Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 124/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Protokolant Monika Kawa-Ogorzałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia P. R. – Skarżącego w niniejszej sprawie, odmówił zmiany postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego.

Decyzja została oparta na następująco ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z dnia [...] maja 2005 r., uzupełnionym w dniu [...] czerwca 2005 r., Skarżący wystąpił o udzielenie pisemnej interpretacji prawa podatkowego. Wskazał, że przed dniem 1 stycznia 2004 r. kupił na giełdzie akcje Spółki G. W marcu 2004 r. kupił akcje nowej emisji tej Spółki, do czego uprawniały go prawa poboru, wynikające z posiadanych już akcji.

Zdaniem Skarżącego wartość prawa poboru, o którą giełda obniżyła kurs odniesienia akcji Spółki G., jest kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży akcji nabytych w wyniku realizacji prawa poboru.

Wyjaśnił, że wartość prawa poboru to różnica między ceną istniejących "starych akcji" a wartością jednej akcji po połączeniu z nową emisją. W przedstawionym stanie faktycznym wartość prawa poboru wynosiła 1,83 zł (3,70 zł - 1,87 zł), o którą to wartość giełda obniżyła kurs akcji od następnej sesji. Wartość ta została ustalona w następujący sposób: cena "starych akcji" wynosiła 3,70 zł; cena akcji nowej emisji – 1,35 zł; stosunek prawa poboru - posiadanie 2 "starych akcji" uprawniało do nabycia 7 "nowych akcji", wartość jednej akcji po połączeniu emisji wynosiła 1,87 zł [(2x3,70 + 7x1,35):9].

Naczelnik Urzędu Skarbowego W postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.

Organ, powołując się na treść przepisu art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r... o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r... Nr 14, poz. 176 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.p.d.o.f.") stwierdził, że przy zbyciu papierów wartościowych kosztami uzyskania przychodów są koszty bezpośrednio przypisane do transakcji, a więc koszty nabycia zbywalnego papieru, jak również koszty związane między innymi z obsługą rachunku bankowego przez biuro maklerskie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego zmianę i uznanie przedstawionego przez niego stanowiska za prawidłowe.

Podniósł, że na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pojęcia "wydatku na nabycie akcji" nie można utożsamiać wyłącznie z "kosztem" w znaczeniu ścisłym, rozumianym jako bezpośrednie przeniesienie jakiegoś prawa z majątku podatnika w drodze czynności prawnej rozporządzającej. Zdaniem Skarżącego o "wydatku" można mówić w przypadku dokonywanych przez podatnika na rzecz innych osób czynności prawnych przysparzających, to znaczy takich czynności, które prowadzą do przysporzenia polegającego albo na pojawieniu się nowej pozycji w stanie aktywów pewnej osoby, albo też na odpadnięciu jednej z pozycji w stanie jej pasywów. Następuje wtedy przesunięcie określonych pozycji majątkowych między stronami czynności prawnej. Wskazał, że Spółka wydając akcje nowej emisji w wyniku realizacji prawa poboru i wykonując swoje zobowiązanie, zwolniła się z obowiązku świadczenia na rzecz Skarżącego. Tym samym zmniejszyły się jej pasywa. Wartość tego zmniejszenia znajduje odzwierciedlenie w korekcie kursu giełdowego akcji Spółki. Stąd wartość prawa poboru, o którą giełda obniżyła kurs akcji należy uznać za koszt uzyskania przychodu ze zbycia akcji objętych w wyniku realizacji prawa poboru.

Dyrektor Izby Skarbowej w W., wskazaną na wstępie decyzją, odmówił zmiany postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że przedmiotem sprzedaży były akcje Spółki G. nabyte przez Skarżącego w wyniku realizacji prawa poboru. Przychód uzyskany ze sprzedaży tych akcji jest przychodem z kapitałów pieniężnych określonych w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.do.f. Zasady ustalania kosztów uzyskania przychodów z tego źródła określa art. 23 ust. 1 pkt 38 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów albo akcji w spółce mającej osobowość prawną (...); wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia tych wkładów, udziałów, akcji (...).

W świetle powołanego przepisu, przy ustalaniu dochodu ze sprzedaży akcji nabytych w wyniku realizacji prawa poboru, do kosztów uzyskania tego przychodu zalicza się tylko wydatki poniesione na nabycie tych akcji. Nie ma przy tym znaczenia, że nastąpiła korekta kursu giełdowego akcji Spółki G.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał ponadto, iż Skarżący we wniosku o udzielenie interpretacji podał, że w wyniku realizacji prawa poboru nabył 59.500 nowych akcji Spółki G., płacąc za jedną akcję 1,35 zł. Skoro nowe akcje Spółki G. zostały tak wycenione, to przy odpłatnym ich zbyciu koszt uzyskania przychodu stanowią faktyczne wydatki, poniesione na ich nabycie.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji, zarzucając naruszenie art. 5a pkt 11, art. 22 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że wydatki poniesione na nabycie prawa poboru akcji Spółki G. nie stanowią kosztów uzyskania przychodów z tytułu zbycia akcji tej Spółki, objętych w wyniku realizacji praw poboru.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że prawo poboru jest papierem wartościowym w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2005 r. Nr 111, poz. 937 ze zm.). Wskazał, że akcje Spółki G. i związane z nimi prawo poboru nabył w obrocie publicznym przed dniem 1 stycznia 2004 r. W cenie zapłaconej za powyższe akcje zawarta była wartość prawa poboru. Oznacza to, że kupując akcje, kupił także związane z nimi prawo poboru, które zostało oddzielone od akcji w dniu [...] marca 2004 r. Wydatek na zakup prawa poboru został zatem poniesiony w momencie nabycia akcji, z których prawo to wynikało. Kwota wydatku poniesionego na nabycie prawa poboru "skonkretyzowała się" natomiast w momencie oddzielenia prawa poboru od akcji, ponieważ w tym momencie posiadał oddzielone od nich prawo poboru, a więc nowy papier wartościowy w rozumieniu art. 5a pkt 11 u.p.d.o.f.

Skarżący wskazał, że "właściwym momentem, w którym można było ustalić wielkość tego wydatku był moment oddzielenia się prawa poboru od akcji (tj. [...] marca 2004 r.) i wynikająca z tego oddzielenia korekta kursu giełdowego akcji". Korekta ta wynosiła 1,83 zł i odpowiadała wyliczonej przez giełdę wartości prawa poboru. Kwota ta stanowi koszt uzyskania przychodów ze sprzedaży akcji nabytych w wyniku realizacji tego prawa. Podkreślił, iż posiadanie prawa poboru było niezbędne do nabycia akcji nowej emisji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga P. R. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające ją postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – nie naruszają prawa.

Przedmiotowe orzeczenia organów obu instancji nie naruszają – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim przepisów art. 5a pkt 11, art. 22 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.

Według Sądu brak jest również jakichkolwiek istotnych dla ostatecznego wyniku sprawy uchybień formalnoprawnych (proceduralnych), które uzasadniałyby uchylenie tych aktów.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostały rozstrzygnięcia organów podatkowych podjęte w związku z wystąpieniem Skarżącego o udzielenie pisemnej interpretacji podatkowej.

Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 14a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) pisemna interpretacja podatkowa udzielana jest w oparciu o stan faktyczny przedstawiony we wniosku o jej udzielenie.

Zgodnie z treścią wniosku z dnia [...] maja 2005 r., Skarżący kupił na giełdzie przed dniem 1 stycznia 2004 r. akcje Spółki G. W marcu 2004 r. nabył akcje nowej emisji tej Spółki, do czego uprawniały go prawa poboru, wynikające z posiadanych już akcji. Następnie sprzedał akcje nowej emisji.

Spór dotyczył kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży akcji nowej emisji Spółki G., zakupionych przez Skarżącego w wyniku realizacji prawa poboru.

Wskazać należy, że emisja nowych akcji jest jednym ze sposobów podwyższenia kapitału zakładowego spółki akcyjnej. Emisja nowych akcji sama w sobie nie prowadzi do podwyższenia kapitału zakładowego. Konieczne jest objęcie akcji nowej emisji. Objęcie nowych akcji może nastąpić poprzez wcześniejsze złożenie oferty przez spółkę i jej przyjęcie przez oznaczonego indywidualnie określonego adresata (subskrypcja prywatna). Drugim sposobem jest zaoferowanie akcji tylko tym akcjonariuszom, którym służy prawo poboru, czyli prawo objęcia akcji w podwyższonym kapitale zakładowym (subskrypcja zamknięta). Akcje mogą też być zaoferowane w drodze ogłoszenia skierowanego do osób, którym nie służy prawo poboru (subskrypcja otwarta).

Zgodnie z art. 433 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.; dalej "Ksh") akcjonariusze mają prawo pierwszeństwa objęcia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych akcji (prawo poboru). Akcjonariuszy, którym przysługuje prawo poboru nowych akcji wskazuje uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego, poprzez wskazanie tzw. dnia prawa poboru, według którego określa się akcjonariuszy, którym prawo to przysługuje, jeżeli nie zostali oni od tego prawa wyłączeni (art. 432 § 2 Ksh).

Prawo poboru jest zatem szczególnym, zagwarantowanym ustawowo prawem akcjonariuszy, które polega na pierwszeństwie objęcia akcji nowej emisji. Przysługuje ono akcjonariuszom, którzy są nimi w dniu prawa poboru. Akcjonariusze mają prawo objęcia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych akcji. Prawo poboru nie jest jednak prawem o charakterze bezwzględnym, ponieważ uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego może pozbawić dotychczasowych akcjonariuszy tego prawa. Prawo to jest prawem warunkowym. Roszczenie z tego tytułu przysługuje akcjonariuszowi w stosunku do spółki dopiero z chwilą podjęcia przez jej walne zgromadzenie uchwały o podwyższeniu kapitału akcyjnego w drodze emisji nowych akcji.

Prawo poboru jest prawem zbywalnym, gdy chodzi o konkretne prawo będące następstwem uchwalonej już emisji. Nie jest natomiast zbywalne ogólne, nieskonkretyzowane jeszcze prawo poboru.

W myśl przepisu art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447 ze zm.) – papierami wartościowymi są akcje oraz wynikające z nich zbywalne prawa majątkowe. Papierem wartościowym jest więc jedynie skonkretyzowane prawo poboru, będące następstwem uchwalonej emisji, tzn. nie prawo poboru jako takie, ale prawo poboru do określonej liczby akcji nowej emisji.

Stosownie do treści art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym (art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f.). Zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. – kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

Źródłami przychodów są między innymi kapitały pieniężne (art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.). W myśl art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane przychody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych.

Dochód uzyskany z tego źródła przychodów podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, na zasadach określonych w art. 30b u.p.d.o.f. Zgodnie z ust. 2 pkt 1 tego artykułu dochodem z odpłatnego zbycia papierów wartościowych jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f lub ust. 1g, lub art. 23 ust. 1 pkt 38, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14.

Z treści wniosku z dnia 2 maja 2005 r. wynika, że akcje nowej emisji zostały kupione przez Skarżącego, a cena jednej akcji wynosiła 1,35 zł. Akcje te nie zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny, ani w wyniku podziału, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 7 u.p.d.o.f. Zasady ustalania kosztów uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia tych akcji określa zatem przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych, w tym dochodu z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także umorzenia jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych.

Przepis ten jednoznacznie odwołuje się do pojęcia wydatku jako kosztu uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu ze sprzedaży akcji. Ustawodawca zawęził zatem pojęcie kosztów uzyskania przychodów ze sprzedaży akcji do wydatków poniesionych na ich nabycie.

Wskazać należy, że koszt w ujęciu podatkowym jest dużo szerszym pojęciem od wydatku. Pojęcie "koszty" obejmuje bowiem wydatki poczynione przez podatnika oraz koszty niebędące wydatkami. Pozyskiwanie składników majątkowych nie zawsze połączone jest z wydatkiem. Istotą kosztu nie jest to, czy za nabywane składniki majątku w postaci towarów, materiałów, praw majątkowych podatnik zapłacił w formie pieniężnej. Przez wydatek należy natomiast rozumieć sumę, która została na coś wydana, w tym przypadku na nabycie akcji.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotowe akcje nowej emisji zostały kupione przez Skarżącego w wyniku realizacji prawa poboru, przysługującego mu jako akcjonariuszowi z tytułu posiadania akcji Spółki G.

W świetle powołanego przepisu art. 23 ust. 1 pkt 38 w związku z art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f., przy ustalaniu dochodu ze sprzedaży akcji nabytych w wyniku realizacji prawa poboru przysługującego akcjonariuszowi, do kosztów uzyskania tego przychodu zalicza się tylko wydatki poniesione na nabycie tych akcji. Wydatkiem na ich nabycie będzie więc nominalna wartość środków pieniężnych, którą Skarżący zapłacił za ich nabycie oraz, jak wskazał organ podatkowy, wydatkowane przez Skarżącego środki pieniężne między innymi na obsługę rachunku bankowego przez biuro maklerskie. Wskazana natomiast przez Skarżącego wartość prawa poboru, o którą giełda obniżyła kurs akcji, nie stanowi wydatku poniesionego przez niego na nabycie przedmiotowych akcji. W związku z tym, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych akcji.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.