Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 995/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1,2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; oddala skargę;


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. P. (zwanego dalej skarżącym) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej Zakładem lub ZUS) z [...] stycznia 2013r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] października 2012r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 24 czerwca 2011r. skarżący zwrócił się do Zakładu o rozłożenie na raty spłaty zadłużenia oraz o umorzenie odsetek od nieopłaconych należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wskazał na swoją sytuację finansową oraz przedstawił powody dla których doszło do powstania zadłużenia.

Pismem z 26 lipca 2011r. skarżący w odpowiedzi na pismo ZUS nadesłał szereg dokumentów, m.in. oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, umowę o prace, pismo wskazujące o wpisaniu posiadanych samochodów do Rejestru Zastawów Skarbowych, nakaz zapłaty z 9 lipca 2010r., wyrok Sądu Rejonowego z 13 stycznia 2009 r., rachunki i wezwania do zapłaty, oświadczenie o wysokości zaległości wobec Urzędu Skarbowego oraz dowody świadczące o prowadzonej wobec niego egzekucji. W piśmie tym również zakwestionował zadłużenie za miesiące od kwietnia do czerwca 2006r.

Decyzja z [...] sierpnia 2011r. Zakład stwierdził, że skarżący za miesiące od kwietnia do czerwca 2006r. jest dłużnikiem ZUS z tytułu wskazanych należności. Skarżący nie zgodził się z tą decyzją i złożył od nie odwołanie do Sądu Okręgowego w [...].

Wobec powyższego postanowieniem z 5 października ZUS zawiesił postępowanie do czasu uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej odpowiedzialność skarżącego za zadłużenia wskazane w decyzji z [...] sierpnia 2011r.

Decyzją z [...] kwietnia 2012r. Zakład zmienił swoją decyzję z [...] sierpnia 2011r. Postanowieniem z 12 czerwca 2012r. Sąd Okręgowy w [...] umorzył postępowanie w sprawie odwołana od decyzji Zakładu z [...] sierpnia 2011r.

W dniu 18 lipca 2012r. skarżący podpisał umowę o rozłożenie na raty zadłużenia wobec ZUS.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2012r. Zakład podjął zawieszone postępowanie i decyzją z [...] października 2012r. odmówił umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek liczonych na dzień 28 czerwca 2011r. w wysokości 44.749 zł. Ponadto decyzją z [...] października 2012r., nr [...] Zakład umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez płatnika za ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne oraz finansowanych przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

W wyniku rozpoznania odwołania Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną decyzja z [...] stycznia 2013r. utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2012r. W uzasadnieniu decyzji omówił wszystkie złożone przez skarżącego dokumenty i wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r., o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013, poz. 1442 ze zm., dalej "u.s.u.s."). Podkreślono, że skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, jednakże jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony do dnia 31 grudnia 2013 r. w [...]. Organ podał, że skarżący w okresie wrzesień – listopada 2012 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości 4.187,69 zł. Ponadto jest właścicielem samochodów osobowych marki: FORD MONDEO z 1996 r. o szacunkowej wartości 3.300 zł, oraz PEUGEOT 405 z 1990r. i wraz z żoną właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...] o powierzchni 1800 m2, zabudowanej domem mieszkalnym o powierzchni 329 m2 oraz budynkiem warsztatowo-socjalnym. Wskazał również, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z uwagi na zawartą umowę ratalną.

W związku z powyższym Zakład stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna okoliczność pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a tym samym brak jest możliwości umorzenia należności.

Ponadto ZUS dokonując analizy sprawy pod kątem występowania przesłanek umorzenia należności na mocy art. 28 ust. 3a-3b u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz.1365, dalej rozporządzenie w sprawie umarzania) również stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia należności.

ZUS wyjaśnił, że umorzenie należności jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymagalnych należności z tytułu składek, będącą odstępstwem od równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wynikającej z art. 2a u.s.u.s. Dlatego też, powinien stosować ten środek wyłącznie w stosunku do dłużników, których sytuacja w sposób istotny różni się od sytuacji innych płatników składek. Stwierdził, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz z córką. Dwoje starszych dzieci studiuje i przebywa poza miejscem zamieszkania, na które to studia skarżący przeznacza kwotę 1800 złotych.

Zakład zauważył, że rodzina skarżącego utrzymuje się tylko z jego dochodów w kwocie 5.915 zł brutto (4.187,69 złotych netto). W związku z tym organ wskazał, że miesięczny dochód zobowiązanego jest wysoki i spłata zadłużenia choć z pewnością będzie obciążenie dla domowego budżetu nie pozbawi rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Według danych statystycznych i opracowań Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych na 30 listopada 2012 r. minimum socjalne w gospodarstwie pracowniczym z jednym dzieckiem wynosiło 2.690,48 zł, minimum egzystencji 1.328,96 zł. ZUS zauważył, że ustalając minimum socjalne czy minimum egzystencji nie należy odejmować od osiąganego dochodu ponoszonych wydatków związanych z mieszkaniem, lekami czy spłatą kredytu, gdyż te wydatki mieszczą się w koszyku danego minimum. Dlatego też biorąc pod uwagę dochód w gospodarstwie skarżącego oraz ustalone minimum socjalne czy minimum egzystencji organ nie stwierdził, że rodzina skarżącego żyje poniżej minimum socjalnego czy też minimum egzystencji.

Ponownie podkreślił, że skarżący wraz z żoną jest właścicielem domu mieszkalnego o powierzchni 329 m2. Natomiast zgodnie z kryteriami zawartymi w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gmin i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 31, poz. 266 ze zm.), minimalna powierzchnia lokalu na jednego członka gospodarstwa domowego wynosi 10 m2, a w przypadku gospodarstwa jednoosobowego 20 m2 tej powierzchni. Posiadanie przez skarżącego mieszkania o mniejszej powierzchni zmniejszyłoby też koszty związane z jego eksploatacją. Dodatkowo zauważył, że skarżący spłaca raty kredytu na rzecz banku, a nie jest zasadnym, aby zobowiązania publicznoprawne, którymi są należności z tytułu nieopłaconych składek, były traktowane odmienienie niż zobowiązania w stosunku do wierzycieli cywilnoprawnych.

ZUS stwierdził także, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących, iż jego żona nie może podjąć zatrudnienia, co zwiększyłoby dochód rodziny. W tej sytuacji umorzenie należności z tytułu składek nie byłoby uzasadnione z punktu widzenia racjonalnie działającego wierzyciela publicznoprawnego.

Pismem z 25 lutego 2013r. skarżący wniósł skargę na decyzję Zakładu z [...] stycznia 2013r. wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego: art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie umarzania poprzez ich niewłaściwą interpretację;

2. proceduralnych:

- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie przez Zakład wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

- art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy ocenie stanu faktycznego całokształtu zebranego materiału dowodowego;

- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez zaniechanie wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydanie decyzji niespełniającej wymogów prawnych, określonych w art. 107 k.p.a. oraz naruszającej tzw. zasadę przekonywania.

W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie nie kwestionował przesłanek dotyczących całkowitej nieściągalności, gdyż żadna z opisanych w nich okoliczności nie występuje u niego. Kwestionował i obecnie kwestionuje przesłanki dotyczące umorzenia wynikające z rozporządzenia.

Wskazał, że jego sytuacja wyczerpuje przesłankę do umorzenia należności określoną w § 3 rozporządzenia w sprawie umarzania. Skarżący podał, że jego dochód miesięczny wynosi 4.740 złotych. Z kwoty tej opłaca koszty utrzymania dwojga dzieci na studiach w wysokości ok. 1.800 złotych oraz raty na ZUS i Urząd Skarbowy w wysokości ok. 1000 złotych. Pozostała kwota ok. 1.940 zł, jest niższa niż wskazana przez Zakład kwota minimum socjalnego w wysokości 2.690 złotych. Zdaniem skarżącego organ nie odniósł się do tego zestawienia, gdyż wydatek polegający na spłacie należności publicznoprawnych stanowi ok. 1/3 miesięcznego wynagrodzenia i nie mieści się w tzw. koszyku. Wyjaśnił, że wydatek z tytułu rat jest wydatkiem trwałym, mającym trwać przez okres 5-ciu lat, podczas gdy jego aktualna umowa wygasa z końcem 2013r. Zdaniem skarżącego organ powyższego nie uwzględnił lub też uwzględnił ale nie odniósł się w zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo podniósł odnośnie zaciągniętego kredytu, że kredyt ten został zaciągnięty na spłatę należności ZUS i Urzędu Skarbowego. Tak więc jego zdaniem dług ten faktycznie stanowi należności publicznoprawne, choć "technicznie" skarżący jest zobowiązany zwrócić tę kwotę do banku.

Ponadto wyjaśnił, że od 5 lat próbuje sprzedać posiadaną nieruchomość. Jednakże jest to utrudnione, ze względu na to, że jest to stary budynek socjalno-warsztatowy o powierzchni 329 m2, który posiada halę i kotłownię o powierzchni 190 m2 oraz nieogrzewane poddasze o powierzchni 50 m2. W rezultacie jedno dziecko śpi w adoptowanej łazience, a temperatura w zimie nie przekracza 12-15 °C.

Zdaniem skarżącego odmawiając ulgi w postaci umorzenia odsetek organ ZUS wziął pod uwagę jedynie względy finansowe, co jest dla niego krzywdzące, gdyż zaległości nie powstały z powodu jego działania z premedytacją, z chęci oszukania własnego Państwa. Świadczyć o tym powinno, iż od samego początku nie uchyla się od jak najszybszego uregulowania zaległości i od początku był zdeterminowany w całości spłacić swoje zadłużenie w postaci należności głównej i należność ta została spłacona. W jego ocenie karanie go odsetkami - które mają represyjny charakter - tylko dlatego, że znalazłem się w dramatycznej życiowej sytuacji jest dla niego krzywdzące.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe twierdzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Rolą Sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób dający podstawę do jej uchylenia. Sąd podzielił też, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania.

Obecnie przedmiotem sporu jest jedynie możliwość umorzenia odsetek od należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania, gdyż skarżący nie kwestionuje, że w jego przypadku nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Dlatego też Sąd dokona kontroli decyzji ZUS w kontekście przesłanek wynikających z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia z 2003 r., w którym jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to sytuacji, gdy opłacenie należności z tytuły składek pozbawiałoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenia należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust.1 pkt 3).

Organ analizował sprawę w szczególności pod kątem spełnienia przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie umarzania i przyjął, iż osiągane przez stronę dochody zaspokajają podstawowe potrzeby życiowe, zaś rodzina wnioskodawcy nie znajduje się w sytuacji zagrożeniu bytu.

W ocenie Sądu poczynione w tej kwestii przez organ ustalenia są prawidłowe. W szczególności zaaprobować należy te stwierdzenia, w których ZUS podkreśla, że skarżący jest zatrudniony i z tego tytułu ma zapewnione stale źródło utrzymania w wysokości 4.740 zł netto, kwota ta jest przeznaczona na zaspokojenie potrzeb pięcioosobowej rodziny. Zatem należy podkreślić, że w kwotach bezwzględnych jest to dochód przekraczający minimum socjalne określone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, które w 2012r. dla pięcioosobowej rodziny wynosiło 4.103,92 złotych. Natomiast minimum egzystencji wynosiło średniorocznie w 2012r. w pięcioosobowej rodzinie 2281 złotych

Trzeba jednak zwrócić uwagę, że dwoje dzieci skarżącego studiuje i z tego tytułu skarżący pokrywa wydatki w wysokości 1800 złotych, ponadto na rzecz Urzędu Skarbowego (ostatnia rata za podatek dochodowy w pozostałej do zapłaty wysokości 250 zł była w listopadzie 2013r.) oraz ZUS w łącznej wysokości ok. 900 złotych. Zatem do dyspozycji trzyosobowej rodziny (odliczając dwoje studiujących) pozostała kwota ok. 2000 złotych. Minimum socjalne dla takiej rodziny w gospodarstwie pracowniczym wynosiło średniorocznie w 2012r. - 2709,93 złotych. Natomiast minimum egzystencji wynosiło średniorocznie w 2012r. w trzyosobowej rodzinie 1382,44 złotych.

W tym miejscu należy zauważyć, że wskazywany przez skarżącego wskaźnik minimum socjalnego, poniżej którego jego zdaniem kształtują się dochody jego rodziny, został obliczony poprzez wyłączenie dwojga dzieci i kwot które skarżący przeznacza na ich utrzymanie oraz przy odliczeniu wydatków na raty. Należy podkreślić, że według opracowania Piotra Kurowskiego (dane ze strony Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych, www.ipiss.com.pl) minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych. Zakres i poziom zaspokajanych potrzeb według tego modelu winny zapewniać takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Minimum socjalne stanowi kategorie socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniając podstawowe potrzeby bytowo-konsumpcyjne. Przy konstruowaniu koszyka minimum socjalnego eksperci nie kierowali się zamiarem stworzenia linii ubóstwa. Chodziło raczej o wyznaczenie granicy wydatków gospodarstw domowych, mierzącej minimalnie godziwy poziom życia. W konstrukcji wzorca minimum socjalnego kluczowy wydaje się warunek utrzymywania więzi ze społeczeństwem. Z tego względu w koszyku minimum socjalnego znajdują się nie tylko dobra służące zaspokojeniu potrzeb egzystencjalnych (żywność, odzież i obuwie, mieszkanie, ochrona zdrowia czy higiena), ale także: do wykonywania pracy (transport lokalny i łączność), kształcenia (oświata i wychowanie dzieci), utrzymywania więzi rodzinnych i kontaktów towarzyskich oraz skromnego uczestnictwa w kulturze.

Natomiast minimum egzystencji, zwane również niekiedy minimum biologicznym, stanowi dolne kryterium ubóstwa, istotnie różniąc się od minimum socjalnego. Zakres i poziom zaspokajania potrzeb według minimum egzystencji wyznacza granicę, poniżej której występuje biologiczne zagrożenie życia oraz rozwoju psychofizycznego człowieka (Deniszczuk, Sajkiewicz 1997a).

Mając powyższe na względzie zdaniem Sądu dochód rodziny skarżącego jest umiarkowany i w zależności od przyjętych kryteriów albo jest wyższy od minimum socjalnego albo też kształtuje się trochę poniżej tego minimum, z tym że nigdy nawet nie zbliża się do minimum egzystencji. Zatem prawidłowa była konstatacja organu, że spłata zadłużenia choć z pewnością będzie obciążeniem dla domowego budżetu nie pozbawi jednak rodziny skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Trzeba także zwrócić uwagę, że wbrew twierdzeniom skarżącego, wskazywane przez niego dochody i tak kształtują sytuację jego rodziny na poziomie wyższym od wielu rodzin i osób w Polsce. Należy zauważyć, że zgodnie z Raportem GUS "Ubóstwo w Polsce 2012" (http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/WZ_ubostwo_w_polsce_2012.pdf) w 2012r. tzw. ubóstwo ustawowe (art. 8 ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182 j.t) w Polsce wynosiło kwotę 542 zł (osoba samotnie gospodarująca) lub 456 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie). Poniżej tej granicy żyło w Polsce aż 13 % osób. Natomiast wysokość dochodu w ubóstwie relatywnym (pokazującym odsetek osób w gospodarstwach domowych, w których wydatki wynosiły mniej niż 50% średnich wydatków ogółu gospodarstw domowych) wynosiła w 2012r. – 691 złotych w gospodarstwie jednoosobowym lub 466,5 złotych w przeliczeniu na osobę w rodzinie na osobę. Z raportu tego wynika, że w 2012 roku odsetek osób zagrożonych ubóstwem relatywnym wyniósł 16%.

Dlatego też twierdzenia organu wskazujące na brak podstaw do umorzenia należności nie były gołosłowne i były poparte przeprowadzoną analizą. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy wskazuje, że wnioskodawca dysponuje środkami, z których może regulować raty. Przemawia za tym również zadeklarowana przez skarżącego chęć jednorazowej zapłaty kwoty ok. 30.000 złotych zasądzonej na jego rzecz (wniosek o umorzenie – karta 1 akt administracyjnych). Mimo, że skarżący wskazuje, że posiada zadłużenie w banku, zgodnie jego oświadczeniem zaciągnięte na spłatę należności ZUS i Urzędu Skarbowego oraz u osób trzecich, to także trzeba zauważyć, że jest wierzycielem ww. należności.

Biorąc pod uwagę wysokość dochodów skarżącego, wskazywane wydatki, posiadane wierzytelności i długi oraz posiadany znaczny majątek nieruchomy w postaci nieruchomości zabudowanej o pow. 1800 m2 wraz z budynkiem mieszkalno-warsztatowym trzeba ponownie podkreślić, że w obecnym stanie sprawy skarżący nie spełnia przesłanki do umorzenia odsetek określonej w § 3 rozporządzenia w sprawie umarzania. Bowiem opłacenie należności z tytuły składek, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie pozbawiałoby jego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, iż umorzenie należności jest definitywną rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania, w związku z powyższym taka decyzja musi być podejmowana bardzo rozważnie. Organ zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze zobowiązanego, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. W ocenie Sądu, skarżący takim potencjałem na przyszłość dysponuje. Skarżący nie jest osobą ze stwierdzonym, choćby lekkim lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, nie przedstawia również dowodów na to, że on bądź członkowie jego rodziny posiadają schorzenia uniemożliwiające wykonywanie pracy. Wręcz przeciwnie wnioskodawca obecnie pracuje i osiąga dochody, natomiast jego żona jest w sile wieku i może w każdej chwili podjąć prace zarobkową (jest osobą zarejestrowaną jako bezrobotna).

Należy wskazać, że obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków w celu dochodzenia należności z tytułu składek w tym także środków przymusowego dochodzenia należności. Szczególna wnikliwość i staranność działania przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek wynika z ich publicznego charakteru i celu na które są one przeznaczone, dlatego przy podejmowaniu takich decyzji konieczna jest konfrontacja interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Z tego wynika także wyjątkowość instytucji umorzenia należności z tytułu składek.

W ocenie Sądu jako prawidłowe należy uznać ustalenia organu, że stwierdzona trudna sytuacja finansowa skarżącego nie kwalifikuje się do podjęcia decyzji korzystnej dla niego. Podnieść należy, iż Sąd nie kwestionując trudnej sytuacji w jakiej znalazł się zobowiązany, stwierdza jednakże, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do podjęcia decyzji o umorzeniu należności (odsetek). ZUS rozważył i skonfrontował, w realiach rozpoznawanej sprawy, ważny interes strony i interes społeczny. Wynik tej konfrontacji, znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może być uznany za dowolny lub sprzeczny z prawem. Z powyższych przyczyn nie można było uwzględnić zarzutów naruszenia art. 28 ust.3 pkt 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust.1 rozporządzenia w sprawie umarzania. Wskazywanie przez skarżącego na represyjny charakter odsetek nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Odsetki są należnościami takimi jak kwota główna (składki) i są konsekwencja nieterminowej zapłaty tych należności.

Kontrolując natomiast działania ZUS podejmowane w toku przeprowadzonego postępowania przypomnieć należy, iż ustawodawca używając w omawianych przepisach zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu w sprawie umarzania. Zaznaczyć jednak trzeba, iż ocena organu w tej kwestii musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ prawidłowo zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku materiał dowodowy. Postępowania były prowadzone z uwzględnieniem wszystkich zasad, w szczególności skarżący miał zapewniony czynny udział w każdym stadium. Zarówno decyzja I instancji, jak też decyzja wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są skonstruowane prawidłowo, powołują podstawy prawne oraz zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd nie dopatrzył się w działaniach ZUS naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd jednakże po części zgadza się ze skarżącym, że wydana decyzja w znacznym stopniu skupia się na opisaniu znajdujących się w aktach dokumentów. Jednakże, co istotne organ dokonuje analizy tych dokumentów i wskazuje na przyczyny dla których odmówił umorzenia odsetek. Wskazywane przez skarżącego wady decyzji w postaci nieuwzględnienia faktu, że posiadany budynek o powierzchni 329 m2 posiada część mieszkalną tylko o powierzchni 139 m2 oraz że posiadany przez skarżącego kredyt został zaciągnięty na spłatę należności ZUS i Urzędu Skarbowego w żaden sposób nie uzasadnia uchylenia decyzji. Organ bowiem wskazał, co było zasadniczym powodem nie uwzględnienia wniosku skarżącego a mianowicie uzyskiwane przez niego dochody i posiadany majątek (zabudowana nieruchomość o powierzchni 1800m2). Również podnoszone przez skarżącego kwestie związane z temperaturą pomieszczeń mieszkalnych porą zimową nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący bowiem samodzielnie winien ewentualnie rozważyć zasadność posiadania tej nieruchomości, co też zdaje się obecnie skarżący rozważa, gdyż w skardze po raz pierwszy wskazuje, iż próbuje sprzedać tę nieruchomość.

Reasumując zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza art. 7, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 1 k.p.a. w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Organ bowiem przeprowadził bardzo szerokie postępowania i dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, która to ocena znalazła się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdankiem Sądu organ naruszył natomiast art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bardzo nieczytelne uzasadnienie, gdyż zamiast skupić się na przedstawieniu aktualnego stanu finansów skarżącego (z tym skarżący wiązał możliwość umorzenia odsetek) i go ocenić, to bardzo szeroko zrelacjonował sprawę m.in. nieaktualnie osiąganych dochodów w 2010r. Powyższe jednak, zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji ponieważ wada ta nie miała wpływu na wynik sprawy.

Na marginesie już tylko wskazać należy, Sąd dokonywał oceny decyzji w dacie jej wydania i każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.