Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 418/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 29 ust 1 i ust 2 pkt 1 i 2 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust 4 i 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędzia WSA Danuta Kuchta Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Ke 418/21

Uzasadnienie

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] Nr [...] po rozpoznaniu odwołania T. B. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.-Z. Nr [...] z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] złotych.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do Biura Powiatowego ARiMR w B.-Z. wpłynął w dniu [...] wniosek T. B. o przyznanie płatności na rok 2009. K. Biura Powiatowego ARiMR w B.-Z. decyzją Nr [...] z dnia [...]. przyznał Panu T. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej kwocie [...]zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni upraw podstawowych w wysokości [...] zł. Płatności przyznane ww. decyzją zostały przekazane na rachunek bankowy strony wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 20 stycznia 2010 r.

W dniu 24 stycznia 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B.-Z. wpłynęła informacja o złożeniu fałszywego podpisu pod wnioskiem strony. W związku z powyższym skierowane zostało pismo o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do Prokuratury Rejonowej w B.-Z.. W dniu 28 października 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...]-wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w B.-Z., II Wydział Kamy, sygn. akt II K [...] z dnia [...] w którym stwierdzono, że podpis Pana T. B. na wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 został podrobiony przez Panią G. B.. W dniu [...] r. postanowieniem Nr [...] K. Biura Powiatowego ARiMR w B.-Z. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania Panu T. B. płatności bezpośrednich na rok 2009 zakończone decyzją .ostateczną Nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art.145 § 1 pkt 1 Kpa. Ponadto zawiadomieniem z dnia 12 lutego 2020 r. organ : poinformował stronę o rozszerzeniu przedmiotowego postępowania o podstawę wznowienia zawartą w art.145 § 1 pkt 5 Kpa. Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...].

K. Biura Powiatowego ARiMR w B.-Z. uchylił w całości decyzję, dotychczasową oraz odmówił Panu T. B. przyznania płatności bezpośrednich na rok 2009. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona strome w dniu 18 marca:2020 r. Pan T. B. wniósł odwołanie od ww. decyzji. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR K. decyzją Nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w [...].

K. Biura Powiatowego ARiMR B.-Z. decyzją Nr [...] z dnia [...] stwierdził, że decyzja Nr [...] z dnia [...] została wydana z naruszeniem prawa. Przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 10 lipca 2020 r. i T. B. nie wniósł od niej odwołania, stała się zatem ostateczna z dniem 24 lipca 2020 r.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] K. Biura Powiatowego ARiMR w B.-Z. ustalił T. B. kwotę nienależnie pobranych płatności za rok 2009 w wysokości [...] zł.

Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji organ II instancji wskazał, że szczegółowe warunki i tryb udzielania płatności do gruntów rolnych na rok 2009 określają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, ze zm.), wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, w tym Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326, ze zm.) oraz przepisy unijne, w szczególności: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30, z 31.01.2009 r., str. 16), Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe- zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 27) i Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, ze zm.).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 wyżej powołanej ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., płatność przyznawana jest na wniosek rolnika. Określenie , na wniosek" oznacza, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR związany jest bezpośrednio zakresem wniosku, a rozstrzygnięcie wydawane jest w oparciu o zgromadzone we wniosku dane. Natomiast art. 18 ust. 2 i 3 ww. ustawy wskazuje, że wniosek o przyznanie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu. W myśl art. 10 ust. 2 ustawy o Agencji, "W postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji, a w stosunku do kierowników biur powiatowych - dyrektor oddziału regionalnego". Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

Natomiast zgodnie z art. 151 § 1 organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Natomiast w myśl art. 146 § 1 Kpa uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Zgodnie z art. 151 § 2 Kpa w przypadku gdy w wyniku, wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa;' w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Zgodnie z art. 29 ustawy o Agencji:

1. ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

2. właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków

publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. -

Odnosząc się do powyższego Dyrektor wskazał, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny z powodu, której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje . więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie.

Podniesiono, że wypłacone T. B. środki publiczne za rok 2009 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj.-z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub. nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego. pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Podkreślono, że decyzja, na podstawie której przyznano płatność, nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, bowiem w decyzji wydanej na skutek wznowienia postępowania stwierdzono, że stosunek administracyjno-prawny zawiązany wcześniejszą decyzją przyznającą beneficjentowi płatność, obarczony jest istotnymi wadami faktycznymi. Istnienie w obrocie prawnym prawomocnej decyzji orzekającej, że decyzja przyznająca płatność wydana została z naruszeniem prawa, wiąże organ orzekający w sprawie dotyczącej zwrotu przyznanych płatności. Zagadnienie, że płatność przyznana była nienależna zostało już rozstrzygnięte ostateczną decyzją w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji (o przyznaniu płatności na rok 2009) z naruszeniem prawa - Nr [...] z dnia [...] r

Organ odwoławczy uznał, że K. Biura Powiatowego ARiMR w B.-Z. słusznie stwierdził, że przyznane należy uznać za nienależnie pobrane.

Na podstawie art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (Kpa), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Przyjmując zatem, że stosowne regulacje wspólnotowe przewidywały przyznanie płatności w wysokości określonej w zależności od zadeklarowanej powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a jednocześnie normowały również przypadki, w których płatności nie przyznaje się wskutek stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku, to ich przyznanie i wypłacenie rolnikowi wbrew tym unormowaniom powoduje, że są one nienależne.

Jednocześnie zasadnie podniesiono, że w niniejszej sprawie kwota nienależnie pobranej przez stronę jednolitej płatności obszarowej płatności na rok 2009 w wysokości [...] zł przekracza równowartość kwoty 100 euro (422,95 zł). Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W wypadku uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i kwota nienależnie pobrana wynosi 78,42 zł, a więc zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Wskazano, że w przedmiotowej sprawie odnośnie płatności za rok 2009, znajduje zastosowanie art. 73 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym: "obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze ; o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat." Wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga, co do zasady, 1 spełnienia łącznie dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana być musi na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Podkreślić należy, że w treści art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Nr 809/2014'’ prawodawca unijny posłużył się zwrotami niedookreślonymi takimi jak "pomyłka organu", czy też błąd, który "nie mógł zostać wykryty przez rolnika". Rozporządzenie nie definiuje pojęcia pomyłki organu, z tym, że w judykaturze na tle poprzednich tożsamych unormowań (art. 5 - ust. 3 Rozporządzenia Nr 65/2011, art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Nr 796/2004) utrwalony jest pogląd, że pod pojęciem "pomyłki organu" należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności. Pomyłka organu może zaistnieć zarówno wówczas, gdy:-.np. na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych jak i przez pomyłkę należy uznać wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności, (tak NSA w wyrokach z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 584/14, ź 11 października 2013 r., sygn. akt II GSK 849/12, z 11 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1861/12 (dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie nie doszło do błędu organu, bowiem wypłata środków nastąpiła w wyniku sfałszowania podpisu na wniosku o ich przyznanie, o czym organ przyznając płatność nie wiedział.

Dyrektor podniósł, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała też przesłanka wynikająca z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, stwierdzająca, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Nie sposób przyjąć, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy strona działała w dobrej wierze, bowiem podpis na wniosku został sfałszowany nie można, zatem przyjąć, że Pan T. B. ubiegał się o przyznanie płatności na rok 2009, Ponadto okoliczność ta nie była znana organowi pierwszej instancji na dzień wydania decyzji Nr [...] z dnia [...] r. Dokonując wykładni art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) ńr 796/2004 należy cały czas mieć na względzie, że zasadą jest zwrot nienależnie pobranych płatności. Skoro zostało wykazane, że płatność była nienależna - płatność ta musi zostać zwrócona. Dla powstania obowiązku zwrotu nienależnej płatności nie jest potrzebne wykazywanie przez organ, że płatność została uzyskana w złej wierze, konieczne jest natomiast wykazanie, że płatność była nienależna, bowiem warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane. Zatem 10-letni okres przedawnienia nie wymaga udowodnienia złej wiary, a krótki - 4-letni okres przedawnienia ustanowiony dla tych rolników, którzy pobrali nienależne płatności w dobrej wierze nie może być objęty domniemaniem, lecz musi zostać wykazany. Uznać należy, że o ile dobra wiara rolnika nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, to jej wykazanie należy do beneficjenta.. Por. Wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012r. sygn. akt II GSK 1365/11. W złożonym w niniejszej sprawie odwołaniu, strona nie przedstawia żadnych argumentów w przedmiocie .wykazania swojej dobrej wiary. Wobec tego opierając się na dokumentacji dostępnej organowi, ustalenie kwoty do zwrotu niniejszą decyzją jest zasadne. W rozpoznawanej sprawie wypłata płatności nastąpiła w dniu 20 stycznia 2010 r.. a postanowieniem Nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR B.-Z. wznowił postępowanie w przedmiocie przyznania płatności na rok 2009. Postanowienie to stanowi pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności i zostało doręczona stronie w dniu 14 listopada 2019 r.. zatem przed upływem 10 lat od daty płatności. Wobec powyższego ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w niniejszym przypadku jest zasadne i argumenty strony, że doszło do przedawnienia wypłaconych środków nie zasługuje na uwzględnienie.

Na powyższą decyzję T. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art 29 ust 1 i 2 i 8 ustawy z dnia 28 maja 2008 o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez orzeczenie o obowiązku zwrotu kwoty dotacji za 2009 r co do której została wydana decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] [...] stwierdzająca, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nr [...] z dnia [...] r nie podlega uchyleniu i pozostaje w obrocie prawnym,

2. naruszenie art 18 ust 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że płatności na rok 2009 nie mogą zostać przyznane w przedmiotowej sprawie, pomimo faktu, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nr [...] z dnia [...] r przyznająca te płatności nie została uchylona i pozostaje w obrocie prawnym,

3. naruszenie art 29 ustawy z dnia 28 maja 2008 o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art 73 ust 5 Rozporządzenia Komisji WE nr [...] poprzez orzeczenie o obowiązku zwrotu kwoty dotacji za 2009 r po upływie okresu przedawnienia

4. art 7, 77, 80 kp.a poprzez niedostateczne zbadanie sprawy i nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów odwołania , a nadto nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w kierunku dobrej wiary skarżącego przy składaniu wniosku o płatność

W oparciu o tak postawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...].

W uzasadnieniu skargi wskazał, że Organy obu instancji zdaniem skarżącego naruszyły art 18 ust 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że płatności na rok 2009 nie mogą zostać przyznane w przedmiotowej sprawie, pomimo faktu, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nr [...] z dnia [...] r przyznająca te płatności nie została uchylona i pozostaje w obrocie prawnym.

Organ II instancji błędnie uznał, że T. B. nie działał w dobrej wierze składając wniosek o płatność. W toku postępowań ustalono, że wniosek został podpisany przez pełnomocnika strony tj jego matkę G. B., jednak nie imieniem i nazwiskiem skarżącego. Matka wnioskodawcy była i jest pełnomocnikiem T. B., zaś jej błąd polegał na podpisaniu wniosku nie swoim imieniem ale imieniem i nazwiskiem skarżącego bez wykazania stosunku pełnomocnictwa. Podkreślono, że skarżący nie polemizuje z prawomocnym orzeczeniem karnym Sądu Rejonowego w [...], jednakże podkreśla, że jego matka byłą i jest upoważniona do podpisywania przez niego pism i wniosków, w tym w szczególności wniosków do ARiMR.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy przyjęto za podstawę rozważań Sądu.

Treść art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny z powodu, której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie. Wypłacone T. B. środki publiczne za lata 2010-2011,2013-2014 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji - K. Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Ponownego podkreślenia wymaga, że decyzja, na podstawie, której przyznano płatności, nie została wyeliminowane z obrotu prawnego z uwagi na upływ czasu umożliwiający takie rozstrzygnięcie. Ale w wyniku wznowienia postępowania ostatecznie stwierdzono, że stosunek administracyjno-prawny zawiązany wcześniejszymi decyzjami przyznającymi beneficjentowi płatności, obarczony jest istotnymi wadami faktycznymi i zostały wydane z naruszeniem prawa. Istnienie w obrocie prawnym prawomocnej decyzji orzekającej, że decyzja przyznająca płatność wydana została z naruszeniem prawa, wiąże organ orzekający w sprawie dotyczącej zwrotu przyznanych płatności.

Zauważyć jednocześnie należy, że poza sporem jest także fakt, że decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...], w przedmiocie przyznania płatności za lata 2010-2011,2013-2014 o numerach: [...] i Nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa, co zostało stwierdzone w rozstrzygnięciach Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. o numerach: [...]. W treści ww. ostatecznych rozstrzygnięć, których strona nie kwestionowała, organ wskazał, że do wypłaty środków przyznanych ww. decyzjami, doszło w wyniku sfałszowania wniosków o przyznanie płatności przez Panią [...]. Przedmiotowe zostało również zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w B.-Z., II Wydział Karny, sygn. akt [...] z dnia [...] r.

Z tych względów organy zasadnie przeprowadziły postepowanie w zakresie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności.

Tym samym zagadnienie, że płatność przyznana była nienależna zostało już rozstrzygnięte ostateczną decyzją w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji (o przyznaniu płatności na rok 2009) z naruszeniem prawa - Nr [...] z dnia [...] r. Strona nie kwestionowała ww. rozstrzygnięcia, a tym samym stwierdzonych nieprawidłowości, co oznacza, że należy uznać je za udowodnione. Wskazać należy, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu stanowi postępowanie odrębne od postępowania w przedmiocie przyznania płatności. Niniejsze postępowanie ma charakter odrębny i wynika z ostatecznej decyzji Nr [...] z dnia [...] r. stwierdzającej, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.-Z. Nr [...] z dnia [...] r. (przyznająca płatność) została wydana z naruszeniem prawa.

W ocenie sądu organ zasadnie wskazał, że Na podstawie art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (Kpa), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Przyjmując zatem, iż stosowne regulacje wspólnotowe przewidywały przyznanie płatności w wysokości określonej w zależności od zadeklarowanej powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a jednocześnie normowały również przypadki, w których płatności nie przyznaje się wskutek stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku, to ich przyznanie i wypłacenie rolnikowi wbrew tym unormowaniom powoduje, że są one nienależne.

Jednocześnie trafnie wskazano, że w przedmiotowej sprawie odnośnie płatności za rok 2009, znajduje zastosowanie art. 73 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym: "obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech-lat. Wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga, co do zasady, spełnienia łącznie dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana być musi na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Podkreślić należy, że w treści art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Nr 809/2014 prawodawca unijny posłużył się zwrotami niedookreślonymi takimi jak "pomyłka organu", czy też błąd, który "nie mógł zostać wykryty przez rolnika". Rozporządzenie nie definiuje pojęcia pomyłki organu, z tym, że w judykaturze na tle poprzednich tożsamych unormowań (art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Nr 65/2011, art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Nr 796/2004) utrwalony jest pogląd, że pod pojęciem "pomyłki organu" należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności. Pomyłka organu może zaistnieć zarówno wówczas, gdy np. na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych jak i przez pomyłkę należy uznać wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności, (tak NSA w wyrokach z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 584/14, z 11 października 2013 r., sygn. akt II GSK 849/12, z 11 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1861/12 (dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie nie doszło do błędu organu, bowiem wypłata środków nastąpiła w wyniku sfałszowania podpisu na wniosku o ich przyznanie. o czym organ przyznając płatność nie wiedział.

Jednocześnie, co zostało zasadnie podkreślone, W rozpatrywanej sprawie nie zaistniała też przesłanka wynikająca z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, stwierdzająca, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Nie sposób przyjąć, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy strona działała w dobrej wierze, bowiem podpis na wniosku został sfałszowany nie można, zatem przyjąć, że T. B. ubiegał się o przyznanie płatności na rok 2009. Ponadto okoliczność ta nie była znana organowi pierwszej instancji na dzień wydania decyzji Nr 0235-2009-000011163 z dnia 18 listopada 2009 r. Dokonując wykładni art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 należy cały czas mieć na względzie, że zasadą jest zwrot nienależnie pobranych płatności. Skoro zostało wykazane, że płatność była nienależna - płatność ta musi zostać zwrócona. Dla powstania obowiązku zwrotu nienależnej płatności nie jest potrzebne wykazywanie przez organ, że płatność została uzyskana w złej wierze, konieczne jest natomiast wykazanie, że płatność była nienależna, bowiem warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane. Zatem 10-letni okres przedawnienia nie wymaga udowodnienia złej wiary, a krótki - 4-letni okres przedawnienia ustanowiony dla tych rolników, którzy pobrali nienależne płatności w dobrej wierze nie może być objęty domniemaniem, lecz musi zostać wykazany. Uznać należy, że o ile dobra wiara rolnika nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, to jej wykazanie należy do beneficjenta. Por. Wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1365/11. Strona nie przedstawia żadnych argumentów w przedmiocie wykazania swojej dobrej wiary. Wobec tego opierając się na dokumentacji posiadanej organ poczynił prawidłowe ustalenia w tym zakresie.

W rozpoznawane j sprawie wypłata płatności nastąpiła w dniu 20 stycznia 2010 r" a postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. K. Biura Powiatowego ARiMR B.-Z. wznowił postępowanie w przedmiocie przyznania płatności na rok 2009. Postanowienie to stanowi pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności i zostało doręczona stronie w dniu 14 listopada 2019 r" zatem przed upływem 10 lat od daty płatności. Wobec powyższego ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w niniejszym przypadku jest zasadne i argumenty strony, że doszło do przedawnienia wypłaconych środków nie zasługuje na uwzględnienie.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 7, 77, 80 Kpa. Zgodnie bowiem z art. 10 a ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § I oraz art. 81.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.