecyzował skargę w ten sposób, że oświadczył, iż zaskarża tylko tę część decyzji organu II instancji, która utrzymuje w mocy pkt 2 i 3 decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga H.a K.a zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji w zakresie pkt II i III oraz decyzja organu I instancji w części dotyczącej pkt II i III wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że istniejąca pomiędzy stronami postępowania administracyjnego asymetria przejawiająca się w możliwości jednostronnego i władczego kształtowania sytuacji prawnej stron decyzji przez organ administracji publicznej jest limitowana przez nałożony przez ustawodawcę obowiązek respektowania przez organ zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej mają obowiązek prowadzić postępowanie zgodnie z przepisami prawa (art. 6 k.p.a.). Z zasady praworządności wynika obowiązek rzetelnego wykonywania przez organy władzy publicznej powierzonych im zadań zgodnie z literą prawa. Artykuł 7 k.p.a. wskazuje zaś na konieczność podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaś art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. Wyrażony w art. 77 k.p.a. ustawowy nakaz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego musi być utożsamiany z obowiązkiem podjęcia wszelkich niezbędnych czynności mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego, co z kolei umożliwia dokonanie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ ma obowiązek rozpatrzenia wszystkich dowodów zgromadzonych lub odzwierciedlonych w aktach sprawy w ich wzajemnej łączności. Organ nie może pominąć żadnego dowodu przeprowadzonego, ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy. Zasada prawdy obiektywnej wymaga, aby wydane orzeczenie wynikało z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, który musi przekonywać o słuszności wydanego rozstrzygnięcia. Ocena powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

W myśl zasady ustalonej w art. 8 k.p.a., organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny, w tym w zakresie postępowania odwoławczego także w odniesieniu do okoliczności powoływanych w odwołaniu. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy, do naruszenia której dochodzi w sytuacji braku ustosunkowania się organu do twierdzeń strony wskazywanych przez nią jako istotne.

Zasadniczy powodem uchylenia w części decyzji Wojewódzkiego [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. było pominięcie przez organ wniosku dowodowego zgłoszonego przez H. K. w odwołaniu od decyzji Starosty Buskiego, a w konsekwencji przedwczesna ocena dokonana przez ten organ, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w zakresie wniosku skarżącego rozstrzygniętego w pkt II i III decyzji organu I instancji. Niemniej także decyzja Starosty Buskiego została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

H. K. złożył bowiem w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków w osobach M. Z., A. R., K. W., p. G. zam. w G. oraz pozostałych osób, które w terminie wskazanym przez Starostę B. nie zgłosiły się na oględziny, podnosząc, że adresy tych osób są w aktach sprawy. Jak wynika z treści tego wniosku, strona wniosła o przesłuchanie powyższych osób na okoliczność użytkowania działek o numerach ewidencyjnych: [...] , [...]. Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że organ odwoławczy nie uwzględnił tego wniosku, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do niego w żadnym zakresie. Jeżeli organ II instancji uznał, że przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, to jednak w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 8 i 11 k.p.a., winien wyjaśnić stronie postępowania motywy takiej oceny. W każdym razie nieporadność strony w sporządzeniu wniosku dowodowego (w tym w zakresie dokładnego wskazania adresów osób objętych wnioskiem) nie zwalnia organu z realizacji obowiązków przewidzianych zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie skarżącego do orzekających w sprawie organów administracji publicznej.

Naruszenia przepisów prawa procesowego, które Sąd stwierdził z uwagi na powyższe wady prowadzonego postępowania, skutkowały koniecznością wyeliminowania kontrolowanego aktu w części z obrotu prawnego i w odpowiedniej części także poprzedzającego go aktu organu I instancji, gdyż naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy z przyczyn podanych poniżej.

Starosta Buski odmówił wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu H. K. jako władającego działkami nr [...] i nr [...] położonymi w obrębie K. G. oraz nr [...] i nr [...] położonymi w obrębie S.. Nie może być wątpliwości, że ponieważ H. K. jest ujawniony jako władający powyższymi gruntami, to ustalenie stanu faktycznego w zakresie władania tymi działkami ma istotne znaczenie, skoro władanie ma potwierdzać stan faktyczny istniejący na gruncie. Ustalenie, kto faktycznie włada przedmiotowymi gruntami na zasadzie samoistnego posiadania, w szczególności, czy takim władającym jest nadal skarżący, miało więc w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie.

Odnośnie działki nr ewid. [...] położonej w obrębie S. strona wskazała w odwołaniu, że działkę tę użytkuje M. Z. (co do którego strona zgłosiła wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka). Jednocześnie z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie także jako "A. R. M.R.") z dnia 14 listopada 2018 r. (k. 148 akt administracyjnych organu I instancji) wynika, że w ostatnich latach, wnioskując o płatności obszarowe, powyższą działkę deklarował J. K.. Tymczasem świadek T. K. wskazała na H. K. jako władającego tym gruntem, a K. C. oświadczył, że to skarżący oferował mu tę działkę do sprzedaży. Zasadnym było więc przesłuchanie w charakterze świadka J. K. i organ podjął takie działania, ale do złożenia zeznań nie doszło z uwagi na niestawiennictwo wezwanego. W takiej sytuacji, w obliczu powyższych sprzeczności odnośnie podmiotu władającego jako posiadacz samoistny omawianą działką przesłuchanie zawnioskowanego przez odwołującego M. Z. i innych osób wskazanych we wniosku dowodowym, a które nie stawiły się na oględziny w dnu 1 grudnia 2017 r. mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w tym zakresie. W każdym razie ustalenie, że bez wątpienia skarżący jest nadal władającym ww. nieruchomością należy uznać za przedwczesne.

W zakresie działki nr ewid. [...] położonej w obrębie S., z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 1 grudnia 2017 r. przez pracowników organu I instancji wynika, że obecnie jest ona porośnięta drzewami i nie jest użytkowana rolniczo, świadek M. B. zeznał też, że nie widział na niej H. K. J. B. stwierdził, że działka pozostaje we władaniu skarżącego, bo wcześniej na niej wypasał bydło. Z pisma Agencji R. M.R. wynika, że w ostatnich latach działka ta nie była deklarowana celem uzyskania płatności obszarowych, tylko w 2015 r. zadeklarował ten grunt J. K., którego jednak, jak podniesiono wyżej, organ w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie przesłuchał z uwagi na jego niestawiennictwo na wezwanie organu. Nie sposób nadto nie dostrzec, że wniosek H. K. o stwierdzenie nabycia własności tej działki przez zasiedzenie został w drodze orzeczenia sądowego prawomocnie oddalony (postanowienie Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju z dnia 27 września 2004 r. – k. 86 akt administracyjnych organu I instancji). W świetle takich ustaleń organu nie sposób stwierdzić, choć i takiego wyjaśnienia zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przesłuchanie zawnioskowanych w odwołaniu świadków nie mogło w żadnym zakresie przyczynić się do poczynienia w zakresie tej działki odmiennych od dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, ani wyjaśnienia rysujących się wątpliwości co do podmiotu władającego tą nieruchomością na zasadzie samoistnego posiadania.

Odnośnie działki nr ewid. [...] położonej w obrębie K. G. skarżący zakwestionował w odwołaniu zeznania J. G. i podniósł, że obecnie użytkuje te działki K. W.. K. W. jednak do protokołu oględzin z dnia 1 grudnia 2017 r. zeznał, że działki tej jak również działki nr ewid. [...] obecnie nie użytkuje, choć na tego świadka jako użytkującego omawiany grunt wskazał świadek Z. M.. Jednocześnie z przywoływanego wyżej pisma Agencji R. i M.R. wynika, że w ostatnich latach zadeklarował tę działkę we wniosku o płatności obszarowe J. K., a który nie stawił się na wezwanie organu I instancji. Wobec takich ustaleń faktycznych nie był pozbawiony racji wniosek odwołującego o przesłuchanie dodatkowo innych osób wskazanych w odwołaniu oraz wezwanych na oględziny w dniu 1 grudnia 2017 r., zwłaszcza że spośród 16 wezwanych świadków stawiło się tylko 7 osób.

W ocenie Sądu, uwzględniając przedmiot kontrolowanego postępowania administracyjnego, w tym treść wydanego przez organ I instancji w pkt II rozstrzygnięcia, utrzymanego w mocy przez organ odwoławczy, można w sposób uprawniony stwierdzić, że przesłuchanie świadków zawnioskowanych w odwołaniu mogło istotnie wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy.

W zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt III decyzji organu I instancji, zaaprobowanego również przez organ odwoławczy, należy wskazać, że w toku postępowania administracyjnego konsekwentnie skarżący podnosił, że nie może być ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel działki nr [...] położonej w S.ie wobec braku dokumentu (aktu własności ziemi) potwierdzającego istnienie tego prawa. Zdaniem strony, akt własności ziemi, na mocy którego ujawniono w ewidencji gruntów i budynków jako właściciela omawianej działki najpierw rodziców skarżącego, a potem jego samego jako spadkobiercy F. K. i H. K., został unieważniony. Urząd Miasta i Gminy w S. akt uwłaszczeniowych dotyczących aktu własności ziemi obejmującego działkę nr [...] nie posiada, albowiem zostały przesłane do Wojewódzkiej Komisji d/s Uwłaszczenia przy Wojewodzie Kieleckim, a potem całość dokumentacji uwłaszczeniowej z wydanych aktów własności ziemi dla F. K. i H. K. przekazana została w dniu 3 lutego 1987 r. do Sądu Rejonowego w Buku-Zdroju (k. 136 akt administracyjnych organu I instancji). W oparciu o treść pisma przesłanego do Starosty Buskiego z dnia 9 listopada 2015 r. przesłanego ze Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach (k. 61 akt administracyjnych organu I instancji) należy wnioskować, że z dokumentów archiwalnych zachowanych w Urzędzie nie wynika, aby akt własności ziemi dotyczący działki nr [...] został przesłany do Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju, ale sądy rejonowe po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego, czy jego zawieszeniu nie zwracają akt administracyjnych, są one archiwizowane jako akta sądowe. Zatem, zgodnie z autorem pisma, istnieje możliwość sprawdzenia, czy w aktach sądowych znajduje się poszukiwany akt, a jeżeli tak - to wówczas istnieje możliwość wystąpienia o jego wydanie z akt. Ponadto Sąd wskazuje, że w załączonych do skargi pismach z Urzędu Gminy w Stopnicy z dnia 24 marca 1998 r. i z dnia 20 października 1998 r. wskazuje się, iż akta sprawy dotyczące uwłaszczenia F. i B. małż. K. mogły znajdować się w siedzibie Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczenia w Kielcach lub w Sądzie Rejonowym w Busku-Zdroju przy sprawie I [...].

Stąd wobec kategorycznego stanowiska skarżącego o unieważnieniu AWZ dotyczącego działki nr [...] , a także braku wyjaśnienia w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji powodów, dla których organy nie skierowały zapytania w tym zakresie do właściwego sądu rejonowego oraz treści ww. pism urzędowych Sąd uznał, że w ramach przeprowadzonego postępowania dowodowego organy administracji nie podjęły wystarczająco wnikliwych działań procesowych w kierunku uzyskania oryginału aktu własności ziemi wydanego na ww. działkę, ewentualnie nie wykluczyły możliwości odnalezienia tego dokumentu, choć dostrzegały w toku postępowania potrzebę odnalezienia omawianego AWZ.

Należy ponadto uznać na niedostatecznie realizujące zasady wyrażone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. takie działanie organów administracji orzekających w niniejszej sprawie, że przed wydaniem decyzji żaden z tych organów (w szczególności organ II instancji) nie zwrócił się ponownie do właściwego Oddziału KRUS o udzielenie informacji, na jakiej podstawie i komu H. K. wydzierżawił grunty wskazane uprzednio w piśmie organu I instancji z dnia 12 października 2017 r., a których KRUS wcześniej nie udzielił z uwagi na przekazanie akt emerytalnych skarżącego do Sądu Okręgowego w Kielcach w związku z odwołaniem skarżącego wniesionym w maju 2017 r. (k. 140 akt administracyjnych organu I instancji), skoro decyzję w I instancji Starosta Buski wydał w lutym 2018 r., a zaskarżona decyzja wydana została w kwietniu 2018 r., a wiec kilka miesięcy po uzyskaniu odpowiedzi z KRUS.

W świetle powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy I i II instancji nie podjęły wszelkich koniecznych czynności w kierunku wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w kontekście wniosków i zarzutów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego oraz poczynionych dotąd niepełnych ustaleń faktycznych w sprawie.

Uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji (w części) jak i decyzji organu I instancji w zakresie pkt II i III było niezbędne z uwagi na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy i zasadę dwuinstancyjności, która daje stronie gwarancję dwukrotnego rozpoznania sprawy w kontekście całości zgromadzonego materiału dowodowego sprawy tj. rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji w oparciu o ponowną ocenę dowodów i poczynienia na jej podstawie ustaleń faktycznych w sprawie, a potem ich ponowną ocenę prawną. Każda sprawa winna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy administracji różnych stopni. Tylko tak rozumiana zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego stwarza gwarancje realizacji praw i interesów stron oraz uczestników postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., II OSK 1029/18, lex nr 2497032).

Z podanych wyżej powodów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w uchylonej części oraz decyzja organu I instancji w uchylonej części zostały wydane z naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów prawa procesowego i z tej przyczyny orzeczono jak w wyroku (pkt I) na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a.

O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 i

§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższe rozważania Sądu, w szczególności odniosą się do wniosku dowodowego H. K. złożonego w odwołaniu oraz podejmą dalsze niezbędne czynności procesowe w sprawie w zakresie postępowania dowodowego, uzupełniając go o dowody, na które wskazał powyżej Sąd.