Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1087/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2007 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Pana Z. B.– skarżącego od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r., nr[...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 16200 złotych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ ustalił, że w dniu [...] października 2006 r. na drodze powiatowej nr [...] na odcinku G.-R. zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] prowadzony przez Pana M. D. Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową w pojeździe samochodowym o 4,397 tony (nacisk na oś wynosił 12,397 tony) oraz na potrójną oś w naczepie o 3,043 t (nacisk na oś wynosił 24,843 tony). Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 4,149 tony (rzeczywista masa całkowita wynosiła 44,149 tony). W związku z powyższym na stronę nałożono karę pieniężną w wysokości 16200 złotych.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wnosił o uchylenie decyzji, twierdząc, iż procedura ważenia przeprowadzona była niezgodnie z zasadami zawartymi w instrukcji ważenia podpisanej przez Szefa Służby Celnej. Strona podnosi, iż pojazd powinien być zważony dwukrotnie, gdyż pojedyncze ważenie jest niezgodne z procedurą i nie daje wiarygodnego wyniku. Ponadto skarżący dodaje, iż nie miał możliwości zważenia ładunku przed wyjazdem na drogę.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton określona została w lp. 6 pkt 7 lit. d) i e) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 1200 złotych dla pojedynczej osi napędowej powyżej 9,0 tony do 9,5 tony oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 tony dodatkowo 900 złotych. W przedmiotowym stanie faktycznym przy nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 12,397 tony kara wynosi 6600 (1200 + (6 x 900)) złotych. Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton określona została w lp. 6 pkt 6 lit. d) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 9000 złotych dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków powyżej 24,8 tony do 26,3 tony. W przedmiotowym stanie faktycznym przy nacisku potrójnej osi w naczepie wynoszącym 24,834 tony kara wynosi 9000 złotych. Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy, powyżej 40 ton do 50 ton określona została w lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 600 złotych. W przedmiotowym stanie faktycznym przy rzeczywistej masie całkowitej 44,149 tony kara wynosi 600 złotych.

Wskazał, iż przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy po danej drodze musi przestrzegać wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi. Po zweryfikowaniu ekstremalnych parametrów, którymi może charakteryzować się pojazd poruszający się po wybranej drodze przewoźnik powinien dostosować do nich jednostkę transportową poprzez normatywny jej załadunek lub wystąpić o stosowne zezwolenie na jej przejazd po danej drodze jako pojazdu nienormatywnego. Nie bez znaczenia jest fakt, iż odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Za przewóz drogowy odpowiada przewoźnik, a nie załadowca, stąd za wszelkie naruszenia związane z wykonywanymi przewozami również odpowiedzialność spoczywa na przewoźniku. Wskazano, że kierowca bez zastrzeżeń podpisał protokół kontroli, z którego wynika, iż wynik pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej wykazał "nienormatywność" zespołu pojazdów. Wskazano, iż funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając urządzeń, które posiadają ważną legalizację. Na podstawie wyników kontroli nakładane są kary w oparciu o ustawę o drogach publicznych. Pomiarów dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych posiadających legalizację Urzędu Miar. Miejsce przeprowadzenia ważenia posiada dokument potwierdzający spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Punkt ważenia posiada operat geodezyjny tzw. protokół z pomiaru pochylenia terenu, który daje gwarancję przystosowania danego miejsca do przeprowadzania pomiarów parametrów pojazdów. Protokół okazany został kierującemu pojazd na drodze wraz z legalizacjami wag, którymi dokonano ważenia, co potwierdził kierowca podpisując bez zastrzeżeń protokół kontroli.

Wskazano, że kierowca bez zastrzeżeń podpisał protokół kontroli, z którego wynika, iż wynik pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej wykazał "nienormatywność" zespołu pojazdów. Wskazano, iż funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając urządzeń, które posiadają ważną legalizację. Na podstawie wyników kontroli nakładane są kary w oparciu o ustawę o drogach publicznych. Pomiarów dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych posiadających legalizację Urzędu Miar. Miejsce przeprowadzenia ważenia posiada dokument potwierdzający spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Punkt ważenia posiada operat geodezyjny tzw. protokół z pomiaru pochylenia terenu, który daje gwarancję przystosowania danego miejsca do przeprowadzania pomiarów parametrów pojazdów. Protokół okazany został kierującemu pojazd na drodze wraz z legalizacjami wag, którymi dokonano ważenia, co potwierdził kierowca podpisując bez zastrzeżeń protokół kontroli.

Odnosząc się do wykonania pojedynczego ważenia poinformowano skarżącego, iż powtórne ważenie wykonuje się fakultatywnie na żądanie kontrolowanego. Z racji na fakt, iż kierowca nie wnioskował o wykonanie kolejnego ważenia kontrolujący oparli swoje postępowanie na wynikach pierwszego pomiaru a wewnętrzne zarządzenia lub instrukcje innych służb kontrolnych nie są wiążące dla Inspekcji Transportu Drogowego.

Organ II instancji stwierdził nadto, że analizując przebieg postępowania przed organem I instancji nie dopatrzył się żadnych uchybień prawa procesowego.

Zaskarżając wskazaną wyżej decyzję wniesiono o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną przed organem I instancji wskazującej na nieprawidłowość ważenia. Wskazał, że procedura ważenia przeprowadzona była niezgodnie z zasadami zawartymi w instrukcji ważenia podpisanej przez Szefa Służby Celnej. Podniósł, iż pojazd powinien być zważony dwukrotnie, gdyż pojedyncze ważenie jest niezgodne z procedurą i nie daje wiarygodnego wyniku. Ponadto skarżący dodaje, iż nie miał możliwości zważenia ładunku przed wyjazdem na drogę bowiem ładunek pochodził z pola i zarówno kierowca jak i załadowca nie mieli pewności co do wagi ładunku. Wskazał, że po dokonanym stwierdzeniu przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osie oraz ustaleniu, że doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej należało dokonać kolejnego pomiaru zgodnie z powołaną wyżej instrukcją Szefa Służby Celnej. Wskazał, że organ II instancji nie wskazał konkretnej podstawy decyzji a naruszenie procedury ważenia może budzić wątpliwości co do uzyskanych wyników.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie narusza prawa.

Skarżący powołując się na instrukcję ważenia podpisaną przez Szefa Służby Celnej kwestionuje ustalony przez organ stan faktyczny. Wskazuje, iż nieprzestrzeganie procedury ważenia mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jego zdaniem po dokonanym stwierdzeniu przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osie oraz ustaleniu, że doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej należało dokonać kolejnego pomiaru zgodnie z powołaną wyżej instrukcją Szefa Służby Celnej.

Jak słusznie wskazał organ wewnętrzne zarządzenia lub instrukcje innych służb kontrolnych nie są wiążące dla Inspekcji Transportu Drogowego. Kierowca bez zastrzeżeń podpisał protokół kontroli, z którego wynika, iż wynik pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej wykazał "nienormatywność" zespołu pojazdów. Słusznie zauważono, że powtórne ważenie wykonuje się fakultatywnie na żądanie kontrolowanego. Z racji na fakt, iż kierowca nie wnioskował o wykonanie kolejnego ważenia kontrolujący mieli prawo oprzeć swoje postępowanie na wynikach pierwszego pomiaru. Wyniki te w ocenie Sądu są wiarygodne i nie zostały podważone w toku postępowania. Funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej i w zdecydowanej większości przypadków są to ustalenia niepowtarzalne i z tego powodu tak istotne znaczenie mają informacje zawarte w protokóle kontroli podpisanym przez kierowcę.

Należy zauważyć, że pomiarów dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych posiadających legalizację Urzędu Miar. Miejsce przeprowadzenia ważenia posiada dokument potwierdzający spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Punkt ważenia posiada operat geodezyjny tzw. protokół z pomiaru pochylenia terenu, który daje gwarancję przystosowania danego miejsca do przeprowadzania pomiarów parametrów pojazdów. Protokół okazany został kierującemu pojazd na drodze wraz z legalizacjami wag, którymi dokonano ważenia, co potwierdził kierowca podpisując bez zastrzeżeń protokół kontroli.

Sąd podziela stanowisko organu uznającego, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy po danej drodze musi przestrzegać wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi.

Ustalenia dokonane przez organ i ocenione w świetle obowiązujących przepisów są wiarygodne. Droga Powiatowa nr [...] na odcinku G.-R., na której dokonano kontroli drogowej na podstawie powyższego została zakwalifikowana do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 ton. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Jeżeli masa, lub naciski osi są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi (...) przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 61 ust. 11 ww. ustawy).

Stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Stosownie zaś do art. 13 g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 40 c ww. ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego (...) ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...).

Przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton określona została w lp. 6 pkt 7 lit. d) i e) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 1200 złotych dla pojedynczej osi napędowej powyżej 9,0 tony do 9,5 tony oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 tony dodatkowo 900 złotych. W przedmiotowym stanie faktycznym przy nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 12,397 tony kara wynosi 6600 (1200 + (6 x 900)) złotych. Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton określona została w lp. 6 pkt 6 lit. d) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 9000 złotych dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków powyżej 24,8 tony do 26,3 tony. W przedmiotowym stanie faktycznym przy nacisku potrójnej osi w naczepie wynoszącym 24,834 tony kara wynosi 9000 złotych. Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy, powyżej 40 ton do 50 ton określona została w lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 600 złotych. W przedmiotowym stanie faktycznym przy rzeczywistej masie całkowitej 44,149 tony kara wynosi 600 złotych.

W ocenie Sądu bez znaczenia jest niemożność ustalenia przez załadowcę lub kierowcę przekroczenia dopuszczalnych norm podczas załadunku, bowiem jak to już zostało wskazane to przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy po danej drodze musi przestrzegać wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi czy też masy całkowitej pojazdu. Odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Za przewóz drogowy odpowiada przewoźnik, a nie załadowca, stąd za wszelkie naruszenia związane z wykonywanymi przewozami również odpowiedzialność spoczywa na przewoźniku.

Zdaniem Sądu należy uznać, iż organy inspekcji transportu drogowego obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ odwoławczy, jak również organ I instancji oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.