Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2572/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 4 i 5, ust. 6, art. 13g ust. 1,
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 48, art. 50 pkt 3,
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 10, 6, 37, 7, 77 par. 1, 75 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października

2010 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1 i 1b pkt 1, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej nazywaną "u.d.p.") oraz lp. 3 lit. a), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 Nr 32, poz. 262), po rozpatrzeniu odwołania P. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. (nazywanego dalej "skarżącym") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...], dotyczącej nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 7.660 (siedem tysięcy sześćset sześćdziesiąt) złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] lipca 2010 r. ok. godziny 6 min. 35 na drodze gminnej, na ul. [...] w S., zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów: dwuosiowy ciągnik siodłowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował J. S., który przewoził koparkę ze S. do K., w ramach krajowego przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne.

Pojazd po zatrzymaniu został doprowadzony do punktu ważenia w miejscowości R., leżącej na drodze krajowej nr [...] km.

Pomiary kontrolowanego pojazdu zostały dokonane przenośnymi wagami do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...], posiadającymi legalizację Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G., z których pierwsza ważna była do dnia 31 lipca 2010 r., druga do dnia 31 marca 2011 r. Kierowca miał możliwość sprawdzenia świadectw legalizacji przyrządów pomiarowych i protokołu pomiaru pochyłości terenu na stanowisku do ważenia z dnia [...] maja 2006 r.

Odczytu wskazań przyrządów pomiarowych dokonano w obecności kierowcy, który czynność tę potwierdził.

W wyniku przeprowadzonego ważenia ustalono przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t. W wyniku pomiaru nacisku pojedynczej osi napędowej (po odjęciu dopuszczalnych odchyłek) stwierdzono nacisk 12,54 t (wartość rzeczywista: 13,0 t), co stanowiło przekroczenie w stosunku do wartości dopuszczalnych o 4,54 t. Na tej podstawie stwierdzono naruszenie z lp. 6.7 lit. d) i e) u.d.p.

W wyniku pomiarów szerokości pojazdu i pojazdu z ładunkiem – przy użyciu Przymiaru wstęgowego – oznaczonego nr [...] (posiadającego ważne świadectwo legalizacji pierwotnej) stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu z ładunkiem. Szerokość (po odjęciu dopuszczalnych odchyleń) wyniosła 3,06 m (wartość rzeczywista 3,10 m), co stanowiło przekroczenie w stosunku do wartości dopuszczalnych o 0,51 m. Pojazdy nie posiadały oznakowania wyróżniającego ponadnormatywną szerokość. W związku z tym stwierdzono naruszenie z lp. 3 lit. a) u.d.p.

Kierowca nie posiadał wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Stwierdzone naruszenia zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...], który został podpisany przez kierowcę bez wnoszenia zastrzeżeń.

Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że w dniu [...] lipca

2010 r. wykonywał krajowy transport drogowy ze S. do K., przewożąc koparkę. Kierowca potwierdził, że w trakcie kontroli nie posiadał licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, gdyż nie otrzymał jej od pracodawcy. Potwierdził także, że nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego po drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 8,0 t, a także zezwolenia na przejazd pojazdu, który przekraczał dopuszczalne wymiary szerokości.

Kierowca wyjaśnił, że jest pracownikiem P. zatrudnionym na stanowisku kierowcy, na podstawie umowy o pracę.

Zeznania kierowcy utrwalono w protokole przesłuchania świadka.

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszeń zawartych w protokole kontroli z dnia [...] lipca 2010 r. N [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 7.660 złotych.

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 13g ust. 1 i 2 oraz ust. 3 w związku z lp. 3 lit. a, lp. 6 pkt 7 lit. d) i e) załącznika Nr 2 do ustawy o drogach publicznych, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 u.d.p., art. 61 oraz art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 267 poz. 2660) i art. 104 § 1 k.p.a.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, podnosząc zarzut:

- rażącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez świadome uniemożliwienie stronie skorzystanie z prawa do czynnego uczestnictwa w postępowaniu i do składania wyjaśnień oraz wniosków,

- naruszenia prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874, nazywanej dalej "u.t.d."),

- rażącego naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku należytego i obiektywnego wyjaśnienia sprawy,

- rażącego naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nadanie przymiotu dowodu ustaleniom nie spełniającym warunków określonych w tym przepisie,

- rażącego naruszenia art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez podjęcie działań kontrolnych o charakterze pozaustawowym.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji zgodnie z art. 155 k.p.a. oraz ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności, zgodnie z art. 135 k.p.a.

Odnosząc się do ustaleń faktycznych, skarżący podał, iż wstępne zatrzymanie pojazdu do kontroli zostało przeprowadzone przy ul. [...] w S., na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t, po czym kontrolujący skierował pojazd ciężarowy na pomiar punkt kontrolny, który znajdował się w miejscowości R., oddalonej od miejsca zatrzymania o ok. 30 km, znajdujący się przy drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 t.

W ocenie strony, organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz 75 § 1 k.p.a., gdyż bezprawnie dokonał odniesienia pomiaru masy ładunku do norm obowiązujących na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t, pomimo, że przed samym pomiarem pojazd poruszał się na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 t. Skarżący podkreślił, że w polskich przepisach prawa nie znajduje się przepis sankcjonujący postępowanie organu, polegające na odnoszeniu wyników pomiaru gabarytów w stosunku do miejsca zatrzymania pojazdu, a nie miejsca kontroli. Postępowanie inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, polegające na skierowaniu pojazdu na znajdujący się o 30 km dalej punkt kontrolny z wagami, nie miał również oparcia w przepisach art. 129 oraz 129a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, dotyczących uprawnień organów kontrolnych. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, dowód w postępowaniu zebrany bez podstawy prawnej nie nosi przymiotu dowodu w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a.

Skarżący podważył celowość postępowania inspektorów, którzy nakazali przemieścić pojazd na odległy punkt kontrolny, skoro posiada w momencie kontroli instrukcja pozwalała na wykonanie pomiaru w miejscu zatrzymania, tj. na dowolnej drodze o odpowiedniej utwardzonej nawierzchni.

Nadto, skarżący zarzucił, że podczas ważenia pod wszystkimi kołami nie były podłożone podkładki wyrównawcze.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu powyższego odwołania uznał, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku ważenia kontrolowanego pojazdu oraz jego pomiarów dokonanych na stanowisku ważenia pojazdów (co potwierdzono w protokole kontroli Nr [...]) stwierdzono następujące naruszenia:

- nacisk 12,54 t na pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 4,54 t;

- szerokość pojazdu wraz z ładunkiem 3,06 m – przekroczenie o 0,51 m.

Organ odwoławczy podał, że wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, określona jest w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Kary te wynoszą odpowiednio:

lp. 3: za przekroczenie szerokości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem:

- lit. a) od wartości dopuszczalnej 2,55 m do 3,20 m szerokości pojazdu włącznie: 160 zł

lp. 6: za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:

- pkt 7 - dla pojedynczej osi napędowej pojazdu silnikowego o nacisku osi:

- lit. d) powyżej 9,01 do 9,51: 1200 zł

- lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,51 powyżej 9,5 t dodatkowo: 900 zł.

W rozpatrywanej sprawie kara wyniosła:

- za przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej: 7500 zł (1200+7x900)

- za przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu: 160 zł

Razem: 7660 zł.

Organ odwoławczy przyjął, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, z dnia [...] maja 2006 r., który zatwierdzał stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych o nr [...] i [...], które legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G., odpowiednio do dnia: 31 marca 2011 r. i 31 lipca 2010 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o powtórne ważenie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego podał, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. Przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom, gdyż to on jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenia regulacji ustawowych. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie były przekraczane normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży w interesie profesjonalnego przewoźnika. Art. 61 ustawy – Prawo o ruchu drogowym wyraźnie precyzuje w jaki sposób należy dokonywać załadunku. Za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, bądź w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej (art. 13g ust. 1 w związku z art. 40c u.d.p.). Stosownie do art. 41 ust. 4 i 5 u.d.p. wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 219, poz. 1860 i poz. 1861). Organ odwoławczy podkreślił, że drogi gminne nie zostały w tych rozporządzeniach uwzględnione, zatem zastosowanie musiał znaleźć art. 41 ust. 6 u.t.d., zgodnie z którym drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Organ odwoławczy podał, że stosownie do treści § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. Szerokość nadwozia pojazdu, który przeznaczony jest do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, może wynosić do 2,6 m.

Organ odwoławczy, powołując się na art. 129a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wskazał, że kontrola ruchu drogowego w stosunku do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, należy do inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, którym przysługują uprawnienia określone w art. 129 ust. 2. Uprawnienia te polegają na kierowaniu ruchem, wydawaniu poleceń osobie kontrolowanej co do jej zachowania, usuwaniu lub przemieszczaniu pojazdu, sprawdzaniu stanu faktycznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze. W ocenie organu, wymienione uprawnienia są wystarczające, aby po zatrzymaniu pojazdu do kontroli inspektor mógł, wydając polecenie osobie kontrolowanej, skierować pojazd na stanowisko kontrolne, które spełnia stosowne wymagania dla skontrolowania stanu technicznego, wymiarów, nacisków oraz masy kontrolowanego pojazdu. Niezrozumiałe dla organu odwoławczego było stanowisko skarżącego, który uznał, że miejscem kontroli powinno być miejsce zatrzymania pojazdu do kontroli. W przypadku kontroli nacisków osi oraz masy pojazdu oczywistym jest, iż miejsce kontroli musi być przystosowane do przeprowadzenia czynności kontrolnych, gdyż uzyskanie prawidłowych wyników pomiarów jest niezwykle istotne dla ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego sprawy. Ponadto, miejsce przeprowadzenia kontroli musi być bezpieczne, a cała procedura ważenia nie może powodować zagrożenia dla innych uczestników ruchu drogowego. Trudno byłoby uznać za bezpieczne rozstawianie wag oraz kontrolę pojazdu na poboczu ruchliwej drogi.

Organ odwoławczy przyznał, że producent wag dopuszcza ich użytkowanie na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, jednak podaje on dodatkowe warunki, których strona nie przytoczyła w odwołaniu. Między inni określa on dopuszczalne spadki wzdłużne oraz poprzeczne. Ponadto, jak wskazuje skarżący, w protokole kontroli wskazano, że na nierównych nawierzchniach pod wszystkie koła należy podkładać wagi oraz podkładki wyrównawcze. Spełnienie tych wszystkich wymagań byłoby w warunkach drogowych niezwykle czasochłonne oraz ze względu na ruch drogowy niebezpieczne. Z tego powodu ważenie odbywa się na specjalnie przygotowanych stanowiskach, odpowiednio wypoziomowanych, zawierających specjalne wnęki na wagi, co wyklucza potrzebę podkładania pod koła podkładek wyrównawczych oraz każdorazowego badania procentu pochylenia nawierzchni. Ważenie w takim miejscu daje pewność uzyskania prawidłowych wyników ważenia pojazdu przy znacznie skróconym czasie kontroli.

Organ odwoławczy odrzucił jako niezasadne twierdzenie strony, jakoby normy dotyczące nacisków miały być określane nie dla miejsca zatrzymania pojazdu do kontroli, a dla miejsca dokonywania pomiarów wagowych. Oczywistym jest, iż dla zasadności nałożenia kary pieniężnej istotny jest fakt po jakiej drodze poruszał się pojazd w chwili zatrzymania go do kontroli. Późniejsze skierowanie go na punkt kontrolny jest jedynie czynnością techniczną mającą na celu uzyskanie dokładnych wyników pomiarów.

Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem skarżącego o naruszeniu prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż skarżący został zawiadomiony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i pouczony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia. Strona poprosiła o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie, organ I instancji nie przychylił się do jej wniosku, uzasadniając swoje stanowisko w decyzji. Strona, składając odwołanie do organu II instancji skorzystała z możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie.

Zarzut skarżącego dotyczący wydania decyzji z naruszeniem terminów przewidzianych w art. 35 k.p.a. nie mógł być podstawą do uchylenia decyzji organu I instancji. Główny Inspektor Transportu Drogowego przyznał, że doszło do przekroczenia tych terminów, jednak okoliczność ta nie miała wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie, gdyż stwierdzone naruszenia nie budziły wątpliwości, a zatem nałożenie kary pieniężnej na stronę było zasadne.

Na niezałatwienie sprawy w terminie stronie przysługiwało prawo wniesienia zażalenia do organu odwoławczego w trybie art. 37 k.p.a., z którego skarżący nie skorzystał.

Skarżący w dniu 12 listopada 2010 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r., wnosząc o jej uchylenie stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a.").

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

- rażące naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w szczególności poprzez akceptację przekroczenia uprawnień przez kontrolujących w aspekcie art. 129 a ustawy – Prawo o ruchu drogowym,

- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym,

- naruszenie art. 6 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nadanie przymiotu dowodom nie spełniającym warunku legalności,

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez akceptację faktu braku umożliwienia czynnego udziału strony w postępowaniu.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 10 § 1 kp.a., skarżący wskazał na ograniczenie jego prawa do złożenia wyjaśnień poprzez odmowę przesunięcia terminu do złożenia wyjaśnień oraz poprzez uznanie, że argumenty strony podniesione w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r. były bezpodstawne.

Odnośnie naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 75 § 1 k.p.a., skarżący uznał, że organ w sposób nieuprawniony dokonał odniesienia pomiaru masy ładunku do norm obowiązujących na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t, mimo, że przed samym pomiarem pojazd poruszał się po drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 t. Inspektor w protokole kontroli wskazał, iż powodem odniesienia wyników pomiaru do normy 8 t nacisku na oś był fakt, iż kierowca został zatrzymany przez patrol na takiej właśnie drodze (powiatowej). Ulica [...] w S., na której pojazd został zatrzymany, jest oddalona niemal o 30 kilometrów od punktu kontrolnego, gdzie dokonano pomiaru masy. Postępowanie kontrolującego, polegające na skierowaniu pojazdu na znajdujący się 30 km dalej punkt kontrolny z wagami, nie ma również oparcia w przepisach art. 129 oraz 129 a ustawy - Prawo o ruchu drogowym dotyczących uprawnień organów kontrolnych. Zatem, dowód w postępowaniu został zebrany bez podstawy prawnej i nie nosi przymiotu dowodu w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. W ocenie skarżącego, przytoczona przez organ podstawa prawna nie zawiera faktycznych dyspozycji ustawowych zawartych w Kodeksie drogowym, stanowiąc manipulację poszczególnymi artykułami ustawy. Powołany przez organ art. 129 ust. 2 pkt 10 w związku z art. 129a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, faktycznie pozwala na przemieszczanie lub usuwanie pojazdów z drogi przez kontrolującego, odwołując się do art. 130a ust. 1 i 3 tegoż aktu, w myśl którego pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu; nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c); przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego.

Ostatni punkt wskazanego artykułu pozwala inspektorowi na przemieszczenie pojazdu w przypadku stwierdzenia (czyli posiadania materiału dowodowego uzyskanego już po pomiarze), że pojazd przekracza określone gabaryty. Tymczasem w momencie, gdy kontrolujący podjął decyzję o przemieszczeniu pojazdu na znajdujący się 30 km dalej punkt kontrolny nie posiadał jeszcze żadnej wiedzy na temat możliwych przekroczeń nacisków osi, zatem podjął tę decyzję bez podstawy prawnej.

Mając na uwadze treść art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, skarżący zgłosił wątpliwości, co do celu, w jakim kontrolujący nakazał przemieszczenie pojazdu na odległy punkt kontrolny, skoro posiadana przez organ w momencie kontroli instrukcja pozwalała na wykonanie pomiaru w miejscu zatrzymania, tj. na dowolnej drodze o odpowiednio utwardzonej nawierzchni.

W protokole kontroli zawarto informację, iż "w czasie ważenia przy użyciu wag do pomiarów statycznych pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów będą podkładane wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze". W trakcie komentowanego pomiaru kontrolujący miał do dyspozycji dwie wagi i nie posiadał żadnych podkładek wyrównawczych. Procedura pomiaru budziła więc wiele wątpliwości i jako taka nie mogła być uznana jako dowód w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. Główny Inspektor Transportu Drogowego do powyższej argumentacji w żaden sposób się nie odniósł w skarżonej decyzji, czym naruszył obowiązki wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a.").

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło do istotnego naruszenia procedury administracyjnej, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak również art. 10 § 1 k.p.a., które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o drogach publicznych i ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Sąd nie stwierdził, aby w trakcie postępowania administracyjnego organy administracji uchybiły zasadom jego prowadzenia wymienionym w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym zasadzie określonej w art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia [...] lipca 2010 został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, zaś pismem z dnia [...] lipca 2010 r. zawiadomiono stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Strona nie skorzystała z prawa zapoznania się z aktami sprawy. Co prawda pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. złożyła wniosek o przedłużenie terminu postępowania wyjaśniającego z powodu obszernego materiału dowodowego zebranego podczas kontroli przedsiębiorstwa, jednakże wniosek ten nie mógł być pozytywnie rozpatrzony, gdyż przedmiotem sprawy nie były ustalenia dokonane w trakcie kontroli przedsiębiorstwa strony. Wniosek, jak słusznie uznały organy, był więc bezprzedmiotowy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r. nr [...], która utrzymała w całości decyzję organu I instancji, którą nałożono na skarżącego karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych, za przekroczenie szerokości pojazdu oraz przejazd pojazdu po wymienionym rodzaju drogi bez zezwolenia.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że skarżący przedsiębiorca dopuścił się naruszenia w postaci: przekroczenia nacisku na pojedynczej osi napędowej o 4,54 t, łączny pomierzony nacisk na pojedynczą oś napędową po odjęciu możliwych błędów pomiaru wyniósł 12,54 t, przekroczenia o 0,51 m szerokości pojazdu wraz z ładunkiem, która wynosiła 3,06 m oraz naruszenia w postaci braku zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 4 pkt 25 u.d.p. (kierowca nie okazał w trakcie kontroli wymaganego zezwolenia). Tymczasem, zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych (jak w przedmiotowej sprawie), albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Konsekwencje braku wspomnianego zezwolenia wynikają z treści art. 13g ust. 1 u.d.p., który stanowi, że za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.

Podobne konsekwencje, w postaci kary pieniężnej, przewidują przepisy ustawy o drogach publicznych w sytuacji przekroczenia nacisków na poszczególne osie napędowe, o czym stanowi art. 40c u.d.p.: w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego (...) ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...).

W myśl art. 41 ust. 4 i 5 u.d.p., wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 219, poz. 1860 i poz. 1861).

W związku z tym, że ul. [...], po której odbywał się przejazd, nie została w podanych rozporządzeniach uwzględniona, zastosowanie znalazł art. 41 ust. 6 u.d.p., zgodnie z którym drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

W załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych określono wysokości kar pieniężnych (o których nowa w powołanym wyżej art. 13g ust. 1 u.d.p.) za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach:

lp. 6 za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:

- pkt 7 - dla pojedynczej osi napędowej pojazdu silnikowego o nacisku osi:

- lit. d) powyżej 9,0 t do 9,5 t – 1.200 złotych,

- lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo - 900 złotych.

Bezspornym jest, iż w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2010 r. kontroli drogowej i po dokonaniu ważenia pojazdu (v. protokół kontroli Nr [...]) stwierdzono:

- nacisk 12,54 t na pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 4,54 t;

- szerokość pojazdu wraz z ładunkiem 3,06 m – przekroczenie o 0,51m;

- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W niniejszej sprawie kary wyniosły zatem:

- za przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej: 7.500 złotych,

- za przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu: 160 zł,

razem: 7.660 zł.

Należy podkreślić, że kierowca kontrolowanego pojazdu uczestniczył w kontroli, został prawidłowo pouczony o sposobie przeprowadzania ważenia pojazdu, nie zakwestionował wyników przeprowadzonego ważenia oraz podpisał się pod protokołem kontroli, nie zgłaszając do niego żadnych uwag ani zastrzeżeń. A zatem zaakceptował ustalenia faktyczne, dotyczące wyników pomiarów i sposobu ich wykonania, dokonane przez organ kontrolujący.

Ustalenia organu odwoławczego odnośnie stwierdzonych naruszeń w postaci przekroczenia szerokości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem oraz braku zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym nie zostały nie zostały podważone w skardze wniesionej do Sądu.

Skarżący sformułował natomiast zarzuty pod adresem sposobu przeprowadzenia ważenia, uznając za pozbawione podstaw prawnych postępowanie inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, którzy pomiaru nacisków na pojedynczej osi napędowej zatrzymanego pojazdu dokonali w odległości 30 km od punktu zatrzymania samochodu, bez użycia tzw. podkładek wyrównawczych, odnosząc uzyskane wyniki ważenia nie do dopuszczalnych nacisków osi na drodze, na której przeprowadzono ważenie, ale do nacisków osi dopuszczalnych na drodze, po której pojazd poruszał się w momencie zatrzymania.

Zarzut skarżącego jest niezrozumiały. Jak sam przyznaje zatrzymania pojazdu dokonano na ul. [...]. Zatem punktem odniesienia dla organów musiały być normy dopuszczone dla dróg, do których została zaliczona wyżej wymieniona ulica. Ważenia dokonano w innym miejscu, ale fakt ten pozostaje bez wpływu na pierwotne ustalenia, iż pojazd został zatrzymany na drodze stanowiącej sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Jak wykazano później skontrolowany pojazd nie spełniał tego warunku w chwili zatrzymania.

W związku z tym, że skarżący, podnosząc powyższy zarzut, zakwestionował uprawnienia inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego odnośnie skierowania pojazdu na oddalony od miejsca zatrzymania punkt ważenia przeprowadzanych, na wstępie należy określić ich kompetencje w tym zakresie.

W myśl w art. 48 u.t.d., Inspekcja Transportu Drogowego powołana jest do kontroli przestrzegania przepisów w zakresie transportu drogowego i niezarobkowego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi, z określonymi wyjątkami. Przepisy ustawy o transporcie drogowym precyzują zakres przedmiotowy kontroli, przyznając w art. 50 pkt 3 u.t.d. inspektorom transportu drogowego uprawnienia do kontroli ruchu drogowego w zakresie przewozów drogowych na zasadach określonych w ustawie - Prawo o ruchu drogowym. Przepis art. 129 a ustawy – Prawo o ruchu drogowym upoważnia inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego do kontroli ruchu drogowego w stosunku do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne i, co ważne, w tym zakresie inspektorom przysługują uprawnienia określone w art. 129 ust. 2 tej ustawy w postaci prawa do sprawdzania stanu technicznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisków osi pojazdu znajdującego się na drodze (pkt 4), wydawania poleceń kontrolowanemu uczestnikowi ruchu – co do sposobu jego zachowania (pkt 7) oraz pilotowania pojazdów, których wymiary, masa lub naciski osi przekraczają określone wielkości (pkt 14).

Przedstawiony zakres uprawnień nie pozwala uwzględnić podstawowego zarzutu skarżącego odnośnie braku uprawnień kontrolujących inspektorów do nakazania kierowcy przemieszczenia zatrzymanego pojazdu do punktu kontroli – ważenia, który znajdował się kilka kilometrów od miejsca zatrzymania. Z art. 129 ust. 2 pkt 7 b w zw. z art. 129a ustawy – Prawo o ruchu drogowym wynika bowiem upoważnienie dla inspektorów do wydawania poleceń kontrolowanemu uczestnikowi ruchu tj. kierującemu pojazdem, w tym możliwość nakazania kierowcy przejazdu do wyznaczonego miejsca ważenia, w celu prawidłowego zważenia pojazdu.

Dla zapewnienia prawidłowości i dokładności pomiarów pojazd został skierowany do najbliższego miejsca ważenia legitymującego się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Postępowanie inspektorów należy uznać za słuszne, gdyż ważenie powinno odbywać się w miejscu, które jest przystosowane do przeprowadzenia czynności kontrolnych. Uzyskanie bowiem prawidłowych wyników pomiarów jest niezbędne do ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego sprawy. Dopiero bowiem poczynione w odpowiedni sposób ustalenia pozwolą stwierdzić, czy kontrolowany pojazd nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu może być bowiem wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Dlatego też niezasadne jest czynienie organowi zarzutu, że nakazał przemieszczenie się pojazdu do najbliższego odpowiednio przystosowanego i posiadającego ważny dokument potwierdzający spełnienie warunków pozwalających na dokładny pomiar nacisków i masy pojazdu miejsca ważenia. Jednocześnie fakt, iż w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników ważenia inspektor ITD korzysta z miejsc spełniających określone standardy, nie może być traktowany jako uzasadniony zarzut pod adresem organów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1679/09).

W protokole kontroli, w treści oświadczenia kierującego kontrolowanym pojazdem zawarto informację, iż w czasie ważenia, przy użyciu wag do pomiarów statycznych, pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów będą podkładane wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze, które, jak zauważył skarżący, nie zostały użyte w trakcie ważenia.

Po pierwsze należy zauważyć, że w treści użyto spójnika "lub", co każe wnioskować, iż przewidziano dwa sposoby ważenia, w których zależnie od okoliczności, podkładki będą lub nie będą wymagane.

W rozpatrywanej sprawie pomiarów dokonano za pomocą przenośnych nieatomatycznych wag do pomiarów statycznych, które posiadały wymaganą legalizację Urzędu Miar, miejsce, w którym dokonano ważenia legitymowało się odpowiednim dokumentem z pomiaru pochylenia terenu. W przypadku korzystania z wypoziomowanego miejsca ważenia wyposażonego w doły fundamentowe do osadzania wagi podkładki takie nie muszą być stosowane, z uwagi na fakt, iż waga znajduje się w jednym poziomie z pozostałą częścią nawierzchni. W takich warunkach zastosowanie tych podkładek prowadziłoby do uzyskania nieprawidłowych wyników pomiaru.

Obowiązek zastosowania tzw. podkładek wyrównawczych powstaje w przypadku zaistnienia różnicy w wysokości położenia kół pojazdu. Celem podkładek jest wyrównanie poziomu terenu, na którym znajduje się oś do wysokości płyty ważącej wagi.

Skoro ważenia dokonano w miejscu przystosowanym do tego rodzaju pomiarów, podkładki wyrównawcze nie miały zastosowania.

Na marginesie należy zauważyć, że protokół kontroli został podpisany bez zastrzeżeń przez kierowcę pojazdu, który również bez zastrzeżeń podpisał się pod "oświadczeniem kierującego kontrolowanym pojazdem", potwierdzając zapoznanie się ze sposobem mającego odbyć się ważenia. Zatem wszelkie wątpliwości odnośnie użycia wag wraz z podkładkami lub bez nich mogły (lub powinny) być zgłoszone już na tym etapie postępowania przez kierowcę świadomego treści podpisywanego dokumentu.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.