Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 483/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-09-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: zawieszono postępowanie.
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi [...]Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynami gry postanawia zawiesić postępowanie.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... 2015r., nr ... Dyrektor Izby Celnej w T., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2012 r. poz. 749 ze zm.), w zw. z art. 8, art. 89 ust 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 8, art. 90 i 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia ... 2013r. znak ... w przedmiocie wymierzenia "A" sp. z o.o. w W. kary pieniężnej w wysokości ... złotych z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał przebieg postępowania oraz ustalony stan faktyczny, jak również przesłanki uznania, że przedmiotowe urządzenie do gry o nazwie ..., typ video ... użytkowane w dacie kontroli w "B" przy ul. P. ... w T., stanowi automat do gier mieszczący się w zakresie definicji automatów do gier wymienionych w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, wysokość kary zgodnie z art. 89 ust. 2 pkt 2 wynosi 12.000 zł. W ocenie organu w świetle powyższych rozważań tryb art. 90 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w niniejszej sprawie został zasadnie zastosowany ponieważ z ustaleń faktycznych sprawy niezbicie wynikało, iż gry urządzane na zajętym automacie miały (zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy) charakter losowy.

Ponadto organ odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych stanowiących podstawę prawną decyzji stwierdził, że nie stanowią one przepisów technicznych w rozumieniu Dyrektywy nr 98/34/WE. Organ podkreślił, że rozdział 10 ustawy o grach hazardowych (Kary pieniężne art. 89-91) reguluje materialne elementy czynów, jak i sankcje za te czyny oraz wskazuje procedurę, według której postępowanie w tych sprawach jest prowadzone przez organ administracji publicznej - naczelnika urzędu celnego. Przepisy art. 89 ustawy o grach hazardowych mają charakter wyłącznie represyjny, ponieważ zawierają wyraźnie określone materialne elementy czynów karalnych i przewidują sztywne kary za te czyny. W ocenie organu odwoławczego, państwa uprawnione są do własnej polityki karnej, której TSUE w zasadzie nie powinien komentować. Organ odwoławczy, powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2013r. (sygn. akt III SA/Gl 428/13 wskazał, że przepisy rozdziału 10 u.g.h., jako szeroko rozumiane przepisy karne mogły również dobrze zostać zawarte w odrębnej ustawie, w której ustawodawca umieścilłby katalog wszystkich kar administracyjnych obowiązujących w polskim porządku prawnym. Taka ustawa nie podlegałaby notyfikacji, jak i kontroli na poziomie europejskim, jeśli nie byłaby sprzeczna z zasadami konwencji (art. 7 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Dz.U. z 1993r. Nr 61, poz. 167).

Zdaniem organu przepisów art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych nie można uznać za "przepisy techniczne" w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, a w konsekwencji brak jest podstawy do odmowy stosowania dyspozycji art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jako przepisu niezgodnego z prawem unijnym (por. wyrok NSA z 7 września 2012 r. w sprawie II GSK 185/12). Nie można ich też uznać za niekonstytucyjne, gdyż nie zostały one zakwestionowane przez TK. Organ wskazał również, że zgodnie z orzecznictwem TSUE państwa dysponują swobodą w wyborze systemu regulacji sektora hazardowego – w tym w wyborze wartości, które decydują się chronić poprzez taki system. Nadto powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego sygn. akt I KZP 15.13 organ wskazał, że organy celne nie mogą odmawiać stosowania i egzekwowania przepisów dopóki Trybunał Konstytucyjny nie stwierdzi niekonstytucyjności konkretnego unormowania. W dniu 11 marca 2015r. TK wypowiedział się w sprawie zgodności z Konstytucją unormowania zawartego w art. 89 ustawy o grach hazardowych i uznał, że przepis ten nie narusza wartości konstytucyjnych ( wyrok P 4/14).

"A" sp. z o.o. w W. (dalej też jako "skarżąca" lub "spółka"), reprezentowana przez radcę prawnego D. S., w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności, zarzucając między innymi naruszenie przepisów:

- art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust 1 i 2 oraz art. 91 ustawy w związku z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym wymierzeniu kary pieniężnej mimo braku notyfikacji w Komisji Europejskiej projektu ustawy z dnia 19.11.2009r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r. nr 201 poz. 1540) (dalej "u.g.h.") wymaganej przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r., ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006r. (Dz. U. UE.L.98.204.37 z późno zm.) i w konsekwencji na zastosowaniu w stosunku do skarżącej sankcji za urządzanie gier na automatach poza kasynami gry, w sytuacji gdy przepis sankcjonowany z art. 14 ust. 1 u.g.h., w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012r., w sprawach połączonych C - 213/11, C - 214/11 i C - 217/11 został wiążąco uznany za przepis techniczny, który wobec braku notyfikacji jest bezskuteczny i nie może być podstawą wymierzania kar wobec jednostek w oparciu o przepis sankcjonujący z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;

- art. 122 § 1 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie przez organ w swoich ustaleniach istotnej okoliczności tj. rozważenia uznania podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia za przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34 i skutków płynących z takiego zakwalifikowania tych przepisów, przy uwzględnieniu sprzężenia normy sankcjonowanej wyrażonej wart. 14 u.g.h. oraz normy sankcjonującej wyrażonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a tym samym prowadzenia postępowania w sposób budzący wątpliwości strony tj. z naruszeniem art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej;

- art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. przez błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i przyjęcie, że przepis art. 89 cyt. wyżej ustawy znajduje zastosowanie także do urządzania gier na symulatorze zręcznościowym nie objętym przepisami art. 2 ust. 3 oraz art. 2 ust. 5 u.g.h.;

- art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 ustawy z dnia 19.11.2009 r o grach hazardowych i art. 24 i art. 107 § 1 kks poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na nie konstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn, co zagrożony grzywną pieniężną czyn penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 kks;

Ponadto Spółka wniosła również o przedstawienie przez WSA, na podstawie art. 193 Konstytucji RP. Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o to, czy przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o grach hazardowych w zakresie w jakim dopuszczają stosowanie wobec tego samego podmiotu za ten sam czyn kary pieniężnej i posiłkowej odpowiedzialności karnoskarbowej za przestępstwo skarbowe z art. 107 ustawy Kodeks Karny Skarbowy są zgodne z art. 2, art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i zawieszenie postępowania w sprawie do czasu udzielenia przez trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na to pytanie prawne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu ... 2015 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w T. z uwagi na przedmiot sprawy oraz istotne rozbieżności w orzecznictwie sądowym wniósł o zawieszenie postępowania sądowego bowiem jego rozstrzygnięcie może zależeć od wyniku postępowań toczących się przed Sądem Najwyższym w sprawie pytania prawnego Prokuratora Generalnego w sprawie I KZP 10/15 dotyczącego możliwości stosowania przez sądy art. 91 ust. 3 Konstytucji w związku z brakiem notyfikacji przepisów technicznych ustawy o grach hazardowych oraz do czasu uzyskania pisemnego uzasadnienia wyroku NSA z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1296/15 (poprzednia sygn. II GSK 686/13), w której to sprawie NSA zwracał się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem dotyczącym konstytucyjności art. 89 ustawy o grach hazardowych w związku z brakiem notyfikacji. Pełnomocnik podniósł nadto, że Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie V Kz 142/15 postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym tego "czy przepis art. 8 ustęp 1 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. może być interpretowany w ten sposób, że brak notyfikacji przepisów uznanych za mające charakter techniczny dopuszcza możliwość zróżnicowania skutków w zakresie możliwości ich stosowania przez organy krajowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn.zm.), dalej: P.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie występuje zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozstrzygnięcie może wpływać na wynik postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt I GZ 157/13). Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi mieć wpływ na wynik danego postępowania w ten sposób, że - jak stanowi przepis art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. – "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania".

Przechodząc do uzasadnienia zależności rozstrzygnięcia niniejszej sprawy od wyniku innego toczącego się postępowania, należy wskazać, że postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie o sygnaturze V Kz 142/15 zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z następującym pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni przepisów prawa unijnego: "czy przepis art. 8 ustęp 1 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 z późn. zm.) może być interpretowany w ten sposób, że brak notyfikacji przepisów uznanych za mające charakter techniczny dopuszcza możliwość zróżnicowania skutków tj. dla przepisów dotyczących swobód nie podlegających ograniczeniom przewidzianym w art. 36 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej brak notyfikacji skutkować powinien tym, że nie mogą być one stosowane w konkretnej sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, zaś dla przepisów odnoszących się do swobód podlegających ograniczeniom z art. 36 Traktatu dopuszczalna jest ich ocena przez sąd krajowy, będący jednocześnie sądem unijnym, czy mimo nienotyfikacji są one zgodne z wymogami art. 36 Traktatu i nie podlegają sankcji braku możliwości ich stosowania" oraz zawiesił postępowanie do czasu uzyskania odpowiedzi na pytanie prejudycjalne. W uzasadnieniu postanowienie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na konflikt wartości będących przedmiotem ochrony, podkreślając, że z jednej strony dyrektywa 98/34 ma na celu ochronę swobodnego przepływu towarów oraz uprzednią kontrolę o charakterze prewencyjnym, zaś obowiązek notyfikacji stanowi zasadniczy sposób wykonywania tej kontroli (wyrok w sprawie CIA Security International S.A.), z drugiej zaś stosownie do regulacji art. 36 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej dopuszcza się stosowanie zakazów lub ograniczeń przywozowych, wywozowych lub tranzytowych, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi z zastrzeżeniem, iż te ograniczenia i zakazy nie mogą stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytych ograniczeń w handlu między państwami członkowskimi. W ocenie Sądu Okręgowego zachodzi w związku z tym potrzeba wykładni przepisu art. 8 dyrektywy 98/34 poprzez ustalenie czy dopuszczalne jest takie jego rozumienie, w myśl którego z uwagi na szczególny przedmiot regulacji zezwalający na ograniczenia wynikające z art. 36 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej dopuszcza się zastosowanie testu oceny nienotyfikowanych przepisów z wzorcem ochrony traktatowej, a dopiero w razie negatywnego wyniku takiego testu odmowy zastosowania kwestionowanego przepisu. Jednocześnie Sąd Okręgowy podkreślił, że trudno zaakceptować bez zastrzeżeń bezwarunkowy skutek nienotyfkacji przepisów uznanych następnie za mające charakter techniczny, polegający na automatycznym braku możliwości ich stosowania bez jakiejkolwiek oceny czy mieszczą się one w granicach określonych przepisem art. 36 Traktatu w sytuacji, gdy skutek ten doprowadziłby do całkowicie swobodnej organizacji hazardu bez jakichkolwiek ograniczeń i kontroli. Skutek ten, w razie uznania jego bezwarunkowego charakteru, mógłby również zdestabilizować politykę państwa w przypadku nienotyfikowania przepisów uznanych następnie za techniczne w innych dziedzinach związanych z wymianą towarów i usług mieszczących się w zakresie art. 36 Traktatu.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w przedmiocie nienotyfikowanych przepisów i odstąpienia od stosowania tych regulacji prawnych przez sądu krajowe (por. postanowienia I KZP 13/15 oraz z 27 listopada 2014 r. w sprawie III K 55/14). W ostatnim ze wskazanych orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy ustawy o grach hazardowych mające charakter techniczny powinny zostać notyfikowane Komisji Europejskiej stosownie do dyrektywy 98/34 WE. Sąd Najwyższy zgodził się z orzecznictwem Trybunały Sprawiedliwości UE, iż brak stosownej notyfikacji wyklucza możliwość stosowania przez sądy krajowe norm prawnych podlegających obowiązkowi notyfikowania. Ponadto SN stwierdził, że sądy powinny zapewnić skuteczność przepisów prawa wspólnotowego i nie oczekiwać na uchylenie sprzecznych z prawodawstwem UE przepisów krajowych, lecz odstąpić od ich stosowania. Należy jednocześnie wskazać, iż 30 września 2015 r. odbędzie się posiedzenie SN w sprawie I KZP 6/15, a 14 października 2015 r. w sprawie I KZP 10/15, na których SN rozpoznawać będzie na wniosek Prokuratora Generalnego zagadnienia prawne: "czy konsekwencją uznania, że art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, wobec faktu jego nienotyfikowania Komisji Europejskiej, jest brak możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności karnoskarbowej za występek z art. 107 § 1 k.k.s. osób, które prowadzą grę losową, grę na automacie lub zakład wzajemny wbrew zakazom zawartym w tymże przepisie" oraz "czy przepisy art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 poz. 612) w zakresie gier na automatach, ograniczające możliwość ich prowadzenia jedynie na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna, są przepisami technicznymi w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998 r., ze zm.), a jeżeli tak to, czy wobec faktu nienotyfikowania tych przepisów Komisji Europejskiej, sądy karne w sprawach o przestępstwo skarbowe określone w art. 107 § 1 k.k.s. uprawnione są, w oparciu o art. 91 ust. 3 Konstytucji, do odmowy ich stosowania jako niezgodnych z prawem unijnym?"

W niniejszej sprawie, pomimo pomijania tej normy prawnej w podstawie prawnej rozstrzygnięć organów nie budzi wątpliwości, iż norma prawna stanowiąca podstawę do wymierzenia przedmiotowej kary administracyjnej dla urządzającego grę na automatach poza kasynem gry (art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.) wymaga uwzględnienia przy jej rekonstrukcji przepisu art. 14 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry, a regulacja nowej ustawy o grach hazardowych w tym zakresie została wprowadzona bez dopełnienia procedury notyfikacji Komisji Europejskiej.

Wyjaśnienie zatem powyższych wątpliwości, a w szczególności rozstrzygnięcia przez SN pytania prawnego Prokuratora Generalnego w sprawie I KZP 10/15 oraz uzyskania pisemnego uzasadnienie wyroku NSA z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt. II GSK 1296/15, mają znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy, ponieważ postępowanie dotyczy kary pieniężnej z tytułu prowadzenia gry poza kasynem gry nałożonej na spółkę prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie gier hazardowych. W ocenie Sądu, opisana kwestia prejudycjalna może mieć bezpośredni wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy, gdyż jak należy podkreślić, rozstrzygnięcie w sprawie I KZP 10/15 dostarczy odpowiedzi w kwestii możliwości stosowania przez sądy art. 91 ust. 3 Konstytucji w związku z brakiem notyfikacji przepisów technicznych ustawy o grach hazardowych, natomiast pisemne uzasadnienie wyroku NSA w sprawie II GSK 1296/15, wskaże motywy orzeczenia o uchyleniu wyroku WSA w Gliwicach z 14 grudnia 2012 r. (sygn. akt III SA/Gl 12113/12), oddalającego skargę w analogicznej sprawie, w której przedmiotem sprawy pozostawała także kwestia braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych i jej skutków w postępowaniu organów administracji.

Mając powyższe na względzie oraz względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.