Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3310/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § pkt 2, art. 16
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. G., J. C. i T. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

K. G., A. B., J. C. i T. S. (dalej: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2015 r. utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] listopada 2014 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] września 1963 r. o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako parcele [...]. kat. [...] położonej w gm. kat. [...], stanowiącej współwłasność spadkobierców W. K., H. B., J. B. i J. B.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Orzeczeniem z [...] września 1963 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o wywłaszczeniu w pkt 2 nieruchomości położonej w gm. kat. [...], oznaczonej jako parcele [...]. kat. [...], Lwh [...], KW nr [...], stanowiącej współwłasność spadkobierców W. K., H. B., J. B. i J. B., przy czym w odniesieniu do parceli [...]. kat. [...] oraz [...] dokonano wywłaszczenia całości gruntu o pow. łącznie [...] m2, zaś w odniesieniu do parceli [...]. kat. [...] co do części gruntu o pow. [...] m2, do parceli [...]. kat. [...] co do części gruntu o pow. [...] m2. Z kolei orzeczeniem z [...] września 1963 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. przyznało odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości w kwocie łącznej [...] zł.

Pismem złożonym [...] października 2011 r. A. B., reprezentowany przez M. B., wniósł do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności ww orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] września 1963 r. Pismem z [...] lipca 2012 r. Wojewoda [...], uznając się za organ niewłaściwy, przekazał ww wniosek do rozpatrzenia Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, którego też wskazano jako organ właściwy po rozstrzygnięciu sporu o właściwość w dniu [...] października 2012 r. przez Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją z [...] listopada 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] września 1963 r. o wywłaszczeniu nieruchomości wyżej opisanej.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] listopada 2014 r. złożyli A. B. - reprezentowany przez pełnomocnika M. B., K. G. i T. S.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy – Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy własną, poprzedzającą decyzję z [...] listopada 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym ponownie badał sprawę dotyczącą stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] września 1963 r. pod kątem wystąpienia wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości [(tj. Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) – zwanej dalej: "ustawą z 1958 r."], zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonej ustawy należało ocenić zaskarżone orzeczenie.

W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie miała ocena, czy spełnione zostały materialno-prawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Celem wywłaszczenia nieruchomości, jak wynika z akt archiwalnych sprawy wywłaszczeniowej, była budowa domu turystycznego [...] Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego w Z. dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Niezbędność realizacji przedmiotowego zadania potwierdzała decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] marca 1963 r. wydana przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. Odnosząc się do niezbędności przedmiotowej nieruchomości na wskazany powyżej cel to należy również wskazać, że w czasie kiedy dokonano wywłaszczenia obowiązywał dekret z dnia 1 października 1947 r. o planowej gospodarce narodowej (Dz. U. z 1947 r. Nr 64, poz. 373) i zgodnie z tym dekretem każde zadanie gospodarcze mogło być realizowane wyłącznie w ramach ustalonego ww dekretem planu gospodarczego na dany rok lub na dłuższy okres. Nabycie zatem nieruchomości niezbędnej dla realizacji zadania gospodarczego następowało dla potrzeb wykonywanego w ramach planu gospodarczego zadania, dla realizacji którego następowało wywłaszczenie. Ponadto zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt III CK 188/2003 (publ. LexPolonica nr 2423411) w systemie społeczno - gospodarczym, panującym w dacie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., budowa zakładowego ośrodka wczasowego mieściła się w ramach pojęcia celów użyteczności publicznej, ze względu na który mogło nastąpić wywłaszczenie nieruchomości. Zatem Minister w decyzji z [...] listopada 2014 r. prawidłowo stwierdził, że spełniona została przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia wskazana w art. 3 ustawy z 1958 r.

Na podstawie art. 6 ust. 1 i 4 ustawy z 1958 r. ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, jednakże mógł od tego odstąpić, jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem natrafiłoby na przeszkody trudne do pokonania, w szczególności jeżeli osoba właściciela lub miejsce jego pobytu były nieznane. Zawnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości stanowiły współwłasność spadkobierców W. K. w 1/2, H. B. w 1/6 , J. B. w 1/6, oraz J. B. w 1/6. W niniejszej sprawie prawidłowo ustalił Minister w decyzji z [...] listopada 2014 r., że stan prawny nieruchomości nie był uregulowany, bowiem jak wynika z akt archiwalnych jeden ze współwłaścicieli ½ wywłaszczanej nieruchomości W. K. nie żył, a przed śmiercią prawdopodobnie aktem darowizny przeniósł swoje prawa własności na A. C. zamieszkałą w S. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych poinformowała Ministerstwo Spraw Zagranicznych, iż jednym ze współwłaścicieli wywłaszczanej parceli oraz budynku mieszkalnego była, według danych uzyskanych ze źródeł nieoficjalnych, A. C., zamieszkała w S. Z uwagi na powyższe wobec faktu, iż jeden ze współwłaścicieli nie żył, a wnioskodawca wywłaszczenia dysponował jedynie informacją o ewentualnym przeniesieniu prawa własności - zawarcie dobrowolnej umowy sprzedaży nie było możliwe. Stan własnościowy nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu budził wątpliwości, biorąc pod uwagę uzyskane przez podmiot wnioskujący o wywłaszczenie informacje o możliwym przekazaniu aktem darowizny przez W. K. swojej części nieruchomości innej osobie, co do której ustalono miejsce zamieszkania poza granicami kraju, jakkolwiek prawo to nie zostało uwidocznione we właściwej księdze wieczystej nieruchomości, gdzie wciąż wpisany był już nieżyjący W. K.. W takiej sytuacji ubiegający się o wywłaszczenie był uprawniony do odstąpienia od skierowania oferty o dobrowolne odstąpienie nieruchomości w drodze umowy sprzedaży do właściciela wywłaszczanej parceli. Co więcej, kwestie spadkobrania po W. K., zmarłym [...] stycznia 1945 r. również budziły wątpliwości. Zostały uregulowane dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z [...] maja 1998 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K. W chwili więc przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego stan własnościowy nieruchomości nie był uregulowany, zatem wymóg określony w art. 6 ustawy wywłaszczeniowej został spełniony.

Zgodnie z art. 15 ustawy z 1958 r. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony w organie do spraw wewnętrznych prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Wniosek o wywłaszczenie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Z. został złożony [...] czerwca 1963 r. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. We wniosku tym wskazano w poz. 2 jako nieruchomości niezbędne do realizacji inwestycji zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z [...] marca 1963 r. - nieruchomości stanowiące współwłasność spadkobierców W. K., H. B., J. B. oraz J. B. Złożony wniosek spełniał wymogi określone w art. 15 ustawy.

Według art. 20 ustawy z 1958 r. po przeprowadzeniu rozprawy organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej wydawał orzeczenie, w którym orzekał wywłaszczenie w zakresie podanym we wniosku lub mniejszym albo oddalał wniosek o wywłaszczenie. Zawiadomieniem z [...] czerwca 1963 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. poinformowało strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i wyznaczeniu rozprawy wywłaszczeniowej na dzień [...] lipca 1963 r. Przedmiotowe zawiadomienie zostało także wywieszone na tablicy ogłoszeń [...] lipca 1963 r., natomiast zdjęte [...] lipca 1963 r. Jak wynika z archiwalnych akt wywłaszczeniowych rozprawa wywłaszczeniowa odbyła się w wyznaczonym terminie tj. [...] lipca 1963 r. i udział w niej wzięli J. B. i J. B. Ponadto, na rozprawie obecny był biegły - rzeczoznawca do spraw budowlanych z listy Wojewódzkiej Rady Narodowej mgr inż. S. P. Uznano więc, iż został spełniony wymóg wskazany w art. 20 ustawy z 1958 r.

Jak wynika z art. 22 ustawy 1958 r. orzeczenie o wywłaszczeniu powinno w szczególności zawierać: ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie, jakie prawa rzeczowe obciążające wywłaszczoną nieruchomość zostają utrzymane, wskazanie, na czyj wniosek następuje wywłaszczenie, ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania, wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania, szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o środkach odwoławczych, przy czym organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej mógł odroczyć ustalenie odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o wywłaszczeniu i wydać odrębne orzeczenie o odszkodowaniu po przeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania. Jednocześnie odnosząc się do zarzutu skarżących, iż organ wywłaszczeniowy orzekł o wywłaszczeniu w stosunku do A. C. należy zauważyć, że A. C. została wskazana w decyzji jedynie jako potencjalny następca prawny W. K. Mając na uwadze, że nie było żadnych dowodów wskazujących, iż A. C. była współwłaścicielką nieruchomości intencją organu wywłaszczeniowego nie było uznanie A. C. za stronę a jedynie zakończenie postępowania wywłaszczeniowego w związku z koniecznością realizacji inwestycji. W obliczu bowiem braku ustalenia następców W. K. jak również nieustalenia istnienia ewentualnego aktu darowizny, o którym organ dowiedział się z nieoficjalnych źródeł, organ nie mógłby ostatecznie zakończyć postępowania wywłaszczeniowego. Zatem samo umieszczenie A. C. jedynie w sentencji orzeczenia jako potencjalnego następcy prawnego W. K. nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zaskarżone orzeczenie z [...] września 1963 r. zawiera ustalenie przedmiotu wywłaszczenia, wskazuje na czyj wniosek nastąpiło wywłaszczenie, uzasadnienie faktycznie i prawne oraz pouczenie o środkach odwoławczych, a zatem spełnia wszystkie wymagania określone w art. 22 ustawy 1958 r. Ponadto, w orzeczeniu tym odroczono ustalenie odszkodowania zgodnie z treścią art. 22 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej. W aktach archiwalnych niniejszej sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru ww orzeczenia z [...] września 1963 r. przez H. B., J. B. oraz J. B.

W przedmiotowej sprawie nie można było uznać, iż Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wywłaszczając przedmiotową nieruchomość dopuściło się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W trakcie postępowania nie stwierdzono również, aby badane orzeczenie naruszało pozostałe przesłanki art. 156 § 1 K.p.a. Wobec tego utrzymano w mocy decyzję z [...] listopada 2014 r.

K. G., A. B. – reprezentowany przez M. B., J. C. i T. S. w skardze na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2015 r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] listopada 2014 r. Zarzucili wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] września 1963 r. zostało wydane bez rażącego naruszenia prawa, a tym samym brak jest przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. do stwierdzenia jego nieważności przez uznanie, że w przypadku:

1) wydania decyzji wywłaszczeniowej w stosunku do osoby nieżyjącej albo niebędącej właścicielem nieruchomości;

2) zgody właścicieli na dobrowolne odstąpienie nieruchomości w toku trwania postępowania wywłaszczeniowego;

3) niezawiadomienia wszystkich właścicieli mającej być wywłaszczoną nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i niezapewnienie mi czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

4) nieprzeprowadzenia rokowań ze wszystkimi współwłaścicielami nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego;

5) niedoręczenia decyzji wywłaszczeniowej wszystkim wymienionym w niej stronom.

W motywach skargi - po przedstawieniu treści: wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] września 1963 r., wydanych w sprawie decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju i orzeczenia z [...] września 1963 r. – powołano art. 4 ustawy z 1958 r. wskazując, że w orzeczeniu z 1963 r. wskazano, iż wywłaszczenie polega na odjęciu prawa własności przedmiotowych nieruchomości względnie ich części. W istocie więc nie wiadomo czy odjęcie dotyczyło własności całych czy też części nieruchomości a jeśli części to jakich?; wywłaszczenie polegające na odjęciu prawa własności dla swej skuteczności prawnej musi być skierowane do właściciela (współwłaściciela) nieruchomości a nie do innej osoby za właściciela (współwłaściciela) uważanej przez organ rozstrzygający. W chwili orzekania uwidoczniony w księgach, wieczystych jako współwłaściciel do [...] cz. W. K. nie żył. Organ I instancji w sposób całkowicie nieuprawniony przyjął, że jego spadkobierczynią jest jakowaś A. C. vel C. zamieszkała w S. i w stosunku do niej orzekł od odjęciu [...] części własności wskazanych na wstępie nieruchomości. W chwili orzekania nie było przeprowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po W. K. a nastąpiło to dopiero w drodze postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] maja 1989 r. (sygn. akt [...]). Wg tegoż postanowienia (ex tunc) spadek, po nim nabyła żona M. K. w całości. Z kolei spadek po M. K. na mocy postanowienia Sądu Grodzkiego [...] z [...] maja 1947 r. (sygn. akt [...]) nabyli H. B., J. B. i J. B. po [...] cz. każdy. Z tego więc wynika, że wywłaszczana A. C. nie była spadkobierczynią W. K. i wywłaszczona być nie mogła. Nie dokonano zatem skutecznego odjęcia prawa własności [...] części nieruchomości wchodzącej w skład masy spadkowej po W. K. Nie wiadomo na jakiej podstawie organ przyjął, że A. C. jest spadkobierczynią po W. K. Ustalenia w tej kwestii nie zostały oparte na jakimkolwiek materiale dowodowym a jak sam organ wskazuje na jakichś "prawdopodobnych" zdarzeniach lub informacjach "nieoficjalnych". Takie ustalenia oczywiście nie mogły służyć jako przesłanka ustaleń faktycznych zwłaszcza w sprawach tak ważkich jak odejmowanie komuś prawa własności nieruchomości znacznej wartości. Skoro organ administracji powziął wiadomość, że W. K. nie żyje to winien przedsięwziąć kroki zmierzające do sądowego stwierdzenia nabycia spadku po nim, co nie nastręczało żądnych trudności. Wszak po nim została mieszkająca w Z. spadkobierczyni ustawowa - żona M. K., z kolei po niej także tu mieszkający spadkobiercy ustawowi - H. K., J. B. i J. B. Organ prowadził postępowanie wywłaszczeniowe w sposób nader dowolny i wydał decyzję w stosunku do osób zmarłych. Wywłaszczenie było prawnie nieskuteczne. W. K. nie można było prawa własności nieruchomości odjąć, bo przecież on już nie żył. Z kolei A. C. nie można było prawa własności odjąć, bo takowe jej nie przysługiwało. Osoby nieżyjące nie posiadają zdolności administracyjnoprawnej (art. 29 K.p.a.) co oznacza, że w stosunku do zmarłych nie można wszcząć postępowania administracyjnego. Wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i w konsekwencji załatwienie sprawy przez wydanie decyzji jest rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (wyrok NSA z 22 września 2011 r., I OSK 1587/10). Rażący stopień naruszenia prawa występuje i wtedy także, gdy przyjmie się, że wywłaszczenie skierowano do A. C. Jak wcześniej wskazano A. C. nie była właścicielką owej nieruchomości ze spadkobrania po W. K., a jego spadkobiercami w dacie wywłaszczenia były inne osoby. A. C. była nikim w sensie własności tej nieruchomości a wskazana została w decyzji jedynie dla usprawiedliwienia procesowego faktu, że organ wywłaszczeniowy nie zadał sobie nieco trudu i nie ustalił spadkobiercy po W. K. w drodze uzyskania postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po nim. W decyzji z [...] sierpnia 2015 r. Minister podał, że A. C. została wskazana w decyzji o wywłaszczeniu jedynie jako potencjalny następca prawny W. K. Takie stwierdzenie nie ma jednak oparcia ani w treści samej decyzji ani także w materiale dowodowym. W decyzji bowiem nie podano, że jest ona jedynie potencjalnym spadkobiercą a wręcz przeciwnie wprost wskazano, że jest ona spadkobiercą W. K. Minister potwierdził w tej decyzji także, iż nie było żadnych dowodów wskazujących, że A. C. była współwłaścicielką nieruchomości. Minister wskazał w zaskarżonej decyzji, że intencją organu wywłaszczeniowego nie było uznanie A. C. za stronę a jedynie zakończenie postępowania wywłaszczeniowego w związku z koniecznością realizacji inwestycji. Dał tym samym wyraz sanacji bezprecedensowego złamania prawa tylko dlatego, by na mającej być wywłaszczoną nieruchomości zrealizować inwestycję. Tymczasem cel nie może uświęcać środków. Cel nie może usprawiedliwiać łamania prawa. Przecież organ administracji ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa a nie jak mu się podoba, byle tylko osiągnąć zamierzony cel. Stanowisko, jakie w tej kwestii prezentuje Minister jest stanowiskiem z epoki, którą dziś nazywa się słusznie minioną. To za czasów komunistycznych "władza" nie liczyła się z nikim i z niczym. Prawo było stosowane tylko wówczas, gdy służyło "władzy". Gdy miało służyć zaś obywatelowi stosowane być nie musiało, czego dowodzi rozpatrywany przykład. Głęboki niesmak wywołuje to, że po ćwierćwieczu od przywrócenia w Rzeczypospolitej Polskiej zasad państwa prawa, znajdzie się jeszcze organ administracji i to szczebla naczelnego, który usprawiedliwi niegdysiejsze bezprawne działania w taki sposób, jak wyżej przytoczony. Za rażąco naruszającą prawo uznać należy orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości odjęciu prawa własności w stosunku do osoby, której co do tej nieruchomości nie przysługiwało prawo własności czy współwłasności. Została ona w istocie skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania. Oczywiste jest, że własność może być odjęta tylko i wyłącznie właścicielowi a nie innej osobie tak jak w tym przypadku A. C., bo takowe jej nie przysługiwało. Dalej skarżący wskazali, że wnioskodawca wywłaszczenia z naruszeniem art. 6 ust. 1 ustawy z 1958 r. nie wystąpił do współwłaścicieli o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. W szczególności nie uczynił tego w odniesieniu do spadkobierców W. K. Nie można uznać, że wnioskodawca w tym zakresie był zwolniony z tego obowiązku na zasadzie art. 6 ust. 4 ustawy z 1958 r., bowiem nie występowały trudne do pokonania przeszkody lub osoba właściciela lub jego miejsce pobytu nie były znane. Organ orzekający miał wiedzę, że [...] części należy do spadku po W. K., który otworzył się [...] stycznia 1945 r. i nic nie stało na przeszkodzie, aby wystąpił o stwierdzenie nabycia spadku po nim. Tymczasem w sposób całkowicie nieuprawniony przyjął, że spadkobiercą jest A. C. i mimo, że znał miejsce jej zamieszkania to nie złożył jej oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Nie wystąpił także do pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Troje z nich, a to H. K., J. B. i J. B. w toku postępowania wywłaszczeniowego wyrazili zgodę na dobrowolną sprzedaż udziałów w nieruchomości za zaproponowaną im cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie. Nastąpiło to w drodze oświadczenia złożonego do protokołu z pertraktacji ugodowych w dniu [...] maja 1963 r. Winno to skutkować zawarciem z nimi w formie prawem przepisanej umowy nabycia nieruchomości a to nie nastąpiło. Nastąpiło natomiast nieuprawnione odjęcie im prawa własności w drodze orzeczenia administracyjnego, które mogło zapaść tylko i wyłącznie w przypadku, gdyby nie chcieli oni tej nieruchomości dobrowolnie odstąpić. Stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy z 1958 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego nie zawiadomiono wszystkich właścicieli nieruchomości, a to w szczególności H. K., J. B., J. B. (spadkobierców po M. K., która była spadkobierczynią W. K.). Nawet, gdyby uznać, że to A. C. była właścicielką (posiadaczką) nieruchomości, to i jej nie zawiadomiono, a przeszkód ku temu nie było, bo organ wywłaszczeniowy znał adres jej zamieszkania, co uwidocznił w tekście orzeczenia o wywłaszczeniu. Wywieszenie odpisu zawiadomienia na tablicy ogłoszeń w świetle tego przepisu prawa było działaniem daleko niewystarczającym. Niezawiadomienie ww osób o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego miało bardzo doniosłe konsekwencje prawne, a prowadzące do tego, że z winy organu wywłaszczeniowego nie mogli oni wziąć udziału w postępowaniu i bronić swych słusznych interesów, jako właściciele nieruchomości. Wielce znamienne jest, że w aktach postępowania wywłaszczeniowego zalega zwrotne poświadczenie odbioru orzeczenia o wywłaszczeniu adresowane do A. C z dopiskiem "nieznane miejsce pobytu S." i ponownie skierowane na adres Z. ul. [...], ale nie podpisane przez nią lecz podpisane przez inną osobę. Skoro w decyzji wywłaszczeniowej wskazano dokładny adres jej zamieszkania w S., to obowiązkiem organu było doręczanie jej pism w tym także i owej decyzji na właściwy tamtejszy adres, a nie na adres, pod którym nigdy nie mieszkała a zwłaszcza nie mieszkała w czasie trwania postępowania wywłaszczeniowego. Takie działanie organu jest kolejnym świadectwem nadużywania pozycji "władzy"' względem obywatela, by w sposób maksymalny, nie bacząc na obowiązek przestrzegania gwarancji procesowych stron, skrócić postępowanie w celu umożliwienia realizacji inwestycji, która miała powstać na wywłaszczanej nieruchomości.

Według skarżących - w świetle zaprezentowanych faktów, opartych na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym - ocena prawna orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] września 1963 r. wyrażona w zaskarżonej decyzji jest całkowicie wadliwa. Naprowadzone w skardze okoliczności uzasadniają w pełni twierdzenie, że owa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i jako taka winna być wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tune.

Minister Infrastruktury i Rozwoju – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. (prawomocnym od [...] czerwca 2016 r.) Sąd odrzucił skargę A. B.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2015 r. i poprzedzająca ją decyzja z [...] listopada 2014 r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanego w treści skargi naruszenia prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń przepisów prawa, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

Kontrolowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzje Ministra Infrastruktury i Rozwoju zostały wydane w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, tj. w postępowaniu nieważnościowym. Z kolei przedmiotem przeprowadzonego przez organy postępowania nieważnościowego było orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] września 1963 r. (zwane dalej: "orzeczeniem z 1963 r.") o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako parcele [...]. kat. [...] położonej w gm. kat. [...].

W tym miejscu należy podkreślić, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Przy tym należy pamiętać, iż ich zaistnienie ocenia się według stanu faktycznego oraz prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanej decyzji i nie może być domniemywane.

Z przedstawionego stanu sprawy, akt sprawy i treści wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji wynika, że organ dokonał oceny orzeczenia z 1963 r. w aspekcie wszystkich podstaw nieważnościowych unormowanych w art. 156 § 1 K.p.a., w tym w szczególności jednej z tych podstaw, mianowicie podstawy z punktu 2, tj. "rażącego naruszenia prawa". Sąd uznał tę ocenę za prawidłową.

Z brzemienia normy art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21.08.2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). Dlatego też, w tezie wyroku NSA z 12.12.1988 r. (II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa".

Według Sądu organy prawidłowo – wbrew twierdzeniom skarżących – uznały, że brak podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1963 r. Zatem, jak już wcześniej wskazano, za bezzasadny należało uznać zarzut wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i w dalszej części rozważań odeprzeć argumentację skargi przemawiającą – zdaniem skarżących – za nieważnością orzeczenia z 1963 r. opartą na przesłance z pkt 2 § 1 art. 156 K.p.a., czyli wydaniu jej z rażącym naruszeniem prawa.

Przepisami prawa materialnego, na podstawie których wydano kontrolowany w postępowaniu nieważnościowym akt były regulacje ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości [(t.j. Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) – zwanej dalej: "ustawą z 1958 r.], w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 września 1963 r., czyli w dniu wydania orzeczenia z 1963 r.

Mając za podstawę powyższą regulację prawną i ustalenia dokonane przez Ministra odnośnie orzeczenia z [...] września 1963 r. pod względem zgodności z przywołaną ustawą, a nadto treść skargi, Sąd stwierdził brak podstaw do zakwestionowania wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji.

Po pierwsze, z analizy treści orzeczenia z 1963 r., zwłaszcza w zakresie rozstrzygnięcia w nim zawartego, nie można – wbrew twierdzeniu skarżących – wywieść tezy, że orzeczenie to skierowano do osoby zmarłej, w konsekwencji doszło do rażącego naruszenia prawa. W tabeli, w punkcie 2, po rubrykach 2-6, w rubryce 7, czyli po opisie nieruchomości przeznaczonych do wywłaszczenia [...], wymieniono w punkcie 1: "W. K. nie żyje – w [...] cz. Spadkobierca: A. C. zam. S.". Z przytoczonego fragmentu rozstrzygnięcia orzeczenia z 1963 r. wynika zatem, nie tylko fakt posiadania przez organ wywłaszczeniowy wiedzy o śmierci jednego ze współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości, ale i skierowania orzeczenia do osoby określonej jako spadkobierca W. K. – A. C. Rację mają skarżący, wbrew twierdzeniu Ministra, że z orzeczenia z 1963 r. nie wynikało określenie "potencjalny spadkobierca", wręcz A. C. była we wszystkich dokumentach wywłaszczeniowych, o których będzie mowa w dalszej części rozważań określana jaka spadkobierca W. K. I chociaż akta postępowania wywłaszczeniowego nie zawierają żadnego dokumentu źródłowego, który wskazywałby A. C. jako spadkobiercę W. K., to i nie zawierają dowodu przeczącego przedmiotowemu ustaleniu organu wywłaszczeniowego. Zatem uznanie A. C. za spadkobiercę W. K. świadczy, że orzeczenie z [...] września 1963 r. zostało skierowane do osoby uprawnionej i osoby będącej stroną w sprawie. Oznacza to, że w tej kwestii nie doszło do zaistnienia żadnej kwalifikowanej jego wadliwości, w szczególności rażącego naruszenia prawa czy skierowania orzeczenia do osoby niebędącej stroną w sprawie z art. 156 § 1 K.p.a. W tym miejscu należy jeszcze odeprzeć uznanie organu, że intencją organu wywłaszczeniowego nie było uznanie za stronę A. C., a jedynie zakończenie postępowania, takie tłumaczenie powyższego uznania nie ma umocowania w regulacji ustawy z 1958 r. Skarżący zarzucają organowi wywłaszczeniowemu nieustalenie kręgu spadkobierców czy niedoprowadzenie do przeprowadzenia postępowania spadkowego. Skoro organ wywłaszczeniowy uznał A. C. za spadkobiercę to nie było podstaw do prowadzenia innych ustaleń związanych z kręgiem spadkobierców po W. K. Natomiast sugestię co do możliwości przeprowadzenia postępowania spadkowego można odnieść również do ewentualnych innych osób, które czuły się spadkobiercą wyżej wymienionego czy pozostałych współwłaścicieli, zwłaszcza gdy od śmierci W. K. (1945r.) do postępowania wywłaszczeniowego (1963 r.) upłynęło 18 lat. Zaś do wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po wyżej wymienionym doszło dopiero [...] maja 1998 r.

Po drugie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 1 i art. 3 ustawy z 1958 r. Stosownie do art. 1 ustawy z 1958 r., nieruchomość mogła być wywłaszczona z zachowaniem przepisów tej ustawy. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r., wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Z akt archiwalnych sprawy (decyzji o lokalizacji szczegółowej z [...] marca 1963 r., wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego z [...] czerwca 1963 r., zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo – odszkodowawczej z [...] czerwca 1963 r. i orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z [...] września 1963 r.) wynika, że celem wywłaszczenia nieruchomości była budowa domu turystycznego [...] Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego w Z. dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Niezbędność realizacji przedmiotowego zadania potwierdzała wspomniana już wyżej decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] marca 1963 r. wydana przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury oraz orzeczenie (uzasadnienie). Nadto odnosząc się do niezbędności przedmiotowej nieruchomości na wskazany powyżej cel organ wskazał, że w czasie kiedy dokonano wywłaszczenia obowiązywał dekret z dnia 1 października 1947 r. o planowej gospodarce narodowej (Dz. U. z 1947 r. Nr 64, poz. 373) i zgodnie z tym dekretem każde zadanie gospodarcze mogło być realizowane wyłącznie w ramach ustalonego ww dekretem planu gospodarczego na dany rok lub na dłuższy okres. Nabycie zatem nieruchomości niezbędnej dla realizacji zadania gospodarczego następowało dla potrzeb wykonywanego w ramach planu gospodarczego zadania, dla realizacji którego następowało wywłaszczenie. Ponadto zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt III CK 188/2003 (publ. LexPolonica nr 2423411) w systemie społeczno - gospodarczym, panującym w dacie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., budowa zakładowego ośrodka wczasowego mieściła się w ramach pojęcia celów użyteczności publicznej, ze względu na który mogło nastąpić wywłaszczenie nieruchomości. Zatem Minister w decyzji z [...] listopada 2014 r. prawidłowo stwierdził, że spełniona została przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia wskazana w art. 3 ustawy z 1958 r. W tej materii Sąd w całej rozciągłości podzielił wywód Ministra.

Po trzecie, nietrafny jest zarzut skargi, jakoby przy wydaniu orzeczenia z 1963r. doszło do rażącego naruszenia art. 6 ust. 1 i ust. 4 ustawy z 1958 r. Stosownie do art. 6 ust. 1 - ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w tej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Zaś według art. 6 ust. 4 - obowiązek określony w ust. 1 nie ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie, jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem o dobrowolne odstąpienie nieruchomości natrafiałoby na przeszkody trudne do pokonania, w szczególności jeżeli osoba właściciela lub jego miejsce pobytu były nieznane. I według art. 6 ust. 5 - jeżeli właściciel był cudzoziemcem, ubiegający się o wywłaszczenie powinien jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego zawiadomić Ministra Spraw Zagranicznych o zamiarze zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Z przytoczonej regulacji ustawy z 1958 r. wynika, że na mocy ust. 4 możliwe było odstąpienie od rokowań z właścicielem, w przypadku wskazanym w ust. 4, czyli wystąpienia trudnych do pokonania przeszkód, przykładowo gdyby osoba właściciela była nieznana czy miejsce jego pobytu było nieznane. Zwrot "w szczególności" oznaczał wyliczenie przykładowe (przypadkami wskazanymi ustawą mógł być przypadek właściciela nieznanego czy przypadek właściciela nieznanego z miejsca pobytu), a nadto stworzył katalog otwarty co do przeszkód, które mogły powodować odstąpienie od przeprowadzenia rokowań. W kontrolowanej sprawie dowodami na przeprowadzenie rokowań w postępowaniu wywłaszczeniowym były:

1) wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Z. z [...] czerwca 1963 r. skierowany do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. We wniosku tym podano, że "W wykonaniu art. 6 ustawy Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w Z. przeprowadziła postępowanie ugodowe, podczas którego właściciele nieruchomości i budynków wyrazili zgodę na ich dobrowolne odstąpienie, jednak do zawarcia notarialnej umowy kupna-sprzedaży dojść nie może a mianowicie z uwagi na niemożność ustalenia stanu własnościowego, w szczególności z uwagi na okoliczność, że jeden ze współwłaścicieli jest cudzoziemcem i Dyrekcja natrafia na przeszkody w rozmowach ugodowych";

2) protokół rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej odbytej w [...] lipca 1963 r., z którego wynika, że "przedstawiciel wnioskodawcy Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Z. przedłożył na rozprawie dowody, że uczynił zadość wymogom ustawy (art. 6), tj. że zwracał się pisemnie do stron, że pragnie nabyć przedmiotowe nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy. Dowody w aktach sprawy";

3) orzeczenie z [...] września 1963 r., z którego wynika, że "Wnioskodawca wywłaszczenia, tj. Dyrekcja w myśl art. 6 przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpiła do właścicieli o sprzedaż przedmiotowych nieruchomości operując cenę ustaloną [...]. Oferta nie została jednak przyjęta, pertraktacje ugodowe nie doprowadziły do pozytywnych wyników wobec czego inwestor Dyrekcja zmuszony został do wystąpienia z wnioskiem o wywłaszczenie". Z powyższego – wbrew twierdzeniu skarżących – wynika, że wypełniono dyspozycję art. 6 ust. 1 ustawy z 1963 r., jako że o dobrowolne odstąpienie nieruchomości wystąpiono do właścicieli przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego (zawiadomienie o wszczęciu z [...] czerwca 1963 r.). Dodatkowo okoliczność tę może jeszcze potwierdzić znajdujące się w aktach sprawy, choć niedotyczące nieruchomości objętych pkt 2 kwestionowanego orzeczenia z [...] września 1963 r., tylko pkt 1, pismo właścicielki nieruchomości nr [...] H. R. z [...] czerwca 1963 r., w którym wymieniona wyraża zgodę na dobrowolną sprzedaż nieruchomości; przeprowadzono postępowanie ugodowe, podczas którego właściciele nieruchomości i budynków wyrazili zgodę na ich dobrowolne odstąpienie, jednak do zawarcia notarialnej umowy kupna-sprzedaży nie doszło, albowiem jak wynika to z wniosku o wszczęcie postępowania z [...] czerwca 1963 r. nie byli to wszyscy współwłaściciele, albowiem w stosunku do osoby określanej jako właściciel (spadkobierca) W. K. – A. C. wystąpiła przeszkoda ówcześnie oceniona jako trudna do pokonania, a związana z tym, że osoba ta była cudzoziemcem i w rozmowach ugodowych natrafiano na przeszkody. Co oznacza wyłączenie obowiązku prowadzenia rokowań, czyli zaistnienie sytuacji przewidzianej ust. 4 art. 6 ustawy z 1958 r. Powyższe dowodzi, że Minister trafnie stwierdził, iż nie doszło do rażącego naruszenia art. 6 ust. 1 i ust. 4 ustawy z 1953 r. Norma art. 6 ust. 4 przez wyrażenie "przeszkody trudne do pokonania" dawała możliwości interpretacyjne, a przez wyrażenie "w szczególności" otwierała katalog "przeszkód" wykraczający poza dwie przykładowe "przeszkody" określone ustawowo i od uznania uzależniała zaliczenie dane stanu rzeczy jako przeszkody trudnej do pokonania. Przedstawionego więc uznania nie można zakwestionować, a względem przepisu, który stwarzał możliwości interpretacyjne nie można stwierdzić, że przy jego stosowaniu doszło do jego rażącego naruszenia. W postępowaniu wywłaszczeniowym zastosowano też art. 6 ust. 5 ustawy z 1958 r., albowiem inicjująca wywłaszczenie Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w Z. pismem z [...] czerwca 1963 r. zawiadomiła Ministra Spraw Zagranicznych o zamiarze zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie.

Po czwarte w myśl art. 15 ust. 1 ustawy z 1958 r. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony w organie do spraw wewnętrznych prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z 1958 r., o wszczęciu postępowania organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamia za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służą na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. Odpis zawiadomienia wywiesza się na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej gromadzkiej (miejskiej, osiedla). Z archiwalnych akt administracyjnych sprawy wynika, że wszczęcie postępowania zakończonego orzeczeniem z [...] września 1963 r. nastąpiło na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Z. złożony [...] czerwca 1963 r. do Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.; zawiadomieniem (obwieszczeniem) Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urzędu Spraw Wewnętrznych z [...] czerwca 1963 r. poinformowano o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo – odszkodowawczej. Według rozdzielnika zawiadomienie to skierowano do wszystkich osób wymienionych w zawiadomieniu, a nadto odpis zawiadomienia skierowano do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. celem wywieszenia na tablicy ogłoszeń na okres 21 dni i zwrotu z adnotacją o dokonanym obwieszczeniu. Na zawiadomieniu tym widnieje pieczęć wskazująca, że wywieszono na tablicy ogłoszeń [...] lipca a zdjęto z tablicy ogłoszeń [...] lipca 1963 r. Brak w aktach sprawy dowodów doręczenia w świetle powyższego i założenia, że akta mogą być niekompletne (brak numeracji na kartach), co ma miejsce w większości tego rodzaju sprawach, nie może przemawiać – jak tego chcą skarżący – za stwierdzeniem, że w postępowaniu wywłaszczeniowym doszło do rażącego naruszenia art. 16 ust. 1 ustawy z 1963 r.

Po piąte, art. 20 ust. 1 ustawy z 1958 r. stanowił, że po przeprowadzeniu rozprawy organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej wydaje orzeczenie, w którym orzeka wywłaszczenie w zakresie podanym we wniosku lub mniejszym albo oddala wniosek o wywłaszczenie. Z archiwalnych akt sprawy, w szczególności protokołu wynika, że w dniach [...] lipca1963 r. odbyła się przewidziana ww normą rozprawa wywłaszczeniowo – odszkodowawcza. Po przeprowadzeniu rozprawy Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wydał orzeczenie z [...] września 1958 r., w którym orzekł wywłaszczenie w zakresie podanym we wniosku o wywłaszczenie z [...] czerwca Wobec powyższego za organem należało przyjąć za spełnioną w postępowaniu wywłaszczeniowym dyspozycję art. 20 ust. 1 ustawy z 1958 r.

Po szóste, zarzut dotyczący naruszenia przez organ wywłaszczeniowy zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, jako związany z jedną z podstaw wznowieniowych, nie mogły odnieść żadnego skutku w postępowaniu nieważnościowym.

W świetle powyższego nie było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] września 1963 r., w szczególności z powołaniem się na przesłankę wydania jego z rażącym naruszeniem prawa. Organ słusznie wywiódł, że tak kwalifikowaną wadą nie jest dotknięte to orzeczenie, dowodząc, że nie istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią zastosowanych wówczas przepisów prawa a rozstrzygnięciem objętym orzeczeniem z 1963 r., jak również brak podstaw do przyjęcia, że doszło do zaistnienia innej podstawy nieważnościowej z art. 156 § 1 K.p.a., która przemawiałaby za stwierdzeniem nieważności orzeczenia z 1963 r.

Wobec zgodności z prawem wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.