Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 437/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 3d
journal: Dz.U. 2017 poz 2198
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, Protokolant starszy specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2020 r. [...] w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W wyniku uprzednio prowadzonego postępowania, decyzją z dnia 31 marca 2020 r. (nr OK.3032.1.2019.XII) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Legnicy, Zastępca Prezydenta określił K. B. (zwanemu dalej skarżącym) wysokość dotacji wykorzystanej w 2017 r. niezgodnie z przeznaczeniem przez skarżącego, będącego organem prowadzącym Niepubliczne Przedszkole "[...]" w L. w kwocie 16.846,99 zł wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał w szczególności, że jak wynikało z kontroli niezgodnie z przeznaczeniem wykorzystano dotację w ww. kwocie, w tym wydatki związane z wynagrodzeniem za umowę zlecenia, zakup materiałów do organizacji [...] urodzin, zakup książek dla dorosłych oraz podręcznika do gry w [...], zakup [...], ubranek dziewczęcych, skórzanego [...][...][...], wydatek na remont poniesiony na sale dydaktyczne nie posiadające pozwolenia na użytkowanie, zakup narzędzi, szczotki parowej oraz organizera samochodowego, zakup agregatu malarskiego, środków kosmetycznych do samochodu, pasty [...] dla dorosłych, myjki ciśnieniowej, chusteczek do demakijażu, środków kosmetycznych dla dorosłych, antyperspirantu [...], wideorejestratora i karty pamięci, dekoracji w ramach pasowania na przedszkolaka, zakup dekoracji świątecznych i artykułów ozdobnych do organizacji jasełek, zakup narzędzi wiertarko – wkrętarki, pościeli dla dorosłych, materiałów ogrodniczych w tym trawy do wysiewu, usługę fotograficzną.

Od tego rozstrzygnięciu skarżący wywiódł odwołanie, po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy, decyzją z dnia 1 lipca 2020 r. (nr SKO/SR-418/26/2020) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną.

Organ II instancji – po przywołaniu treści art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2017r. poz. 2198 ze. zm.) oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017r., poz. 59 ze. zm.) – podniósł, że przepis art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty wiąże dotacje z dofinansowaniem realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, ale odnosi je do określonych wydatków bieżących, które mogą być wykorzystane na konkretne cele w nim wymienione. Świadczy to o tym, że dotacja oświatowa jest dotacją o charakterze mieszanym (podmiotowo - celowym), gdyż udziela się jej jednostkom spoza sektora finansów publicznych na dofinansowanie ich bieżącej działalności statutowej, ale również z przeznaczeniem na konkretny cel. Natomiast zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach ustawy z 1991 r. o systemie oświaty - niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, profilaktyką społeczną oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły lub placówki - winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Kontrolując wykorzystanie dotacji na realizację zadań wskazanych w art. 90 ust. 3d ustawy organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczność prawidłowości działań podjętych przez podmiot prowadzącą szkołę. To na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów.

W dalszej kolejności organ II instancji dokonał analizy wydatków skarżącego, podnosząc, że pierwszym z zakwestionowanych wydatków jest wydatek w kwocie 3.558,00 zł dokonany na świadczenie usług nadzoru budowlanego nad wykonywanymi pracami remontowymi w przedszkolu przez J. J. Jak twierdzi strona skarżąca, usługa ta wiąże się z wykonywaniem remontów szkolnych, które należą do zadań organu prowadzącego szkołę w myśl art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Jak to wywodził skarżący nie sposób kwestionować celowości zapewnienia nadzoru nad pracami remontowymi w przypadku pomieszczeń dla najmłodszych dzieci. Strona wskazała także, iż wprawdzie prace remontowe zakończyły się 29 września 2017r.,

natomiast umowa zlecenia obowiązywała do grudnia 2017r., to jednak strony nie były w stanie antycypować dokładnego zakończenia prac, a po wtóre strony musiały objąć dłuższy okres prac remontowych, z uwagi na możliwość ujawnienia się wad. Okres 2 miesięcy po zakończeniu prac remontowych, zdaniem strony wydaje się racjonalny i uzasadniony. Zdaniem Kolegium, wskazane stanowisko skarżącego nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Przede wszystkim nie sposób twierdzić, że umowa "obowiązywała do grudnia 2017r.". Jak wynika z akt sprawy (teczka "faktury VAT i pracownicy"), umowa zlecenia nr [...] została zawarta pomiędzy skarżacym a J. J. w dniu 1 grudnia 2017r. i obejmowała sprawowanie nadzoru budowlanego podczas prowadzenia prac remontowych w przedszkolu w okresie od dnia 1 grudnia 2017r. do 31 grudnia 2017r. Ponadto umowa ta nie zawierała konkretnej kwoty wynagrodzenia, które zmaterializowało się dopiero poprzez wystawienie rachunku w dniu 31 grudnia 2017r.

Oceniając więc te dokumenty organ uznał, że na ich podstawie nie sposób twierdzić, że J. J. J., w oparciu o wskazaną umowę sprawował nadzór nad pracami budowlanymi, które jak strona sama przyznaje zakończyły się 29 września 2017r. Nie można więc powiązać tego wydatku z prowadzonym w przedszkolu remontem, który zakończył się na długo przed zawarciem wskazanej umowy. Wydatek ten nie służył więc wykonywanemu remontowi w przedszkolu i jako taki należy uznać go za wydatek niezgodny z przeznaczeniem i celem dotacji. Oceny tej, zdaniem Kolegium, nie zmienia fakt podpisania przez J. J. protokołu nr [...] z dnia 29 września 2017r. z odbioru końcowego robót remontowych i odtworzeniowych poprawiających standard i bezpieczeństwo pomieszczeń przedszkola (dokument ten znajduje się w teczce pt. "[...]"). Faktu podpisania tego protokołu nie można bowiem powiązać z żadnym dokumentem, który potwierdzałby wydatkowanie środków z dotacji na tego rodzaju usługę.

Kolegium nie podzieliło również stanowiska strony w kwestii zasadności wydatkowania kwoty 8.399,65 zł, związanej z remontem pomieszczeń użytkowanych w ramach placówki przedszkola. Wydatki z nich wynikające zostały opisane jako związane z remontem pomieszczeń nr [...] i nr [...] w przedszkolu. Tymczasem jak wynika z dokumentacji sprawy, pomieszczenia te zostały wyremontowane bez stosownych zgód organów budowlanych. Z tego powodu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Legnicy wydał w dniu 22 października 2018r. postanowienie nr PINB.N3.4010.80.1.2018, którym orzekł o wstrzymaniu użytkowania obiektu. Następnie zaś, wskazany organ, decyzją z dnia 12 lutego 2019r. nr PINB.N3.4010.80.6.2018 umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu użytkowania części pomieszczeń. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż przyczyną umorzenia postępowania, było doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Jak natomiast wynika z protokołu kontroli wykorzystania dotacji z dnia 15 listopada 2018r., uchybienia w tym zakresie dotyczyły sali nr [...] i nr [...]. Wyniki kontroli tych pomieszczeń były dla strony niekorzystne. Jak bowiem ustalono, brak było aktualnych protokołów z kontroli instalacji gazowej, przewodów kominowych, okresowych kontroli pięcioletnich, instalacji elektrycznej. Nie była prowadzona książka budowlana obiektu, zaś część pomieszczeń wyremontowano w warunkach samowoli budowlanej. Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją, że prace remontowe sfinansowane dotacją, w tym zakresie były zgodne z celem dotacji i służyły zapewnieniu dzieciom bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w przedszkolu.

Organ odwoławczy zakwestionował wydatek poniesiony na zakup materiałów dekoracyjnych związanych z uroczystością "[...]". Otóż skarżący argumentuje, że zakup dekoracji z oznaczeniem "[...]", został poniesiony w ramach obchodzenia tej uroczystości. Zdaniem Kolegium, wydatek ten należy ocenić zupełnie odmiennie. Zakup dekoracji o takiej treści wprost świadczy o tym, że był on związany z [...] jakiejś osoby, nie zaś z uroczystością o zupełnie odmiennym charakterze jakim jest dzień babci i dziadka, organizowany dla wielu osób, które przecież mogą być w różnym wieku.

Organ II instancji zakwestionował zakup dekoracji świątecznych i artykułów ozdobnych do organizacji jasełek w łącznej kwocie 1.348 zł oraz zakupu dekoracji w ramach organizacji "Pasowanie na Przedszkolaka" na kwotę 871,97 zł. Według organu wydatki te były niecelowe, bowiem zostały faktycznie dokonane po datach organizacji tychże wydarzeń. Natomiast według strony, stanowisko to jest błędne, gdyż nie wzięto pod uwagę, że sprzedaż tych artykułów mogła mieć miejsce przed datą odbycia się wskazanych uroczystości, a faktury zostały wystawione po dniu ich sprzedaży. Rozstrzygając spór na tej płaszczyźnie organ przyznał rację organowi I instancji. Skoro daty na tych dokumentach są późniejsze aniżeli organizowane uroczystości, którym miały służyć te wydatki, to nie sposób przyjąć, że były one celowe i bieżące. Organ odwoławczy podkreślił, że strona poza gołosłownym twierdzeniem, że mogło być inaczej, nie przedłożyła w tym zakresie żadnych dokumentów np. korekty faktury. Nie można oczekiwać od organu dotującego, że będzie weryfikował każdy dokument pod względem jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Stroną umowy sprzedaży był podmiot dotowany i jeżeli uznał, że dokument wystawiony przez sprzedawcę nie odpowiada rzeczywistości, to powinien podjąć stosowne działania w celu jego zmiany. Nie można ewentualnych zaniedbań w tym zakresie przerzucać na organ udzielający dotacji.

Za nie związane bezpośrednio z celem dotacji organ odwoławczy uznał wydatki związane z zakupem organizera samochodowego, środków kosmetycznych do samochodu czy zakupu środków higienicznych dla dorosłych 460,51 zł. Są to rzeczy o określonym przeznaczeniu podanym przez ich producenta i do takich celów powinny zostać wykorzystane. Jak to wyjaśnia skarżący celem zakupu organizera w kwocie 17,99 zł było przenoszenie kupionych środków czystości, środków dydaktycznych i materiałów biurowych, bo skarżący używał go zamiast toreb jednorazowych. Zdaniem organu funkcję torby wielorazowej również mogłaby pełnić zwykła reklamówka wielokrotnego użytku, jakie znajdują się każdym markecie (np. duża niebieska torba z IKEI kosztuje 3 zł (dane z Internetu). Zdaniem Kolegium nie przekonują wyjaśnienia strony co do celu i zasadności tego wydatku w ramach środków uzyskanych z dotacji. Organ nie podzielił argumentacji w zakresie zasadności zakupu środków higieny dla dorosłych i wykorzystania ich w ramach prac plastycznych przez dzieci. Pasta do zębów [...] czy dezodorant [...] są stosunkowo drogimi środkami higieny. Pasta [...] kosztowała 12,99 zł, podczas gdy na rynku są pasty do zębów o wiele tańsze, równie dobrze pełniące funkcję ewentualnego materiału plastycznego dla dzieci. Zatem i ten wydatek, Kolegium uznało za nieracjonalny. Ponadto zakup takich artykułów jak zakup myjki wysokociśnieniowej czy też szczotki parowej, tylko pośrednio można powiązać z zadaniami organu prowadzącego przedszkole. Nie są to bowiem artykuły pierwszej potrzeby, które wiążą się z zapewnieniem bezpiecznych i higienicznych warunków funkcjonowania placówki. Te same uwagi dotyczą wydatku związanego z zakupem elektronarzędzi.

Organ podzielił stanowisko organu I instancji w kwestii zakupu pościeli dla dorosłych czy zakupu artykułów ogrodniczych. Pościel dla dorosłych, zgodnie z jej przeznaczeniem ma służyć osobom dorosłym, chociażby ze względu na większe rozmiary takich osób. Za celowy można byłoby uznać zakup, pościeli dostosowanej do potrzeb i chociażby wzrostu dzieci w wieku przedszkolnym. Za prawidłowe organ odwoławczy uznał zakwestionowanie wydatku związanego z zakupem artykułów ogrodniczych. Zakup w kwocie 511,00 zł. Z dokumentu tego wynika, że zakupiono 2 sztuki doniczek ceramicznych, nabłyszczacz, opryskiwacz, wąż przemysłowy o długości 50 mb, ziemię kwiatową (6 szt.), trawy nasienne (5kg), grabie (2szt) i nawozy trawnikowe. Kolegium zgadza się z twierdzeniem organu I instancji, iż zakupu tego nie sposób powiązać z celami edukacyjnymi przedszkola. Po pierwsze zakupu dokonano pod koniec grudnia 2017r., a więc w okresie, w którym na pewno nie prowadzi się prac ogrodniczych, polegających na wysiewaniu trawy. Po drugie przedszkole nie ma ogródka, zaś teren przynależny (plac zabaw) pokryty jest sztuczną trawą. Po trzecie, ilość zakupionych nasion czy ziemi znacznie przekracza ewentualne potrzeby przedszkola w ramach zajęć edukacyjnych z przyrody. Argument, iż wskazane artykuły miały służyć dzieciom w grudniu 2017r. w celu zasiania trawy do doniczek, jest w tym zakresie zupełnie nieracjonalny i niezasadny.

W kwestii zakupu wideorejestratora samochodowego, za kwotę 136,98 zł organ wskazał, że w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w miejscu gdzie według strony miał być zamontowany wideorejestrator, wisiała pierwotnie kamera, której część nagrywająca została zdemontowana - pozostał pałąk mocujący. Poza tym, jak wynika z akt sprawy, strona nie okazała tego urządzenia kontrolującym, twierdząc, że wideorejestrator został skradziony. Natomiast faktu tego nie zgłoszono na Policję z uwagi na niską wartość urządzenia. Takie tłumaczenie, zdaniem Kolegium, nie jest wiarygodne. Skarżący w żaden sposób nie udowodnił, że kwestionowane urządzenie służyło placówce, zaś nie zgłaszając faktu ewentualnej kradzieży na Policję, sam pozbawił się możliwości dowodzenia tej okoliczności.

Kolegium zakwestionowało wydatek dotyczący usługi fotograficznej w kwocie 800,00 zł, uznając, że nie służył bezpośrednio celom edukacyjnym i wychowawczym dzieci przedszkolnych. Kolegium podzieliło pogląd, iż tego rodzaju czynności, mają głównie na celu osiągnięcie celu dekoracyjnego czy też reklamowego placówki. Zdjęcia z imprez okolicznościowych w przedszkolu, niewątpliwie mają charakter promocyjny, pokazujący zaangażowanie i pracę z dziećmi. Nie służą natomiast bezpośrednio celom edukacyjnym czy też są używane bezpośrednio w pracy z dziećmi.

Pismem z dnia 3 sierpnia 2020 r. skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając jej:

naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nie zebraniu całego materiału dowodowego w sprawie i nie ustalenie faktów relewantnych w sprawie, dowolną ocenę dowodów w szczególności wyjaśnień skarżącego, prowadzenie postępowania i segregowanie dowodów w sposób naruszający zasadę zaufania obywatela do organów administracji, poprzez nie wskazanie w decyzji w sposób konkretny dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia faktyczne, których oceny dokonał i które organ uznał za nie dowodzące wydatkowania dotacji zgodnie z przeznaczeniem lub niewiarygodne i wyjaśnienia, dlaczego właśnie tym konkretnym dowodom odmówił wiarygodności, przez co uniemożliwił stronie weryfikację stawianych zarzutów odnośnie udowodnienia faktu wydatkowania środków zgodnie z przeznaczeniem,

naruszenie art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

naruszenie art. 252 ust. 1 i ust. 5,6 pkt 1 ustawy o finansach publicznych poprzez niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował nieuwzględnienie wydatków, opisanych przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej a skrócie p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postepowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa(art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że – wbrew twierdzeniom skarżącego - nie narusza ona przepisów prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Istota sporu w niniejszej sprawie odnosiła się de facto do kwestii dotyczącej prawidłowości (bądź nieprawidłowości) stanowiska organów o konieczności dokonania zwrotu przez skarżącego przyznanej w 2017 r. dotacji oświatowej z powodu wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem. Zdaniem organów ww. kwestionowane wydatki sfinansowane z przyznanej dotacji wydatkowane zostały bowiem – wbrew twierdzeniom skarżącego - niezgodnie z jej przeznaczeniem, bowiem nie stanowią wydatków, o których mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o.

Odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 252 ust. 1 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2 pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust.5).

Natomiast art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. stanowi, że odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.

Z przytoczonych regulacji wynika, że podlegające zwrotowi kwoty dotacji stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno – prawnym, a ich zwrot następuje w sposób ustawowo określony, zarówno co do formy i terminu zwrotu, jak i sposobu naliczania odsetek za zwłokę.

Sąd jako błędne uznał jednak (co jak należy wskazać nie miało wpływu na prawidłowość podjętych rozstrzygnięć) stanowisko organów, że oceniane dotacje mają charakter mieszany. Zauważyć bowiem należy, że przepisy ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze. zm.; dalej: u.f.p.) nie przewidują dotacji o charakterze mieszanym. W ustawie o finansach publicznych wymienione zostały trzy typy dotacji: dotacje celowe (art. 127u.f.p.), dotacje przedmiotowe (art. 130 u.f.p.) oraz dotacje podmiotowe (art. 131 u.f.p.). W myśl art. 131 u.f.p. dotacje podmiotowe obejmują środki dla podmiotu wskazanego w odrębnej ustawie lub w umowie międzynarodowej, wyłącznie na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie określonym w odrębnej ustawie lub umowie międzynarodowej.

Na podstawie art. 90 ust. 1 u.s.o. niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. Natomiast art. 90 ust. 3d u.s.o. określa zakres bieżącej działalności placówek, który może być sfinansowany z dotacji, stanowiąc, że dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki.

W myśl przywołanych przepisów dotacje udzielane na podstawie art. 90 u.s.o. odpowiadają definicji dotacji podmiotowych, ponieważ obejmują środki dla podmiotu wskazanego w odrębnej ustawie (ustawie o systemie oświaty) i przeznaczone są wyłącznie na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie określonym w tej ustawie.

Aczkolwiek, co wymaga podkreślenia Sądu, pomimo błędnego określenia dotacji jako dotacji o charakterze mieszanym, organ prawidłowo wskazał, że dotacje określone w art. 90 ust. 3d u.s.o. są udzielane na dofinansowanie bieżącej działalności statutowej uprawnionych podmiotów i na konkretny cel - realizację dofinansowania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3590/15).

W dalszej kolejności podnieść należy, zgodnie ze znajdującym w sprawie zastosowanie przepisem doprecyzowującym sposób przeznaczenia dotacji jest art. 90 ust. 3d u.s.o. dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: (1) pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego, sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe - z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego; (2) zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących: a) książki i inne zbiory biblioteczne, b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w szkołach, przedszkolach i placówkach, c) sprzęt sportowy i rekreacyjny, d) meble, e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości, w momencie oddania do używania.

Co istotne w rozpoznawanej sprawie ustawodawca nadal zastrzegał w tekście art. 90 ust. 3d, że enumeratywnie wyliczone wydatki bieżące mogą dotyczyć wyłącznie działalności w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.

Mając powyższe na uwadze podkreślić zatem należy, że rola dotacji nie polega na pokrywaniu wszelkich wydatków wydatkowanych przez stronę, ale jedynie na pokrywanie wydatków stanowiących katalog wydatków możliwych do finansowania dotacji określony w art. 90 ust. 3d u.s.o.

Mając powyższe - prawidłowo zastosowane w sprawie przepisy - Sąd uznał, że organy słusznie zakwestionowały ww. wydatki.

I tak, w odniesieniu do wydatków na świadczenie usług nadzoru budowlanego nad wykonywanymi pracami remontowymi w przedszkolu przez J. J., wskazać należy, że usługa ta mogłaby wiązać się z wykonywaniem remontów szkolnych, które należą do zadań organu prowadzącego szkołę w myśl art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Jednak zakwestionowany wydatek na wynagrodzenie osoby sprawującej nadzór dotyczy innego okresu niż przeprowadzany remont, ponadto umowa nie zawierała konkretnej kwoty. Zatem prawidłowo uznał organ, że na podstawie zgromadzonych dokumentów nie sposób stwierdzić, że J. J. J., w oparciu o wskazaną umowę sprawował nadzór nad pracami budowlanymi. Nie można więc powiązać tego wydatku z prowadzonym w przedszkolu remontem, który zakończył się na długo przed zawarciem wskazanej umowy. Wydatek ten nie służył więc wykonywanemu remontowi w przedszkolu i jako taki należy uznać go za wydatek niezgodny z przeznaczeniem i celem dotacji.

Nie można zarzucić organowi dowolności, w przyjęciu, że prace remontowe sfinansowane dotacją, nie były zgodne z celem dotacji i nie służyły zapewnieniu dzieciom bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w przedszkolu, w sytuacji, gdy pomieszczenia te zostały wyremontowane bez stosownych zgód organów budowlanych oraz że następnie doprowadzono obiekt do stanu poprzedniego. Wyniki kontroli pomieszczeń [...] i [...] były dla strony niekorzystne. Jak to bowiem ustalono, brak było aktualnych protokołów z kontroli instalacji gazowej, przewodów kominowych, okresowych kontroli pięcioletnich, instalacji elektrycznej. Nie była prowadzona książka budowlana obiektu, zaś część pomieszczeń wyremontowano w warunkach samowoli budowlanej. Nie można więc tych wydatków uznać za zgodne z celem przyznanej dotacji.

Nie sposób także zgodzić się z argumentacją skargi, że wydatek poniesiony na zakup materiałów dekoracyjnych był związany z uroczystością "[...]". Zakup dekoracji o takiej treści wprost świadczy o tym, że był on związany z [...] jakiejś osoby, nie zaś z uroczystością o zupełnie odmiennym charakterze jakim jest dzień babci i dziadka, organizowany dla wielu osób, które przecież mogą być w różnym wieku.

Podobnie ocenić należy zakup dekoracji świątecznych i artykułów ozdobnych do organizacji jasełek w łącznej kwocie oraz zakupu dekoracji w ramach organizacji "Pasowanie na Przedszkolaka." Wydatki te były niecelowe, bowiem zostały faktycznie dokonane po datach organizacji tychże wydarzeń. Strona poza gołosłownym twierdzeniem, że mogło być inaczej, nie przedłożyła w tym zakresie żadnych dokumentów np. korekty faktury.

Za nie związane bezpośrednio z celem dotacji nie można uznać wydatków związanych z zakupem organizera samochodowego, środków kosmetycznych do samochodu, zakupu elektronarzędzi czy zakupu środków higienicznych dla dorosłych. Są to rzeczy o określonym przeznaczeniu podanym przez ich producenta i do takich celów powinny zostać wykorzystane. Skarżący przy tym w stanie faktycznym sprawy, nie wykazał że akcesoria samochodowe były rzeczywiście wykorzystywane ściśle z celami kształcenia, wychowania i opieki nad dziećmi. Nie pozwala na takie uznanie jedynie potencjalna możliwość wykorzystywania tych rzeczy zgodnie z celami ustawowymi.

Odnośnie zakupu pościeli dla dorosłych czy zakupu artykułów ogrodniczych, zakupu tego nie sposób powiązać z celami edukacyjnymi przedszkola. Zakupu dokonano pod koniec grudnia 2017r., a więc w okresie, w którym na pewno nie prowadzi się prac ogrodniczych, polegających na wysiewaniu trawy. Przedszkole nie ma ogródka, zaś teren przynależny (plac zabaw) pokryty jest sztuczną trawą, a ilość zakupionych nasion czy ziemi znacznie przekracza ewentualne potrzeby przedszkola w ramach zajęć edukacyjnych z przyrody.

W kwestii zakupu wideo rejestratora samochodowego, skarżący w żaden sposób nie udowodnił, że kwestionowane urządzenie służyło placówce, zaś nie zgłaszając faktu ewentualnej kradzieży na Policję, sam pozbawił się możliwości dowodzenia tej okoliczności.

Podobnie wydatek dotyczący usługi fotograficznej, należy uznać, że nie służył bezpośrednio celom edukacyjnym i wychowawczym dzieci przedszkolnych. Tego rodzaju czynności, mają głównie na celu osiągnięcie celu dekoracyjnego czy też reklamowego placówki. Zdjęcia z imprez okolicznościowych w przedszkolu, niewątpliwie mają charakter promocyjny, pokazujący zaangażowanie i pracę z dziećmi. Nie służą natomiast bezpośrednio celom edukacyjnym czy też są używane bezpośrednio w pracy z dziećmi.

Trzeba podkreślić, że okoliczności rzeczywistego poniesienia danego wydatku (co do jego rodzaju, wysokości oraz daty), podlegającego finansowaniu ze środków publicznych, nie mogą budzić żadnych wątpliwości.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organów, co do braku możliwości sfinansowania środkami pochodzącymi z dotacji ww. wydatków, szczegółowo wymienionych na str. od 54 do 56 decyzji I instancji)

Składane w trakcie postepowania wyjaśnienia skarżącego okazały się jednak gołosłowne, gdyż na wezwanie organów, nie przedstawił dowodów pozwalających na wykazanie związku poniesionych wydatków z realizacją zadań określonych w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty.

Ciężar udowodnienia prawidłowości wydatkowania i rozliczenia dotacji spoczywa na beneficjencie, jego rzeczą jest właściwe udokumentowanie wydatków, poprzez przedłożenie dowodów je potwierdzających, bowiem rozliczenie dotacji nie dokonuje się na podstawie wyłącznie oświadczeń składanych przez beneficjenta. Dysponowanie środkami publicznymi, w tym z tytułu dotacji podlega określonemu reżimowi i kontroli wydatkowania, przy zachowaniu dyscypliny budżetowej (por. art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych; j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 168).

Przekazanie, udzielenie, wydatkowanie i rozliczenie dotacji należy także do znamion naruszeń dyscypliny finansów publicznych. Po stronie beneficjenta naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest m.in. wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotację (art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych). Tym samym, środki z dotacji przekazane na konto beneficjenta nie uzyskują przymiotu wartości prywatnej, co stwarzałoby możliwość swobodnego nimi dysponowania. Beneficjent może dotację przeznaczyć tylko na cele wskazane w art. 90 ust. 3d u.s.o. (por. wyrok NSA, sygn. akt IIGSK 229/13). Nie można z tej dotacji ponosić wydatków pośrednio związanych z działalnością dydaktyczną wychowawczą i opiekuńczą (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12, LEX nr 1488069, M. Pilich, Komentarz do art. 90 ustawy o systemie oświaty, t. 16), ani tym bardziej twierdzić, że wystarczy dotacje przeznaczyć na bieżącą działalność szkoły bez wskazania konkretnego celu (por. wyrok NSA z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1403/13, LEX nr 1598391). Podkreślenia także wymaga, że to beneficjent dotacji powinien wykazać, że pokryty dotacją wydatek stanowił bieżący wydatek szkoły poniesiony na realizację zadania oświatowego (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12). W tym kontekście niewątpliwie uprawniona jest weryfikacja dokumentacji dotyczącej wydatkowania dotacji oraz celów, na które je przeznaczono. W sytuacji zatem, gdy strona nie jest w stanie prawidłowo udokumentować wydatku, to zasadne jest zakwestionowanie takiego "wydatku" niezależnie od tego czy służył on celom wskazanym w ustawie o systemie oświaty. Dlatego też, nie wystarczy aby beneficjent wskazał, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanego przez dotującego celów.

Sąd nie podzielił również podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów procesowych - art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 107 k.p.a. W ocenie Sądu kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie narusza one prawa w tym zakresie. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób nienaruszający zasad wyrażonych w powołanych przepisach kodeksu. Rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono bezspornie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wystarczające i spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., organy w sposób niebudzący wątpliwości przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wyjaśniły jaki jest przedmiot postępowania, w oparciu o jaką podstawę prawną jest ono prowadzone, a tym samym jaki jest zakres analizowanych ustaleń.

W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie znalazły oparcia w przepisach prawa, a zatem nie mogły odnieść zamierzonego skutku, oraz biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił