Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 100/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1-3, art. 5, art. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2188
law: Ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej -  t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze sprzeciwu M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. R. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. R. (strona, podatnik, skarżąca) od decyzji Wójta Gminy R. z [...] września 2021 r. w sprawie zwrotu części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej za II półrocze 2021r. w kwocie [...]zł, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że strona wnioskiem z [...] sierpnia 2021 r. wystąpiła o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na II półrocze 2021r. Do wniosku dołączyła oświadczenie o dzierżawie użytków rolnych, wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] marca 2020 r. oraz faktury stanowiące dowód zakupu oleju napędowego.

W decyzji z [...] r. Wójt Gminy R. wyjaśnił, że w okresie od 1 lutego do 31 lipca 2021 r. strona zakupiła [...] litrów oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, co miało odzwierciedlenie w złożonych przez nią fakturach VAT. Organ przyjął, że powierzchnia [...] ha użytków rolnych stanowi podstawę do zwrotu podatku, natomiast działki oznaczone nr [...], [...] położone w B. i [...] położona w R., łącznie o powierzchni [...] ha nie zostały doliczone, w związku z oświadczeniem złożonym przez P. K., który zadeklarował, że w okresie od lutego do lipca użytkował wskazane działki. Kwota przyznanego wnioskodawczyni zwrotu podatku akcyzowego stanowi iloczyn [...] litrów nabytego oleju i stawki zwrotu podatku na 1 litr oleju napędowego, w ramach rocznego limitu ustanowionego w I półroczu 2021 r. na kwotę [...] zł.

W wyniku rozpoznania odwołania strony, organ drugiej instancji przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie tj. art. 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2188).

Organ wskazał, że podatniczka składając pierwszy wniosek za I półrocze 2021r., w oświadczeniu o dzierżawionych użytkach rolnych nie wykazała powierzchni działek oznaczonych nr [...], [...] położonych w B. i nr [...] położonej w R.. Natomiast w drugim wniosku - złożonym za II półrocze 2021 r. oświadczyła, że jest dzierżawcą tych nieruchomości. W oświadczeniach tych zawarte jest stwierdzenie, że właściciel dzierżawionych gruntów został poinformowany o wykazaniu ich do zwrotu podatku akcyzowego, zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Ponadto strona złożyła kopię wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] marca 2020 r., z którego wynika, że Sąd ten nakazał [...] przywrócenie podatniczce utraconego posiadania nieruchomości położonych w B. oznaczonych nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha oraz działki położonej w R. nr [...] o pow. [...] ha oraz zaniechanie naruszeń posiadania tych nieruchomości poprzez wchodzenie na te nieruchomości i wykonywanie jakichkolwiek prac polowych.

Organ podkreślił, że wnioskodawca składa oświadczenie o powierzchni użytków rolnych, natomiast organ ma jedynie możliwość zweryfikowania tej powierzchni z danymi zawartymi w ewidencji gruntów. Nie jest więc uprawniony do poprawiania, a tym bardziej uzupełniania wniosku oraz oświadczeń złożonych przez producenta rolnego. Jeśli wniosek posiada braki, organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia. Jeżeli natomiast wniosek jest kompletny, to na podstawie wskazanych w nim informacji, organ jest w stanie wydać decyzję, w której określa roczny limit zwrotu przysługujący wnioskodawcy oraz przysługującą mu kwotę zwrotu.

Według strony to ona nieprzerwanie, na podstawie dotychczas niewypowiedzianej umowy zawartej w dniu [...] stycznia 2005 r. z [...] (ówczesnym współwłaścicielem nieruchomości) jest dzierżawcą nieruchomości położonych na terenie gm. R. oznaczonych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, położonych w B. oraz nr [...] o pow. [...] ha położonej w R..

Tymczasem wójt Gminy R. na podstawie wniosków złożonych przez [...] zarówno za I, jak i II półrocze 2021 r., do których oświadczył, że dzierżawi m. in. działki nr [...], [...] i [...], ustalił ne jego rzecz zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, w stosunku do wszystkich wykazanych użytków rolnych. P. K. przedstawił przy wnioskach umowę dzierżawy, sporządzoną w formie aktu notarialnego z [...] października 2018 r., zawartą na okres dziesięciu lat.

W tych okolicznościach, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że sprawa wymaga ponownego przeanalizowania przez organ pierwszej instancji, pod kątem ustalenia powierzchni użytków rolnych znajdujących się w posiadaniu i współposiadaniu strony, uprawniających ją do zwrotu podatku akcyzowego. Jest tak przede wszystkim dlatego, że zarówno strona, jak i P. K. zwracając się z wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego oświadczyli, że są dzierżawcami działek oznaczonych nr [...] położonych w B. oraz nr [...] położonych w R.. Kwestia posiadania i przywrócenia posiadania działek nr [...] położonych w B. oraz nr [...] położonych w R. była przedmiotem badania przez Sąd Rejonowy. Przed Sądem tym toczy się obecnie postępowanie z wniosku złożonego [...] listopada 2021 r. przez [...] o wydanie przez podatniczkę przedmiotowych nieruchomości.

Nie zgadzając się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. R. wniosła od niej sprzeciw, domagając się uchylenia decyzji kasatoryjnej. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

- art 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ drugiej instancji miał prawo do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi w sytuacji, gdy organ ten mógł dokonać oceny co do faktów, jak i co do prawa, działania organu pierwszej instancji;

- art 6 i art 8 k.p.a. poprzez rażące naruszenie przez organ drugiej instancji zasady praworządności i zasady zaufania obywateli do organów państwa polegające na wydaniu dwóch różnych orzeczeń w podobnym stanie faktycznym i prawnym.

W uzasadnieniu sprzeciwu strona wskazała, że [...] marca 2019 r. złożyła wniosek o zwrot podatku akcyzowego wraz z oświadczeniem. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. wójt Gminy odmówił zwrotu podatku akcyzowego do powierzchni [...] ha dotyczącej działek [...] w S. , [...] i [...] w B. oraz [...] w R.. W tym samym okresie na powyższe użytki rolne wniosek o zwrot podatku akcyzowego złożył P. K., przedstawiając umowę dzierżawy z [...] października 2018 r. W wyniku rozpoznania odwołania strony, decyzją z [...] lipca 2019 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie wójta z [...] kwietnia 2019 r. uznając, że zwrot podatku akcyzowego należy się osobie, która posiada tytuł prawny - umowę dzierżawy, a nie temu kto faktycznie użytkuje grunty rolne.

W dniu [...] sierpnia 2021 r. skarżąca ponownie wystąpiła z wnioskiem do o zwrot podatku akcyzowego zawartego w oleju napędowym (wnioskiem objęto II kwartał). We wniosku wykazała działki [...] i [...] w B. oraz [...] w R. o pow. [...] ha. Do wniosku dołączyła wyrok Sądu Rejonowego w R. P. z [...] r., w którym przywrócił stronie posiadanie nieruchomości (działki nr [...], [...] i [...]), nakazując P. K. ich wydanie oraz zaniechanie wchodzenia na te nieruchomości i wykonywanie jakichkolwiek prac polowych. Strona dołączyła także pismo, w którym po wystąpieniu do komornika sądowego P. K. w dniu [...] sierpnia 2021 r. wydał stronie nieruchomości w posiadanie. Na dzień [...] sierpnia 2021 r. P. K. nie był już zatem użytkownikiem tych gruntów.

Decyzją z [...] września 2021 r. wójt Gminy R. odmówił zwrotu podatku akcyzowego na sporne działki. Kolegium rozpoznając odwołanie strony od tej decyzji, uchyliło ją w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, zamiast orzec co do istoty sprawy.

Podsumowując, strona skarżąca stwierdziła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało dwie sprzeczne decyzje w podobnym stanie faktycznym i prawnym. W pierwszej decyzji z [...] lipca 2019 r. stanęło na stanowisku, że zwrot podatku akcyzowego należy się temu, kto na dzień składania wniosku posiadał tytuł prawny do gruntów rolnych, natomiast w decyzji z [...] uznało, że zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego należy się temu, kto przed złożeniem wniosku użytkował grunty rolne.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie. Wskazało w szczególności na wadliwość pouczenia strony o prawie i terminie do zaskarżenia decyzji. W tej sytuacji złożony przez skarżącą sprzeciw (pomimo, że został on wniesiony w terminie do złożenia skargi, a zatem zgodnie z wadliwym pouczeniem organu) uznać należy za złożony terminowo.

Organ nie zajął stanowiska co do meritum sporu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej "p.p.s.a. ", w zw. z art. 64b § 1 tej ustawy, stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (sprzeciwu) oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Powyższa regulacja wyłącza możliwość wnoszenia skarg na decyzje kasacyjne organu odwoławczego pozostawiając ich kontrolę w ramach sprzeciwu, na podstawie którego sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu, sąd sprzeciw oddala (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest więc przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie odnosi się co do zasady do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15).

Przypomnieć zatem trzeba, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., stanowiącym podstawę wydania kontrolowanej decyzji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Konieczność wydania decyzji kasacyjnej zachodzi zatem wtedy, kiedy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mogącym mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana w jednej instancji, przez co pozbawiano by stronę prawa kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. Potwierdzeniem powyższego jest treść art. 136 § 1 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli zatem organ pierwszej instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny, ale obszerny (w sensie jakości) materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie. Kasacyjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a.

W ocenie Sądu sprzeciw skarżącej, który w okolicznościach niniejszej sprawy winien zostać uznany za złożony terminowo (wobec błędnego pouczenia organu co do środka zaskarżenia i jego terminu, czego strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji), jest uzasadniony.

W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniu zawartemu w decyzji, nie istnieje potrzeba zgromadzenia nowych dowodów w znacznej części, ale co najwyżej uzupełnienia materiału dowodowego przedłożonego organowi pierwszej instancji oraz prawidłowego ustalenia faktów i ich oceny w kontekście prawidłowo zinterpretowanej normy prawnej, stanowiącej podstawę rozstrzygania o wniosku strony o przyznanie zwrotu podatku akcyzowego (art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 5 i 6 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej Dz. z 2019 r., poz. 2188).

Jak bowiem ustalono, do tych samych działek gruntu za te same okresy dwie różne osoby, nie będące współposiadaczami nieruchomości, złożyły wnioski o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego, powołując się na gospodarcze wykorzystywanie tych działek gruntu. P. K. legitymował się przy tym umową dzierżawy z dnia [...] października 2018 r., zaś M. R. twierdziła, że jest dzierżawcą i posiadaczem zależnym tych samych działek od 2005r. (na mocy umowy dzierżawy z dnia [...] stycznia 2005 r. zawartej z F. Z.). Jednocześnie twierdziła ona, że umowa dzierżawy nie wygasła.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca posiadała sporne działki do 2018 r., kiedy to jej posiadanie zostało naruszone przez P. K. (w 2018 r. zniszczył on bowiem jej zasiewy). Utracone posiadanie zostało jej przywrócone przez sąd cywilny wyrokiem z dnia 10 marca 2020 r., a P. K. w wykonaniu tego wyroku wydał jej przedmiotowe działki w dniu [...] sierpnia 2021 r. Równocześnie poza sporem jest to, że w toku znajduje się sprawa cywilna z powództwa P. K. o wydanie nieruchomości.

W tych realiach, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zaistniała potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego w zasadniczej części, zmierzającej do wykazania rzeczywistej powierzchni posiadanych działek, wobec zgłaszania równocześnie do nich prawa przez dwa odrębne podmioty.

Z konstatacją tą nie sposób się zgodzić.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (t.j. Dz. U. 2019. 2188), zwrot podatku przysługuje producentowi rolnemu. Za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (ust. 2). W przypadku, gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, zwrot podatku przysługuje posiadaczowi zależnemu (ust. 3). W przypadku gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot współposiadania, zwrot podatku przysługuje temu współposiadaczowi, w stosunku do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Pisemna zgoda nie dotyczy współmałżonków ( ust. 4 ).

Zgodnie z art. 5 powyższej ustawy: 1. wójt, burmistrz (prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów będących w posiadaniu lub współposiadaniu producenta rolnego przyznaje, na wniosek tego producenta, w drodze decyzji, zwrot podatku, 2. zwrot podatku przyznaje się za okres 6 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o zwrot podatku, 3. decyzja zawiera limit ustalony w sposób określony w art. 4 ust. 2, kwotę zwrotu podatku oraz część limitu pozostałą do wykorzystania, 4. decyzję wydaje się w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o zwrot podatku.

Zgodnie z art. 6 ustawy: 1. wniosek o zwrot podatku składa się w terminach od dnia 1 lutego do ostatniego dnia lutego i od dnia 1 sierpnia do dnia 31 sierpnia danego roku, 2. wniosek o zwrot podatku zawiera: 1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego; 2) numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego; 3) numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL) albo numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość producenta rolnego oraz nazwę organu, który wydał dokument, w przypadku gdy producent rolny jest osobą fizyczną; 4) oświadczenie o powierzchni użytków rolnych, o których mowa w art. 4 ust. 2, położonych na obszarze gminy, do której wójta, burmistrza (prezydenta miasta) jest składany wniosek o zwrot podatku; 4a) oświadczenie o średniej rocznej liczbie dużych jednostek przeliczeniowych bydła będącego w posiadaniu producenta rolnego; 5) pisemną zgodę pozostałych współposiadaczy, o której mowa w art. 3 ust. 4, jeżeli producent rolny jest współposiadaczem gruntów gospodarstwa rolnego; 6) numer rachunku bankowego, w przypadku gdy zwrot podatku nastąpi w formie przelewu; 7) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, w przypadku gdy producent rolny podlega wpisowi do tego rejestru, 3. do wniosku o zwrot podatku dołącza się: 1) faktury VAT albo ich kopie, stanowiące dowód zakupu oleju napędowego w okresie 6 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku; 2) dokument wydany przez kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawierający informacje o liczbie dużych jednostek przeliczeniowych bydła będącego w posiadaniu producenta rolnego, w odniesieniu do każdej siedziby stada tego producenta, w ostatnim dniu każdego miesiąca roku poprzedzającego rok, w którym został złożony wniosek o zwrot podatku, ustalonej z uwzględnieniem wartości współczynników przeliczeniowych sztuk bydła na duże jednostki przeliczeniowe określonych w załączniku do ustawy, na podstawie danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w rozdziale 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 1149 i 1824) – w przypadku ubiegania się przez producenta rolnego o zwrot podatku w odniesieniu do bydła. Kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na wniosek producenta rolnego wydaje dokument, o którym mowa w ust. 3 pkt 2. 4. na fakturach VAT, o których mowa w ust. 3 pkt 1, upoważniony przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) pracownik urzędu gminy lub miasta umieszcza adnotację o treści "przyjęto w dniu ... do zwrotu części podatku akcyzowego".

Jak wynika z powyższego, rzeczą organu było dokonanie oceny czy M. R. w II kwartale 2021 r. złożyła wniosek spełniający wymogi formalne, faktury VAT dokumentujące zakup oleju napędowego w okresie, o jakim mowa w ustawie oraz czy posiadała sporne grunty, użytkując je w ramach gospodarstwa rolnego i status producenta rolnego, zdefiniowany w zacytowanym wyżej art. 3 wskazanej ustawy.

Organ podatkowy nie jest natomiast władny do rozsądzania sporu o własność lub posiadanie nieruchomości. W jego kompetencji znajduje się zatem wyłącznie ocena prawidłowości wniosku i prawdziwości zawartych w nim informacji. Jeśli wnioski wskazujące na posiadanie tych samych gruntów złożyły równocześnie dwie osoby, organ winien rozstrzygnąć czy są one współposiadaczami (i ewentualnie w jakim zakresie), a jeśli nie – kto w rzeczywistości posiada i użytkuje nieruchomości rolniczo. W tym zakresie niezbędnym jest dokonanie analizy wszystkich przedłożonych dokumentów, ale też ich weryfikacja we wzajemnym powiązaniu, szczególnie że postępowania zainicjowanie wnioskami prowadzi jeden i ten sam organ. Dostrzegając rozbieżności w stanowiskach wnioskodawców, organ powinien rozważyć uzupełnienie przedstawionych dowodów z dokumentów i ewentualnie odebrać wyjaśnienia od strony postępowania, skonfrontować te wyjaśnienia z danymi znajdującymi się w ewidencji gruntów i budynków oraz z danymi z ARiMR. Tylko należycie przeprowadzone postępowanie dowodowe i rzetelna analiza dowodów umożliwi organowi uniknięcie sytuacji nadużyć związanych z ubieganiem się o omawiane zwolnienie (uprawnienie) podatkowe.

Należy mieć na uwadze fakt, że posiadanie nieruchomości (od którego m.in. zależy status producenta rolnego) jest stanem faktycznym, a nie prawem do nieruchomości. Nie ma zatem potrzeby ani badania, któremu z wnioskodawców przysługuje faktyczne prawo do działek (a tym samym aktualności zobowiązania- umowy dzierżawy, na które każde z nich się powołuje), ani też oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu cywilnego w tym przedmiocie, skoro ustaleniu ma podlegać status producenta rolnego z uwzględnieniem posiadania spornych działek w okresie nabywania i zużywania oleju napędowego.

Pojęcie posiadania określa przepis art. 336 Kodeksu cywilnego (k.c.), obejmując przy tym jego istotę i elementy, równocześnie wskazuje rodzaje posiadania. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zatem posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. W potocznym ujęciu posiadanie kojarzy się z wykonywaniem władztwa nad rzeczą, jednakże w ściślejszym techniczno-prawnym znaczeniu, zdefiniowanym w art. 336 k.c., niezbędne jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia wykonywanego za kogo innego (art. 338 k.c.). Ochronie posiadania służy powództwo posesoryjne, uregulowane w art. 344 § 1 k.c. Powództwo to zostało wytoczone przez skarżącą i zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] marca 2020 r. Sąd ten ustalił zatem, że zarówno w dacie wytoczenia powództwa, jak i w dacie rozstrzygnięcia o nim, posiadanie nieruchomości winno przysługiwać skarżącej. Należy przy tym przypomnieć, że w sprawach o naruszenie posiadania sąd cywilny bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznając prawa ani dobrej wiary pozwanego (art. 478 Kodeksu postępowania cywilnego). Roszczenie to nie jest bowiem zależne od zgodności posiadania ze stanem prawnym.

Jakkolwiek więc dzierżawca nieruchomości z reguły jest też jej posiadaczem, to jednak nie jest to domniemanie, którego nie można obalić. Jeśli zaś do tych samych nieruchomości dwie różne osoby zgłaszają takie same prawa (wynikające z dwóch różnych tytułów – odrębnych umów), to istota sprawy – dla celów rozstrzygnięcia wniosku - sprowadza się do ustalenia, która z nich nieruchomości te faktycznie posiadała.

Ocenę sprawy bez wątpliwości umożliwiają dokumenty złożone w sprawie. Dowodzą one, że skarżąca była w dacie wytoczenia powództwa posesoryjnego posiadaczem wymienionych działek gruntu, a posiadanie to zostało naruszone przez [...]. Sąd cywilny przywracając posiadanie skarżącej, jednocześnie nałożył na P. K. określone zobowiązania – do wydania nieruchomości i do zaniechania naruszeń poprzez wchodzenie na nieruchomości i wykonywanie jakichkolwiek prac polowych. P. K. zwrócił nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2021 r., co potwierdza dołączone do sprawy oświadczenie.

Jeśli zaś w okresie pomiędzy tymi zdarzeniami a datą złożenia wniosku istotne dla sprawy okoliczności uległy zasadniczej zmianie, organ winien je stosownie wykazać i ujawnić w uzasadnieniu decyzji. Jeśli, jak stwierdzono w zaskarżonej decyzji, w ocenie organu należy jedynie uzupełnić istniejący materiał dowodowy o wystąpienie z zapytaniem do ARiMR, to bez wątpliwości dowód taki można przeprowadzić, bez szkody dla zasady dwuinstancyjności, przed organem odwoławczym i poddać go ocenie w całokształcie zebranych dowodów i wynikających z nich okoliczności sprawy. Przypomnieć bowiem należy, że w zakresie obowiązków tego organu znajduje się ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej.

W przedstawionych w sprawie okolicznościach w żadnym razie nie jest natomiast zasadnym pogląd, zgodnie z którym złożenie wniosków przez dwie różne osoby świadczy o współposiadaniu nieruchomości (co miałoby oznaczać konieczność uzupełnienia dowodów co do zakresu tego współposiadania). Żaden z podmiotów ubiegających się równocześnie o zwrot akcyzy nie twierdził przecież, że w związku z zawartą umową dzierżawy w jakiejkolwiek części współposiada przedmiotowe nieruchomości. Każdy z wnioskodawców podnosił, że posiada je w całości, a posiadanie to ma charakter posiadania zależnego.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, to rzeczą organu odwoławczego było dokonanie oceny, czy skarżąca w wynikających z materiału dowodowego okolicznościach spełnia kryteria przyznania jej częściowego zwrotu akcyzy.

Istotne jest przy tym i to, że P. K. złożył wniosek o zwrot podatku akcyzowego za II kwartał 2021 r. (rozpoznany przez organ pozytywnie) w dniu [...] sierpnia 2021 r., podczas gdy w dniu [...] sierpnia 2021 r. złożył oświadczenie o przekazaniu spornych nieruchomości M. R.. M. R. natomiast (która swój wniosek złożyła później, w dniu [...] sierpnia 2021 r.) ponosi konsekwencje braku stosownych ustaleń i należytej weryfikacji treści wniosku i dowodów mu towarzyszących, pomimo że organ - rozpoznając obie sprawy w dniu [...] września 2021 r. - miał świadomość istnienia omawianego w sprawie konfliktu i co za tym idzie - braku prawdziwości twierdzeń jednego z wnioskodawców.

Mając to na uwadze, stwierdzić należało, że organ odwoławczy niezasadnie uchylił się od załatwienia rozstrzyganej sprawy co do jej istoty. Niewątpliwie wskazane przez niego uchybienia nie uzasadniały wydania w tej sprawie decyzji kasacyjnej, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd był zatem zobligowany do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 151a § 1 zdanie 1 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty te obejmują zwrot wpisu od sprzeciwu w kwocie [...] zł.