Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 374/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-06-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi F. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: przekazania zażalenia zgodnie z właściwością postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 27 maja 2011r. skarżący F. W. zwrócił się

o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości 409,29 zł jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 702,68 zł, syn jest bezrobotny bez prawa do zasiłku. Łączny dochód rodziny wynosi 1.111,97 zł. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 160 m2, działki rolnej

o powierzchni 0,47 ha oraz obiektu szklarniowego o powierzchni 600 m2 nieczynnego od 1990r. Innego majątku nie posiada. W złożonym wniosku wnioskodawca wyjaśnił, iż do obowiązkowych opłat, kosztów utrzymania w jego rodzinie należą: "podatek, energia elektryczna, ogrzewanie domu, telefon, wywóz odpadów stałych, środki czystości lekarstwa" oraz "życie trojga osób".

Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów takich jak:

- wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny ( np. rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, TV, Internet, ogrzewanie domu, wywóz odpadów, koszty wyżywienia, ubrania, środków czystości, koszty eksploatacji samochodu, ewentualne koszty leczenia, raty pożyczek, kredytów, ubezpieczeń, itp.), przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, oświadczenia czy korzysta z czyjejś pomocy i podania jej zakresu,

–przedłożenia wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych własnych oraz członków rodziny, pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, z okresu ostatnich czterech miesięcy (styczeń –kwiecień 2011r.),

- wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie sposobu wykorzystywania działki rolnej o powierzchni 0,47 ha oraz szklarni,

- wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie uzyskiwanych ewentualnie dochodów z działalności rolniczej lub dochodów o charakterze okresowym przez skarżącego, a także osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyraził swoje niezadowolenie z powodu wzywania go do dostarczenia dodatkowych dokumentów i informacji. Stwierdził, iż nie będzie wyjaśniał Sądowi zestawienia wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, które to wydatki związane są zakupem chleba i wody. Wyjaśnił, iż nie korzystał, nie korzysta i nie będzie korzystał z jakiejkolwiek pomocy. Oświadczył również, iż ani on, ani jego rodzina nie posiadają rachunków bankowych. Odnośnie posiadanej działki rolnej skarżący podał, iż jest ona zabudowana budynkiem mieszkalnym, obiektami szklarniowymi, na pozostałej części znajduje się przydomowy ogródek, plac zabaw dla dzieci oraz część rekreacyjna. Skarżący wyjaśnił nadto, iż nie uzyskuje żadnych dochodów z działalności rolniczej, warzywa uprawiane na działce służą własnym potrzebom. Wyjaśnił też, iż obiekt szklarniowy jest niewykorzystywany z winy organów administracji oraz WSA w Olsztynie. Dodał również, iż na podstawie tak samo wypełnionego formularza wniosku PPF Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 maja 2011r. sygn. akt VII SA/Wa 888/11 zwolnił go od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata z urzędu.

Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje:

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Podkreślić przy tym należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Innymi słowy strona winna wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy.

Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Tymczasem złożone przez skarżącego oświadczenie,

o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd pismem z dnia 1 czerwca 2011r. zwrócono się do strony o jego uzupełnienie wskazując jednocześnie jakie oświadczenia oraz dokumenty źródłowe należy w tej materii nadesłać.

Wnioskodawca w niniejszej sprawie nie nadesłał wszystkich żądanych dokumentów i oświadczeń. W tej sytuacji stwierdzić należało, iż skarżący nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia,

w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych

w całości bądź w części. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne.

Dlatego też w ocenie rozpoznającego wniosek istotnym dla oceny kompletnej

i rzeczywistej sytuacji skarżącego było zestawienie wysokości jego miesięcznych wydatków. Na ocenę sytuacji finansowej strony ma bowiem wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, czy też generalnie uzyskiwanych przez nią pożytków z określonego tytułu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. W złożonym formularzu skarżący podał jedynie z jakiego tytułu ponosi wydatki, nie podał natomiast ich wysokości. Dodatkowo poprzez nie złożenie odpowiednich dokumentów ( rachunków, faktur, paragonów itp.) nie uwiarygodnił ponoszenia wykazywanych przez siebie kosztów utrzymania. Wzywając do określenia rodzaju i wysokości kosztów utrzymania rodziny, referendarz sądowy w wystosowanym wezwaniu, podał przykładowe rodzaje ewentualnych wydatków, dając wnioskodawcy możliwość wyszczególnienia wszystkich kosztów utrzymania rodziny.

Skarżący nie udzielił również odpowiedzi w zakresie uzyskiwania ewentualnych dochodów o charakterze okresowym przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ograniczył się do stwierdzenia, iż on sam nie uzyskuje żadnych dochodów z działalności rolniczej. Tym samym nie wyjaśniono czy wykazywane dochody są jedynymi dochodami gospodarstwa domowego. Okoliczność uzyskiwania dochodów z innych dodatkowych źródeł (np. o charakterze okresowym, sezonowym) była niewykluczona zwłaszcza w sytuacji utrzymywania się rodziny

z niskich dochodów, jak również w sytuacji pozostawania w tym gospodarstwie syna wnioskodawcy, będącego osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, czyli pozbawioną jakichkolwiek dochodów. Ustalenie powyższych danych było, w ocenie rozpoznającego wniosek, istotne do rozpoznania złożonego wniosku.

Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy w zakresie wezwania skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, stwierdzić należy, że referendarz sądowy, korzystając z możliwości przewidzianej w art. 255 p.p.s.a. w zw. z art. 258 §2 pkt 5 p.p.s.a, rozpoczął postępowanie wyjaśniające, które miało na celu uzyskanie pełnego obrazu możliwości płatniczych strony oraz uwiarygodnienia oświadczeń złożonych w formularzu PPF. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. sąd (lub referendarz sądowy) zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów

i oświadczeń, w celu ustalenia wszystkich okoliczności, które zawarte we wniosku okazały się niewystarczające dla jego oceny lub budziły wątpliwości. Tak jak wyjaśniono wyżej dla oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego niewystarczające okazało się poprzestanie na wykazaniu jedynie niskich dochodów rodziny. Niewystarczające okazało się również wykazanie jedynie rodzaju ponoszonych kosztów bez określenia ich wysokości. Dla rzetelnego rozpoznania wniosku konieczne było ustalenie wysokości ponoszonych wydatków w celu konfrontacji z uzyskiwanymi dochodami. Istotne było również ustalenie czy ponoszone wydatki nie przekraczają uzyskiwanych dochodów. Wystarczyło zatem złożyć odpowiednie oświadczenie w zakresie wysokości poszczególnych kosztów utrzymania, a także w miarę możliwości i posiadania przedłożyć dokumenty potwierdzające ponoszone koszty i ich wysokość.

Podobnie konieczne było ustalenie czy uzyskiwane dochody są jedynymi dochodami gospodarstwa domowego. Nie można zatem uznać, aby skarżący prawidłowo wykonał wezwanie referendarza sądowego, a w konsekwencji, aby wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto nie można się zgodzić ze skarżącym, że wezwanie w zakresie przedłożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień było naruszeniem jego praw czy próbą nadmiernego ingerowania w jego życie osobiste.

Odnosząc się natomiast do uwag wnioskodawcy, iż uzyskał prawo pomocy

w zakresie całkowitym w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 888/11 rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie należy stwierdzić, że każda sprawa jest rozpoznawana indywidualnie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w danej, konkretnej sprawie. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której rozpoznający wniosek dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygałby nie na podstawie akt tej sprawy,

a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny Sąd (skład orzekający). Wskazać przy tym należy, że powołane orzeczenie choć niewątpliwie korzystne dla strony zachowuje moc wiążącą jedynie w tej sprawie, w której je wydano. Przyznanie prawa pomocy nie ma zatem powagi rzeczy osądzonej w kolejnych sprawach, nawet z wniosku tego samego podmiotu. W poszczególnych sprawach sąd administracyjny samodzielnie ocenia zasadność przyznania prawa pomocy pod kątem przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Nie jest natomiast związany oceną sytuacji skarżącego dokonaną przez inne organy i sądy ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2010r. sygn. akt II GZ 275/10 orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl).

Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że nie dostarczenie dokumentów i wszystkich oświadczeń, do których złożenia skarżący został wezwany spowodowało, iż niewyjaśnione zostały wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej, a tym samym brak było podstaw do uznania, iż skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy czy to w zakresie całkowitym, czy nawet częściowym.

W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.