Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1507/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Krystyna Daniel Aldona Gąsecka-Duda / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2011 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 26 lipca 2006 r., znak [...] Starosta K. odmówił K.S. zwrotu części działki nr [...] , objętej księgą wieczystą [...] położonej w obr. [...] w K. , odpowiadającej poprzednio części parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] , w granicach nieruchomości składającej się z parcel l. kat. 183/1, l. kat. 186, l. kat. 187/1, l. kat. 191/1 i p. bud. 61, uzasadniając powyższe okolicznością złożenie wniosku o zwrot nieruchomości wyłącznie tylko przez jedną z uprawnionych do tego osób, przy braku takiego żądania pochodzącego od pozostałych uprawnionych.

W wyniku odwołania, wniesionego przez K.S. , Wojewoda [...] decyzją z 29 czerwca 2007 r., znak [...] uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wytknął, iż Starosta K. orzekł w sprawie przedwcześnie, albowiem zaniechał wyjaśnienia okoliczności, na które powoływała się wnioskodawczyni wskazując na postępowanie toczącego się przed Sądem Rejonowym dla [...] pod sygnaturą akt I Ns 1125/01/K.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta K. decyzją z dnia 9 lutego 2010 r., znak [...] na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) oraz art. 104 k.p.a. odmówił zwrotu na rzecz K.S. części działki nr [...] , objętej księgą wieczystą [...] , położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. [...] , odpowiadającej poprzednio części parceli l. kat. 2015/1 b. gm. kat. Z. , w granicach nieruchomości składającej się z parcel: l. kat. 183/1, l. kat. 186, l. kat. 187/1, l. kat. 191/1 i p. bud. 61, b. gm. kat. Z.

Orzekając w ten sposób wskazał na podstawy swojej właściwości w sprawie oraz poniższe ustalenia.

Objęta wnioskiem o zwrot część działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. powstała z parceli l. kat. 2015/1, b. gm. kat. Z. , wydzielonej z kolei z parceli l. kat. 2015 planem podziału [...] z dnia 16 marca1992 r. Natomiast parcela l. kat. 2015 oraz inne, powstały w wyniku zniesienia i połączenia parcel położonych w b. gm. kat. Z. : l. kat. 194/4,l. kat. 194/2, l. kat. 186/2, l. kat. 187/1,l. kat. 187/3,1. kat. 183/1,l. kat. 183/4, l. kat.183/2, l. kat. 183/3, l. kat. 191/15, p.bud. 61 i p.bud. 371, dokonanego planem sytuacyjnym podziału parcel położonych na obszarze osiedla "[...] ", które Uchwałą Prezydium Rady Narodowej z dnia 12 maja 1965 r. Nr 211/XVII/65 przeznaczone zostały na cele budownictwa jednorodzinnego. W wyniku porównania mapy katastralnej sprzed zniesienia parcel z mapą katastralną po ich zniesieniu stwierdzono, iż część działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] objęta wnioskiem o zwrot znajduje się w granicach nieruchomości składającej się poprzednio z parcel: p.bud. 61, l. kat. 183/1, l. kat. 186 ( podział na l. kat.186/2 i l. kat. 186/1), l. kat. 187/1 oraz l. kat. 191/1 (podział na 1. kat. 191/14 i 1. kat. 191/15), które stanowiły współwłasność następujących osób : C.S. z L. w 6/16 częściach, L.S. w 1/16 części, M.S. i L.S. w 1/16 części, L.N. i A.N. w 4/16 częściach, M.T. w 2/16 częściach i M.T. w 2/16 częściach. W stosunku do opisanej wyżej parceli l. kat. 2015 oraz innych, które w wyniku sporządzonego podziału przeznaczone zostały pod poszerzenie ulic [...] i [...] oraz pod drogę dojazdową do nowo utworzonych działek budowlanych, Skarb Państwa nabył prawo własności na podstawie decyzji Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w K. nr [...] z dnia 20 listopada 1967 r., wydanej w trybie przepisów ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138). Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej [...] działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. , stanowi własność Gminy K.

Następnie organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyjaśniając, że w sposób precyzyjny określa on krąg podmiotów mogących żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mających czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie. Zgodnie z tym przepisem legitymację taką posiada poprzedni właściciel nieruchomości, a w razie jego śmierci – spadkobierca, tj. osoba, która pod tytułem ogólnym przejęła majątek byłego właściciela. W tym stanie rzeczy obowiązkiem organu administracji prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości jest ustalenie czy z wnioskiem o zwrot wystąpiła legitymowana do tego osoba i w razie stwierdzenia braków w tym zakresie, wezwanie wnioskodawcy do ich usunięcia wraz z odpowiednim pouczeniem. Zgłoszenie wniosku przez uprawniony podmiot jest podstawą rozpoznania sprawy oraz jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Formalności te nie są obojętne dla sprawy zwrotu nawet wówczas, gdy sam wniosek merytorycznie jest bezzasadny, co w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.

Starosta Krakowski wskazał dalej, że aby można było skutecznie rozpocząć i prowadzić postępowanie w przedmiotowej sprawie wniosek powinien pochodzić od wszystkich wymienionych wyżej poprzednich współwłaścicieli opisanej nieruchomości, a w przypadku ich śmierci, od sądownie ustalonych spadkobierców legitymujących się prawomocnymi postanowieniami stwierdzającymi prawa do spadku.

W sprawie zwrotu części działki nr [...] z wnioskiem wystąpiła jedynie K.S. Wnioskodawczyni była wzywana o uzupełnienie braków, jednakże w terminach zakreślonych w tych pismach nie doręczyła wymaganych dokumentów. Pismem z dnia [...] 2006 r. K.S. poinformowała, że podjęła kroki w celu przedstawienia żądanych dokumentów oraz wskazała, iż Sąd Rejonowy dla [...] prowadził sprawę do sygn. akt I Ns 1125/01/K o uregulowanie stanu prawnego terenu jej ojcowizny. Obecnie sprawa została skierowana do Sądu Okręgowego w K.

Uwzględniając te twierdzenia ustalono, że przedmiotem postępowania toczącego się przed Sądem od roku 1981 roku jest zniesienie współwłasności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 0,3137 ha, położonej w K. , obr. [...] jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą Kw nr [...] , powstałej z działki nr [...] , obr. [...] jedn. ewid. [...] . Wymieniona wyżej działka nr [...] , nie jest przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, co oznacza, że prawomocne rozstrzygnięcie co do zniesienia współwłasności nieruchomości składającej się z działki nr [...] , obr. [...] jedn. ewid. [...] , nie ma wpływu na rozpatrzenie niniejszej sprawy .

Zawnioskowana do zwrotu część działki nr [...] znajduje się w granicach nieruchomości, które stanowiły współwłasność następujących osób: C.S. z L. w 6/16 częściach, L.S. w 1/16 części, M.S. i L.S. - w 1/16 części, L.N. i A.N. -w 4/16 częściach, M.T. w 2/16 częściach i M.T. w 2/16 częściach. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. sygn. akt i Ns 754/98/K z dnia 22 czerwca 1998 r. K.S. jest jednym ze spadkobierców M.L. dwojga imion T. , s. M. i A. Z tego tytułu przysługuje jej uprawnienie do występowania z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jednakże, jeżeli wywłaszczono nieruchomość, do której prawo własności przysługiwało kilku osobom, to wprawdzie samo postępowanie o zwrot może być wszczęte na wniosek jednego ze współwłaścicieli (bądź spadkobiercy byłego współwłaściciela), jednak w trakcie postępowania wszyscy współwłaściciele (bądź wszyscy ich spadkobiercy) muszą taki wniosek poprzeć dla jego skuteczności. Brak zgody wszystkich poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców na zwrot nieruchomości w świetle zapisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości i wobec jej zaistnienia organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości.

W tym stanie rzeczy, złożenie wniosku o zwrot nieruchomości wyłącznie przez jedną z uprawnionych do tego osób i brak takiego wniosku pochodzącego od pozostałych uprawnionych nie może stanowić przeszkody do rozpoznania zgłoszonego roszczenia, ale musi prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Od decyzji Starosty K. z dnia 9 lutego 2010 r., znak [...] K.S. wniosła w terminie odwołanie wskazując, że sprawa dotyczy części działki nr [...] , tak jak zaznaczono na załączonej poprzednio kopii mapy ewidencji gruntów. Jest to część przylegająca do działki nr [...] , na której jest posadowiony budynek nr. [...] przy ul. [...] . Ta część nie została zagospodarowana do dnia dzisiejszego, zatem jest dla Gminy K. zbędna.

Skarżąca podnosiła, że dawna parcela katastralna 2015 obj. Lwh 839 c.d.kw 7709 i parcele l.kat. 61,183/1, 186,187/1 i 191/1 b. gm. kat. Z. były pierwotnie jej ojcowizną, zaś zostały przejęte bez odszkodowania na własność Skarbu Państwa decyzją z dnia 20 listopada 1967 r. Cała powyższa nieruchomość wchodziła w skład majątku jej rodziny jako tzw. T. i było to gospodarstwa rolne. Skarżąca nabyła tę nieruchomość w drodze dziedziczenia. Pozostali współwłaściciele nieruchomości nabyli nielegalnie i sprawa jest rozpatrywana w Sądzie, bo nie mają właściwych dokumentów.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia 11 października 2010 r., znak [...] , na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U.z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy omówił przedmiot i dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył treść art. 28 k.p.a. Wyjaśnił, że interes prawny określony w tym przepisie ma charakter materialno-prawny, czyli jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie istnieje norma prawna, przewidująca w określonym stanie faktycznym i prawnym, w odniesieniu do konkretnego podmiotu, wydanie określonej decyzji.

Oznacza to, że musi istnieć norma prawa materialnego, przewidująca możliwość wydania decyzji w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W myśl art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ukształtowanej w nim konstrukcji sprawy administracyjnej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stroną tego postępowania jest z jednej strony poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobiercy, a z drugiej aktualny, w momencie orzekania o zwrocie nieruchomości jej właściciel. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że uprawnienia strony w takim postępowaniu przysługują również podmiotom, którym do nieruchomości wywłaszczonej przysługuje prawo użytkowania wieczystego, a także w związku z postanowieniami art. 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami - zarządcy nieruchomości, użytkownikowi, najemcy, dzierżawcy oraz osobie korzystającej z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia, a więc podmiotom, którym do konkretnej nieruchomości przysługuje tytuł prawny wynikający ze stosunków prawno-rzeczowych lub obligacyjnych.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

W tyk kontekście Wojewoda [...] wyjaśnił, że legitymacja procesowa wiąże się z uprawnieniami określonego podmiotu do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego (legitymacja procesowa czynna) lub uczestniczenia w tym postępowaniu jako strona (legitymacja procesowa bierna) ze względu na dysponowanie interesem prawnym lub obowiązkiem znajdującym umocowanie w materialnym prawie administracyjnym, ale także w procesowym prawie administracyjnym w takim zakresie, w jakim będzie chodzić o weryfikację w trybie postępowania administracyjnego zagadnienia posiadania przez ten podmiot interesu materialnoprawnego. Z przepisu art. 136 ust. 3 wyraźnie wynika, że w razie śmierci poprzedniego właściciela, jedynymi uprawnionymi do wystąpienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości osobami są jego spadkobiercy, przy czym z wnioskiem wystąpić muszą wszyscy uprawnieni. Pogląd taki podzielany jest powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie. Brak wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli wyłącza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Jest to jednak brak usuwalny i organ administracji jest zobligowany wezwać składającego wniosek o jego uzupełnienie. Uzupełnienie wniosku może polegać na podpisaniu wniosku przez wszystkich byłych współwłaścicieli lub spadkobierców albo też upoważnieniu jednego z nich do występowania w imieniu pozostałych. Dopiero nieuzupełnienie tego braku upoważnia do wydania decyzji odmownej.

W przedmiotowej sprawie Starosta K. poinformował K.S. o konieczności przyłączenia się do jej wniosku wszystkich poprzednich właścicieli nieruchomości - tj. C.S. , L.S. , M.S. , L.S. , L.N. , A.N. , M.T. i M.T. , a w razie ich śmierci wszystkich spadkobierców tych osób, wyznaczając termin do uzupełniana powyższego braku. Wobec niedopełnienia przez wnioskodawczynię koniecznego wymogu oraz mając na uwadze fakt, że wspomniane przez nią postępowanie sądowe dotyczy kwestii zniesienia współwłasności działki nr [...] powstałej z działki nr [...] , a więc innej niż będąca przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomości, organ pierwszej instancji orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej części działki nr [...] . W świetle wyżej przedstawionego i ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz stan faktyczny sprawy wyżej opisane działanie Starosty K. było uzasadnione i zgodne z przepisami prawa.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 października 2010 r., znak [...] K.S. zarzucała, że jej sprawa nie została wszechstronne rozpatrzona.

Uzasadniając powyższe powoływała argumenty analogiczne do podnoszonych . Wskazywała dodatkowo, że żąda wydzielenia i zwrotu z działki nr [...] niezagospodarowanego i zbytecznego Gminie K. pasa szerokości 5m przylegającego do działki skarżącej nr [...] . Akcentowała pozostali współwłaściciele chcą, żeby przedłużać wszystkie sprawy urzędowe, tak aby skarżąca nie odzyskała części swojej ojcowizny. Współwłaściciele nie są zainteresowani tym terenem, jak również tym, żeby odzyskała chociaż część bezprawnie zabranej nieruchomości, ponieważ nie chcą aby zostały ujawnione fakty dotyczące bezprawnego zagarnięcia udziałów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym wnioskami i zarzutami skargi ( art. 134 §1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania należy uznać , że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno zaskarżona , jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji – podobnie jak samo postępowanie administracyjne, nie są dotknięte wadami uzasadniającymi eliminację kontrolowanych aktów z obrotu prawnego.

Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięcie o zasadności roszczenia K.S. dotyczącego zwrotu na rzecz wnioskodawczyni części działki nr [...] , objętej księgą wieczystą [...] , położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. , odpowiadającej poprzednio części parceli l. kat. 2015/1 b. gm. kat. Z. , w granicach nieruchomości składającej się z parcel: l. kat. 183/1, l. kat. 186, l. kat. 187/1, l. kat. 191/1 i p. bud. 61, b. gm. kat. Z. Uznając to roszczenie za bezzasadne w obu kontrolowanych decyzjach jako materialoprawną podstawę rozstrzygnięcia powołano art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( dalej w skrócie ugn), który organy orzekające w sprawie niniejszej uwzględniały prawidłowo w brzmieniu obowiązującym w datach wydawania decyzji ( tekst jednol. Dz. U. Nr 261 z 2004 r., poz. 2603 z późn. zm. oraz tekst jednolity Dz. U.z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) . Pomimo nowelizacji wyżej powołanej ustawy stan prawny istotny dla wydanego rozstrzygnięcia w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej, a potem drugiej instancji był tożsamy. W uzasadnieniu obu decyzji przedstawiono też analogicznie ustalony stan faktyczny, powołano dowody, jak również zawarto wewnętrznie i wzajemnie spójne rozważania dotyczące stosowanych przepisów prawa.

Skarżąca nie kwestionuje prawidłowości ustaleń organów obu instancji co do faktu i podstawy nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości objętej żądaniem, jej identyfikacji z uwzględnieniem zachodzących na przestrzeni lat zmian w oznaczeniu geodezyjnym działek i zmian w stanie prawnym. Ustalenia te znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonych w przedstawionych aktach, zaś ich prawidłowość nie budzi również zastrzeżeń w ramach przeprowadzonej aktualnie kontroli wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Zarzuty skargi zmierzają do polemiki

Z przeprowadzoną w obu decyzjach oceną prawną, w rezultacie której wskazano na brak po stronie skarżącej legitymacji do samodzielnego domagania się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Stanowisko wyrażone w obu decyzjach jest jednakże zasadne. Odpowiada ono przepisom oraz ich wykładni prezentowanej w doktrynie i orzecznictwie, zaś argumenty podnoszone przez skarżącą nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Krąg podmiotów, które mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mają czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tytułu jej zwrotu, wynika z art. 136 ust. 3 ugn. Do osób tych należy poprzedni właściciel nieruchomości, a w razie jego śmierci – spadkobierca, co wynika wprost z tego przepisu. W postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Poza wskazanymi wyżej osobami w postępowaniu tym winny brać udział także z uwagi na treść art. 28 k.p.a. i brak przepisów szczególnych podmioty, którym w chwili rozstrzygania sprawy o zwrot nieruchomości przysługuje do niej tytuł prawno-rzeczowy, względnie także obligacyjny, o którym mowa w art. 138 ust. 2 ugn ( podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1232/07, zam. zb. LEX nr 480125 ) .Brak wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli wyłącza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Jest to jednakże brak usuwalny i organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wezwać składającego wniosek o jego uzupełnienie. Uzupełnienie wniosku może polegać na podpisaniu wniosku przez wszystkich byłych współwłaścicieli lub spadkobierców lub upoważnieniu jednego z nich do występowania w imieniu pozostałych, albo złożeniu do sprawy pozostających w zgodzie ze zgłoszonym żądaniem pism w imieniu własnym. Nieuzupełnienie powyższego braku upoważnia do wydania decyzji odmownej. Organ administracji publicznej nie ma przy tym obowiązku ustalania i poszukiwania zainteresowanych. Nie ciążą na nim również obowiązki w zakresie inicjowania postępowań zmierzających do ustalenia spadkobierców zmarłych współwłaścicieli, albo podmiotów dziedziczący po takich osobach. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest postępowaniem wszczynanym przez sąd powszechny na wniosek spadkobiercy lub innej osoby zainteresowanej, tj. takiej której praw dotyczy wynik postępowania spadkowego (art. 506 i 510 § 1 k.p.c.). Organ administracji publicznej jakim jest starosta nie spełnia tych wymogów, a zatem nie ma uprawnień by skutecznie wystąpić do sądu spadku z takim wnioskiem ( tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1227/07, zam. zb. LEX nr 480124).

Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest podzielne, co wynika z całokształtu regulujących tę instytucję przepisów. W sytuacji, w której wnioskodawca nie mając samodzielnej legitymacji do wystąpienia z wnioskiem nie istnieje możliwość orzeczenia o zwrocie nieruchomości w części, względnie o zwrocie udziału we współwłasności nieruchomości. Podobnie jak wywłaszczenie, także zwrot nieruchomości w całości lub w części odnosi się do nieruchomości jako wydzielonej części powierzchni ziemi należącej do wszystkich poprzednio współuprawnionych albo ich spadkobierców, którzy łącznie mają obowiązek dokonania wynikających z art. 140 ugn rozliczeń finansowych, w tym także zwrotu nieruchomości zamiennych, co jest warunkiem koniecznym dla zaspokojenia roszczenia (podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1119/08, zam. zb. LEX nr 531021). Tylko w takiej sytuacji jest też możliwe wystąpienie wynikającego z mocy prawa skutku , o którym mowa w art. 138 ust. 2 ugn.

Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z niekwestionowanych w skardze dokumentów urzędowych, na podstawie których organy obu instancji czyniły ustalenia wynika, że część działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] objęta wnioskiem o zwrot znajduje się w granicach nieruchomości składającej się poprzednio z parcel: p.bud. 61, l. kat. 183/1, l. kat. 186 ( podział na l. kat.186/2 i l. kat. 186/1), l. kat. 187/1 oraz l. kat. 191/1 (podział na 1. kat. 191/14 i 1. kat. 191/15), które stanowiły współwłasność następujących osób : C.S. z L. w 6/16 częściach, L.S. w 1/16 części, M.S. i L.S. w 1/16 części, L.N. i A.N. w 4/16 częściach, M.T. w 2/16 częściach i M.T. w 2/16 częściach. Wnioskodawczyni nie twierdziła na żadnym etapie postępowania administracyjnego, że jest spadkobiercą wszystkich tych osób, a wręcz przeciwnie treść jej pism naprowadza, że tak nie jest. W toku postępowania była dwukrotnie wzywana o uzupełnienie braków w zakresie legitymacji po stronie czynnej, a kierowane do skarżącej pouczenia odpowiadają wymogom z art. 9 k.p.a. Niezależnie od tego, w aktach administracyjnych zgromadzono dokumenty urzędowe wskazujące na brak po stronie wnioskodawczyni legitymacji do samodzielnego domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości albo jej części. Dokumenty potwierdzające prawidłowość ustaleń organów obu instancji o braku po stroni wnioskodawczyni prawa do skutecznego zgłoszenia żądania w niniejszej sprawie stanowią zaś : postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia 22 czerwca 1998r., sygn. akt I Ns 754/98/ K o stwierdzenie nabycia spadku po : M.T. zmarłym dnia 16 kwietnia 1972r. i niektórych z jego spadkobierców, a to J.T. i B.K. ; postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia 12 grudnia 1995r., sygn. akt I Ns 1248/95/S o stwierdzenie nabycia spadku po L.S. zmarłym dnia [...] 1995r.; postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia 1 lipca 998r., sygn. akt I Ns 1254/98/K o stwierdzenie nabycia spadku po M.S. zmarłej dnia [...] 1984r. oraz L.S. zmarłym dnia 12 maja 1998r. Ponadto, w toku posterowania ustalono trafnie na podstawie materiałów uzyskanych ze sprawy sygn. akt I Ns 1125/01/K , że nie ma ona znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej. Bez znaczenia w tym zakresie jest także to, czy przedmiotowa nieruchomość skarżąca uznaje za ojcowiznę, czy otrzymała odszkodowanie za wykonania przymusowej rozbiórki budynku, czy część działki objęte żądaniem zwrotu sąsiaduje z jej nieruchomością, czy została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a także jakie są przyczyny rezygnacji pozostałych współuprawnionych z możliwości dochodzenia roszczenia. W tym ostatnim zakresie konflikty interesów mogą podlegać rozpoznaniu na drodze cywilnoprawnej.

Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu – jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.