Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 297/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1 par.2
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit.a) i c)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.17 ust.1 pkt 4 i ust.1a
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Wychowawczych i Funduszu Alimentacyjnego w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B., działającą z upoważnienia Burmistrza Miasta B., odmówiono J. R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na K. A. W uzasadnieniu podano, że J. R. jest siostrą K. A., która jest osobą wymagającą opieki, gdyż orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w E. z dnia "[...]" została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności bezterminowo, a jej niepełnosprawność powstała od urodzenia. Zostały zatem spełnione warunki zawarte w art.17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017r. poz. 1952 ze zm., dalej jako: u.ś.r.). Wskazano, że wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, a jej ostatnie zatrudnienie trwało do 29 lutego 2016r. W chwili obecnej wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia, ani innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad siostrą, a ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że w przypadku pojawienia się propozycji pracy spełniającej jej oczekiwania i tak nie skorzystałaby z niej, ponieważ nie zostawiłaby siostry oraz nie ma nikogo, kto mógłby ją zastąpić. Ustalono że, matka wnioskodawczyni w chwili obecnej nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, lecz do dnia 30 kwietnia 2013r. legitymowała się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a w chwili obecnej jest na emeryturze, w związku z czym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest jej niepotrzebne. Jednakże wnioskodawczyni oświadczyła, że matka jest chora i jej dolegliwości oraz przebyte urazy uniemożliwiają jej zajmowanie się siostrą, na dowód czego dołączyła kserokopie dokumentacji medycznej. Podała także, że ojciec jest na emeryturze, ale nie może sprawować opieki, ponieważ rodzice są po rozwodzie, a ponadto był on karany. Mieszka sam i nie są od niego zasądzone alimenty, gdyż ojciec nie płaciłby za mieszkanie, a długi przeszłyby na wnioskodawczynię, w związku z czym jedno zaprzecza drugiemu. Wskazano, że w tych okolicznościach w ocenie organu nie są spełnione ustawowe przesłanki uprawniające do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniono przy tym, że organowi jest znany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, na który powoływała się wnioskodawczyni, ale zapadł on w indywidualnej sprawie, różniącej się od stanu faktycznego wnioskodawczyni.

Od powyższej decyzji odwołała się J. R., zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię wyrażającą się uznaniu, iż siostrze (opiekun prawny) sprawującej faktyczną opiekę nad osobą wymagającą opieki, przy jej zobowiązaniu alimentacyjnym i braku możliwości sprawowania opieki przez rodziców, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy i zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego na okoliczność możności wykonywania opieki przez ojca. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej zmianę poprzez przyznanie odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu powołała się na aktualną linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie świadczeń dla opiekunów prawnych będących rodzeństwem podopiecznego podnosząc, że w pełni akceptuje poglądy prawne wyrażone w powołanych orzeczeniach. Podała, że w jej sytuacji zarówno matka jak i ojciec nie są w stanie sprawować opieki nad córką, z tego też względu należało przyjąć, że zaktualizował się jej obowiązek alimentacyjny jako osoby zobowiązanej w dalszej kolejności, co uprawnia ją do żądanego świadczenia. Powołała się także na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Podkreśliła, że rodzice K. A. są po rozwodzie. Jej ojciec był karany i otrzymał łączną karę 6 lat 7 miesięcy pozbawienia wolności od 8 stycznia 2004r., a w związku z tym nie miał on możliwości sprawowania opieki nad córką. Podniosła przy tym, że trudno uznać, iż osoba skazana za przestępstwa na tle seksualnym (m.in. gwałt) mogłaby sprawować pieczę. Ponadto jest on osobą chorą, ale nie leczy się. Natomiast matka K. A. jest na emeryturze, a do 30 kwietnia 2013r. posiadała umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jest przy tym osobą chorą, cierpi na wiele schorzeń i musi prowadzić oszczędny tryb życia. Tym samym również nie ma możliwości sprawowania opieki nad córką. W związku z tym zdaniem odwołującej się zachodzą przesłanki faktyczne i prawne do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W toku postępowania odwoławczego skarżąca przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia "[...]" o zaliczeniu jej matki do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 grudnia 2019r. oraz zaświadczenie lekarskie o braku możliwości sprawowania przez nią opieki nad osobą niepełnosprawną ze względu na stan zdrowia.

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że obecna regulacja ustawy oświadczeniach rodzinnych stanowi wynik nowelizacji przepisu art. 17 ust. 1a u.s.r. dokonanej po 2012r. W okresie przed tą zmianą przepis ten stanowił, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Uchylony przepis art. 17 ust. 1a u.s.r. dopuszczał ustalenia, że np. osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z powodu obiektywnych przesłanek nie mogą sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną, wobec czego uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego "przechodziło" na członków rodziny spokrewnionych w drugim stopniu lub w linii bocznej (np. rodzeństwo). Jednakże ustawodawca zdecydował się uściślić obowiązującą regulację, dodając przepis art. 17 ust. 1a u.s.r. i jednoznacznie wskazując okoliczności, które mogą uzasadniać ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne przez inne podmioty niż krewni pierwszego stopnia osoby niepełnosprawnej. Wprowadzenie takiego rozwiązania jest uzasadnione tym, że pierwszeństwo w obowiązku alimentacyjnym wobec osoby niepełnosprawnej mają osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu przed osobami spokrewnionymi w stopniu dalszym. Podano, że opisany kierunek zmiany zasad pierwszeństwa w ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nakazuje przyjmować - zgodnie z założeniami wykładni historycznej - że nie jest w świetle obowiązującego stanu prawnego zasadny pogląd, iż także inne okoliczności - poza szczegółowo i enumeratywnie wyliczonymi w przepisie art. 17 ust. 1a u.s.r. - mogą uzasadniać skuteczne ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne przez inne osoby niż osoby spokrewnione w pierwszym stopniu. Podkreślono, że w świetle przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r. okolicznością wyłączającą uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu (rodzica lub innego krewnego pierwszego stopnia, np. dziecka) oraz przenoszącą to uprawnienie na osobę spokrewnioną w drugim stopniu, spokrewnioną w linii bocznej - rodzeństwo czy też inną osobę zobowiązaną do alimentacji jest albo brak po stronie osób spokrewnionych w pierwszym stopniu praw rodzicielskich lub ich małoletniość albo ich określony stan psychofizyczny, który uniemożliwia im sprawowanie opieki - obligatoryjnie potwierdzony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazano, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły okoliczności określone w przepisie art. 17 ust. 1a u.s.r., wedle których siostra mogłaby skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Podano, że wprawdzie na odwołującej się ciąży obowiązek alimentacyjny wobec 36 - letniej siostry, która posiada ustalony znaczny stopień niepełnosprawności (od urodzenia na stałe) i wymaga opieki ze strony innych osób, jednakże nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie w kontekście negatywnej oceny spełnienia przez odwołującą się przesłanki określonej w art. 17 ust. 1a u.s.r. Siostra odwołującej się ma bowiem rodziców, którzy nie spełniają przesłanek przewidzianych w art. 17 ust. 1a pkt 1 u.s.r. W ocenie Kolegium przedstawione zaświadczenie lekarskie z dnia 11 stycznia 2018r. o braku możliwości, ze względu na stan zdrowia, sprawowania przez matkę opieki nad niepełnosprawną córką jest dowodem niewystraczającym w świetle art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. do stwierdzenia, że matka osoby niepełnosprawnej nie ma możliwości sprawowania nad nią opieki. Wskazano przy tym, że Kolegium uwzględniło fakt zaliczenia matki do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego orzeczeniem z dnia 24 listopada 2017r.

Skargę na powyższą decyzję wniosła J. R. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy i zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego na okoliczność możności wykonywania przez ojca i matkę opieki nad osobą wymagającą opieki, w tym bezpodstawne nieuwzględnienie zaświadczenia lekarskiego, pominięcie dokumentacji medycznej i poczynienie w tym zakresie dowolnych ustaleń bez wiedzy specjalistycznej oraz naruszenie prawa materialnego tj.: art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię wyrażającą się uznaniu, iż siostrze (opiekun prawny) sprawującej faktyczną opiekę nad osobą wymagającą opieki, przy jej zobowiązaniu alimentacyjnym i braku możliwości sprawowania opieki przez rodziców, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o jej zmianę poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu skargi ponownie przytoczyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji powołując się na aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne. Dodatkowo wskazała, że brak możliwości sprawowania opieki przez matkę wynika nie tylko ze stanu jej zdrowia, ale także stanu zdrowia i charakteru schorzeń podopiecznej. Nie tylko bowiem dopuszcza ona do siebie, do wykonywania czynności pielęgnacyjnych, tylko wybrane osoby, ale tez pielęgnacja nad nią wymaga nieraz udziału dwóch osób, a także wymaga często dużej siły fizycznej, którą może realizować tylko osoba zdrowa, a nie matka z wieloma schorzeniami. Skarżąca zarzuciła, że organ nie zweryfikował tych okoliczności, prawdopodobnie w następstwie przyjętej wykładni art. 17 u.s.r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano, że z woli ustawodawcy dowodem na okoliczność, że stan zdrowia rodzica osoby wymagającej opieki uniemożliwia mu sprawowanie tej opieki jest orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i dlatego trudno zarzucić Kolegium nieuwzględnienie przedstawionego przez stronę zaświadczenia lekarskiego. Wskazano, że skarżąca jest siostrą osoby wymagającej opieki, a zatem osobą zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności. Natomiast oboje rodzice osoby niepełnosprawnej żyją, żadne z nich nie zostało pozbawione władzy rodzicielskiej, ani też żadne z nich nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjaśniono, że Kolegium znane jest stanowisko wyrażone w przywołanym przez skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale stan faktyczny będący podstawą rozstrzygania przez Sąd był odmienny od istniejącego w sprawie niniejszej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017, poz. 2188) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym stosownie do art. 17 ust. 1a osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie organ ustalił, że skarżąca sprawuje opiekę nad pełnoletnią siostrą, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym niepełnosprawności, a niepełnosprawność ta datuje się od urodzenia. Jest też osobą zaliczoną do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, gdyż zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Jednakże organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, że w jego ocenie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1a u.ś.r., gdyż żyją rodzice osoby wymagającej opieki i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podnieść zatem należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważa pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie całkowicie podziela, że wskazane regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (zob. np. wyroki z dnia 5 listopada 2015r., I OSK 1062/14, z dnia 13 listopada 2015r., I OSK 1286/14, z dnia 21 czerwca 2017r. sygn. akt I OSK 829/16, z dnia 12 maja 2017r., I OSK 328/16 oraz dnia 21 czerwca 2017r., I OSK 829/17, orzeczenia dostępne w Internecie). W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie można zatem pominąć treści art. 132 K.r.o., zgodnie z którym: "Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami". W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji tylko w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).

W niniejszej sprawie matka osoby niepełnosprawnej żyje i legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, jednakże jedynie w stopniu umiarkowanym. Natomiast z wyjaśnień skarżącej wynika, że z uwagi na rodzaj opieki jakiej wymaga jej siostra, matka nie jest w stanie sprawować tej opieki ze względu na liczne schorzenia, na które cierpi, w tym schorzenia nowotworowe. Ojciec zaś mieszka osobno, gdyż rodzice są po rozwodzie, a ponadto w przeszłości był karany za przestępstwa na tle seksualnym. W związku z tym rzeczywistą opiekę nad chorą siostrą sprawuje skarżąca. W tym stanie faktycznym w ocenie Sądu, mając na względzie powołany wyżej art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, należało przyjąć – jak słusznie podnosi skarżąca - że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny skarżącej - jako zobowiązanej w dalszej kolejności - względem siostry, co czyni ją osobą uprawnioną do żądanego świadczenia pielęgnacyjnego. Odmienna wykładnia omawianych przepisów w okolicznościach rozpoznawanej sprawy prowadziłaby do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Akceptacja takiej wykładni naruszałaby wspomniane wyżej konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. uwzględniająca wskazane zasady konstytucyjne ma także oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z 15 listopada 2006r., P 23/05 (OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 151) Trybunał stwierdził, że: "Choć zasiłek stały nominalnie przysługiwał opiekunowi, to korzyść czerpał z niego podopieczny, który dzięki zasiłkowi miał zapewnioną opiekę osoby bliskiej. Takie rozwiązanie było też korzystne dla państwa, które zapewniając osobie potrzebującej pomocy opiekę członka rodziny, nie musiało organizować tejże opieki w innych formach. Skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków wobec chorego krewnego, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to powinien w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Przyznanie tylko rodzicom naturalnym prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej (pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym), lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji)". Trybunał Konstytucyjny uznał, że taka regulacja godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony rodziny i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji). Trzeba mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne zastąpiło zasiłek stały przewidziany w ustawie o pomocy społecznej z 1990r. Podobne wnioski można wywieść z wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., P 27/2007 (OTK-A 2008/6/107) oraz z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. P 41/2007 (OTK-A 2008/6/109).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w okolicznościach sprawy rozstrzygnięcie o świadczeniu pielęgnacyjnym względem skarżącej nie powinno opierać się na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. Należy bowiem podkreślić, że nie można uznać, aby ojciec siostry skarżącej mógł sprawować opiekę nad niepełnosprawną córką nie tyle ze względu na zupełny brak z nią kontaktu, ale z uwagi na jego kryminalną przeszłość, z uwzględnieniem rodzaju przestępstw za jakie był skazany. Jak wynika bowiem z uzasadnienia wyroku karnego były to przestępstwa na tle seksualnym wobec małoletnich. Przy czym wskazać należy, że w aktach sprawy jest tylko kopia uzasadnienia wyroku bez jego sentencji. Także matka siostry skarżącej nie jest w stanie sprawować opieki nad swoją córką. Wprawdzie nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym, a jedynie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale z załączonych kopii dokumentacji lekarskiej oraz z zaświadczenia lekarskiego wynika, że schorzenia na które cierpi (w tym nowotworowe) są na tyle poważne, że nie jest w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wprawdzie rodzice osoby wymagającej opieki teoretycznie są zdolni do jej wykonywania, co formalnie powinno wyłączać uprawnienie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, ale w ocenie składu orzekającego ograniczenia wynikającego z omawianej regulacji nie można stosować w sytuacji, gdy żaden z preferowanych przez ustawodawcę opiekunów z obiektywnych względów nie może realizować swych obowiązków.

W tej sytuacji organ po uzupełnieniu dokumentacji (wskazanego wyżej wyroku sądu karnego), powinien dokonać ponownej oceny zaistnienia przesłanek do przyznania świadczenia, przy uwzględnieniu wykładni prawa dokonanej przez Sąd w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.