Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1248/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6069 Inne o symbolu podstawowym 606
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 233 poz 1992
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi R. D. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania czynności osoby kierownika działu wentylacji w podziemnych zakładach górniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), w związku z art. 113 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. 223, poz 1947, z późn. zm.- dalej P.g.g.), Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., nr [...], zakazującą R. D. "wykonywania czynności osoby kierownika działu wentylacji w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, na czas [...] miesięcy, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r."

Uzasadniając to rozstrzygnięcie ustalił na wstępie, że Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. uznał, że R. D. - jako kierownik działu wentylacji, będąc odpowiedzialnym za prawidłowy stan przewietrzania wyrobisk podziemnych w KWK "[...] " w R., nie dopełnił ciążących na nim obowiązków dotyczących: nadzorowania prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym oraz wstrzymania robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, przez co w okresie od [...] r. do [...] r. tolerował przewietrzanie ściany [...] w pokładzie [...], w sposób niezgodny z wymogami projektu technicznego, do której doprowadzano powietrze w ilości od [...] m3/min do [...] m3/min, zamiast co najmniej [...] m3/min, a do chodnika badawczego [...] wtórnego doprowadzano lutniociągiem powietrze w ilości [...] m3/min, zamiast co najmniej [...] m3/min, co stanowiło naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych w związku z pkt IV, tiret 3 i 4 Zakresu czynności z dnia 24 października 2007 r. oraz § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia.

Organ I instancji ustalił, że R. D. – będąc kierownikiem działu wentylacji w KWK "[...] " w R., nie dopełnił ciążących na nim obowiązków dotyczących nadzorowania prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym oraz wstrzymania robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, przez co w okresie od [...] r. do [...] r. tolerował brak otamowania przecinki [...] na wschód od dowierzchni centralnej, w wyniku czego ściana [...] prowadzona była niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego, a od [...] r. do [...] r. występował nieustalony przepływ powietrza między rejonami ściany [...] i ściany [...] w pokładzie [...], co stanowiło naruszenie § 9 ust. 1, rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. z 2002 r., Nr 139, poz.1169, z późn. zm. – dalej "rozporządzenie") w związku z pkt IV, tiret 5 i 6 Zakresu czynności z dnia 24 października 2007 r. oraz § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia.

Opisane nieprawidłowości organ I instancji stwierdził, badając przyczyny i okoliczności zapalenia i wybuchu metanu, z udziałem pyłu węglowego, oraz wypadku zbiorowego, zaistniałych w dniu [...] r. w Kopalni Węgla Kamiennego "[...] " w K., [...] w R..

Organ I instancji ustalił, iż eksploatacja pokładu [...] na poziomie [...] m ścianą [...] prowadzona była w warunkach specjalnych to jest w III stopniu zagrożenia tąpaniami i poniżej poziomu udostępniania, na podstawie decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego z K. z dnia [...] r., zezwalającej na oddanie jej do ruchu oraz w oparciu o "Projekt techniczny eksploatacji ścianą [...] pokładu [...] "[...]" z dnia [...] r. zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. W czasie prowadzenia eksploatacji wprowadzono Aneksami Nr 1 do 5 zmiany projektu technicznego. Po raz ostatni zmiany dokonane zostały w dniu [...] r., decyzją kierownika ruchu zakładu górniczego zatwierdzającą Aneks Nr 5 do tego projektu i nie zostały przez niego zmienione. Zmiany ujęte w Aneksie nr 5 dotyczyły przede wszystkim konieczności zwiększenia ilości powietrza doprowadzonego do ściany [...], do wartości [...] m 3/min oraz co najmniej [...] m3/min powietrza doprowadzonego lutniociągiem odświeżającym do chodnika badawczego [...] wtórnego.

W trakcie eksploatacji pokładu [...] ścianą [...] R. D. pełnił obowiązki kierownika działu wentylacji.

R. D. w dniu [...] r. przyjął do wiadomości i przestrzegania zakres czynności zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Zgodnie z punktem IV zakresu czynności, R. D., jako kierownik działu wentylacji zobowiązany był do nadzorowania prowadzenia robót w podległych oddziałach zgodnie z planem ruchu, projektem technicznym, zasadami techniki górniczej, instrukcjami stanowiskowymi i czynnościowymi, poleceniami osób kierownictwa ruchu i komórek organizacyjnych uprawnionych do kontroli (tiret 5), wstrzymywania robót, maszyn, urządzeń technicznych i stanowisk pracy w przypadku stwierdzenia usterek, nieprawidłowości i zagrożeń (tiret 6), kontrolowania dokumentacji oddziałów: wentylacji, ochrony przeciwpożarowej dołu kopalni, opylania, wierceń dołowych, kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, zakładowej służby ratowniczej, wentylacji-powierzchni( tiret 22).

Stwierdzono, że w okresie od [...] r. do [...] r. ściana [...] przewietrzana była powietrzem w ilości mniejszej od [...] m 3/min, przyjętej w Aneksie Nr 5 do projektu technicznego. Ilość powietrza doprowadzana lutniociągiem do chodnika badawczego [...] wtórnego również nie była zgodna z założeniami Aneksu Nr 5, który przewidywał co najmniej [...] m 3 /min. Na zmniejszenie ilości powietrza doprowadzanego do rejonu ściany [...] i bezpośrednio do samej ściany miało wpływ wykonanie przekopu do pokładu [...], stanowiącego drugą drogę odprowadzenia powietrza z rejonu pokładu v, do wyrobisk wentylacyjnych.

O mniejszej ilości powietrza w rejonie i samej ścianie [...] świadczyły wyniki pomiarów wykonywanych w wyrobiskach podziemnych, przez pracowników zatrudnionych w dziale wentylacji. Potwierdzeniem tego są analizy wykonywane przez kopalniany zespół do spraw zagrożenia metanowego na posiedzeniach w [...] i [...] r. oraz opracowanie : "Analiza zagrożenia metanowego i zabezpieczeń gazometrycznych w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] na poziomie [...] m w KWK "[...]" [...] w R." , wykonane przez zespół Akademii Górniczo-Hutniczej w K., w [...] r.

Wyniki pomiarów dokonywanych przez pracowników działu wentylacji były archiwizowane w dziale wentylacji w formie szkiców sztygarskich, z naniesionymi punktami pomiarowymi.

Z zapisów dokonanych w szkicach sztygarskich wynikało, że w dniu [...] r. przez ścianę [...] przepływało powietrze w ilości [...] m 3/min, a więc w mniejszej niż przewidywał to Aneks Nr 5 do projektu. W czasie kolejnych pomiarów stwierdzono: w dniu [...] r.- [...] m 3 /min, w dniu [...] r.- [...] m 3 /min, w dniu [...] r. -[...] m 3 /min, w dniu [...] r.- [...] m 3 /min, w dniu [...] r.- [...] m 3 /min, w dniu [...] r.- [...] m 3 /min i w dniu [...] r.- [...] m3/min. Tak więc każda z tych wartości była mniejsza od określonej w Aneksie Nr 5 - zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

R. D. wiedział o zmniejszeniu ilości powietrza doprowadzanego do ściany [...], o czym świadczą jego zeznania.

W dniu [...] r. przesłuchiwany w charakterze świadka R. D. przyznał jednoznacznie, że wiedział na temat ilości powietrza doprowadzanego do ściany [...] w ilościach mniejszych niż wynikało to z Aneksu Nr 5 do projektu technicznego ściany oraz przyczynach zmniejszenia ilości powietrza w ścianie w stosunku do tegoż Aneksu.

Z zeznań R. D. wynikało między innymi, że "ilość powietrza przepływającego przez ścianę w analizowanym okresie wynosiła średnio około [...] -[...] m 3 /min ..."

W dniu [...] r. R. D. w trakcie przesłuchania w charakterze świadka stwierdził między innymi, że "Dla zapewnienia prawidłowych parametrów przewietrzania obu części tego rejonu, koniecznym było zmniejszenie ilości powietrza doprowadzanego do części zachodniej-czyli do rejonu ściany [...]."

Organ I instancji wskazał, iż potwierdzeniem niedochowania ilości powietrza doprowadzonego do ściany [...], wymaganej Aneksem Nr 5, były stwierdzenia zawarte w protokołach z posiedzeń kopalnianego zespołu do spraw zagrożenia metanowego, któremu przewodniczył A. Z. - naczelny inżynier, zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego. W protokole Nr [...] z [...] r., w ramach analizy stanu zagrożenia metanowego za [...] r. zapisano, ze przez ścianę przepływało w tym miesiącu od [...] do [...] m3 /min powietrza. W protokole Nr [...] z [...] r., w ramach analizy stanu zagrożenia metanowego za [...] r. zapisano, ze przez ścianę przepływało w tym miesiącu od [...] do [...] m3 /min powietrza, z dowierzaniem około [...] m3 /min (z wykorzystaniem lutniociągu w chodniku [...] wtórnym).

Ponadto w opracowaniu wykonanym przez wykonane przez zespół Akademii Górniczo-Hutniczej w K., w [...] r., na zlecenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K., pt: "Analiza zagrożenia metanowego i zabezpieczeń gazometrycznych w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] na poziomie [...] m w KWK "[...]" [...] w R." . Z tabeli nr 8 zamieszczonej na stronie 40 opracowania ujęto ilości powietrza przepływającego przez ścianę [...] w okresie od [...] do [...]r., ilości te wynosiły od [...] m3 /min do [...] m3/min, a więc mniejsze niż określone w Aneksie Nr 5 do projektu technicznego ściany [...].

Wobec powyższych ustaleń stwierdzono, że w okresie od [...] r. do [...] r. ściana [...] w pokładzie [...] przewietrzana była w sposób niezgodny z ustaleniami jej projektu technicznego.

R. D. jako kierownik działu wentylacji KWK "[...]" w K., odpowiadał za prawidłowy to jest zgodny z ustaleniami projektu technicznego, stan przewietrzania wyrobisk podziemnych w KWK "[...]", w [...].

Zgodnie z punktem IV, tiret 22, zakresu czynności z dnia [...] r., kierownik działu wentylacji obowiązany był "kontrolować dokumentację oddziałów", a w tym szkice sztygarskie sporządzone na podstawie pomiarów wykonanych w rejonie ściany [...] przez pracowników działu wentylacji w dniach [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r., które stanowiły konstruktywny element dokumentacji tego oddziału. Ponadto organ I instancji stwierdził, że w dniach [...] r. i [...] r. R. D. uczestniczył w posiedzeniach kopalnianego zespołu do spraw zagrożenia metanowego, w czasie których przedstawiany i akceptowany przez niego był sposób przewietrzania ściany [...] ilością powietrza mniejszą niż przewidywał to projekt techniczny tej ściany.

Minimalną udokumentowaną w okresie od [...] r. do [...] r. wartością ilości powietrza przepływającego przez ścianę [...], była wielkość [...] m3 /min, natomiast R. D. przyznał, co wynikało z protokołu przesłuchania z dnia [...] r., że wiedział o wartości [...] m3 / min powietrza płynącego przez ścianę [...]. Ponadto uczestniczył w posiedzeniach kopalnianego zespołu do spraw zagrożenia metanowego, na których podawane były wartości od [...] m 3 / min do [...] m3 /min powietrza z dowietrzaniem około [...] m3 / min w chodniku badawczym [...] wtórnym, zatem w ilości mniejszej niż przewidywał projekt techniczny.

W ocenie organu I instancji, R. D., tolerował niezgodne z wymogami projektu technicznego przewietrzanie ściany [...], zatem nie dopełnił swoich obowiązków, w odniesieniu do nadzoru prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym i nie wstrzymał prowadzenia robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, co wynikało z zakresu czynności.

Ponadto podkreślił, iż mimo nie dopełnienia warunku wynikającego z ustaleń projektu technicznego dotyczącego konieczności otamowania przecinki [...] w dniu [...] r. uruchomiono ścianę [...], a R. D. wiedział o tym fakcie, który ponosił odpowiedzialność między innymi za zgodny z wymogami projektu technicznego sposób i stan przewietrzania ściany i jej rejonu.

Zagadnienie dotyczące braku otamowania przecinki [...], co podkreślał organ, było przedmiotem przesłuchań R. D. zarówno w charakterze świadka jak i strony.

W dniu [...] r. w czasie przesłuchania w charakterze świadka R. D. stwierdził, iż w dniu [...] r. uczestniczył w posiedzeniu połączonych Zespołów do spraw Tąpań, Obudowy i Kierowania Stropem oraz Zagrożeń Metanowych i Wentylacyjno-Pożarowych z udziałem specjalistów, a "w czasie tego posiedzenia omawiane były założenia projektowe oraz rygory eksploatacji ściany [...] i w tym też zapis, że w momencie rozpoczęcia eksploatacji ściany [...] w przecince [...] na wschód od dowierzchni centralnej zostanie wykonany korek izolacyjny". Ponadto na pytanie:" Komu zgłaszał fakt nieotamowania przecinki [...] i prowadzenie eksploatacji ścianą [...], co było niezgodne z projektem technicznym?" R. D. oświadczył: "Z tego co wiem, podległe mi służby wielokrotnie zgłaszały ten fakt na porannych odprawach dozoru ruchu."

Organ stwierdził, iż pomimo pełnej wiedzy dotyczącej braku otamowania przecinki [...] po uruchomieniu ściany [...], a więc po dniu [...] r., R. D. nie wstrzymał prowadzenia prac w tym rejonie, czym tolerował ich prowadzenie niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego.

Ponadto analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że dopiero w dniu [...] r. na II zmianie, na polecenie A. L., rozpoczęto prace związane z budową tam ryglowych w przecince [...]. Wynika to z zapisów w Dzienniku kopalnianej stacji ratownictwa górniczego z [...] r. Do tego dnia przecinka [...] nie była w żaden sposób izolowana. Po raz kolejny prace związane z budową tamy ryglowej w przecince [...] wykonywane były przez dyżurujące zastępy ratowników górniczych w dniu [...] r. na zmianach I i III, na polecenie R. D.. Prace te kontynuowano w dniu [...] r. na zmianach I, na polecenie R. D. i na zmianie II, na polecenie L. B. - nadsztygara wentylacji. Po wykonaniu konstrukcji tamy przeciwwybuchowej w przecince [...], na polecenie A. L., w dniu [...] r. na zmianie I, rozpoczęto zatłaczanie Tekblendu, które kontynuowano na zmianach II, III i IV w tym dniu. W dniu [...] r. prace związane z wtłaczaniem Tekblendu do korka w przecince [...] prowadzone były na zmianie I na polecenie R. D. i na zmianach III i IV, na polecenie L. B..

Po raz ostatni, w rozpatrywanym okresie, ratownicy górniczy zatrudnieni byli w rejonie przecinki [...] w dniu [...] r. na zmianie I.

Jak podkreślił organ, ustalenia powyższe potwierdzały brak otamowania przecinki [...] od dnia [...] r. do [...] r., a R. D. wiedział o tym, tolerował taki stan i nie wstrzymał prowadzenia robót, co stanowiło naruszenie punktu IV, tiret 6, zakresu czynności.

W wyniku analizy szkiców sztygarskich, organ wskazał, że w dniach [...] i [...] r. w przecince [...] stwierdzono bezruch powietrza, a w dniu [...] r. przecinką przepływało powietrze w ilości [...] m3/min z kierunku zachodniego na wschód. Dalej podkreślił, że określony kierunek przepływu lub bezruch powietrza w bocznicy wentylacyjnej, którą była przecinka [...], świadczyły o jego nieustalonym przepływie, co było wynikiem braku wymaganego jej otamowania.

Ponadto organ I instancji uwzględnił jako dowód w sprawie opracowanie Zarządu Głównego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa ZESPÓŁ RZECZOZNAWCÓW w K.: "Symulacyjne określenie i ocena ilościowa oporu otamowania odcinka Przecinki [...] w pokładzie [...] O.G. R. – P. między dowierzchniami badawczą [...], a centralną na stan przewietrzania i możliwości jego zakłóceń w rejonach ścian [...] i [...] w tym pokładzie przed zdarzeniem z dnia [...] r. w KWK "[...]" [...] z [...] r.

Podzielił stwierdzenia zawarte w opracowaniu i podkreślił, że nie pozostają one w sprzeczności z ustaleniami organu i potwierdzają, że przecinka [...] od [...] r. do [...] r. nie była otamowana, jak wymagał tego projekt techniczny.

Organ I instancji wziął pod uwagę dotychczasowy nienaganny przebieg pracy R. D. w charakterze osoby dozoru ruchu i kierownika działu wentylacji.

Stwierdził, iż R. D. naruszył postanowienia § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych w związku z pkt IV, tiret 5 i 6 Zakresu czynności z dnia 24 października 2007 r. oraz § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia, przez to, że jako kierownik działu wentylacji w KWK "[...]" w K. nie dopełnił obowiązków dotyczących: nadzorowania prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym oraz wstrzymaniem robót w przypadku stwierdzenie nieprawidłowości, przez co tolerował:

1/ od [...] r. do [...] r. przewietrzanie ściany [...] w pokładzie [...], w sposób niezgodny z wymogami projektu technicznego, do której doprowadzono powietrze w ilości od [...] m3/min do [...] m3/min, zamiast co najmniej [...] m3 /min, a do chodnika badawczego [...] wtórnego doprowadzano lutniociągiem powietrze w ilości [...] m3 /min, zamiast co najmniej [...] m3 /min.,

2/ od [...] r. do [...] r. brak otamowania przecinki [...] na wschód od dowierzchni centralnej, w wyniku czego ściana [...] prowadzona była niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego, a od [...] r. do [...] r. występował nieustalony przepływ powietrza między rejonami ściany [...] i ściany [...] w pokładzie [...].

Stwierdził, iż ustalenia dokonane w wyniku przeprowadzonych badań przyczyn i okoliczności zapalenia i wybuchu metanu, z udziałem pyłu węglowego oraz wypadku zbiorowego, w zaistniałych w dniu [...] r., w tym stwierdzone naruszenia dyscypliny i porządku pracy uzasadniały zastosowanie sankcji wynikającej z art. 113 ust.1 pkt 3 P.g.g.

W odwołaniu R. D., domagał się uchylenia decyzji organu I instancji w całości ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, wstrzymanie jej natychmiastowego wykonania, ponadto o dopuszczenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu oraz zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Podniósł, że organ I instancji nie dokonał przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z zaleceniami organu II instancji zawartych w decyzji z dnia [...] r., nr [...], a ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz z dokonanej na jego podstawie oceny nie wynikało uzasadnienie dla przedstawionych jemu zarzutów.

Wskazał na brak udokumentowania okoliczności, że organizowana i prowadzona przez niego praca nie zapewniała bezpieczeństwa pracowników, zakładu górniczego i środowiska. Stwierdził, iż organ potraktował jego przesłuchania wybiórczo. Zakwestionował prawidłowość poczynionych ustaleń w zakresie naruszenia przez niego procedur, dyscypliny pracy i przepisów, w oparciu o które był prowadzony zakład górniczy - Kopalnia Węgla Kamiennego "[...] ".

Podniósł, że organ I instancji w żaden sposób nie odniósł się do dowodów czy ustaleń przeciwnych, pozostających w sprzeczności z tymi ustaleniami, które stanowiły podstawę wydania decyzji i na tę okoliczność przytoczył fragment ustaleń zawartych w opracowaniu "Sprawozdanie Komisji powołanej do zbadania przyczyn i okoliczności zapalania metanu oraz wypadku zbiorowego zaistniałego w dniu [...] r. w KWK "[...]" w K. [...] w R.".

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. stwierdził, iż R. D., jako kierownik działu wentylacji w KWK "[...] " [...] " w R., nie dopełnił ciążących na nim obowiązków dotyczących nadzorowania prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym oraz wstrzymania robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, przez co w okresie od [...] r. do [...] r. tolerował przewietrzanie ściany [...] w pokładzie [...], w sposób niezgodny z wymogami projektu technicznego, do której doprowadzano powietrze w ilości od [...] m3/min do [...] m3/min, a do chodnika badawczego [...] wtórnego doprowadzano lutniociągiem powietrze w ilości [...] m3/min , zamiast co najmniej [...] m3/min, co stanowiło naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych w związku z pkt. IV, tiret 5 i 6 zakresu czynności z dnia 24 października 2007 r. oraz § 10 pkt. 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia.

Organ II instancji stwierdził, iż eksploatacja ścianą [...] pokładu [...] była prowadzona w oparciu o decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., zezwalającą na oddanie jej do ruchu, oraz "Projekt techniczny eksploatacji ścianą [...] pokładu [...] "[...]"" z dnia [...] r. dalej w skrócie "Projekt techniczny eksploatacji ścianą [...]".

Od dnia [...] r., w związku ze wzrostem metanonośności węgla, pokład [...] został zaliczony – decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. – do IV kategorii zagrożenia metanowego. W czasie prowadzenia eksploatacji ścianą [...], Aneksami nr 1 do 5 wprowadzono zmiany do Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...]. Aneksem nr 5 z dnia [...] r. do Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] wprowadzono m.in. zmiany w zakresie przewietrzania ściany [...], ustalając, że minimalna ilość powietrza przewietrzającego ścianę [...] będzie wynosiła [...] m3/min oraz co najmniej [...] m3/min powietrza pochodzącego z doświeżania. Aneks nr 5 przewidywał również, iż "w związku ze zmienną metanowością wentylacyjną ilość powietrza płynącego przez ścianę będzie dostosowana do bieżącego zagrożenia metanowego".

Organ II instancji zaakcentował, iż ustalenia zawarte zarówno w projekcie technicznym eksploatacji ścianą [...], jak i w Aneksie nr 5 do tego projektu były znane stronie i przez nią akceptowane.

Podkreślił, iż R. D. był członkiem Kopalnianego Zespołu do spraw Zagrożenia Metanowego i brał udział w posiedzeniu tego zespołu, które odbyło się [...] r., jak i w posiedzeniu, które odbyło się w dniu [...] r.

R. D. przyznał, że nie wnosił zastrzeżeń do analizowanych danych umożliwiających ocenę stanu zagrożenia metanowego.

Organ odniósł się do protokołu przesłuchania strony z dnia [...] r. i podkreślił, iż możliwość dostosowania ilości powietrza płynącego przez ścianę [...] do bieżącego zagrożenia metanowego dotyczyła ilości powietrza ponad ilość minimalną. Podkreślił, iż w protokole z dnia [...] r. nr [...] z posiedzenia Kopalnianego Zespołu do spraw Zagrożenia Metanowego, w ramach analizy zagrożenia metanowego za [...] r., stwierdzono, że przez ścianę [...] przepływało w tym miesiącu od [...] do [...] m3/min powietrza. Natomiast w protokole z dnia [...] r. nr [...] z posiedzenia Kopalnianego Zespołu do spraw Zagrożenia Metanowego za [...] r. stwierdzono, że przez ścianę [...] przepływało w tym miesiącu od [...] do [...] m3/min powietrza z doświeżaniem w ilości około [...] m3/min.

Dalej wyjaśnił, iż w dniu [...] r. na zmianie I R. D. wykonywał czynności w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] na poziomie [...] i nie znajdował się bezpośrednio w rejonie ściany [...] w pokładzie [...], przez co nie mógł na bieżąco zaznajomić się z sytuacją w tym rejonie, jednakże wskazał, że stosownie do jego zakresu czynności, odpowiadał za całokształt działań w podległych mu oddziałach, oraz winien był kontrolować wykonywanie robót na dole w zakładzie górniczym.

Organ podkreślił, iż kierownik działu wentylacji odpowiada za przewietrzanie na terenie całej kopalni i to właśnie on winien wskazywać potencjalnie niebezpieczne rejony i szczególnie je nadzorować oraz czuwać nad ich bezpieczeństwem, a także podejmować działania zapobiegawcze. Nieprawidłowości wskazane w zarzutach nie powstały w ciągu jednej zmiany, ale w dłuższym czasie. Obowiązkiem skarżącego było kontrolowanie posiadania aktualnych informacji o stanie wentylacji w całym zakładzie górniczym, a w szczególności w rejonach potencjalnie niebezpiecznych (ze względu np.: na zagrożenia metanowe czy pożarowe).

Organ II instancji podkreślił, że zawarte w Aneksie nr 5 stwierdzenie: "w związku ze zmienną metanowością wentylacyjną ilość powietrza płynącego przez ścianę będzie dostosowana do bieżącego zagrożenia metanowego", nie oznaczało możliwości zmiany ilości powietrza przepływającego przez ścianę poprzez jego zmniejszenie do wartości mniejszej niż minimalna. W przeciwnym razie, ustalenie w Projekcie technicznym eksploatacji ścianą [...] minimalnej ilości powietrza przewietrzającego tę ścianę i powietrza pochodzącego z doświeżania, byłoby zbędne.

Dalej argumentował, że nie można zgodzić się z twierdzeniem odwołującego się, że przewietrzanie ściany [...] mniejszą niż określona w aneksie [...] ilością powietrza bez zatwierdzenia zmian przez kierownika ruchu zakładu górniczego nie stanowiło naruszenia przepisów, a stanowisko odwołującego się, że" zmiany ilości powietrza przepływającego przez ścianę, w dostosowaniu do poziomu zagrożenia metanowego przy jego zmniejszaniu się, nie stanowi istotnej dla ruchu ściany zmiany determinującej regulowania powyższego aneksem", wyrażone w trakcie przesłuchania w dniu [...] r., było błędne.

Zgodnie z § 42 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4 pkt 6 rozporządzenia, kierownik ruchu zakładu górniczego zatwierdza projekt techniczny eksploatacji, który zawiera w szczególności sposób przewietrzania. Przewietrzanie ściany, w tym ilość powietrza przepływającego przez ścianę, stanowi jeden z podstawowych "elementów" projektu technicznego eksploatacji, który ma istotne znaczenie dla prowadzenia robót eksploatacyjnych. Ewentualna zmiana w zakresie sposobu przewietrzania, dotycząca minimalnej ilości powietrza przepływającego przez ścianę [...], wymagała więc zmiany Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...], a w związku z tym sporządzenia i zatwierdzenia aneksu do tego projektu.

Do obowiązków odwołującego się należało m.in. sporządzanie i aktualizowanie projektów technicznych i instrukcji prowadzonych robót w nadzorowanym rejonie, a więc w szczególności aktualizowanie Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] w zakresie przewietrzania ściany [...], co wynikało z zakresu czynności skarżącego. Na R. D. spoczywał obowiązek informowania przełożonych o stanie prowadzonych robót, bieżących potrzebach, stwierdzonych nieprawidłowościach oraz przedkładania wniosków do podjęcia decyzji. W przypadku stwierdzenia niezgodności pomiędzy, określoną w Aneksie nr 5 do Projektu technicznego eksploatacji ściany [...], minimalną ilością powietrza przewietrzającego i powietrza pochodzącego z odświeżania, a w ocenie odwołującego się dopuszczalną, ze względu na zmniejszony poziom zagrożenia metanowego i zwiększony poziom zagrożenia pożarowego, ilością powietrza faktycznie przepływającą przez ścianę [...], R. D. powinien przedłożyć kierownikowi ruchu zakładu górniczego wnioski dotyczące zmiany Projektu technicznego eksploatacji ściany [...] w zakresie jej przewietrzania. Zmiany ustaleń Aneksu nr 5 do Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] w zakresie dotyczącym ilości powietrza doprowadzanego do tej ściany, mógł dokonać kierownik ruchu zakładu górniczego na wniosek kierownika działu wentylacji.

Zaakcentował, iż z zeznań kierownika ruchu zakładu górniczego K. K., które organ II instancji uznał za wiarygodne, wynikał, że nie zatwierdził on ustaleń w ilości zmiany ilości powietrza przewietrzającego ścianę [...]. K. K. zatwierdził jedynie protokoły z posiedzeń zespołów kopalnianych do spraw zagrożenia metanowego z dnia [...] r. i z dnia [...] r., w których znajdują się stwierdzenia, że ściana [...] przewietrzana jest powietrzem w ilości [...] do [...] m3/min z odświeżaniem w ilości [...] i [...] m3/min.

R. D. wskazywał, że ilość powietrza doprowadzana do ściany [...] była znana jego bezpośrednim przełożonym, to jest naczelnemu inżynierowi – A. Z. oraz kierownikowi ruchu zakładu górniczego K. K.. Organ argumentował, że każda osoba odpowiada za własne działania lub zaniechania, a ewentualna odpowiedzialność przełożonych lub innych osób wykonujących czynności w KWK "[...] " [...] w R. i przedstawienie tym osobom zarzutów, nie wyłącza odpowiedzialności odwołującego się, jako kierownika działu wentylacji. Również okoliczność, że rejon ściany [...] był przedmiotem kontroli przeprowadzanych w KWK "[...] " [...] w R. przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w K. nie ma w niniejszej sprawie znaczenia.

Podzielił stanowisko organu I instancji w kwestii dopuszczenia opracowania Zarządu Głównego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa - Zespół Rzeczoznawców w K. pt: "Symulacyjne określenie i ocena ilościowa wpływu oporu otamowanego odcinka Przecinki [...] w pokładzie [...] O.G. R. – P. między dowierzchniami badawczą [...] centralną na stan przewietrzania i możliwości jego zakłóceń w rejonach ścian [...] i [...] w tym pokładzie przed zdarzeniem z dnia [...] r. w KWK "[...] " [...]."

W ocenie organu II instancji, nie ma znaczenia okoliczność, iż ilość powietrza przepływającego przez ścianę - niezgodna z ustaleniami Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] - była przedmiotem analizy kopalnianego zespołu ds. zagrożenia metanowego, w okresie przed [...] r. Ponadto, ewentualne przyjęcie, bez zastrzeżeń, tego rodzaju informacji, nie było równoznaczne z dokonaniem zmiany Projektu technicznego eksploatacji ściany [...] w pokładzie [...] w zakresie określającym minimalna ilość powietrza przewietrzającego te ścianę.

Jak podkreślono, z zeznań kierownika ruchu zakładu górniczego K. K., zapisy protokołów z posiedzeń zespołów kopalnianych do spraw zagrożenia metanowego nie stanowią ustaleń w zakresie ilości powietrza jaką należy doprowadzić do ściany, a fakt zatwierdzenia protokołu nie jest ustaleniem w tym zakresie.

Dalej organ wskazywał, że każdorazowo zmiany ilości lub rozpływów powietrza w ścianie [...] i jej rejonie - jako parametru istotnego były przedmiotem aneksów. Nie tylko Aneks nr 5 zawierał zapis dotyczący dostosowania ilości powietrza płynącego przez ścianę do bieżącego zagrożenia metanowego. Aneksy nr 2, nr 3 i nr 4 przewidywały, iż " w związku ze zmienną metanowością wentylacyjną ilość powietrza będzie dostosowana do bieżącego zagrożenia metanowego. W Aneksie nr 4 dokonano zmiany w zakresie minimalnej ilości powietrza przewietrzającego ścianę [...], w stosunku do ustaleń w tym zakresie zawartych w Aneksie nr 3, zmniejszając te ilość z [...] m3/min do [...] m3/min. Aneksem nr 5 dokonano tego rodzaju zmian w stosunku do wartości przyjętej w Aneksie nr 4, zwiększając minimalną ilość powietrza przewietrzającego ścianę [...] z [...] m3/min do [...] m3/min. Zmian w zakresie minimalnej ilości powietrza przepływającego przez ścianę 5 dokonywał kierownik ruchu zakładu górniczego na wniosek kierownika działu wentylacji.

W okresie od [...] do [...] r. R. D. był zatrudniony na stanowisku kierownika działu wentylacji, głównego inżyniera wentylacji w KWK "[...] " [...] lub [...], a w dniach od [...] do [...] r. przebywał na urlopie. R. D. w okresie od [...] r. do [...] r. i od [...] do [...] r., jako główny inżynier wentylacji, kierownik działu wentylacji, odpowiadał za zgodna z projektem technicznym eksploatację ściany [...] w pokładzie [...] w zakresie przewietrzania rejonu tej ściany.

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia jako osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinien przestrzegać ustalonego dla niego i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego zakresu czynności, określającego jego obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności.

Jak dalej wskazywał organ, z Zakresu czynności wynikało, iż do obowiązków odwołującego się należało w szczególności:

- przestrzeganie postanowień prawa pracy, P.g.g., regulaminu pracy, regulaminu organizacyjnego i innych aktów, które regulują ruch zakładu górniczego (Zakres czynności, pkt IV, tiret 1), m.in. § 40 ust. 1 tego rozporządzenia, nakazującego prowadzenie robót górniczych na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą,

- odpowiedzialność za całokształt działań w podległych oddziałach i uprawnionym zakresie, a w szczególności za prowadzenie robót w oddziałach zgodnie z przepisami wynikającymi z P.g.g. oraz innymi aktami regulującymi ruch zakładu górniczego, a także zapewnienie obowiązującej dokumentacji technicznej wykonywanych robót (Zakres czynności, pkt V, tiret 1 i 2), tj. w szczególności Projektu technicznego eksploatacji ścianą 5, oraz stosowanie profilaktyki i ustalonych zabezpieczeń przeciw występującym zagrożeniom, tj. m.in. profilaktyki metanowej w zakresie minimalnej ilości powietrza przewietrzającego ścianę [...] (Zakres czynności, pkt V, tiret 11),

- nadzorowanie i prowadzenie robót m.in. zgodnie z projektem technicznym i zasadami techniki górniczej (Zakres czynności, pkt. IV, tiret 5),

- wstrzymanie robót, maszyn, urządzeń technicznych i stanowisk pracy w przypadku stwierdzenia usterek, nieprawidłowości i zagrożeń (Zakres czynności, pkt. IV, tiret 6), tj. w szczególności wstrzymanie eksploatacji ścianą [...] pokładu [...], w razie stwierdzenia nieprawidłowości w postaci braku - wymaganej projektem technicznym - minimalnej ilości powietrza w tym rejonie,

- sporządzanie i aktualizowanie projektów technicznych i instrukcji prowadzonych robót w nadzorowanym rejonie, w szczególności Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] w zakresie przewietrzania tej ściany (Zakres czynności, pkt IV, tiret 10),

- kontrolowanie dokumentacji oddziałów między innymi wentylacji poprzez na przykład aktualizowanie Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] w zakresie przewietrzania ściany [...] (Zakres czynności, pkt IV, tiret 10),

- informowanie przełożonych o stanie prowadzonych robót, bieżących potrzebach, stwierdzonych nieprawidłowościach oraz przedkładanie wniosków do podjęcia decyzji (Zakres czynności, pkt IV, tiret 16), m.in. przedkładanie wniosków dotyczących zmiany Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] w zakresie jej przewietrzania, w razie stwierdzenia potrzeby zmiany (zmniejszenia) - ustalonej w Aneksie nr 5 do tego projektu - minimalnej ilości powietrza przewietrzającego tę ścianę.

"Zakres czynności" R. D. przyjął do wiadomości i zobowiązał się do jego ścisłego przestrzegania w dniu [...] r.

Stosownie do § 10 pkt 1 rozporządzenia, osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny między innymi organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska. Na R. D., jako kierownikowi działu wentylacji - osobie kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego (zgodnie z Zakresem czynności), ciążył obowiązek zorganizowania i prowadzenia pracy, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska. Obowiązek ten powinien być realizowany także poprzez podjęcie działań mających na celu zapewnienie zgodności przewietrzania ściany [...] z Projektem technicznym eksploatacji ściany [...], w szczególności w zakresie minimalnej ilości powietrza przewietrzającego tę ścianę.

W ocenie organu tolerowanie przez skarżącego niezgodnego z wymogami projektu technicznego przewietrzania ściany [...], które stanowiło niedopełnienie obowiązków w odniesieniu do nadzoru prowadzenia robót /zgodnie z projektem/ oraz niewstrzymanie prowadzenia robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, co wynikało z obowiązku określonego w zakresie czynności, stanowi naruszenie § 10 w/w rozporządzenia, bowiem skarżący organizował i prowadził pracę w sposób nieprawidłowy i nie zapewniający bezpieczeństwa pracowników zakładu górniczego i środowiska.

Stwierdził ponadto, iż dowodami z dokumentów na poparcie tych twierdzeń są między innymi szkice sztygarskie, Dziennik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, projekt techniczny eksploatacji ścianą [...] pokładu [...] "[...]" z załączonymi aneksami, wnioski zawarte w opracowaniu "Sprawozdanie Komisji powołanej do zbadania przyczyn i okoliczności zapalania metanu oraz wypadku zbiorowego, zaistniałego w dniu [...] r. w KWK "[...] " w K. [...] w R., a także protokoły przesłuchania samego R. D..

Z § 40 ust. 1 rozporządzenia wynika, że roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą. Pod pojęciem "dokumentacja" należy rozumieć zarówno projekt techniczny eksploatacji pokładu, jak i aneksy do tego projektu, które szczegółowo określają sposób prowadzenia robót górniczych. Mając powyższe na uwadze skarżący będąc odpowiedzialnym za prawidłowe przewietrzanie wyrobisk podziemnych w KWK "[...] ", w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników i zakładu górniczego, nadzorując prowadzenie robót górniczych niezgodnie z projektem technicznym i załączonymi do niego aneksami, wyraźnie naruszył przepis § 40 rozporządzenia.

W ocenie organu II instancji R. D., jako kierownik działu wentylacji w KWK "[...] " [...] w R., nie dopełnił ciążących na nim obowiązków dotyczących: nadzorowania prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym wraz z aneksami stanowiącymi jego integralną cześć oraz wstrzymania robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, co polegało na tym, że w okresie od [...] do [...] oraz od [...] do [...] r., tolerował przewietrzanie ściany [...] w pokładzie [...], w sposób niezgodny z wymogami projektu technicznego i aneksów, do której doprowadzano powietrze w ilości od [...] m3/min do [...] m3/min, zamiast co najmniej [...] m3/min, a do chodnika badawczego 3a wtórnego doprowadzano lutniociągiem powietrze w ilości [...] m3/min, zamiast co najmniej [...] m3/min, co stanowiło naruszenie: § 9 ust. 1, rozporządzenia w związku z pkt IV, tiret 1, pkt IV, tiret 1, 5, 6, 10 i 16 oraz pkt V, tiret 1, 2 i 11 Zakresu czynności z dnia [...] r. i § 10 pkt 1, § 40 ust. 1 w/w rozporządzenia.

Odnośnie ustaleń organu I instancji, że R. D., jako kierownik działu wentylacji w KWK "[...] " [...] w R., nie dopełnił ciążących na nim obowiązków dotyczących: nadzorowania prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym oraz wstrzymania robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, przez co w okresie od [...] r. do [...] r. tolerował brak otamowania przecinki [...] na wschód od dowierzchni centralnej, w wyniku czego ściana [...] prowadzona była niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego, a od [...] r. do [...] r. występował nieustalony przepływ powietrza między rejonami ściany [...] i ściany [...] w pokładzie [...], co stanowiło naruszenie § 9 ust. 1, rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych w związku z pkt IV, tiret 5 i 6 Zakresu czynności z dnia [...] r. oraz § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 w/w rozporządzenia, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego stwierdził, że z Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] pokładu [...] O.G. "[...] ", dalej w skrócie: "Projekt techniczny eksploatacji ścianą [...] ", wynikał obowiązek otamowania przecinki [...], na wschód od dowierzchni centralnej.

W protokole z posiedzenia połączonych Zespołów ds. Tąpań, Obudowy i Kierowania Stropem oraz Zagrożeń Metanowych i Wentylacyjno - Pożarowych z udziałem specjalistów ds. powyższych zagrożeń z dnia [...] r., który stanowi załącznik do Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...], wskazano, iż "w momencie rozpoczęcia eksploatacji ścianą [...] w przecince [...], na wschód od dowierzchni centralnej zostanie wykonany korek izolacyjny". W skład połączonych zespołów wchodził między innymi główny inżynier wentylacji – R. D.. Odwołujący się znał postanowienia protokołu z dnia [...] r., w szczególności dotyczące obowiązku wykonania korka izolacyjnego w przecince [...], na wschód od dowierzchni centralnej, w momencie rozpoczęcia eksploatacji pokładu [...] ścianą [...], a ponadto wiedział o prowadzeniu eksploatacji ścianą [...] pomimo nieotamowania przecinki [...], na wschód od dowierzchni centralnej.

R. D. podczas przesłuchania w dniu [...] r. na pytanie " Komu Pan zgłaszał fakt nieotamowania przecinki [...] i prowadzenie eksploatacji ścianą [...], co było niezgodne z projektem technicznym tej ściany?", zeznał, że "Z tego co wiem, podległe mi służby wielokrotnie zgłaszały ten fakt na porannych odprawach dozoru ruchu." Natomiast przesłuchiwany w dniu [...] R. D. stwierdził "nie wstrzymałem eksploatacji ściany [...], ponieważ nie miałem wiedzy co do stopnia zaizolowania tej przecinki. Według mojej wiedzy korek był wykonany, a prowadzone były prace związane z jego doszczelnianiem."

W ocenie organu doszczelnienie korka izolacyjnego było jednym z etapów jego wykonania.

Jednocześnie organ podkreślił, że ściana [...] prowadzona była w warunkach IV – najwyższej-kategorii zagrożenia metanowego. Została ona uruchomiona w dniu [...] r., pomimo tego, że nie dokonano otamowania przecinki [...], na wschód od dowierzchni centralnej. Całkowite otamowanie tej przecinki nastąpił dopiero w dniach [...] r.

Fakt braku całkowitego otamowania przecinki [...], na wschód od dowierzchni badawczej, był znany R. D., co wynikało z zeznań, a prowadzenie eksploatacji ścianą [...] pomimo braku wykonania korka izolacyjnego w przecince [...], na wschód od dowierzchni centralnej, było więc niezgodne z projektem technicznym eksploatacji tą ścianą.

Zaakcentował, iż R. D. wbrew obowiązkowi wynikającemu z "Zakresu czynności" - nie wstrzymał robót eksploatacyjnych, a do obowiązków skarżącego nie należało jedynie zapewnienie optymalnych warunków przewietrzania ściany [...] oraz zapewnienie wymaganej profilaktyki metanowej i pożarowej, ale również wstrzymanie robót, maszyn, urządzeń technicznych i stanowisk pracy w przypadku stwierdzenia usterek, nieprawidłowości i zagrożeń.

Podkreślił przy tym, że dla odpowiedzialności odwołującego się nie ma również znaczenia okoliczność, iż w dniu [...] r., odbioru technicznego ściany [...] dokonała kilkunastoosobowa komisja, a fakt braku otamowania przecinki [...], na wschód od dowierzchni centralnej, był znany również innym osobom. Jak bowiem podkreślono, każda osoba odpowiada za własne działania lub zaniechania, a ewentualna odpowiedzialność innych osób, nie zwalnia z odpowiedzialności odwołującego się, która wynika z jego Zakresu czynności.

W ocenie organu II instancji, zgromadzony materiał dowodowy wskazywał jednoznacznie, iż odwołujący się wiedział o braku otamowania przecinki [...], na wschód od dowierzchni centralnej, oraz o prowadzeniu pomimo tego eksploatacji ścianą [...], i miał świadomość, iż jest to niezgodne z ustaleniami projektu technicznego eksploatacji ścianą [...], a w szczególności protokołem z posiedzenia połączonych Zespołów ds. Tąpań, Obudowy i Kierowania Stropem oraz Zagrożeń Metanowych i Wentylacyjno-Pożarowych z dnia [...] r., stanowiącym załącznik do tego projektu, a mimo to godził się na taki stan faktyczny i nie podjął starań o zmianę tego stanu.

R. D. w okresie od dnia [...] do [...] r. odpowiadał za zgodną z projektem technicznym eksploatację ściany [...] w pokładzie [...], w zakresie przewietrzania rejonu tej ściany.

Podkreślił, iż zgodnie z § 9 ust. 1 powyższego rozporządzenia, osoba kierownictwa i dozoru ruchu, a więc między innymi kierownik działu wentylacji, powinna przestrzegać ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego zakresu czynności, określającego jej obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności. Wskazał za postanowienia wynikające z zakresu czynności R. D..

Stwierdził ponadto, iż § 40 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą. Pod pojęciem "dokumentacja" należy rozumieć w szczególności Projekt techniczny eksploatacji ścianą [...], wraz z załącznikami, które szczegółowo określają, w jakich warunkach dopuszczalne jest prowadzenie robót górniczych. Mając powyższe na uwadze R. D. będąc odpowiedzialnym za prawidłowe przewietrzanie wyrobisk podziemnych w KWK "[...] ", w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników i zakładu górniczego, nadzorując prowadzenie robót górniczych niezgodnie z projektem technicznym i załączonymi do niego aneksami, wyraźnie naruszył przepis § 40 rozporządzenia.

Podkreślił ponadto, iż R. D., jako kierownik działu wentylacji w KWK "[...]"[...] w R., nie dopełnił ciążących na nim obowiązków dotyczących: nadzorowania prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym wraz z aneksami stanowiącymi jego integralną cześć oraz wstrzymania robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.

Zauważył, że R. D. przebywał na urlopie w dniach od [...] do [...] r., a w dniach [...] i [...] odbywał delegacje ogólnokopalniane. Określił okres, w którym R. D., tolerował niezgodności z projektem technicznym i załączonymi do niego aneksami.

Dalej stwierdził, że stan faktyczny, jaki utrzymywał się w miejscu zdarzenia zarówno przed, jak i po absencji urlopowej R. D. był niezmieniony, a skarżący nie zareagował i nie czynił starań dotyczących jakichkolwiek zmian w związku z wynikami odbiegającymi od zawartych w dokumentacji norm. Ponadto uznał, iż absencja urlopowa nie miała wpływu na zaistniałe zdarzenie z [...] r., a tym bardziej na wymiar orzeczonego zakazu.

Zaakcentował, że R. D. stosownie do zakresu czynności odpowiadał za całokształt działań w podległych mu oddziałach i winien był kontrolować wykonywanie robót na dole kopalni. Obowiązkiem skarżącego było kontrolowanie posiadania aktualnych informacji o stanie wentylacji w całej kopalni, a w szczególności w rejonach potencjalnie niebezpiecznych.

W ocenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K., organ I instancji dokonał powiązania naruszeń, których dopuścił się skarżący z zakresem jego czynności na stanowisku kierownika działu wentylacji.

Odnosząc się do twierdzenia R. D., że błędnie wskazano naruszenie przez niego § 10 rozporządzenia oraz , iż nie została udokumentowana okoliczność organizowania i prowadzenia przez niego pracy w sposób nie zapewniający bezpieczeństwa pracowników, zakładu górniczego i środowiska, organ uznał, iż nie ono znajduje uzasadnienia i nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że tolerowanie przez skarżącego niezgodnego z wymogami projektu technicznego braku otamowania przecinki [...] przez co ściana [...] prowadzona była niezgodnie z projektem technicznym, które stanowiło niedopełnienie obowiązków w odniesieniu do nadzoru prowadzenia robót oraz niewstrzymanie prowadzenia robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, co wynikało z obowiązku określonego w zakresie czynności, stanowiło naruszenie § 10 rozporządzenia. Wskazał, iż twierdzenia organu poparte zostały dowodami, a mianowicie: Projektem technicznym eksploatacji ścianą [...] pokładu [...] OG "[...]" wraz z załącznikami, Dziennik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, szkice sztygarskie, wnioski zawarte w opracowaniu "Sprawozdanie Komisji powołanej do zbadania przyczyn i okoliczności zapalenia metanu oraz wypadku zbiorowego, zaistniałego w dniu [...] r. w KWK "[...]" w K. "[...]" w R. oraz protokoły przesłuchania skarżącego.

Organ podkreślił, iż w przypadku zaistnienia warunków uzasadniających doprowadzania do ściany [...] ilości powietrza mniejszej niż minimalna, określona w Aneksie nr 5 do Projektu technicznego R. D. powinien podjąć działania mające na celu aktualizację (zmianę) projektu technicznego w tym zakresie.

Skarżący tolerując niezgodne z wymogami projektu technicznego przewietrzanie ściany [...], podczas wykonywania nadzoru prowadzenia robót, nie wstrzymując ich prowadzenia w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, dopuścił się naruszeń, wbrew powierzonemu mu zakresowi czynności.

Organ, odnosząc się do zarzutu prowadzenia eksploatacji ścianą [...] pomimo braku wykonania korka izolacyjnego w przecince [...], na wschód od dowierzchni centralnej, przy zabudowaniu jedynie tamy ażurowej obitej płótnem wentylacyjnym, stwierdził niezgodne z projektem technicznym eksploatacji tą ścianą. Obowiązkiem R. D. było wstrzymanie robót, maszyn, urządzeń technicznych i stanowisk pracy w przypadku stwierdzenia usterek, nieprawidłowości i zagrożeń( "Zakres czynności", pkt IV, tiret 6). W razie stwierdzenia nieprawidłowości w postaci braku otamowania przecinki [...], na wschód od dowierzchni centralnej, miał on obowiązek wstrzymania eksploatacji ścianą [...]. Tolerując opóźnienie otamowania przecinki [...] w stosunku do dnia uruchomienia eksploatacji pokładu [...] ścianą [...], zaakceptował stan niezgodności w stosunku do projektu technicznego tej ściany.

W ocenie organu II instancji, R. D. - będąc głównym inżynierem wentylacji- kierownikiem działu wentylacji w KWK "[...]" w K. [...] w R., nie dopełnił ciążących na nim obowiązków dotyczących nadzorowania prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym wraz z aneksami stanowiącymi jego integralną część oraz wstrzymania robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, co polegało na tym, że od [...] do [...] r. tolerował brak otamowania przecinki [...] na wschód od dowierzchni centralnej, w wyniku czego ściana [...] prowadzona była niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego i aneksów , a od [...] do [...] r. występował nieustalony przepływ powietrza między rejonami ściany [...] i ściany [...] w pokładzie [...], co stanowiło naruszenie § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych w związku z pkt IV, tiret 1, 5, 6,,10 i 16 0raz pkt V, tiret 1 i 2 Zakresu czynności z dnia 24 października 2007 r. oraz § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia.

Stwierdził, że organ I instancji poczynił swoje ustalenia na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego i wszechstronnie zbadanego materiału dowodowego, w stopniu niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego stosując art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organ I instancji dopuścił w przedmiotowej sprawie wszelkie dowody, jakie mogły przyczynić się do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, między innymi protokoły z przesłuchań skarżącego oraz dowody z szeregu opisanych wyżej dokumentów, a także uzupełnił materiał dowodowy zgodnie z zaleceniami organu II instancji. Organ ten, dokonując z należytą starannością wszechstronnej oceny okoliczności niniejszej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego, stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto organ I instancji rozpatrzył wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy w ich wzajemnej łączności, a także prawidłowo zastosował art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g.

Odnosząc się do kwestionowanego przez skarżącego stopnia winy oraz rodzaju naruszenia dyscypliny i porządku pracy oraz obowiązków określonych ustawą i wydanymi na jej podstawie przepisami, podkreślił, że zgodnie z art. 113 ust.1 pkt 3 ustawy P.g.g. w zw. z art. 111 Kodeksu pracy, wystarczające było naruszenie przez skarżącego dyscypliny i porządku pracy, w tym podstawowych obowiązków pracowniczych, w stopniu znacznym. Dalej stwierdził, iż organ I instancji wziął pod uwagę dotychczasowy przebieg pracy strony, co uwzględniono przy wymiarze nałożonego zakazu.

Dalej podkreślił, iż w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji zmienił opis czynu w ten sposób, iż zamiast między innymi zakazu wykonywania czynności kierownika ruchu zakładu górniczego zakazał on odwołującemu się wykonywania czynności osoby kierownika działu wentylacji jak również wskazał daty dzienne początku i końca okresu stawianych skarżącemu zarzutów, przy czym początkową datę pierwszego zarzutu przyjął na dzień [...] r. bowiem od tej daty ilość powietrza przepływającego przez ścianę [...] uległa zmniejszeniu.

Zaakcentował, że stan faktyczny, jaki utrzymywał się w miejscu zdarzenia, zarówno przed, jak i po absencji urlopowej skarżącego był niezmieniony.

R. D. był odpowiedzialny za całokształt działań w podległych mu oddziałach oraz powinien był kontrolować wykonywanie robót na dole w kopalni. Stanowisko głównego inżyniera wentylacji, kierownika działu wentylacji to osoba kierownictwa odpowiedzialna za przewietrzanie całej kopalni, w związku z tym powinien wskazać potencjalnie niebezpieczne rejony i szczególnie je nadzorować oraz czuwać nad ich bezpieczeństwem, a także podejmować działania zapobiegawcze. Nieprawidłowości wskazane w zarzutach nie powstały w ciągu jednej zmiany, ale w dłuższym okresie czasu.

Zdaniem organu II instancji zarzuty postawione odwołującemu się dotyczyły świadczonej przez niego pracy - w sposób nieprawidłowy i niezgodny z ustaleniami projektu technicznego - w miejscu pracy, jakim była KWK "[...] " [...] w R.. Stosownie do zakresu czynności odpowiadał za całokształt działań w podległych mu oddziałach oraz winien był kontrolować wykonywanie robót na dole w kopalni.

Dalej stwierdził, iż R. D. naruszył szereg norm wynikających z powołanych wyżej przepisów i z zakresu czynności.

R. D. będąc osobą kierownictwa zakładu górniczego miał prawo i obowiązek niedopuszczenia do przedmiotowego stanu faktycznego oraz powinien przerwać roboty eksploatacyjne w ścianach [...] i [...], czego nie uczynił.

W ocenie organu II instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdzał prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ I instancji, a organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy i uwzględnił jako dowody w sprawie, kolejne dokumenty dopuszczone przez organ II instancji i dokonał ich wnikliwej oceny, zatem poczynił swe ustalenia na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego i dokładnie przeanalizowanego materiału dowodowego, w stopniu niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało jednoznacznie, iż przecinka [...] nie została zlikwidowana (otamowana) wraz z uruchomieniem ściany [...] oraz ,że w dniach od [...] do [...] r. następował przepływ powietrza przecinką [...] od strony wschodniej na zachód.

Podkreślił, iż § 40 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą. Pod pojęciem "dokumentacja" należy rozumieć zarówno projekt techniczny eksploatacji pokładu, jak i aneksy do tego projektu, które szczegółowo określają sposób prowadzenia robót górniczych, a także szkice sztygarskie sporządzane na podstawie pomiarów, z których wynikało, że w miejscu zdarzenia znajdowała się mniejsza ilość powietrza niż przewidywana w projekcie, zaś skarżący akceptował taki stan faktyczny. R. D. pozwolił na prowadzenie robót górniczych mimo tego, że w przedmiotowym stanie faktycznym miała miejsce sytuacja geologiczna i górnicza sprzeczna z opisaną w dokumentacji.

Podkreślił, iż R. D. posiada kwalifikacje do zatrudnienia na stanowisku kierownika działu wentylacji w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, a stwierdzone naruszenia dyscypliny i porządku pracy, jakich się dopuścił w zakresie wynikającym z "Zakresu czynności", uzasadniały zastosowanie wobec niego sankcji w postaci zakazu wykonywania czynności osoby kierownika działu wentylacji w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny.

Zaakcentował, że w zakresie dotyczącym wymiaru orzeczonego zakazu, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego miał w szczególności na uwadze okoliczność, iż odwołujący się tolerował nieprawidłowości istniejące w pokładzie [...], który zaliczony został do najwyższej - IV kategorii zagrożenia metanowego, a prawidłowe prowadzenie działalności w tego rodzaju pokładzie jest szczególnie istotne, a tolerowanie jakichkolwiek nieprawidłowości - wyjątkowo niebezpieczne i naganne. Prowadzenie eksploatacji niezgodnie z dokumentacją techniczną ściany [...] i [...] w pokładzie [...], stwarzało zagrożenie dla pracowników i ruchu zakładu górniczego.

Organ II instancji uwzględnił również stan świadomości i wolę odwołującego się. W ocenie R. D. zmniejszenie ilości powietrza przepływającego przez ścianę w [...],[...] i [...] r., stanowiło - dopuszczalne Aneksem nr 5 do Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] - dostosowanie do zagrożenia metanowego.

Wziął on również pod uwagę dotychczasowy stosunek do pracy R. D. i podkreślił, że nie orzeczono wobec niego zakazu wykonywania czynności osoby i kierownictwa ruchu zakładu górniczego, w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, w jego najwyższym wymiarze.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił:

I. Błędy w ustaleniach faktycznych, które miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie, polegające na:

1) błędnym przyjęciu, że przewietrzanie ściany [...] w pokładzie [...] odbywało się w sposób niezgodny z wymogami projektu technicznego, poprzez doprowadzanie powietrza w ilości od [...] m3/min do [...] m3/min zamiast [...] m3/min, a do chodnika badawczego [...] wtórnego doprowadzano lutniociągiem powietrze w ilości [...] m3/min, zamiast co najmniej [...] m3/min, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału wynika, że ilość doprowadzanego powietrza była odpowiednia i dostosowywana zgodnie z wymogami projektu technicznego i aneksów, do panujących warunków związanych z zagrożeniem metanowym i pożarowym,

2) błędnym przyjęciu dotyczącym niezbędnej ilości powietrza doprowadzanego do ściany [...] w pokładzie [...] według projektu technicznego wraz z aneksami do projektu technicznego nr 4 i nr 5, poprzez przyjęcie wartości stałej w ilości co najmniej [...] m3/min, a do chodnika badawczego [...] wtórnego co najmniej [...] m3/min, podczas gdy z projektu technicznego oraz pozostałej dokumentacji wynika, że ilość powietrza doprowadzana do ściany nr [...] i do chodnika badawczego [...] wtórnego, powinna być odpowiednio dostosowana,

3) błędnym przyjęciu dotyczącym wiedzy skarżącego w zakresie występujących niezgodności przewietrzania ściany [...] w okresie od dnia [...] r. do [...]r, w sposób niezgodny z projektem i aneksem nr 5, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego takich ustaleń poczynić nie można, w szczególności skarżący w żadnej mierze nie złożył takiego oświadczenia,

4) błędnym przyjęciu, że w zakres dokumentacji związanej z przewietrzaniem ściany [...] wchodzą także szkice sztygarskie, podczas gdy z załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych, nie stanowią one dokumentacji związanej z prowadzeniem ruchu,

5) błędnym ustaleniu występowania nieustalonego przepływu powietrza miedzy rejonami ściany [...] i ściany [...] pokładu [...], podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza występowania przepływu powietrza, w tym nie ustala ilości takiego przepływu,

6) błędnym przyjęciu braku otamowania przecinki [...] na wschód od dowierzchni centralnej, w wyniku czego ściana [...] prowadzona była niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że otamowanie takie było wykonane,

7) błędnym przyjęciu, że skarżący naruszył swoim zachowaniem w sposób zawiniony przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. z dnia 2 września 2002 r.), podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego takich ustaleń poczynić nie można.

II. Naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie, a to:

1) art. 7 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby doszło do naruszenia prawa uzasadniającego wydanie zaskarżonej decyzji;

2) art. 77 § 1 k,p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i nie dokonanie jego oceny w sposób wyczerpujący, podczas gdy z ustalonych faktów oraz zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby skarżącemu można zarzucić naruszenie prawa, które skutkować może wydaniem zaskarżonej decyzji;

3) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez dowolną a nie swobodną ocenę, podczas gdy z ustalonego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny wynika, że skarżący nie dokonał zarzucanych mu w zaskarżonej decyzji czynów, które uzasadniałyby wydanie zaskarżonej decyzji.

Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz uzupełnienia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zasądzenie zwrotu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

W uzasadnieniu wskazał, iż Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. posiadał informację o stanie zagrożenia metanowego i pożarowego w ścianie [...] oraz o ilości powietrza doprowadzanego do tej ściany poprzez kontrole przeprowadzane przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego, a wielokrotne kontrole tej ściany, w tym w [...] i [...] r. nie wniosły najmniejszych uwag do ilości powietrza doprowadzanego do ściany [...], to należy stwierdzić, że ściana nr [...] była prowadzona zgodnie z założeniami projektu technicznego i aneksów do niego. W związku z powyższym nadzór był prowadzony prawidłowo, a kontrole były merytoryczne i potwierdzały słuszność podejmowanych przez kopalnię działań. Kilkukrotnie w wyniku kontroli pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego, roboty w ścianie były wstrzymywane z różnych przyczyn (również związanych z metanem), lecz nigdy z powodu niewystarczającej ilości powietrza.

Zaskarżona decyzja określa bezwzględną winę osób wyższego dozoru działu wentylacji mimo, iż utrzymanie ilości powietrza doprowadzanego na pierwotnym poziomie byłoby błędem. Nieuprawnioną jest interpretacja, ograniczająca możliwości działania kierownictwa działu wentylacji "tylko w górę", w zakresie ilości powietrza doprowadzanego do ściany [...]. Zgodnie ze swym zakresem obowiązków i w poszanowaniu postanowień Prawa geologicznego i górniczego, skarżący miał obowiązek rozpoznawać i zwalczać zagrożenia wentylacyjne, w tym metanowe i pożarowe. Spowolnienie biegu ściany nr [...] w okresie od [...] do [...] roku, w myśl podstawowej zasady przewietrzania ścian w warunkach zagrożenia metanowego i pożarowego - im mniejszy postęp ściany tym mniej metanu wydzielającego się do jej środowiska, co umożliwia zmniejszenie ilości powietrza doprowadzanego do ściany. Ta możliwość jest koniecznością w przypadku spowolnienia postępu ściany i występowania potencjalnego, w tych warunkach zagrożenia pożarowego. Wszystkie te warunki zostały spełnione w czasie eksploatacji ścianą [...].

Zarzucił dowolność interpretacji zapisów w decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego co do ilości powietrza. Stwierdził, że zagrożenie metanowe w rejonie pokładu [...] jest zagrożeniem wiodącym, jednocześnie zagrożenie pożarowe w tym rejonie jest zagrożeniem wysokim, a porównując z resztą rejonów w KWK "[...]" "[...] " jest zagrożeniem najwyższym. Właśnie zapis, o dostosowaniu ilości powietrza ze względu na zagrożenie metanowe, pozwala na optymalne przewietrzenie rejonu z zachowaniem wszelkich rygorów także pod kątem zagrożenia pożarowego, które było na bieżąco monitorowane.

Stwierdził, że zarówno projekt techniczny jak i poszczególne Aneksy do niego, a także odpowiednie przepisy oraz instrukcja nr 17 GIG zobowiązywały kierownictwo działu wentylacji do podejmowania takich działań, aby zapewnione było bezpieczeństwo, tj. aby ilość powietrza stanowiła skuteczną profilaktykę zarówno metanową jak i pożarową. W całym okresie eksploatacji pokładu [...] ścianą [...], a więc od [...] r. do [...] r., ilość powietrza przewietrzającego ścianę [...] była dostosowana do wielkości zagrożenia metanowego, a co za tym idzie zgodna z odpowiednią dokumentacją i przepisami prawa.

Zarzucił błędne ustalenia dotyczące wiedzy skarżącego w zakresie niezgodności przewietrzania ściany [...] w okresie od dnia [...] r. do [...] r. z projektem i aneksem nr 5. Wskazał, że organ zarówno I jak i II instancji przyjęły jako punkt "0" związany z przewietrzaniem ściany nr [...], dzień [...] r. posiłkując się zapisami dokonanymi w szkicach sztygarskich. Stwierdził dalej, iż dowolność przyjęcia przez OUG i WUG okresu nieprawidłowego, ich zdaniem, działania skarżącego jako kierownika działu wentylacji nie jest poparta żadnymi realnymi przesłankami lub dowodami. Zaakcentował, że za dowód taki nie może przede wszystkim służyć interpretacja przesłuchania skarżącego.

Skarżący wskazał, że do dokumentacji zgodnie z § 40 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych zalicza się między innymi szkice sztygarskie sporządzane na podstawie pomiarów. Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 1 do wyżej wymienionego rozporządzenia, w którym określone są rodzaje, zakres i wzory dokumentacji prowadzenia ruchu, szkice sztygarskie nie są ujęte w tym rozporządzeniu i nie są obowiązującym dokumentem, a co za tym idzie nie obligującym do kontrolowania przez kierownika działu wentylacji. Szkice sztygarskie są tylko materiałem pomocniczym dla osób dozoru, który poprzez ten dokument przekazują sobie zakresy prac i informacje dotyczące wykonanych robót. Szkice sztygarskie nie podlegają kontroli przez kierownika działu jak sugeruje się w uzasadnieniu prezesa WUG. Błędne ustalenie występowania nieustalonego przepływu powietrza miedzy rejonami ściany [...] i ściany [...] pokładu [...]. Zdaniem skarżącego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza występowania przepływu powietrza, w tym nie ustala ilości takiego przepływu. W toku prowadzonego postępowania nie ustalono, czy i w jakim zakresie zmniejszenie ilości powietrza doprowadzanego do ściany [...], a także jaki wpływ miała szczelność korka izolacyjnego w przecince [...] na stan przewietrzania zarówno ściany [...] jak i ściany [...] w pokładzie [...], co zdaje się mieć kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie. Skoro takie ustalenia nie zostały poczynione - brak w materiale dowodowym potwierdzenia dla takich ustaleń, organy nie mogą zatem stosować swobodnych ocen jakie taki "nieustalony przepływ powietrza" miał lub mógł mieć wpływ na zagrożenie dla pracowników, a co za tym idzie naruszenie przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w podziemnych zakładach górniczych.

Stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania nie ustalono, czy i w jakim zakresie zmniejszenie ilości powietrza doprowadzanego do ściany [...], a także jaki wpływ miała szczelność korka izolacyjnego w przecince [...] na stan przewietrzania zarówno ściany [...] jak i ściany [...] w pokładzie [...]. Podkreślił, że nadto prowadzone postępowanie w sprawie wypadku wykazało, że zakres prac do wykonania przez pracowników wentylacji, związany z budową tamy izolacyjnej w przecince [...], był związany z robotami dokonywanymi przez oddziały robót przygotowawczych, które nie podlegają kierownikowi działu wentylacji. Dział wentylacji rozpoczął budowę tamy izolacyjnej jak najszybciej to było możliwe, a z projektu technicznego oraz innej dokumentacji nie wynikało w jakim czasie miało to nastąpić.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że do dnia [...] r. tama była wykonana, a jedynie po tym terminie następowało jej doszczelnienie. Argumentował, że czym innym jest brak doszczelniania, a czym innym brak wykonania otamowania. Zauważył przy tym, że brak uszczelnienia przecinki [...] nie miał żadnego znaczenia na stan pewności i stabilności systemu wentylacyjnego ściany [...], a stwierdzenie to znajduje swoje uzasadnienie w ekspertyzach sporządzonych na potrzeby Komisji powołanej przez Prezesa WUG.

Podkreślił, że postępowanie skarżącego ukierunkowane było na ograniczenie zagrożenia metanowego oraz pożarowego, tym samym nie można uznać jego działania jako zawinionego, a przy wymierzaniu ewentualnej kary za naruszenie porządku i dyscypliny pracy organ musi uwzględniać nie tylko rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, ale i stopień winy pracownika. W prowadzonym postępowaniu zasada dokonania oceny dowodów na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego została naruszona, w szczególności organ nie wskazał jaką moc dowodową przyznał poszczególnym dowodom, a innym tej mocy dowodowej odmówił.

Wskazana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej obliguje organ prowadzący postępowanie do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczegóIności organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności danego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko zawarte w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez Kodeks postępowania administracyjnego. Dalej stwierdził, że uszczegółowienie zasady prawdy obiektywnej jest art. 77 k.p.a. obligujący organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a z analizy treści art. 113 ust. 1 pkt. 3 P.g.g. jednoznacznie, że nie każde naruszenie dyscypliny i porządku pracy powinno pociągać za sobą wydanie decyzji orzekającej zakaz na podstawie tego przepisu.

Stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że skarżący naruszył porządek i dyscyplinę pracy, w szczególności nie ustalono jego winy, a dotychczasowy czasowy stosunek skarżącego do pracy, nie uzasadniałby ponadto wymiaru zakazu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zgłoszonych w niej zarzutów, uznał je za pozbawione podstaw. Podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dokładnie umotywował swoje stanowisko oraz rozważył zarzuty strony. Zarzuty zgłoszone w skardze nie wniosły niczego nowego do sprawy. Dlatego podtrzymał w całości swoje stanowisko w sprawie oraz argumentację przytoczona na jego poparcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów.

Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy materialnego czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych krajowych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest zobowiązany zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów lub czynności, ale tyko takich, które zostały wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga i pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia - art. 135 powołanej ustawy. Zatem należy podkreślić, iż niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego oraz że sąd ten powinien zawsze zbadać, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w katalogu aktów lub czynności mogących podlegać zaskarżeniu. Natomiast określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

W rozpoznawanej sprawie podstawą orzeczenia wobec skarżącego zakazu wykonywania czynności na stanowisku osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej - wentylacja i kierownika działu wentylacji w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny był art. 113 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze stanowiący, iż przy wykonywaniu nadzoru i kontroli organ nadzoru górniczego może zakazać, na czas nieprzekraczający dwóch lat, wykonywania określonych czynności w ruchu zakładu górniczego osobom, o których mowa w art. 68 ust. 1 oraz w art. 70 ust. 1, albo wykonywania określonych czynności osobom, o których mowa w art. 75a ust. 1, w razie stwierdzenia naruszenia przez te osoby dyscypliny i porządku pracy, a zwłaszcza obowiązków określonych ustawą i wydanymi na jej podstawie przepisami.

Cytowana norma prawna ma jednak charakter fakultatywny i decyzje wydawane w tych sprawach mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne odnosi się do ostatniego etapu stosowania prawa, jakim jest ustalenie konsekwencji prawnych udowodnionych faktów sprawy na podstawie stosowanego przepisu prawa materialnego. Decyzja taka posiada tzw. luz decyzyjny w postaci szeregu konsekwencji prawnych możliwych do wyboru, przy czym wybranie jednej z tych konsekwencji wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wybór zaś danego rozstrzygnięcia winien być poprzedzony wszechstronnym rozważeniem interesu strony i słusznego interesu społecznego.

Na wstępie należy jednak odnieść się do zarzutów naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, gdyż tylko prawidłowo przeprowadzone postępowania i prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy może stanowić podstawę do merytorycznego załatwienia sprawy.

Odnosząc się do zarzutu skargi opartej na naruszeniu zdaniem skarżącego art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 k.p.a. należy stwierdzić, że jest on chybiony.

Zdaniem skarżącego uchybienie powyższym przepisom polegało na nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby doszło do naruszenia prawa uzasadniającego wydanie zaskarżonej decyzji, oparcie zaskarżonej decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i nie dokonanie jego oceny w sposób wyczerpujący, podczas gdy z ustalonych faktów oraz zebranego materiału dowodowego nie wynikało, aby skarżącemu można zarzucić naruszenie prawa, które skutkować mogło wydaniem zaskarżonej decyzji oraz przekroczeniu zasady swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę, podczas gdy z ustalonego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny wynikało, że skarżący nie dokonał zarzucanych mu w zaskarżonej decyzji czynów.

Stawiając powyższy zarzut skarżący nie ma jednak racji. Organ administracji jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, ale strona nie jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie bądź udowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Strona postępowania administracyjnego nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza, jeżeli nieudokumentowanie określonej czynności faktycznej zależy tylko od woli strony, a organ nie ma żadnych instrumentów prawnych upoważniających go do zastąpienia braku działania przez stronę skarżącą. Strona nie może oczekiwać, że organ administracji publicznej, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów.

Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero, jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzą podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. Natomiast jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący. Wreszcie, jeżeli z zebranego materiału dowodowego wyprowadzone zostały poprawne logicznie wnioski i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena taka nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów. Jedynie w przypadku, gdy brak jest logiki w łączeniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie przeprowadzone przez organ wykracza poza reguły logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględniono jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to dokonana ocena dowodów mogła być skutecznie podważona.

Przenosząc przedstawione rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy i zarzutów stawianych skarżącemu Sąd przyjmuje ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy za własne, stanowiące podstawę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W pełni podzielana także stanowisko organów oparte na obszernie zebranym materiale dowodowym niniejszej sprawy: m.in. na zeznaniach świadków przesłuchanych w ramach postępowania prowadzonego przez Komisji powypadkową, której celem było ustalenie przyczyn wybuchu metanu, przesłuchaniach skarżącego, protokołu oględzin miejsca wypadku, projektu technicznego ściany nr [...] i pozostałych dokumentów wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dołączonych, podobnie jak protokoły zeznań świadków, do akt postępowania administracyjnego. Dodatkowo ustalone przez organy górnicze nieprawidłowości potwierdzili w protokołach przesłuchań konkretni świadkowie, których zeznania zostały omówione w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.

Ustalenia te, w ocenie Sądu, znajdują podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym i zostały dokonane w granicach swobodnej oceny dowodów, jaka należy do kompetencji organów podatkowych z mocy art. 77 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje na podstawie własnego przekonania i na podstawie wszechstronnie przeanalizowanego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

- należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

- materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

- ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustała istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (por. B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 376-378). Zatem dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przekroczone przez organ orzekający, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dokonał wszechstronnej oceny mających znaczenie w przedmiotowej sprawie okoliczności, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób jasny i logiczny, uwzględniając w pełni - unormowaną w art. 7 kpa - zasadę prawdy obiektywnej.

W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia granicy swobodnej oceny dowodów, bowiem organ odwoławczy rozważył całość zebranego materiału dowodowego, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do zgłaszanych przez skarżącego zastrzeżeń. W toku postępowania, organ poinformował skarżącego, że przysługują mu prawa i obowiązki strony, określone w przepisach kpa, zawiadomił o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami. Zapewniono tym samym skarżącemu czynny udział w postępowaniu., realizując zasady określone w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 kpa. Zatem zarzut naruszenia procedury administracyjnej był chybiony.

Sąd wskazuje przy tym, że organ dopuścił wszelkie dowody, jakie mogły przyczynić się do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, to jest protokoły przesłuchań skarżącego, dowody z dokumentów oraz przesłuchań świadków, a także odniósł się do materiału dowodowego uzupełnionego przez organ I instancji zgodnie z zaleceniami organu II instancji, a ponadto rozpatrzył wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone sprawy w ich wzajemnej łączności.

Dalej odnosząc się do zarzutów skarżącego w zakresie błędów w ustaleniach faktycznych, które miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie należy zauważyć, organ ustalił, iż ściana [...] przewietrzana była mniejszą ilością powietrza niż przewidywał ostatni zatwierdzony Aneks nr 5 do Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] pokładu "[...] " z dnia [...] r. Przewidywał on, że minimalna ilość powietrza przewietrzającego ścianę [...] będzie wynosiła [...] m3/min oraz co najmniej [...] m3/min powietrza pochodzącego z doświeżania, a zatem nie dokonał w tym zakresie dowolnej interpretacji, tak jak na to wskazuje skarżący. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko organu, gdyż ilość powietrza doprowadzanego do ściany [...], była sprzeczna z postanowieniami aneksu do projektu technicznego. Wobec powyższego nie można uznać argumentów skarżącego, iż ilość doprowadzanego powietrza była odpowiednia i dostosowywana zgodnie z wymogami projektu technicznego i aneksów, do panujących warunków związanych z zagrożeniem metanowym i pożarowym. Potwierdzeniem niedochowania ilości powietrza doprowadzonego do ściany [...], wymaganej Aneksem Nr 5, były stwierdzenia zawarte w protokołach z posiedzeń kopalnianego zespołu do spraw zagrożenia metanowego, któremu przewodniczył A. Z. - naczelny inżynier, zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego. W protokole Nr [...] z [...] r., w ramach analizy stanu zagrożenia metanowego za [...] r. zapisano, ze przez ścianę przepływało w tym miesiącu od [...] do [...] m3 /min powietrza. W protokole Nr [...] z [...] r., w ramach analizy stanu zagrożenia metanowego za [...] r. zapisano, ze przez ścianę przepływało w tym miesiącu od [...] do [...] m3 /min powietrza, z dowierzaniem około [...] m3 /min (z wykorzystaniem lutniociągu w chodniku [...] wtórnym).

Organ II instancji wyjaśnił, że skarżący potwierdził i, że "ilość powietrza przepływającego przez ścianę w analizowanym okresie wynosiła średnio około [...] -[...] m 3 /min ..."

W dniu [...] r. R. D. w trakcie przesłuchania w charakterze świadka stwierdził między innymi, że "Dla zapewnienia prawidłowych parametrów przewietrzania obu części tego rejonu, koniecznym było zmniejszenie ilości powietrza doprowadzanego do części zachodniej-czyli do rejonu ściany [...].", a więc zasadnym było stwierdzenie, że posiadał on wiedzę w zakresie niezgodności przewietrzania ściany.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż stosownie do zakresu czynności oraz przepisów prawa, skarżący odpowiadał za całokształt działań w podległych oddziałach oraz winien był kontrolować wykonywanie robót w zakładzie górniczym. Piastując stanowisko kierownika działu wentylacji zobowiązany był do kontrolowania posiadania aktualnej informacji o stanie wentylacji, a w szczególności w rejonach potencjalnie niebezpiecznych. Tolerując opóźnienie otamowania przecinki [...] w stosunku do dnia uruchomienia eksploatacji pokładu [...] ścianą [...], skarżący zaakceptował stan niezgodności w stosunku do projektu technicznego tej ściany

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że w zakres dokumentacji związanej z przewietrzaniem ściany [...] wchodzą także szkice sztygarskie, podczas gdy z załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych, nie stanowią one dokumentacji związanej z prowadzeniem ruchu organ słusznie wskazał, że szkice są sporządzane na podstawie pomiarów wykonywanych zgodnie z powołanym rozporządzeniem i odzwierciedlają wyniki dokonanych pomiarów.

W tym miejscu należy przytoczyć § 37 rozporządzenia:

"1.Osoby dozoru ruchu, wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego, sporządzają w okresach miesięcznych szkice sztygarskie, na podstawie których służba miernicza i geologiczna wykonuje pomiary uzupełniające i aktualizuje mapy wyrobisk.

2. W razie nagłego odcięcia dostępu do wyrobisk i niemożliwości wykonania pomiarów uzupełniających, mapy wyrobisk uzupełnia się na podstawie szkiców sztygarskich.

3. Szkice sztygarskie przechowuje się w składnicy, o której mowa w § 35 ust. 4."

Tak więc szkice sztygarskie stanowią podstawę dla przeprowadzenia pomiarów przez służby miernicze i geologiczne, również pomiarów istotnych dla działu wentylacji.

Należy zauważyć, że z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że faktyczne doszczelnianie korka izolacyjnego wykonane zostało dopiero w trakcie prowadzenia akcji ratowniczej, to jest w dniach [...] i [...] r. Nadto organ odwoławczy między innymi w oparciu o szkice sztygarskie ustalił, że w przecince [...] występował nieustalony przepływ powietrza i tak w dniu [...] r. - przepływało [...] m3/min, w dniu [...] r. - [...] m3 /min, a w dniu [...] r. - "zastój" – 0m3 /min.

Sąd podziela stanowisko organu, iż roboty eksploatacyjne były prowadzone niezgodnie z projektem.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż nie naruszył swoim zachowaniem w sposób zawiniony przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. z dnia 2 września 2002 r.), gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego takich ustaleń poczynić nie można stwierdzić należy, iż nie znajduje on uzasadnienia. Organ II instancji wykazał, że skarżący od [...] do [...] r. tolerował brak otamowania przecinki [...] na wschód od dowierzchni centralnej, w wyniku czego ściana [...] prowadzona była niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego i aneksów , a od [...] do [...] r. występował nieustalony przepływ powietrza między rejonami ściany [...] i ściany [...] w pokładzie [...], co stanowiło naruszenie §9 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych w związku z pkt IV, tiret 1, 5, 6,,10 i 16 0raz pkt V, tiret 1 i 2 Zakresu czynności z dnia 24 października 2007 r. oraz § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia.

Powyższe stanowiło niedopełnienie obowiązków w odniesieniu do prowadzenia robót zgodnie z projektem technicznym oraz niewstrzymanie prowadzenia robót w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Skarżący organizował i prowadził pracę w sposób nieprawidłowy i nie zapewniający bezpieczeństwa pracowników, zakładu oraz środowiska.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji, iż zgodnie z § 40 rozporządzenia roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą. Natomiast z Zakresu czynności wynikało między innymi, iż do obowiązków skarżącego należało w szczególności:

- przestrzeganie postanowień prawa pracy, P.g.g., regulaminu pracy, regulaminu organizacyjnego i innych aktów, które regulują ruch zakładu górniczego (Zakres czynności, pkt IV, tiret 1), m.in. § 40 ust. 1 tego rozporządzenia, nakazującego prowadzenie robót górniczych na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą,

- odpowiedzialność za całokształt działań w podległych oddziałach i uprawnionym zakresie, a w szczególności za prowadzenie robót w oddziałach zgodnie z przepisami wynikającymi z P.g.g. oraz innymi aktami regulującymi ruch zakładu górniczego, a także zapewnienie obowiązującej dokumentacji technicznej wykonywanych robót (Zakres czynności, pkt V, tiret 1 i 2), tj. w szczególności Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...], oraz stosowanie profilaktyki i ustalonych zabezpieczeń przeciw występującym zagrożeniom, tj. m.in. profilaktyki metanowej w zakresie minimalnej ilości powietrza przewietrzającego ścianę [...] (Zakres czynności, pkt V, tiret 11),

- nadzorowanie i prowadzenie robót m.in. zgodnie z projektem technicznym i zasadami techniki górniczej (Zakres czynności, pkt. IV, tiret 5),

- wstrzymanie robót, maszyn, urządzeń technicznych i stanowisk pracy w przypadku stwierdzenia usterek, nieprawidłowości i zagrożeń (Zakres czynności, pkt. IV, tiret 6), tj. w szczególności wstrzymanie eksploatacji ścianą [...] pokładu [...], w razie stwierdzenia nieprawidłowości w postaci braku - wymaganej projektem technicznym - minimalnej ilości powietrza w tym rejonie,

- sporządzanie i aktualizowanie projektów technicznych i instrukcji prowadzonych robót w nadzorowanym rejonie, w szczególności Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] w zakresie przewietrzania tej ściany (Zakres czynności, pkt IV, tiret 10),

-kontrolowanie dokumentacji oddziałów między innymi wentylacji poprzez na przykład aktualizowanie Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] w zakresie przewietrzania ściany [...] (Zakres czynności, pkt IV, tiret 10),

- informowanie przełożonych o stanie prowadzonych robót, bieżących potrzebach, stwierdzonych nieprawidłowościach oraz przedkładanie wniosków do podjęcia decyzji (Zakres czynności, pkt IV, tiret 16), m.in. przedkładanie wniosków dotyczących zmiany Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] w zakresie jej przewietrzania, w razie stwierdzenia potrzeby zmiany (zmniejszenia) - ustalonej w Aneksie nr 5 do tego projektu - minimalnej ilości powietrza przewietrzającego tę ścianę.

"Zakres czynności" R. D. przyjął do wiadomości i zobowiązał się do jego ścisłego przestrzegania w dniu [...] r.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że skarżący pozwolił na prowadzenie robót górniczych mimo tego, że eksploatacja ściany [...] prowadzona była niezgodnie z dokumentacją.

Organ podkreślił przy tym, że jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności postępowania, wyrażona w art. 78 Konstytucji RP oraz w art. 15 k.p.a. Przewiduje ona dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie tej samej sprawy administracyjnej. Do uznania, że doszło do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy konieczne jest, aby rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i organu odwoławczego zostały poprzedzone stosownym postępowaniem wyjaśniającym. Decyzja organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu pierwszej instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji.

Realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania, ustawodawca w art. 138 k.p.a. ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym - co do zasady - jako postępowanie merytoryczne. Rozstrzygnięcia kasacyjne traktowane są w k.p.a. jako wyjątki od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego (por. G.Łaszczyca, (w:) G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, str. 208 i nast. oraz powołane tam orzecznictwo).

Zgodnie z art. 138 § 1 kpa kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji pierwszoinstancyjnej polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. Organ odwoławczy ma kompetencje merytoryczno-reformacyjne i władny jest zaskarżoną decyzję uchylić w całości lub części i orzec co do istoty sprawy. Tylko gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia w całości lub w znacznej części postępowania wyjaśniającego można uznać zasadność wydania decyzji zgodnie z art. 138 § 2 kpa.

W sytuacji więc, gdy skarżący wniósł odwołanie od decyzji wydanej przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego K. zadaniem organu odwoławczego było ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, w tym ocenienie materiału dowodowego zebrany przez organ pierwszej instancji i w zależności od wyniku tej oceny podjęcie dalszych czynności. Zaskarżona decyzja spełnia tak określoną przesłankę, jaką powinno spełniać rozstrzygnięcie organu odwoławczego.

Następstwem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy było utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Organ II instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy miał na względzie, iż w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego wszystkie zarzuty odnosiły się do zaniedbań skarżącego w aspekcie zadań powierzonych mu jako głównemu inżynierowi wentylacji, kierownikowi działu wentylacji. Powyższe pozwoliło organowi na zmianę opisu czynu w tym zakresie, w taki sposób, iż zamiast między innymi zakazu wykonywania czynności kierownika ruchu zakładu górniczego zakazał on skarżącemu wykonywania czynności osoby kierownika działu wentylacji w podziemny zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny.

Sąd zauważył, że związku z zaleceniami organu II instancji wskazano daty dzienne początku i końca okresu stawianych skarżącemu zarzutów, przy czym za początkową datę pierwszego zarzutu przyjął na dzień [...] r.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego biorąc pod uwagę dowód z pisma wydanego przez KWK "[...] " w K. z dnia [...] r. "Dniówki i Absencje za okres od [...] do [...] ", z którego wynika, że skarżący przebywał - urlopie w dniach od [...] do [...] r., dokonał zmiany opisu ram czasowych zarzucanych skarżącemu czynów i precyzyjnie określił okres, w którym skarżący tolerował niezgodności z projektem techniczny i załączonymi do niego aneksami.

Słusznie również, zdaniem Sądu, organ wskazał, że "nie jest przedmiotem postępowania ewentualne naruszenie dyscypliny i porządku pracy przez członków komisji, która w dniu [...] r. dokonała odbioru projektu technicznego ściany [...] " i, że dla odpowiedzialności odwołującego się nie ma znaczenia okoliczność, technicznego ściany [...] dokonała kilkunastoosobowa komisja, a fakt braku przecinki [...], na wschód od dowierzchni centralnej, był znany również innym bowiem podkreślił, każda osoba odpowiada za własne działania lub zaniechania, odpowiedzialność innych osób, nie zwalnia z odpowiedzialności skarżącego, z jego "Zakresu czynności".

W kwestii określenia czasu, na jaki organ nadzoru górniczego może zakazać pełnienia wskazanych w art. 113 P.g.g. funkcji zauważyć należy, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne odnosi się do ostatniego etapu stosowania prawa, jakim jest ustalenie konsekwencji prawnych udowodnionych faktów sprawy na podstawie stosowanego przepisu prawa materialnego. Decyzja taka posiada tzw. luz decyzyjny w postaci szeregu konsekwencji prawnych możliwych do wyboru, przy czym wybranie jednej z tych konsekwencji wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wybór zaś danego rozstrzygnięcia winien być poprzedzony wszechstronnym rozważeniem interesu strony i słusznego interesu społecznego. Oznacza to, że decyzja w tym zakresie podlega ograniczonej kontroli Sądu w tym znaczeniu, że Sąd bada jedynie, czy organ nie naruszył granic uznania administracyjnego, a także czy szczegółowo rozważył okoliczności faktyczne danej sprawy, interes strony i słuszny interes społeczny. Analiza rozstrzygnięcia przy zastosowaniu tych kryteriów także prowadzi do wniosku, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest dotknięte wadami.

Przy ustalaniu okresu zakazu organ miał na względzie, że nieprawidłowości dotyczyły eksploatacji pokładu zaliczonego do najwyższej, IV klasy zagrożenia metanowego. Organ uznał więc, a Sąd tę ocenę podziela, że zgodne z przepisami prowadzenie działalności górniczej w tego rodzaju pokładzie jest szczególnie ważne, a tolerowanie nieprawidłowości szczególnie niebezpieczne z uwagi na możliwe konsekwencje dla życia i zdrowia pracowników zakładu górniczego i ruchu zakładu. Ze swej strony Sąd zauważa, że organ zbadał aspekty sprawy, "zarówno na korzyść jak i niekorzyść strony", czego konsekwencją jest wymierzenie jedynie 12- miesięcznego okresu zakazu wykonywania czynności z dopuszczalnych 24 miesięcy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ nie naruszył zarówno prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.