Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 267/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) października 2014 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego p o s t a n a w i a: - odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w całości poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata


UZASADNIENIE

W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J. G. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący uzyskał rozwód i ma córkę. Opisując posiadany majątek wskazał udział w mieszkaniu o powierzchni 60 m.kw., siedlisko o powierzchni około 150 m.kw. i nieruchomość rolną o powierzchni 10 ha. Podstawą utrzymania Skarżącego jest dochód z działalności rolniczej w wysokości 1000 – 1500 zł miesięcznie. W latach 2013 – 2014 roczny dochód wyniósł około 15000 zł. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, korzysta z pomocy udzielanej przez matkę i brata, jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne o zwrot dopłat pobranych w latach 2007 – 2011 w łącznej kwocie około 200000 zł. Dodał, że zamierza sprzedać siedlisko aby pokryć zobowiązania wobec Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego, Skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie Skarżący wyjaśnił, że wydzierżawił nieodpłatnie gospodarstwo rolne, nie posiada majątku o znacznej wartości, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie korzysta z pomocy społecznej. Wyjaśnił, że udzielane corocznie dopłaty do gruntów rolnych podlegają zajęciu w związku z wydaniem decyzji o cofnięciu dopłat za lata 2007-2011. Wymienił miesięczne wydatki do których zaliczył alimenty wobec córki w wysokości 500 zł miesięcznie, opłaty na utrzymanie: żywność - 700 zł, składka ubezpieczenia kosztów leczenia - 164 zł, opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa rolnego – 600 zł, podatek rolny, opłata śmieciowa. Wskazał również, że stan jego zdrowia wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów leczenia. Wyjaśnił również, że posiada jeden rachunek bankowy, nie posiada lokat i oszczędności pieniężnych, utrzymuje się z prac polowych oraz okazyjnie udzielanych lekcji jazdy konnej.

Do pisma załączył cztery zaświadczenia Urzędu Gminy w B. z (...) marca 2015 r. wskazujące dochody roczne z gospodarstwa rolnego, wyciąg bankowy za okres od 1 stycznia 2015 r. 8 kwietnia 2015 r., kserokopię wyroku Sądu Okręgowego W. P. w W. z dnia 18 czerwca 2012 r. orzekającego rozwiązanie przez rozwód związku małżeńskiego oraz nakładającego na Skarżącego obowiązek udziału w kosztach utrzymania małoletniego dziecka w wysokości 500 zł miesięcznie, kserokopie decyzji w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, potwierdzenie zapłaty podatku rolnego za 2015 r., kserokopie faktury – rozliczenie sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji z 26 lutego 2015 r., pokwitowanie uiszczenia opłaty śmieciowej, polisę indywidualną ubezpieczenia kosztów leczenia Medi–Care oraz dokumentację medyczną.

Ponadto Skarżący przedstawił skany następujących dokumentów: umowa dzierżawy z 16 lutego 2015 r., notarialne poświadczenie z 23 października 2014 r., że podpisy na umowie dzierżawy położyli własnoręcznie w lokalu Kancelarii notarialnej J. G. i S. D. Z. (Repertorium A Nr 12545/2014) oraz notarialne poświadczenie z 16 lutego 2015 r., że podpisy na rozwiązaniu umowy dzierżawy położyli własnoręcznie w lokalu Kancelarii notarialnej J. G. M. G. i S. D. Z. (Repertorium A Nr 1570/2015), potwierdzenie zarejestrowania w dniu 18 lutego 2015 r. umowy dzierżawy w ewidencji gruntów i budynków, tytuł wykonawczy, zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje.

Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi.

W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać Skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności.

W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie Skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Skarżący odpowiedział na wezwanie. Wskazać należy, że analiza nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie dokumentów oraz analiza złożonych wyjaśnień prowadzi do wniosku, że nie są one wiarygodne. Szczególnie należy wskazać, ze Skarżący składając oświadczenie na formularzu PPF wyjaśnił, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni około 10 ha i uzyskuje dochód z gospodarstwa w wysokości około 1500 zł miesięcznie. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień wskazał, że gospodarstwo wydzierżawił nieodpłatnie. Skarżący przedstawił skan umowy dzierżawy nieruchomości o pow. 3,8235 ha zawartej 16 lutego 2015 r. pomiędzy J. G. i M. G. (wydzierżawiający) i S. Z. (dzierżawca). Należy wskazać na wątpliwości, które pojawiają się po konfrontacji przedstawionej umowy z innymi skanami dokumentów. Wskazać należy bowiem, że Skarżący przedstawił, notarialne poświadczenie z 23 października 2014 r. – a więc przed datą przedstawionej umowy dzierżawy - że podpisy na umowie położyli własnoręcznie w lokalu Kancelarii notarialnej J. G. i S. D. Z. (Repertorium A Nr 12545/2014) oraz notarialne poświadczenie z 16 lutego 2015 r. – a więc z dnia zawarcia przedstawionej umowy dzierżawy - że podpisy na rozwiązaniu umowy dzierżawy położyli własnoręcznie w lokalu Kancelarii notarialnej J. G., M. G. i S. D. Z. (Repertorium A Nr 1570/2015). Skarżący nie złożył żadnych wyjaśnień, co do przedstawionych notarialnych poświadczeń podpisów. Z przedstawionych skanów dokumentów umowy dzierżawy i notarialnych poświadczeń podpisów można wyprowadzić odmienne wnioski co do faktu, czy 16 lutego 2015 r. została zawarta, czy rozwiązana umowa dzierżawy.

Ponadto należy zauważyć, że umowa dzierżawy dotyczy nieruchomości o powierzchni 3,8235 ha. Tymczasem Skarżący oświadczył, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni około 10 ha. Skarżący nie wyjaśnił, jak wykorzystuje posiadaną nieruchomość rolną i prowadzone gospodarstwo rolne – w części nieobjętej dzierżawą. Nie wskazał rodzaju prowadzonej działalności, czy hoduje zwierzęta, czy prowadzi uprawę roślin. Wyjaśnił jedynie, że nieodpłatnie wydzierżawił gospodarstwo rolne. Równocześnie wskazał, że w miesiącu wydaje około 600 zł na jego prowadzenie, a z formularza PPF wynika, że działalność rolnicza (1000 – 1500 zł miesięcznie) stanowi podstawę utrzymania Skarżącego. Następnie Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z prac polowych i okazyjnie udzielanych lekcji jazdy konnej – nie określając wysokości uzyskiwanych dochodów. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że pomimo licznych informacji i dokumentów przedstawionych przez Skarżącego, nie jest możliwe określenie miesięcznych dochodów przez niego uzyskiwanych. Dochody wykazane na formularzu PPF nie zostały udokumentowane, a złożone wyjaśnienia budzą wątpliwości, czy Skarżący utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa, czy posiada inne dochody. Powtórzyć należy, że Skarżący wyjaśnił, że gospodarstwo nieodpłatnie wydzierżawia, ale z akt sprawy wynika również, że ponosi koszty jego prowadzenia, w tym opłaca podatek rolny.

Do miesięcznych wydatków – oprócz utrzymania gospodarstwa rolnego - Skarżący zaliczył alimenty na córkę w wysokości 500 zł, koszty wyżywienia – 700 zł, składka na ubezpieczenie kosztów leczenia (164 zł), podatek rolny (231 zł – trzy pokwitowania wpłaty) i opłatę śmieciową (60 zł), koszty zużycia energii elektrycznej (18,82 zł). Łącznie przedstawione wydatki stanowią około 1655 zł (oprócz kosztów utrzymania gospodarstwa rolnego). Dodatkowo Skarżący zaznaczył, że jego stan zdrowia wymaga dodatkowych kosztów leczenia. Zaznaczyć jednak należy, że wykupił ubezpieczenie kosztów leczenia Medi–Care, co może oznaczać, że koszty te pokrywa ubezpieczyciel. (Skarżący nie przedstawił szczegółowych informacji co do zakresu ubezpieczenia, jak również nie wskazał wydatków na dodatkowe koszty leczenia).

Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów postępowania sądowego. Oświadczeniami o przedstawionej treści Skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i jego możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga fakt, iż to do Skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych.

Należy podkreślić za Naczelnym Sądem Administracyjnym (postanowienie z 5 listopada 2010r., sygn. akt II GZ 318/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy.

Skarżący nie udokumentował wysokości uzyskiwanych dochodów; właściwie można stwierdzić, że nie jest znana ich wysokość, ponieważ przedstawione informacje wydają się jedynie szacunkowym ich określeniem. Dotyczy to zarówno dochodów z gospodarstwa, świadczonych prac polowych, jak i lekcji jazdy konnej.

Mając powyższe na uwadze, oświadczenie Skarżącego należy uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się Skarżący. Oświadczeniem o przedstawionej treści Skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych.

Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.