Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 305/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 23 lutego 2022 r. nr KO.4111.33.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 lutego 2022 r., nr KO.4411.33.2022 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 23 grudnia 2021 r., nr MOPS.RA.5102.007464.2021 o odmowie przyznania B. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką Z. O.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła wnioskiem z dnia 23 listopada 2021 r., do którego załączyła kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 26 lutego 2018 r. orzekającego o uznaniu Z. O. za osobę niepełnosprawną w stopniu [...]. Na podstawie przeprowadzonego w dniu 9 grudnia 2021 r. wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej ustalono, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z wymagającą opieki matką – Z. O. Na dzień złożenia wniosku strona nie była aktywna zawodowo, ostanie zatrudnienie ustało z dniem 15 lipca 2020 r. Zakres sprawowanej opieki nad matka obejmuje pomoc w ubieraniu się, przygotowywanie posiłków, podawanie lekarstw, towarzystwo podczas spacerów oraz asystowanie podczas wizyt lekarskich. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej czas jaki poświęca na pomoc matce wynosi około 1 godziny rano. Następnie wykonuje prace domowe, to jest: robi zakupy, gotuje, pierze, sprząta. W godzinach wieczornych pomaga matce w kąpieli. Matka skarżącej od wielu lat choruje na [...]. Ma nadto [...] i jest po [...].

Decyzją z dnia 23 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta K. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1b u.ś.r., to jest odpowiednio przesłanki braku związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowanej opieki nad matką; przesłanki cezury czasowej powstania niepełnosprawności Z. O.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia B. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzucała dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w tym zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powyższego przepisu, co doprowadziło do niewłaściwego przyjęcia, że zakres świadczonej przez skarżącą opieki względem niepełnosprawnej matki nie uzasadnia przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Skarżąca zarzuciła także wadliwe zastosowanie normy art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, uznającego powyższy przepis za niekonstytucyjny w części, w jakiej różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności, a przez to naruszenie art. 7 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Dodatkowo strona zarzuciła naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest faktycznego zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz o bezpośrednie przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 23 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium przywołało również przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r., który stanowi, iż osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dalej, przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż data powstania niepełnosprawności Z. O. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Mając bowiem na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt TK 38/13 orzekający o niekonstytucyjności części art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawna ze względu na datę powstania niepełnosprawności, jak również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych w powyższym zakresie, stwierdzić należy, iż oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w takiej sytuacji dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Jednakże w ocenie organu odwoławczego, kwestionowaną odwołaniem decyzję należało utrzymać w mocy, gdyż jak słusznie stwierdził organ I instancji w sprawie nie wystąpiła pozytywna przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Kolegium wskazało, iż pomimo bezspornie dokonanych w sprawie ustaleń zarówno co do faktu, iż wymagająca opieki Z. O. jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...], jak również co do faktu, iż skarżącą należy do podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia, w sprawie brak jest przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej strony, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Kolegium podkreśliło, iż celem przedmiotowego świadczenia jest wsparcie osób, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną, a samo świadczenie stanowi pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych świadczenie to skierowane jest nie do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, a do tych którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w zakresie i rozmiarze uniemożliwiającym podjęcie innej pracy. Z powyższego wynika, że związek pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia, a sprawowaniem opieki musi być bezpośredni, a sama opieka musi mieć charakter stały lub długoterminowy. W ocenie organu odwoławczego dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, w tym zakres czynności składających się na opiekę skarżącej nad matką nie uzasadnia twierdzenia, iż sprawowana przez stronę opieka ma charakter stały i uniemożliwia podjęcie aktywności zawodowej, choćby niepełnym wymiarze czasu. Zdaniem organu, za zasadnością powyższego stwierdzenia przemawia fakt, iż pomimo podnoszonej okoliczności, co do sprawowania "od bardzo dawna" opieki nad niepełnosprawną matką, wskazany przez stronę zakres obowiązków, to jest gotowanie, pranie, sprzątanie prasowanie, czy tez robienie zakupów, należy do czynności wykonywanych zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, w których wszyscy ich członkowie pracują. Natomiast charakter czynności związanych ściśle z opieką nad matką, która co organ podkreślił jest osobą samodzielna, polegające na pomocy w ubraniu się, czy też w porannej i wieczornej toalecie, a które to czynności, jak sama wskazuje skarżąca, zajmują jej około 1 godziny rano, nie wyczerpują znamion przepisu art. 17 ust. 1 u.s.r., a co za tym idzie nie wykluczają podjęcia przez stronę zatrudnienia choćby w ograniczonym zakresie. Z uwagi na powyższe wniosek skarżącej został rozpatrzony negatywnie.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie jego wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie, że zakres świadczonej przez skarżącą opieki względem niepełnosprawnej matki nie uzasadnia przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Ponadto strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania to jest: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest faktycznego zakresu sprawowanej opieki skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona wnosiła także o zobowiązanie organów administracji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, a nadto o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko Kolegium dotyczące wystąpienia negatywnej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to jest braku związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Podniósł, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, iż poprzez sprawowanie opieki należy rozumieć wyłącznie czynności związane bezpośrednio z dbaniem o fizyczny stan (w sensie medycznym i higienicznym) osoby wymagającej opieki. Wręcz przeciwnie pod tym pojęciem należy również rozumieć wszelkie czynności wykonywane przez opiekuna względem osoby niepełnosprawnej, w tym czynności życia codziennego, które to czynności połączenie z czynnościami ściśle opiekuńczymi, mogą wypełniać cały dzień, a co za tym idzie uniemożliwiać jakąkolwiek aktywność zawodową po stronie opiekuna. Ponadto w ocenie pełnomocnika skarżącej, w sytuacji gdy przedmiotowe świadczenie kierowane byłoby jedynie do opiekunów osób niepełnosprawnych niezdolnych do samodzielnego poruszania się, wprost wynikałoby to z przepisu ustawy. Brak tego rodzaju regulacji, czyni niedopuszczalnym jakiekolwiek różnicowanie sytuacji prawnej opiekunów. Strona wskazała także na ograniczenie się przez procedujące w sprawie organy administracji jedynie do literalnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., zamiast wykładni celowościowej i systemowej, co w rezultacie doprowadziło do wydania niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia, pomimo, iż spełnia ona przesłanki do otrzymania wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie wnosiło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie ze stanowiskiem obu stron postępowania skarga B. K. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi B. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 23 lutego 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 23 grudnia 2021 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką Z. O.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111) - dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki Z. O. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 26 lutego 2018 r. orzekającym o uznaniu w/w za osobę niepełnosprawną w stopniu [...], wymagającej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż B. K. jest córką wymagającej opieki Z. O., co oznacza, iż na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki wynikający z art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, jak również nie ma innych osób, których obowiązek alimentacyjny wobec Z. O. wyprzedzałby obowiązek alimentacyjny skarżącej wobec matki. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż skarżąca nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Wskazać bowiem należy, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w w/w przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (bądź niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały i długoterminowy charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Podkreślić dodatkowo należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu rozpoznającego niemniejszą skargę , zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenie strony, co do zakresu i charakteru sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką oraz przeprowadzony w dniu 9 grudnia 2021 r. wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach słusznie bowiem zauważyło, że wskazany przez stronę charakter wykonywanych czynności nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, co wynika z faktu wspólnego zamieszkania z matką, zakres wykonywanych przez skarżącą czynności sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych, czy też robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo. Co więcej, jak sama przyznaje skarżąca, wszystkie te czynności nie są wykonywane codziennie. Natomiast wskazane przez skarżącą czynności stricte opiekuńcze nad matką, to jest, pomoc w ubieraniu, porannej i wieczornej toalecie, podawanie lekarstw i przygotowanych posiłków, wskazany przez skarżącą czas jaki poświęca na te czynności, czy też towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, nie stanowią czynności wymagających stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiających podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20; z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczą w ocenie Sądu, wskazane przez stronę schorzenia, na które cierpi matka skarżącej. Nie bagatelizując stanu zdrowia Z. O., podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż w/w jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo, wymagającą stałej pomocy skarżącej. Wręcz przeciwnie z załączonego do akt wywiadu środowiskowego bezspornie wynika, ze matka skarżącej samodzielnie porusza się po mieszkaniu, samodzielnie korzysta z toalety, jak również samodzielnie spożywa posiłki. Jednocześnie skarżąca nie wykazała, że Z. O. nie może zostać sama w mieszkaniu, chociaż na krótki okres czasu. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu pozwalają na stwierdzenie, że wykonywane przez skarżącą czynności wobec matki, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe, niewątpliwie mają charakter czynności opiekuńczych, jednakże nie wyczerpują one znamion z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniałoby przyznanie stronie żądanego świadczenia pielęgnacyjnego. Bez wpływu na powyższe pozostaje podnoszony w skardze argument, co do pozostawania skarżącej w pełnej gotowości do świadczenia pomocy matce, która to pomoc nie odnosi się jedynie do czynności stricte opiekuńczych, lecz do ogółu czynności wykonywanych przez opiekuna, w tym czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w skład którego wchodzi osoba niepełnosprawna. Przypomnieć w tym miejscu raz jeszcze bowiem należy, iż system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie występuje.

Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania. Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznać należało za niezasadny.

Wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. Procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod katem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wynikający z art. 7 i art 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i oceny przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

m. d.