Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 676/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7, art. 9, art. 11 i art. 97 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant: Sekretarz sądowy Katarzyna Żychlińska, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2013 r. na rozprawie spraw ze skarg H. W. na postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania uchyla: zaskarżone postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] numer [...], zaskarżone postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] numer [...], zaskarżone postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] numer [...].


UZASADNIENIE

W dniu [...] H. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2011r., deklarując do płatności działki rolne w ramach pakietu K01 Ochrona gleb i wód - międzyplon ścierniskowy, o nr ewidencyjnych [...],[...],[...],[...],[...].

Pismem z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego w S. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie grupy upraw i wypełnienie wszystkich obowiązkowych pól we wniosku dla działek rolnych C/C1 D/D1, E/E1.

W dniu [...] strona usunęła w/w braki formalne wniosku.

W dniu [...] H. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2011, wskazując w uzasadnieniu wniosku, iż przed sądem cywilnym toczy się postępowanie w przedmiocie działu spadku po rodzicach J. i A. W. w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne obejmujące działki o nr [...],[...],[...],[...] i [...].

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. dołączył do akt sprawy pismo złożone w dniu [...] przez Z. W. wraz z załącznikami, w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Sochaczewie Wydział Cywilny z dnia 10 września 2008r., protokołu wydania nieruchomości i protokołu z wprowadzenia w posiadanie sporządzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Sochaczewie z dnia 23 kwietnia 2009r.

Postanowieniem z dnia [...], znak [...] Kierownik Biura Powiatowego w S., na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., odmówił zawieszenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2011.

W uzasadnieniu organ podniósł, iż sprawa o podział spadku nie ma wpływu na fakt posiadania działek nr [...] i [...]. Płatność rolnośrodowiskowa przysługuje bowiem rolnikowi, który jest posiadaczem samoistnym lub zależnym działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego.

W dniu [...] H. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011r., deklarując do płatności działki rolne o nr ewidencyjnych [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]9.

Pismem z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego w S. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie grupy upraw i wypełnienie wszystkich obowiązkowych pól we wniosku dla działek rolnych C/C1 D/D1, E/E1.

W dniu [...] strona usunęła w/w braki formalne wniosku.

W dniu [...] H. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania dopłat bezpośrednich za 2011r., wskazując w uzasadnieniu wniosku, iż przed sądem cywilnym toczy się postępowanie w przedmiocie działu spadku po rodzicach J. i A. W. w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne obejmujące działki o nr [...],[...],[...],[...] i [...].

Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. dołączył do akt sprawy pismo złożone w dniu [...] przez Z. W. wraz z załącznikami, w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Sochaczewie Wydział Cywilny z dnia 10 września 2008r., protokołu wydania nieruchomości i protokołu z wprowadzenia w posiadanie sporządzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Sochaczewie z dnia 23 kwietnia 2009r.

Postanowieniem z dnia [...], znak [...] Kierownik Biura Powiatowego w S., na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., odmówił zawieszenia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011r.

W uzasadnieniu organ podniósł, iż sprawa cywilna o podział spadku nie ma wpływu na fakt użytkowania działek nr [...],[...],[...] i [...] w 2011r. O przyznaniu płatności decyduje fakt posiadania działek.

W dniu [...] H. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności z tytułu z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, deklarując do płatności działki rolne o nr ewidencyjnych [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...].

Pismem z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego w S. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie grupy upraw i wypełnienie wszystkich obowiązkowych pól we wniosku dla działek rolnych C/C1 D/D1, E/E1.

W dniu [...] strona usunęła w/w braki formalne wniosku.

W dniu [...] H. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2011r., wskazując w uzasadnieniu wniosku, iż przed sądem cywilnym toczy się postępowanie w przedmiocie działu spadku po rodzicach J. i A. W. w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne obejmujące działki o nr [...],[...],[...],[...] i [...].

Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. dołączył do akt sprawy pismo złożone w dniu [...] przez Z. W. wraz z załącznikami, w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Sochaczewie Wydział Cywilny z dnia 10 września 2008r., protokołu wydania nieruchomości i protokołu z wprowadzenia w posiadanie sporządzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Sochaczewie z dnia 23 kwietnia 2009r.

Postanowieniem z dnia [...], znak [...] Kierownik Biura Powiatowego w S., na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., odmówił zawieszenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011.

W uzasadnieniu organ podniósł, iż sprawa o podział spadku nie ma wpływu na fakt posiadania działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na 2011r.

Na wymienione trzy postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] nr [...],[...] i [...] H. W. wniósł zażalenia wskazując, iż nie zgadza się z tymi rozstrzygnięciami. Przywołał w uzasadnieniach wszystkich zażaleń szereg przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Kodeksu cywilnego w tym między innymi art. 97 k.p.a jednocześnie wskazując, że "podtrzymuje fakty, że sprawy nie są wyjaśnione, toczy się wolno postępowanie cywilne i przed Trybunałem, na które nie ma żadnego wpływu jako producent rolny ".

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy postanowienie nr [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że zagadnienie zawieszenia postępowania reguluje art. 97 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie:

1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105),

2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony,

3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych,

4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Stosownie do treści art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. organ zobligowany jest do zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu cytowanego przepisu mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia kwestii prawnej. Odwołując się do poglądów wyrażonych w doktrynie prawa administracyjnego organ zwrócił uwagę, że na konstrukcję zagadnienia wstępnego składają się cztery istotne elementy tj. ujawnienie się zagadnienia w toku postępowania głównego, właściwość innego organu lub sądu do jego rozstrzygnięcia, wymóg "uprzedniości" rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego oraz istnienie zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu kwestia rozstrzygnięcia sporu, co do tytułu prawnego do działek o nr [...] i [...] położonych we wsi J., gmina Sochaczew nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 ustawy "jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu. W świetle powyższego stwierdzić należało zatem, iż ustawa wiąże posiadanie z produkcją rolną i pozwala na przyznawanie płatności podmiotom, które faktycznie uprawiają grunty, decydują o rodzaju upraw i zabiegów agrotechnicznych, podejmują działania organizacyjne, kierownicze, zarządcze, i choć nie muszą osobiście i bezpośrednio angażować się w tę produkcję, niezbędne jest dokonywanie przez nie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. Tytuł prawny do władania gruntem objętym wnioskiem pozostaje bez wpływu na wynik postępowania w sprawie o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, co więcej, władanie może być nawet bezprawne, natomiast bezsprzecznie niezbędną i konieczną przesłanką jest rzeczywiste uprawianie gruntów. W sytuacji zatem, gdy kilku rolników rości sobie prawo do płatności do tej samej powierzchni, obowiązkiem organu administracji jest ustalenie, która ze stron jest faktycznym użytkownikiem spornych gruntów w roku gospodarczym składania wniosków. Nie jest zatem zadaniem organu rozstrzyganie sporu co do tytułu prawnego deklarowanych do płatności działek.

W konkluzji organ odwoławczy podniósł, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest co do zasady prawidłowe, jednakże podstawa prawna została niewłaściwie wskazana. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej spraw zastosowanie winien mieć art. 97 §1 pkt 4 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy zaskarżone w mocy postanowienie nr [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że zagadnienie zawieszenia postępowania reguluje art. 97 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie:

1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105),

2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony,

3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych,

4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ zobligowany jest do zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu cytowanego przepisu mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia kwestii prawnej. Odwołując się do poglądów wyrażonych w doktrynie prawa administracyjnego organ zwrócił uwagę, że na konstrukcję zagadnienia wstępnego składają się cztery istotne elementy tj. ujawnienie się zagadnienia w toku postępowania głównego, właściwość innego organu lub sądu do jego rozstrzygnięcia, wymóg "uprzedniości" rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego oraz istnienie zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu kwestia rozstrzygnięcia sporu, co do tytułu prawnego do działek o nr [...] i [...] położonych we wsi J., gmina S. nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu grunty w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności (...)". W świetle powyższego stwierdzić należało zatem, iż ustawa wiąże posiadanie z produkcją rolną i pozwala na przyznawanie płatności podmiotom, które faktycznie uprawiają grunty, decydują o rodzaju upraw i zabiegów agrotechnicznych, podejmują działania organizacyjne, kierownicze, zarządcze, i choć nie muszą osobiście i bezpośrednio angażować się w tę produkcję, niezbędne jest dokonywanie przez nie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. Tytuł prawny do władania gruntem objętym wnioskiem pozostaje bez wpływu na wynik postępowania w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich, co więcej, władanie może być nawet bezprawne, natomiast bezsprzecznie niezbędną i konieczną przesłanką jest rzeczywiste uprawianie gruntów. W sytuacji zatem, gdy kilku rolników rości sobie prawo do płatności do tej samej powierzchni, obowiązkiem organu administracji jest ustalenie, która ze stron jest faktycznym użytkownikiem spornych gruntów w roku gospodarczym składania wniosków. Nie jest zatem zadaniem organu rozstrzyganie sporu co do tytułu prawnego deklarowanych do płatności działek.

W konkluzji organ odwoławczy podniósł, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest co do zasady prawidłowe, jednakże podstawa prawna została niewłaściwie wskazana. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej spraw zastosowanie winien mieć art. 97 §1 pkt 4 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy postanowienie nr [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że zagadnienie zawieszenia postępowania reguluje art. 97 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie:

1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105),

2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony,

3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych,

4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Stosownie do treści art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. organ zobligowany jest do zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu cytowanego przepisu mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia kwestii prawnej. Odwołując się do poglądów wyrażonych w doktrynie prawa administracyjnego organ zwrócił uwagę, że na konstrukcję zagadnienia wstępnego składają się cztery istotne elementy tj. ujawnienie się zagadnienia w toku postępowania głównego, właściwość innego organu lub sądu do jego rozstrzygnięcia, wymóg "uprzedniości" rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego oraz istnienie zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu kwestia rozstrzygnięcia sporu, co do tytułu prawnego do działek o nr [...] i [...] położonych we wsi J., gmina S. nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podkreślono, iż oznaczone nr ewidencyjnym [...] i [...] działki nie znajdują się na terenach objętych pomocą z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wykaz obszarów objętych programem został uregulowany w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W świetle powyższego, w ocenie organu rozstrzygnięcie kwestii posiadania spornych działek jest bezprzedmiotowe.

W konkluzji organ odwoławczy podniósł, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest co do zasady prawidłowe, jednakże podstawa prawna została niewłaściwie wskazana. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej spraw zastosowanie winien mieć art. 97 §1 pkt 4 k.p.a.

Na wymienione trzy postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z [...] nr [...],[...] i [...] H. W. wniósł trzy skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Podniósł, iż nie zgadza się z tymi postanowieniami i podtrzymał argumentacje podniesioną w zażaleniach.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień i wniósł o oddalenie wszystkich skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skargi H. W. są uzasadnione aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skargach.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 6,7,9 i 11 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art.97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W myśl art.98 § 1 kpa organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że obowiązkiem organów administracji jest dokładne ustalenie treści żądania (wniosku) strony czyli określenie tego czego strona się domaga. Żądanie takie wyznacza przedmiot postępowania i organ administracji jest związany takim żądaniem. Może się zdarzyć, iż żądanie zawarte w podaniu może być zredagowane niezręcznie, niezrozumiale bądź niejasno. W takiej sytuacji organ administracji nie jest upoważniony do precyzowania żądania lecz powinien udzielić stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, a następnie ustalić jaka jest rzeczywista treść żądania. Obowiązkiem organu jest bowiem dokładne ustalenie treści żądania, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. W przypadku gdy istnieją wątpliwości co do tego czego żąda strona organ administracji ma obowiązek z urzędu podjąć czynności, mające na celu wyjaśnienie stanowiska strony. Winien zatem zapytać stronę, jakie jest żądanie, a następnie prowadzić postępowanie w zakresie tego żądania. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lipca 2001r. w spr. IV SA 1091/99 (Lex nr 78924), z 23 kwietnia 1993r. w spr. SA/Kr 2342/92 (niepublikowany) i z 17 września 1992r. w spr. III SA 949/92 (niepublikowany).

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż w dniu [...] H. W. złożył trzy wnioski o zawieszenie trzech następujących postępowań: o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011r., o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2011r. i o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2011r. We wnioskach nie wskazano podstawy prawnej zawieszenia zaś z uzasadnień wniosków wynika, że postępowania winny zostać zawieszone z uwagi na toczącą się sprawę o dział spadku – gospodarstwa rolnego po rodzicach skarżącego.

Analiza trzech wniosków z dnia [...] wskazuje, że H. W. żądał zawieszenia trzech postępowań a w ich uzasadnieniach powołał się na okoliczność, która stanowi obligatoryjną przyczynę zawieszenia określoną w art.97 § 1 pkt 4 kpa. W sytuacji gdy wszystkie postępowania zostały wszczęte na wniosek strony zaś w uzasadnieniach wniosków powołano obligatoryjną podstawę zawieszenia to obowiązkiem organu było wyjaśnienie jakie były intencje i motywy wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie. Organ administracji winien zatem wezwać stronę do sprecyzowania swojego wniosku a mianowicie czy strona chciała jedynie zwrócić uwagę na istnienie obligatoryjnej przyczyny zawieszenia czy też wnosi ona o zawieszenie postępowania niezależnie od tego czy obligatoryjna przyczyna zawieszenia rzeczywiście ma miejsce. W zależności od stanowiska strony w tej kwestii winny być podjęte dalsze czynności w sprawie. W pierwszym wypadku organ winien wydać rozstrzygnięcie dotyczące tego czy zostały spełnione przesłanki zawieszenia określone w art.97 § 1 pkt 4 kpa a w drugiej sytuacji organ winien rozważyć czy zostały spełnione przesłanki określone w art.98 § 1 kpa.(por. Zbigniew R. Kmiecik – Żądanie zawieszenia ogólnego postępowania administracyjnego – Samorząd Terytorialny nr 7-8 z 2008r. str. 143).

W rozpoznawanej sprawie, skoro wnioski skarżącego z [...] były nieprecyzyjne i nie wyjaśniały na jakiej podstawie żąda on zawieszenia trzech postępowań to organy administracji winny tę kwestię dokładnie wyjaśnić. Należało zatem wezwać skarżącego do sprecyzowania swojego żądania a mianowicie czy wnosi on o zawieszenie postępowania z uwagi na przyczynę, o której mowa w art.97 § 1 pkt 4 kpa czy tez żąda zawieszenia postępowania niezależnie od istnienia obligatoryjnej podstawy zawieszenia określonej w art.97 § 1 pkt.4 kpa czyli w oparciu o treść przepisu art.98 § 1 kpa. Organy jednak tego nie uczyniły i nie wyjaśniły dokładnie treści żądania strony. Wskutek niewyjaśnienia precyzyjnie treści żądania skarżącego organy administracji nie wiedziały dokładnie jak należy rozpoznać wnioski. W postanowieniach organu I instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art.98 § 1 kpa czyli podstawę fakultatywnego zawieszenia zaś w uzasadnieniach rozważano kwestię istnienia obligatoryjnej podstawy zawieszenia określonej w art.97 § 1 pkt 4 kpa. Natomiast w postawach prawnych i uzasadnieniach zaskarżonych postanowień rozważano problematykę istnienia przesłanki zawieszenia, o której mowa w art.97 § 1 pkt 4 kpa zaznaczając, że "we wniosku... producent rolny nie wskazał na jakiej podstawie domaga się zawieszenia postępowania". Faktem jest, że H. W. rzeczywiście nie wskazał takiej podstawy lecz obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do wyjaśnienia tej kwestii. Należało zatem najpierw wezwać skarżącego do wskazania podstawy swojego żądania a następnie wydać rozstrzygnięcie w jego przedmiocie. Organy administracji jednak tego nie uczyniły.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że sprawa o dział spadku, o której mowa we wnioskach z [...] nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art.97 § 1 pkt 4 kpa. W przypadku płatności rolnośrodowiskowych oraz płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego to przysługują one tym podmiotom, które faktycznie uprawiają grunty. Decydujące jest rzeczywiste użytkowanie gruntu a nie tytuł prawny do ich władania. Wynika to z treści art. 18 ust.1 ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 174 poz.1809 z późn. zm.) oraz z art.7 ust.1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 35 poz.217 z późn. zm.). Rozpatrzenie spraw o przyznanie wymienionych płatności nie zależy zatem od rozstrzygnięcia sprawy cywilnej o dział spadku. Jeżeli chodzi o płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania to decydujące znaczenie ma to czy zgłoszone działki znajdują się na takich terenach. Wykaz obszarów objętych takimi płatnościami znajduje się w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i tryby przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 40 poz.329 z późn. zm.). Kwestia tytułu prawnego do spornych działek nr [...] i [...] nie ma żadnego znaczenia dla przyznania płatności gdyż obie działki nie znajdują się na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W sytuacji jednak gdyby żądanie zawieszenia postępowania opierało się na przepisie art.98 § 1 kpa to obowiązkiem organów administracji było dokonanie analizy przesłanek zawieszenia określonych w tym przepisie. Należy zaznaczyć, iż wszystkie trzy postępowania zostały wszczęte na wniosek skarżącego. Postępowania takie opierają się na zasadzie dyspozycyjności. Oznacza to, że dysponentem takiego postępowania jest sama strona co wynika z treści art.98 § 2 kpa. Od woli strony zależy zatem zawieszenie takiego postępowania. Rolą organu administracji jest jedynie ocena czy zawieszeniu nie sprzeciwiają się inne strony oraz czy zawieszenie nie zagraża interesowi społecznemu. Odmowa zawieszenia postępowania jest dopuszczalna tylko w sytuacji gdy nie zostanie spełniony jeden z warunków określonych w art.98 § 1 kpa przy czym organ administracji winien w takiej sytuacji dokładnie wyjaśnić przesłanki uzasadniające taką odmowę. W piśmiennictwie i orzecznictwie jest powszechnie przyjęty pogląd, że w sprawach w których postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, z uwagi na obowiązującą zasadę dyspozycyjności w takim postępowaniu, odmowa zawieszenia jest możliwa tylko wówczas gdy nie zostanie spełniona któraś z przesłanek z art.98 § 1 kpa. (A.Wróbel – Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego Warszawa wydawnictwo Zakamycze 2005r. str.585, wyrok NSA z 3 lutego 1999r. w spr. SA/Sz 1714/97 – Lex nr 36914, wyrok NSA z 10 października 2007r. w spr. II OSK 2002/06 – Lex nr 420141).

Reasumując Sąd uznał, że skargi są uzasadnione. Organy administracji nie wezwały skarżącego do wyjaśnienia na jakiej podstawie żąda on zawieszenia postępowań. Wnioski z [...] są nieprecyzyjne i należało wezwać stronę do sprecyzowania swojego żądania a mianowicie czy wnosi ona o zawieszenie postępowań z uwagi na obligatoryjną podstawę, o której mowa w art.97 § 1 pkt 4 kpa czy też żąda zawieszenia niezależnie od istnienia obligatoryjnej przyczyny czyli na podstawie art.98 § 1 kpa. W sytuacji gdyby skarżącemu chodziło o zawieszenie postępowań w oparciu o treść przepisu art.98 § 1 kpa to należało rozważyć przesłanki zawieszenia określone w tym przepisie. Organy administracji nie wyjaśniły dokładnie treści wniosków skarżącego czym naruszyły przepisy art.6,7,9 i 11 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1c.) p.p.s.a., Sąd uchylił wszystkie zaskarżone postanowienia oraz wszystkie poprzedzające je postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...].

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy wezwać skarżącego do sprecyzowania swoich wniosków poprzez wyjaśnienie czy wnosi on o zawieszenie postępowania z uwagi na obligatoryjna podstawę, o której mowa w art.97 §1 pkt 4 kpa czy też żąda zawieszenia niezależnie od istnienia obligatoryjnej przyczyny czyli w oparciu o treść przepisu art.98 § 1 kpa. W zależności od stanowiska strony w tej kwestii należy wydać rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonych wniosków.

b.a.