Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1130/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 33 pkt 1 , art 33 pkr 10, art 27 , art 64c par.1 , 2-4
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi E.K- Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 31.07.2013 r., nr [...] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – zwanej dalej "K.p.a.",

art. 18, art. 27 § 1 pkt 3, art. 33 pkt 1, 2 i 10, art. 64a § 1 i § 2, oraz art. 64c § 1 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – zwanej dalej "u.p.e.a.", oraz art. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) – Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło

o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 05.04.2013 r., nr [...] , którym za niezasadne uznano zarzuty E. K.-Ł. (dalej zwanej także: "Zobowiązaną", "Stroną", "Skarżącą") zgłoszone w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że Prezydent Miasta, występujący w sprawie w roli wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, wystawił w dniu 15.02.2013 r. wobec E. K.-Ł. tytuł wykonawczy nr [...] , obejmujący należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie należności głównej - [...] zł oraz kosztów upomnienia w kwocie [...] zł. Jako akt normatywny stanowiący podstawę do wydania orzeczenia, sporządzenia deklaracji/zgłoszenia lub stanowiący, że należność powstaje z mocy prawa, w pozycji [...] tytułu wykonawczego wskazana została ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast jako podstawę prawną należności w poz. [...] tytułu wykonawczego zaznaczono kwadrat przy poz. 3 "z mocy prawa". Odpis tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanej w dniu 25.02.2013 r.

Pismem z dnia 04.03.2013 r. E. K.-Ł. wniosła do Prezydenta Miasta trzy zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego,tj. nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), braku wymagalności obowiązku z innego powodu (art. 33 pkt 2), niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (art. 33 pkt 10), domagając się umorzenia tego postępowania.

Uzasadniając podniesione zarzuty, Strona wskazała, że tytuł egzekucyjny wystawiony został m.in. wbrew postanowieniom art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż nie zawiera on wskazania, że obowiązek jest wymagalny. Uznała również, że błędne jest pouczenie o prawie do zgłoszenia zarzutów w sprawie, ponieważ w tytule nie został wskazany organ, do którego zarzuty mogą być wniesione. Ponadto zaznaczyła, że tytuł wykonawczy nie zawiera wskazania sposobu wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych, co uniemożliwia weryfikację poprawności sposobu ich wyliczenia i dochodzonego świadczenia.

Strona podniosła także, że postępowanie egzekucyjne w sprawie prowadzone było mimo wniesienia do Kolegium odwołania od postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 20.09.2012 r., nr [...] , z naruszeniem przepisu art. 9 K.p.a. a także z naruszeniem art. 17 ust. 4a u.p.e.a., ponieważ Prezydent Miasta nie wskazał lokali zamiennych, przy czym naruszenie tego przepisu było celowe, aby "uniknąć obowiązku zapewnienia lokalu zamiennego".

Ponadto, w ocenie Strony, (cyt.) "sposób prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji skorzystania (...) z prawa zaskarżenia postanowienia Prezydenta Miasta wskazują, że obowiązek nie istniał, a co najmniej nie był wymagalny", a rodzaj zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci przymusowego odebrania nieruchomości był sprzeczny z zasadą wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a.

Prezydent Miasta, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 05.04.2013 r., uznał zarzuty Strony za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Rozpatrując zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, organ I instancji wskazał, że zarzut taki może dotyczyć wyłącznie sytuacji, kiedy to nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wystawieniu tego tytułu. Wnosząca ten zarzut powinna okazać dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał, albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn. Prezydent Miasta prowadził postępowanie egzekucyjne w celu realizacji obowiązku wydania nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] nr [...] , zaś w toku tego postępowania zastosował środek egzekucyjny w postaci odebrania nieruchomości. W związku z tym powstały koszty egzekucyjne przypadające na Zobowiązaną w wysokości [...] zł (szczegółowo opisane z powołaniem dowodów) oraz koszty upomnienia w kwocie [...] zł. Organ wskazał, że zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Są one następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku i w konsekwencji konieczności zastosowania przeciwko niemu przymusu egzekucyjnego. Podał także, że naliczył opłaty za czynności egzekucyjne przewidziane w art. 64a § 1 u.p.e.a. oraz ustalił wydatki egzekucyjne, na które składają się koszty faktycznie poniesione przez organ w związku z przeprowadzeniem egzekucji. Powstałe wydatki egzekucyjne obciążają przy tym Zobowiązaną w stopniu, w jakim są następstwem jej działań bądź zaniechań w trakcie czynności egzekucyjnych.

Organ I instancji wskazał, że w toku postępowania prowadzonego w celu odebrania nieruchomości Zobowiązana nie skorzystała z prawa wniesienia zarzutów ani nie wniosła o umorzenie postępowania, a jedynie złożyła zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta nr [...] wraz z wnioskiem

o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Postępowanie zażaleniowe zostało jednak umorzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem

z dnia 05.02.2013 r., nr [...]. Inne postanowienia nie zostały wydane, zatem wszystkie dokonane czynności egzekucyjne są skuteczne i powodują powstanie kosztów egzekucyjnych, które obciążają Zobowiązaną.

Ustosunkowując się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, organ I instancji stwierdził, że wymagalność obowiązku oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od jej wykonania, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możliwość żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności.

Organ I instancji podniósł, że obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych powstał z mocy prawa w momencie ziszczenia się zdarzeń, z którymi ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiąże powstanie obowiązku ich uiszczenia. Zgodnie z art. 64a § 2 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłaty:

a) za wydanie postanowienia o wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku wydania nieruchomości - powstał z chwilą doręczenia zobowiązanej tego postanowienia, tj. w dniu 29.09.2012 r.;

b) za odebranie nieruchomości oraz za opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń - powstał z chwilą podpisania przez egzekutora protokołu czynności egzekucyjnych, tj. w dniu 19.10.2012 r.

Organ wyjaśnił także, że samo wniesienie przez Zobowiązaną zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta nr [...] nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego i pozostaje bez wpływu na wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w związku z czym postępowanie egzekucyjne toczyło się i w jego ramach zastosowano środek egzekucyjny w postaci odebrania nieruchomości.

Rozpatrując zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., organ I instancji wskazał, że tytuł wykonawczy jest drukiem urzędowym, który został wystawiony zgodnie ze wzorem ustalonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie organu, ustalony tym rozporządzeniem wzór tytułu wykonawczego (w niniejszej sprawie tzw. tytuł czteropozycyjny oznaczony symbolem TYT-2) nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, skoro wyraźnie w części B w poz. 71 została zamieszczona informacja, że wskazane w nim zobowiązanie pieniężne jest wymagalne i podlega egzekucji w trybie administracyjnym.

W obowiązującym wzorze tytułu wykonawczego, w części G, zostało zawarte pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zdaniem organu I instancji, pominięcie w tym pouczeniu zwrotu "do organu egzekucyjnego", a zatem brak wskazania organu, do którego zgłasza się zarzuty, nie stanowiło dla Zobowiązanej przeszkody w realizacji uprawnień, albowiem zarzuty wniosła w prawem zakreślonym terminie do organu właściwego w sprawie.

Organ I instancji odniósł się także do poruszonej przez Zobowiązaną kwestii braku wskazania w tytule wykonawczym sposobu wyliczenia kosztów egzekucyjnych, wskazując, że zgodnie z art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Żądanie winno być wniesione w terminie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. W ocenie organu, w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.

Ponadto organ wskazał, że Zobowiązana w toku postępowania może kwestionować wysokość powstałych kosztów bądź zasadę ich ponoszenia, natomiast nie może kwestionować zasadności prowadzenia postępowania, w związku z którym koszty te powstały. W ramach tego postępowania organ nie jest bowiem uprawniony do badania zasadności i prawidłowości decyzji nr [...] Prezydenta Miasta

z dnia 29.12.2011 r. nakładającej na Zobowiązaną obowiązek wydania nieruchomości. Nie jest też uprawniony do kontroli, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Na poparcie swojej argumentacji organ przywołał pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29.05.2007 r. o sygn. akt III SA/Wa 194/07. Tym samym organ uznał, że podnoszone przez Zobowiązaną zarzuty w zakresie postępowania wierzyciela przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, jak również zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, nie mogą być rozpatrzone w ramach tego postępowania.

E. K.-Ł. złożyła zażalenie na opisane wyżej postanowienia organu I instancji, domagając się umorzenia postępowania administracyjnego. Zaznaczyła, że podtrzymuje zarzuty przedstawione w piśmie z dnia 04.03.2013 r.

W uzasadnieniu Strona podniosła, że podstawę prawną odebrania nieruchomości stanowiła decyzja nr [...] Prezydenta Miasta z dnia 29.12.2011 r., utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] o decyzją z dnia 04.04.2012 r. Wskazała, że obie decyzje zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który jednak do dnia sporządzenia zażalenia sprawy nie rozpoznał.

Dalej Strona podniosła, że gmina Miasto [...] nie zapewniła jej lokalu zastępczego o identycznym standardzie, nie wypłaciła odszkodowania za utratę udziałów w prawie własności (nie ustalono nawet w drodze decyzji wysokości tego odszkodowania) oraz nie pokryła kosztów związanych z przeprowadzką i innymi niedogodnościami wynikłymi z przeznaczenia nieruchomości pod inwestycję celu publicznego. W tych okolicznościach, jak również z uwagi na to, że lokale, do których "wyrzucono zobowiązaną po egzekucji" zajęte są bezumownie, część rzeczy znajduje się w magazynie ZBILK-u, zaś w trakcie egzekucji uszkodzono trwale meble i doszło do kradzieży rzeczy stanowiących własność Zobowiązanej, E. K.-Ł. uznała, że żądanie zwrotu kosztów egzekucyjnych jest nie tylko bezpodstawne, ale przede wszystkim urąga zasadom współżycia społecznego, wyrażonym w art. 5 Kodeksu cywilnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy zainicjowanej zażaleniem Strony, nie znalazło podstaw do uchylenia bądź zmiany postanowienia organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego bowiem, każdy z zarzutów zgłoszonych przez Zobowiązaną został rozpatrzony właściwie, zgodnie z obowiązującym prawem, argumentacja organu I instancji jest spójna i logiczna, a przy tym argumenty organu I instancji poparte zostały orzecznictwem sądów administracyjnych.

Kolegium - po analizie sprawy w świetle art. 64c § 1-§ 3 u.p.e.a. - w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji co do braku zaistnienia w sprawie takich przesłanek, które wpłynęłyby na byt oraz zakres obowiązku uiszczenia przez E. K.-Ł. kosztów egzekucyjnych.

Organ odwoławczy wskazał również, że w sprawie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożona została skarga na decyzję nr [...] Prezydenta Miasta z dnia 29.12.2011 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie [...] Szybkiego Tramwaju na odcinku od [...] do [...] [...] oraz na utrzymującą ją w mocy - decyzję Wojewody [...] o z dnia 04.04.2012 r. Organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 K.p.a.). Zgodnie z pkt VI ppkt 2 decyzji z dnia 29.12.2011 r., nieruchomość w tej decyzji opisana stała się z mocy prawa własnością Gminy Miasto - z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna, a więc z dniem 04.04.2012 r. Decyzji został nadto nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Stąd wniesienie skargi do ww. Sądu nie powoduje, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia 29.12.2011 r. przestała być ostateczna. Tym samym, w sprawie obowiązek istniał. Wobec tego, a także z uwagi na brak jego dobrowolnego wykonania przez zobowiązaną, organ miał prawo do jego wyegzekwowania w drodze postępowania egzekucyjnego świadczeń o charakterze niepieniężnym - w rozpoznawanej sprawie do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci odebrania nieruchomości. W konsekwencji przymusowej realizacji obowiązku powstały zaś koszty egzekucyjne obciążające zobowiązaną, których wysokość wskazana została w wystawionym przez Prezydenta Miasta tytule wykonawczym.

W konkluzji Kolegium za nieuzasadniony uznało zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku wymagalności obowiązku.

Organ odwoławczy w pełni poparł także stanowisko organu I instancji w zakresie rozpatrzenia zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zestawiając brzmienie znajdującej się w części "B" odpisu tytułu wykonawczego nr [...], klauzuli ("Wskazane w niniejszym tytule wykonawczym zobowiązania pieniężne są wymagalne i podlegają egzekucji w trybie administracyjnym na podstawie art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [...]") oraz znajdującej się pod nią poz. 72 ("Inna podstawa prawna egzekucji administracyjnej (wpisać właściwy akt normatywny)"), organ stwierdził, że niewypełnienie poz. 72 tytułu wykonawczego daje wszelkie podstawy do przyjęcia, iż w tytule wykonawczym zawarte jest wskazanie o tym, że obowiązek jest wymagalny.

Kolegium zgodziło się ze Stroną co do tego, że w pouczeniu o terminie i prawie wniesienia zarzutów nie został wskazany organ, do którego zarzuty należy wnieść. Jednakże, w ocenie Kolegium, brak wskazania właściwego organu nie wpłynął w żaden sposób na uprawnienia Strony, która zgłosiła zarzuty do właściwego organu i w zakreślonym prawem terminie.

Odnosząc się natomiast do argumentacji Strony, zgodnie z którą tytuł wykonawczy nie zawiera wskazania sposobu wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych, co uniemożliwia weryfikację poprawności sposobu ich wyliczenia i dochodzonego świadczenia, Kolegium wskazało na brzmienie art. 27 pkt 3 u.p.e.a. Zdaniem organu, redakcja tego przepisu jest jasna i prowadzi do stwierdzenia, że ustawodawca nie nałożył na wystawcę tytułu wykonawczego obowiązku wskazania sposobu wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Przeciwnie, w treści tytułu wykonawczego, w przypadku egzekucji należności pieniężnej, należy określić (wyłącznie) wysokość tej należności, nie zaś sposób jej obliczenia. Kolegium jako trafne oceniło stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 04.05.2013 r. podano jednak, na jakiej podstawie i w jaki sposób koszty te zostały ustalone i obliczone, zaś do akt sprawy włączono dowody na potwierdzenie tego stanowiska.

E. K.-Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz (cyt.) "poprzedzające je następujące akty wydane przez Prezydenta Miasta: tytuł wykonawczy z dnia 15.02.2013 r. Nr [...] , postanowienie z dnia 05.04.2013 r. N r[...] ", domagając się ich zmiany lub uchylenia.

Wymienionym aktom Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP,

2) art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

3) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.,

4) "pozostałych przepisów wskazanych w uzasadnieniu skargi",

5) "przepisów wskazanych w odwołaniach skierowanych do Prezydenta Miasta z dnia 04.03.2013 r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15.04.2013 r.".

W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła stan faktyczny, począwszy od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29.12.2011 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przez postępowanie egzekucyjne aż do wydania przez Kolegium zaskarżonego postanowienia.

Następnie Skarżąca przedstawiła stan prawny, w którym szeroko odniosła się do kwestii inwestycji drogowej, przytoczyła art. 21 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przywołała wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Swoje wywody E. K.-Ł. podsumowała stwierdzeniem, że Gmina Miasto wywłaszczyła Skarżącą z przysługującego jej udziału w prawie własności działki nr 10, następnie w drodze egzekucji pozbawiła ją tego udziału, pozbawiając przy okazji domu rodzinnego, mimo że na części działki nr [...] nie będą budowane żadne budowle ani urządzenia świadczące o budowie drogi w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych a z domu rodzinnego Skarżącej najprawdopodobniej powstanie szkoła muzyczna, zaś koszty egzekucji ponieść ma Skarżąca. Zdaniem Skarżącej, nie istnieje żaden pilny cel społeczny uzasadniający samo wywłaszczenie (co jest przedmiotem aktualnie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego), a co za tym idzie - nie istnieje żaden pilny cel społeczny pozbawienia jej udziału w przedmiotowej nieruchomości w drodze egzekucji. Skoro zatem cel ten nie istnieje, to tym samym nie istnieje też żaden pilny cel społeczny, uzasadniający pozbawienie jej kwoty [...] zł.

Ponadto, w ocenie Skarżącej, nie można nawet mówić, że zastosowane środki (obciążenie kosztami egzekucji w kwocie [...] zł - duża kwota dla osoby pozostającej na rencie) są proporcjonalne do celu, który ma zostać zrealizowany, bo taki cel po prostu nie istnieje.

W końcowej części Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ Gminy art. 9 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewywiązanie się z obowiązku czuwania nad tym, by Skarżąca nie poniosła szkody (tj. utraty kwoty prawie [...] zł) wskutek nieznajomości prawa.

W odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Pismem procesowym z dnia 20.01.2014 r. Skarżąca uzupełniła swoją skargę, podnosząc zarzut naruszenia art. 9 i art. 11 K.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 2 Konstytucji RP. W obszernym uzasadnieniu pisma, Skarżąca ponownie opisała okoliczności, jakie doprowadziły do przeprowadzenia egzekucji, szczególny nacisk kładąc na perturbacje związane z zapewnieniem jej przez Gminę lokalu zastępczego, nieznajomość prawa Skarżącej i brak należytego informowania ją przez organy o prawnych konsekwencjach zaistniałych zdarzeń. Skarżąca zarzuciła także, że organ egzekucyjny nie wyjaśnił jej zasadności zastosowania środka egzekucyjnego w postaci odebrania nieruchomości zamiast zastosowania np. grzywny w celu przymuszenia. W konsekwencji zastosowany środek okazał się być najbardziej uciążliwy dla Skarżącej i innych współwłaścicieli nieruchomości, co jest sprzeczne z obowiązującym prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, zaskarżone bowiem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31.07.2013 r. nie narusza prawa w sposób, który nakazywałby wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niesporny między Stronami jest dotychczasowy przebieg zdarzeń, tj. że w dniu 29.12.2011 r. Prezydent Miasta wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie [...] Szybkiego Tramwaju na odcinku od [...] do [...] - Etap 1 - przebudowa ulicy [...] dla potrzeb budowy [...] Szybkiego Tramwaju wraz z niezbędną przebudową uzbrojenia podziemnego i, że decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności oraz,

że decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Wojewody [...] o z dnia 04.04.2012 r., na którą została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (o legalności tej decyzji orzeczono wyrokiem z dnia 27.11.2013 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 614/12).

Niesporne również jest, że w dniu 19.09.2012 r. Prezydent Miasta wystawił tytuł wykonawczy nr[...] , skierowany przeciwko Skarżącej i postanowieniem z dnia 20.09.2012 r., nr [...] , wezwał Skarżącą do wydania nieruchomości, tj. działki nr[...] , w ramach posiadanego udziału wynoszącego [...] części, pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w celu odebrania nieruchomości. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego oraz postanowienia, Prezydent Miasta, będący organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, przeprowadził postępowanie egzekucyjne w celu realizacji obowiązku wydania nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] . W toku tego postępowania został zastosowany środek w postaci odebrania wskazanej nieruchomości. W następstwie powyższego powstały koszty egzekucyjne, obejmujące opłaty za czynności egzekucyjne przewidziane w art. 64a § 1 u.p.e.a. i wydatki egzekucyjne poniesione przez organ egzekucyjny. Łączna kwota kosztów egzekucyjnych przypadających na Skarżącą stanowi kwotę [...] zł.

Okolicznością bezsporną jest również, że wobec braku dobrowolnego uiszczenia przez Skarżącą ww. kosztów, po uprzednim doręczeniu jej upomnienia, Prezydent Miasta w dniu 15.02.2013 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] , obciążając Skarżącą kosztami egzekucji ([...]zł) oraz kosztami upomnienia

([...] zł). W ustawowym terminie Skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] oraz wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 05.04.2013 r. Prezydent Miasta uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31.07.2013 r.

W tym miejscu podnieść należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt (decyzję albo postanowienie) z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną.

Występujący w przytoczonym powyżej przepisie art. 134 § 1 P.p.s.a. termin "w granicach danej sprawy" wskazuje, że podejmując rozstrzygnięcie sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tle wyjaśnianego przepisu szczególnego znaczenia nabiera zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30.01.2013 r., sygn. akt I SA/Go 1093/12, LEX nr 1298333).

Poczynienie powyższych uwag jest o tyle niezbędne, że Skarżąca, wnosząc skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31.07.2013 r., zasadniczą część zarzutów oraz obszernej argumentacji skoncentrowała na decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29.12.2011 r., utrzymanej w mocy decyzją Wojewody [...] o z dnia 04.04.2012 r., oraz na egzekucji przeprowadzonej wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Tymczasem, jak wynika z przedstawionego na wstępie opisu zdarzeń, wskazane akty i czynności – jakkolwiek powiązane osobą Skarżącej – dotyczą odrębnych spraw administracyjnych, niemogących podlegać rozpoznaniu w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie ww. zaskarżone postanowienie Kolegium z dnia 31.07.2013 r. Stąd też podniesione w tym zakresie zarzuty oraz powołana argumentacja pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.06.2010 r., sygn. akt II FSK 167/09, LEX nr 595879).

Przystępując do rozpoznania istoty sporu rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa

w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Skarżąca podniosła zarzuty nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), braku wymagalności obowiązku z innego powodu (art. 33 pkt 2), niespełnienia wymogów określonych w art. 27 (art. 33 pkt 10).

W ocenie Sądu, zaskarżonym postanowieniem Kolegium prawidłowo za niezasadny uznało zgłoszony przez Skarżącą zarzut nieistnienia oraz braku wymagalności z innych przyczyn obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr[...] .

Zgodzić należy się z organem, że zobowiązana, wnosząc zarzut oparty na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., powinna przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Skarżąca takiego dowodu nie przedstawiła.

Prawidłowo organ stwierdził także, że wymagalność obowiązku (art. 33 pkt 2 u.p.e.a.) oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od jej wykonania, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możliwość żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności.

Jak wynika z akt sprawy, obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych powstał z mocy prawa. Prezydent Miasta prowadził postępowanie egzekucyjne w toku, którego zastosowano środek egzekucyjny w postaci odebrania nieruchomości, przewidziany w art.1a pkt 12 lit. b) tiret czwarty u.p.e.a. Podjęte czynności skutkowały zaś powstaniem kosztów egzekucyjnych, o jakich mowa w art. 64a § 1 i art. 64b u.p.e.a. (m.in.: za wydanie postanowienia o wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu, za odebranie nieruchomości, za opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń, za pomoc i asystę Policji, z tytułu zabezpieczenia medycznego, za załadowanie, rozładowanie i przewóz ruchomości z opróżnionych pomieszczeń, za przymusowe otwarcie pomieszczeń), a które szczegółowo zostały przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 05.04.2013 r. i znajdują oparcie w dowodach zgromadzonych w sprawie.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 64c § 1 zdanie drugie u.p.e.a., koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Zasadność tej regulacji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków (por. R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Przedstawiona zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z art. 64 c § 2-4 u.p.e.a. I tak, zgodnie z brzmieniem: "§ 2. Jeżeli tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji, wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym obowiązany jest uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, kwotę wynoszącą [...] § 3. Jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela.

§ 4. Wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a".

Badając, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności wyłączające odpowiedzialność Skarżącej za koszty egzekucyjne, organ ustalił, że w toku postępowania prowadzonego w celu odebrania nieruchomości skarżąca E. K.-Ł. nie skorzystała z prawa wniesienia zarzutów ani nie wniosła o umorzenie postępowania, a jedynie złożyła zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta nr [...] wraz z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Postępowanie zażaleniowe zostało jednak umorzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 05.02.2013 r., nr [...] . Inne postanowienia nie zostały wydane, zatem wszystkie dokonane czynności egzekucyjne są skuteczne i powodują powstanie kosztów egzekucyjnych, które obciążają Skarżącą. W tej sytuacji uznać należało, że organ egzekucyjny zasadnie naliczył opłaty za czynności egzekucyjne oraz ustalił wydatki egzekucyjne, na które składają się koszty faktycznie poniesione przez organ w związku z prowadzeniem egzekucji, i obciążył nimi Skarżącą w zakresie odpowiadającym stopniowi jej działań i zaniechań podczas prowadzonych czynności egzekucyjnych.

W świetle powyższego, za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium co do niezasadności podniesionych przez Skarżącą zarzutów braku obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) oraz braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn (art. 33 pkt 2 u.p.e.a.).

Bez wpływu na powyższą ocenę pozostają przy tym - jak to już wskazano na wstępie rozważań - podnoszone przez Skarżącą zarzuty odnoszące się do zasadności prowadzenia postępowania w celu odebrania nieruchomości, tj. postępowania, w związku z którym koszty te powstały. W ramach postępowania mającego na celu zbadanie prawidłowości obciążenia i egzekwowania kosztów egzekucyjnych, Sąd nie może bowiem weryfikować ani prawidłowości decyzji, którą nałożono na Skarżącą obowiązek, ani samego wszczęcia i prowadzenia egzekucji o charakterze niepieniężnym. Podobnie w rozpatrywanej sprawie, Sąd nie może odnosić się do zasadności zarzutu Skarżącej co do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zastosowanego w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym.

W ocenie Sądu, jako prawidłowe ocenić również należy stanowisko Kolegium

w kwestii niezasadności zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Jak zasadnie podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, tytuł wykonawczy został wystawiony na urzędowym formularzu, którego wzór został ustalony w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 ze zm.), którego układ i struktura nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Zestawienie zaś treści klauzuli ("Wskazane w niniejszym tytule wykonawczym zobowiązania pieniężne są wymagalne i podlegają egzekucji w trybie administracyjnym na podstawie art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [...]"), znajdującej się w części B tytułu umieszczonej nad poz. 72 z poz. 72 ("Inna podstawa prawna egzekucji administracyjnej (wpisać właściwy akt normatywny)"), w sytuacji, gdy pozycja ta nie została wypełniona przez wierzyciela – pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że w tytule wykonawczym zawarte jest wskazanie o tym, że obowiązek jest wymagalny.

Nie ulega wątpliwości, że w pouczeniu o terminie i prawie wniesienia zarzutów nie został wskazany właściwy organ, do którego należy je wnieść. Jednakże, jak słusznie zauważyło Kolegium, jest to obowiązujący wzór urzędowy tytułu wykonawczego, w którym w części G zostało zawarte pouczenie o ściśle określonej przez prawodawcę treści co do przysługującego zobowiązanemu prawa i terminu zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zaś brak wskazania organu nie wpłynął w żaden sposób na realizację uprawnień Skarżącej, zgłosiła bowiem zarzuty do właściwego organu i w zakreślonym prawem terminie.

Zdaniem Sądu, na aprobatę zasługuje także stanowisko Kolegium, które odnosząc się do zarzutu Skarżącej, że tytuł wykonawczy nie zawiera wskazania sposobu wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych, co uniemożliwia weryfikację poprawności sposobu ich wyliczenia i dochodzonego świadczenia, stwierdziło, że ustawodawca nie nałożył na wystawcę tytułu wykonawczego obowiązku wskazania sposobu wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych.

Niewątpliwie tytuł wykonawczy jest szczególnym dokumentem urzędowym, warunkującym wszczęcie egzekucji. Aby to było możliwe, powinien stosownie do art. 27 u.p.e.a. zawierać treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek.

Z brzmienia powyższe przepisu jednoznacznie wynika, że wystawiając tytuł wykonawczy dotyczący należności pieniężnych, wierzyciel nie ma obowiązku przedstawiania szczegółowego wyliczenia tej należności, lecz jedynie – ma obowiązek określić wysokość tej należności.

W przypadku kosztów egzekucyjnych możliwe jest natomiast wydanie postanowienia w tym przedmiocie. Przy czym, jak wynika z brzmienia art. 64c § 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Skoro w rozpoznawanej sprawie Skarżąca, jako Zobowiązana, nie wystąpiła ze stosownym wnioskiem w tym zakresie, organ egzekucyjny nie miał obowiązku wydania takiego postanowienia. Na marginesie jednak warto ponownie zauważyć, co wyżej już wskazano, że wyliczenia i dowody dotyczące kosztów egzekucyjnych wskazał w swoim postanowieniu Prezydent Miasta. Skarżąca nie zgłosiła zaś zastrzeżeń co do wysokości poszczególnych pozycji wyliczenia. Kwestionuje ona bowiem – co do zasady – obciążenie jej tymi kosztami.

Sumując powyższe, uznać należało, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2013 r. oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 5 kwietnia 2013 r. podjęte zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami, wyrażone zaś w postanowieniach stanowisko zostało właściwie uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego znajdującego oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.