Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 3259/93
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1994-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Fundacje
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 46 poz. 203
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 maja 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.
article: art. 16 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1989 nr 3 poz. 12
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: 1. Pogląd, że każda fundacja realizuje cele społecznie użyteczne jest sprzeczny z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach /Dz.U. 1991 nr 46 poz. 203/.

2. Darowizna na rzecz fundacji powołanych do realizacji celów gospodarczo użytecznych nie odlicza się od podstawy wymiaru podatku dochodowego od osób prawnych.

TEZY

1. Pogląd, że każda fundacja realizuje cele społecznie użyteczne jest sprzeczny z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach /Dz.U. 1991 nr 46 poz. 203/.

2. Darowizna na rzecz fundacji powołanych do realizacji celów gospodarczo użytecznych nie odlicza się od podstawy wymiaru podatku dochodowego od osób prawnych.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakłady Okrętowe zostały sprywatyzowane a majątek przekazano powołanej Spółce z o.o. Udziałowcami spółki zostali wszyscy pracownicy spółki i inne osoby fizyczne. Według zawartej umowy notarialnej o oddaniu mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania na przejmującego przeszły wszelkie zobowiązania i należności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa będącego przedmiotem umowy, a w szczególności Spółka przejęła do realizacji wszelkie roszczenia likwidowanego przedsiębiorstwa.

Przeprowadzona przez Izbę Skarbową kontrola finansów ujawniła, że Zakłady Okrętowe 19.12.1990 r. przekazały czekiem rozrachunkowym z gwarancją zapłaty do 1.12.1990 r. kwotę 600.000.000.- zł na rzecz Fundacji Własności Prywatnej "Sami Sobie" i że 2.1.1991 r. Fundacja ta przekazała Spółce 370.500 tys. zł. na wykup udziałów przez jej pracowników.

Urząd Skarbowy na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych z dnia 19 grudnia 1980 r. /Dz.U. nr 27 ze zm./ ustalił dla Spółki podatek dochodowy w kwocie 230.738.400.- zł należny od sumy darowizny niesłusznie wyłączonej z podstawy naliczania za rok 1990. Przyjęto, że darowizna miała wyłącznie charakter ekonomiczny a nie "społecznie użyteczny" jak tego wymagał przepis art. 16 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

W odwołaniu Spółka powołała się na przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 31 stycznia 1989 r. i wyjaśnienie Ministerstwa Finansów z 31.5.1990 r. oraz na przepis /art. 1/ ustawy o fundacjach odnoszący się do pojęcia społecznie użytecznych celów. Zdaniem odwołującej, zgodnie z pismem, Ministerstwa Finansów z 5.5.1989 r., każda darowizna przekazana na rzecz organizacji społecznych i fundacji jest uznawana jako społecznie użyteczna.

Izba Skarbowa na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 11 ust. 1 pkt 8, art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 31 stycznia 1989 r. /Dz.U. nr 3 poz. 12 ze zm./ utrzymała w mocy decyzje organu pierwszej instancji z następujących powodów.

Przepis art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w roku 1990 określał, że podstawę obliczenia podatku stanowi dochód osiągnięty w roku podatkowym po odliczeniu od niego wydatków m.in. na cele społecznie użyteczne, w tym również na rzecz organizacji społecznych i fundacji do wysokości nie przekraczającej 10 procent dochodu. Ustawa /art. 9/ określa jednoznacznie "cel społecznie użyteczny". W przepisie art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy ustawodawca posłużył się inną techniką legislacyjną - używając tylko samej nazwy, której treść poprzednio wyjaśniono.

Cel statutowy fundacji "Sami Sobie" nie jest wymieniony w ustawie jako zwolniony od podatku dochodowego i dlatego decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Jeżeli zaś chodzi o pismo Ministerstwa Finansów z 31.5.1990 r. to nie może ono stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Spółka wniosła skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżąca podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreśla, że powołany przepis art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie ma w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy rozliczenia podatku dochodowego i miałby zastosowanie tylko wtedy gdyby organ podatkowy rozliczał z podatku dochodowego fundacje.

Powołany w zaskarżającej decyzji przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy obowiązuje od 1.01.1991 r. a przekazanie darowizny miało miejsce w 1990 r., a wówczas zgodnie z art. 16 ust. 2 kwotę tę należało odliczyć od dochodu.

Zdaniem strony skarżącej przedstawiona przez organ odwoławczy wykładnia jest nieprawidłowa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezsporne było, że Zakłady Okrętowe zostały sprywatyzowane przez utworzenie Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i że Spółka ta przejęła wszelkie zobowiązania i należności zlikwidowanego przedsiębiorstwa. Nie budzi również wątpliwości pozostały stan faktyczny sprawy.

Przepis art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 31 stycznia 1989 r. /Dz.U. nr 3 poz. 12 ze zm./ stanowi, iż podstawą obliczenia podatku /z zastrzeżeniem ust. 2 i 3/ jest dochód osiągnięty w roku podatkowym po odliczeniu od niego darowizn na cele społecznie użyteczne w tym również na rzecz organizacji społecznych lub fundacji do wysokości nie przekraczającej 10 procent.

Organy podatkowe - wbrew zarzutowi skargi - słusznie uznały, iż przedmiotowa darowizna na rzecz Fundacji "Sami Sobie" nie była przeznaczona na cele społecznie użyteczne.

Pogląd, iż każda fundacja realizuje cele społecznie użyteczne byłby sprzeczny z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach /Dz.U. 1991 nr 46 poz. 203/. Wskazany przepis rozróżnia fundacje ustanowione dla realizacji celów społecznie użytecznych i gospodarczo użytecznych. Nie każda więc fundacja realizuje cele społecznie użyteczne, gdyż może ona być powołana także do realizacji celów gospodarczo użytecznych. W świetle powołanego przepisu art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. nie odlicza się od podstawy wymiaru podatku dochodowego darowizn na rzecz fundacji powołanych do realizacji celów gospodarczo użytecznych.

Nie budzi zastrzeżeń przyjęcie, iż Fundacja Własności Prywatnej "Sami Sobie" została powołana dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej celów gospodarczo użytecznych, a mianowicie wspierania procesu prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. W konsekwencji organy podatkowe słusznie stwierdziły, iż darowizna na rzecz tej fundacji nie podlega odliczeniu od podstawy wymiaru podatku dochodowego.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania /art. 196 Kpa na podstawie przepisu art. 207 par. 5 Kpa/ skargę oddalono.