Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2312/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia NSA - Marzenna Zielińska (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych, 2) w pozostałej części skargę oddala, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. nr [...] z dnia .03.2003r. uznającą zgłoszenie celne dokonane przez M.Z.w dniu [...] .04.2000r. wg SAD nr [...] za nieprawidłowe. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej podniósł, że wobec objętego ww. zgłoszeniem celnym towaru (samochodu osobowego marki T. C., rok produkcji 1997, nr nadwozia [...] ) zastosowano obniżoną stawkę celną - na podstawie deklaracji eksportera na rachunku nr [...] z dnia [...] .04.2000r., dołączonego do przedmiotowego zgłoszenia.

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Wydział Operacyjny Izby Celnej w W. stwierdzono rozbieżności pomiędzy krajem pochodzenia zadeklarowanym w polu 16 przedmiotowego jda SAD nr jw. (B.) a informacjami otrzymanymi od przedstawiciela firmy "T." w W. - zgodnie z systemem identyfikacji pojazdów VIN pierwsza pozycja numeru "J" wskazuje na J., jako kraj pochodzenia.

Postanowieniem z dnia [...] .06.2002r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej stawki celnej zaimportowanego towaru, a następnie ww. decyzją nr [...] z dnia [...] .03.2003r. uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz dokonał wymiaru kwoty wynikającej z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej. Jak stwierdził Dyrektor Izby Celnej, podstawą zastosowania autonomicznej stawki celnej był fakt rozkodowania numeru identyfikacyjnego samochodu VIN i określenie kraju pochodzenia samochodu (J.) wykluczający jego preferencyjne pochodzenie z Unii Europejskiej. Strona została również obciążona odsetkami wyrównawczymi.

Pismem z dnia 03.04.2003r. Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, a następnie, na wezwanie organu, faxem z dnia [...] .07.2003r. złożyła dodatkowe wymagane wyjaśnienia, twierdząc iż została wprowadzona w błąd przez sprzedawcę co do kraju pochodzenia przedmiotowego towaru. Wniosła również o umorzenie odsetek wyrównawczych.

W związku z wątpliwościami dotyczącymi rzeczywistego kraju pochodzenia zaimportowanego towaru -przedmiotowa deklaracja eksportera na fakturze nr [...] z dnia [...] .04.2000r. została skierowana do weryfikacji do władz celnych kraju eksportu (pismo Ministerstwa Finansów z dnia 16.05.2003r.).

Postanowieniem z dnia [...] .09.2003r. Dyrektor Izby Celnej zawiesił toczące się postępowanie.

Przy piśmie z dnia [...] .06.2004r. Ministerstwo Finansów przekazało do Izby Celnej w W. wynik weryfikacji faktury nr [...] (pismo n. władz celnych nr [...] z dnia [...] .06.2004r.). Władze celne kraju eksportu poinformowały, iż deklaracja na rachunku nie została wystawiona przez eksportera. Nie ustalono, kto wystawił deklarację, w związku z powyższym nie można stwierdzić, iż wskazany na rachunku samochód jest towarem "pochodzącym" w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego.

W związku z nadesłaniem wyników weryfikacji- Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] .06.2004r. podjął z urzędu przedmiotowe postępowanie, a następnie ww. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powołując się w szczególności na przepisy art. 13 §1 i art. 13 §3 pkt. 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny, § l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz.U. z 1999r. Nr 107, poz. 1217), ust. 5 części "A" Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do tego rozporządzenia, art. 16, 21 i 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską, a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. (załącznik do Dz.U. z 1997r. Nr l04,poz.662 ze zm.) Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przeprowadzona została stosowna weryfikacja deklaracji eksportera na fakturze nr [...] , która nie potwierdziła preferencyjnego pochodzenia zaimportowanego pojazdu. Z postanowień Układu Europejskiego korzystają natomiast produkty pochodzące z państw członkowskich Unii Europejskiej (art. 16 Protokołu 4). O możliwości zastosowania do importowanego towaru stawek celnych obniżonych przesądza więc jego rzeczywiste pochodzenie z kraju lub grupy krajów, z którymi wiążą Polskę umowy o strefach wolnego handlu.

W przedmiotowej sprawie w świetle wyżej wskazanych wyników weryfikacji, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, jednoznacznym jest, iż przedłożony do zgłoszenia dowód pochodzenia w postaci deklaracji na fakturze nie może być uznany za rzetelny i wiarygodny ani pod względem materialnym ani formalnym.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej zauważył, że weryfikacja dowodu pochodzenia towaru przeprowadzona została w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i N., państwa członkowskiego Unii Europejskiej, przewidzianym postanowieniami Protokołu 4 Układu Europejskiego i jej wyniki są wiążące dla polskich organów celnych.

Dyrektor Izby Celnej podniósł też, że nie jest rzeczą organów celnych kraju importu podejmowanie starań w celu ustalenia pochodzenia importowanego towaru, ponieważ obowiązek przedłożenia stosownych dowodów spoczywa na importerze, który z pochodzenia towaru wywodzi dla siebie skutki prawne.

Powołując się na § 11 pkt.2c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.97r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz.851), Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w stosunku do towaru objętego zgłoszeniem celnym nr jw. należało ustalić kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej przyjmując jako kraj niepreferencyjnego pochodzenia Japonię.

Ponadto, nawiązując do tego, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji obciążył Stronę odsetkami wyrównawczymi, Dyrektor Izby Celnej przywołał treść art. 222§4 Kodeksu celnego oraz przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1998r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania i stwierdził, że organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, o których mowa w §1 ust.3 pkt l ww. rozporządzenia Ministra Finansów z 26.06.98r. i dlatego obciążył Stronę odsetkami wyrównawczymi. Przeprowadzona przez niemieckie władze celne weryfikacja wykazała, iż deklaracja na fakturze nr jw. nie została wystawiona przez eksportera, a zatem towar nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego.

W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do zastosowania wobec zaimportowanego towaru stawki celnej obniżonej z tytułu jego pochodzenia z Unii Europejskiej. Według Dyrektora Izby Celnej spełnione zostały również przesłanki do obciążenia Strony odsetkami wyrównawczymi, nie udowodniono natomiast istnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność importera, wymienionych w wyżej powołanym rozporządzeniu Ministra Finansów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Z. zakwestionował zasadność ww. Decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. Podniósł, że przedmiotowy samochód nabył w N. w miejscowości G. w Komisie samochodowym i dokumenty, jakie zostały mu tam przedstawione wskazywały na kraj pochodzenia B. Nie miał więc żadnych podstaw do sądzenia, że jest inaczej. Zaufał sprzedawcy sądząc, że jest wszystko w porządku. Nawiązując do tego, że władze celne kraju eksportera poinformowały, iż deklaracja na rachunku nie została wystawiona przez eksportera, lecz nie ustalono, kto wystawił deklarację, Skarżący zaznaczył, że organy celne nie wystąpiły z zapytaniem do deklarowanego w dokumentach kraju pochodzenia pojazdu, czyli B., lecz tylko do eksportera twierdząc, że nie jest to ich obowiązkiem. Podniósł, że niemieckie władze celne potwierdziły jedynie, ze deklaracja na rachunku nie została wystawiona przez eksportera, czyli N., jednakże organ celny nie stwierdził jednoznacznie, ze samochód pochodzi z J., jak to sugerował w decyzji z [...] .03. 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P.. Wobec tego, według Skarżącego, istnieją uzasadnione wątpliwości co do decyzji, na którą składa skargę, gdyż nadal organ celny nie udowodnił, że krajem pochodzenia samochodu jest inny kraj niż należący do UE. Stwierdził jedynie, że deklaracja na rachunku nie pochodzi od eksportera, czyli N. Nie dokonał natomiast żadnych innych sprawdzeń m.in. w kraju pochodzenia pojazdu, czyli B. Ponadto Skarżący zaznaczył, że wg posiadanej przez niego wiedzy, samochody marki T. produkowane w B, mogły mieć sprowadzane gotowe elementy i podzespoły jak np. nadwozia, z J., gdyż był to dopiero początek montażu tej wersji samochodu i taśma produkcyjna była jeszcze nie w pełni gotowa do seryjnej takiej produkcji - co może wyjaśnić oznaczenie literowe w numerze nadwozia. Konkludując, Skarżący zarzucił, że pomimo licznych wątpliwości, organ celny wydał decyzję na jego niekorzyść.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że uzasadnione są zarzuty skargi dotyczące odsetek wyrównawczych..

Stosownie do postanowień powołanego przez organ jako materialnoprawna podstawa decyzji w zakresie odsetek wyrównawczych art. 222 § 4 Kodeksu celnego, jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. W wykonaniu ustawowego upoważnienia zamieszczonego w art. 222 § 5 Kodeksu celnego wypadki i warunki pobierania tych odsetek oraz sposób ich naliczania określone zostały w obowiązującym wówczas rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.).

Zgodnie z unormowaniami zawartymi w tym rozporządzeniu organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem gdy:

1) dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania,

2) kwota odsetek wyrównawczych, naliczonych w odniesieniu do towarów objętych tym samym zgłoszeniem celnym, nie przekracza równowartości 20 EURO

Z powyższego wynika, że w sytuacjach określonych ww. rozporządzeniem, mimo wypełnienia dyspozycji art.222 § 4 Kodeksu celnego, odsetki nie są pobierane.

W tym kontekście należy więc zwrócić uwagę, że Skarżący zarówno w odwołaniu (k. 35 akt adm.), jak i w piśmie procesowym z dnia 05. 07. 2003 r. (k. 44) oraz z dnia 31. 07. 2003 r. (k. 47) twierdził, że jest osobą pokrzywdzoną, powoływał się na to, że został oszukany i celowo wprowadzony w błąd przez sprzedającego co do kraju pochodzenia towaru i że kupując samochód był "przekonany - tak też wynikało z książki technicznej pojazdu, że kraj pochodzenia to Belgia, i tak też w dobrej wierze" zgłosił samochód do odprawy celnej.

Są to okoliczności, które powinny być przez organ odwoławczy rozważone w świetle cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia, a zwłaszcza (wymienionych wyżej) przesłanek mówiących o "zaniedbaniu" lub "świadomym działaniu".

Tymczasem w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. w ogóle nie analizował tych okoliczności i nie odniósł się do podnoszonych przez Skarżącego argumentów. Oparł się jedynie na tym, że "organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, o których mowa w §1 ust.3 pkt. l cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów..." i w sposób arbitralny przyjął, że "Spełnione zostały również przesłanki do obciążenia Strony odsetkami wyrównawczymi" oraz że "nie udowodniono natomiast istnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność importera..." (str. 5-6 uzasadnienia).

Należy więc stwierdzić, że mimo spoczywającego na organie odwoławczym obowiązku ponownego rozpatrzenia całokształtu okoliczności sprawy w aspekcie całokształtu obowiązujących przepisów prawa - z odniesieniem do argumentacji odwołania, Dyrektor Izby Celnej w zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu okoliczności, jak również zaniechał oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w świetle przesłanek zawartych w §1 ust.3 pkt. l ww. rozporządzenia Ministra Finansów. Powyższe naruszenia przepisów art. 127, 187 §1, 191 i art. 210 § 4 w zw. z art.235 Ordynacji podatkowej należy uznać za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl przytoczonego wyżej przepisu §1 ust.3 pkt. l ww. rozporządzenia Ministra Finansów to dłużnik ma udowodnić, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Nie zwalnia to jednak organu odwoławczego z obowiązku dokonania analizy i oceny już zgromadzonych w sprawie dowodów (dokumentów) w kontekście wyartykułowanych w tym przepisie przesłanek wyłączających odpowiedzialność importera, z uwzględnieniem nowo powoływanych przez Skarżącego w odwołaniu okoliczności.

Przeprowadzona w przedmiotowej sprawie przez niemieckie władze celne weryfikacja dowodu pochodzenia towaru w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i Niemiec, przewidzianym postanowieniami Protokołu 4 Układu Europejskiego, wykazała, iż deklaracja na załączonej do ww. zgłoszenia celnego fakturze nie została wystawiona przez eksportera, a zatem towar nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego i należy się zgodzić ze stanowiskiem organu, wspartym orzecznictwem NSA, że wyniki tej weryfikacji są wiążące dla polskich organów celnych. Należy wszakże zauważyć, że przeprowadzona przez niemieckie władze celne weryfikacja dotyczyła jedynie zamieszczonej na fakturze deklaracji o pochodzeniu towaru i wykazała, że sprowadzony przez Skarżącego samochód nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu ww. Protokołu 4 - i tylko w tym zakresie jej wyniki są wiążące dla polskich organów celnych. Natomiast wyniki weryfikacji nie dotyczyły, a w każdym razie nie podważyły autentyczności samej faktury jako dowodu księgowego, dokumentującego fakt sprzedaży towaru.

W związku z tym należy zauważyć, że faktura ta została sporządzona na blankiecie firmowym sprzedawcy-eksportera "A [...] ", zawodowo trudniącego się handlem używanymi (uszkodzonymi -"Unfallfahrzeugen") samochodami, opatrzona została datą i numerem ([...] ) i zawierała wszelkie dane wymagane dla tego typu dowodów księgowych, w tym odręczny podpis sprzedawcy (dający się odczytać jako "F. K.") dodatkowo opatrzony firmową pieczątką o treści "A [...] ". Zawierała również niezbędne dane opisujące towar w sposób wystarczający do jego identyfikacji oraz prawidłowy tekst deklaracji, sporządzony w jednej z przepisanych form (pisma maszynowego) i w stosownej wersji językowej, a zatem co do formy spełniała określone w art. 16 ust. 1 pkt b oraz art. 21 ust. 4 Protokołu 4 wymogi sporządzania deklaracji na fakturze w rozumieniu Protokołu 4.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ winien więc wnikliwie rozważyć i dokonać oceny w kontekście przesłanek określonych w §1 ust.3 pkt. l ww. rozporządzenia Ministra Finansów, czy w tej sytuacji, biorąc pod uwagę treść i formalną poprawność tej faktury, podanie przez Skarżącego w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych co do pochodzenia towaru spowodowane było "szczególnymi okolicznościami", nie wynikającymi z jego "zaniedbania" lub "świadomego działania", czy też nie. Dokonując tej oceny, organ winien również wziąć pod uwagę treść adnotacji zawartej w n. dokumencie Fahrzeugbrief - "T. Europe (B)"(k. 13).

Ponadto, rozważając kwestie przesłanki odwołującej się do "szczególnych okoliczności", organ powinien w rozważaniach tych uwzględnić także fakt, że sądząc z treści skierowanego przez Ministerstwo Finansów do n. władz celnych zapytania (nie przetłumaczonego na język polski; k. 59) dotyczyło ono szeregu zakwestionowanych faktur wystawionych właśnie przez firmę "A." z G., a odpowiedź n. władz celnych (k. 63) wskazuje, jak się wydaje, że podobne faktury, z wadliwą deklaracją o pochodzeniu towaru, otrzymali prawdopodobnie liczni polscy importerzy, a nie tylko Skarżący.

Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi. Wynik rozkodowania numeru identyfikacyjnego VIN sprowadzonego przez Skarżącego samochodu T., w połączeniu z negatywnym wynikiem przeprowadzonej przez n. władze weryfikacji deklaracji na fakturze, w sposób jednoznaczny świadczą o tym, że sprowadzony przez Skarżącego samochód nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu ww. Protokołu 4.

W tym względzie poczynione przez organy celne ustalenia oraz prawidłowość ocen, zdaniem Sądu, nie budzą zastrzeżeń.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawieart.145 § l pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych, natomiast w pozostałej części, stosownie do art. 151, Sąd skargę oddalił uznając, że w tym zakresie decyzja nie narusza prawa.