Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2046/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141; art. 145 par. 1 pkt 2; art. 174; art. 183; art. 184; art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 4 pkt 11; art. 5 ust. 1; art. 6 ust. 1; art. 6 ust. 4; art. 12 ust. 1b; art. 18 ust. 5
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 494/11 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Spółki z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 494/11, oddalił skargę "A." Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dnia [...] września 2010 r. w Warszawie przy Porcie Lotniczym Okęcie do kontroli zatrzymany został pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Kierujący pojazdem okazał do kontroli m.in. wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób udzielonej "A." Sp. z o.o. Podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że w kontrolowanym pojeździe zamontowano taksometr połączony przewodami z kasą fiskalną. Powyższą okoliczność udokumentowano za pomocą zdjęć wykonanych aparatem fotograficznym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (MWITD) nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 5000 zł za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż dziewięć osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczania lub używania w pojeździe taksometru, tj. za naruszenie art. 18 ust. 5 lit. a ustawy o transporcie drogowym.

Od ww. decyzji spółka wniosła odwołanie, żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Od ww. decyzji spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie:

- art. 75 oraz art. 89 ust. 5 u.t.d. przez wydanie decyzji na podstawie protokołu kontroli w postępowaniu, w którym – zdaniem skarżącego – stosownie do art. 75 u.t.d. było to niedopuszczalne;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., 10 k.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 138 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wobec nieustalenia przez ten organ przesłanek uzasadniających odpowiedzialność skarżącej za naruszenie art. 18 ust. 5 lit. a u.t.d.;

- art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 4 i 5 u.t.d. przez ustalenie rodzaju usługi wyłącznie na podstawie zeznań świadka–kierowcy skontrolowanego pojazdu, skoro – zdaniem skarżącej – powinien on być przesłuchany w charakterze strony po przeprowadzeniu wszystkich dostępnych dowodów;

- art. 138 § 1 i § 2 k.p.a., art. 140 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 ust. 1 i ust. 4 k.p.a. przez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, mimo że została ona wydana przez inspektora transportu drogowego, który z uwagi na fakt przeprowadzenia przed wydaniem decyzji kontroli drogowej podlegał obligatoryjnemu wyłączeniu od sporządzenia decyzji organu I instancji;

- art. 123 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 124 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. przez niewydanie przez organ I instancji postanowienia o oddaleniu wniosków dowodowych strony;

- art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., ponieważ – w przekonaniu skarżącej – z całokształtu materiału dowodowego nie wynikał rodzaj wykonanej usługi oraz okoliczność wykonywania przewozu okazjonalnego;

- art. 18 ust. 5 lit. a u.t.d. przez bezzasadne przyjęcie, że w pojeździe był umieszczony lub używany taksometr;

- art. 4 ust. 11 u.t.d. przez bezzasadne przyjęcie, iż strona wykonywała przewóz okazjonalny w ramach krajowego transportu drogowego;

- art. 20, art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 Konstytucji RP przez nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 18 ust. 5 u.t.d., mimo że przepis ten jest sprzeczny z przepisami Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 494/11, oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji zwrócił uwagę na dwie zasadnicze kwestie.

Po pierwsze, że przewidziana przez art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 1265; dalej: u.t.d.) licencja na podejmowanie i wykonywanie transportu drogowego jako gospodarczej działalności usługowej nie jest tożsama z licencją, o której mowa w art. 6 ust. 1 u.t.d., tj. na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Takiej zaś licencji nie posiadała skarżąca spółka.

Po drugie, że zamontowanie i używanie w pojeździe taksometru-drogomierza, wskazane w art. 18 ust. 5 lit. a u.t.d. należy ewidentnie do cech charakterystycznych wyłącznie pojazdów służących do świadczenia usług przewozu osób w ramach "licencji taksówkowej". W tej sytuacji inni przedsiębiorcy, którzy jej nie posiadają, nie mogą – zgodnie z powołanym przepisem u.t.d. – wykonywać usług pojazdem, który swymi cechami ewidentnie przypomina lub sugeruje transport drogowy osób taksówką. Taka zaś sytuacja – zdaniem Sądu – miała miejsce w niniejszej sprawie.

Jednocześnie, Sąd I instancji zwrócił uwagę, że dokonane przez organy obu instancji ustalenia dotyczące zamontowania w kontrolowanym pojeździe taksometru są prawidłowe. Zdaniem Sądu dokumentacja fotograficzna skontrolowanego pojazdu oraz utrwalone w protokole kontroli stwierdzenia osoby kontrolującej, wynikające z oględzin pojazdu, stanowią wystarczający materiał dowodowy dla wykazania naruszeń, o których mowa w art. 18 ust. 5 lit. a u.t.d. bez konieczności potwierdzania ich innymi dowodami.

W podsumowaniu Sąd podkreślił, że skoro przewóz okazjonalny w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą był wykonywany w dniu kontroli przez skarżącą spółkę z ewidentnym naruszeniem zakazu umieszczania i używania w pojeździe taksometru, to organy zasadnie nałożyły na spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych.

Od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniosła "A." Sp. z o.o. w W. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie, skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Skarga kasacyjna została oparta o obie podstawy przewidziane przez art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.).

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. kasator zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.

1) art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 2 p.p.s.a, oraz art. 141 p.p.s.a, oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z 151 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w skarżonym wyroku, iż w samochodzie był zamontowany taksometr oraz, ze nie ma różnicy pomiędzy taksometrem (urządzeniem które posiada swoją legalna definicję), a drogomierzem - dalmierzem (tj. urządzeniem nie spełniającym cech taksometru), które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem powyższe błędne ustalenie WSA skutkuje wyczerpaniem hipotezy przepisu art. 18 ust. 5 lit. a u.t.d. wobec skarżących oraz mogło skutkować oddaleniem skargi wniesionej na decyzję administracyjną,

2) art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy p.u.s.a., oraz art. 3 § 2 p.p.s.a. w zw. z 151 p.p.s.a. w poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Sąd zobowiązany był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wobec faktu, iż decyzję skierowano do skarżącej spółki zamiast do kierującego pojazdem - samodzielnego przedsiębiorcy, co mogło skutkować oddaleniem skargi wniesionej na decyzję administracyjną;

3) art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Sąd zobowiązany był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wobec faktu, iż na skarżących nałożono karę nieznaną ustawie, co mogło skutkować oddaleniem skargi wniesionej na decyzję administracyjną;

4) art. 1 § 1 oraz § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz art. 141 p.p.s.a. oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 68 § 1 k.p.a. oraz art. 74 u.t.d. w zw. z 151 p.p.s.a. - poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w skarżonym wyroku, na podstawie sporządzonego protokołu kontroli, jako dowodzie, który został sporządzony z naruszeniem art. 68 § 1 k.p.a. oraz art. 74 u.t.d.; za udowodnione okoliczności: umieszczenia i używania w pojeździe taksometru, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem powyższe błędne ustalenie WSA skutkuje wyczerpaniem hipotezy przepisu art. 18 ust. 5 lit. a ustawy o transporcie drogowym wobec spółki, oraz mogło skutkować oddaleniem skargi wniesionej na decyzję administracyjną,

5) art. 1 § 1 oraz § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz art. 141 p.p.s.a. oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz att. 77 § 1 k.p.a. w zw. z 151 p.p.s.a. - poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w skarżonym wyroku, iż zgromadzony w sprawie materiał fotograficzny, stanowi dowód na okoliczność; zamontowania w pojeździe taksometru, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem powyższe błędne ustalenie WSA skutkuje wyczerpaniem hipotezy przepisu art. 18 ust. 5 lit. a u.t.d. wobec skarżącej oraz mogło skutkować oddaleniem skargi wniesionej na decyzję administracyjną.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. kasator zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

1) art. 4 pkt 11 u.t.d. przez bezzasadne wyłączenie spod definicji przewozów okazjonalnych przewozu dokonywanego taksówką;

2) art. 18 ust. 5 u.t.d. przez błędne ustalenie przedmiotowego i podmiotowego zakresu obowiązywania tego przepisu;

3) art. 6 u.t.d. przez przyjęcie, że określa on, obok transportu drogowego taksówką, także rodzaj przewozu taksówkowego;

4) art. 18 ust. 5 lit. a u.t.d. poprzez zrównanie taksometru z drogomierzem-dalmierzem, a zatem urządzeniem, którego stosowanie nie narusza art. 18 ust. 5 lit. a u.t.d.;

5) art. 18 ust. 5 u.t.d. przez uznanie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż w pojeździe był zamontowany taksometr, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby urządzenie zamontowane w pojeździe było taksometrem w rozumieniu definicji legalnej tego urządzenia.

W uzasadnieniu kasator przedstawił obszerną argumentację na poparcie przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która – co należy podkreślić – w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Wobec takiej regulacji postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Odnosząc się do pierwszych trzech zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 5 oraz art. 6 u.t.d., wskazać należy, że zgodnie z zawartym w art. 4 pkt 11 u.t.d. przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d. wykonywanie transportu drogowego, który obejmuje także przewóz okazjonalny, wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Specjalnym rodzajem licencji, innym niż przewidziana w art. 5 ust. 1 u.t.d., jest licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Udzielenie tej licencji wymaga spełnienia przez przedsiębiorcę dodatkowych wymagań określonych w art. 6 u.t.d. Zgodnie z art. 12 ust. 1b ustawy, licencja na krajowy transport drogowy osób nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką. Z przepisów tych wynika, że przewozy wykonywane na podstawie licencji na wykonywanie transportu drogowego osób są odrębnym rodzajem przewozów od transportu drogowego taksówką. Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą polegającą na wykonywaniu transportu drogowego osób taksówką, niezależnie czy jest to osoba fizyczna, osoba prawna, czy jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej powinien legitymować się uprawnieniem w postaci licencji do wykonywania tego rodzaju działalności, o której mowa w art. 6 ust. 1 u.t.d. Licencji udziela się na określony pojazd i obszar (art. 6 ust. 4 u.t.d.).

Należy w tym miejscu podnieść za Sądem I instancji, że konsekwencją zróżnicowania przewozów okazjonalnych i przewozów wykonywanych przez podmioty posiadające licencję taksówkową było wprowadzenie w u.t.d. art. 18 ust. 5 lit. a, b, c Na gruncie powołanych przepisów u.t.d. używanie taksometru należy do cech charakterystycznych dla pojazdów używanych przez podmioty posiadające licencję taksówkową.

Podobnie trzeba zakwalifikować zarzut naruszenia art. 18 ust. 5 u.t.d. przez zrównanie taksometru z drogomierzem-dalmierzem. Nie może budzić bowiem wątpliwości, że urządzenie zamontowane w skontrolowanym samochodzie jest taksometrem w rozumieniu art. 18 ust. 5 lit. a) u.t.d. Kwestia różnic pomiędzy drogomierzem (dalmierzem) a taksometrem, która w opinii skarżącej powinna zaważyć na wydanym rozstrzygnięciu, była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 13 maja 2009 r. (sygn. akt II GSK 911/08) uznał, że dalmierz połączony z kasą fiskalną jest urządzeniem równoważnym dla taksometru w rozumieniu art. 18 ust. 5 lit. a) u.t.d., gdyż urządzenie to służy temu samemu celowi co taksometr, a więc dla wyliczania należności za wykonywany taksówką przewóz osób, na co wymagana jest licencja, której skarżący nie posiadali (analogicznie przyjął NSA w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 202/09). Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie podziela. Nie ma więc racji kasator twierdząc, iż użyte w art. 18 ust. 5 lit. a) u.t.d. pojęcie taksometru obejmuje tylko takie urządzenie, które odpowiada "definicji legalnej tego urządzenia". Stosując wykładnię celowościową przyjąć należy, że pod pojęciem "taksometr" użytym w art. 18 ust. 5 lit. a) u.t.d. należy rozumieć takie urządzenie techniczne, które służy obliczeniu według ustalonej taryfy należności za przejazd. Jednocześnie nie można podzielić stanowiska kasatora, że delikt określony przez art. 18 ust. 5 lit. a u.t.d. obejmuje jedynie zachowanie przedsiębiorcy obejmujące równoczesne umieszczenie i używanie taksometru w pojeździe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że zakazuje on zarówno umieszczania, jak i używania w pojeździe wspomnianego urządzenia.

Przechodząc do oceny zarzutów procesowych, należy w pierwszej kolejności wskazać, że te odnoszące się do błędnego ustalenia stanu faktycznego zmierzają w istocie do podważenia przyjętej przez organy prowadzące postępowanie, a następnie podzielonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładni przepisów u.t.d., zgodnie z którą pod pojęciem "taksometr" użytym w art. 18 ust. 5 lit. a) u.t.d. należy rozumieć także drogomierz-dalmierz. Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się jednak do nich w poprzedniej części niniejszego uzasadnienia. W tym miejscu trzeba też zauważyć, że część z podniesionych w skardze zarzutów jest wadliwie skonstruowana. Mowa tu o zarzucie naruszenia art. 1 § 1 p.u.s.a. i 3 § 2 p.p.s.a. Kasator nie wskazuje bowiem, w jaki sposób Sąd I instancji złamał ich dyspozycję. Tak samo ocenić należy zarzut odnoszący się do art. 141 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie nie wskazał jednostki redakcyjnej tego przepisu, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny miałby naruszyć.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji nieważności decyzji z powodu jej błędnego skierowania do spółki "A." trzeba uznać go za niezasadny. Akta sprawy jednoznacznie potwierdzają bowiem, że kierowca, w dniu kontroli, wykonywał przewóz na rzecz spółki "A.", co prawidłowo przyjął za udowodnione Sąd I instancji. Zarzut ten jako niezasadny nie mógł być uwzględniony.

Reasumując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną i z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a.