Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2628/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Piotr Przybysz, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za grudzień 2012 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz A. B. kwotę 802 zł (słownie: osiemset dwa złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. określił A. B.(zwanemu dalej: "Skarżącym") prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą A., wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwany dalej: "PFRON") za grudzień 2012 r. w kwocie 4.623 zł.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc w nim o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów:

1) art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011r., Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) – zwanej dalej: “ustawą o rehabilitacji" oraz art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) – zwanej dalej: “O.p.", poprzez nieuwzględnienie w decyzji faktu, iż płatnik w okresie objętym decyzją zatrudniał osoby niepełnosprawne, a ponadto poprzez wprowadzenie obowiązku złożenia informacji o terminie powiadomienia pracodawcy przez pracownika o niepełnosprawności, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy,

2) art. 180 § 1 i art. 209 § 1 i 2 O.p., poprzez wydanie decyzji przed uzyskaniem od ZUS informacji dotyczących osób niepełnosprawnych,

3) art. 120 i art. 121 O.p., poprzez bezprawne nieuwzględnienie w decyzji informacji i dokumentów mających wpływ na wysokość naliczonych składek, co stanowi naruszenie zasady wydawania decyzji na podstawie przepisów prawa.

Następnie Minister Pracy i Polityki Społecznej (zwany dalej: "organem odwoławczym"), po analizie akt sprawy oraz zarzutów zawartych w powyższym odwołaniu, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zobowiązuje pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy do dokonywania miesięcznych wpłat na PFRON, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65 % przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 %, a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Natomiast przepis art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawiera delegację do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, stanowiąc iż do wpłat, o których mowa m. in. w art. 21 ust. 1, stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu FRON.

Następnie organ odwoławczy powołując się na treść art. 21 § 3 O.p. wskazał, że z dokumentacji dostarczonej przez Skarżącego i będącej w posiadaniu tego organu wynika, iż Skarżący przedstawił dowody świadczące o posiadaniu stopnia niepełnosprawności jego dwóch pracowników: 1) wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 kwietnia 2003 r., w którym zaświadcza się, że K. M. został uznany za niezdolnego do pracy (trwale), 2) orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 29 listopada 2007 r. D. L., obowiązujące do 30 listopada 2009 r. Jednakże zdaniem organu odwoławczego, żadne orzeczenie o niepełnosprawności nie może zostać uwzględnione przy wyliczeniu należności za okres objęty zaskarżoną decyzją, gdyż K. M. zatrudniony był u Skarżącego do dnia 31 grudnia 2010 r., natomiast orzeczenie D. L. zostało wydane do dnia 30 listopada 2009 r., czyli nie obowiązywało w okresie którego dotyczy ta decyzja. Skarżący nie przestawił orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dotyczącego D.L. obejmującego okres po 30 listopada 2009 r., co oznacza iż nie mógł on powołać się na fakt zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego, nie mogąc potwierdzić tego faktu odpowiednimi dowodami. Organ odwoławczy wskazał również w tym miejscu na bezzasadność wniosku Skarżącego dotyczącego zwrócenia się przez organ do przedsiębiorców spełniających przesłanki z art. 22 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, o wskazanie jakie były ich obroty ze Skarżącym w okresie 2007-2012, oraz czy kwoty te były zapłacone, jak również o zwrócenie się do ZUS o wydanie odpisów orzeczenia o niepełnosprawności pracowników K. A. oraz D.L.. Zdaniem organu odwoławczego, ciężar dowodu ciąży na stronie, która ma obowiązek wykazania swoich twierdzeń.

Organ odwoławczy uznał również za niezasadny zarzut Skarżącego dotyczący nieuprawnionego żądania przez organ pierwszej instancji złożenia informacji o terminie powiadomienia pracodawcy przez pracownika o niepełnosprawności. Organ odwoławczy zauważył w tym zakresie, iż przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji stanowiący podstawę żądania takiego oświadczenia, został dodany ustawą z dnia 29 października 2010 r. (Dz. U. z 2010 r., Nr 226, poz. 1475) i zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2011 r., co oznacza że w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji funkcjonował przepis umożliwiający zaliczenie do stanu zatrudnienia pracownika jako niepełnosprawnego dopiero od momentu okazania pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Organ odwoławczy zgodził się natomiast ze stanowiskiem Skarżącego, iż dane dotyczące osób niepełnosprawnych zatrudnionych przez Skarżącego mógł skutecznie przekazać jego pełnomocnik.

Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 180 § 1 i art. 209 § 1 i 2 O.p., poprzez wydanie decyzji przed uzyskaniem od ZUS informacji dotyczących osób niepełnosprawnych, organ odwoławczy zauważył, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na dane uzyskane z ZUS, zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z art. 49c ustawy o rehabilitacji, z których wynika jednoznacznie, że Skarżący w okresie którego dotyczy zaskarżona decyzja nie zatrudniał osób niepełnosprawnych.

Skarżący zaskarżył następnie powyższą decyzję wnosząc skargę w piśmie z dnia 18 lipca 2014 r., zarzucając jej naruszenie:

1) art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz art. 120 O.p., poprzez nieuwzględnienie w decyzji faktu, iż płatnik w okresie objętym decyzją zatrudniał osoby niepełnosprawne, a ponadto poprzez wprowadzenie obowiązku złożenia informacji o terminie powiadomienia pracodawcy przez pracownika o niepełnosprawności, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy,

2) art. 180 § 1 i art. 209 § 1 i 2 O.p., poprzez wydanie decyzji przed uzyskaniem od ZUS informacji dotyczących osób niepełnosprawnych,

3) art. 120 i art. 121 O.p., poprzez bezprawne nieuwzględnienie w decyzji informacji i dokumentów mających wpływ na wysokość naliczonych składek, co stanowi naruszenie zasady zaufania obywateli do działania organów administracji oraz zasady wydawanie decyzji na podstawie przepisów prawa.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł w swojej skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, celem umożliwienia przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż prowadził działalność gospodarczą i zatrudniał pracowników w okresie objętym zaskarżoną decyzją. Nie składał jednak w tym czasie deklaracji, gdyż nie miał obowiązku płacenia składek na PFRON. Wynikało to z faktu, iż zatrudniał w tym czasie osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności, co wyłączało konieczność składania takich deklaracji i opłacania składek. Następnie na wezwanie PFRON Skarżący złożył deklaracje, ale nie znając przepisów dotyczących PFRON, zawarł w nich błędne dane. Z tego względu Skarżący złożył następnie korekty tychże deklaracji, które zostały sporządzone z uwzględnieniem faktu, iż zatrudniał on osoby, które posiadały orzeczenia o niepełnosprawności, co znacznie redukowało wysokość należnych składek na PFRON.

Skarżący wyjaśnił również, że na żądanie organu pierwszej instancji złożył pisemne wyjaśnienia, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jednego z pracowników oraz zwrócił się z ZUS z wnioskiem o wydanie takich orzeczeń w odniesieniu do innych zatrudnianych przez niego osób. Dane tych osób zostały również przekazane organowi pierwszej instancji, który także miał możliwość zwrócić się o takie orzeczenia do ZUS we własnym zakresie. Skarżący zauważył, iż organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazuje wprawdzie na to, iż zwrócił się do ZUS o żądane informacje, ale organ nie wskazuje czy i jakie informacje uzyskał ta drogą. Powyższe stanowi w ocenie Skarżącego naruszenie art. 209 O.p., gdyż organ pierwszej instancji wydał swoją decyzję jeszcze przed zakończeniem postępowania dowodowego. Skarżący zarzucił też, że organ odwoławczy nie odniósł się do tego zarzutu podniesionego w odwołaniu, wskazując że ciężar dowodu obciąża stronę, która chce dowodzić swoich twierdzeń.

Skarżący podniósł też, że przepisy ustawy o rehabilitacji nie określają daty powiadomienia pracodawcy o niepełnosprawności jako przesłanki do korzystania przez pracodawcę z możliwości opłacania obniżonych składek na PFRON. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, przesłanką tego jest zatrudnianie osób posiadających takie orzeczenie, a nie formalne poinformowanie o tym pracodawcy. Dla potwierdzenia swojego stanowiska Skarżący powołał się w tym miejscu na poglądy wyrażone w wymienionym przez siebie orzecznictwie sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - realizowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności zaskarżonych aktów - art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a."

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż wskazywał Skarżący.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu była kwestia zasadności obciążenia Skarżącego jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą oraz zatrudniającego w związku z tym pracowników, wpłatami na rzecz PFRON, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, za okres grudnia 2012 r.

Skarżący kwestionując obciążenie go przez organy obowiązkiem dokonania wskazanej wpłaty za ww. okres wskazywał na okoliczność zatrudniania przez niego w tym okresie pracowników będących osobami niepełnosprawnymi, co w świetle treści przepisu art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji miało skutkować zwolnieniem jego od obowiązku uiszczania takich wpłat. Zauważyć w tym miejscu należy, iż przepis art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji stanowi, że z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Powyższe oznacza zatem, iż dla oceny kwestii możliwości skorzystania przez Skarżącego ze wskazanego w tym przepisie zwolnienia koniecznym było ustalenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w należącym do niego zakładzie pracy. Ponadto ustalenia faktyczne poczynione przez organy w tym zakresie powinny mieć swoje odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, tak aby była możliwa ich późniejsza weryfikacja przez Sąd rozpoznający skargę na decyzję wydaną w wyniku przeprowadzonego przez organ postępowania. Podkreślić również należy w tym miejscu, iż Sąd orzeka na podstawie przedłożonych mu przez organ akt sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż organ odwoławczy wskazywał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z dokumentacji dostarczonej przez Skarżącego i będącej w posiadaniu tego organu wynika, iż Skarżący przedstawił dowody świadczące o posiadaniu stopnia niepełnosprawności jego dwóch pracowników, tj. K. M. oraz D. L.. Przy tym zdaniem organu odwoławczego, żadne ze zgromadzonych w niniejszej sprawie orzeczeń o niepełnosprawności nie może zostać uwzględnione przy wyliczeniu należności za okres objęty zaskarżoną decyzją, gdyż K. M. zatrudniony był u Skarżącego do dnia 31 grudnia 2010 r., natomiast orzeczenie D. L. zostało wydane na okres do dnia 30 listopada 2009 r., czyli nie obowiązywało w okresie którego dotyczy ta decyzja. Sąd stwierdza jednakże, iż w przedłożonych przez ten organ aktach administracyjnych brak jest wspominanych powyżej orzeczeń o niepełnosprawności tychże dwóch pracowników Skarżącego lub też jakichkolwiek innych dokumentów odnoszących się do tej właśnie kwestii.

Brak jest również pisma organu pierwszej instancji z dnia 15 maja 2013 r. nr [...], na które wskazał organ odwoławczy, a którym organ pierwszej instancji miał wezwać Skarżącego do złożenia m. in. kopii orzeczeń o niepełnosprawności zatrudnionych przez niego pracowników niepełnosprawnych w okresie od grudnia 2007 ro do grudnia 2012 r. oraz kopii informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON. Ponadto brak jest dokumentu obejmującego dane wygenerowane z systemu informatycznego ZUS, dotyczące ilości pracowników niepełnosprawnych wykazanych przez Skarżącego w deklaracjach ZUS/RCA/RNA, które organ pierwszej instancji miał pozyskać w trybie określonym w art. 49c ustawy o rehabilitacji, a następnie wykorzystać jako podstawę ustaleń faktycznych dla wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] listopada 2013 r.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie brak jest możliwości dokonania weryfikacji poprawności ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji. Powyższe stanowi konsekwencję uchybień w zakresie przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego, które stanowią naruszenie przepisu art. 187 § 1 O.p., zgodnie z którym organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jak również zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisie art. 122 O.p., zgodnie z którym w toku postępowania organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w prowadzonym przez siebie postępowaniu.

Sąd zważył również w niniejszej sprawie, iż w aktach sprawy brak jest stosownej deklaracji korygującej za grudzień 2008 r. złożonej przez Skarżącego, natomiast tylko złożenie takiej deklaracji dawałoby organowi prawo do wydania decyzji na podstawie art. 21 § 3 O.p. określającej wysokość wpłat na PFRON. W konsekwencji, bez wskazanej korekty nie można było dokonać kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowości zastosowania przez organ przepisu art. 21 § 3 O.p.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni powyższy pogląd Sądu oraz uzupełni materiał dowodowy o wskazywane powyżej dokumenty, tak aby możliwa była pełna weryfikacja ustaleń faktycznych poczynionych przez ten organ w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Zakres w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono na podstawie art. 152 p.p.s.a. Jednocześnie na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz, zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., kwotę 802 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składały się: kwota 185 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, określonego zgodnie z § 1 pkt. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz zwrot kosztu wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącego w osobie adwokata w stawce 240 zł ustalonej na podstawie przepisu § 6 pkt 3 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461).