Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 772/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 3 pkt 1, art. 255 ust. 4 w związku z ust. 1 i 2 oraz art. 67 i art. 60 pkt 8  ,art. 255
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 53 § 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 4 ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2020 poz 23
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
article: art. 141 § 4 , art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Teza: Przepis art. 255 ust. 1 u.f.p. ze względu na publicznoprawny charakter wskazanych w nim należności, zbliżony do podatków i opłat, w zakresie kreowanych decyzją kwot do zapłaty na rzecz budżetu państwa, winien być interpretowany w sposób ścisły

TEZY

Przepis art. 255 ust. 1 u.f.p. ze względu na publicznoprawny charakter wskazanych w nim należności, zbliżony do podatków i opłat, w zakresie kreowanych decyzją kwot do zapłaty na rzecz budżetu państwa, winien być interpretowany w sposób ścisły


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Gminy Miasta Radomia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 720/20 w sprawie ze skargi Gminy Miasta Radomia na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2020 r. nr (...) w przedmiocie określenia przypadających do zwrotu do budżetu państwa dochodów budżetowych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) stycznia 2020 r. nr (...) 3. umarza postępowanie administracyjne; 4. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Gminy Miasta Radomia kwotę 810 (osiemset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. VIII SA/Wa 720/20 oddalił skargę Gminy Miasta R. na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2020 r. nr (...)w przedmiocie ustalenia kwoty dochodów podlegającej zwrotowi do budżetu państwa.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia (...) sierpnia 2020 r. Minister Finansów na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: K.p.a.), art. 61 ust. 3 pkt 1, art. 255 ust. 4 w związku z ust. 1 i 2 oraz art. 67 i art. 60 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869, ze zm.; dalej: u.f.p.), w związku z art. 53 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325), uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) stycznia 2020 r. nr (...) w całości i orzekając co do istoty sprawy określił Gminie Miasta R. kwotę 898,79 zł, przypadającą do zwrotu do budżetu państwa.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że w 2016 r. Gmina otrzymała od Wojewody dotację celową w rozdziale 75515 – Nieodpłatna pomoc prawna w § 2110 – Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat w kwocie 556.200 zł. W wyniku przeprowadzonej kontroli w celu m.in. dokonania oceny prawidłowości wykorzystania ww. środków finansowych ustalono, iż Gmina w 2016 r. osiągnęła dochód w kwocie 946,11 zł w następstwie zdeponowania środków pieniężnych pochodzących z dotacji na oprocentowanym bieżącym rachunku bankowym. Powyższa kwota nie została zwrócona do budżetu państwa, a Gmina powyższe środki potraktowała jako dochód własny. W ocenie organu I instancji przyjęcie przez Gminę całości kwoty pozyskanej z tytułu oprocentowania środków z dotacji jest nieuprawnione w świetle art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 23; dalej: u.j.s.t.). Zdaniem Wojewody do budżetu państwa powinien być przekazany każdy dochód uzyskany w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego, z odpowiednim pomniejszeniem należnym jednostce samorządu terytorialnego. Z uwagi na powyższe, mając na względzie art. 255 ust. 4 u.f.p. organ I instancji wydał decyzję określającą kwotę dochodów przypadającą do zwrotu oraz termin, od którego naliczane są odsetki, pomniejszając kwotę 946,09 zł o wartość 5% należnych Gminie dochodów w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 7 u.d.j.s.t.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności uznania spełnienia przez kwotę 898,79 zł przesłanek z art. 255 ust. 1 i 2 u.f.p. i określenia na podstawie art. 255 ust. 4 u.f.p. tej kwoty jako przypadającej do zwrotu do budżetu państwa, stanowiącej pobrane w okresie od 18 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. i nieprzekazane do budżetu państwa dochody związane z realizacją na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1255 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym w 2016 r.) oraz terminów, od których należy liczyć odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty. Sąd za bezsporne uznał, że kwota ta stanowi wartość odsetek bankowych naliczonych przez bank od środków dotacji celowej otrzymanej przez Gminę od Wojewody Mazowieckiego na realizację w 2016 r. zadania w zakresie Nieodpłatnej pomocy prawnej, pomniejszona na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 6 u.d.j.s.t. o 5 %. Zdaniem orzekających w sprawie organów kwota odsetek bankowych stanowi dochód wygenerowany ze środków przekazanej dotacji, będącej w dyspozycji Gminy, albowiem gdyby nie okoliczność przekazania dotacji na realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej dochód ten by nie powstał.

Sąd wskazał, że z art. 255 ust. 1 i 2 u.f.p. wynika, że w przypadku pobrania dochodów budżetowych związanych z realizacją zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, zarząd jednostki samorządu terytorialnego ma obowiązek przekazania tych dochodów, po pomniejszeniu o przysługujące jednostce samorządu terytorialnego dochody budżetowe z tytułu wykonywania tych zadań, we wskazanych w art. 255 ust. 2 u.f.p. terminach. W przypadku nieprzekazania ww. dochodów budżetowych w zakreślonych terminach, przekazujący dotację celową wydaje decyzję określającą kwotę dochodów przypadającą do zwrotu i termin, od którego są naliczane odsetki. Przepisy te nie przewidują żadnych okoliczności zwalniających jednostkę samorządu terytorialnego od wykonania tego obowiązku. Tym samym każdy dochód budżetowy, który znajdzie się w dyspozycji jednostki samorządu terytorialnego w związku z realizacją zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, winien zostać w zakreślonym terminie przekazany. Odsetki, o których mowa (w łącznej kwocie 946,09 zł) znalazły się na rachunku bankowym skarżącej. Powyższe wynika z ustaleń organu I instancji przedstawionych w załączniku nr 1 do decyzji i nie jest przez skarżącą kwestionowane. Dochód ten jest także związany z realizacją zadania, albowiem powstał w związku z przechowywaniem na rachunku bankowym środków stanowiących dotację celową. Naliczenie przez bank odsetek od środków dotacji celowej, które zostały umieszczone przez jednostkę samorządu terytorialnego na oprocentowanym rachunku bankowym, przez co znalazły się na rachunku bankowym jednostki samorządu terytorialnego mieści się zatem w pojęciu pobrania, o którym mowa w art. 255 ust. 1 ufp. Nie ulega wątpliwości, że jednostka samorządu terytorialnego w związku z realizacją zadania zleconego z zakresu administracji rządowej nie może uzyskiwać innych dochodów niż wskazane w art. 5 ust. 1 pkt 6 u.d.j.s.t. Tym samym wskazana w zaskarżonej decyzji kwota (898,79 zł), obliczona po pomniejszeniu kwoty 946,09 zł o 5 %, które stanowi dochód własny powiatu w myśl art. 5 ust. 1 pkt 6 u.d.j.s.t. powinna zostać przekazana na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową w myśl art. 255 ust. 1 u.f.p. Nieprzekazanie tych dochodów w terminach wskazanych w art. 255 ust. 1 i 2 u.f.p., obligowało orzekające w sprawie organy do wydania decyzji określającej kwotę dochodów przypadającą do zwrotu, ze wskazaniem terminu od którego są naliczane odsetki, liczone jak dla zaległości podatkowych (art. 255 ust. 4 w zw. z art. 255 ust. 3 pkt 2 i art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej).

Zdaniem Sądu I instancji wbrew twierdzeniom skargi w sprawie nie miał zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 10 u.d.j.s.t. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu źródłami dochodów własnych gminy są odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych gminy, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Tożsamy zapis w odniesieniu do źródeł dochodów własnych powiatu zawiera art. 5 ust. 1 pkt 9 u.d.j.s.t. Przepisy te stanowią podstawę do uznania odsetek za dochód własny gminy/powiatu w przypadku braku odrębnych przepisów w tym przedmiocie. Z uwagi na regulacje zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 6, jak i w art. 4 ust. 1 pkt 7 u.d.j.s.t., wskazujące na to, iż źródłem dochodów własnych powiatu/gminy jest 5,0% dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami i wobec braku podstaw do uznania, iż skarżąca może uzyskać dochód wyższy niż 5%, o których mowa wyżej, nie jest możliwe uznanie, iż odsetki od kwoty dotacji celowej stanowią dochód własny skarżącej – miasta na prawach powiatu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz decyzji organu obu instancji i umorzenie postępowania ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie polegające na naruszeniu:

- art. 255 ust. 1 u.f.p. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych sprawy odsetki bankowe od środków dotacji należą do kategorii dochodów budżetowych, o których mowa w tym przepisie, albowiem powstały w związku z przechowywaniem na rachunku bankowym środków stanowiących dotację celową, przy czym samo naliczenie odsetek od środków dotacji umieszczonych na oprocentowanym rachunku bankowym mieści się w pojęciu "pobrania" użytym w powyższym przepisie, podczas gdy do kategorii dochodów budżetowych związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych j.s.t. należą dochody budżetowe, które są pobierane tj. przekazywane na rachunek bankowy jednostki samorządu terytorialnego przez zobowiązane do tego podmioty a następnie (po stosownym pomniejszeniu) odprowadzane przez jednostkę do budżetu dysponenta; odsetki bankowe od środków dotacji, jako narastające automatycznie w związku z oprocentowaniem rachunku bankowego, takiej zaś przesłanki nie spełniają,

- art. 4 ust. 1 pkt 10 oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 23 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie, a to z uwagi na regulację zawartą w art. 4 ust. 1 pkt 7 oraz w art. 5 ust. 1 pkt 6 przywołanej ustawy, podczas gdy przepisy te wskazują na dwa niezależne od siebie źródła dochodów własnych gminy, i z tego powodu art. 4 ust. 1 pkt 7 oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 u.d.j.s.t. nie stanowi przepisu odrębnego, który wyłączałby możliwość uznania odsetek od środków dotacji zgromadzonych na oprocentowanym rachunku bankowym za źródło dochodu Gminy Miasta R.,

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na naruszeniu:

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku należytego i pełnego zbadania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegające w szczególności na niedokonaniu analizy, czy przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej zawierają regulacje dotyczące obowiązku dla j.s.t. pobierania dochodów budżetowych, co doprowadziło do błędnego uznania przez Sąd, że samo naliczenie przez bank odsetek od środków dotacji mieści się w pojęciu "pobrania", co miało decydujący wpływ na wynik sprawy,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przejawiające się tym, że Sąd w wyniku dokonania niespójnej i pobieżnej oceny prawnej oraz całkowicie dowolnego uznania odsetek zgromadzonych na rachunku rozliczeniowym Gminy, jako dochodów związanych z realizacją zadania zleconego, oddalił skargę na decyzję Ministra Finansów, mimo że zebrany przez ten organ materiał dowodowy nie pozwalał na orzeczenie co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumenty mające wskazywać na zasadność zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku organ - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Zarzuty złożonej przez Gminę skargi kasacyjnej należało uznać za usprawiedliwione.

W zarzutach tych Gmina wskazała na naruszenie art. 255 ust. 1 u.f.p. poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w okolicznościach sprawy odsetki bankowe od środków dotacji należą do kategorii dochodów budżetowych, o których mowa w tym przepisie, albowiem powstały w związku z przechowywaniem na rachunku bankowym środków stanowiących dotację celową, przy czym samo naliczenie odsetek od środków z dotacji umieszczonych na rachunku bankowym mieści się w pojęciu pobrania użytym w powyższym przepisie, podczas gdy do kategorii dochodów budżetowych związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych j.s.t. należą dochody budżetowe, które są pobierane, tj. przekazywane na rachunek bankowy j.s.t. przez zobowiązane do tego podmioty (a następnie po stosownym pomniejszeniu) odprowadzane przez jednostkę do budżetu dysponenta; odsetki bankowe od środków dotacji, jako narastające automatycznie w związku z oprocentowaniem rachunku bankowego, takiej zaś przesłanki nie spełniają. Dalej powołano jako naruszone art. 4 ust. 1 pkt 10 oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 u.d.j.s.t. poprzez niezastosowanie, a to z uwagi na regulację w art. 4 ust. 1 pkt 7 oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy, podczas gdy przepisy te wskazują na dwa niezależne od siebie źródła dochodów własnych gminy, i z tego powodu art. 4 ust. 1 pkt 7 oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 u.d.j.s.t. nie stanowią przepisu odrębnego, który wyłączałby możliwość uznania odsetek od środków dotacji zgromadzonych na oprocentowanym rachunku bankowym za źródło dochodu gminy. W zakresie naruszenia przepisów o postępowaniu postawiono zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku należytego i pełnego zbadania stanu prawnego i faktycznego oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego polegające w szczególności na niedokonaniu analizy, czy przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz o edukacji prawnej zawierają regulacje dotyczące obowiązku dla j.s.t. pobrania dochodów budżetowych, co doprowadziło do błędnego uznania, że samo naliczenie przez bank odsetek mieści się w pojęciu pobrania. Także, wskazano na naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd w wyniku dokonania niespójnej, pobieżnej oceny oraz całkowicie dowolnego uznania odsetek zgromadzonych na rachunku rozliczeniowym gminy jako dochodów związanych z realizacją zadania zleconego oddalił skargę.

Postawione zarzuty, jak wyżej to już zauważono, należało uznać za usprawiedliwione. Istotą tych zarzutów jest wskazanie na błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie przepisów ustawy o finansach publicznych i ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Powyższe powiązano z błędną oceną dokonaną na gruncie przepisów prawa procesowego.

Dochodzone w niniejszej sprawie przez organy orzekające środki finansowe zostały zakwalifikowane jako pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody budżetowe w myśl art. 255 ust. 1 u.f.p. Powołany przepis stanowi, że zarząd jednostki samorządu terytorialnego przekazuje pobrane dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami, pomniejszone o określone w odrębnych ustawach dochody budżetowe przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań, na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową, według stanu środków określonego na: 10 dzień miesiąca - w terminie do 15 dnia danego miesiąca (pkt 1); 20 dzień miesiąca - w terminie do 25 dnia danego miesiąca (pkt 2).

Dokonując w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia NSA miał przede wszystkim na uwadze charakter przepisów prawa stanowiących podstawę prawną dochodzonych należności. Dotyczą one niepodatkowych należności budżetowych, do których stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.

W myśl bowiem art. 60 pkt 8 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa. Zgodnie zaś z art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, 695, 1298 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 54) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, 1423, 2122, 2123 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 72).

Zauważyć dalej należy, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego (...). Natomiast z art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o niepodatkowych należnościach budżetowych - rozumie się przez to niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. Niewątpliwie przepisy prawa, na które powołały się w sprawie organy określające kwotę należności przypadającą do zwrotu do budżetu państwa, stanowią o niepodatkowych należnościach budżetowych, które wynikają ze stosunków publicznoprawnych. Przepis art. 255 ust. 1 u.f.p. ze względu na publicznoprawny charakter wskazanych w nim należności, zbliżony do podatków i opłat, w zakresie kreowanych decyzją kwot do zapłaty na rzecz budżetu państwa, winien być interpretowany w sposób ścisły.

W prawie podatkowym obowiązuje bowiem nakaz wykładni ścisłej, a w szczególności zakaz takiej wykładni rozszerzającej przepisów prawa podatkowego, która zwiększałaby zakres obciążeń podatkowych podatnika. Dopuszczalna jest jednak wykładnia rozszerzająca na korzyść podatnika (por. L. Morawski: Wykładnia w orzecznictwie sądów. Toruń 2002, s. 266). Wielokrotnie zarówno NSA, jak i SN wskazywały, iż fundamentalną zasadą prawa podatkowego w demokratycznym państwie prawnym jest to, że zakres przedmiotu opodatkowania musi być precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca (por. np. wyrok SN z 22 października1992 r., sygn. akt III ARN 50/92, OSP 1994, nr 3, poz. 39, wyrok NSA (do 2003.12.31) w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Po 1782/97, LEX nr 35472 oraz L. Morawski: Wykładnia w orzecznictwie sądów. Toruń 2002, s. 266).

Skoro zatem z powołanego art. 255 ust. 1 u.f.p. wynika, że zarząd jednostki samorządu terytorialnego przekazuje pobrane dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową, to pojęcie "pobrane dochody" należy interpretować zgodnie z literalnym ich brzemieniem. Pobrać oznacza wziąć, otrzymać coś jako wynagrodzenie, należność (por. E. Sobol red. Nowy słownik języka polskiego. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003 r., s. 676).

W ocenie NSA, w omawianym przepisie chodzi o pobranie należności od innego podmiotu na podstawie konkretnego tytułu prawnego, w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami. Potwierdzeniem takiej konstatacji jest wykładnia systemowa wewnętrzna wynikająca z treści art. 255 ust. 3 u.f.p. Przepis ten stanowi, że dochody, o których mowa w ust. 1 i 2, są przekazywane wraz z należnymi odsetkami: pobranymi od dłużników z tytułu nieterminowo regulowanych należności stanowiących dochód budżetu państwa (pkt 1); naliczonymi w wysokości jak dla zaległości podatkowych w przypadku nieodprowadzonych dochodów budżetowych przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego w terminach, o których mowa w ust. 1 i 2 (pkt 2).

Wynika zatem z powołanego artykułu, w szczególności z ust. 3 pkt 1, że dochody, o których mowa w ust. 1 są przekazywane wraz z należnymi odsetkami: pobranymi od dłużników z tytułu nieterminowo regulowanych należności stanowiących dochód budżetu państwa. Zatem dochody, które przekazywane są do budżetu państwa, jeżeli stanowią zaległość, są pobierane wraz z odsetkami od dłużników z tytułu nieterminowo regulowanych należności stanowiących dochód budżetu państwa. Nie chodzi więc w tym przepisie o sytuację, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, a mianowicie o naliczenie przez bank odsetek z tytułu posiadania na koncie bankowym środków z otrzymanej dotacji celowej, przeznaczonej na cele związane z realizowanymi przez Gminę zadaniami. Brak w tym przypadku pobrania należności budżetu państwa od dłużnika. Poza tym brak związku naliczonych odsetek z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych j.s.t. odrębnymi ustawami.

Warto w tym miejscu przywołać wyrok NSA, w którym został zaprezentowany następujący pogląd. ustawowe określenie "przekazuje pobrane dochody", o którym mowa w art. 255 ust. 1 u.f.p., odnosi się do dochodów przekazanych przez zobowiązane podmioty na rachunek bankowy jednostki samorządu terytorialnego. Tak więc w momencie, gdy dochody, o których wyżej mowa, znajdą się na rachunku bankowych jednostki samorządu terytorialnego, są dochodami pobranymi w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu prawa (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 618/13, LEX nr 1519156).

Dalej zauważyć należy, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 7 u.d.j.s.t. źródłem dochodów własnych gminy jest 5,0% dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 10 u.d.j.s.t. źródłem dochodów własnych gminy są odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych gminy, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Podobna sytuacja zachodzi w zakresie źródeł dochodów własnych powiatu. Ustawodawca postanowił bowiem w art. 5 ust. 1 pkt 6 u.d.j.s.t., że źródłem dochodów własnych powiatu jest 5,0% dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Natomiast w art. 5 ust. 1 pkt 9 stwierdził, że takim źródłem dochodów własnych są odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych powiatu, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

Odnotować zatem przyjdzie, że w art. 4 ust. 1 pkt 7 i w art. 5 ust. 1 pkt 6 u.d.j.s.t. mowa jest o dochodach uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami. Odsetki zaś uzyskane przez Gminę naliczone w związku z posiadaniem na koncie środków finansowych z dotacji celowej nie są dochodami związanymi z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami. Dalej, w zakresie powołanych: art. 4 ust. 1 pkt 10 oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 u.d.j.s.t., w których to przepisach mowa jest o odsetkach stanowiących dochód własny gminy lub powiatu, stwierdzić należy, że prawodawca nie rozróżnia w tych regulacjach podstawy ich naliczenia, inaczej mówiąc, od jakich przechowywanych na koncie bankowym środków finansowych (od jakiego kapitału, powstałego z jakiego tytułu), doszło do naliczenia oprocentowania na rzecz właściciela rachunku bankowego. W przekonaniu NSA, taka treść tych unormowań przekonuje do twierdzenia, że wszystkie odsetki naliczone w związku z przechowywaniem przez gminę na rachunku bankowym środków finansowych, stanowią dochód własny gminy.

Wobec powyższego zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za usprawiedliwione.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, decyzję odwoławczą wraz z decyzją organu I instancji oraz umorzył postępowanie administracyjne.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), zasądzając od Ministra Finansów na rzecz skarżącego 810 zł, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość uiszczonych wpisu sądowego od skargi (100 zł) i skargi kasacyjnej (100 zł), równowartość opłaty za sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego za zastępstwo procesowe w postępowaniu przed WSA (270 zł) i w postępowaniu kasacyjnym (240 zł).