Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1930/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 28 czerwca 2022 r. nr O-12.432.4.2022.12.TKĘ w przedmiocie odmowy nakazania organowi zapewnienia dostępności uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...] po rozpatrzeniu sprawy z wniosku M. P. (Skarżący) na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, art. 4, art. 6 i art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1062), art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), art. 20 ust. 1b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 559), art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1824 ze zm.), art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 848), art. 9 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1169 ze zm.) oraz § 11 ust. 3, § 19 ust. 1 i ust. 6 oraz § 32 ust. 6 Statutu Gminy [...] przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy [...] nie nakazał Gminie [...] zapewnienia dostępności.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 8 marca 2022 r. Skarżący złożył do Gminy [...] wniosek o zapewnienie dostępności. Jako barierę w dostępności wskazał barierę informacyjno-komunikacyjną, wniósł o zapewnienie usługi tłumaczenia zdalnego wszystkich przyszłych sesji Rady Gminy oraz komisji problemowych Rady Gminy [...], powołał się na to, że na sali obrad znajduje się sprzęt techniczny służący do rejestracji obrad, wskazał, że jako mieszkaniec gminy interesuje się pracą samorządu, a z uwagi na sytuację epidemiczną prosi o zapewnienie usługi tłumaczenia z wykorzystaniem środków technicznych, tj. zdalnego dostępu online do usługi tłumacza SJM poprzez strony internetowe i aplikacje.

Wójt Gminy [...] pismem z 22 marca 2022 r. nr [...] poinformował Skarżącego, że zgodnie z obowiązującymi przepisami organ jest uprawniony do zapewnienia usługi tłumacza języka migowego na posiedzeniu komisji Rady Gminy, a wnioskowana usługa dostępności nie znajduje prawnego uzasadnienia w ustawie o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Dlatego złożone wnioski mogą być potraktowane jako wnioski o zapewnienie usługi tłumacza języka migowego w trybie ustawy o języku migowym.

W dniu 29 marca 2022 r. Skarżący złożył do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych skargę na brak dostępności. W skardze poinformował, że jest osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności - głuchą i starającą się uczestniczyć w pełnieniu ról społecznych poprzez udział w pracach samorządu, a pomimo wnoszonych wniosków o zapewnienie dostępności organ pozbawia go należnego prawa.

Prezes Zarządu PFRON pismem z 5 kwietnia 2022 r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w zakresie doprecyzowania bariery utrudniającej lub uniemożliwiającej dostępność (wskazanie na czym ona polega) i doprecyzowania sposobu zapewnienia dostępności.

W dniu 23 kwietnia 2022 r. do PFRON wpłynęła odpowiedź na powyższe pismo, w którym Skarżący poinformował, że jest osobą niepełnosprawną z całkowitą, obustronną głuchotą, a stan zdrowie nie pozwala mu na osobiste uczestnictwo w obradach, dlatego wnosi o zapewnienie usługi tłumacza zdalnego. Podniósł, że organ nie zapewnia dostępu alternatywnego w postaci stenogramu z posiedzeń (protokoły to rozszerzony porządek obrad). Ponadto wskazał, że napisy pod nagraniami z sesji obrad Rady Gminy są niepoprawne (załączył jako dowód 3 zdjęcia dokumentujące powyższy fakt).

Pismem z 4 maja 2022 r. Prezes Zarządu PFRON zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie skargi na brak dostępności. W toku postępowania Skarżący przesłał do PFRON orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] maja 2019 r. oraz kartę leczenia szpitalnego z [...] kwietnia 2022 r. wskazując, że stan zdrowia nie pozwala mu na osobiste uczestnictwo w obradach. Pismem z 17 maja 2022 r. Wójt Gminy [...] poinformował, że Skarżący od 8 marca 2022 r. nie brał udziału w obradach Rady Gminy lub komisji, na sali obrad znajduje się sprzęt umożliwiający nagrywanie i zdalną transmisję z przebiegu obrad Rady Gminy [...], zgodnie z wymogiem przewidzianym ustawą o samorządzie gminnym, a zapewnienie zdalnego dostępu do obrad Rady Gminy następuje każdocześnie z chwilą otwarcia przez przewodniczącego rady sesji Rady Gminy [...]. Zapewnienie tłumacza języka migowego odbywa się zgodnie z dyspozycjami ustawy o języku migowym zarówno podczas obrad sesji Rady Gminy jak i komisji problemowych pod warunkiem złożenia we właściwym terminie stosownego wniosku. Wynikający z ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych obowiązek zapewnienia dostępności realizowany jest poprzez transkrypcję nagrań sesji Rady Gminy zamieszczonych w Biuletynie Informacji Publicznej. Zapewnienie tłumacza języka migowego, w świetle przepisów ww. ustawy traktowane jest jako alternatywny sposób dostępu do elementu strony. W odniesieniu do nagrań sesji rady gminy wystarczające jest zapewnienie ich dostępności cyfrowej poprzez dodanie napisów. Zapewnienie tłumaczenia migowego stanowiącego fakultatywną (nieobowiązkową) formę dostępności oznaczałoby konieczność podnoszenia dodatkowych wydatków.

Po zakończeniu postępowania Prezes Zarządu PFRON zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2022 r. nie nakazał Gminie [...] zapewnienia wnioskowanej dostępności. W uzasadnieniu stwierdził, że Skarżący wykazał interes faktyczny oraz przedstawił dowody na to, ze jest osobą ze szczególnymi potrzebami, co uprawnia do wystąpienia z żądaniem zapewnienia dostępności przez podmiot publiczny, którym jest Gmina [...]. Skarżący, jako mieszkaniec tej Gminy, interesujący się jej sprawami, ma prawo uczestniczyć w sesjach Rady Gminy jak i komisjach problemowych Rady Gminy. Jednocześnie ze względu na niepełnosprawność (potwierdzoną orzeczeniem o znacznym stopniu o niepełnosprawności) istnieje bariera informacyjno-komunikacyjna (trudności w komunikowaniu się). Przedstawione w trakcie prowadzonego postępowania dokumenty potwierdzają, że Skarżący jest osobą ze szczególnymi potrzebami.

Prezes Zarządu PFRON podkreślił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Gmina [...] zapewnia usługę tłumacza języka migowego w trakcie sesji Rady Gminy lub obrad komisji problemowych Rady Gminy [...] (osobista obecność Skarżącego na sali obrad w trybie ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się), jednakże – jak twierdzi Skarżący – ze

względu na stan zdrowia, nie może osobiście uczestniczyć w obradach i posiedzeniach. Dlatego wystąpił z wnioskiem o zapewnienie możliwości uczestnictwa w nich na odległość poprzez usługę tłumaczenia zdalnego SJM.

W ocenie organu, minimalne wymagania służące zapewnianiu dostępności informacyjno-komunikacyjnej osobom ze szczególnymi potrzebami, określone w ustawie o dostępności, obejmują między innymi obsługę z wykorzystaniem środków wspierających komunikowanie się lub przez wykorzystanie zdalnego dostępu online do usługi tłumacza przez strony internetowe i aplikacje. Dotyczy to jednak obsługi osób ze szczególnymi potrzebami, a więc bieżącego załatwiania sprawy w drodze interaktywnej komunikacji. W przypadku braku osobistej obecności tłumacza języka migowego lub pracownika posługującego się językiem migowym, podmiot publiczny zobowiązany jest zapewnić obsługę przez wykorzystanie zdalnego dostępu online do usługi tłumacza przez strony internetowe i aplikacje. Skarżący wnioskuje natomiast o możliwość zdalnego uczestnictwa w sesjach Rady Gminy [...] oraz posiedzeniach komisji problemowych Rady Gminy [...] wraz z zapewnieniem tłumaczenia na język migowy SJM, tak aby miał możliwość uczestnictwa w nich w miejscu zamieszkania. Zakres powyższego żądania wykracza poza minimalne wymagania w zakresie zapewnienia dostępności określone w ustawie o dostępności. Nie obejmują one zapewniania dostępu zdalnego do tłumacza migowego w czasie uczestnictwa w obradach Rady Gminy i jej komisji problemowych, gdzie mamy do czynienia z zapoznawaniem się z treścią obrad, a także ewentualnym zabieraniem głosu. Wykraczanie żądania poza minimalne wymagania w zakresie zapewniania dostępności nie stanowi jednak bezpośredniej przesłanki do uznania żądania za bezzasadne, a wydanie decyzji rozstrzygającej wymaga dokonania analizy całokształtu obowiązujących regulacji w zakresie objętym skargą.

Organ zaznaczył, że w Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych szeroko zdefiniowano pojęcie zapewniania dostępności. Określono je jako podejmowanie przez państwo odpowiednich środków, w celach umożliwienia osobom niepełnosprawnym niezależnego życia i pełnego udziału we wszystkich sferach życia, na zasadzie równości z innymi osobami, dostępu do środowiska fizycznego, środków transportu, informacji i komunikacji, w tym technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych, a także do innych urządzeń i usług, powszechnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich. Działania władz w zakresie zapewniania dostępności w myśl Konwencji, obejmują rozpoznanie i eliminację

przeszkód i barier w zakresie dostępności. Stosowane są między innymi w odniesieniu do budynków, dróg, transportu oraz innych urządzeń wewnętrznych i zewnętrznych, w tym szkół, mieszkań, instytucji zapewniających opiekę medyczną i miejsc pracy, informacji. Ustawa o dostępności określa środki służące zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz obowiązki podmiotów publicznych w tym zakresie. Stanowi regulację zarówno w zakresie dostępności nowych inwestycji i usług, jak i likwidacji istniejących barier. Tym samym Prezes Zarządu PFRON jest zobowiązany uwzględnić w decyzji także nakaz likwidacji bariery, która wykracza poza minimalne wymagania w zakresie zapewniania dostępności, a jej istnienie stanowi naruszenie przepisów ustawy o dostępności.

Prezes Zarządu PFRON podkreślił, że jawność działalności organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji. Ponadto przepisy powyższej ustawy wprowadzają obligatoryjną transmisję i utrwalanie za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk przebiegu obrad rad gmin. Zakres dostępności w powyższym zakresie określa ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Zgodnie z treścią przepisów tej ustawy, nie stosuje się jej do multimediów nadawanych na żywo. Dopiero umieszczony na stronie internetowej zapisany wcześniej materiał filmowy, wymaga zapewnienia jego dostępności cyfrowej poprzez opatrzenie go napisami (transkrypcja). Należy przy tym zauważyć, że powyższa regulacja dotyczy jedynie sesji rad gmin, nie istnieje zatem ustawowy obowiązek transmisji i rejestrowania posiedzeń komisji. Wskazane przepisy ustawy o samorządzie gminnym mają swoje odzwierciedlenie w obowiązującym Statucie Gminy [...]. Obrady Rady są transmitowane i utrwalane za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Nagrania obrad są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu i na stronie internetowej Urzędu oraz w wyznaczonym ogólnodostępnym serwisie internetowym. Ponadto z każdej sesji sporządza się protokół, który zawiera między innymi streszczenie przebiegu obrad. Do protokołu załącza się również utrwalony elektronicznie zapis obrazu i dźwięku z przebiegu sesji. Protokoły z sesji wraz z załącznikami są przechowywane w Biurze Rady, każdy ma prawo do wglądu do protokołu i do odtworzenia jego elektronicznie utrwalonego zapisu obrazu i dźwięku. W zakresie Komisji Rady Gminy [...], zgodnie z obowiązującym Statutem, z posiedzeń komisji sporządza się jedynie protokół. W odniesieniu do sesji Rady Gminy [...] podlegają one obligatoryjnej transmisji. Każda osoba, w tym ze szczególnymi potrzebami, ma możliwość śledzenia ich transmisji w udostępnionym przez Gminę [...] serwisie internetowym. Powyższy serwis internetowy umożliwia również dostęp do archiwalnych zapisów transmisji Rady Gminy,

które to dodatkowo opatrzone są napisami. Żadna osoba, poza śledzeniem transmisji, nie ma możliwości zdalnego uczestnictwa w obradach, tj. zgłaszania prośby o udzielenie głosu i zadawania pytań.

W konkluzji organ stwierdził, że w istniejącym stanie faktycznym, brak bariery w rozumieniu ustawy o dostępności, która uniemożliwiałaby lub utrudniała Skarżącemu udział w obradach Rady Gminy [...] i jej komisji problemowych na równi z innymi osobami. Nie oznacza to oczywiście, że posiedzenia komisji gminnej nie mogą być nagrywane i transmitowane, z możliwością uczestnictwa na odległość. Jednak brak jest przepisów nakazujących Gminie [...] transmisję i rejestrowanie przebiegu komisji problemowych Rady Gminy oraz zapewnienie możliwości uczestnictwa w nich oraz w sesjach Rady Gminy na odległość. Oznacza to, że nie tylko osoba ze szczególnymi potrzebami, ale również pozostałe osoby nie są uprawnione, aby takie żądanie do gminy kierować. Wymogi dostępności w zakresie publikacji multimediów na stronach internetowych i w aplikacjach mobilnych określa ustawa o dostępności cyfrowej. Prezes Zarządu PFRON nie jest natomiast organem właściwym dla rozstrzygania skargi w zakresie braku dostępności cyfrowej w przedmiotowej sprawie. Decyzje nakazujące zapewnienie dostępności, wydawane przez Prezesa Zarządu PFRON, mogą odnosić się wyłącznie do skarg na brak dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 32 ust. 1, art. 69 Konstytucji RP w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikają równe traktowanie wszystkich obywateli bez względu na stan zdrowia;

2) § 1 Karty Praw Osób Niepełnosprawnych (M.P. z 13.08.1997 r. Nr 50 poz. 475) w zakresie nieuwzględnienia złożonego wniosku pozbawiając skarżącego prawa czynnego udziału w pełnieniu funkcji społecznych;

3) art. 6 ust. 3 lit. a) ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, tj. obsługa z wykorzystaniem środków wspierających komunikowanie się o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się lub przez wykorzystanie zdalnego dostępu online do usługi tłumacza przez strony internetowe i aplikacje poprzez pozbawienie prawa do usługi tłumacza języka migowego;

4) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. w zakresie w jakim przepisy te stanową o wymogach formalnych uzasadnienia decyzji, stanowią o zasadzie legalizmu oraz określają normy postępowania dowodowego, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek skutkujących wydaniem decyzji;

5) art. 11b ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1b ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że działalność organów gminy jest jawna, a obrady rady gminy są transmitowane i utrwalane za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z 7 grudnia 2022 r. pełnomocnik Skarżącego ustanowiony w związku z przyznanym prawem pomocy przedstawił argumentację na poparcie zarzutów podniesionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04).

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] czerwca 2022 r. przeprowadzona przez Sąd w oparciu o powołane kryterium wykazała, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Stosownie zaś do treści art. 69 ustawy zasadniczej osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Przepis ten należy odczytywać na tle szerszego kontekstu konstytucyjnego, a to wymaga łączenia zarówno z nakazem poszanowania godności człowieka (art. 30), jak i zakazem dyskryminacji (art. 32), co pozwala to na ogólniejsze stwierdzenie, że z całokształtu przepisów konstytucyjnych wynika nakaz ochrony osób niepełnosprawnych przed sytuacjami społecznego wykluczenia (por. Komentarz do art. 69 Konstytucji RP, tom II, wyd. II po red. L. Garlickiego i M. Zubika, Wyd. Sejmowe, 2016).

W dniu 1 kwietnia 2012 r. weszła w życie ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się, która uregulowała sposób obsługi osób doświadczających trwale lub okresowo trudności w komunikowaniu się z instytucjami publicznymi. Ustawodawca nie zdefiniował w niej pojęcia osób doświadczających trwale lub okresowo trudności w komunikowaniu się. Do grona osób posiadających problemy z komunikowaniem się należy jednak z całą pewnością zaliczyć osoby głuche, niesłyszące oraz niedosłyszące.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący będący osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności (głuchą) złożył do Gminy [...] wniosek o zapewnienie dostępności. Jako barierę w dostępności wskazał barierę informacyjno-komunikacyjną, wniósł o zapewnienie usługi tłumaczenia zdalnego sesji Rady Gminy oraz komisji problemowych Rady Gminy [...], powołał się na to, że na sali obrad znajduje się sprzęt techniczny służący do rejestracji obrad, wskazał, że jako mieszkaniec gminy interesuje się pracą samorządu, a z uwagi na sytuację epidemiczną prosi o zapewnienie usługi tłumaczenia z wykorzystaniem środków technicznych, tj. zdalnego dostępu online do usługi tłumacza SJM poprzez strony internetowe i aplikacje.

W dniu [...] marca 2022 r. Skarżący złożył do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych skargę na brak dostępności informując, że jest osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności - głuchą i starającą się uczestniczyć w pełnieniu ról społecznych poprzez udział w pracach samorządu. W toku postępowania przedstawił w tym zakresie stosowne orzeczenie o niepełnosprawności.

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2022 r. na podstawie art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami nie nakazał Gminie [...] zapewnienia wnioskowanej dostępności stwierdzając, że zakres żądania Skarżącego wykracza poza minimalne wymagania w zakresie zapewnienia dostępności określone w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Organ podkreślił, że jawność działalności organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji, a przepis art. 20 ust. 1b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ustanawia obligatoryjną transmisję i utrwalanie za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk przebiegu obrad rad gmin. Zakres dostępności w powyższym zakresie określa ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, nie stosuje się jej do multimediów nadawanych na żywo. Dopiero umieszczony na stronie internetowej zapisany wcześniej materiał filmowy, wymaga zapewnienia jego dostępności cyfrowej poprzez opatrzenie go napisami (transkrypcja).

W konkluzji Prezes Zarządu PFRON stwierdził, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym mają swoje odzwierciedlenie w obowiązującym Statucie Gminy [...] (vide § 11 ust. 3, § 19 ust. 1 i ust. 6 oraz § 32 ust. 6 Statutu Gminy [...] przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy [...]). Obrady Rady są transmitowane i utrwalane za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Nagrania obrad są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu i na stronie internetowej Urzędu oraz w wyznaczonym ogólnodostępnym serwisie internetowym. Ponadto z każdej sesji sporządza się protokół, który zawiera między innymi streszczenie przebiegu obrad. Do protokołu załącza się również utrwalony elektronicznie zapis obrazu i dźwięku z przebiegu sesji. Protokoły z sesji wraz z załącznikami są przechowywane w Biurze Rady, każdy ma prawo do wglądu do protokołu i do odtworzenia jego elektronicznie utrwalonego zapisu obrazu i dźwięku. W zakresie Komisji Rady Gminy [...], zgodnie z obowiązującym Statutem, z posiedzeń komisji sporządza się jedynie protokół. W odniesieniu do sesji Rady Gminy [...] podlegają one obligatoryjnej transmisji.

Przedstawiając obowiązki organów w omawianym zakresie i stwierdzając, że każda osoba, w tym ze szczególnymi potrzebami, ma możliwość śledzenia ich transmisji w udostępnionym przez Gminę [...] serwisie internetowym (który umożliwia również dostęp do archiwalnych zapisów transmisji Rady Gminy, dodatkowo opatrzonych napisami) oraz że żadna osoba, poza śledzeniem transmisji, nie ma możliwości zdalnego uczestnictwa w obradach, tj. zgłaszania prośby o udzielenie głosu i zadawania pytań przyjął jednakże, że w rozpoznawanej sprawie brak jest bariery w rozumieniu ustawy o dostępności, która uniemożliwiałaby lub utrudniała Skarżącemu udział w obradach Rady Gminy [...] i jej komisji problemowych na równi z innymi osobami.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Uszło bowiem uwadze organu, że zgodnie z treścią art. 6 pkt 3 lit a) ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami minimalne wymagania służące zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami obejmują w zakresie dostępności informacyjno-komunikacyjnej obsługę z wykorzystaniem środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z

2017 r. poz. 1824 oraz z 2022 r. poz. 583 i 830), lub przez wykorzystanie zdalnego dostępu online do usługi tłumacza przez strony internetowe i aplikacje.

Powołany przepis art. 3 pkt 5 ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się określa, że przez środki wspierające komunikowanie się należy rozumieć rozwiązania lub usługi umożliwiające kontakt, w szczególności poprzez: korzystanie z poczty elektronicznej, przesyłanie wiadomości tekstowych, w tym z wykorzystaniem wiadomości SMS, MMS lub komunikatorów internetowych, komunikację audiowizualną, w tym z wykorzystaniem komunikatorów internetowych, przesyłanie faksów, strony internetowe spełniające standardy dostępności dla osób niepełnosprawnych.

Z kolei, z przepisu art. 4 powołanej ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się wynika, że to osoba uprawniona ma prawo do swobodnego korzystania z wybranej przez siebie formy komunikowania się. Stosownie do treści art. 11 powołanej ustawy organ administracji publicznej zapewnia zaś, na zasadach określonych w art. 12, dostęp do świadczenia usług tłumacza PJM, SJM i SKOGN. Jest to całkowicie inny standard obsługi niż w stosunku do osób słyszących. Korzystanie z usług tłumacza jest bezpłatne dla osoby uprawnionej, będącej osobą niepełnosprawną w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, czyli posiadającej orzeczenie stwierdzające niepełnosprawność.

Również powołany przez organ art. 9 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1169 ze zm.) stanowi, że aby umożliwić osobom niepełnosprawnym niezależne życie i pełny udział we wszystkich sferach życia, Państwa Strony podejmą odpowiednie środki w celu zapewnienia im, na zasadzie równości z innymi osobami, dostępu do środowiska fizycznego, środków transportu, informacji i komunikacji, w tym technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych, a także do innych urządzeń i usług, powszechnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich. Środki te, obejmujące rozpoznanie i eliminację przeszkód i barier w zakresie dostępności, stosują się między innymi do: budynków, dróg, transportu oraz innych urządzeń wewnętrznych i zewnętrznych, w tym szkół, mieszkań, instytucji zapewniających opiekę medyczną i miejsc pacy, informacji, komunikacji i innych usług, w tym usług elektronicznych i służb ratowniczych. Państwa Strony podejmą również odpowiednie środki w celu: opracowywania, ogłaszania i monitorowania wdrażania minimalnych standardów i wytycznych w sprawie dostępności urządzeń i usług ogólnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych, zapewnienia, że instytucje prywatne, które oferują urządzenia i usługi ogólnie dostępne lub powszechnie zapewniane, będą brały pod uwagę wszystkie aspekty ich dostępności dla osób niepełnosprawnych, zapewnienia wszystkim zainteresowanym osobom szkolenia na temat kwestii dostępności dla osób niepełnosprawnych, zapewnienia w ogólnodostępnych budynkach i innych obiektach oznakowania w alfabecie Braille'a oraz w formach łatwych do czytania i zrozumienia, zapewnienia różnych form pomocy i pośrednictwa ze strony innych osób lub zwierząt, w tym przewodników, lektorów i profesjonalnych tłumaczy języka migowego, w celu ułatwienia dostępu do ogólnodostępnych budynków i innych obiektów publicznych, popierania innych odpowiednich form pomocy i wsparcia osób niepełnosprawnych, aby zapewnić im dostęp do informacji, popierania dostępu osób niepełnosprawnych do nowych technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych, w tym do Internetu, popierania, od wstępnego etapu, projektowania, rozwoju, produkcji i dystrybucji dostępnych technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych, tak aby technologie te i systemy były dostępne po najniższych kosztach.

Również w literaturze przedmiotu zauważa się, że organy administracji publicznej są zobowiązane do upowszechnienia informacji o dostępności stosowanej usługi. Obowiązek ten jest realizowany w sposób powszechnie przyjęty, w szczególności w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronach internetowych organu administracji publicznej i w miejscach publicznie dostępnych w tym organie. Przyczynia się to do zwiększenia dostępu do usługi przez osoby zainteresowane. Katalog dostępnych usług jest otwarty, wybór zaś najskuteczniejszej formy spoczywa na organie. Forma przekazu informacji nie została sprecyzowana, lecz w stosunku do osób głuchoniemych i głuchoniewidomym najlepsze rozwiązanie stanowiłoby nagranie komunikatu w PJM (tak J. Staszczyk, Język migowy w administracji, Przegląd Prawa Publicznego 4/2017, s. 61 i n.).

W wyroku z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt K 37/13, Trybunał Konstytucyjny wskazał na zakaz tworzenia regulacji pozornych, przypominając, że z art. 69 Konstytucji RP można wydobyć konstytucyjne zobowiązanie do "wykreowania" efektywnego mechanizmu realizacji przez władze publiczne obowiązku pomocy osobom niepełnosprawnym". Oznacza to, że "regulacja mająca urzeczywistniać ową pomoc nie może mieć charakteru pozornego, nie prowadząc do realizacji ustalonych celów" (pkt III.7.2.4). W takich sytuacjach art. 69 może stawać się samoistnym wzorcem kontroli.

Ze wskazanych przyczyn, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Prezes Zarządu PFRON nie ustalił bowiem w sposób prawidłowy, czy w związku z wyżej opisanymi wymogami stawianymi podmiotowi publicznemu (Gminie [...]) spełniono wszelkie wymogi w zakresie dostępności informacyjno-komunikacyjnej, tj. z wykorzystaniem środków wspierających komunikowanie się, o których stanowi art. 3 pkt 5 ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się.

Ze wskazanych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.

Organ rozstrzygając ponownie w sprawie raz jeszcze oceni wniosek Skarżącego, z uwzględnieniem wyżej opisanego zalecenia.