Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 707/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 54 § 3, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi Gminy Ś. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Gminy Ś. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Gminę S., reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. w pkt (1) uchylająca w całości decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], w pkt (2) uchylająca decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. znak: [...] w części dotyczącej pkt 2 i w tym zakresie przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I. instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 30 kwietnia 1991 r. T. G., złożyła wniosek do Wojewody .[...] o unieważnienie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w P. Nr [...] z dnia [...] listopada 1946 r. w części dotyczącej nieruchomości zapisanych w KW S. t. 10 wykaz liczba 491 o pow. 0,4763 ha, w KW S t. 15 wykaz liczba 587 o pow. 0,0692 ha, w KW S. t. 8 wykaz liczba 381 o pow. 0,2418 ha oraz w KW S. t. 16 wykaz liczba 621 o pow. 0,0555 ha ustalając, iż ww. nieruchomości były i są nieruchomościami miejskimi, nie podlegającymi przejęciu na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] listopada 1991 r. znak: [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia, że nieruchomości oznaczone według KW prowadzonych przez Państwowe Biuro Notarialne w S. jako S. tom X karta 491, tom XV karta 587, tom VIII karta 381, tom XVI karta 621 nie podpadają pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

Na skutek odwołania T. G., decyzją z dnia [...] kwietnia 1994 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I. instancji.

Decyzją z dnia [...] lutego 1995 r. Wojewoda [...] ponownie odmówił stwierdzenia, że przedmiotowe nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

Na skutek odwołania wniesionego przez T. G. oraz J. ., decyzją z dnia [...] września 1998 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...].

Powyższą decyzję J. G. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 marca 2001 r. sygn. akt IV SA 2416/98, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1998 r. i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1995 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Wojewoda [...] w pkt (1) stwierdził, że nieruchomości, których właścicielami byli F. i L. G. oznaczone w dacie przejęcia według KW S. tom XV karta 587 o pow. 0,0692 ha, tom VIII karta 381 o pow. 0,2418 ha, tom XVI karta 621 o pow. 0,0555 ha, nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz w pkt (2) odmówił stwierdzenia, że nieruchomość, której właścicielami byli F. i L. G. oznaczona w dacie przejęcia według KW S. tom X karta 491 o pow. 0,4763 ha nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W wyniku rozpatrzenia odwołań wniesionych przez pełnomocnika K. P. i L. P., Gminę S, Powszechną Spółdzielnię Spożywców "S." w S oraz pełnomocnika J. G., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w całości i umorzył postępowanie I. instancji.

Na skutek skargi wniesionej przez pełnomocnika K. P. i L. P. oraz pełnomocnika J. G., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 384/04 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2004 r.

Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł pełnomocnik K. P. i L. P. oraz Gmina S.. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 68/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy S oraz uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w części, którą utrzymano w mocy pkt (2) decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2003r.

Od powyższego wyroku Gmina S wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1625/06, oddalił skargę kasacyjną.

W świetle powyższego, decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. stała się prawomocna w części dotyczącej pkt (1). Tym samym do rozpatrzenia pozostały organowi II. instancji odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. wniesione przez K. P. i L. P. oraz J. G. w części dotyczącej pkt (2) ww. decyzji. W odwołaniach strony wniosły o uchylenie i zmianę powyższej decyzji wskazując na brak związku funkcjonalnego pomiędzy obiektem przemysłu rolnego - mleczarnią a gospodarstwem rolnym. Wskazały również, że nieruchomość pod mleczarnią nie mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności rolniczej, a stosownie do wyroku NSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2000 r. sygn. akt IV SA 2582/98, na cele reformy rolnej przeznaczone były tylko nieruchomości ziemskie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a."], uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. w części dotyczącej pkt (2) i w tym zakresie umorzył postępowanie I. Instancji.

W uzasadnieniu Minister wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z dnia 1 marca 2010r., sygn. akt P 107/08, umorzył postępowanie ze względu na utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego w zakwestionowanym zakresie, jakim jest powołane rozporządzenie. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wyczerpał swoją moc prawną w związku z przejęciem wskazanych w nim nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Rozporządzenie wykonawcze, w tym § 5, obowiązywało wyłącznie w celu wykonania dekretu, tj. w okresie, w jakim była przeprowadzana reforma rolna, zaś zadania reformy rolnej, zgodnie z literaturą historyczno-prawną, zostały wykonane w latach 1944 - 1957. Ze względu na to, że rozporządzenie z 1945 r. miało charakter wykonawczy wobec dekretu o reformie rolnej, nie może być obecnie stosowane. Z tego względu § 5 rozporządzenia wykonawczego nie może być dla organów administracji podstawą do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie podpadania nieruchomości ziemskiej pod przepisy dekretu o reformie rolnej. W aktualnym stanie prawnym właściwym w sprawach, których przedmiotem jest orzekanie o prawach rzeczowych osób pozbawionych nieruchomości w ramach reformy rolnej, jest sąd powszechny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. H. G. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Nadto zarzuciła naruszenie art. 6, 7, 8, 11 k.p.a., art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, poprzez błędne przyjęcie, iż postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08 posiada moc orzeczenia powszechnie obowiązującego, obligującego sądy administracyjne do uwzględniania w wydawanych orzeczeniach stanowiska Trybunału zaprezentowanego w ww. postanowieniu.

W motywach skargi skarżąca powołała uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. wydaną w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I OPS 3/10), w której stwierdzono, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art 2 ust. 1 lit. "e" dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zaznaczyła nadto, iż w ocenie NSA dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. - jako że nie został nigdy derogowany przez prawodawcę - nie utracił mocy obowiązującej i stanowi w dalszym ciągu element prawa powszechnie obowiązującego, podobnie jak wydane w oparciu o art. 20 dekretu - rozporządzenie z dnia 1 marca 1945 r., ustalające administracyjny tryb rozstrzygania sporów w przedmiocie orzekania o tym, czy dana nieruchomość podpadała lub nie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wobec powyższego, zdaniem skarżącej, organ wydający decyzję nie miał podstaw do uznania bezprzedmiotowości niniejszego postępowania i w konsekwencji uchylenia decyzji organu I. instancji w zaskarżonej decyzji oraz umorzenia w tym zakresie postępowania I. instancji.

W dalszej części skargi skarżąca podniosła szereg argumentów merytorycznych mających wskazywać, iż nieruchomość oznaczona jako karta 491 - w dacie jej nabycia - nie stanowiła nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym, a tym samym nie mogła być uznana za podpadającą pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w pkt (1) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.")] w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., w pkt (1) uchylił w całości decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], w pkt (2) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. znak: [...] w części dotyczącej pkt 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I. instancji.

W uzasadnieniu Minister powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w składzie siedmiu sędziów w dniu 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OPS 3/10), w której uznano, że § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r. może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazał, iż NSA - uzasadniając powołane stanowisko - odrzucił tezę Trybunału Konstytucyjnego zawartą w postanowieniu z dnia 1 marca 2001 r. (sygn. akt P 107/08), przypisującą ustawodawcy dorozumianą intencję derogowania § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. nr 17, poz. 71 ze zm.).

Następnie Minister zauważył, iż z treści art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika, że moc wiążąca uchwał NSA dotyczy nie tylko danej sprawy (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ale również spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Oznacza to, że sądy administracyjne, jak również organy administracji, powinny to stanowisko w pełni respektować. Możliwość odstąpienia od stanowiska zawartego w uchwale istnieje bowiem tylko wówczas, gdy skład sądu - niepodzielający zawartego w uchwale stanowiska - wystąpi do odpowiedniego składu NSA z zagadnieniem prawnym.

Końcowo Minister zauważył, iż mając na względzie treść postanowień ww. uchwały NSA oraz możliwość dokonania autokontroli wydanych rozstrzygnięć na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Gmina S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie:

- art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady praworządności,

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa opierając zaskarżoną decyzję na uchwale NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OPS 3/10), stojącej w sprzeczności z poglądami wyrażonymi przez Trybunał Konstytucyjny zawartymi w postanowieniu z dnia 1 marca 2001 r. (sygn. akt P 107/08),

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak w zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego odnośnie pkt (2) sentencji decyzji,

- art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak w zaskarżonej decyzji wskazań, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W motywach skargi podniesiono, iż Minister odrzucając pogląd Trybunału przyjął bezkrytycznie ww. uchwałę NSA, argumentując to faktem, iż sądy administracyjne, jak również organy administracji powinny respektować stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z treści art. 269 § 1 p.p.s.a. nie wynika w żaden sposób, by uchwały składu siedmiu sędziów NSA wiązały organy administracji. Minister winien przekazać skargę H. G. na swoją decyzję o umorzeniu postępowania z dnia [...] stycznia 2011 r. do WSA w Warszawie celem jej rozpoznania i rozstrzygnięcia spornych kwestii. Od wyroku WSA stronom służyłaby skarga kasacyjna do NSA, a następnie ewentualnie skarga konstytucyjna do Trybunału Konstytucyjnego w kwestii ostatecznego i jednoznacznego rozstrzygnięcia, czy przepisy o reformie rolnej w systemie RP nadal obowiązują. Nie do przyjęcia jest bowiem, aby w demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji RP) istniały równolegle całkowicie różne poglądy prawne dotyczące tych samych praw.

Następnie wskazano, iż zaskarżona decyzja w pkt 2 narusza art. 107 § 1 i 3 k.p.a. ze względu na brak jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego i prawnego. Naruszając art. 136 k.p.a. Minister nie uzupełnił materiału dowodowego z własnej inicjatywy, nie wykazał przy tym, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych ww. przepisem nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Wymogi decyzji kasacyjnej są w powszechnie przyjętej wykładni tego przepisu rygorystyczne. Organ administracji naruszył je, a nadto zaskarżonej decyzji niczym nie uzasadnił.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł i jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 21 czerwca 2011 r. pełnomocnik H. G. wniósł o oddalenie skargi wniesionej przez pełnomocnika Gminy S. podnosząc argumenty analogiczne do przedstawionych w skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011 r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 54 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tejże decyzji, zgodnie z którym organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Przepis ten reguluje instytucję autokontroli. Ratio legis powyższego unormowania jest umożliwienie organowi administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania lub braku działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę ich zgodności z prawem (v. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 156). Autokontrola prowadzi zatem do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a.

Z treści art. 54 § 3 p.p.s.a. wynika, że warunkiem jego zastosowania i skorzystania z mechanizmu autokontroli jest zadośćuczynienie skardze, a więc uwzględnienie jej w całości, czemu musi towarzyszyć uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Przez "uwzględnienie skargi w całości" należy rozumieć uwzględnienie skargi co do istoty, chyba że z treści skargi wynika, iż skarżącemu chodzi o inne rozstrzygnięcie. W związku z tym należy uznać, że uwzględnienie skargi w całości może jedynie polegać na wydaniu rozstrzygnięcia wskazanego w skardze (v. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2008 r., sygn akt I OSK 581/07; LEX nr 355665).

Jednocześnie przyjmuje się, że uwzględnienie w ramach autokontroli skargi na decyzję nie może ograniczyć się do uchylenia tego aktu. Organ ma bowiem obowiązek orzec w sposób ostateczny w sprawie administracyjnej bądź przez jej rozstrzygnięcie co do istoty (uchylając w razie potrzeby decyzję wydaną w I. instancji), bądź przez umorzenie postępowania. W ramach autokontroli organ może również uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I. instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I. instancji, jeżeli takie żądanie zawarto w skardze (v. J.P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi..., s. 106).

Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy należy stwierdzić, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011 r. nie spełnia warunków wynikających z art. 54 § 3 p.p.s.a. Do powyższej konstatacji prowadzą, zdaniem Sądu, następujące argumenty.

Z treści skargi Hanny G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. uchylającej - w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. w części dotyczącej pkt (2) i w tym zakresie umarzającej postępowanie I. instancji wynika, że skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi powołała się na skutki prawne płynące - w jej ocenie - z uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OPS 3/10). Ponadto podniosła argumenty merytoryczne mające wskazywać na to, że pomiędzy przedmiotową nieruchomością, zapisaną w dacie jej przejęcia w księdze wieczystej KW S tom X karta 491 o pow. 0,4763 ha, na której znajdowała się mleczarnia, a przejętym gospodarstwem rolnym - nie istnieje żaden związek funkcjonalny. Z tego względu, zdaniem skarżącej, nieruchomość ta nie mogła być uznana za podlegającą działaniu przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Z powyższego wynika zatem, że żądanie skarżącej dotyczyło wyeliminowania z obrotu prawnego niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji I. instancji i umorzeniu postępowania przed organem stopnia wojewódzkiego. Argumentacja dotycząca meritum sprawy wskazuje, że intencją skarżącej było również uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia co do istoty - o nie podpadaniu pod przepisy dekretu PKWN ww. nieruchomości oznaczonej kartą 491 o pow. 0,4763 ha.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. - wydaną w trybie autokontroli - Minister w pkt (1) uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] stycznia 2011 r., w pkt (2) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. w części dotyczącej pkt 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I. instancji (art. 138 § 2 k.p.a.).

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I. instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ odwoławczy może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Ustawowym warunkiem dopuszczalności uchylenia decyzji organu I. instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia jest zatem konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Będzie to miało miejsce w sytuacji, gdy organ I. instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego (v. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 208/99; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA 430/99).

Przy rozważaniu zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. właściwy organ winien mieć na względzie art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. jest bowiem możliwe tylko wtedy, gdy stwierdzony przez organ odwoławczy zakres postępowania dowodowego przekracza uprawnienia dowodowe tego organu, wyznaczone w art. 136 k.p.a. (v. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 1997 r., sygn. akt SA/Po 1237/96, POP 1998, z. 3, poz. 92).

Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., winny znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (v. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2002 r., sygn. akt V SA 1680/01). Jednocześnie organ odwoławczy winien ograniczyć się tylko do wskazania tych przyczyn i ewentualnie okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W decyzji kasatoryjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy nie może przesądzać o istocie sprawy, ani w jakikolwiek sposób narzucać organowi pierwszej instancji treści rozstrzygnięcia (v. wyrok NSA z dnia 27 października 1999 r., I SA 2127/98).

W świetle poczynionych wyżej uwag stwierdzić należy, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wynika, jakie przesłanki legły u podstaw zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. W szczególności Minister nie wskazał, jakich uchybień procesowych dopuścił się organ stopnia wojewódzkiego wydając rozstrzygnięcie merytoryczne, z czego wynika konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I. instancji oraz z jakich przyczyn stwierdzony przez Ministra zakres postępowania dowodowego przekracza uprawnienia tego organu, wyznaczone w art. 136 k.p.a.

Powyższe zaniechania Ministra skutkują naruszeniem art. 138 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnione są zatem zarzuty skargi w odnośnym zakresie.

Jak już wyżej wskazano, uwzględnienie w ramach autokontroli skargi na decyzję nie może ograniczyć się do uchylenia tego aktu, bowiem właściwy organ ma obowiązek orzec w sposób ostateczny w danej sprawie administracyjnej. Mając na względzie treść rozstrzygnięcia podjętego przez Ministra w trybie art. 54§3p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., zasadne było - w ocenie Sądu - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie będzie skarga H – G.na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r.

Mając na względzie wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji wydano w oparciu o art. 152 p.p.s.a. - jak pkt 2 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. - jak w pkt 3 sentencji wyroku.