Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 69/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Stwierdzono, że przewlekłość postępowania nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Orzeczono o wymierzeniu grzywny w trybie art. 149 par. 2 ustawy - PoPPSA
Przyznano od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 53 par. 2b, art. 149 par. 1, par. 1a, par. 2, art. 133, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 109 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi G. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Wojewodzie [...] grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 4. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącego G. S. sumę pieniężną w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego G. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 16 lipca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga obywatela Indii – G. S. (zwanego również - "stroną") na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o:

zobowiązanie Wojewody [...] do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;

na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w związku z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu , jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu;

przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa;

doręczanie pism za pomocą środków elektronicznych w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną;

udostępnienie akt sprawy w Portalu Akt Sądowych Sądów Administracyjnych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w dniu 25 kwietna 2019 r. złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek został nadany pocztą albowiem organ uniemożliwia złożenia takiego wniosku osobiście w siedzibie urzędu. Pismem z dnia 23 stycznia 2020 r. organ zawiadomił, że decyzja zostanie wydana do dnia 31 maja 2020 r. Do dnia dzisiejszego strona nie otrzymała decyzji w swojej sprawie. Powołała się również na orzecznictwo sądów administracyjnych, doprecyzowujące pojęcie bezczynności i przewlekłości postępowania. Podkreśliła, że organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej w skrócie jako "k.p.a.") i nie zawiadomił stron o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. W sprawie zaistniała bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku - w ustawowym terminie nie zakończył on postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Wystąpiła także przewlekłość postępowania, gdyż podejmowane przez organ czynności procesowe miały charakter czynności pozornych, nieistotnych dla załatwienia sprawy. Tym samym organ nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie w sposób zgodny z prawem.

Ponieważ przyczyny przewlekłości i bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz, że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony i uwzględniając również uchybienia organu należy przyjąć, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zarówno stopień zaniedbań ze strony organu, naruszenie terminów przez organ, sposób zachowania strony, jak i okoliczności materialnoprawne przemawiają za uznaniem, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Podnoszone przez organ trudności kadrowe nie oznaczają przyczyn "niezależnych od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a., są to bowiem okoliczności pozostające wewnątrz aparatu administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2341/13).

Wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi pierwszej instancji powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w czasie w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie nie będąc przy tym zawiadomione o przyczynach ewentualnej zwłoki w terminowym rozpatrzeniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że jako dzień wszczęcia postępowania o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy w myśl art. 61 § 3 k.p.a. jest dzień wpływu wniosku do [...] Urzędu Wojewódzkiego, to jest 30 kwietnia 2019 r. Początkowo jako cel pobytu na terytorium Polski cudzoziemiec wskazał wykonywanie pracy. W dniu 14 stycznia 2020 r. za pośrednictwem platformy ePUAP wpłynęło do Wojewody [...] ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Pismem z dnia 22 stycznia 2020r. przekazano ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, powiadamiając o tym fakcie stronę postępowania.

Stosownie do treści art. 109 ustawy o cudzoziemcach, pismem z dnia 23 stycznia 2020 r. Wojewoda [...] zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w G., Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w G. o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Kolejnym pismem z dnia 23 stycznia 2020 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. zawiadomił skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, w związku z koniecznością zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w tym ustalenia czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy na dzień 31 maja 2020 r.

W dniu 4 marca 2020 r. skarżący złożył pismo, wnosząc o zmianę podstawy deklarowanego celu pobytu w związku zawarciem związku małżeńskiego z obywatelką polską. Zmiana okoliczności udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy spowodowała konieczność przeprowadzenia przez organ dodatkowych czynności wyjaśniających, stosownie do treści art. 169 ust. 1-2 ustawy o cudzoziemcach, polegających na ustaleniu, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przepisów określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego. Przeprowadzenie tych czynności było niewykonalne z powodu ograniczeń w związku z wprowadzonym w dniu 14 marca 2020 r. stanem zagrożenia epidemicznego, który z dniem 20 marca 2020 r. został zmieniony na stan epidemii. Funkcjonariusze Straży Granicznej wstrzymali przeprowadzanie wywiadów środowiskowych w celu zapobiegania i zwalczania zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej. Pomimo tego organ prowadzący postępowanie pismem z dnia 26 marca 2020 r. zwrócił się do Komendanta Placówki Straży Granicznej w U. z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania cudzoziemca w związku z koniecznością ustalenia, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia niniejszej ustawy. Funkcjonariusze Straży Granicznej mogli przeprowadzić ww. czynności dopiero po zniesieniu niektórych ograniczeń w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Wyniki przeprowadzonego wywiadu wpłynęły do organu w dniu 15 czerwca 2020 r. Ponadto w celu pełnego wyjaśnienia sytuacji niezbędne jest przeprowadzenie rozmowy z małżonkami zgodnie z dyspozycją ustawy o cudzoziemcach, którą dokonuje się po uzyskaniu sprawozdania z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Konieczność dokonania powyższych czynności wynikających ze zmiany przez cudzoziemca okoliczności ubiegania się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynęła na przesunięcie terminu załatwienia sprawy, o czym strona została poinformowana pismem z dnia 9 czerwca 2020 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 12 k.p.a. organ zauważył, że długi termin rozpatrywania wniosku wynika z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a obowiązujący stan epidemii wprowadził szereg utrudnień i ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu tutejszego urzędu, co przełożyło się na termin rozpoznania spraw. Jednak niezbędne czynności były podejmowane przez organ niezwłocznie, przy zachowaniu kolejności wpływających wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W niniejszej sprawie G. S. (zwany dalej - "skarżącym") zarzucił Wojewodzie [...] bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Poza sporem było, że skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem ponaglenia do właściwego organu.

Naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1); sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., dotyczący terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. Z kolei przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia.

Ocena, czy postępowanie jest prowadzone dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się, że - oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej - nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 34/13, stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Podkreślić należy, że w sprawach o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy przed wydaniem decyzji organ ma obowiązek, na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 35, dalej również jako - "ustawa" lub "ustawa o cudzoziemcach"), zwrócenia się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Osoby wymienione w ust. 1 przekazują właściwą informację w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (ust. 2); w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę (ust. 3); jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w terminach, o których mowa w ust. 2 lub 3, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (ust. 4).

Jest oczywiste, że procedura uzyskania informacji, o której mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, powoduje wydłużenie postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Jednak okoliczność ta nie zwalnia organu z obowiązku niezwłocznego podejmowania czynności w tym zakresie. Wprost przeciwnie, mając na uwadze czas oczekiwania na wskazane informacje (od 30 do 60 dni) organ, który zwraca się o ich udzielnie (w tym przypadku Wojewoda [...]), powinien podejmować czynności bez zbędnej zwłoki.

Takie zaś zachowanie się organu nie miało jednak miejsca w niniejszej sprawie.

Jak wynika bowiem z przedstawionych Sądowi akt sprawy, w dniu 30 kwietnia 2019 r. wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Po tej dacie organ był zobligowany do niezwłocznego podjęcia dalszych czynności w sprawie, których jednak nie podjął. Także po przedłożeniu w dniu 18 lipca 2019 r. brakującego załącznika, organ nie podejmował czynności i nie zwrócił się o uzyskanie informacji, o której mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Organ pozostał w bezczynności przez kolejne miesiące 2019 r. (przez okres pół roku) aż do momentu złożenia ponaglenia (tj. w dniu 14 stycznia 2020 r.). Bezczynność organu musi być zatem oceniana jako rażąca. O wymaganą informację organ zwrócił się dopiero po wpłynięciu ponaglenia, co uczynił w dniu 23 stycznia 2020 r.

Sąd zwraca uwagę, że - mając na uwadze terminy określone przepisem art. 35 § 3 k.p.a. oraz możliwość wydłużenia o około 3 miesiące postępowania w przypadku konieczności pozyskania informacji w trybie art. 109 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach - sprawa w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy powinna być zakończona najpóźniej w ciągu 5 miesięcy.

Uwzględniając nawet czas oczekiwania na udzielenie informacji, to w realiach niniejszej sprawy uprawniony jest pogląd, że załatwienie wniosku skarżącego mogło nastąpić jeszcze w 2019 r. (zmiana podstawy wniosku nastąpiła w marcu 2020 r. w związku z zawarciem małżeństwa przez skarżącego).

Tymczasem w przedmiotowej sprawie dopiero po złożeniu przez pełnomocnika skarżącego ponaglenia, organ podjął działania w sprawie i w dniu 23 stycznia 2020 r. wystąpił do właściwych organów o przekazanie informacji w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a także poinformował skarżącego o przedłużeniu terminy wydania decyzji w tej sprawie do dnia 31 maja 2020 r., a więc o kolejne 4 miesiące.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że powyżej opisane czynności powinny być podjęte niezwłocznie przez organ. Obowiązkiem bowiem organu było nie tylko dokonanie weryfikacji złożonego wniosku pod kątem wymogów formalnych, w tym oceny kompletności załączonych dokumentów i jego rejestracja w stosownych systemach, ale również niezwłoczne wystosowanie zapytania do właściwych organów w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Podjęcie wymaganych czynności dopiero w dniu 23 stycznia 2020 r. pozwala na postawienie organowi zasadnego zarzutu zarówno bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania. Czynności w sprawie zostały podjęte w dużym i nieuzasadnionym odstępie czasowym, zaś zwłoka w terminowym ich dokonywaniu nie znajdowała uzasadnienia ani w charakterze, ani w stanie faktycznym sprawy. Treść art. 109 ustawy o cudzoziemcach jest jasna i nie nastręcza żadnych trudności interpretacyjnych. Organ powinien być świadomy, że uzyskanie informacji o skarżącym w trybie tego przepisu przedłuża czas załatwienia sprawy, wobec czego powinien o te informacje wystąpić niezwłocznie, czego jednak nie uczynił.

Sąd jest zdania, że wpływu na taką ocenę zachowania się organu nie może mieć zmiana w trakcie postępowania treści wniosku na pobyt czasowy, ani zaistnienie od dnia 20 marca 2020 r. na terenie Polski stanu epidemii (wcześniej od dnia 14 marca 2020 r. stan zagrożenia epidemicznego). Organ bowiem pozostawał w bezczynności znacznie wcześniej, a mianowicie już w 2019 r., co miało miejsce nim nastąpiła zmiana złożonego wniosku z wykonywania pracy - na zawarcie związku małżeńskiego, o czym skarżący powiadomił organ w dniu 4 marca 2020 r. Z opisanego przebiegu zdarzeń wynika, że organ prowadził wtedy postępowanie w sposób opieszały. Dlatego zakres dodatkowych czynności podejmowanych w związku ze zmianą wniosku także nie może usprawiedliwiać poprzedniego zachowania się organu. W konsekwencji też do tej pory nie została wydana decyzja w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia złożonego przez skarżącego wniosku w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1. sentencji wyroku). Zakreślając termin załatwienia sprawy Sąd miał na uwadze treść art. 109 ustawy o cudzoziemcach oraz konieczność podjęcia przez organ dodatkowych czynności związanych ze zmianą wniosku.

Orzekając w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17; WSA w Krakowie z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co każe uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania strony.

Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami oraz regulacjami prawnymi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność i przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2. sentencji wyroku). Wskazuje na to zarówno terminowość podjętych przez organ działań jak i fakt, że wniosek złożono na podstawie ustawy o cudzoziemcach, a jego rozpoznanie w rozsądnym terminie miało dla skarżącego, jako obcokrajowca ubiegającego się o pozwolenie na pobyt czasowy, istotne znaczenie. Niewątpliwe w sprawie nastąpiło znaczne przekroczenie terminów określonych w art. 35 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie organ pismami z dnia 23 stycznia i z dnia 9 czerwca 2020 r. zawiadomił skarżącego w trybie art. 36 § 1 k.p.a., że termin do wydania decyzji w sprawie został przedłużony (w ostatnim piśmie do dnia 31 sierpnia 2020 r.). Jednak wyznaczanie nowego terminu na podstawie przedmiotowego przepisu nie ma służyć ochronie organu administracji przed stwierdzeniem przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie, a powinno chronić interesy stron postępowania.

Należy zaznaczyć, że Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym, wynikającym z akt sprawy przedstawionych przez organ.

Stosownie do treści przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy, jak i z odpowiedzi na skargę wynika, że mimo złożenia wniosku przez skarżącego (w dniu 30 kwietnia 2019 r.) nie doszło do jego rozpoznania. Także w momencie wyrokowania przez Sąd sprawa nie była rozstrzygnięta. Wojewoda do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie nie poinformował Sądu o załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego.

Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł (punkt 3. sentencji wyroku). Grzywna, co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych pełni funkcję prewencyjną i ma przeciwdziałać bezczynności organu prowadzącego postępowanie w przyszłości w tym i innych postępowaniach (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Łd 103/16). Wymierzenie grzywny w przypadku stwierdzenia bezczynności organu, ma charakter fakultatywny. Sąd w realiach niniejszej sprawy uznał, że niniejsza sankcja powinna służyć zdyscyplinowaniu organu i doprowadzenie do sprawnego, a zarazem terminowego prowadzenia postępowań w tego rodzaju sprawach.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Nadto suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania.

Skarżący występując z żądaniem zasądzenia sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości nie uzasadnił żądania wysokości dochodzonej kwoty, powołując się ogólnie na jej charakter (zadośćuczynienie) oraz na naruszenie zaufania jednostki do organów administracji publicznej. Sąd wziął jednak pod uwagę, że w niniejszej sprawie skarżący na skutek bezczynności organu przez długi czas pozostawał w sytuacji wątpliwości co do legalności swojego pobytu. Zasadne jest zatem zrekompensowanie skarżącemu negatywnych przeżyć psychicznych związanych z tą sytuacją oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

W świetle powyższego, nałożenie na organ sankcji w postaci przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, aczkolwiek znacznie niższej od oczekiwanej wysokości, było uzasadnione.

Za adekwatny w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd uznał wymiar sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł (punkt 4. sentencji wyroku). Przyznana skarżącemu kwota, w ocenie Sądu, będzie w wystarczający sposób spełniała zarówno swą rolę prewencyjną, jak i kompensacyjną. Jej wysokość spełnia niewątpliwie kryterium przewidziane w art. 154 § 6 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (punkt 5. sentencji wyroku) tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w wysokości 480 zł ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Charakter sprawy i nakład pracy pełnomocnika skarżącego nie przemawiają, w ocenie Sądu, za przyznaniem kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).