Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2750/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 11
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 27 ust 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1222
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, , Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz [...] kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2015r. (nr [...] o udzieleniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w [...] pozwolenia na wykonanie robót budowlanych.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa przy ul. [...] zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem z 18 kwietnia 2014r. o udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na wymianie i rozbudowie instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym znajdującym się przy ul. [...] w [...] (nieruchomość nr [...] jednostka ewidencyjna [...] ). Wnioskodawczyni dołączyła do wniosku m. in. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, z którego wynika, że sprawuje zarząd powierzony w trybie art. 27 ust. 2 ustawy z 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1222 ze zm.).

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] czerwca 2014r. (nr [...] ) na podstawie art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) udzielił Spółdzielni pozwolenia na wykonanie wnioskowanych robót budowlanych.

W piśmie z 24 czerwca 2014r. [...] działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik 21 osób - mieszkańców bloku przy ul. [...] w [...] wniosła odwołanie od tej decyzji. Zdaniem odwołujących się, wymiana instalacji gazowej nie jest uzasadniona i spowoduje dewastacje i "oszpecenie" ich mieszkań.

Wojewoda [...] stwierdził, że część osób podpisanych pod odwołaniem ([...] ) nie posiadają legitymacji do jego wniesienia i w związku z tym decyzją z [...] sierpnia 2014r. (nr [...] ) na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do tych osób. Z kolei decyzją o nr [...] (wydaną w tym samym dniu) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez " mieszkańców ulicy [...] " utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że wydanie decyzji o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych w budynku wielorodzinnym nie jest uwarunkowane uzyskaniem zgody wszystkich jego mieszkańców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 24 września 2015r.: 1) oddalił skargę [...] na decyzję Wojewody nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego (VII SA/Wa 2083/14), 2) uchylił zaskarżoną przez [...] decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] w sprawie udzielenia pozwolenia na wykonanie spornych robót budowlanych (VII SA/Wa 2084/14). W tym wyroku Sąd stwierdził, że z zaskarżonej decyzji nie wynika, z czyjego odwołania została ona wydana ("mieszkańcy ul. [...] reprezentowani przez pełnomocnika [...]"). Ponadto organ odwoławczy nie poczynił wystarczających ustaleń, czy osoby podpisane pod odwołaniem posiadają interes prawny w rozumieniu art. 28 ust. 2 prawa budowlanego do jego wniesienia. Zdaniem Sądu nie jest wystarczające powołanie się przez organ odwoławczy na ustalenia organu I instancji, który w piśmie przekazującym odwołanie podał, które z osób podpisanych pod odwołaniem nie są współwłaścicielami nieruchomości.

Ponownie orzekając w tej sprawie Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2015r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ stwierdził, że z okoliczności faktycznych sprawy (załącznika do oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz pełnomocnictwa dla [...] z 7 lipca 2014r.) wynika, że [...] są współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] , a więc zgodnie z art. 28 ust. 2 prawa budowlanego posiadają status strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych na tej nieruchomości.

Odnosząc się do odwołania, Wojewoda stwierdził, że wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych nie jest uwarunkowane zgodą właścicieli poszczególnych nieruchomości.

[...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...]w skardze na tę decyzję zarzucili Wojewodzie [...] przede wszystkim nieprzeprowadzenie dostatecznego postępowania wyjaśniającego na okoliczność, czy Spółdzielnia posiada zgodnie z prawem prawo do dysponowania nieruchomością przy ul. [...] na cele budowlane i w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie strony organ dopuścił się również naruszenia art. 89 k.p.a., ponieważ w toku postępowania administracyjnego nie przeprowadził rozprawy w celu wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez wadliwe uzasadnienie faktyczne decyzji. Zdaniem skarżących z rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że inwestor posiada to prawo, w związku z tym decyzja Wojewody o zatwierdzeniu projektu budowlanego nie jest zgodna z art. 32 ust. 4 pkt 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.

W skardze postawiono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 64 i art. 76 Konstytucji, art. 18 ust. 1 i art. 22 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2015r., poz. 1892), art. 199 ustawy z 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014r., poz. 121 ze zm.)

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli powyższe zarzuty. W szczególności podnieśli, że oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 3 pkt 11 prawa budowlanego) korzysta z domniemania prawdziwości dopóki nie jest sprzeczne z innymi faktami znanymi organowi z urzędu. W rozpoznawanej sprawie część współwłaścicieli nieruchomości oświadczyło, że nie wyraża zgody na sporną inwestycję i z tego powodu organ nie miał podstaw prawnych do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący dodali, że są właścicielami spornej nieruchomości, zaś do czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną (a taką czynnością jest zamierzona przebudowa sieci gazowej) inwestor powinien uzyskać zgodę wszystkich współwłaścicieli. Zdaniem strony zaskarżona decyzja jest niezgodna z powołanymi w skardze przepisami Konstytucji, ponieważ narusza ich prawo własności.

Z tych powodów skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewoda [...]w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 września 2016r. VII SA/Wa 223/16 odrzucił tę skargę. Po rozpoznaniu zażalenia skarżących, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 29 listopada 2016. II OZ 1324/16 uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] a w pozostałym zakresie oddalił zażalenie. Następnie WSA w Warszawie postanowieniem z 21 marca 2017r. VII SA/Wa 2750/16 odrzucił skargę [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W okolicznościach faktycznych tej sprawy, w związku z postanowieniami WSA w Warszawie z dnia 27 września 2016r. i z 21 marca 2017r., przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia jest skarga [...] . Skarga [...] jest uzasadniona.

W skardze do Sądu skarżący zarzucił organowi odwoławczemu m.in. naruszenie przepisów postępowania dotyczących istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych sprawy, a mianowicie tego, czy Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa była uprawniona do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 prawa budowlanego). Zarzucił, że wydanie decyzji o pozwoleniu na roboty budowlane polegające na wymianie sieci gazowej nie było sprawy uzasadnione, ponieważ Spółdzielnia stosownie do art. 18 ustawy o własności lokali, nie dysponowała zgodą wszystkich właścicieli działki na tę inwestycję. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że w świetle art. 22 ustawy o własności lokali zarząd spółdzielni jest uprawniony do podejmowania czynności przekraczających zwykły zarząd.

Nie budzi wątpliwości, że do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor musi załączyć oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 33 ust. 2 pkt 2 p.b.) i bez spełnienia tego obowiązku pozwolenie nie może być wydane (art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b.). Przy czym przepisy nie wymagają, aby inwestor wykazał się posiadaniem tytułu prawnego do nieruchomości, a organ co do zasady nie ma podstaw do kwestionowania oświadczenia inwestora, złożonego w tym zakresie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Niemniej, w sytuacji, gdy strony postępowania kwestionują prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ architektoniczno-budowlany zobowiązany jest kwestię tę wyjaśnić, nie poprzestając wyłącznie na oświadczeniu inwestora (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 czerwca 2016 r., VII SA/Wa 1740/15). Zakwestionowanie, przez chociażby jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę.

Zdaniem Sądu, Wojewoda [...] , ponownie orzekając w tej sprawie (w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 września 2015r., VII SA/Wa 2084/14), nie ustalił i nie wyjaśnił dostatecznie czy Spółdzielnia posiada prawo do dysponowania nieruchomością nr [...] przy ul. [...] w [...] , na cele budowlane polegające na wymianie instalacji gazowanej w tym budynku.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 3 pkt 11 prawa budowlanego, przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Z oświadczenia Spółdzielni załączonego do wniosku o wydanie pozwolenia na wykonanie robot budowlanych wynika, że Spółdzielnia posiada zgodę wszystkich współwłaścicieli na wykonanie spornych robót budowlanych w ramach wykonywanego zarządu powierzonego na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Wnoszący skargę jednak to uprawnienie kwestionuje i podnosi, że jest właścicielem lokalu.

Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Przepisów ustawy o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 1a, które stosuje się odpowiednio. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W razie sukcesywnego wyodrębniania lokali przyjęty przez dotychczasowych współwłaścicieli sposób zarządu nieruchomością wspólną odnosi skutek także do każdego kolejnego nabywcy lokalu (ust. 2). Jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza, obowiązują zasady określone w ustawie (ust. 3).

Należy przyjąć, że zarząd powierzony obejmuje dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Mieści się zatem w ramach czynności zwykłego zarządu, co znajduje potwierdzenie w uchwałach NSA z 13 listopada 2013 r. II OSP 2/12 i z 19 października 2015r. II OPS 2/15. W uchwale z 13 listopada 2013r. II OPS 2/12 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że wykonywany przez spółdzielnię mieszkaniową, na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych zarząd nieruchomością wspólną stanowiącą współwłasność spółdzielni uprawnia ją do samodzielnego dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane, bez potrzeby uzyskania zgody właścicieli lokali mieszkalnych stanowiących odrębny przedmiot własności, wyłącznie w zakresie eksploatacji i utrzymania zarządzanej nieruchomości wspólnej. W drugiej z powołanych uchwał NSA stwierdził, że spółdzielnia mieszkaniowa wykonująca zarząd nieruchomością wspólną stanowiącą współwłasność spółdzielni, na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej. Zarząd ten dotyczy jedynie nieruchomości stanowiących współwłasność spółdzielni.

Niezbędne jest zatem wyjaśnienie, czego nie zrobiono w niniejszej sprawie, czy instalacja gazowa może być zakwalifikowana jako część nieruchomości wspólnej i czy wymiana tej instalacji polegająca również na faktycznej ingerencji w nieruchomości odrębne (wyodrębnione) jest objęta zarządem powierzonym spółdzielni. Tylko wtedy gdyby przyjąć, że instalacja gazowa stanowi część nieruchomości wspólnej, zasadne jest stwierdzenie organu zawarte w decyzji, że na sporne prace budowlane nie jest wymagana zgoda wszystkich mieszkańców. Taka konstatacja jest jednak w stanie faktycznym ustalonym przez organy przedwczesna.

Z tych względów należy uznać za uzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1, 8, 9 i 107 § 3 k.p.a. Organ stosując albo nie stosując objęte skargą przepisy prawa materialnego do nieustalonego właściwie stanu faktycznego sprawy dopuścił się również naruszenia tych przepisów. W tym zatem zakresie skarga jest również uzasadniona.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie skarżącemu wpisu od skargi (500 zł.) Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.