Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 581/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35  par. 2, art. 18
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego R. J. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2012r. nr [...] obejmującego zaległość podatkową z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2012r. Doręczenie Skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu 28 listopada 2012r. i w tym też dniu stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.; dalej "u.p.e.a.") została wszczęta egzekucja administracyjna.

Skarżący pismem z 4 grudnia 2012r. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] listopada 2012r. z wnioskami o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie wszystkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013r. uznał zarzuty za niezasadne i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie, w którym zawarł wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia na podstawie art. 35 § 2 u.p.e.a. Wniosek uzasadniał zapłatą całości zaległości podatkowej objętej tytułem wykonawczym nr [...] z [...] listopada 2012r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz możliwością zaliczenia wcześniejszych nadpłat podatków przysługujących Skarżącemu.

Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z [...] lutego 2013r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych argumentując, że z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. w prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] listopada 2012r. postępowaniu egzekucyjnym nie zastosował żadnych środków egzekucyjnych, zatem nie jest możliwe wstrzymanie czynności egzekucyjnych, które nie zaistniały.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie:

- art. 61a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 i art. 35 § 2 u.p.e.a. (w brzmieniu na dzień złożenia zażalenia) poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych;

- art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 35 § 2 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości przedmiotowego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. (dalej też: "Dyrektor IS") z [...] lutego 2013r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia przez Dyrektora IS zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. .

Skarżący zarzucił, iż Dyrektor IS bezpodstawnie uznał wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych zawarty w zażaleniu za wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, że w swoim piśmie nie domagał się wszczęcia postępowania administracyjnego, lecz jedynie wstrzymania czynności egzekucyjnych, zatem powyższy wniosek powinien być rozpatrzony merytorycznie. Ponadto wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych został sformułowany w zażaleniu z ostrożności w postępowaniu, gdyż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego, w którym mógł zastosować daleko idące środki egzekucyjne mimo, że zaległość podatkowa została spłacona.

Minister Finansów postanowieniem z [...] grudnia 2014r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis, pozwala na rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W regulacji tej ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, ponieważ przepis art. 61a § 1 k.p.a. wskazując na przyczyny stanowiące podstawę odmowy wszczęcia postępowania posługuje się klauzulą generalną "innych uzasadnionych przyczyn". W ocenie organu należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno - prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Minister Finansów wskazał, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Tak więc w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania jest bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Konsekwentnie, jeżeli przed podjęciem rozstrzygnięcia konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego, to brak jest podstaw do uznania, że zachodzi przeszkoda przedmiotowa do dalszego prowadzenia postępowania. Przy ocenie istnienia przesłanek określonych w art. 61a § 1 k.p.a., a więc przy ocenie, czy z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, za niedopuszczalne należy uznać gromadzenie przez organ dowodów, na podstawie których dokonuje się ustaleń stanu faktycznego.

W dalszej części uzasadnienia Minister Finansów wskazał, że z mocy art. 123 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013r. poz. 1289) do postępowań egzekucyjnych w administracji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. W myśl art. 35 § 2 u.p.e.a. (w brzmieniu wg stanu prawnego na dzień 26 lutego 2013r.) organ nadzoru w uzasadnionych przypadkach może wstrzymać czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Zgodnie z art. 1a pkt 15 u.p.e.a. przez wstrzymanie czynności egzekucyjnych rozumie się wstrzymanie wykonania wszystkich lub części zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] listopada 2012r. nie zastosował żadnych środków egzekucyjnych. Nie jest możliwe wstrzymanie czynności egzekucyjnych, które w sprawie nie zaistniały, co stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych. W rozpoznawanej sprawie przyczyną uzasadniającą niemożność wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych jest fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym nie zostały zastosowane żadne środki egzekucyjne. Organ odwoławczy zaznaczył, że po rozpoznaniu zażalenia z dnia 31 stycznia 2013r. na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów, uznające zarzuty za niezasadne, Dyrektor IS postanowieniem z [...] lutego 2013r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. . Biorąc pod uwagę powyższe argumenty Minister Finansów stwierdził, iż Dyrektor IS zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie. Skarżący podniósł, że zarówno zaskarżone postanowienie Ministra Finansów, jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. naruszają przepisy:

- art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 35 § 2 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, w sytuacji, gdy nie istnieje odrębna sprawa dotycząca wstrzymania czynności egzekucyjnych, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o art. 18 u.p.e.a., stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania i odmowy jego wszczęcia,

- art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych, podczas gdy wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych powinien być rozpatrzony merytorycznie - uwzględniony bądź oddalony, gdyż nie istnieje odrębna sprawa dotycząca wstrzymania czynności egzekucyjnych, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o art. 18 u.p.e.a. stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia Dyrektora IS, podczas gdy zarzuty podniesione w zażaleniu uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwego postanowienia organu I instancji.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że żadna z przesłanek wskazanych w ww. przepisach nie zaszła w sprawie, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa nie uzasadniały uwzględnienia skargi.

Na wstępie wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 1a pkt 15 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych - rozumie się przez to wstrzymanie wykonania wszystkich lub części zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Natomiast w myśl art. 1a pkt 16 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego - rozumie się przez to wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych.

Za czynność egzekucyjną mogą być uznane wyłącznie wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). W myśl zaś art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. przez środek egzekucyjny rozumie się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości oraz z nieruchomości.

Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych mają charakter tymczasowy – trwają nie dłużej niż do ustania przyczyny wstrzymania. Podkreślenia wymaga, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie wyklucza dokonywania nowych czynności egzekucyjnych. Natomiast skutkiem wstrzymania postępowania egzekucyjnego jest zarówno niedopuszczalność dokonywania nowych czynności w ramach wykonywania już zastosowanego środka egzekucyjnego, jak i niedopuszczalność stosowania nowych środków egzekucyjnych.

Wskazać też należy, że w myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W ramach tych kompetencji organ nadzoru jest: 1) organem odwoławczym od postanowień organu egzekucyjnego, 2) organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne (art. 23 § 4 u.p.e.a.). W tym ostatnim przypadku oznacza to przeprowadzanie z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym oraz możliwość ingerowania w działalność jednostki nadzorowanej. W ramach prowadzonych czynności kontrolnych organ nadzoru w wyjątkowych sytuacjach może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne w oparciu o przesłanki, o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r.) organy sprawujące nadzór nad egzekucją mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Na postanowienie w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego służy zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 23 § 6 u.p.e.a.).

Zauważyć jednocześnie należy, że stosownie do art. 17 § 2 u.p.e.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia.

W myśl natomiast art. 35 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 20 listopada 2013r.) wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu. Zgodnie natomiast z art. 35 § 2 u.p.e.a. organ nadzoru w uzasadnionych przypadkach może wstrzymać czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Zatem w świetle powołanych przepisów uprawnienie organu nadzoru do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ egzekucyjny powstaje w przypadku rozpatrywania zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego, jak też w przypadkach przeprowadzania czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym.

Celem tych przepisów jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego, zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego.

Zauważyć jednocześnie trzeba, że postanowienia wydawane przez organ nadzoru w trybie art. 23 § 6 oraz art. 35 § 2 u.p.e.a. mają charakter uznaniowy. W związku z tym organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych: może on, ale nie musi wstrzymać wykonanie zastosowanych środków egzekucyjnych, nawet gdy stwierdzi przesłanki uzasadniające wstrzymanie. Świadczy o tym posłużenie się przez ustawodawcę w treści powołanych przepisów zwrotami: "mogą wstrzymać", "może wstrzymać". Co istotne treść ww. przepisów wskazuje ponadto, że organ nadzoru działa z urzędu, a nie na wniosek zobowiązanego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego ani wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego. Wskazane przepisy nie dają więc dłużnikowi poddanemu egzekucji żadnych bezpośrednich uprawnień do występowania na ich podstawie o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego.

Zważyć też należy, że organy administracyjne w każdym przypadku rozpatrywania kwestii wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych (pozytywnie lub negatywnie), mają obowiązek, stosownie do art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. podać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli na postanowienie służy zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Do organu administracyjnego należy więc ocena czy na podstawie okoliczności wskazanych przez stronę oraz tych, które miały miejsce w toku postępowania egzekucyjnego zachodzą albo "uzasadnione przypadki", o których mowa w art. 35 § 2 u.p.e.a., albo "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie Skarżący składając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 u.p.e.a. wniósł o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Wskazać w związku z tym należy, że w świetle art. 1a pkt 15 w zw. z art. 35 § 2 u.p.e.a., aby móc w ogóle rozważać, czy zaistniały przesłanki do wstrzymania czynności egzekucyjnych, uprzednio muszą być zastosowane środki egzekucyjne. Jeżeli w postępowaniu egzekucyjnym nie zastosowano żadnego środka egzekucyjnego badanie czy zaistniały przesłanki wstrzymania czynności egzekucyjnych jest bezprzedmiotowe.

Tym samym należy uznać, że skoro w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego oraz nie doszło do dokonania czynności egzekucyjnej, to wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych był bezprzedmiotowy i organ nadzoru nad egzekucją administracyjną nie miał prawa do rozpatrywania tego wniosku. Co więcej, niezastosowanie środków egzekucyjnych i niedokonanie czynności egzekucyjnych - powoduje, że organ nadzoru nad egzekucją administracyjną, w ogóle nie może zająć się kwestią wstrzymania czynności egzekucyjnych. Jakiekolwiek działania w tym zakresie są bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowe jest tym samym żądanie Skarżącego.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że art. 18 u.p.e.a. stanowi, iż jeżeli przepisy u.p.e.a nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Tak więc w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., tylko niektóre przepisy k.p.a. mają pełne zastosowanie, inne mogą być stosowane z odpowiednimi modyfikacjami lub też w ogóle nie mogą być stosowane, ze względu na unormowanie u.p.e.a.

Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, możliwe jest zatem odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisu art. 61a k.p.a., w sytuacji, gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa i przepisy u.p.e.a., nie zawierają regulacji w tym zakresie, a oczywistym jest już na etapie jego wnoszenia, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy.

W myśl bowiem art. 61a k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Sąd przyznaje rację organom nadzoru nad egzekucją administracyjną, że "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a k.p.a. nie zostały skonkretyzowane przez ustawodawcę, jednakże w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż są to sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Jak stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 6 marca 2013r. III SA/Wa 2282/12 (dostępny na www.nsa.gov.pl), jeśli brak jest czynności podlegającej zaskarżeniu, należy stwierdzić bezprzedmiotowość postępowania i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 61a k.p.a.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w świetle przepisów k.p.a., gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe podlega ono umorzeniu (por. art. 105 k.p.a.). Natomiast w sytuacji, gdy strona wnosi o wszczęcie postępowania, które już na tym wstępnym etapie jest bezprzedmiotowe to organ obowiązany jest odmówić wszczęcia takiego postępowania (art. 61a k.p.a.). W związku z argumentacją skargi oraz powołanymi w niej orzeczeniami, wskazać też należy, że niewątpliwie jeżeli toczy się postępowanie egzekucyjne i zobowiązany wnosi o jego umorzenie, to organ egzekucyjny może i powinien ten wniosek rozpatrywać merytorycznie, czyli winien ocenić czy jest on zasadny, a więc czy zaistniały podstawy do umorzenia tego toczącego się postępowania egzekucyjnego. W sytuacji natomiast gdy egzekucja została już zakończona poprzez wyegzekwowanie należności, a tym samym zakończyło się postępowanie egzekucyjne, to wówczas wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowy, a tym samym nie powinno oceniać się jego zasadności. W takiej sytuacji winien mieć właśnie zastosowanie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Również wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego może i powinien być merytorycznie rozpoznany jedynie w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest w toku. W takiej sytuacji nie jest ten wniosek bezprzedmiotowy i należy ocenić czy jest on zasadny czy nie.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego było w toku, jednakże jak już wskazano powyżej nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego oraz nie doszło do dokonania czynności egzekucyjnej, w wyniku czego wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych był bezprzedmiotowy i organ nadzoru nad egzekucją administracyjną nie miał prawa do rozpatrywania tego wniosku. Aby bowiem móc w ogóle rozważać, czy zaistniały przesłanki do wstrzymania czynności egzekucyjnych, uprzednio muszą być zastosowane środki egzekucyjne.

Prawidłowe było zatem przyjęcie przez Ministra Finansów w zaskarżonym postanowieniu, że w sprawie, w której nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego i dokonania czynności egzekucyjnej, to możliwe było zastosowanie przez organy nadzoru na egzekucją administracyjną przepisu art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu, w przypadku składania przez zobowiązanego wniosków bezprzedmiotowych, organ nadzoru nie powinien rozstrzygać o ich zasadności bądź niezasadności, ale winien odmówić wszczęcia postępowania w żądanym zakresie. Tym samym zachodziła przeszkoda do rozpatrywania wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i możliwe było zastosowanie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Natomiast okoliczność, że art. 61a k.p.a. stosuje się w postępowaniach administracyjnych jedynie do postępowania głównego oraz trybów nadzwyczajnych, gdyż przepis ten stosuje się wówczas wprost, nie oznacza, że nie można go zastosować odpowiednio na mocy art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym również w kwestiach incydentalnych.

W ocenie Sądu, jakkolwiek zastosowanie w opisanej sprawie przepisu art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i uznanie w zaskarżonym postanowieniu, że należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych wniesionego przez zobowiązanego, może budzić wątpliwości proceduralne, tym niemniej Sąd ocenia, że nie mają one istotnego wpływu na wynik sprawy. Wniosek Skarżącego o wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie mógł być bowiem rozpatrzony i to w sposób oczekiwany przez Skarżącego, tj. poprzez wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Nawet, gdyby bowiem założyć hipotetycznie, tak jak twierdzi Skarżący, że w toku postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe rozstrzyganie kwestii incydentalnych, takich, jak wyżej opisana w drodze postanowienia wydanego w trybie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - zdaniem Sądu – niecelowe i nieprawidłowe byłoby uchylanie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego, go postanowienia Dyrektora IS, w sytuacji, gdy wniosek Skarżącego o wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie mógł być pozytywnie rozpatrzony w trybie art. 35 § 2 u.p.e.a., a argumentacja podana w nowowydanym postanowieniu o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych byłaby tożsama do tej podanej w zaskarżonym postanowieniu Ministra Finansów i poprzedzającym go ww. postanowieniu Dyrektora IS. Wobec niezastosowania środków egzekucyjnych i niedokonania czynności egzekucyjnych, nie można bowiem mówić o nawet hipotetycznej możliwości skutecznego zastosowania przez organ nadzoru nad egzekucją administracyjną art. 35 § 2 u.p.e.a. Nie można w związku z tym przyjąć, że stopień naruszenia przepisu art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Forsowanie zatem w sprawie koncepcji, że organy nadzoru nad egzekucją administracyjną mogły wydać postanowienie o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych, na mocy art. 35 § 2 u.p.e.a., z tą samą argumentacją, którą przedstawiły w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie może być uznane ani za słuszne ani za celowe.

W związku z tym Sąd uznaje, że powyższe rozważania wskazują, iż w sprawie nie doszło do istotnych naruszeń prawa procesowego, które mogły mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a tylko taka wadliwość, mogłaby spowodować - w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. – możliwość uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Sąd stwierdza również, że wbrew zarzutom skargi o naruszeniu przepisów art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 35 § 2 u.p.e.a. wydane w sprawie postanowienia organów obu instancji zawierają zarówno oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony, wskazanie podstawy faktycznej i prawnej, a ich uzasadnienia należy uznać za spójne, logiczne i prawidłowe. Organ pierwszej instancji pouczył też Skarżącego o prawie do wniesienie zażalenia, natomiast Minister Finansów wydając zaskarżone postanowienie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Oba postanowienia zostały podpisane z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osób upoważnionych do ich wydania.

Sąd podkreśla ponadto, że organy nadzoru nad egzekucją administracyjną zarówno Dyrektor IS, jak i Minister Finansów - wydając postanowienie formalne w trybie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. o odmowie wszczęcia postępowania – nie miały podstaw prawnych do brania pod uwagę ani zarzutów, które mogą być formułowane jedynie w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.), ani zarzutów, których wnoszenie zarezerwowane jest dla środka zaskarżenia w postaci zarzutów (art. 33 u.p.e.a.). Nie zajmowały się bowiem merytorycznym rozpatrywaniem sprawy. Podnoszone więc w tym zakresie w uzasadnieniu skargi zarzuty nie mogły być uznane za zasadne.

W konsekwencji za bezzasadne należało również uznać zarzuty skargi o naruszeniu przez Ministra Finansów przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, uznał, że zasadne było oddalenie skargi, na mocy art. 151 P.p.s.a.