Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1190/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67a § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 7, 77 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia i rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej ("Minister Finansów") decyzją z dnia [...] marca 2021 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania T. K. ("skarżący") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w części oraz rozłożenia na 31 miesięcznych rat pozostałej do zapłaty części opłaty legalizacyjnej w kwocie 25.000 zł ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...] ustalił dla skarżącego T. K. opłatę legalizacyjną w kwocie 25.000 zł, za wybudowanie bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-magazynowego, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. [...], gm. [...].

W dniu 14 stycznia 2020 r. wpłynął do Wojewody [...], wniosek skarżącego o udzielenie ulgi w zapłacie ustalonej opłaty legalizacyjnej, poprzez jej umorzenie w części (kwoty 12.500 zł) oraz zapłaty pozostałych 12.500 zł w ratach.

W piśmie z dnia 10 lutego 2020 r. skarżący wskazał, że ubiega się o ulgę stanowiącą pomoc de minimis w rolnictwie oraz załączył wymagane dokumenty.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., odmówił umorzenia w części (t.j. kwoty 12.500 zł) oraz rozłożenia na 31 miesięcznych rat pozostałej do zapłaty części opłaty legalizacyjnej w kwocie 25.000 zł, ustalonej postanowieniem PINB w [...] z [...] października 2018 r., nr [...].

Decyzja powyższa została podjęta na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej jako: "k.p.a."), art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. – dalej jako: "Ordynacja podatkowa".) w zw. z art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm. – dalej jako: "pr.bud.") i art. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L z dnia 24 grudnia 2013 r., Nr 352, str. 9).

Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. K. Ma dwie córki w wieku 1,5 roku oraz 5 miesięcy, wraz z nimi mieszka również ojciec skarżącego J. K. Skarżący od wielu lat choruje na reumatoidalne zapalenie stawów, natomiast jego ojciec cierpi na schorzenie nerek, z powodu którego musi być poddawany dializom.

Wojewoda [...] ustalił, że źródłami dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego są:

1) przychód z działalności rolniczej – 317.773,00 zł, średnio 26.481,08 zł miesięcznie (ustalony na podstawie deklaracji VAT-7);

2) dopłaty z ARiMR – 276.236,94 zł, średnio 23.019,75 zł miesięcznie (wysokość ustalona na podstawie decyzji ARiMR);

3) zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywane go do produkcji rolnej – 8.973,52 zł, średnio 747.79 zł miesięcznie;

4) odszkodowanie z tytułu strat spowodowanych suszą – 81.232,50 zł, średnio 6.769,38 zł miesięcznie;

5) zasiłek macierzyński M. K. – 1.231,97 zł netto miesięcznie;

6) wynajem mieszkania – 188,83 zł (czynsz po odjęciu kwoty podatku);

7) emerytura J. K. 1.034,33 zł netto (na podstawie decyzji z 2019 r.)

Łączna wysokość osiąganych dochodów to średnio 59.473,13 zł miesięcznie. Poza tym, skarżący ma także możliwość uzyskania wsparcia finansowego w ramach rządowego programu "Rodzina 500+" w kwocie 1.000 zł na obie córki.

Ponadto skarżący posiada majątek m.in. w postaci:

1) lokalu mieszkalnego o pow. 119,02 m2 w [...];

2) lokalu mieszkalnego o pow. 83,5 m2 w [...], ul. [...];

3) nieruchomości gruntowej z zabudowaniami o pow. 23,72 ha;

4) nieruchomości gruntowych niezabudowanych (w tym gruntów ornych i łąk) o łącznej powierzchni 93,9440 ha;

5) sprzętu rolnego o znacznej wartości;

6) samochodu osobowego Ford [...], rok prod. 2005, uszkodzonego, o szacunkowej wartości 1.000 zł;

7) samochodu osobowego [...], rok prod. 1996, o szacunkowej wartości 4.000 zł;

8) samochodu osobowego [...], rok prod. 2016, o szacunkowej wartości 65.000 zł;

Na miesięczne wydatki wykazane przez skarżącego składają się:

1) Opłata za energię elektryczną – 115,50 zł;

2) Opłata za wodę – 109,50 zł;

3) Składka KRUS – 325,00 zł;

4) Podatek od nieruchomości i rolny – 787,67 zł;

5) Ubezpieczenia – 512,35 zł;

6) Opłata za śmieci – 68,00 zł;

7) Zakup środków czystości – 276,67 zł;

8) Wynagrodzenie pracownika – 2.550,00 zł;

9) Wyżywienie – 2.750,00 zł;

10) Raty za zakup gruntów – 921,33 zł;

11) Czynsz dzierżawny – 1.109,36 zł;

12) Koszt prowadzenia gospodarstwa rolnego – 24.907,42 zł;

13) Opał – 500,00 zł;

14) Paliwo – 477,00 zł;

15) Internet – 55,00 zł;

16) Telefon – 395,00 zł;

17) Zakup odzieży – 500,00 zł;

18) Raty kredytów – 27.488,84 zł;

19) Leczenie i leki – 1.160,83 zł.

Łączna wysokość przedstawionych przez skarżącego wydatków wynosi średnio 65.009,47 zł miesięcznie.

Organ pierwszej instancji przytoczył przepisy będące podstawą podjętej decyzji i wskazał, że z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że udzielenie ulgi wnioskowanej przez skarżącego determinowane jest występowaniem w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wpływ na ocenę, czy w sprawie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika mają okoliczności takie jak: sytuacje nadzwyczajne i okoliczności losowe uniemożliwiające uregulowanie należności, sytuacja ekonomiczna strony, wysokość uzyskiwanych dochodów oraz wydatków, posiadany majątek oraz szczególne okoliczności dotyczące zobowiązanego i jego najbliższej rodziny, np. sytuacja zdrowotna.

Wojewoda [...] wskazał, że gospodarstwo skarżącego w roku 2018 i 2019 dotknęła susza, która zniszczyła część upraw. W ocenie organu pierwszej instancji okoliczność ta nie może przesądzać o zasadności umorzenia należności ciążącej na zobowiązanym. Skarżący korzystał z pomocy Państwa, w formie dotacji dla producentów rolnych, umorzenie podatku.

Z zebranego materiału dowodowego wynikało, że dochód osiągnięty w 2019 r., pokrywał wszystkie wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącego oraz prowadzeniem działalności rolniczej. Sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na uznanie, że w sprawie jego wniosku o udzielenie ulgi w zapłacie opłaty legalizacyjnej wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika.

Organ podkreślił, że osiągane dochody nie były wystarczające, na spłatę wszystkich zobowiązań cywilnoprawnych skarżącego, jak kredyty i pożyczki, jednak zostały one przez niego zaciągnięte dobrowolnie i fakt, że skarżący przeszacował swoje możliwości regulowania zobowiązań, nie stanowi przesłanki do udzielenia ulgi w zapłacie należności publicznoprawnej.

Skarżący dysponuje znacznymi zasobami: jak lokale mieszkalne, nieruchomości gruntowe, maszyny rolnicze, samochody osobowe i choć część z nich jest niezbędna do prowadzenia gospodarstwa rolnego to inne, przykładowo lokale mieszkalne, mogą stanowić źródło potencjalnego dochodu.

Oceniając występowania w sprawie "ważnego interesu podatnika" organ wskazał, że T. K. udokumentował, że zarówno on jak i jego ojciec J. K., mają dolegliwości zdrowotne, to jednak skarżący nie wykazał, aby dodatkowe wydatki związane z koniecznością leczenia, uniemożliwiały zapłatę ustalonej należności.

Wojewoda [...] stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie przesłanka ważnego interesu podatnika nie występuje. Ważąc interes fiskalny Skarbu Państwa i interes skarżącego wyrażający się w zysku, jaki osiągnąłby poprzez zwolnienie z obowiązku zapłaty opłaty legalizacyjnej, dał pierwszeństwo interesowi Skarbu Państwa. Skarżący ma możliwość uregulowania należności.

Organ wskazał, że w sprawie zastosowanie ma również art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej, jednakże w piśmie z dnia 10 lutego 2020 r. skarżący wskazał, że ubiega się o ulgę stanowiącą pomoc de minimis w rolnictwie oraz załączył wszelkie dokumenty niezbędne do udzielenia ulgi tego rodzaju. Tymczasem art. 3 rozporządzenia stanowi, że aby było możliwe udzielenie ulgi w zapłacie publicznoprawnej należności budżetu państwa (w rozpatrywanej sprawie w zapłacie opłaty legalizacyjnej), nie może zostać przekroczona kwota pomocy de minimis w rolnictwie dla jednego przedsiębiorcy (warunek ten jest spełniony) oraz dla całego państwa członkowskiego (warunek ten nie jest spełniony).

Zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 sierpnia 2020 r. w sprawie wysokości wykorzystanego krajowego limitu skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, limit dla Polski pomocy de minimis w rolnictwie został wykorzystany w 100%, w związku z czym niemożliwe jest udzielanie podmiotom prowadzącym działalność w sektorze rolnym jakiejkolwiek ulgi w formie pomocy de minimis.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej decyzją z dnia [...] marca 2021 r., podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda [...] z dnia [...] listopada 2020 r.

Organ drugiej instancji podzielił ustalenia w zakresie stanu faktycznego poczynione przez Wojewodę [...] i wskazał, że w jego ocenie, sytuacja materialna i finansowa skarżącego i osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym jest – w kontekście poziomu życia przeciętej polskiej rodziny – dobra. Pozwala skarżącemu na utrzymanie domu i rodziny, a dochody z działalności rolniczej, jak również z tytułu wsparcia bezpośredniego dla rolników, uzupełnione o dochody pozostałych członków rodziny, zapewniają członkom gospodarstwa domowego stabilną egzystencję.

Minister Finansów podkreślił, że nie występuje zagrożenie dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych skarżącego. Dochód T. K. jest wystarczający dla zabezpieczenia najważniejszych potrzeb jego i rodziny. Wprawdzie, w liczbach bezwzględnych, wykazane wydatki przekraczają uzyskiwane dochody, jednak Minister podkreślił, że poza kosztami stałymi, wszystkie inne wydatki skarżący ma możliwość kształtować w dowolny sposób, dostosowując je do aktualnego poziomu dochodów. Ponadto T. K. dysponuje znacznym majątkiem, takim jak lokale mieszkalne, nieruchomości gruntowe, maszyny i sprzęt rolniczy, samochody.

Organ wziął również pod uwagę fakt wystąpienia w latach 2018 – 2019 suszy w gospodarstwie rolnym skarżącego, która spowodowała wysokie straty i obniżenie dochodu z produkcji roślinnej. Niemniej prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem i niesie ewentualność wystąpienia gorszych i lepszych okresów. T. K. wskazał w odwołaniu, że w 2018 roku otrzymał odszkodowanie z tytułu suszy w kwoce 92.980 zł i ulgę w zapłacie podatku w kwocie 1.776 złotych, a w 2019 roku – otrzymał odszkodowanie z tytułu suszy w kwocie 81.232,05 zł i ulgę w zapłacie podatku w kwocie 1.820 złotych. Można założyć, że w 2020 roku będzie podobnie wobec utraty części upraw gryki, spowodowanych przymrozkami, które sygnalizował skarżący.

W ocenie Ministra Finansów ważnego interesu podatnika, jako przestanki umorzenia należności nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Nawet trudna sytuacja materialna i borykanie się z problemami finansowymi nie uzasadniają umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości. Przyznanie ulgi w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości bądź w części byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem skarżącego w stosunku do rodzin znajdujących się w skrajnie trudnym położeniu; nieposiadających majątku ani możliwości zarobkowania ze względu na wiek lub niedołężność, wielodzietnych lub niesamodzielnych. Pojęcie interesu podatnika należy rozumieć możliwe szeroko, lecz jego wystąpienia nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach.

Umorzenie należności wskazywałoby na przyzwolenie do działania naruszającego przepisy prawa, godząc w interes publiczny. W interesie publicznym leży, aby nakładane przez organy administracji publicznej kary pieniężne lub opłaty były realizowane, a uczestnicy procesu budowlanego nie byli pochopnie z nich zwalniani. Ulga w postaci umorzenia w całości lub w części należności stanowi wyjątek od powszechnie obowiązującej zasady płacenia danin publicznych. Rezygnacja z należnego prawem świadczenia byłaby uprzywilejowaniem skarżącego w stosunku do innych podmiotów w zakresie równego traktowania pod względem praw i obowiązków. W ocenie organu odwoławczego za umorzeniem w całości lub w części opłaty nie przemawia także interes publiczny.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, dotyczącego niewłaściwej oceny przez Wojewodę [...] sytuacji majątkowej skarżącego w kontekście istnienia przesłanek umorzenia opłaty legalizacyjnej, Minister Finansów stwierdził, że nie znajduje on oparcia w materiale dowodowym. Organ pierwszej instancji dokonał wszechstronnej analizy zebranego obszernego materiału dowodowego, a następnie dokonał prawidłowej wykładni przepisów, na podstawie których można orzec o uldze w spłacie należności. Jednocześnie, na podstawie prawidłowo przeprowadzonej analizy przepisów, Wojewoda [...] wyjaśnił motywy swojego rozstrzygnięcia. Fakt, że organ nie uwzględnił wniosku skarżącego o umorzenie opłaty legalizacyjnej, nie oznacza błędnej wykładni przepisów. Oznacza jedynie, że na tej podstawie organ podjął decyzję w ramach uznania administracyjnego i w ocenie Ministra Finansów uczynił to zgodnie z prawem i właściwie uzasadnił. Materiał dowodowy obejmujący szereg oświadczeń, wniosków, zaświadczeń i dokumentów świadczy o bardzo poważnym podejściu przez organ pierwszej instancji do wszystkich aspektów i twierdzeń przedstawionych przez skarżącego.

Ponadto Minister Finansów wskazał, że skarżący w odwołaniu podniósł, że bezpodstawnie Wojewoda [...] ocenił, że skarżący ma możliwości zwiększenia osiąganych dochodów w oparciu o posiadane zasoby, m.in. poprzez wynajęcie mieszkania w [...] czy lokalu mieszkalnego w [...] za cenę rynkową. Zdaniem Ministra Finansów, posiadanie ww. nieruchomości może być źródłem dodatkowego przychodu. W związku z tym organ pierwszej instancji zasadnie uznał tę okoliczność za mającą wpływ na możliwości ewentualnego zwiększenia budżetu domowego T. K.

Mając powyższe na uwadze, Minister Finansów zgodził się z dokonaną przez Wojewodę oceną sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, że sytuacja ekonomiczna skarżącego jest stabilna. Osiągane dochody są wystarczające na poniesienie koniecznych kosztów związanych z codziennym utrzymaniem oraz z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, nawet w sytuacji, gdy funkcjonowanie gospodarstwa musi być wspomagane kredytami. Konieczność ponoszenia bieżących kosztów związanych z prowadzonym gospodarstwem domowym i działalnością rolniczą nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia w części i rozłożenia na raty pozostałej części ustalonej opłaty legalizacyjnej. Nawet jeśli bieżąca sytuacja finansowa skarżącego utrudnia jednorazowe uiszczenie całej opłaty legalizacyjnej, to okoliczność ta nie może stanowić wystarczającego powodu do przyznania ulgi.

Odnosząc się do zarzutu, że Wojewoda [...] nie rozważył stopnia naruszenia przepisów ustawy Prawo budowlane, Minister Finansów wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do badania i oceny prawidłowości oraz trybu działania organów administracji budowlanej i zasadności podjętych przez te organy rozstrzygnięć. Wydając decyzję w przedmiocie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej w stosunku do strony prowadzącej działalność gospodarczą, organy obowiązane są zbadać, czy zastosowanie ulgi jest dopuszczalne na podstawie przepisów o udzielaniu pomocy publicznej, w świetle stosownych regulacji wspólnotowych i krajowych. Gdy organ stwierdza brak przesłanek do udzielenia ulgi (ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego), przepisy dotyczące zasad udzielania pomocy publicznej nie znajdują zastosowania. Nie było podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny, a organ nie dokonywał ustalenia, czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną.

Skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2021 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący zarzucił decyzji organu drugiej instancji naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a., czego skutkiem był błąd w ustaleniach faktycznych;

2) art. 77 § 1 k.p.a., czego skutkiem był błąd w ustaleniach faktycznych, tj. przyjęcie, że łączna wysokość dochodów skarżącego to średnio 59.473,13 zł, podczas gdy do ustalenia tej kwoty dochodów przyjęto również pozycję przychodów z działalności rolniczej w kwocie miesięcznie 26.481,08 zł, kiedy przychód jest obarczony kosztami jego uzyskania, co oznacza, że łączna wysokość osiąganych przez skarżącego dochodów to kwota 34.565,71 zł ;

3) błędne przyjęcie przez organ drugiej instancji, że lokale będące własnością skarżącego w [...] i w [...] mogą stanowić źródło dodatkowego dochodu;

4) nierozstrzygnięcie zarzutu dotyczącego tego, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, dlaczego jego zdaniem skarżący może uiścić opłatę legalizacyjną w ratach, skoro nie przyznano mu takiej ulgi;

5) naruszenie przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że w sprawie nie występuje ważny interes podatnika.

Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Ponadto, stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. – dalej jako: "ustawa covidowa"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Takie rozwiązanie zostało przyjęte w niniejszej sprawie, gdyż zarządzeniem z 15 lipca 2021 r. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania w powyższym trybie. Jednocześnie podkreślić należy, że w pismach z dnia 23 czerwca 2021 r. strony zostały poinformowane o możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej.

Poczyniona przez Sąd analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzi do wniosku, że rozpoznając wniosek skarżącego o umorzenie opłaty legalizacyjnej w części oraz rozłożenia pozostałej części na raty, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2018 r., organy orzekające nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa, a także nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia, stanowił art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do art. 49c ust. 1 pr. bud. do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Jak wynika z treści ww. przepisu, decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej lub rozłożenia jej na raty wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, to znaczy, że pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny. Decyzję w tym zakresie winna poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej czy osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku.

W konsekwencji organ zobligowany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie – w tym konkretnym przypadku – do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku o umorzenie należności.

Za "ważny interes podatnika" uznaje się sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, np. z powodu utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku. W orzecznictwie wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych nie jest on w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl).

Właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala więc czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, uzasadniającej odstąpienie od obowiązku wyegzekwowania obciążającej go należności. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego, wnioskodawca musiałby wykazać, że uiszczenie należności mogłoby zachwiać podstawami jego egzystencji, a nie tylko spowodować pewne trudności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei przy wykładni pojęcia "interes publiczny" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. "Publiczny" to bowiem dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich, związany z jakimś urzędem, jakąś instytucją: ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny (Słownik języka polskiego pod. red. M. Szymczaka, Warszawa 1979, t. II, s. 1074). W tak pojmowanym interesie publicznym, należy uznać sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej), zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać należy, że sądowa kontrola decyzji uznaniowej w zasadzie obejmuje sferę gromadzenia i oceny dowodów oraz badania zaistnienia przesłanek zawartych w art. 67a Ordynacji podatkowej. Sąd kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego, podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek do wydania decyzji uznaniowej oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy ocena jest swobodna a nie dowolna. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organy orzekające w sprawie przeprowadziły szczegółową ocenę sytuacji majątkowej skarżącego. Ocena ta dotyczyła m.in. dochodów, wydatków, posiadanego majątku nieruchomego i ruchomego oraz potencjalnego źródła dochodu skarżącego.

W toku postępowania ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, dwiema córkami oraz ojcem. Jego głównych źródłem dochodu jest działalność rolnicza, z której w 2019 r. osiągnął przychód w kwocie 317.773,00 zł. Jednak uwzględniając jego całkowity dochód w 2019 r., wraz z otrzymanymi dopłatami z ARiMR, zwrotem podatku, odszkodowaniem, zasiłkiem macierzyńskim, wynajmem mieszkania i emeryturą ojca, można stwierdzić, że wyniósł średnio miesięcznie 59.473,13 zł. Wbrew zarzutom skarżącego, trudno polemizować z powyższymi ustaleniami, gdyż wynikają one bezpośrednio z przedłożonych przez skarżącego, na etapie postępowania administracyjnego, dokumentów.

Natomiast w zakresie wydatków organy ustaliły, że łączna miesięczna wysokość wydatków obejmuje średnio 65.009,47 zł, w tym m.in. raty za zakup gruntów – 921,33 zł, czynsz dzierżawy – 1.109.36 zł, raty kredytów – 27.488.84 zł. Powyższe wydatki również znajdują odzwierciedlenie w przedłożonej dokumentacji i wyjaśnieniach skarżącego. Nie można zatem zarzucić organom błędnego ustalenia dochodów i wydatków skoro wynikają one bezpośrednio z dołączonej dokumentacji. Nie można także podzielić zarzutu skarżącego, że organy błędnie przyjęły przychody skarżącego wliczając w nie przychód z rolniczej działalności gospodarczej. Organ ma obowiązek dokonać analizy pełnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, co oznacza, że zestawia wszelkie przychody wraz z wydatkami. Organ wskazał średni przychód skarżącego z działalności gospodarczej skarżącego, zaś w wydatkach wskazał również koszty prowadzenia gospodarstwa. To oznacza, że zarzut naruszenia przez organ art. 77 § 1 k.p.a. jest całkowicie bezzasadny. Twierdzenie wynikające ze skargi, że każdego miesiąca skarżący ponosi stratę w wysokości ponad 30. 000 zł (różnica między przychodami i dochodami) nie jest wiarygodne, zważywszy na ogólną sytuację majątkową skarżącego.

Ponadto zdaniem Sądu, Minister Finansów oraz Wojewoda [...] dokonali właściwej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania oraz wyjaśnili przesłanki decyzji odmawiającej umorzenia i rozłożenia na raty należności, tj. brak ważnego interesu podatnika i interesu publicznego.

Podkreślenia wymaga, że decyzja w przedmiocie ulgi ma charakter uznaniowy, tzn. pozostawia organowi pewien zakres luzu decyzyjnego. Uznanie administracyjne polega na możliwości wyboru konsekwencji prawnych ustalonego stanu faktycznego. Nawet wówczas, gdy organ ustali, że istnieje ważny interes podatnika lub też interes publiczny, uzasadniający przyznanie ulgi, to treść przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej i użyty w nim zwrot "może" oznacza, że organ nie ma obowiązku prawnego umorzenia zaległości.

Sąd w pełni podziela argumentację organów dotyczącą oceny braku wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego. Należy podkreślić, że w interesie publicznym leży realizowanie należności publicznoprawnych, tym bardziej że dotyczą one sytuacji budowy bez poszanowania prawa. Jest oczywiste, że nie można dopuścić do powstania społecznego przekonania, iż naruszenie przepisów Prawa budowlanego nie pociąga za sobą żadnych negatywnych skutków (także finansowych), bowiem wszelkie należności z tego tytułu powstałe można będzie w całości umorzyć. Gdy sytuacja finansowa strony, jest na tyle stabilna, że pozwala na spokojną egzystencję, nie powinno się przerzucać ponoszenia odpowiedzialności na budżet państwa.

Biorąc pod uwagę, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się w zasadzie do oceny, czy organ zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. istnienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego oraz oceny, czy odmawiając przyznania ulgi nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego – Sąd stwierdza, że organ w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, ustalił i ocenił szereg faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej rodziny skarżącej. Zaskarżona decyzja (jak również ją poprzedzająca) zostały uzasadnione w zakresie faktycznym i prawnym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., organy obu instancji wyjaśniły przesłanki, którymi się kierowały przy wyborze rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.).

Wbrew zatem stanowisku zaprezentowanemu w skardze, w kontrolowanym postępowaniu organy nie naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika uzasadniająca zastosowanie wnioskowanej ulgi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.