Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1452/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie WSA Krzysztof Szczygielski, p. o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska /spr./, Protokolant referent prawny Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że do czasu uprawomocnienia się wyroku decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz P. R. kwotę 291 /dwieście dziewięćdziesiąt jeden/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 19.01.2001r., organ celny przyjął zgłoszenie celne , w którym firma A P. R., wniosła o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu win opisanych w czterech pozycjach formularza.

Do zgłoszenia celnego Strona załączyła faktury o numerach [...] oraz [...] z dnia [...], na podstawie których w polu 22 dokumentu SAD zadeklarowała wartość transakcyjną towaru w wysokości 25.749,00 FRF.

Organ celny zarejestrował zgłoszenie pod numerem [...] i objął towar wnioskowaną procedurą, określając powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych i podatkowych na łączną kwotę 9.820,90 PLN oraz powiadomił zgłaszającego o zarejestrowaniu kwoty wynikającej z długu celnego. W trakcie kontroli postimportowęj przeprowadzonej w firmie A P. R. przez funkcjonariuszy Izby Celnej w Ł., ujawniono faktury o numerach [...] z dnia [...] oraz [...] z dnia [...] opisane jako "Exclusivite Marche Pologne", na podstawie których polski odbiorca został obciążony przez kontrahentów zagranicznych dodatkowymi opłatami związanymi z dostawą. Właściciel firmy P. R., przedstawił także umowy zawarte pomiędzy firmą A P. R. a francuskimi dostawcami, na podstawie których zostały wystawione przedmiotowe faktury, opiewające na łączną kwotę 7.560,00 FRF, wyjaśniając jednocześnie, że faktury ujawnione w trakcie kontroli postimportowej dotyczą prawa do dystrybucji przywiezionych towarów, które zostało udzielone polskiemu kontrahentowi przez kontrahenta zagranicznego i zgodnie z art.30 §3 pkt 2 ustawy Kodeks celny nie powinny być "doliczane do ceny faktycznie zapłaconej lub należne] za przywiezione towary, jeżeli takie płatności nie stanowią warunku sprzedaży towarów".

Mając na względzie wynik postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. uznał, że dokumenty przedstawione przez Stronę w trakcie kontroli przeprowadzonej w siedzibie firmy oraz w odpowiedzi na wezwanie organu celnego I instancji, potwierdzają fakt zawarcia przez firmę A P. R. z zagranicznymi dostawcami kontraktów oraz umów na wyłączność sprzedaży na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej win będących przedmiotem dostaw z firmy B oraz C (w tym także win sprzedanych na podstawie faktur o numerach [...] oraz [...], stanowiących załącznik zgłoszenia celnego [...]).

Kontrakty dotyczące win, będących przedmiotem dostaw z firmy B oraz C, w swej treści zawierają dwa odrębne zapisy dotyczące dokonywania płatności za otrzymywany towar. Jeden dotyczy wartości szacunkowej towaru a drugi prawa wyłączności, które zostało nabyte przez polskiego odbiorcę za wynagrodzeniem. Faktura o nr [...] opiewająca na kwotę 6.300,00 FRF, dotycząca towarów otrzymanych z firmy B była wystawiona łącznie - w tym samym dniu - z fakturą towarową o nr [...], na podstawie której dokonano zgłoszenia celnego 1.800 butelek wina o nazwie BEAUJOLAIS SUPERIEUR ROUGE oraz BEAUJOLAIS BLANC, a wysokość opłaty była określana na podstawie ilości zakupionego (1.800 sztuk butelek) a nie sprzedanego towaru. Natomiast faktura o nr [...] opiewająca na kwotę 1.260,00 FRF, dotycząca towarów otrzymanych z firmy C była wystawiona w dniu [...], czyli przed wystawieniem faktury towarowej o nr [...], na podstawie której dokonano zgłoszenia celnego 360 butelek wina o nazwie CREMANT DE BOURGOGNE , BEAUJOLAIS VILLAGES oraz JULIENAS.

Powyższe fakty stanowią potwierdzenie, że kwoty wskazane w ujawnionych fakturach nazwane "opłatami za wyłączność sprzedaży" stanowią składnik wartości transakcyjnej towaru, które zostały uiszczone przez Stronę w związku z zawartymi zobowiązaniami.

Organ I instancji podkreślał, iż w obu umowach dotyczących "wyłącznych praw", które zostały podpisane w dniu 12.03.2000r. pomiędzy firmą A P. R. a B oraz firmą A P. R. a C, istnieją zapisy iż "zobowiązanie zostanie spełnione po zapłaceniu przyznającemu prawa przez nabywcę praw opłaty za prawo do wyłącznej dystrybucji".

W ocenie organu podkreślenia wymaga także fakt, że zawarte umowy o wyłączność sprzedaży, towarów będących przedmiotem postępowania wyjaśniającego, są bardzo lakoniczne - określenie umawiających się stron i kwoty za wyłączność sprzedaży, nie odnoszą się do innych elementów tego rodzaju umów takich jaki np. czy towar będzie opatrzony marką handlowa dystrybutora, czy marką dostawcy, kto i czy w ogóle będzie ponosił koszty reklamy sprzedawanych towarów, zgłaszania i rozstrzygania reklamacji oraz wysokości kar czy też konsekwencji ponoszonych przez Strony w związku z niedotrzymaniem warunków umowy (np. sprzedaż towarów objętych umową wyłączności innym polskim kontrahentom - co jest bardzo istotne dla importera). Wprawdzie, jak podniesiono w decyzji organy celne nie mogą orzekać o pozorności umów, ale władne są, podobnie jak organy podatkowe, do oceny skutków prawnych zawieranych umów dla zobowiązań o charakterze publicznoprawnych. Tak więc w przedmiotowej sprawie organy celne były uprawnione do oceny ujawnionych i zapłaconych faktur oraz umów o wyłączność sprzedaży, pod kątem próby ominięcia przez firmę A P. R. -będącą Stroną postępowania, wyższych opłat wynikających z należności celno-podatkowych.

Wystawione na podstawie umów faktury o numerach [...] oraz [...], dotyczyły nie ujawnionej przez Stronę w dniu dokonywania zgłoszenia celnego części wartości transakcyjnej towaru. W świetle powyższych okoliczności, w wydanej decyzji wartość celną sprowadzonych na polski obszar celny towarów, ustalono na kwotę 35.251,00 FRF. Kwotę tę uzyskano powiększając wartości z faktur stanowiących załącznik zgłoszenia celnego [...], o kwoty wynikające z faktur ujawnionych w trakcie kontroli postimportowej oraz koszty transportu poniesione do granicy państwa polskiego, w wysokości określonej w polu 12 dokumentu JDA SAD. Dodatkowo organ celny I instancji doszedł do przekonania, że zachodzą w przedmiotowej sprawie przesłanki wynikające z art. 222 § 4 Kodeksu celnego w związku z § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określania wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U Nr 143 poz. 958 z póżń.zm.) i wezwał stronę do uiszczenia tak wyliczonej kwoty długu celnego wraz z odsetkami wyrównawczymi.

Od przedmiotowej decyzji zostało wniesione odwołanie, w którym pełnomocnik importera wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zaskarżona decyzja obarczona jest, w przekonaniu skarżącego, zasadniczymi błędami, tak natury materialno- jaki i formalnoprawnej.

Od strony przepisów prawa materialnego narusza ona art. 23 §1 oraz art. 30 §3 pkt 2 Prawa Celnego poprzez zaliczenie do wartości celnej towaru opłat za prawo wyłączności sprzedaży importowanych towarów, mimo że bezspornie płatności te nie stanowiły warunku sprzedaży tychże towarów.

Twierdzenia o pozorności zawartych umów o wyłączności na sprzedaż w ustalonym stanie faktycznym pozostają w sprzeczności także z art. 83 oraz 58 §1 kc.

Powyższe uchybienia merytoryczne w tej sprawie są wynikiem niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też tendencyjnej i pobieżnej oceny zebranego materiału dowodowego - co narusza art. 122 i 187 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 262 Prawa Celnego.

Postępowanie kontrolującego Urzędu Celnego sprowadziło się jedynie do pobieżnej analizy dwóch umów o wyłączność sprzedaży i zakwestionowania ich ważności w oparciu o lakoniczność i bliskość czasową obciążeń importera opłatami z ich tytułu z zapłata za cenę nabywanego towaru.

Najistotniejsze znaczenie ma natomiast analiza ekonomiczno-prawna zawartych umów, z uwzględnieniem specyfiki branży, w której działa firma A.

Uzasadnionym ekonomicznie interesem kontrolowanej firmy jest uzyskanie wyłączności na rynku polskim. Oczywistym jest, iż dla kontrahentów francuskich udzielenie takowej wyłączności, jest daleko idącym ograniczeniem businessowym. Nie powinno zatem dziwić, iż prawo takiej wyłączności może podlegać uzgodnionej opłacie. Sposób naliczania tej opłaty w ustalonej umową kwocie od każdej butelki sprzedanego wina także nie budzi ekonomicznych zastrzeżeń. W sytuacji małej firmy i niewielkiego importu, przyjęcie zasady naliczania opłaty za wyłączność dystrybucji od ilości sprzedaży jest korzystne dla obu stron. Umożliwia bowiem uzależnienie tej opłaty od wielkości sprzedaży i potencjalnych zysków kupującego.

Niezależnie od tego, przeprowadzona przez organ celny analiza prawna zawartych kontraktów na dostawę towarów oraz umów wyłącznych praw, zawiera podstawowe błędy merytoryczne, a. zarzut o pozorności przedmiotowych umów o wyłączność dystrybucji jest całkowicie niedowiedziony.

Zarzut działania w celu ominięcia przepisów prawa publicznego można postawić tylko wtedy, gdyby zamiarem stron było jedynie uniknięcie lub obniżenie daniny publicznoprawnej. W tym celu organ celny powinien wykazać, iż zawarte umowy o wyłączność dystrybucji na terenie Polski nie mają racji ekonomicznych, przedmiotowa wyłączność nie została de facto P. R. udzielona, a mimo to nie podjął on żadnych działań w celu przymuszenia kontrahenta francuskiego do wykonania umowy.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. na podstawie art. 233 § 1 pkt. 2 lit.a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm) oraz art.23§1 i §9 ,art.30§3 pkt.2,art.83 ,art.85§1 oraz art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 z późn. zmianami ), po rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 21 Kodeksu Celnego wartość celna towarów określana jest w celu ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz innych należności pobieranych przez organ celny, jak również stosowania środków polityki handlowej.

Art.85 §1 Kodeksu celnego stanowi, że należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.

W świetle art.23 §1 kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art.30 i 31 ustawy.

Zgodnie z art.23§9 Kodeksu Celnego ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płatności dokonanej lub mającej zostać dokonaną przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedawcy za przywożone towary i obejmująca wszystkie płatności dokonane lub mające być dokonane jako warunek sprzedaży towarów kupującemu albo płatności dokonane lub mające być dokonane przez kupującego osobie trzeciej celem spełnienia zobowiązań sprzedawcy. Płatność może zostać dokonana w formie przelewu pieniężnego lub za pomocą innych form zapłaty bezpośrednio lub pośrednio.

Zgodnie z art.30§3pkt.2 Kodeksu Celnego płatności za prawo do dystrybucji lub odsprzedaży przywiezionych towarów .poniesione przez kupującego ,nie są doliczane do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywiezione towary , jeżeli takie płatności nie stanowią warunku sprzedaży towarów.

Zgodnie z "umowami wyłącznych praw dotyczących win" zawartymi w dniu 12 marca 2000 roku firma D.G.P. – S.: A - 71260 V. - Francja jak i firma B przyznała nabywcy (firmie A P. R. ) prawo własności. Zgodnie z postanowieniami w/w umów nabywca (firma A P. R.) otrzymał tym samym wyłączność na sprzedaż na terenie Polski win: Beajolaise Villages,Cremant de Bourgogne, Julienas, Beaujolais Villages Nouveau (produkowanych przez firmą DGP) oraz Beaujolais Superieur Rouge, Beaujolais Superieur Rouge, Beaujolais Rouge, Beaujolais Blanc, Beaujolais Nouveau (produkowanych przez B)

W wyżej wymienionych umowach zawarto warunek : "Powyższe zobowiązanie spełnione zostanie po zapłaceniu przyznającemu prawa przez nabywcą praw opłaty za prawo do wyłącznej dystrybucji. Opłata wynosi 3,50 FF za każdą butelkę".

Natomiast w kontraktach na sprzedaż z dnia 12.03.2000r z firma DGP oraz B zawarto m.in. postanowienie o sprzedaży win jak również ,że sprzedający przyznaje kupującemu prawo do wyłącznej sprzedaży w Polsce win produkowanych przez sprzedającego.

W ocenie organu odwoławczego istotne było zatem ustalenie czy płatności z tytułu praw do dystrybucji stanowią czy też nie warunek sprzedaży towarów. Na wstępie wyjaśniono, że pojęcie warunku z art.30§3 pkt.2 Kodeksu Celnego zostało użyte w znaczeniu potocznym, jako synonim koniecznej, wymaganej przesłanki, nie zaś techniczno-prawnym (zdarzenie przyszłe i niepewne od którego uzależnia się powstanie skutków czynności prawnej).

Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że płatności za prawo do wyłącznej dystrybucji win stanowiły warunek sprzedaży towaru.

Za powyższym twierdzeniem przemawiały następujące okoliczności: 1.kontrahent zagraniczny nie przeniósłby prawa własności win ani prawa do wyłącznej sprzedaży , gdyby nie wpłacono kwoty 3,5 FF za każdą butelkę (powyższe wynika wprost z zapisów zawartych umów cytowanych powyżej). W przedmiotowej sprawie zarówno kwoty 6.300 FRF jak i 1.260,00 FRF .wynikające z faktur [...] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...] zostały zapłacone przez Stronę za pośrednictwem BIG BANK GDAŃSKI (dowód: stemple i pieczecie banku na oryginałach faktur dokumentujących dokonanie płatności)

2. faktura o nr [...] opiewająca na kwotę 6.300,00 FRF, dotycząca towarów otrzymanych z firmy B była wystawiona łącznie - w tym samym dniu - z fakturą towarową o nr [...], na podstawie której dokonano zgłoszenia celnego 1.800 butelek wina o nazwie BEAUJOLAIS SUPERIEUR ROUGE oraz BEAUJOLAIS BLANC, a wysokość opłaty była określana na podstawie ilości zakupionego (1.800 sztuk butelek) a nie sprzedanego towaru. Faktura o nr [...] opiewająca na kwotę 1.260,00 FRF, dotycząca towarów otrzymanych z firmy C była wystawiona w dniu [...], czyli przed wystawieniem faktury towarowej o nr [...], na podstawie której dokonano zgłoszenia celnego 360 butelek wina o nazwie CREMANT DE BOURGOGNE, BEAUJOLAIS VILLAGES oraz JULIENAS.

3.zapisy o prawie do wyłączności zawarte są również w kontraktach sprzedaży z dnia 12.03.2000r.

Organ odwoławczy ponadto stwierdził, że uchybieniem organu celnego I instancji, stwierdzonym w niniejszej sprawie było powołanie niepełnej podstawy prawnej. W sentencji decyzji jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art.23§1 ,art.30§1pkt.5,art.65§4 pkt.2 lit.b, art.83§1 i §3 ,art.85§1, art.230§1,art.231§1,art.222§4, art.242§2 oraz art.262 Kodeksu celnego. Natomiast w podstawie prawnej winien być dodatkowo powołany art.30§3 pkt.2 oraz art.23§9 Kodeksu Celnego .

Organ odwoławczy nie stwierdził natomiast w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego naruszenia art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnił, że z zasady prawdy obiektywnej wynika konieczność uzyskania takiego materiału dowodowego i takiego obrazu stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością i który w końcowej fazie pozwoli na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. Z ww. zasadą współbrzmi procesowa zasada zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art.187§1 Ordynacji podatkowej) stanowiąca, że organ administracji obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy zauważyć, iż nie oznacza to, że Strona zwolniona jest z obowiązku poszukiwania i przedstawienia dowodów, tym bardziej, iż leży to w jej dobrze pojętym interesie Obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego jest wyrazem tego, że organ nie jest związany w gromadzeniu materiału dowodowego wnioskami stron, lecz sam zakreśla granice postępowania wyjaśniającego, kierując się własnym rozeznaniem i przekonaniem co do konieczności udowodnienia pewnych faktów. Organ ma pełną swobodę w kształtowaniu zakresu postępowania wyjaśniającego mając jednak na uwadze, że zebrany materiał ma doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. Dążąc do realizacji prawdy obiektywnej, organ celny podjął wszelkie niezbędne działania do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik P. R., zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego, w szczególności:

a. art. 23 §1, art. 30 §3 pkt 2 Kodeksu Celnego poprzez zaliczenie do wartości celnej towaru opłaty za prawo wyłączności sprzedaży na terenie Polski importowanych towarów, mimo, że płatności te nie stanowiły "warunku sprzedaży" tychże towarów;

b. art. 58, 83 kc. poprzez stwierdzenie nieważności na skutek pozorności "umów wyłącznych praw dotyczących win" zawartych:

dnia 12 III 2003 r. pomiędzy A: a B,

dnia 12 III 2003 r. pomiędzy A a firmą D.G.P.

i ustalenie, iż celem tych porozumień było w istocie jedynie obejście prawa poprzez zaniżenie wartości celnej towarów;

2.naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza - art. 122, 187 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 162 Kodeksu Celnego poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego, jak też rażąco tendencyjną i pobieżną ocenę materiału dowodowego, w tym, zwłaszcza treści umów zawieranych przez skarżącego z kontrahentami francuskimi.

Zważywszy powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego skoncentrował się przede wszystkim na zarzucie dotyczącym pozorności zawartych przez jego mocodawcę umów udowadniając, że organy celne nie miały żadnych podstaw do postawienia takiego zarzutu.

Twierdził, że, nie ma wątpliwości, iż na pytanie, czy doszłoby między skarżącym a kontrahentami francuskimi do zawarcia skutecznych umów sprzedaży win, gdyby w ogóle pominięto umowy o prawie do wyłącznej sprzedaży i związaną z tym opłatą - odpowiedzieć trzeba twierdząco.

Przesłanką ("warunkiem") sprzedaży towarów było bowiem złożenie przez sprzedawcę i kupującego zgodnych oświadczeń woli w kwestii przedmiotu umowy (rodzaj i ilość wina) oraz ceny.

Pełnomocnik podnosił, że interpretacja pojęcia "warunki sprzedaży towarów", nie odwołująca się do podstawowych znaczeń semantycznych, będzie miała charakter wykładni rozszerzającej. W konsekwencji prowadzić może do wywodzenia obowiązku publicznoprawnego nie wprost z przepisów prawa, ale na skutek jego wykładni, co jest sprzeczne z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawa.

Zgodnie z zasadą praworządności rzeczą ustawodawcy jest uchwalanie takiej treści przepisów regulujących obowiązki publicznoprawne obywateli, aby powinności obywatela wobec państwa można wywieść wprost z przepisów prawa, a nie ich wykładni. W sytuacji, gdy przepis prawa może być interpretowany wieloznacznie, nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca na niekorzyść podatnika. Ani organy skarżące, ani obywatele nie mogą bowiem zastępować ustawodawcy w tworzeniu jasnego i precyzyjnego prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na zarzut skarżącego naruszenia art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego organ II instancji uznał, że jest to zarzut nieuzasadniony, bowiem organy celne nie stwierdziły nieważności umów wyłącznych praw dotyczących win z powodu ich pozorności, bowiem takich uprawnień nie mają. W wyniku analizy tych umów organy celne doszły natomiast do przekonania, że płatności wynikające z zawartych umów stanowiły warunek sprzedaży towaru. W ocenie organów celnych, również zarzut naruszenia art. 120 Ordynacji podatkowej jest bezpodstawny, bowiem w niniejszej sprawie organy celne podjęły zaskarżone decyzji w oparciu o wyraźnie wskazane w podstawie prawnej decyzji przepisy prawa.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skargę należało uwzględnić.

W przedmiotowej sprawie kwestią sporną było ustalenie, czy ponoszone przez importera opłaty za prawo do wyłącznej dystrybucji stanowiły warunek sprzedaży towaru tj. wina produkowanego przez przyznającego prawa tj. firmę D.G.P. oraz B.

W świetle art. 21 Kodeksu celnego – ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 75 poz.802 z późń.zm.) wartość celna towarów określana jest w celu ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz innych należności pobieranych przez organ celny, jak również stosowania środków polityki handlowej.

Wartość celna towaru ustalana jest na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 85 § 1 ) i na podstawie metod wskazanych w art. 23 i art. 25-28 kodeksu celnego.

W świetle art.. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31.

Podstawową metodą ustalania wartości celnej towarów jest więc ustalenie wartości transakcyjnej, którą zdefiniowano jako ceną faktycznie zapłacona lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. W rozwinięciu tej definicji w § 9 art. 23 na uwagę zasługuje stwierdzenie, że cena faktycznie zapłacona lub należna obejmuje wszystkie płatności, które mają być dokonane jako warunek sprzedaży towarów. Ustalenie wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej następuje z uwzględnieniem postanowień art. 30, który przewiduje doliczenia do wartości transakcyjnej i art. 31, który przewiduje odliczenia od wartości transakcyjnej. W orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, że gdy faktura nie odzwierciedla wszystkich kosztów stosownie do art. 30 organy celne są zobowiązane do ich uwzględnienia celem ustalenia rzeczywistej wartości celnej.

Istota unormowania zawartego w art. 30 Kodeksu celnego sprowadza się do enumeratywnego wymienienia kosztów poniesionych przez kupującego, które podlegają doliczeniu do wartości transakcyjnej. Koszty te powinny podlegać doliczeniu na podstawie obiektywnych i wymiernych danych (art. 30 § 2). Pojęcie dodatkowych kosztów, które dolicza się do wartości transakcyjnej należy interpretować ściśle. Ustawodawca exspressis verbis w art. 23 § 10 stwierdził, że inne koszty niż określone w art. 30 nie mogą być uznawane za pośrednią płatność na rzecz sprzedawcy, która powiększa cenę faktycznie zapłaconą lub należną.

Paragraf 3 pkt 2 omawianego artykułu 30 Kodeksu celnego zawiera regulację , z której wynika zasada, że nie naruszając przepisów § 1 pkt 3 płatności za prawo do dystrybucji lub odsprzedaży przywiezionych towarów, poniesione przez kupującego, nie są doliczane do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywiezione towary, jeżeli takie płatności nie stanowią warunku sprzedaży. Można zatem a contrario przyjąć, że prawo do dystrybucji stanowiące warunek sprzedaży podlega doliczeniu do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej. Prawo do dystrybucji jako warunek sprzedaży nie musi oczywiście wynikać wprost z zawartych umów, czy kontraktów, może wynikać z całokształtu stosunków łączących kupującego i sprzedawcę. Należy jednak podnieść, iż w takiej sytuacji, gdy organy celne twierdzą, że płatności z tytułu dystrybucji stanowią warunek sprzedaży na nich spoczywa obowiązek udowodnienia tego twierdzenia.

Organy celne twierdziły, że analiza treści dokumentów ujawnionych w firmie w trakcie kontroli postimportowej, w postaci kontraktów sprzedaży, umów wyłącznych praw dotyczących win oraz dokumentów płatności stanowią o tym, że opłaty z tytułu wyłącznej dystrybucji były warunkiem sprzedaży wina. Organy celne dowodziły, że "kontrahent zagraniczny nie przeniósłby prawa własności win, ani prawa do wyłącznej sprzedaży gdyby nie wpłacono kwoty 3,5 FF za każdą butelkę." W ocenie organów celnych wniosek taki wynika wprost z zapisu wynikającego z umów zatytułowanych "Umowa wyłącznych praw dotyczących win" (należy podkreslić, iż umowy te zawarte zarówno z firmą D.G.P jak i z firmą B są identycznie brzmiące) o treści "Przyznający prawa przyznaje nabywcy prawo własności i tym samym nabywca praw otrzymuje wyłączność na sprzedaż na terenie Polski win/.../ Powyższe zobowiązanie zostanie spełnione po zapłaceniu przyznającemu prawa przez nabywcę praw opłaty za prawo do wyłącznej dystrybucji. Opłata ta wynosi 3,50 FF za każdą butelkę". Zapis ten zdaniem organów celnych świadczy jednoznacznie, że sprzedający przyznał nabywcy prawo własności win i tym samym prawo do wyłącznej dystrybucji.

Sąd w obecnym składzie nie podzielona takiej interpretacji i zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, że analiza prawna zawartych umów wyłącznych praw zawiera błędy merytoryczne.

W ocenie Sądu zapis "Przyznający prawa przyznaje nabywcy praw prawo własności..." odnosi się do prawa wyłącznej dystrybucji o czym świadczy wytłumaczenie czego dotyczy przyznane prawo wyrażone w słowach" i tym samym nabywca praw otrzymuje wyłączność na sprzedaż na terenie Polski win/.../"

W świetle zgromadzonego przez organy celne materiału dowodowego ani treść zawartych kontraktów i umów, ani żądanie opłat z tytułu wyłącznej dystrybucji, ani sposób ich ponoszenia (60 dni od daty wystawienia faktury) nie wskazują na fakt, iż opłaty te stanowiły warunek sprzedaży towaru.

W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego warunek sprzedaży występujący w art. 30 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego należy rozumieć tak, jak trafnie wywodzi to organ celny tzn. w znaczeniu potocznym, jako "to od czego uzależnione jest istnienie czegoś innego". W tym kontekście to sprzedający winien postawić taki warunek uzależniając od jego spełnienia sam fakt sprzedaży towaru.

Umowa wyłącznych praw dotycząca win ma charakter przyznania pewnego przywileju, a nie ograniczenia i nie zmienia tego faktu to, że za to prawo strona je nabywająca płaci ustalone opłaty.

Należy bowiem zauważyć, że oprócz umów wyłącznych praw dotyczących win zawierających warunek opłat z tytułu wyłącznej dystrybucji, skarżący zawarł również umowy sprzedaży dotyczące tych samych win, których dotyczyły umowy o wyłączność dystrybucji.

Umowa sprzedaży co do zasady jest umową konsensualną i wzajemną, przez którą sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. W tym kontekście należy przyjąć, że przeniesienie własności rzeczy w tym przypadku wina nastąpiło więc na podstawie kontraktu sprzedaży, a nie umowy wyłącznych praw dotyczących win. Ta druga umowa dotyczy przyznania prawa do wyłącznej dystrybucji i tylko tego prawa dotyczą ustalone opłaty.

Błędna interpretacja umów wyłącznych praw dotyczących win doprowadziła więc organy celne do błędnych konstatacji.

Oczywiście za całkowicie nietrafny i bezzasadny należy uznać wywód skarżącego dotyczący pozorności umów, skoro organ odwoławczy całkowicie pominął prezentowane w tym względzie stanowisko organu I instancji i przyjął jako podstawę ustalenia wartości celnej towaru sumę wartości transakcyjnej wynikającą z faktur handlowych powiększoną o wartość wynikającą z faktur dotyczących opłat z tytułu wyłączności dystrybucji, uznając, iż opłaty te stanowiły warunek sprzedaży towaru dla którego ustalana była wartość celna.

Z powyższych przyczyn uznając, że zarzuty skargi okazały się zasadne Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania , na które składają się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 złotych, opłata skarbowa w kwocie 15 złotych od udzielonego adwokatowi pełnomocnictwa oraz wpis sądowy w kwocie 35, 70 złotych, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) i na podstawie § 18 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz 1348 z późń.zm.).