Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 569/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie oceny projektu  w sposób naruszający prawo i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia
Powołane przepisy: article: art. 236,art. 16 pkt 1g
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018r. w Olsztynie sprawy ze skargi Gminy A na informację Zarządu Województwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nieuwzględnienia protestu I. stwierdza że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny; II. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz Gminy A kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Gmina złożyła wniosek o dofinansowanie projektu nr "[...]"" do konkursu nr "[...]"ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2014 – 2020 w ramach Osi priorytetowej – Środowisko przyrodnicze i racjonalne wykorzystanie zasobów "[...]"Złożony przez Gminę wniosek przeszedł pozytywnie weryfikację wymogów formalnych i został przedłożony do oceny formalnej, a następnie merytorycznej przez Komisję Oceny Projektów, która stwierdziła, że projekt nie spełnia kryterium merytorycznego ogólnego (obligatoryjnego) nr 4: "Zgodność projektu z politykami horyzontalnymi Unii Europejskiej - zrównoważony rozwój".

W uzasadnieniu informacji o negatywnej ocenie projektu z dnia "[...]" Zarząd Województwa, działając jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa (dalej również jako: "IZ"), wskazał, że w ramach kryterium "Zgodność projektu z politykami horyzontalnymi Unii Europejskiej - zrównoważony rozwój" weryfikowane jest m.in. czy projekt został przygotowany zgodnie z przepisami prawa z zakresu ochrony środowiska. Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2017 r. poz. 1405), dalej: "ustawy OOŚ", uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących znacząco (potencjalnie znacząco i zawsze znacząco) oddziaływać na środowisko, wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71), dalej: "rozporządzenie OOŚ".

IZ wskazała, że w ramach zgłoszonego projektu planuje się m.in.:

- wykonanie zbiornika wodnego (rozlewiska) o powierzchni 0,68 ha, który zasilany będzie wodą z dwóch dopływów oraz z rzeki. W tym celu pomiędzy rzeką, a zbiornikiem zaprojektowano dwie zastawki - dopływową i odpływową. Projektowana głębokość rozlewiska będzie wynosić w najgłębszym miejscu 2,5m;

- umocnienie brzegów rzeki L za pomocą koszy gabionowych na łącznej długości 164 m;

- pogłębienie dna rzeki L na długości 62 m w celu wykonania stanowisk wędkarskich. Koryto rzeki pogłębione zostanie o 1 m, w wyniku czego całkowita głębokość wyniesie 1,5 m.

W ocenie IZ, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 65 rozporządzenia OOŚ do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zaliczają się "budowle przeciwpowodziowe, z wyłączeniem przebudowy wałów przeciwpowodziowych polegającej na doszczelnieniu korpusu wałów i ich podłoża, w celu ograniczenia możliwości ich rozmycia i przerwania w czasie przechodzenia wód powodziowych, a także regulacja wód lub ich kanalizacja rozumiana jako zagospodarowanie wód umożliwiające ich wykorzystanie do celów żeglugowych". W jej ocenie, użyte w tym przepisie sformułowanie "regulacja wód" powinno być rozumiane zgodnie z legalną definicją tego zwrotu wskazaną w art. 236 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.), co potwierdza publikacja Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska pn. "Zbiór interpretacji przepisów dotyczących rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z lat 2010-2014 - w zakresie przedsięwzięć infrastrukturalnych, opracowanych w Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska".

Zdaniem IZ, planowane w ramach projektu działania, w szczególności pogłębienie koryta cieku o 1 m w celu wykonania stanowisk wędkarskich, dotyczą kształtowania przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego. Tym samym jako nieprawidłowe IZ oceniła stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w piśmie z dnia 3 kwietnia 2018 r., zgodnie z którym regulacja wód kwalifikuje się do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tylko wtedy, gdy umożliwi ich wykorzystanie do celów żeglugowych. IZ stwierdziła, że z żadnego dokumentu aplikacyjnego nie wynika, aby planowane prace, w szczególności dotyczące pogłębienia rzeki, nie stanowiły działań dotyczących regulacji wód. Wskazała, że w piśmie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 24 kwietnia 2018 r. nie ma informacji o planowanym pogłębieniu koryta rzeki, a tym samym nie wiadomo, czy organ ten posiadał pełną wiedzę, aby móc rzetelnie wypowiedzieć się w sprawie kwalifikacji projektu do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

W konsekwencji IZ uznała, że konieczne było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a tym samym Gmina była zobowiązana przedłożyć dokumentację środowiskową niezbędną do oceny poprawności przeprowadzonych procedur oceny oddziaływania na środowisko.

Ponadto IZ podniosła, że zgodnie z "Instrukcją wypełniania załączników do wniosku o dofinansowanie projektu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2014 – 2020", jeżeli w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie analizowano oddziaływania na jednolite części wód, obowiązkowe jest przedłożenie deklaracji właściwego organu odpowiedzialnego za gospodarkę wodną. W niniejszej sprawie w związku z tym, że nie przedłożono dokumentacji dotyczącej procedury oceny oddziaływania na środowisko, nie było możliwe stwierdzenie, czy Gmina była zwolniona z obowiązku przedstawienia deklaracji właściwego organu odpowiedzialnego za gospodarkę wodną.

W związku z powyższym, na podstawie § 11 ust, 24 Regulaminu konkursu projekt otrzymał negatywną ocenę na etapie oceny merytorycznej.

W proteście z dnia "[...]" Gmina podniosła, że spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy zagospodarowanie wód umożliwiające ich wykorzystanie do celów żeglugowych dotyczy jedynie kanalizacji wód, czy również regulacji wód. Odwołując się do definicji przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko z § 3 ust. 1 pkt 65 rozporządzenia OOŚ, podniosła, że bezpodstawne jest twierdzenie, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymagana jest dla każdej regulacji wód, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (wyroki: WSA w Krakowie z 12 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1226/15, z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 1747/14, WSA w Poznaniu z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1335/13). Wskazała, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w piśmie z dnia 3 kwietnia 2018 r. stwierdził, że inwestycja nie kwalifikuje się do przedsięwzięć wymagających decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Gmina dołożyła przy tym wszelkich starań w zakresie przedłożenia deklaracji właściwego organu odpowiedzialnego za gospodarkę wodną, jednakże z przyczyn od niej niezależnych nie było prawnej możliwości uzyskania takiej deklaracji. Do końca 2017 r. deklaracje takie wydawał Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Po wejściu w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne na stronie internetowej tego organu pojawiła się informacja, że deklaracje wydaje nowoutworzona instytucja - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. W dniu 16 lutego 2018 r. Gmina złożyła wniosek o wydanie deklaracji do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, jednakże otrzymała informację, że sporządzenie deklaracji następuje po wydaniu oceny wodnoprawnej. W związku z powyższym wnioskodawczyni złożyła wniosek o wydanie oceny wodnoprawnej, w wyniku którego wydano postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na brak przepisów wykonawczych umożliwiających dokonanie takiej oceny. W ocenie Gminy, publikacja Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, na którą powołała się IZ, nie stanowi urzędowej interpretacji przepisów rozporządzenia i nie może być podstawą kwalifikacji inwestycji. Podniosła, że żaden z organów, który zajmuje się gospodarką wodną (Państwowe Gospodarstwo Wodne) lub środowiskiem (Burmistrz RDOŚ), nie stwierdził potrzeby wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pomimo iż organy te dysponowały niezbędną dokumentacją.

IZ pismem z dnia 30 sierpnia 2018 r. nie uwzględniła protestu Gminy od przedstawionej powyżej negatywnej oceny projektu. W motywach rozstrzygnięcia stwierdziła, że zgodnie z art. 16 pkt 1g ustawy – Prawo wodne, wykonanie budowli regulacyjnej przeciwpowodziowej należy do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w myśl § 3 ust. 1 pkt 65 rozporządzenia OOŚ, a zatem wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Projekt nie spełnił zatem wymogów określonych w art. 72 ust.1 ustawy OOŚ, a tym samym nie spełnił kryterium merytorycznego ogólnego (obligatoryjnego) nr 4 – "Zgodność projektu z politykami horyzontalnymi Unii Europejskiej - zrównoważony rozwój". Stanowisko o konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach znajduje potwierdzenie w piśmie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wyrażona z dnia 17 sierpnia 2018 r., w którym uznano, że pogłębienie dna rzeki może zostać uznane za roboty ziemne spełniające definicję regulacji wód z art. 236 ustawy – Prawo wodne; zaś wykonanie budowli regulacyjnej (w postaci umacniania brzegów rzeki za pomocą koszy gabionowych) powinno być kwalifikowane jako budowla przeciwpowodziowa.

IZ uwzględniła natomiast wyjaśnienia wnioskodawczyni w zakresie konieczności przedłożenia deklaracji właściwego organu odpowiedzialnego za gospodarkę wodną. Przyznała, że wnioskodawczyni dołożyła wszelkich starań w celu jej uzyskania, a zmiana organu wydającego deklaracje oraz brak przepisów wykonawczych do nowej ustawy – Prawo wodne uniemożliwiły uzyskanie deklaracji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Gmina, wnosząc o uznanie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, zarzuciła naruszenie:

1) art. 53 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1460 ze zm.), dalej jako: "ustawy wdrożeniowej" w zw. z § 11 ust. 24 Regulaminu konkursu nr "[...]" w sytuacji gdy projekt spełnił kryteria wyboru, gdyż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie była wymagana przy tego typu inwestycji,

2) art. 37 ust. 5 ustawy wdrożeniowej poprzez wymaganie od wnioskodawcy informacji i dokumentów, które nie są niezbędne do oceny spełniania kryteriów wyboru projektów,

3) art. 39 ust. 2 ustawy wdrożeniowej poprzez niedokonanie wyboru projektu pomimo tego, że spełnił on kryteria wyboru projektów w stopniu, który powinien skutkować jego wyborem do dofinansowania.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżąca Gmina podniosła, że podstawą negatywnej oceny projektu było uznanie, że inwestycja objęta projektem wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia na podstawie § 3 ust. 1 pkt 65 rozporządzenia OOŚ. W ocenie skarżącej, wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że przy ocenie, czy dane przedsięwzięcie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach istotny jest cel przedsięwzięcia, tj. czy regulacja wód ma na celu ich wykorzystanie do celów żeglugowych. Bezpodstawne jest twierdzenie, że decyzja ta wymagana jest dla każdej regulacji wód. Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Zdaniem skarżącej, bezpodstawne jest też odwoływanie się do definicji regulacji wód z ustawy – Prawo wodne, gdyż rozporządzenie OOŚ, ilekroć odwołuje się do ustawy – Prawo wodne, czyni to wprost. Zasadne jest jedynie odwołanie się do definicji potocznej. Strona wyjaśniła, że działania, jakie mają być podjęte w ramach projektu, nie służą celom zwiększenia przepustowości koryta, a wyłącznie stworzeniu warunków do wędkowania. L. jest niewielką rzeką o szerokości ok. 5 m i głębokości ok. 0,5 m w granicach miasta, a utworzenie stanowisk wędkarskich na krótkim odcinku (62 m) nie wpłynie w żaden sposób na warunki korzystania z wód, ochronę przeciwpowodziową lub ochronę przed suszą, do których to pojęć odwołuje się art. 236 ustawy – Prawo wodne. Pogłębienie ma służyć jedynie stworzeniu warunków do przetrwania ryb w okresie zimowym, nie wpłynie to na sposób przepływu wód, gdyż dalsze odcinki rzeki pozostaną w niezmienionym kształcie.

Strona skarżąca podniosła, że żaden z organów właściwych w kwestii gospodarki wodnej (PGW Wody Polskie) czy też środowiska (Burmistrz, RDOŚ), nie stwierdził potrzeby wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pomimo że organy te dysponowały niezbędną dokumentacją. Stwierdziła, że regulacja rzek, jak również realizacja budowli przeciwpowodziowych, nie jest jej zadaniem własnym, ale PGW Wody Polskie. W związku z tym, jako gmina, nie ma prawnych możliwości wykonania tego typu robót, w przeciwieństwie do zagospodarowania terenów i miejsc rekreacji, co miało być realizowane w ramach inwestycji. Zarzuciła też, że IZ w żaden sposób nie wyjaśniła, z jakich względów wykorzystanie koszy gabionowych do umocnienia brzegów stanowi budowlę regulacyjną (przeciwpowodziową). Jak zaznaczyła, kosze gabionowe nie służą umocnieniu brzegów rzeki, lecz stanowią elementy konstrukcji wsporczych dla ścieżek nad rzeką i nie stanowią budowli przeciwpowodziowych.

W odpowiedzi na skargę IZ wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jak wskazała, sformułowanie przepisu § 3 ust. 1 pkt 65 rozporządzenia OOŚ jest niejednoznaczne i dopuszcza różne sposoby jego rozumienia, przy czym brak jednolitego rozumienia przepisu i zastosowanie jednej z możliwych interpretacji nie oznacza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo. W ocenie IZ, również dołączone do skargi postanowienie z dnia "[...]"r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania oceny wodnoprawnej nie może przesądzić, że przedsięwzięcie nie wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Postanowienie to nie stanowi bowiem przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Uprawnienie sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy wynika z art. 61 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1460 ze zm.), dalej: "ustawy wdrożeniowej", w zw. z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). dalej: "p.p.s.a.".

Z przepisu art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy wdrożeniowej wynika, że w procedurze wyboru projektów, w tym ich oceny, właściwe instytucje wiążą zasady przejrzystości, rzetelności, bezstronności i równego traktowania wszystkich beneficjentów.

Zasada przejrzystości realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów, pozostając w ścisłej korelacji z zasadą rzetelności, która związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru, co odnosi się również do należytego umotywowania dokonanej oceny projektu, przyznanej mu liczby punktów. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów. Równy dostęp do informacji, będący emanacją traktatowej zasady równości w dostępie do pomocy, nakłada na właściwą instytucję obowiązek publikowania informacji niezbędnych do realizacji równego dostępu do pomocy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie projektów. Reguły i kryteria wyboru projektów powinny być jasne, jednoznaczne, określając w sposób przejrzysty i precyzyjny konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu (wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Ke 507/16, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia sądowe powołane poniżej).

Kontrola sądowoadministracyjna polega na zbadaniu, czy zaskarżona ocena projektu nie narusza powyższych reguł. Sąd nie jest natomiast uprawniony do weryfikacji merytorycznej projektu. W ramach kontroli Sąd ocenia w szczególności, czy argumentacja IZ w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie jest dowolna, tzn. czy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego oraz pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, prezentując przesłanki wyboru w sposób jasny i klarowny.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż dokonana przez Zarząd Województwa, jako Instytucję Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa na lata 2014-2020, ocena projektu, została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, co skutkowało orzeczeniem na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do oceny, czy w zastosowanej procedurze badania wniosku IZ zasadnie i zgodnie z prawem uznała, iż wniosek skarżącej Gminy nie spełnił określonego kryterium merytorycznego ogólnego (obligatoryjnego) nr 4: "Zgodność projektu z politykami horyzontalnymi Unii Europejskiej - zrównoważony rozwój". Zarzucane przez IZ nieprawidłowości dotyczące tego kryterium wynikały z przyjętego przez IZ stanowiska, że objęta projektem inwestycja wymagała uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdyż zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Stanowisko to konsekwentnie kwestionowała skarżąca, dokonując odmiennej niż IZ wykładni przepisu § 3 ust. 1 pkt 65 rozporządzenia OOŚ.

W związku z tak nakreśloną istotą sporu w sprawie wskazać należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia jest instrumentem prawnym ochrony środowiska w toku procesu inwestycyjno – budowlanego. Decyzja ta służy ustaleniu i określeniu środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięć kwalifikowanych, a więc takich, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy OOŚ, uzyskanie decyzji środowiskowej jest wymagane dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko bądź przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z delegacją zawartą w art. 60 ustawy OOŚ, określają przepisy rozporządzenia OOŚ.

Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 65 rozporządzenia OOŚ, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się budowle przeciwpowodziowe, z wyłączeniem przebudowy wałów przeciwpowodziowych polegającej na doszczelnieniu korpusu wałów i ich podłoża, w celu ograniczenia możliwości ich rozmycia i przerwania w czasie przechodzenia wód powodziowych, a także regulacja wód lub ich kanalizacja rozumiana jako zagospodarowanie wód umożliwiające ich wykorzystanie do celów żeglugowych.

Zgodnie z art. 236 ust. 1 - 4 ustawy - Prawo wodne, regulacja koryt cieków naturalnych, zwana dalej "regulacją wód’, służy poprawie warunków korzystania z wód i ochronie przeciwpowodziowej lub ochronie przed suszą (ust. 1). Stosownie do ust. 2 tego przepisu, regulacja wód polega na podejmowaniu przedsięwzięć dotyczących kształtowania przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego. Regulację wód stanowią w szczególności działania niebędące działaniami związanymi z utrzymywaniem wód, o których mowa w art. 227 ust. 3. Regulacja wód powinna zapewnić dynamiczną równowagę koryta cieku naturalnego (ust. 3). Regulacja wód powinna uwzględniać konieczność osiągnięcia dobrego stanu wód oraz osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz w art. 61, przy uwzględnieniu dopuszczalności nieosiągnięcia celów środowiskowych, o której mowa w art. 66 (ust. 4).

Na tle powyższych unormowań IZ stwierdziła, że w przypadku planowanej przez Gminę inwestycji mamy do czynienia z regulacją wód, co oznacza że objęte projektem przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 65 rozporządzenia OOŚ. Skarżąca, kontestując to stanowisko, twierdziła, że regulacja wód może potencjalnie oddziaływać na środowisko, jednak wyłącznie, gdy jest prowadzona w celach żeglugowych oraz podnosiła, że o kwalifikacji jej przedsięwzięcia wypowiedział się organ właściwy w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko, tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska.

Z powyższego wynika, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, że skarżąca Gmina w toku procedury oceny wniosku o dofinansowanie projektu dysponowała opinią Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 3 kwietnia 2018 r., w której to organ właściwy do spraw prowadzenia ocen oddziaływania przedsięwzięć na środowisko lub udziału w tych ocenach, stwierdził, że dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia nie istnieje wymóg uzyskania decyzji środowiskowej. Ponadto Gmina dysponowała decyzją Starosty z dnia "[...]"r. o zatwierdzeniu projektu i udzieleniu pozwolenia na budowę, jak również zaświadczeniem tego organu z dnia 19 lutego 2018 r. o niewniesieniu sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę. Skarżąca uzyskała również pozwolenie wodnoprawne w zakresie objętym inwestycją na podstawie decyzji Starosty z dnia "[...]". Wreszcie skarżąca wniosła o wydanie deklaracji właściwego organu odpowiedzialnego za gospodarkę wodną. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018r. odmówiono jej wszczęcia postępowania z tego wniosku, wskazując w uzasadnieniu, że uzyskanie deklaracji było niemożliwe z uwagi na brak przepisów wykonawczych, określających rodzaje inwestycji mogących wpłynąć na osiągnięcie celów środowiskowych. Jednocześnie w uzasadnieniu tego postanowienia wyrażono ocenę, że inwestycja nie spełnia warunków określonych w rozporządzeniu OOŚ, wobec czego nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W tym stanie sprawy, uwzględniając przywołane przepisy prawa i przedstawioną w toku konkursu dokumentację, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ właściwy w sprawach prowadzenia ocen oddziaływania przedsięwzięć na środowisko uznał, iż dla przedsięwzięcia objętego projektem nie istnieje wymóg uzyskania decyzji środowiskowej i nie należy ono do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Ponadto właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, wydając pozwolenie na budowę oraz nie zgłaszając sprzeciwu wobec robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, uznał, iż objęte zamiarem inwestycyjnym przedsięwzięcie jest zgodne z wymaganiami ochrony środowiska.

Skoro w przypadku planowanej przez Gminę inwestycji wszystkie organy wypowiadające się w toku procesu inwestycyjno-budowlanego, w tym także - jak wykazano - odnośnie aspektów środowiskowych przedsięwzięcia, zgodnie nie zakwalifikowały inwestycji jako wymagającej określenia środowiskowych uwarunkowań, to tym samym ocena IZ, uznająca konieczność uzyskania decyzji środowiskowej, przekroczyła wyznaczone przepisami prawa granice kompetencji IZ.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 2668/18, zgodnie z którym błędne jest utożsamianie przez IZ możliwości weryfikacji dokumentów w zakresie prawidłowości oceny oddziaływania na środowisko z możliwością zbadania, czy w konkretnym stanie faktycznym i prawnym konieczne jest wydanie oceny oddziaływania na środowisko przez organ właściwy. Przez możliwość weryfikacji dokumentacji środowiskowej należy rozumieć jedynie ocenę formalną, czy dokumentacja obejmuje cały projekt i czy została złożona, nie obejmuje to natomiast merytorycznej ingerencji w kompetencje zastrzeżone dla organu właściwego do wydania decyzji środowiskowej. W sprawie rozpoznawanej przez NSA organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej uznał, że nie zachodzą przesłanki do jej wydania, co potwierdziły, podobnie jak w niniejszej sprawie, inne organy wypowiadające się w toku procesu inwestycyjno-budowlanego. NSA w takiej sytuacji uznał, że poza kompetencjami IZ leży badanie, czy konieczne jest przeprowadzenie przez organ właściwy oceny oddziaływania na środowisko.

Podobnie wypowiedział się WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 kwietnia 2017r., sygn. akt III SA/Wr 72/17, uznając, że IZ nie jest właściwa do formułowania ocen w kwestii wystąpienia podstaw obligujących do przeprowadzenia postępowania celem ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Przesłanki te zostały określone przez prawodawcę w art. 71 ust. 2 ustawy OOŚ, a organy właściwe do wydania takiej decyzji ustawodawca wymienił w sposób enumeratywny w art. 75 tej ustawy. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest: regionalny dyrektor ochrony środowiska, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, starosta, dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, wójt, burmistrz, prezydent miasta. Tylko te podmioty są zatem kompetentne do stwierdzenia wystąpienia podstaw do wydania decyzji środowiskowej. Podkreślić należy, że wskazany przepis kompetencyjny jest sformułowany w sposób zamknięty, precyzyjnie określając przedmiot kompetencji i organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej. Przepis kompetencyjny podlega wykładni literalnej i nie można rozszerzać określonej w nim kompetencji na inne organy czy instytucje, gdyż stanowiłoby to zagrożenie dla zasady legalizmu, stanu pewności prawa oraz podważałoby zaufanie obywatela do działania organów państwa.

Ponadto w związku z tym, że z lektury akt niniejszej sprawy wynika, że strona skarżąca zainicjowała odrębne postępowania administracyjne w celu uzyskania stanowiska potwierdzającego jej stanowisko o braku konieczności uzyskania decyzji środowiskowej , wskazać należy, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy OOŚ, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Stosownie zaś do art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 u.o.o.ś. W niniejszej sprawie Starosta , zatwierdzając projekt budowlany i udzielając pozwolenia na budowę, uznał, iż objęte zamiarem inwestycyjnym przedsięwzięcie jest zgodne z wymaganiami ochrony środowiska. Decyzja ta została wprowadzone do obrotu prawnego i jest ostateczna w administracyjnym toku instancji.

Zdaniem Sądu, ocena projektów na podstawie unormowań ustawy wdrożeniowej nie może być dokonywana wbrew obowiązującym zasadom prawnym i formułować ocen sprzecznych z funkcjonującymi w porządku prawnym aktami indywidualnymi, w tym z ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, kształtującymi sytuację prawną wnioskodawców na gruncie danych gałęzi prawa administracyjnego publicznego. Skutki prawne tych decyzji nie mogą być bowiem pomijane, czy podważane, poza formalnym trybem przewidzianym we właściwej procedurze (stwierdzenia nieważności, wznowienia postępowania). Skutków tych nie mogła m.in. podważyć opinia organu administracji publicznej w sprawie wykładni przepisów prawa wydana poza trybem jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, tj. pismo Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z dnia 17 sierpnia 2018 r. w odpowiedzi na pismo IZ z dnia 25 lipca 2018 r.

Nie kwestionując uprawnienia IZ do weryfikowania kompletności, poprawności i zgodności z prawem dokumentacji projektowej, w tym i dokumentacji środowiskowej, wskazać należy, że działania te nie mogą wkraczać w materię zastrzeżoną do wyłącznej właściwości innych organów, i nie mogą prowadzić do podważania ustaleń właściwych organów. Działania takie prowadzą do utraty zaufania jednostki do organów państwa, która ma prawo oczekiwać, że podjęte przez właściwy i kompetentny organ decyzje, czy wydane opinie, są determinujące dla jej sytuacji prawnej.

W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdził, że ocena wniosku skarżącej przeprowadzona została z naruszeniem art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zakresie wymogu przeprowadzenia wyboru projektu w sposób rzetelny.

Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, IZ zobowiązana będzie zbadać, czy ocena projektu dokonana została zgodnie z prawem, kierując się powyższymi wskazaniami Sądu oraz przedstawioną powyżej oceną prawną sprawy. W szczególności IZ będzie zobowiązana ponownie zweryfikować, czy wnioskodawczyni spełniła wymóg wykazania, że projekt został przygotowany zgodnie z przepisami prawa z zakresu ochrony środowiska. Uwzględni przy tym wyrażone wyżej stanowisko, że właściwy organ do spraw prowadzenia ocen oddziaływania przedsięwzięć na środowisko lub udziału w tych ocenach oraz właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, uznały, iż objęte zamiarem inwestycyjnym przedsięwzięcie jest zgodne z wymaganiami ochrony środowiska.

Wobec powyższego, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej Sąd stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł, obejmującą wpis od skargi (200 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł).