Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 929/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt w części
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 3, ust. 4 pkt 2 i ust. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 3 § 2 pkt 1-4; art. 52 § 3; art. 53 § 2; art. 146 § 1 i 2; art. 187 § 2; art. 199; art. 200; art. 205 § 2art. 269 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 261 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 59 poz 421
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
article: art. 2; art. 87 ust. 1; art. 89 ust. 1 pkt 3; art. 91; art.92 ust. 1; art. 178; art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: § 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: § 6 pkt 1; § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.C 2010 nr 83 poz 47 art. 110
law: Wersja Skonsolidowana Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. K. i R. K. na akt Starosty z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt Starosty w części dotyczącej odmowy zwrotu opłaty R. K.; II. w pozostałej części skargę oddala; III. uznaje obowiązek Starosty dokonania na rzecz R. K. zwrotu kwoty 425 zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych), stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu seria i numer [...], dotyczącej samochodu osobowego Ford Escort o numerze rejestracyjnym [...]; IV. zasądza od Starosty na rzecz R. K. 457,00 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 lutego 2013 r. R. K. i M. K. wystąpili do Starosty [...] z wnioskiem o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu kwoty 425 zł, stanowiącej część wniesionej w dniu 17 stycznia 2005 r. opłaty za wydanie karty pojazdu seria i numer [...], dotyczącej samochodu osobowego [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Wnioskujący uzasadnili swoje roszczenie niezgodnością przepisów, które stanowiły podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, z Konstytucją, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 119).

W odpowiedzi na powyższe wystąpienie, udzielonej pełnomocnikowi skarżących pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r., Starosta [...] odmówił zwrotu określonej przez wnioskujących części opłaty za wydanie karty pojazdu. Organ wyjaśnił, że opłata została pobrana na podstawie obowiązującego wówczas § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310, dalej powoływanego także jako "rozporządzenie z 2003 r."), a więc aktu należącego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, wiążącego organ administracji publicznej.

Organ wskazał, że Trybunał Konstytucyjny orzekając wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt U 6/04 o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia równocześnie orzekł, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r., a więc wyrok ten wywierał skutki prawne na przyszłość. Organ wskazał, że jeżeli Trybunał biorąc po uwagę wszystkie chronione wartości decyduje się na utrzymanie w mocy przepisu sprzecznego z ustawą, umową międzynarodową lub Konstytucją, oznacza to, że tak długo jak przepis obowiązuje, żadnemu zachowaniu, do którego przepis odnosi się, nie można przypisać cechy bezprawności. Z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że przyczyną odroczenia w czasie utraty mocy obowiązującej rozporządzenia było uwzględnienie skutków finansowych dla powiatów.

Pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. pełnomocnik wnioskodawców wezwał Starostę [...] do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie stwierdzenia uprawnienia wnioskodawców do otrzymania zwrotu części opłaty w kwocie 425 zł. Wnioskujący uzasadnili swoje roszczenie niezgodnością przepisów, które stanowiły podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, nie tylko z Konstytucją, ale także z prawem wspólnotowym, co zostało potwierdzone postanowieniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 (Dz. Urz. UE z 2008 r. Nr C 64, s. 15/1).

Starosta [...] w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 4 października 2013 r. podtrzymał wcześniej zajęte stanowisko w sprawie.

W skardze do sądu administracyjnego na akt Starosty [...] z dnia 7 sierpnia 2013 r. skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Starosty [...] dokonania na rzecz skarżących zwrotu kwoty 425 zł, stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu, zarzucając:

1/ naruszenie przepisów postępowania, to jest art. art. 6, 7, 8 oraz 77 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej powoływanej jako K.p.a.).

2/ naruszenie prawa materialnego:

a/ poprzez zastosowanie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP;

b/ poprzez niezastosowanie art. 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), który według skarżących sprzeciwiał się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego; skarżący zarzucili nie uwzględnienie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, że organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy taka sprzeczność zachodziła, w opinii skarżących, między przepisami art. 90 akapit pierwszy TWE oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

W uzasadnieniu skargi powołano orzeczenia sądów potwierdzające, że pomimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej, stanowiący podstawę pobierania zawyżonej kwoty opłaty przepis rozporządzenia z 2003 r. był niezgodny z Konstytucją i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania.

W odpowiedzi na skargę Starosta [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, podkreślając znaczenie odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej przepisu, który był podstawą pobierania opłaty za wydanie karty pojazdu. Starosta wskazał, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę, w świetle art. 87 Konstytucji RP, stanowiło źródło prawa i w przeciwieństwie do sądów wiąże organ administracji publicznej.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości potwierdził fakt sprzeczności przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z prawem Unii Europejskiej dopiero 10 grudnia 2007 r. i - w ocenie Starosty - ewentualnie od tej daty organ rejestrujący mógłby odmówić stosowania przepisu rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej uprawnienia R. K., bowiem tylko w tym zakresie odmowa zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa. Natomiast w pozostałej części (dotyczącej M. K.) skarga podlegała oddaleniu, ponieważ Starosta [...] odmawiając tej skarżącej zwrotu opłaty nie naruszył prawa, z tym że odmowa zwrotu była uzasadniona z innej przyczyny niż przedstawiona w zaskarżonym akcie.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola działalności administracji publicznej jest sprawowana przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm., powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, zgodnie z art. 146 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2).

W niniejszej sprawie skarga dotyczy aktu Starosty [...], polegającego na odmowie zwrotu kwoty 425 zł, która to kwota stanowi część opłaty, jaką R. K. uiścił za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Opłata w wysokości 500 zł została przez R. K. uiszczona w dniu 7 stycznia 2005 r.

Dla porządku, odnosząc się do formalnych przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., należy stwierdzić w pierwszej kolejności, że zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi (tak, jak w rozpoznawanym przypadku), skargę na akty inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a. decyzje administracyjne i postanowienia lub na czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.

Stosownie do art. 53 § 2 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.

Skarżący spełnili powyższe wymogi dopuszczające do wniesienia skargi, gdyż pismo organu z dnia 7 sierpnia 2013 r. zawierające negatywną odpowiedź na wniosek o zwrot części opłaty za kartę pojazdu z dnia 28 lutego 2013 r. (sformułowany nieściśle, jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty kwoty 425 zł z tytułu opłaty oraz uprawnienia wnioskodawców do otrzymania od organu zwrotu tej kwoty) doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 13 sierpnia 2013 r., natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa datowane na dzień 19 sierpnia 2013 r., które wpłynęło do kancelarii Starosty [...] w dniu 10 września 2013 r., było nadane w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 20 sierpnia 2013 r., o czym świadczy stempel pocztowy na kopercie, której odpis został złożony do akt sprawy przez pełnomocnika skarżących. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 19 sierpnia 2013 r., organ pismem z dnia 4 października 2013 r., doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawców w dniu 10 października 2013 r., wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 7 sierpnia 2013 r.

Wobec powyższego R. K. oraz M. K. pismem z dnia 4 listopada 2013 r. wnieśli skargę za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Na pierwszej stronie skargi widnieje data stempla kancelarii organu, określająca wpływ pisma na dzień 12 listopada 2013 r., przy czym z odpisu koperty złożonej do akt sprawy przez pełnomocnika skarżących wynika, że skarga została nadana w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 8 listopada 2013 r. Zatem skarga złożona została przed upływem przewidzianego w art. 53 § 2 P.p.s.a. trzydziestodniowego terminu, liczonego w tej sprawie od dnia 10 października 2013 r. Termin do złożenia skargi upływał bowiem w dniu 12 listopada 2013 r., biorąc pod uwagę, że 9 i 10 listopada 2013 r. przypadały na sobotę i niedzielę, natomiast 11 listopada 2013 r. obchodzone jest Narodowe Święto Niepodległości (art. 83 § 2 P.p.s.a.).

Przypomnieć trzeba, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 3/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/21, wyrażony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że wydanie karty pojazdu, tak jak i wydanie dowodu rejestracyjnego, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy. Z tego względu, również obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu i o jego istnieniu rozstrzyga organ w toku jej załatwiania. Ma on charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów K.p.a. nie można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Do uiszczania opłaty w toku zarejestrowania pojazdu nie mają zastosowania przepisy ustawy o opłacie skarbowej ani ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata ta, co do jej istoty nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu, a w razie jej nieuiszczenia, sankcją jest zwrot podania (wniosku) o zarejestrowanie pojazdu w trybie art. 261 § 2 K.p.a., a nie egzekwowanie uiszczenia tej opłaty. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, które strona może jednak poddać kontroli sądu administracyjnego.

Należy podkreślić, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA oprócz tego, że jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 P.p.s.a.), ma także ogólną moc wiążącą sądy administracyjne, wynikającą z art. 269 § 1 P.p.s.a. Związanie uchwałą w rozumieniu wymienionego przepisu odnosi się również do innych spraw sądowoadministracyjnych, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. Zgodnie bowiem z art. 269 § 1 P.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 269 § 1 P.p.s.a. nie pozwala zatem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu (postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2013 r. w sprawie sygn. akt II FSK 824/10, SIP Lex nr 1274250).

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w powołanym orzeczeniu, uznając, że zaprezentowany pogląd jest nadal aktualny i znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności żądania skarżących zwrotu nadpłaconej - ich zdaniem - opłaty za kartę pojazdu, wskazać trzeba w pierwszej kolejności, że ustawową podstawą pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu był przepis art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Natomiast w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy, zawierającej upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu, opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium RP określono na kwotę 500 zł. Rozporządzenie to stanowiło podstawę pobrania od skarżącego przez organ rejestrujący opłaty za kartę pojazdu w określonej wysokości.

Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie U 6/04 orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji; równocześnie odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wskazał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem, niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nieopartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.

Odnosząc się do przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz w odpowiedzi na skargę stanowiska Starosty [...] co do skutków powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w związku z odroczeniem przez Trybunał utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, Sąd orzekający w sprawie nie podziela poglądu, że skutkiem odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, była możliwość zgodnego z prawem pobierania opłaty w pełnej wysokości 500 zł wynikającej z § 1 ust. 1 rozporządzenia; i swoiste zalegalizowanie wysokości tej opłaty także w okresie przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny.

Stwierdzić bowiem należy, że przepis był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Wskazując na kompetencje sądów trzeba zauważyć, że z art. 178 Konstytucji wywodzi się samodzielność sądów, w tym sądownictwa administracyjnego, w ocenie konstytucyjności aktów wykonawczych, bowiem zgodnie z tym przepisem sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie istnieje zgodność poglądów o uprawnieniu do takiej kontroli stosowania prawa (zob. uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r. w sprawie sygn. akt OPK 13/00, ONSA z 2001/2/63 oraz wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt l OPS 4/05, ONSAiWSA 2006/2/ 39). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie sygn. akt l OSK 418/08, SIP Lex nr 518241). Tym samym określenie przez Trybunał innego, niż wynikającego z podstawowej reguły walidacyjnej, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego nie wiąże sądu administracyjnego (patrz: J. Trzciński, Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r. w sprawie sygn. akt P 10/07, ZNSA 2008/1; także J. Trzciński, R. Hauser: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 70 i 85; wyroki NSA: z dnia 26 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt II OSK 290/09, SIP Lex nr 505239; z dnia 21 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt II OSK 179/09, SIP Lex nr 507638, z dnia 5 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt II OSK 71/09, SIP LEX nr 507812; z dnia 6 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1745/07, SIP LEX nr 357511, z dnia 29 kwietnia 2011 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1070/10, SIP Lex nr 1080864).

Stwierdzając niezgodność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z Konstytucją od samego początku jego obowiązywania, orzecznictwo sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje, że odmowa zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako pozbawiona podstawy prawnej (patrz: wyroki NSA: z dnia 18 czerwca 2008 r. w sprawie sygn. akt l OSK 52/07, SIP Lex nr 516648, z dnia 17 września 2008 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1340/07, SIP Lex nr 489635, z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie sygn. akt l OSK 418/08, SIP Lex nr 518241, z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie sygn. akt I OSK 939/08, SIP Lex nr 561317, z dnia 25 sierpnia 2009 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1238/08, SIP Lex nr 554867, z dnia 9 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt I OSK 773/09, SIP Lex nr 579207, z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie sygn. akt I OSK 842/09, SIP Lex nr 591320, z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie I OSK 590/09, SIP Lex nr 591293).

Takiej oceny, prowadzącej do stwierdzenia, że odmowa zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu naruszała prawo, sądy administracyjne mogą dokonać samodzielnie, także w sytuacji, kiedy utrata mocy obowiązującej przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. została odroczona przez Trybunał Konstytucyjny.

Odnosząc się do argumentu Starosty [...], że przyczyną odroczenia w czasie utraty mocy obowiązującej rozporządzenia było uwzględnienie skutków finansowych dla powiatów, należy wskazać, że chodziło tutaj przede wszystkim o nie pozbawianie powiatów odpłatności za ich czynności w wysokości zgodnej z prawem, to jest w wysokości nie zawyżonej ponad uznaną za legalną przez Trybunał Konstytucyjny. Nastąpiło to przez utrzymanie w mocy podstawy prawnej do pobierania opłaty – do czasu wprowadzenia nowej regulacji, zgodnej z postanowieniami Konstytucji, nie dłużej jednak niż do daty określonej przez Trybunał Konstytucyjny.

Należy ponadto wskazać, że omawiany przepis rozporządzenia sprzeczny jest z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 akapit pierwszy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich (inaczej – mają pierwszeństwo stosowania w stosunku do prawa krajowego), co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz w Traktacie akcesyjnym dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 90 TWE stanowił zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Problem zgodności krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stał się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 P. Kawala. Trybunał ten stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak ta przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

Jak wyżej wskazano - w relacji prawa unijnego i prawa krajowego obowiązuje zasada nadrzędności (pierwszeństwa stosowania) prawa unijnego nad prawem krajowym. Oznacza to, że sąd krajowy ma kompetencję niestosowania sprzecznych z prawem unijnym przepisów prawa krajowego, niezależnie przy tym od wyroku krajowego sądu konstytucyjnego, który odracza utratę mocy obowiązującej tych przepisów, uznanych za niekonstytucyjne (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 37/10).

Biorąc pod uwagę omówione okoliczności stwierdzić należy, że naruszenie prawa przez Starostę [...] polegało w niniejszej sprawie na odmowie R. K. zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w oparciu o przepis rozporządzenia, który jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, oraz z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, a także z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), obowiązującym w dacie pobrania opłaty.

Stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy sprawia, że skargę należało uwzględnić w części dotyczącej uprawnienia R. K., bowiem tylko w tym zakresie odmowa zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa. Skutkiem tego jest uchylenie zaskarżonego aktu w części, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a.

Natomiast w pozostałej części, dotyczącej uprawnienia M. K., skargę należało oddalić, bowiem w tej części zaskarżony akt odpowiada prawu. Jak wyjaśniono na wstępie, w niniejszej sprawie R. K. i M. K. wystąpili jednym wnioskiem o zwrot części opłaty za wydanie przedmiotowej karty pojazdu. Z treści znajdującej się w aktach sprawy pierwszej strony wniosku nie wynika dlaczego obydwie strony wystąpiły o zwrot opłaty. Można przypuszczać, że związane jest to z zrejestrowaniem pojazdu na obydwie strony, ponieważ z odpisu dowodu rejestracyjnego wynika, że obok R. K. wymieniona jest także M. K. jako współwłaścicielka pojazdu.

Jednak z dowodu wpłaty przedstawionego przez organ na żądanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (k. 40 akt sprawy sądowej) wynika, że opłatę za wydanie karty pojazdu uiścił wyłącznie R. K.

Okoliczność, do kogo należały pieniądze zapłacone z tytułu opłaty, a także okoliczność, że samochód należał (jak wynika z akt sprawy) do obydwu skarżących jako współwłaścicieli, nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia, kto jest legitymowany do żądania od Starosty [...] zwrotu opłaty. Niezależnie od ilości współwłaścicieli wydana była jedna karta pojazdu, za którą uiszczono jedną opłatę. W jaki sposób skarżący umówili się co do tego, kto uiści opłatę i jakie będą ewentualne późniejsze rozliczenia między nimi, także nie ma żadnego znaczenia.

W stosunkach między organem i skarżącymi istotne jest tylko, kto opłatę za wydanie karty pojazdu uiścił organowi, bowiem tylko ten, kto wniósł opłatę może żądać jej zwrotu (włączając ewentualnych następców prawnych z różnych tytułów). Współwłaściciel pojazdu, który nie uiścił opłaty nie może żądać ani sam, ani z drugim współwłaścicielem zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przez tego drugiego współwłaściciela. W badanej sprawie organ rejestrujący nie jest zobowiązany do zwrotu na rzecz M. K. części opłaty za wydanie karty pojazdu, także solidarnie z drugim współwłaścicielem pojazdu R. K. W tym zakresie skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Z uwagi na powyższe, skarga zasługiwała jedynie na częściowe uwzględnienie przez uchylenie zaskarżonego aktu w zakresie odmowy R. K. zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu.

Sąd uchylił akt Starosty [...] w części, a nie stwierdzał bezskuteczności jego czynności, ponieważ Starosta [...] pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. odmówił zwrotu części opłaty za kartę pojazdu, uzasadniając swoją odmowę z wyjaśnieniem podstawy prawnej zajętego stanowiska, a więc nadał sformalizowany charakter uzewnętrznieniu swojej woli. W ten sposób Starosta dokonał odmowy w formie innego aktu niż decyzja lub postanowienie, a nie w formie czynności.

W przeciwieństwie do aktów – czynności stanowią działania faktyczne, które w wyniku ich realizacji wywołują skutki w zakresie uprawnień lub obowiązków, jakie przepis wiąże z ich podjęciem. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że do tej kategorii (czynności) zalicza się tzw. czynności materialno-techniczne jak: czynność rejestracji, wniesienie opłaty, wypłata świadczeń w przypadku, gdy prawo nie przewiduje wydania decyzji, wpis do ewidencji, udostępnienie dokumentacji medycznej, udostępnienie informacji publicznej (tak NSA między innymi w wyrokach z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2091/12, SIP Lex nr 1366444, z dnia 12 lutego 2013 r. w sprawie sygn. akt I OSK 818/12, SIP Lex nr 1311431).

Natomiast sformalizowana odmowa zwrotu opłaty jest aktem organu administracji publicznej, podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.

Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to w sytuacji uchylenia aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. możliwe jest uznanie tego obowiązku w wyroku. W związku z tym, że uprawnienie skarżącego do zwrotu opłaty ponad kwoty wynikające z przepisów prawa ma charakter bezpośredni, a nie podlegało ono konkretyzacji w formie indywidualnego aktu prawnego, zachodziła potrzeba uznania go w treści orzeczenia (art. 146 § 2 P.p.s.a.). Przy tym jednak w wyroku rozstrzygnięcie na podstawie art. 146 § 2 P.p.s.a może (tak jak w niniejszej sprawie) przybrać także postać korelatu uznania uprawnienia strony poprzez uznanie odpowiedniego obowiązku organu.

Określając wysokość kwoty, którą organ powinien zwrócić skarżącemu podzielić należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że konkretyzacja uprawnienia strony przyjmuje postać uznania obowiązku organu dokonania zwrotu skarżącemu kwoty 425 zł, jako pobranej bez podstawy prawnej części opłaty za wydanie karty pojazdu (zob. uzasadnienia wymienianych wcześniej wyroków z dnia 9 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt l OSK 773/09, z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie sygn. akt l OSK 842/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sygn. akt l OSK 590/09).

Sąd uznając obowiązek organu zwrotu skarżącemu części opłaty za kartę pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi w kwocie 425 zł, kierował się treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., o którym mowa była wcześniej. Sąd uznał, że niewątpliwie uiszczona przez skarżącego kwota 500 zł za wydanie karty pojazdu była zawyżona w stosunku do pobranej, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał przedmiotową opłatę, zwrotu skarżącemu różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w powołanym przepisie. Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest przepis § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 421), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą 500 zł (opłatą uiszczoną przez skarżącego) a kwotą 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r.) wynosi 425 zł.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za takim ustaleniem podlegającej zwrotowi kwoty jest też fakt, że w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r. opłata przewidziana za wydanie wtórnika karty pojazdu wynosiła także 75 zł. Kwota w tej samej wysokości wyznaczona została też za wydanie wtórnika karty pojazdu w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2006 r. (zob. wyroki NSA: z dnia 9 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt OSK 773/09, z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie sygn. akt l OSK 842/09, wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 maja 2010 r. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 46/10, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 699/09, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/Rz 109/08 zamieszczone w CBOSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc pod uwagę omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony akt Starosty [...] w części dotyczącej odmowy zwrotu opłaty R. K. - na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. oraz uznał obowiązek organu dokonania na rzecz skarżącego zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu – na podstawie art. 146 § 2 P.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Należne skarżącemu R. K. koszty postępowania wynoszą 457 zł, na którą to kwotę składa się: 200 zł z tytułu wpisu od skargi, 240 zł z tytułu wynagrodzenia adwokata oraz 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od złożenia do akt sprawy sądowej odpisu dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa.

Pozostałe kwoty wymienione w złożonym przez adwokata spisie wydatków nie zostały zasądzone. Kwota kolejnych 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od złożenia do akt sprawy odpisu pełnomocnictwa dotyczyła pełnomocnictwa udzielonego przez M. K., której skarga została oddalona. Nie są to więc z oczywistych względów koszty, które podlegają zwrotowi.

Nie podlegają również zwrotowi: kwota 1,00 zł z tytułu kosztów prowizji banku za uiszczenie opłaty skarbowej od udzielonych pełnomocnictw, kwota 0,56 zł jako 1/14 kosztów (7,80 zł) przesyłki poleconej z dnia 5 marca 2013 r., kolejna kwota 0,32 zł jako 1/12 kosztów (3,80 zł) przesyłki poleconej z dnia 16 kwietnia 2013 r. oraz kwota 0,17 zł jako 1/22 kosztów (3,80 zł) przesyłki pocztowej z dnia 20 sierpnia 2013 r., a także kwota 0,37 zł jako 1/16 kosztów przesyłki poleconej z dnia 8 listopada 2013 r. zawierającej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Podkreślić należy, że w ramach uregulowanej w rozdziale 1 działu V P.p.s.a. instytucji zwrotu kosztów postępowania między stronami, strona nie może domagać się zwrotu wszystkich kosztów jakie kiedykolwiek poniosła w związku ze sprawą administracyjną, która zwój finał znalazła przed sądem administracyjnym. Instytucja zwrotu kosztów postępowania uregulowana jest w ustawie dotyczącej wyłącznie postępowania przed sądem administracyjnym i już z tego względu odnosi się wyłącznie do kosztów, jakie strona ponosi w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Do podlegających zwrotowi kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie zaliczają się koszty ponoszone w postępowaniu przed organem administracji publicznej, ani koszty przygotowawcze przed wniesieniem sprawy do sądu. W związku z tym w niniejszej sprawie w zasądzonych kosztach postępowania nie zostały uwzględnione wykazywane przez adwokata jako wydatki koszty przesyłek pocztowych z dnia 5 marca 2013 r. (0,56 zł), z dnia 16 kwietnia 2013 r. (0,32 zł) oraz z dnia 20 sierpnia 2013 r. (0,17 zł).

Nie są to wydatki w postępowaniu sądowym, wszczętym skargą złożoną 8 listopada 2013 r.

Wprawdzie tak samo przed złożeniem skargi do sądu zapłacona została w dniu 7 listopada 2013 r. opłata skarbowa od złożenia odpisu pełnomocnictwa, ale był to wydatek z tytułu daniny publicznej związanej ściśle z czynnością w postępowaniu przed sądem. W związku z tym, niezależnie od daty uiszczenia opłaty skarbowej z tytułu złożenia odpisu dokumentu do akt sprawy sądowej, wydatek z tego tytułu podlega rozliczeniu w ramach instytucji zwrotu kosztów postępowania między stronami.

Co do pozostałych wykazywanych przez pełnomocnika kosztów postępowania (koszty prowizji banku 1,00 zł oraz 0,37 zł kosztów przesłania skargi) stwierdzić należy, że nie są to wydatki podlegające zwrotowi, bowiem nie mieszczą się w katalogu niezbędnych kosztów postępowania wskazanych w art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a.

Z treści art. 199 P.p.sa. wynika, że podstawową zasadą ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego jest samodzielne ponoszenie kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Wynika stąd, że wszystkie przepisy ustawy powinny być interpretowane w sposób zapewniający realizację powyższej zasady, natomiast wszelkie odstępstwa w zakresie sposobu ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, wynikające z regulacji szczególnych muszą być traktowane, jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck Warszawa 2011, teza 1 do art. 199).

Z zachowaniem tej reguły interpretacyjnej powinna być wykładana także treść art. 200 P.p.s.a., według którego w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W związku z tym należy zauważyć, że według przepisów P.p.s.a. cechą szczególną regulacji przewidujących uprawnienie strony, która uzyskała korzystne dla siebie orzeczenie, do zwrotu kosztów postepowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw jest kazuistyczny sposób ich sformułowania, który wskazuje, że wolą ustawodawcy było precyzyjne określenie sytuacji, gdy na stronę postępowania może być nałożony obowiązek dokonania zwrotu kosztów postępowania strony przeciwnej. Tego rodzaju regulacja, która odnosi się z jednej strony do sfery uprawnień, ale z drugiej do obowiązków stron postępowania sądowego, nie może być interpretowana w sposób rozszerzający, ani tym bardziej uzupełniana w drodze analogi (zob. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2007 r. w sprawie sygn. akt I FSK 1101/07, SIP Lex nr 1013730).

Należy w związku z tym stwierdzić, że przepis art. 200 P.p.s.a. przewidujący odstępstwo od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania przez stronę na rzecz zasady odpowiedzialności za wynik sprawy w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, nie przewiduje odpowiedzialności za wszystkie koszty postępowania związane z udziałem w sprawie, lecz wyłącznie za koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Przy tym jednak pojęcie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw nie może być interpretowane jako pojęcie autonomiczne w ramach art. 200 P.p.s.a., tylko z uwzględnieniem rozumienia niezbędności jako celowości lub potrzeby poniesienia kosztów. Interpretacja ta musi bowiem uwzględniać treść przepisów art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a., w których została przedstawiona definicja "niezbędnych kosztów postępowania" w sytuacji, gdy strona występuje osobiście lub jest reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika oraz w wypadku, gdy w jej imieniu występuje pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

Zgodnie z treścią art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący (zob. między innymi postanowienia NSA z dnia 12 października 2010 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1490/09, SIP Lex nr 743273 oraz z dnia 13 marca 2012 r. w sprawie sygn. akt II FZ 31/12, SIP Lex nr 1121121).

W związku z tym przedstawiony katalog niezbędnych kosztów nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego, takie jak prowizja banku od przelewu obejmującego kwotę uiszczaną tytułem zapłaty kosztów sądowych lub - tak jak w niniejszej sprawie –prowizja banku od przelewu obejmującego kwotę uiszczaną z tytułu opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa, albo koszty związane z prowadzeniem korespondencji, w tym – tak jak w niniejszej sprawie – koszty przesłania skargi do organu administracji publicznej.

Koszty te nie mieszczą się w ramach wydatków adwokata lub radcy prawnego, ponieważ wydatki, o których mowa nie mogą obejmować takich kosztów, które strona zwykle musi ponosić, ale sama nie mogłaby dochodzić ich zwrotu, gdyby prowadziła postępowanie osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym.

Zgodnie z art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W katalogu tym nie mieszczą się wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego (np. prowizje bankowe, koszty korespondencji), co oznacza, że strona nie mogłaby dochodzić ich zwrotu, gdyby prowadziła postępowanie osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym.

Omawiane wydatki, w razie, jeżeli strona jest reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego, nie mogą być zaliczone do wymienionych w art. 205 § 2 P.p.s.a. wydatków adwokata lub radcy prawnego, ponieważ, jeżeli pokrywa je pełnomocnik, zastępuje w tym stronę. W takiej sytuacji wydatki te mogą być pokrywane przez wynagrodzenie pełnomocnika lub zwracane pełnomocnikowi przez stronę. Jednak okoliczność, kto ekonomicznie ponosi ciężar omawianych drobnych wydatków jest obojętna z punktu widzenia instytucji zwrotu kosztów postępowania między stronami. W żadnym bowiem wypadku wydatki takie nie są zaliczane do kosztów postępowania, które ma zwrócić organ, w razie uwzględnienia skargi.

Biorąc pod uwagę omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania, zasądzając zwrot tylko części przedstawionych przez adwokata wydatków, to jest równowartość opłaty skarbowej od złożenia odpisu pełnomocnictwa.