Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1077/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 § 1 i § 5
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 17 pkt 2 lit b
journal: Dz.U. 1958 nr 11 poz 37
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.
article: art. 156 § 1 pkt 2, art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2010 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Minister Gospodarki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku spółki F. sp. z o.o. w K. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności: orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] września 1960r. w sprawie przejścia na własność Państwa zabudowanej nieruchomości położonej w K., zaintabulowanej pod Iwh [...] w księdze wieczystej Dzielnicy [...] G. obejmującej parcele nr [...] o pow. 20 a 18 m 2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ww. nieruchomość pierwotnie stanowiła własność F. Spółka Akcyjna w K., która to następnie przekształcona została w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. W dniu [...] września 1960 r. Minister Przemysłu Chemicznego wydał orzeczenie, znak: [...], w sprawie przejścia na własność Państwa ww. nieruchomości. Podstawę prawną tego orzeczenia stanowił art. 17 (pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod przymusowym zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11 poz.37). W celu ustalenia, czy Minister Przemysłu Chemicznego, wydając orzeczenie z dnia [...] września 1960r., znak: [...], w sprawie przejścia na własność Państwa ww. nieruchomości prawidłowo zastosował art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, należało zbadać, czy spółka F. Spółka Akcyjna w K. utraciła władanie omawianą nieruchomością w okresie do dnia 31 grudnia 1954r., poprzez objęcie tego mienia bez tytułu prawnego przez państwową jednostkę organizacyjną, a także, czy mienie to pozostawało w faktycznym władaniu państwowej jednostki organizacyjnej w dacie wejścia w życie ww. ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.

Wskazano na znajdującą się w aktach sprawy umowę najmu z dnia [...] sierpnia

1945 r., mocą której F. Spółka Akcyjna w K. wynajęła firmie W. przedmiotową nieruchomość na 5 lat, tj. na czas od 1 sierpnia 1945 r. do 31 lipca 1950 r. Umowa stanowiła ponadto iż, o ile przez którąkolwiek ze stron, na trzy miesiące naprzód na koniec tego terminu wypowiedzianą nie zostanie przedłuża się na dalszy okres pięcioletni, tj. na czas do 31 lipca 1955r. i z upływem tego terminu bez wypowiedzenia gaśnie, o ile między stronami nie zostanie zawarta na piśmie nowa umowa.

Wyjaśniono również, iż w uzasadnieniu orzeczenia, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, stwierdzono że w trybie ustawy nacjonalizacyjnej przejęto na własność Państwa przedsiębiorstwo W., jednocześnie obejmując w posiadanie grunty i budynki, w których wymieniona wytwórnia prowadziła swoją działalność, stanowiące własność przedsiębiorstwa "O." S.A. w K. Natomiast z innego dokumentu, wskazanego w zaskarżonej decyzji wynika, iż powyższe grunty i budynki nie zostały objęte protokołem zdawczo-odbiorczym wymienionej wytwórni. Ponadto stwierdzono, że przedmiotowe grunty znajdowały się w faktycznym władaniu "G." od 1946r. bez tytułu prawnego i są niezbędne temu przedsiębiorstwu dla prowadzenia działalności gospodarczej.

W konsekwencji Minister Gospodarki uznał, iż w przedmiotowej sprawie w okresie do dnia 31 grudnia 1954r., spółka F. Spółka Akcyjna w K. utraciła władanie przedmiotową nieruchomością, początkowo na podstawie umowy najmu z W., jednak po upaństwowieniu tego przedsiębiorstwa, na podstawie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej, władanie przedmiotową nieruchomością przejęły "G.", co nastąpiło bez tytułu prawnego.

Mając na uwadze fakt nacjonalizacji W. oraz okoliczność, iż z jednostką państwową G., F. Spółka Akcyjna w K. nie zawarła umowy najmu przedmiotowej nieruchomości, uznano iż władanie przez ww. jednostkę państwową odbywało się bez podstawy prawnej, w dacie wejścia w życie ww. ustawy nacjonalizacyjnej.

Stwierdzono zatem, że orzeczenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] września 1960 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i brak było podstaw do stwierdzenia jego nieważności w trybie 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Pismem z dnia [...] maja 201 Or. F. spółka z o.o. w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2009 r., oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. naruszenie przepisu art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym poprzez jego błędne zastosowanie uznanie, iż wobec przedmiotowej nieruchomości zostały spełnione wszystkie przesłanki przejścia tej nieruchomości na rzecz Państwa, zawarte w art. 17 pkt 2 lit. b ustawy;

2. naruszenie przepisów art. 370 § 1 i 393 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks zobowiązań (Dz. U. z 1933 Nr 82 poz. 598) poprzez ich niezastosowanie i uznanie, iż strona na podstawie umowy najmu utraciła władanie przedmiotową nieruchomością, zaś po upaństwowieniu przedsiębiorstwa W., władanie nieruchomością przejęły "G.", co nastąpiło bez tytułu prawnego.

II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez:

przyjęcie, iż przedłożone przez stronę dokumenty, nie stanowią wystarczających dowodów na okoliczność, iż nie nastąpiła utrata władania przez osobę uprawnioną do dnia 31 grudnia 1954 r. oraz, iż objęcie nieruchomości przez państwową jednostkę organizacyjną nastąpiło na podstawie tytułu prawnego;

przyjęcie bez dostatecznej podstawy w zebranym materiale dowodowym, iż Z., ul. [...], K. bądź "G." były innym podmiotem, niż znacjonalizowane przedsiębiorstwo W. w K., ul. [...];

3. brak wyjaśnienia dlaczego, w decyzji nacjonalizacyjnej organ przyjął, iż faktycznie władającym było przedsiębiorstwo "G.", podczas gdy z przedstawionej przez stronę korespondencji wprost wynika, iż nieruchomości te znajdowały się w posiadaniu Z. oraz znacjonalizowanego przedsiębiorstwa W. w K., na podstawie umowy najmu.

4. brak wyjaśnienia czy wobec tego, iż - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – F. (spółka jawna) objęta była działaniem dekretu z dnia [...] marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich w okresie przynajmniej do dnia 18 listopada 1955 r. (data protokołu dodatkowego do protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia [...] marca 1950 r.) w ogóle można było mówić o państwowej jednostce organizacyjnej korzystającej z przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi Spółka rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż skarga spółki "O." nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Gospodarki utrzymująca w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2009r.,

odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] września 1960 r. w sprawie przejścia na własność Państwa zabudowanej nieruchomości położonej w K., zaintabulowanej pod Iwh [...] w księdze wieczystej Dzielnicy [...] G. obejmującej parcele nr [...] o pow. 20 a 18 m 2. Podstawę materialnoprawną przejęcia stanowił art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod przymusowym zarządem państwowym.

Podkreślić należy, iż Minister Gospodarki orzekał w ramach postępowania nadzwyczajnego tj. nieważnościowego, a zatem zobowiązany był do dokonania oceny czy w dacie przejęcia opisanej nieruchomości na własność Państwa spełnione zostały ustawowe przesłanki opisane w art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod przymusowym zarządem państwowym.

Zgodnie z treścią tego przepisu przejście na własność Państwa przedsiębiorstw i innego mienia, o których mowa w art. 17 pkt 2 lit b ustawy z 1958 roku, uzależniono od sprawowania władania bez żadnego tytułu prawnego do przedmiotowego mienia. Zastosowania tego przepisu możliwe było bowiem do tych przedsiębiorstw i innego mienia, których objęcie przez państwowe jednostki organizacyjne i dalsze nimi władanie nie było oparte ani na umowie, ani na akcie (zarządzeniu lub orzeczeniu) właściwej władzy. Przepis art. 17 pkt 2 ustawy z 1958 r. miał zastosowanie tylko do tych przedsiębiorstw i innego mienia, które w okresie do dnia 31 grudnia 1954 roku zostały objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego, aż do dnia wejścia w życie ustawy.

Spór niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do stwierdzenia czy spółka F. Spółka Akcyjna w K. utraciła władanie omawianą nieruchomością w okresie do dnia 31 grudnia 1954r., poprzez objęcie tego mienia bez tytułu prawnego przez państwową jednostkę organizacyjną, a także, czy mienie to pozostawało w faktycznym władaniu państwowej jednostki organizacyjnej w dacie wejścia w życie ww. ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.

W ocenie Sądu Minister Gospodarki prawidłowo uznał, iż oceniane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] września 1960 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i brak było podstaw do stwierdzenia jego nieważności w trybie 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z przeprowadzonego przez organ szczegółowego postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, iż w okresie do dnia 31 grudnia 1954r., spółka F. Spółka Akcyjna w K. utraciła władanie przedmiotową nieruchomością. Jak słusznie zauważył Minister Gospodarki dokumentami, potwierdzającymi tytuł prawny, posiadany przez "G.", będące państwową jednostką organizacyjną, w dacie wejścia w życie ww. ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, byłaby: wiążąca te strony umowa najmu zawarta z właścicielem lub dowody wpłaty czynszu przez ww. podmiot na konto właściciela w latach 1949 - 1954. Dowodów takich jednak strona skarżąca nie przedłożyła. Jednocześnie z dokumentów złożonych przez stronę skarżącą wynika, iż władające nieruchomością przedsiębiorstwo uchylało się od płacenia czynszu, powołując się na upaństwowienie zajmowanych nieruchomości. Powyższe uprawnia wniosek, iż władający nieruchomością, czynił to bezumownie od kwietnia 1949 r. Ponadto pismem z dnia [...] maja 1950r. skierowanym do strony władający nieruchomością-Z. w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty zaległego czynszu najmu za korzystanie z przedmiotowej nieruchomości, wyjaśniły, iż nie mogą uznać roszczenia albowiem nieruchomość została znacjonalizowana.

W ocenie Sądu za bezzasadny uznać się być również zarzut odnośnie naruszenie przepisów art. 370 § 1 i 393 Rozporządzenia Rzeczpospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks zobowiązań (Dz. U. z 1993 r., nr 82, poz. 598). Jak trafnie zauważył Minister Gospodarki już w marcu 1949 r., a więc jeszcze w okresie obowiązywania umowy zawartej w dniu [...] sierpnia 1945 r., na okres 5 lat, a więc do 31 lipca 1950 r.,władający nieruchomością – G. - zaprzestał uiszczania czynszu na rzecz właściciela, czyli firmy O., tłumacząc to faktem wcześniejszego upaństwowienia przedmiotowych nieruchomości. Skoro zatem już w okresie obowiązywania ww. umowy, a więc w roku 1949r., władający zaprzestał płacenia czynszu na rzecz właściciela, to tym bardziej nie płacił go w roku 1954, co oznacza, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały również przesłanki przejścia tej nieruchomości na rzecz Państwa, zawarte w art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem

państwowym, czyli pozostawanie mienia w faktycznym władaniu państwowej jednostki organizacyjnej oraz władanie tym mieniem przez państwową jednostkę organizacyjną bez tytułu prawnego.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. W opinii Sądu, poczynione przez organ ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.).

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.