Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 874/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 49 ust. 2 pkt 1, art. 118 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2011 nr 116 poz 675
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Maria Werpachowska (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi L.T. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej (dalej Komendant Główny SG) decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej k.p.a. w zw. z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1402 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] odmawiającą wypłaty L. T. ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 159 dni za lata 2004-2008.

Z ustaleń Komendanta Głównego SG i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan sprawy:

W związku ze zwolnieniem z dniem [...] lutego 2011 r. L. T. ze służby w Straży Granicznej wypłacono wymienionemu należności przysługujące zgodnie z art. 118 ustawy o Straży Granicznej w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia ze służby, w tym ekwiwalent za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe oraz dodatkowe za ostatnie 3 lata służby, tj. za lata 2009 – 2011.

W dniu [...] listopada 2015 r. L. T. wystąpił do Komendanta Głównego SG z wnioskiem o wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 159 dni za lata 2004 – 2008 uzasadniając go wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08.

Powyższy wniosek został rozpatrzony decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., wydaną na podstawie art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania), mocą której Komendant Główny SG odmówił wypłaty wnioskowanego świadczenia.

L. T. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., zarzucając podjęcie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jej wydania. Powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1180/13, w którym dokonano wykładni art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08 oraz orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Powołaną na wstępie decyzją Komendant Główny SG utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, iż poza sporem jest, iż w dacie zwolnienia L. T. ze służby w Straży Granicznej tj. [...] lutego 2011 r. wypłacono wymienionemu wszystkie świadczenia zgodnie z obowiązującym w tej dacie przepisem art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej oraz to, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 118 ust. 1 pkt 2 w brzmieniu znowelizowanym. Dalej wskazał, że z dniem 5 grudnia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1351). Art. 2 tej ustawy znowelizował m. in. dotychczasowe brzmienie art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, ograniczające do trzech lat wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe. Powołana ustawa z dnia 27 września 2013 r. nie zawiera przepisu przejściowego, który by określał sposób traktowania okresów niewykorzystanych urlopów, do których funkcjonariusz nabył prawo przed dniem jej wejścia w życie. Jednocześnie z uzasadnienia projektu tej ustawy (senacki druk nr [...] z dnia [...] marca 2012 r.) wynika, że obradujące wspólnie komisje senackie Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej i Komisja Ustawodawcza, wprowadziły do projektu jedną poprawkę polegającą na skreśleniu przepisu art. 10 przewidującego retroaktywne działanie nowego prawa. Komisje przychyliły się też do poglądu, że przyznanie prawa do ekwiwalentu z mocą wsteczną rodziłoby poważne konsekwencje dla finansów publicznych.

Komendant Główny SG stwierdził, iż skoro L. T. nie nabył prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za lata 2004-2008 pod rządami starych przepisów (art. 118 ustawy o Straży Granicznej), to do końca czynności związanych z realizacją zgłoszonego roszczenia jest poddany działaniu starych przepisów. Za trafnością powyższego stanowiska przemawia wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 722/12, w którym Sąd stwierdził: "Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadrrinistracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 1/06, ONSA/WSA 2006, nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA z 20 października 1997 r. sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998, z. 1, poz. 10 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura)". W rozpatrywanej sprawie organ przyznał pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych gdyż uznał, że nie może pominąć intencji prawodawcy przy stanowieniu ustawy z dnia 27 września 2013 r.

W związku z powołaniem się przez odwołującego na wyrok NSA z 16 lutego 2015 r. I OSK 1180/13 organ podniósł, iż system polskiego prawa posiada wszystkie cechy systemu civil law wymienione w art. 87 Konstytucji RP, a więc nie opiera się na prawie precedensowym. Ponadto na dzień wydania niniejszej decyzji nie można mówić o utrwalonej linii orzecznictwa sądów administracyjnych przyjętej w powyższym wyroku.

Następnie odnosząc się do powołanej przez L. T. dyrektywy 2003/88/WE wskazał, że z utrwalonej linii orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości wynika, iż przepisy krajowe mogą wprowadzać okresy ograniczające (do 15 miesięcy) możliwość wykorzystania urlopu wypoczynkowego niewykorzystanego z powodu niezdolności do pracy lub uzasadnionych potrzeb pracodawcy. Po upływie wprowadzonego okresu ograniczającego prawo do urlopu wygasa. Jednocześnie Trybunał Sprawiedliwości opowiedział się za ochroną pracodawcy w tym względzie, czego Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. K 1/08 nie dostrzegł.

Decyzja Komendanta Głównego SG z dnia [...] marca 2016 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez L. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Głównego SG i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji wydanie z naruszeniem;

- prawa materialnego, tj. art. 118 § 1 pkt 2 ustawy o Straży Graniczne, art. 66 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie prawa do ekwiwalentu pieniężnego jako substytutu nabytego prawa do urlopu wypoczynkowego do ostatnich trzech lat, w sytuacji rozwiązania stosunku służbowego,

- art. 7 ust. 2 Dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r., poprzez pozbawienie skarżącego prawa do pełnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany płatny urlop, w sytuacji rozwiązania stosunku służbowego,

- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75, art. 77, art. 79, art. 80, art. 86 i art. 107 k.p.a.

Wniósł ponadto o rozważenie zwrócenia się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 118 § 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej z art. 66 ust 2 Konstytucji RP lub skierowanie w trybie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przedmiocie wykładni art. 7 ust. 2 Dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r., dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy, w przypadku, gdyby argumentacja powołana w skardze okazała się niewystarczająca.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, iż sporne jest, czy w świetle innych niż ustawa o Straży Granicznej aktów prawnych skarżącemu, w obowiązującym stanie prawnym, przysługuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop za okres dłuższy niż trzy lata.

Wskazał, że zawarte w art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej ograniczenie (za ostatnie trzy lata kalendarzowe) nie powinno mieć zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na art. 66 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP, art. 7 ust. 2 Dyrektywy 2003/88/WE oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08.

Przywołał treść w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, który ustanawia prawo pracownika do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów, przy czym zastrzega, że maksymalne normy czasu pracy określi ustawa. Prawo do corocznego płatnego urlopu gwarantowane jest w Konstytucji RP w sposób bezwarunkowy. Mimo że urlop ma charakter cykliczny, to prawo do urlopu jest stałe i trwałe, jak długo dana osoba jest pracownikiem. Skarżący dalej wywodził, że w przypadku rozwiązania stosunku pracy (służbowego) prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego przekształca się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Prawo to musi zatem odpowiadać wymogom art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i nie może być arbitralnie ograniczone również w odniesieniu do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop lub za czas wolny od pracy (służby).

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. sygn.

K 1/08 wskazał argumentację określającą powody uznania art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w części obejmującej słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe", za niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji". Zdaniem skarżącego treść art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej nasuwa również uzasadnione wątpliwości co do zgodności z zasadą zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Ochronie konstytucyjnej podlegać musi zaufanie obywateli nie tylko do litery prawa, ale przede wszystkim do sposobu jego interpretacji (...) przez organy państwa (wyrok TK z dnia 27 listopada 1997 r. sygn. U 11/97). Podobne stanowisko prezentują przedstawiciele doktryny (prof. dr hab. B. Banaszak: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Komentarz, wyd. C.H. Beck 2009). Nie ulega wątpliwości, zdaniem skarżącego, że w jego sytuacji prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop jest prawem nabytym. Trybunał Konstytucyjny prezentuje jednolity pogląd, zgodnie z którym ochrona praw nabytych jest jednym z elementów składowych zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym.

Skarżący wskazał, że pełniąc służbę w Straży Granicznej, cyklicznie nabywał prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego. Nabyte prawo nie zostało w całości wykorzystane. W chwili rozwiązania stosunku służby nie wykorzystał m.in. urlopu wypoczynkowego i dodatkowego za lata 2004-2008. Natomiast zakończenie stosunku służby nie jest i nie może być przesłanką do pozbawienia nabytego prawa do urlopu. Prawo do urlopu z dniem rozwiązania stosunku służbowego przekształciło się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Prawo do płatnego urlopu oraz prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop to dwa aspekty tego samego prawa pracowniczego gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Wobec powyższego brak jest podstaw prawnych, które uprawniałyby do twierdzenia, że zakończenie stosunku służby powoduje utratę albo ograniczenie tego prawa.

Dalej skarżący podniósł, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. K 1/08 Senat Rzeczypospolitej Polskiej, wykonując konstytucyjną powinność wniósł 15 marca 2012 r. do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o zmianie ustawy o Policji i niektórych innych ustaw. Z uzasadnienia projektu jednoznacznie wynika, że stanowi on wykonanie obowiązku dostosowania systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 1/08. Ustawodawca nie ograniczył się wyłącznie do zmian zakwestionowanych przepisów. Kategoryczne i jednoznaczne stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii prawa do pełnego ekwiwalentu pieniężnego powodowało konieczność dokonania zmian również w innych ustawach, w tym ustawie o Straży Granicznej. Wskazał też, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt SK 36/06 wyraził pogląd, że jeżeli w systemie prawa istnieje norma o treści tożsamej do normy uznanej za niekonstytucyjną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego - jednak wynika z innych przepisów prawa niż te, które były objęte wyrokiem - to norma taka jest również pozbawiona domniemania konstytucyjności. Na zakończenie skarżący podniósł, iż Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 16 lutego 2015 r. I OSK 1180/13 w sprawie skargi kasacyjnej byłego funkcjonariusza SG dotyczącej odmowy wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe w pełni podzielił prezentowane wyżej poglądy skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej zwana P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Rozpoznawana skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Strona skarżąca ustaleń organu nie kwestionuje i choć formułuje zarzuty naruszenia przepisów procesowych to ich w żaden sposób nie uzasadnia.

Skarżący rozkazem personalnym Komendanta Głównego SG z dnia [...] lutego 2011 r., na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 49 ust. 2 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej z dniem [...] lutego 2011 r. został zwolniony ze służby w Straży Granicznej i otrzymał w związku z tym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za ostatnie 3 lata służby (lata 2009 – 2011). W dniu [...] lutego 2013 r. wystąpił z wnioskiem o wypłatę przedmiotowego ekwiwalentu za okres wcześniejszy, następnie pismem z dnia [...] listopada 2015 r. ponowił wniosek, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08 W ocenie skarżącego powołane orzeczenie, w którym stwierdzono, że ograniczenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop do 3 lat kalendarzowych jest niezgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, powinno mieć w jego sprawie zastosowanie, pomimo że dotyczyło art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. W związku z tym ekwiwalent pieniężny za urlopy wypoczynkowe i dodatkowe niewykorzystane za okresy przypadające przed 2009 r. powinien zostać wypłacony.

Stosownie do treści przepisu art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 234, poz. 1997 ze zm.) według brzmienia w dniu zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 14, tj. w dniu [...] lutego 2011 r., funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie m.in. art. 45 ust. 2 pkt 4 otrzymuje m.in. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący otrzymał wówczas ekwiwalent za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe za lata 2009 – 2011 i dodatkowe za lata 2009 – 2011 łączne za 135 dni.

Jednakże w art. 2 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1351), która weszła w życie w dniu 5 grudnia 2013 r., wspomniany już wyżej przepis art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy otrzymał brzmienie w którym usunięto ograniczenie czasowe wypłaty ekwiwalentu co do ostatnich trzech lat .

W rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do kwestii, czy skarżącemu należy się ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 159 dni za lata 2004 - 2008 r.

Analizując powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał błędnej wykładni art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, nie uwzględniając wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 sygn. akt K 1/08. Trybunał ocenił we wskazanym wyroku w zakresie przedmiotowym tożsamą regulację zawartą w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz.U.2016 poz. 1782 ze zm.), który stanowił, że policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe. Przy czym Trybunał Konstytucyjny wskazanym orzeczeniem orzekł, że art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w części obejmującej słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe" jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Norma ta w części uznanej przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną utraciła moc z dniem publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (w Dz. U. z 2010 r. Nr 34, poz. 190), czyli z dniem 8 marca 2010 r. Pełny tekst wyroku, wraz z uzasadnieniem, został zamieszczony w OTK Z.U. z 2010 r., Nr 2A, poz. 14. Jednocześnie Trybunał w uzasadnieniu tego wyroku przedstawił poglądy na temat interpretacji art. 66 ust. 2 i art. 2 Konstytucji RP i uznał, że "prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop lub czas wolny od służby jest prawem majątkowym policjanta, którego ograniczenie musi odpowiadać wymogom art. 31 ust. 3 Konstytucji. Prawo do corocznego płatnego urlopu jest gwarantowane w art. 66 ust. 2 Konstytucji i nie może być arbitralnie ograniczone również w odniesieniu do rekompensaty pieniężnej za urlop niewykorzystany lub za czas wolny od pracy (w przypadku zaś policjantów – służby). Prawo do rocznego płatnego urlopu gwarantowane jest w art. 66 ust. 2 Konstytucji w sposób bezwarunkowy. Rekompensata pieniężna za niewykorzystany (płatny) urlop stanowi zatem konieczny substytut otrzymywany w miejsce niewykorzystanego urlopu. Przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP nie wskazuje przesłanek adekwatnych dla istotnej tu sytuacji, których wystąpienie pozwalałyby na ograniczenie prawa do korzystania z płatnego urlopu lub – z traktowanej jako alternatywa urlopu (w razie jego niewykorzystania) – rekompensaty pieniężnej".

Zauważyć też należy, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego mają zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji moc powszechnie obowiązującą. Oznacza to, że chociaż wyrok ten odnosi się wprost do Policji, to jednym ze skutków które wywołują wyroki Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa jest przyjęcie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego jako podstawę rozstrzygnięć w sprawach analogicznych i podobnych do tych, na kanwie których wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny (por. między innymi "Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa" pod redakcją Macieja Bernatta, Jakuba Królikowskiego i Michała Ziółkowskiego, Studia i Materiały Trybunału Konstytucyjnego Tom XLVIII, Wydawnictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2013 r., str. 47). "Chodzi zatem o nie tylko przypadki, w których zastosowanie znajduje dokładnie ten przepis, który został uznany za niekonstytucyjny, ale również sprawy w których Sąd rozstrzyga w oparciu o podobne/zbliżone regulacje prawne, które na podstawie stwierdzeń TK ocenia jako niekonstytucyjne". Zgodnie zaś z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1745/07 przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku tj. od dnia jego wejścia w życie. Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt I CSK 379/08 orzekł, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niezgodność z Konstytucją nie istnieje wyłącznie w chwili orzekania przez Trybunał, lecz występuje również wcześniej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1180/13 wskazał, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności normy prawnej zawartej w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy tożsamej, która zakresowo obejmuje m.in. art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej. Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego obalił domniemanie konstytucyjności tej normy w określonej części i derogował w części wskazany przepis ustawy o Policji, w którym jest ona zamieszczona, to jednak spowodował nowy sposób interpretowania jego treści. Niewątpliwie dotyczy to również wykładni art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy w tej sprawie. Dokonując wykładni art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, która, jak na wstępie wskazano, jest niezbędna po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, gdyż bez umotywowanych racji nie należy tożsamym sformułowaniom w dwóch aktach prawnych nadawać różnych znaczeń – nie można pominąć treści tego wyroku. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni ten pogląd podziela, tym bardziej, że w dacie orzekania przez organ o zwolnieniu skarżącego ze służby w Straży Granicznej wcześniej wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązywał.

Zdaniem Sądu dokonana przez Komendanta Głównego SG wykładnia art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, mając na uwadze treść i motywy omówionego już wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie odpowiadała dyrektywie interpretacyjnej wykładni w zgodzie z Konstytucją RP, gdyż naruszała jej zasady określone w art. 66 ust. 2 i art. 2 Konstytucji, co w odniesieniu do tożsamo brzmiącej normy zawartej w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji stwierdził już Trybunał Konstytucyjny. Dokonując wykładni art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej w ówczesnym brzmieniu należało zatem pominąć treść tego przepisu w części obejmującej słowa nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1180/30, patrz również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 2388/13).

Rozpoznając sprawę na nowo, organ jest zobowiązany uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni również instytucję przedawnienia roszczeń.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., K 1/08 stwierdził, że "Kwestią odmienną, pozostającą poza granicami zaskarżenia – a zatem poza sferą orzekania Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie – jest ocena konstytucyjności unormowań regulujących uwarunkowania dochodzenia roszczeń z tytułu stosunku służby w Policji (oraz związanych ze stosunkiem tej służby roszczeń pochodnych), w tym kwestie zakresu i terminów przedawnienia tych roszczeń. Oznacza to, że kwestia ta może być uregulowana w ramach przepisów o przedawnieniu roszczeń zawartych w ustawie. Kwestię przedawnienia reguluje art. 111 ust. 1-3 ustawy o Straży Granicznej. Stanowi on, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (ust. 1). Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami (ust. 2). Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa:

1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej Straży Granicznej, upoważnionym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia;

2) uznanie roszczenia (ust. 3)

Zgodnie zaś z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3. Oznacza to, że w przypadku niewykorzystania przez funkcjonariusza przysługującego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w całości lub części z powodu zwolnienia ze służby prawo funkcjonariusza do tych świadczeń w naturze przekształca się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy. Przekształcenie to następuje z dniem zwolnienia ze służby i w tym dniu rozpoczyna bieg przedawnienia roszczenia o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane w naturze a nieprzedawnione urlopy wypoczynkowe i dodatkowe. Roszczenie o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, bez względu na to czy chodzi o urlop bieżący czy zaległy, staje się wymagalne w dacie zwolnienia ze służby. Innymi słowy jeśli do tego dnia (zwolnienia ze służby w Straży Granicznej) roszczenie o udzielenie urlopu w naturze nie uległo przedawnieniu, to przez 3 lata od dnia ustania zatrudnienia będzie można dochodzić roszczenia o ekwiwalent za ten urlop. Do okresu przedawnienia roszczenia o ekwiwalent pieniężny nie wlicza się bowiem okresu przedawnienia roszczenia o udzielenie urlopu w naturze. Urlop jest świadczeniem cyklicznym, nabywanym w każdym roku, zatem termin jego przedawnienia biegnie oddzielnie za każdy rok.

Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższe uwagi oraz rozważy przesłanki wynikające z art. 111 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 132 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.