Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1101/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 8, art. 11, art. 84 par. 1, art.107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], znak [...] (dalej decyzja z dnia [...] lipca 2012 r.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. (dalej PPIS albo organ I instancji) działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm., dalej uppis), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm., dalej kp), §8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 2009 r., nr 105, poz. 869 ze zm., dalej rozporządzenie z 2009 r.) oraz art. 104 i 107 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) stwierdził u Cz. K. (dalej wnioskodawca) chorobę zawodową w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wymienioną pod pozycją 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu z 2009 r.

W uzasadnieniu PPIS wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], znak [...] stwierdził u wnioskodawcy chorobę zawodową - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem. Na skutek wniesionego od tej decyzji odwołania, Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej WPWIS albo organ II instancji) decyzją z dnia [...] maja 2011 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PPIS. Wyrokiem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Po 683/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA) uchylił decyzję WPWIS oraz decyzję PPIS ze względu na potrzebę przeprowadzenia, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obszernego postępowania dowodowego.

W oparciu o poczynione ustalenia faktyczne organ I instancji ustalił, że wnioskodawca zatrudniony był w P.K.P - Oddział Zmechanizowanych Robót Drogowych w Poznaniu, ul. S. [...] od dnia [...] czerwca 1961 r. do dnia [...] września 1974 r. na stanowisku maszynisty ciężkich maszyn nawierzchniowych i budowlanych. Przez 9 lat obsługiwał podbijarkę [...]. Od [...] września 1974 r. do [...] marca 1997 r. wnioskodawca pracował w Kopalni Węgla Brunatnego "K." w K. (dalej Kopalnia).

W zależności od dyspozycji wydanych przez kierownika wnioskodawca obsługiwał podbijarkę [...], wózki motorowe: WM-5, WM-10, WM-15 (pojazdy szynowe służące do przewozu ludzi, materiałów, maszyn i urządzeń), wykonywał prace warsztatowe, obsługiwał koparko-czyszczarkę.

Podbijarka [...] służyła do zagęszczania podsypki pod pokładem kolejowym. Była to maszyna o długości około 8 m i wadze 8300 kg, napędzana silnikiem spalinowym S-109. W trakcie pracy podbijarki wnioskodawca znajdował się w środku maszyny między jej korpusami, które były napędzane łańcuchami typu Gala (9 sztuk). Łańcuchy napędzały koła zamachowe, które przenosiły napęd korpusów do "łap" (łap było 16 szt.). Maszyna nie była obudowana, znajdował się nad nią tylko dach, wykonany z blachy.

Na terenie Kopalni było około 130 km torów i około 230 rozjazdów. Podbijarka pracowała w zależności od warunków atmosferycznych, od kwietnia do października, 5-6 godzin wciągu zmiany roboczej. Od około 1991 r. ilość wykonywanej pracy z użyciem podbijarki uległa zmniejszeniu ze względu na to, że prace zlecano firmom zewnętrznym. Do 1985 r. ze względu na braki kadrowe wnioskodawca jednoosobowo obsługiwał podbijarkę [...]. W połowie lat osiemdziesiątych została zakupiona druga podbijarka oraz zatrudniono dwóch operatorów (w 1986 r. A. S., w 1988 r. R. W.) do obsługi ww. sprzętu

Od [...] r. wnioskodawca wykonywał również prace w warsztacie TKT i w zależności od potrzeb obsługiwał podbijarkę PD-90, wózek motorowy WM-5, a następnie wózki motorowe WM-10 i WM-15. Do obowiązków wymienionego należało utrzymanie sprawności drezyn motorowych i sprzętu pomocniczego do prac torowych (zakrętarki torowe, wiertarki torowe, wiertarki do podkładów) z użyciem takich narzędzi jak klucze, młot, łom, szlifierka stołowa i kątowa).

Z zeznań świadków: H. K., K. W., R. W., A. S. wynika, że w trakcie wykonywania prac przy pomocy podbijarki [...] występował bardzo duży hałas powodowany pracą silnika, łańcuchów, podbijaków. Ponadto z zeznań świadka A. S. wynika, że właśnie ze względu między innymi na wysoki poziom hałasu jaki emitowały ww. podbijarki zostały wycofane z eksploatacji.

Trudno jest w sposób jednoznaczny wskazać rok wycofania z eksploatacji podbijarek [...] i wózków motorowych WM-5 (na wyposażeniu oddziału były trzy wózki motorowe WM-5). Z protokołów likwidacji dwóch podbijarek torowych [...] oraz dwóch wózków motorowych WM-5, przesłanych przez Kopalnię wynika, że fizyczna likwidacja podbijarek torowych nastąpiła w 1994 r., a dwóch wózków motorowych w 1991 r.

W trakcie obsługi wózka motorowego WM-5 wnioskodawca narażony był na hałas o poziomie od 67 do 100 dB(A), równoważny poziom hałasu 84 dB(A), 86 dB(A).

Również w trakcie wykonywania prac w podręcznym warsztacie wnioskodawca narażony był na hałas. Wprawdzie świadek P. W. (bezpośredni przełożony Cz. K. w latach 1994-1997) ocenił, że wymieniony w trakcie prac warsztatowych nie był narażony na hałas, jednakże potwierdził fakt używania w trakcie prac naprawczych między innymi szlifierki kątowej.

Z zeznań świadka M. W., sztygara zmianowego w oddziale TKT wynika, że w warsztacie naprawczym chwilowo występował hałas powodowany pracą szlifierek. Z pomiarów hałasu wykonanych przez Sekcję Badań Środowiskowych Kopalni wynika, że poziom hałasu podczas pracy szlifierki wynosi 104 dB(A). W przypadku pracy szlifierki kątowej tylko przez 2 minuty poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8 godz. dnia pracy wynosi 80,2 dB(A). Jest on niższy od najwyższego dopuszczalnego natężenia, jednakże bezpieczny dla ucha poziom dźwięku wynosi 80 dB(A), a narażenie pracownika na hałas o wyższym poziomie powoduje ryzyko uszkodzenia słuchu.

W trakcie obsługi wózka motorowego WM-10 i WM-15 wnioskodawca narażony był na hałas o poziomie od 77 do 85 dB(A), poziom ekspozycji na hałas odniesiony do - 8 godz. dnia pracy wynosił od 73 do 81 dB(A).

Z zeznań świadków: R. W., A. S. wynika, że wnioskodawca narażony był na hałas powodowany pracą silników naprawionych urządzeń, w trakcie próbnego rozruchu, który w przypadku mniejszych maszyn (np. zakrętarek) odbywał się w pomieszczeniu warsztatowym. Zakrętarki służyły do odkręcania i przykręcania śrub w trakcie wymiany podkładów. Na wyposażeniu oddziału TKT było 12 zakrętarek, które często ulegały awarii.

Ponadto w latach dziewięćdziesiątych przez kilka okresów zimowych, w miesiącach grudzień-marzec wnioskodawca pracował na koparko-czyszczarce, służącej do oczyszczania wagonów.

Z raportu badań Laboratorium Jakości Węgla i Środowiska Kopalni z dnia [...] marca 2012 r. wynika, że poziom hałasu podczas prac związanych z czyszczeniem wagonów wynosi od 84,7 do 86,1 dB(A); poziom ekspozycji na hałas odniesiony do - 8 godz. dnia pracy wynosi 82,4 dB(A).

Oceniając warunki pracy wnioskodawcy organ I instancji stwierdził, że w jego środowisku pracy występował hałas, w tym przekraczający najwyższe dopuszczalne normy. Wprawdzie od około 1982 r. wnioskodawca w okresie wykonywania prac na torach z użyciem podbijarki PD-90 stosował ochronniki słuchu, ale tylko podczas podbijania podkładów. Nie było możliwe stosowanie ochron słuchu podczas jazdy podbijarką, wózków motorowych: WM-5, WM-10, WM-15 ze względu na konieczność komunikowania się z dyżurnym mchu.

Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w K. (dalej Centrum Medycyny Pracy) orzeczeniem lekarskim z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] rozpoznało u wnioskodawcy obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem i orzekło o rozpoznaniu choroby zawodowej wymienionej pod poz. 21. Centrum Medycyny Pracy w uzasadnieniu orzeczenia podało, że z dokumentacji medycznej wynika, że choroba zawodowa narządu słuchu u wnioskodawcy występowała już w okresie jego aktywności zawodowej - audiogram z dnia 12 kwietnia 1995 r., w którym stwierdza się niedosłuch czuciowo-nerwowy o średnim ubytku słuchu: ucho prawe - 45 dB, ucho lewe - 45 dB oraz audiogram z dnia 19 marca 1997 r. - niedosłuch czuciowo-nerwowy o średnim ubytku słuchu: ucho prawe-52 dB, ucho lewe - 47 dB.

W opinii z [...] czerwca 2012 r., znak [...] Centrum Medycyny Pracy wyjaśniło, że zgodnie z rozporządzeniem z 2009 r., okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w przypadku choroby zawodowej narządu słuchu wynosi 2 lata.

W dokumentacji medycznej wnioskodawcy znajdują się audiogramy z okresu aktywności zawodowej z dnia [...] kwietnia 1995 r. (średni ubytek słuchu: ucho prawe-45 dB, ucho lewe-45 dB), z dnia [...] marca 1997 r. (średni ubytek słuchu: ucho prawe-52 dB, ucho lewe-47 dB), wykazujące niedosłuch czuciowo-nerwowy o charakterystycznym dla skutków biologicznego działania hałasu przebiegu krzywych audiometrycznych nie obejmujących niskich i średnich częstotliwości i nie mających całkowitej głuchoty w zakresie wysokich częstotliwości. Badania te są decydujące w rozpoznaniu u wnioskodawcy choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego niedosłuchu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem. Niedosłuch spowodowany hałasem nie ulega nigdy poprawie, a progresji po ustaniu ekspozycji na hałas w okresie aktywności zawodowej i kilka lat po tym okresie. W przypadku wnioskodawcy po okresie 13 lat od ustania narażenia na pogorszenie słuchu ma wpływ starzenie się narządu słuchu.

PPIS nie uwzględnił wniosku Kopalni w sprawie wystąpienia o opinię do innej placówki, celem wyjaśnienia wątpliwości dot. wystąpienia u wnioskodawcy znacznego ubytku słuchu od zaprzestania obsługi podbijarki i wózka motorowego. Orzeczenie w sprawie choroby zawodowej u wnioskodawcy wydane zostało przez Centrum Medycyny Pracy i do tej jednostki orzeczniczej zwrócił się PPIS o wydanie opinii uzupełniającej. Organ administracji nie może zmusić ubiegającego się o stwierdzenie choroby zawodowej do poddania badaniom.

Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wnioskodawca przez okres wykonywania pracy zawodowej pracował w warunkach narażenia na hałas, w tym hałas przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenie. Z zebranych w sprawie dowodów oraz opinii medycznej jednostki orzeczniczej wynika, że pomiędzy warunkami pracy wnioskodawcy, a rozpoznanym schorzeniem istnieje związek przyczynowy.

Odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia [...] lipca 2012 r. wniosła Kopalnia (dalej odwołująca) zarzucając naruszenie:

1) §8 ust. 1 ust. 2 rozporządzenia z 2009 r. przez stwierdzenie choroby zawodowej u wnioskodawcy bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego,

2) pkt 21 załącznika do rozporządzenia z 2009 r. przez stwierdzenie choroby zawodowej u wnioskodawcy po upływie dwóch lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,

3) przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 77 kpa przez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do wszystkich stanowisk na których faktycznie pracował wnioskodawca, odnośnie poziomu hałasu na stanowiskach na których faktycznie pracował wnioskodawca w ochronnikach słuchu, nic ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zaprzestania obsługi przez wnioskodawcę podbijarki oraz wózka motorowego WM-5, tj. od 1993 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zakończenia pracy zawodowej przez wnioskodawcę do dnia wydania zaskarżonej decyzji,

4) art. 84 § 1 kpa przez nie wystąpienie o opinię do innej placówki gdy orzeczenie zawiera lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia w sytuacji gdy u wnioskodawcy nie tylko od zaprzestania obsługi podbijarki oraz wózka motorowego, a także zaprzestania pracy nastąpił znaczny ubytek słuchu. Nie został także wyjaśniony wpływ wieku na ubytek słuchu,

5) nie zastosowanie się do wytycznych WSA zwartych w wyroku z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Po 683/11.

Kopalnia wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do wszystkich stanowisk na których faktycznie pracował wnioskodawca, w tym ustalenie poziomu hałasu w ochronnikach słuchu, ustalenie wielkości w jakiej nastąpił ubytek słuchu od zakończenia pracy zawodowej przez wnioskodawcę do dnia wydania zaskarżonej decyzji, ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu u wnioskodawcy od zaprzestania obsługi podbijarki oraz wózka motorowego WM-5 tj. od 1993 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, wystąpienie o opinię do innej placówki, ponieważ orzeczenie zawiera lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia w sytuacji gdy u wnioskodawcy nastąpił znaczny ubytek słuchu od zaprzestania obsługi podbijarki i wózka motorowego, a także nie został wyjaśniony wpływ wieku na ubytek słuchu, uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej u wnioskodawcy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] sierpnia 2012 r.) WPWIS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2012 r.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że PPIS ustalił z należytą starannością stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie przebiegu pracy zawodowej oraz narażenia zawodowego u wnioskodawcy.

Zarzut przyjęcia przez organ administracyjny orzeczenia lekarskiego i stwierdzenie, że jest lakoniczne i nie zawiera dostatecznego uzasadnienia WPWIS uznał za bezpodstawny. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (t.j. Dz.U. 2004 r., nr 125, poz. 1317 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Nie zasługuje również na uwzględnienie teza odwołującej jakoby uszkodzenie słuchu wywołane hałasem było trwałe i nie ulegało poprawie ani progresji po ustaniu narażenia na hałas, co w powiązaniu z okolicznością, że znaczny ubytek słuchu u wnioskodawcy nastąpił po zakończeniu pracy zawodowej wskazuje na brak związku przyczynowego pomiędzy zdiagnozowanym ubytkiem słuchu, a wykonywaną pracą zawodową w Kopalni. Centrum Medycyny Pracy w orzeczeniu lekarskim i opiniach uzupełniających wskazało, że niedosłuch spowodowany hałasem nie ulega nigdy poprawie, a progresji po ustaniu ekspozycji na hałas w okresie aktywności zawodowej i kilka lat po tym okresie. W przypadku wnioskodawcy po okresie 13-tu lat od ustania narażenia zawodowego na pogorszenie słuchu ma wpływ starzenie się narządu słuchu. Kluczowe znaczenie w sprawie ma fakt, że w dokumentacji medycznej wnioskodawcy znajdują się audiogramy z okresu jego aktywności zawodowej z dnia [...] kwietnia 1995 r. (średni ubytek słuchu: ucho prawe 45 dB, ucho lewe 45 dB), z dnia 19 marca 1997 r. (średni ubytek słuchu: ucho prawe 52 dB, ucho lewe 47 dB), w którym stwierdza się niedosłuch czuciowo-nerwowy O charakterystycznym dla skutków biologicznego działania hałasu przebiegu całkowitej głuchoty w zakresie wysokich częstotliwości. Badania te są decydujące w rozpoznaniu u wnioskodawcy choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego niedosłuchu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem. W ocenie organu II instancji, orzeczenie lekarskie i opinie uzupełniające, które stanowią podstawę przedmiotowej decyzji są rzeczowe, spójne i logiczne. Poza tym, w ocenie WPWIS, organ I instancji po wyroku WSA uzupełnił materiał dowodowy i poddał go wnikliwej analizie i ocenie.

W ocenie WPWIS spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej, tj.: rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 2009 r., choroba zawodowa jest rozpoznana przez zakład służby zdrowia upoważniony do ich rozpoznawania (§5 cytowanego wyżej rozporządzenia), udokumentowano narażenie zawodowe oraz uznano na zasadzie wysokiego prawdopodobieństwa istnienie związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą zawodową, a rozpoznanym schorzeniem narządu słuchu.

W skardze do WSA z dnia [...] września 2012 r. Kopalnia (dalej skarżąca) zaskarżyła decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. w całości zarzucając jej naruszenie:

§ 8 ust. 1, ust. 2 rozporządzenia z 2009 r. przez stwierdzenie choroby zawodowej u wnioskodawcy bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego,

2) pkt 21 załącznika do rozporządzenia z 2009 r. przez stwierdzenie choroby zawodowej u wnioskodawcy po upływie dwóch lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,

3) przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 11 kpa przez:

- nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do wszystkich stanowisk na których faktycznie pracował wnioskodawca,

nie przeprowadzenie postępowania dowodowego odnośnie poziomu hałasu na stanowiskach na których faktycznie pracował wnioskodawca w ochronnikach słuchu,

nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zaprzestania obsługi przez wnioskodawcę podbijarki oraz wózka motorowego WM-5 tj. od 1993r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji,

nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zakończenia pracy zawodowej przez wnioskodawcę do dnia wydania zaskarżonej decyzji,

4) naruszenie art. 84 § 1 kpa poprzez nie wystąpienie o opinię do innej placówki gdy orzeczenie zawiera lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia w sytuacji gdy u wnioskodawcy nie tylko od zaprzestania obsługi podbijarki oraz wózka motorowego a także zaprzestania pracy nastąpił znaczny ubytek słuchu. Nie został także wyjaśniony wpływ wieku na ubytek słuchu,

5) nie zastosowanie się do wytycznych WSA zawartych w wyroku z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt II SA/Po 683/11.

Wskazując na powyższe Kopalnia wniosła o:

1) uchylenie w całości decyzji z dnia 28 sierpnia 2012 r. oraz uchylenie w całości decyzji z dnia 4 lipca 2012 r.,

2) zasądzenie od WPWIS na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 4-9 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], WPWIS wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (k. 17-18 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. oraz poprzedzające jej wydanie postępowanie prowadzone w przedmiocie stwierdzenia wystąpienia u wnioskodawcy choroby zawodowej narządu słuchu spowodowanego hałasem istniejącym w miejscu pracy.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc je podstawą poniższych rozważań. W szczególności Sąd podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r., że w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. Rozpoznane schorzenie zostało objęte wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 2009 r. Z kolei choroba zawodowa została rozpoznana przez upoważniony stosownie do §5 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. zakład służby zdrowia.

Sąd miał również na uwadze, że w przedmiotowej sprawie orzekał już WSA, który wyrokiem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Po 683/11, uchylił decyzję WPWIS z dnia [...] maja 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS z dnia [...] lutego 2011 r. W obszernym uzasadnieniu WSA przesądził o posiadaniu przez skarżącą interesu prawnego w rozumieniu art. 50 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, dalej ppsa) do występowania w niniejszym procesie, dokonał wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów kp, rozporządzenia z 2009 r. oraz kpa, wskazując na istotne uchybienia w ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz formułując w związku z tym wiążące wskazania odnośnie konieczności wyczerpującego zebrania i rozpoznania materiału dowodowego dotyczącego okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia sprawy. W ocenie WSA, dla poczynienia powyższych ustaleń organy powinny wykorzystać wszelkie aktualnie dostępne środki dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i wszelkie dostępne dokumenty urzędowe i prywatne) pamiętając, że rolą organu administracji jest dążyć do uzyskania najszerszych, możliwych informacji pozwalających na zgodne z prawem rozstrzygnięcie, przy czym niedopuszczalne jest przyjmowanie z góry założenia, że dowody określonego rodzaju są wiarygodne, a dowody innego rodzaju są niewiarygodne. W szczególności organ powinien podjąć próbę procesowego zweryfikowania twierdzeń wnioskodawcy co do wykonywanych przez niego czynności służbowych i wymiaru tych czynności oraz wiążących się z nimi obciążeń hałasem oraz ustalenia w jakich okresach, jakiego rodzaju zadania i przy użyciu jakich maszyn wykonywał. Biorąc pod uwagę, że maszyny z obsługą których wnioskodawca wiąże wystąpienie u niego ubytku słuchu stanowiły pojazdy kolejowe, organ powinien rozważyć (w przypadku braku możliwości pozyskania odpowiedniej dokumentacji od pracodawcy, co również winno być potwierdzone procesowo), wystąpienie z zapytaniami o parametry poszczególnych typów maszyn do instytucji naukowych zajmujących się problematyką kolejnictwa.

W oparciu o kompletny materiał dowodowy organ powinien ustalić w sposób precyzyjny stan faktyczny sprawy pamiętając, że wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych, zaś ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie musi odpowiadać zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Wyniki poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych organ powinien uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej spełniającym wymogi określone w art. 8 kpa, art. 11 kpa i art. 107 § 3 kpa, to jest zawierającym jednoznaczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w tym w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. W uzasadnieniu poza składnikami expressis verbis wskazanymi w art. 107 § 3 kpa organ powinien nadto szczegółowo odnieść się do argumentów podnoszonych przez strony w pismach procesowych. Organ winien przy tym pamiętać, że wskazania faktów, które uznaje za udowodnione nie może zastąpić przytoczeniem treści przeprowadzonych w sprawie dowodów, jak również o tym by nie zastępować koniecznych własnych ustaleń przytoczeniem ustaleń poczynionych przez inne podmioty.

Zgodnie z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Artykuł 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, lex nr 526493, wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, lex nr 594010, wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, lex nr 559604, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, lex nr 594756). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok WSA z dnia 21.04.2010 r., sygn. akt II FSK 2129/08, lex nr 596261). Ocena prawna oraz wiążące wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji mają również istotne znaczenie dla NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku sądu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji, gdyż byłby on niezgodny z prawem, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie uwzględniałby wiążącej oceny prawnej i wskazań, o jakich mowa w art. 153 ppsa (wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 178/09, lex nr 593711, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10, lex nr 1081870). Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 ppsa pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 ppsa przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 ppsa określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania.

W niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy wykonały wytyczne zawarte w powyżej opisanym wyroku WSA, rzetelnie oraz dokładnie ustalając stan faktyczny sprawy, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

PPIS po wydaniu wyroku przez WSA przeprowadził obszerne postępowanie dowodowe w trakcie którego wystąpił do Kopalni o przedstawienie dowodów na poparcie twierdzenia, że wnioskodawca obsługiwał podbijarkę [...] oraz wózek motorowy WM-5 do 1993 r., a także wyników pomiarów hałasu wykonanych w trakcie obsługi wózka motorowego WM-10 i WM-15. Organ I instancji wystąpił do PPIS w Poznaniu o dokonanie oceny narażenia zawodowego wnioskodawcy w okresie jego zatrudnienia w PKP – Oddział Zmechanizowanych Robót Drogowych w Poznaniu, ul. S. [...] od dnia [...] czerwca 1961 r. do dnia [...] września 1974 r. na stanowisku maszynisty ciężkich maszyn nawierzchniowych i budowlanych. PPIS wystąpił również do Instytutu Kolejnictwa w Warszawie o przesłanie pomiarów hałasu wykonanych na stanowisku operatora podbijarki PD-90 oraz wózków motorowych: WM-5, WM-10, WM-15 oraz przesłuchał siedmioro świadków. Nadto organ I instancji przesłał akta sprawy dotyczące choroby zawodowej wnioskodawcy do Centrum Medycyny Pracy z wnioskiem o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego przez odniesienie się do tezy Kopalni, jakoby uszkodzenie słuchu wywołane hałasem było trwałe i nie ulegało poprawie ani progresji po ustaniu narażenia na hałas.

W oparciu o przeprowadzone dowody, organ I instancji w rzetelny sposób ustalił stan faktyczny sprawy stwierdzając u wnioskodawcy chorobę zawodową. W ocenie Sądu, organ administracji słusznie uznał ,iż można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem jak stanowi o tym art. 2351 kp, że choroba zawodowa, która wystąpiła u wnioskodawcy, została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Sąd miał przy tym na uwadze, że w szczególności zeznania wszystkich świadków nie są ze sobą zupełnie koherentne, co jednak wynika ze znacznego upływu czasu od zakończenia pracy przez wnioskodawcę. Poza tym, wszelkie rozbieżności, nie mające wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia zostały omówione u uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. Z kolei odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, Sąd uznał je za niezasadne. Sąd miał w tym względzie na uwadze, że sformułowane w skardze zarzuty w treści swojej są tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniu, do których to odniósł się już wyczerpująco organ II instancji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podzielając argumentację przedstawioną przez WPWIS wskazuje, że już w audiogramach z [...] kwietnia 1995 r. oraz z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdzono u wnioskodawcy istnienie choroby zawodowej w okresie aktywności zawodowej. Jak stwierdziło wyraźnie Centrum Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], badania te są decydujące w rozpoznaniu u badanego choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego niedosłuchu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem. Niedosłuch spowodowany hałasem nie ulega nigdy poprawie, a progresji po ustaniu ekspozycji na hałas w okresie aktywności zawodowej i kilka lat po tym okresie. Organy obu instancji uznając, że orzeczenie lekarskie Centrum Medycyny Pracy z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] wraz z opiniami uzupełniającymi zostało sporządzone w sposób rzetelny, nie miały obowiązku zwracania się w trybie art. 84 §1 kpa do innego podmiotu o wydanie kolejnej opinii. Innymi słowy, jeżeli organy uzyskały określone wiadomości specjalne, obdarzając sporządzoną opinię lekarską przymiotem wiarygodności, nie miały obowiązku weryfikacji uzyskanych wiadomości, zwłaszcza w sytuacji, gdy wszelkie nieścisłości wyjaśnione zostały przez Centrum Medycyny Pracy w opiniach uzupełniających.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.