Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1125/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania,w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy: article: art 75 ust 3, art 81
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 41/09 w sprawie ze skargi K. A. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia 1. Uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach od uposażenia i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. 2. Oddala skargę kasacyjną w pozostałej części. 3. Zasądza od K. A. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 41/09, po rozpoznaniu skargi K. A. uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Gnieźnie z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w Gnieźnie działając na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 61 § 1 k.p.a. i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), oraz art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416, z późn. zm.) odmówił K. A. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...] września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował między innymi stanowisko służbowe K. A.. W związku z likwidacją dotychczasowego stanowiska zaproponowano skarżącemu inne stanowisko służbowe, którego nie przyjął. Ze względu na odmowę przyjęcia proponowanego stanowiska służbowego Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wydał decyzję o wypowiedzeniu stronie zawodowej służby wojskowej i w konsekwencji wydał rozkaz zwalniający skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przenoszący go do rezerwy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność ww. decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Skarżący stawił się do miejsca pełnienia służby wojskowej i został przyjęty na ewidencję i zaopatrzenie, ale bez wyznaczenia na stanowisko, bowiem jego stanowisko nie istniało od dnia 1 listopada 2003 r. Dla celów ewidencyjno-finansowych od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano stronie zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności potrącono skarżącemu nienależne świadczenie z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń skarżący wystąpił z wnioskiem o odsetki i zwrot potrąconych świadczeń. W związku z powyższym Departament Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej przesłał do terenowych organów administracji wojskowej pismo z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, którym stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu ich ze służby wojskowej. W piśmie tym zobowiązano organy wojskowe do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. W kwestii odsetek ustalono, że art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, że tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Zdaniem Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Gnieźnie w niniejszej sprawie nie można przypisać winy organowi zobowiązanemu do wypłaty uposażenia, ze względu na to, ze realizacja świadczeń wynikających z decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych została spełniona bez zwłoki poprzez wypłatę zwaloryzowanych świadczeń. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że w spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, ale otrzymywała w tym czasie od resortu Obrony Narodowej należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej: dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. A więc ten sam reprezentant Skarbu Państwa, od którego skarżący domaga się odsetek, wypłacał skarżącemu co miesiąc pieniądze, które po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu okazały się być świadczeniem nienależnym. Po przywróceniu do służby skarżący odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń, stąd zdaniem organu roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia, gdyż roszczenie o odsetki można naliczać od momentu kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, a nie wstecz.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, po rozpoznaniu odwołania K. A., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 104 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powtórzono argumenty organu I instancji oraz wskazano, iż prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca kontynuacja pełnienia służby, gdyż żołnierz służby nie pełnił. Skutku polegającego na niepełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności. Stąd zdaniem organu stronę w spornym okresie należy traktować jako pozostającą w stosunku służbowym, ale nie jako pełniącą czynną służbę wojskową. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2001 r. (sygn. akt II SA 94/01, Lex 53775) organ wskazał, iż samo pozostawanie w stosunku służbowym nie jest wystarczające, aby domagać się za ten okres uposażenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę K. A., uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie i z tego powodu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, bowiem zostały one wydane z naruszeniem przepisów zarówno prawa materialnego, jak i procesowego.

W uzasadnieniu prawnym stwierdzono, że w sprawach odsetek od uposażeń żołnierzy zawodowych podstawowe znaczenie ma orzecznictwo Sądu Najwyższego, w szczególności pogląd wyrażony w Uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. III CZP 106/07, (Lex nr 319935, Biul. SN 2007/11/10), w której orzeczono, iż roszczenia żołnierzy o wypłatę odsetek ustawowych należnych na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, a od lipca 2004 r. na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, jak również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 10 kwietnia 2006 r. o sygn. I OPS 3/06 (ONSAiWSA z 2006 r., nr 3, poz. 69).

Zaznaczono, że istota sporu dotyczy nie sfery faktów, a sfery prawa, a mianowicie chodzi o interpretację i zastosowanie obowiązujących przepisów w związku z koniecznością ustalenia dwóch kwestii: prawa skarżącego do odsetek od uposażenia oraz kompetencji organu do potrącenia świadczenia emerytalnego.

Sąd I instancji stwierdził, iż podstawę materialnoprawną rozstrzygania jest art. 75 ust. 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Powołany przepis stanowi, że "w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne". Sąd podniósł, iż w obu decyzjach wskazuje się, że w działaniach organów, po wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o zwolnieniu nie było zwłoki (zawinionego działania) w wypłacie należnych świadczeń, a zatem odsetki nie należą się. Z kolei skarżący powołuje się na skutek ex tunc decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. W powyższej kwestii Sąd, co do zasady, podzielił pogląd prezentowany przez skarżącego.

Wskazano, że cechą decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o zwolnieniu jest to, iż obarcza ona wadą tę ostatnią decyzję od daty jej wydania, czyli ze skutkiem ex tunc (wstecz). Wiąże się to ze specyficzną cechą decyzji stwierdzającej nieważność innego aktu; mianowicie, co do zasady, decyzje takie mają charakter aktów deklaratoryjnych. Natomiast organy przypisują decyzji "nieważnościowej" cechę kształtującą, co zdaniem Sądu, nie jest trafne.

Zaznaczono, iż w nawiązaniu do powyższego, uwzględnić należy treść art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei w myśl ust. 2 wymienionego artykułu, dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Natomiast art. 81 ust. 3 ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. Analiza treści art. 81 w kontekście unormowania art. 75 ust. 3 ustawy – w odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy – każe uznać, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce w rozumieniu tego ostatnio wymienionego przepisu. Podniesiono również, że regulacje dotyczące wypłaty uposażenia, dodatków do uposażenia, wreszcie odsetek zawarte w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowią "lex specialis". Odmawiając skarżącemu wypłaty odsetek od należnego uposażenia organy administracji publicznej nie rozważyły konsekwencji, jakie przepisy kpa wiążą ze stwierdzeniem nieważności decyzji.

Sąd I instancji wskazał, że przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1 należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 72 ust. 1, dodatkowe uposażenie roczne, o którym mowa w art. 83, odprawę z tytułu zwolnienia zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 94 i należności pieniężne wymienione w art. 95 pkt 1 – 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Ze względu na powyższe rozważania Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Poznaniu – zostały wydane z naruszeniem przepisów 81 ust. 1 – 3, art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Odnosząc się do kwestii potrącenia od zaległych należności jakie skarżący otrzymał bez ustawowych odsetek, Sąd I instancji wskazał na art. 103 ust. 1 powołanej ustawy, z którego wynika, że potrącenia z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonane w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu o pracę. Zatem przepis ten odsyła do zasad określonych w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.). Sąd wskazał, iż stosownie do treści art. 87 § 1 pkt 2 i art. 91 § 1 k. p. wyżej omawiane potrącenie jest możliwe tylko wtedy, gdy pracownik wyrazi na to zgodę na piśmie natomiast w niniejszej sprawie skarżący nie wyraził takiej zgody, co oznacza, że potrącenie zostało dokonane z naruszeniem art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Od powyższego wyroku Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu wniósł skargę kasacyjną, zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie przysługują odsetki ustawowe, bowiem organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce;

– art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie przysługuje uposażenie, dodatki i inne należności oznaczone w art. 73, od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej wraz z odsetkami ustawowymi;

– art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie niesłusznie potrącono należności, do których utracił prawo w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego;

2. naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i przyjęcie tych przepisów, jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w wyroku.

W związku z powyższym organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na błędne przyjęcie przez Sąd, że pojęcia cywilnoprawne przy pojęciu winy przy zwłoce są zbędne wobec regulacji lex specialis art. 75 ust. 3, choć Sąd jednocześnie wyraźnie zaznaczył, że spór o odsetki ma przymiot sprawy cywilnej, co determinuje rozważenie sprawy również w kontekście pojęć cywilnoprawnych. Powołując się na treść powyższego przepisu skarżący kasacyjnie stwierdził, że instytucja zwłoki, regulowana w art. 476 Kodeksu cywilnego, w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 Kodeksu cywilnego), warunkowana jest winą, gdy tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie można przypisać winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażenia, bowiem w spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, przy czym w tym czasie otrzymywała od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W szczególności żołnierz otrzymał dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. W spornym okresie do chwili przywrócenia do służby wojskowej od resortu Obrony Narodowej otrzymywał też emeryturę. Natomiast po przywróceniu do służby skarżący odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego i innych należnych świadczeń, stąd roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Zdaniem organu, dopiero w chwili kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby stała się wykonalna, od tego właśnie momentu można naliczać roszczenia o odsetki, lecz nie wstecz, ale po tej dacie.

Odnosząc się do naruszenia art. 81 ww. ustawy, stwierdzono, że prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby, zaś w niniejszej sprawie nie miała miejsce kontynuacja pełnienia służby, bowiem żołnierz służby nie pełnił, zaprzestał on pełnienia służby i korzystał z praw socjalnych oraz ubezpieczeniowych dla żołnierzy zwolnionych ze służby. Ponadto – zdaniem skarżącego kasacyjnie – skutku polegającego na niepełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ani też kolejne decyzje organu emerytalnego orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego za okres pozostawania w stosunku służbowym, a na poparcie niniejszej tezy powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że samo pozostawanie w stosunku służbowym nie jest wystarczające aby domagać się za ten okres uposażenia.

Odnosząc się do roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń, organ skarżący kasacyjnie zauważył, iż z uwagi na decyzję o stwierdzeniu nieważności są to świadczenia nienależne, gdyż odpadła podstawa tego świadczenia, stąd niezasadnym jest świadczenie przez Skarb Państwa tych należności podwójnie, skoro ustawodawca przyznaje do nich prawo tylko raz.

Skarżący kasacyjnie wskazał ponadto, iż naruszenia przepisów postępowania, jakich dopuścił się Sąd I instancji, w tym również naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", art. 152, art. 119 pkt 2, art. 120 P.p.s.a., poprzez wadliwe przyjęcie za podstawę do uchylenia decyzji organu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., miało istotny wpływ na wynik sprawy i na treść orzeczenia Sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania określoną przesłankami z art. 183 § 2 p.p.s.a., której nie stwierdzono w niniejszej sprawie.

Zarzuty skargi kasacyjnej częściowo zasługują na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna oparta została przede wszystkim na zarzucie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 75 ust. 3 i art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie przysługują odsetki ustawowe, jako że organy zobowiązane do wypłaty uposażenia pozostawały w zwłoce.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż kwestię sporną w rozpoznawanej sprawie stanowi prawo do odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia, które zostało wypłacone w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu skarżącemu zawodowej służby wojskowej.

Nie ulega wątpliwości, iż decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji. Jednakże trzeba również mieć na względzie, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 5 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 737-738; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze, wydanie II, s. 1000-1002). Decyzja nieważna objęta jest domniemaniem legalności i wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej wadą nieważności. Co prawda decyzja o stwierdzeniu nieważności wywołuje skutki ex tunc, jednak nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Do skutków takich należy upływ czasu, który nie pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy.

Podkreślenia wymaga, iż decyzja o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego, w wyniku czego strona uzyskała status, z którym wiąże się prawo do odprawy, prawo do emerytury wojskowej oraz innych świadczeń związanych z odejściem ze służby. Na skutek wydania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego strona utraciła statusu żołnierza zawodowego, zyskawszy statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem w okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej skarżącemu nie przysługiwało prawo do uposażenia, a więc i nie powstawało roszczenie o jego zapłatę, jako że w stosunku do skarżącego zaktualizowały się uprawnienia do świadczeń przysługujących po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

W konsekwencji, z uwagi na fakt, iż w okresie między wydaniem decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego a stwierdzeniem jej nieważności organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia wobec niepozostawania w stosunku zawodowej służby wojskowej, nie sposób przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej według terminów, o których mowa w art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej.

Stąd też w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykształcił się i utrwalił pogląd, iż wprawdzie decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek retroaktywny w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże poza zaktualizowaniem z momentem jej uostatecznienia prawa do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego, nie mogła odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego spowodowało, że powstało co prawda roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jednak nie zaktualizowały się terminy, o których mowa we wspomnianym art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 lipca 2009 r. o sygn. akt I OSK 1455/08, z dnia 30 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 101/09 czy z dnia 22 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 69/09, niepubl.).

Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, że skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący nie miał statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem Sąd I instancji błędnie odczytał przepis art. 75 ust. 3 w związku z art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w konsekwencji niewłaściwe go zastosował w ustalonym stanie faktycznym, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej odsetek od uposażenia.

Skoro więc w rozpoznawanej sprawie wymagalność uposażenia wypłaconego skarżącemu żołnierzowi za okres od rozwiązania stosunku służbowego do stwierdzenia nieważności tej czynności prawnej jest skutkiem decyzji stwierdzającej nieważność tej czynności, to przy ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględniając powyższe rozważania koniecznym będzie ustalenia dokładnej daty wymagalności roszczenia i następnie rozstrzygnięcie, czy organ dopuścił się zwłoki w wypłacie uposażenia.

Natomiast za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Autor skargi kasacyjnej podniósł bowiem, iż Sąd I instancji wadliwe przyjął, że stronie niesłusznie potrącono należności, do których utracił prawo w związku ze stwierdzeniem nieważności w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego. Nie sposób bowiem podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, jakoby Sąd I instancji uznał, iż potrącenie zostało dokonane niesłusznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie stwierdził, iż nie został zachowany tryb dokonywania potrącenia. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. W myśl zaś art. 87 § 1 i art. 91 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne wymagany jest tytuł wykonawczy, o ile pracownik nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie. Skoro Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie w aktach osobowych takiego oświadczenia nie ma, uprawnione stało się twierdzenie, że potrącenie zostało dokonane z naruszeniem prawa. W tym zakresie zatem skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona.

Natomiast jako oczywiście bezzasadny uznać ponadto należy zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 kpa poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w wyroku. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż zaskarżone orzeczenie nie zostało wydane w oparciu o powyższe przepisy. Wobec powyższego nie mogło dojść w rozpoznawanej sprawie do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.