Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1260/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1b, art. 17 ust.1 , art. 17 ust.1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.c, art. 135, art. 200, art. 205 par.2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia 2 sierpnia 2021 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D. Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r. D. Z., dalej "strona" lub "skarżąca", wystąpiła do Prezydenta Miasta S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką E. N..

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020r. poz. 111 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", art. 4 pkt 2 lit. w, art. 6 ust. 2a - 2c, art. 18 ust. 5a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r. poz. 266 z późn. zm..), art. 66 ust. 1 pkt 28a, art. 73 pkt 10, art. 75 ust. 1 1, art. 79 ust. 2, art. 81 ust. 8 pkt 9b, art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1398 ze zm.), § 1-3, § 10 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki t Społecznej z dnia 27.07.2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r., poz. 735 – j.t.), dalej jako "k.p.a.", Prezydent Miasta S. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, powołując się na brak istnienia związku pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę pracy, a sprawowaniem opieki nad chorą matką. Organ wyjaśnił bowiem, że strona odwiedza matkę i wspomaga ją w czynnościach dnia codziennego wraz z siostrą B. N. od poniedziałku do piątku i co drugi weekend. Dodatkowo organ wskazał na niespełnienie kryterium wieku powstania niepełnosprawności matki.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie podnosząc naruszenie:

- prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki,

- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. wobec przyjęcia, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze S. decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej "u.ś.r."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust. 1, ust.1a, ust.1b, ust. 5 u.ś.r. i wskazał, że strona należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, a E. N. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] maja 2020 r., została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie to wydano do dnia [...] maja 2021 r. Kolejnym orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] czerwca 2021 r., którego kopię dołączono do odwołania, E. N. ponowie została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do dnia [...] czerwca 2023 r.

W odniesieniu do okoliczności niespełnienia kryterium wieku powstania niepełnosprawności organ odwoławczy wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 stwierdził, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W oparciu o powyższe organ wywiódł, że określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci momentu powstania niepełnosprawności matki skarżącej, nie mogła być podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ podkreślił, że w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. W orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Nie może to być zatem opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, a więc sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje.

Organ powołując się na akta sprawy ustalił, że E. N. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia [...] stycznia 2020 r., zaś strona nie pracuje od dnia [...] listopada 2019 r. (informacja z Powiatowego Urzędu Pracy). Po utracie pracy do dnia [...] maja 2020 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych, natomiast od dnia [...] maja 2020 r. posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, iż matka strony mieszka sama. Na skutek przebytego udaru mózgu E. N. niedowidzi, nie mówi, lecz porusza się samodzielnie, zaspokaja samodzielnie czynności w utrzymaniu higieny osobistej (mycie, ubieranie się). Wymaga natomiast pomocy w niektórych codziennych czynnościach takich jak przyrządzanie posiłków i podanie ich (je samodzielnie), zrobienie zakupów, dowóz do lekarza, rehabilitacja (ćwiczenia fizyczne - ruchowe, logopedyczne). Strona nie mieszka z matką, lecz mieszka w tej samej miejscowości. W celu sprawowania opieki dojeżdża do matki od poniedziałku do piątku na 6 godzin dziennie oraz co drugi weekend na całe dnie. Wsparcia E. N. udziela też jej druga córka - B. N., która przywozi 3 razy w tygodniu obiady i w tym czasie sprawuje opiekę nad matką i zabezpiecza jej potrzeby niezbędne w tym czasie.

Zdaniem organu z powyższego wynika, że E. N. porusza się samodzielnie, nie wymaga pomocy przy spożywaniu posiłków, nie wymaga lekarskich wizyt domowych, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne i utrzymuje higienę. Z kolei takie czynności jak robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie posiłków, rehabilitacja, spacery, załatwianie spraw, opłat za mieszkanie, umawianie wizyt lekarskich nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności strony. Zasadniczo skarżąca wykonuje czynności dnia codziennego, wspierając matkę w codziennym funkcjonowaniu. Czynności te nie stanowią jednak czynności o charakterze ciągłym, gdyż mogą być wykonywane o różnych porach dnia. W rezultacie sprawowana przez nią opieka nad matką nie jest na tyle absorbująca, aby uniemożliwiała jej jakąkolwiek aktywność zawodową, skoro może być sprawowana tylko przez część dnia. Stąd też prawidłowe jest stanowisko organu I instancji, iż w niniejszej sprawie brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a sprawowaną przez nią opieką nad matką - w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Strona nie spełnia więc przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się: jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zasądzenia kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W skardze decyzji tej zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej E. N. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej E. N. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną mamą,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj. art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Sprawa Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w S. z dnia [...] czerwca 2021 r., że niepełnosprawna E. N. pomimo orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności nie wymaga stałej opieki córki, która nie musiała rezygnować z zatrudnienia.

W ocenie skarżącej, organ II instancji wyszedł poza zakres swoich kompetencji, skoro wbrew orzeczeniu specjalistów uznał, że jej chora matka nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki. Tymczasem w aktach znajduje się orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jej matki, z którego wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto organ dokonując oceny zakresu sprawowania opieki winien wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Znaczny stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Ma to być stała i ciągła opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Według skarżącej nie sposób zgodzić się z organem, aby można było pogodzić opiekę nad niepełnosprawną mamą, wymagającą nadzoru, podawania i przygotowania posiłków, robienia zakupów, dawkowania leków i pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych z pracą zawodową zwłaszcza w sytuacji, gdy podopieczna niedowidzi, nie mówi i wymaga wsparcia. W konsekwencji organ II instancji błędnie ustalił fakt, że jej matka nie wymaga pełnej opieki, a następnie niezasadnie uznał, że nie musi ona rezygnować z pracy, aby zajmować się niepełnosprawną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Skarga okazała się zasadna. Dokonana, w oparciu o art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała bowiem, że akt ten, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo w stopniu nakazującym ich wyeliminowanie z obiegu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S., odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organy obu instancji uznały w badanej sprawie, że opieka nad niepełnosprawną matką, sprawowana przez skarżącą nie spełnia kryterium ciągłej i długotrwałej opieki, uniemożliwiającej jej podjęcie pracy zarobkowej.

Na wstępie rozważań Sąd zwraca uwagę na okoliczność, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie art.17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Stąd też uznaje dalsze rozważania w tym zakresie za zbyteczne.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1a, przywołanej ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podstawowymi warunkami uprawniającymi do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego są zatem posiadanie przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym oraz rezygnacja z zatrudnienia przez opiekuna bądź niepodejmowanie przez niego zatrudnienia, pozostające w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki.

O ile pierwsza z tych przesłanek nie nastręcza trudności interpretacyjnych, bowiem do wykazania jej spełnienia wystarczy przedłożenie orzeczenia o odpowiedniej treści, o tyle w odniesieniu do drugiej z przesłanek mogą pojawić się pewne wątpliwości, które dotyczą głównie zakresu wymaganej opieki i możliwości – w związku z tym, połączenia opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny z pracą zarobkową.

W świetle przytoczonego art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie ulega, zdaniem Sądu, wątpliwości, że pomiędzy rezygnacją, bądź niepodejmowaniem zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy. Niewątpliwie zatem organ ma prawo i powinien badać, czy świadczona opieka nie wykracza poza standardowe ramy zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a jej zakres nie uniemożliwia osobie ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, podjęcia zatrudnienia bądź jego kontynuowania. Jakkolwiek podkreślić wypada, że ocena okoliczności dotyczących niepełnosprawności i konieczności objęcia osoby niepełnosprawnej opieką pozostaje poza kompetencjami organu prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. O tym bowiem orzekają organy posiadające wiadomości specjalne.

Rzeczą organu prowadzącego postępowanie jest zatem zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i rozstrzygnięcie w oparciu o ten materiał, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne spełnia warunki, o których mowa w art. 17 u.ś.r., w szczególności, czy konieczny zakres sprawowanej opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, bądź zmusza do rezygnacji z pracy zarobkowej. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy opiekun we wcześniejszym okresie pracował i jaki był charakter jego zatrudnienia. Istotne jest bowiem to, że jest zdolny do podjęcia pracy, ale nie może tego uczynić ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy czym zakres tej opieki uniemożliwia jakąkolwiek aktywność zawodową.

Podstawowym narzędziem, jakim dysponuje organ w tym zakresie jest wywiad środowiskowy, który powinien zawierać wszelkie ustalenia pracownika socjalnego w przedmiocie potrzeb osoby niepełnosprawnej oraz zakresu faktycznie sprawowanej opieki.

Na gruncie badanej sprawy nie ulega wątpliwości, że osoba wymagająca opieki legitymuje się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności, z którego to dokumentu wynika, że skutki naruszenia sprawności jej organizmu wymagają, w celu pełnienia ról społecznych, długotrwałej opieki i pomocy innych osób, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji tj. zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

Z powyższymi ustaleniami korespondują dane z przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że "E. N. z uwagi na stan zdrowia nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga wsparcia osób drugich. Stan zdrowia nie zezwala na samodzielne życie i zabezpieczenie we własnym zakresie wszystkich potrzeb życiowych." Z wywiadu wynika także, że matką opiekuje się głównie skarżąca, która została ustanowiona przez sąd jej kuratorem do prowadzenia bieżących spraw życia codziennego, zarządu majątkiem i opieką zdrowotną, przy wsparciu drugiej córki. Do akt postępowania załączono dokumentację medyczną, z której wynika, że osoba wymagająca opieki ma problemy z poruszaniem się, nie mówi i niedowidzi, a także orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że E. N. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Nie ulega zatem, zdaniem Sądu wątpliwości, zarówno to, że E. N. wymaga opieki, jak również i to, że opieka ta jest sprawowana przez skarżącą. Biorąc pod uwagę stan zdrowia osoby niepełnosprawnej, niewątpliwym jest także, że opieka jest absorbująca, bowiem skarżąca przyjęła na siebie obowiązek zarówno zapewnienia matce podstawowej obsługi, dostarczenia posiłków, wsparcia w rehabilitacji, dostępu do opieki medycznej, jak również prowadzenia w jej imieniu wszelkich spraw urzędowych. Nie można również tracić z pola widzenia tego, że skarżąca oprócz opieki nad matką w jej miejscu zamieszkania prowadzi własne gospodarstwo domowe, a oczywistym zdaniem Sądu jest, że na tak szeroko rozumianą opiekę składają się nie tylko fizyczny pobyt skarżącej w domu matki, ale również załatwianie różnych spraw w jej imieniu poza domem, w tym robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich, zakup leków, uczestnictwo w rehabilitacji. Powyższe, w połączeniu z obowiązkami związanymi z prowadzeniem własnego gospodarstwa domowego sprawia iż wątpliwym jest, w ocenie Sądu, aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zwłaszcza, że z poczynionych przez organ ustaleń nie wynika jaka jest sytuacji rodzinna skarżącej.

Opieka nad osobą niepełnosprawną nie może oznaczać całkowitej rezygnacji z zaspokajania potrzeb własnych i własnej rodziny, czego zdają się nie dostrzegać organy obu instancji. Z kolei konieczność sprawowania opieki nie oznacza konieczności mieszkania pod jednym dachem z osobą jej wymagającą. Wystarczającym jest, aby opiekun zaspokajał potrzeby osoby niepełnosprawnej w należyty sposób.

Organy obu instancji uchybiły zatem obowiązkowi zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego oraz wnikliwej i wszechstronnej jego oceny. Z niezrozumiałych względów zignorowały zawarte w wywiadzie środowiskowym spostrzeżenia pracownika socjalnego, przyjmując arbitralnie, że zakres sprawowanej opieki nie wyczerpuje kryteriów warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 i 205 § 2 przywołanej ustawy.