Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 880/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 7
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: par. 2 ust. 1 pkt 2, par. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 16 ust. 1 i ust. 2, art. 57 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2010. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 października 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "ARiMR"), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 20 lipca 2011 r. w przedmiocie przyznania S. R. (dalej jako "strona", "beneficjent", "skarżący") płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, w łącznej kwocie 19.814,40 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z motywów decyzji oraz akt sprawy wynika, że beneficjent od 2008 r. podjął i w kolejnych latach kontynuował realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach trzech pakietów: rolnictwo zrównoważone, w tym wariant 1.1 - zrównoważony sposób gospodarowania, ekstensywne trwałe użytki zielone, w tym wariant 3.1 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach oraz ochrona gleb i wód, w tym wariant 8.3 - międzyplon ścierniskowy.

Beneficjent złożył w dniu 11 maja 2010 r. wniosek m.in. o przyznanie płatności rolnośrodowskowej na rok 2010. We wniosku tym ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na realizację: wariantu 1.1 na powierzchni 47,26 ha, wariantu 3.1 na powierzchni 9,58 ha, oraz wariantu 8.3 na powierzchni 11,78 ha.

W złożonym wniosku beneficjent zadeklarował realizację wariantu 1.1 na wszystkich zadeklarowanych działkach oznaczonych symbolami od A do S. Przy czym na działkach oznaczonych symbolami J, K, L, M, N, O, P, R i S jako grupę upraw zadeklarował JPO TUZ (łąka trwała lub pastwisko trwałe).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, dokonując wstępnej kontroli wniosku, na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego "Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz.262 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.", wykluczył ww. działki z płatności w ramach wariantu 1.1. Wyjaśnił, że płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu rolnictwo zrównoważone przyznawana jest do działek rolnych użytkowanych jako grunty rolne, na których uprawiane są uprawy wymienione, przewidziane ww. przepisami, natomiast zadeklarowane przez beneficjenta uprawy JPO TUZ, nie znajdują się w tym katalogu. W wyniku powyższego przyjął, że powierzchnia kwalifikowana, na jakiej realizowano wariant 1.1, na działach oznaczonych literami: A, B, C, E, F, G, H i I, wyniosła 37,68 ha.

W dniu 22 października 2010 r. sporządzony został raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym beneficjenta metodą FOTO.

W wyniku ustaleń kontroli organ przyjął, że powierzchnia kwalifikująca się do objęcia wnioskowaną płatnością do wariantu 1.1 wynosiła 36,45 ha. Zakwestionował zadeklarowaną we wniosku powierzchnię działki rolnej oznaczonej symbolem I oraz H – stwierdził, że jest ona mniejsza od zadeklarowanej. Wskazał, że w stosunku do działki I skarżący zadeklarował powierzchnię 12,43 ha, a z ustaleń kontroli wynikało, że powierzchnia działki wynosi 12,03 ha. Różnica w powierzchni działki spowodowana była faktem zadeklarowania granic uprawy poza granicą działki ewidencyjnej należącej do beneficjenta, w związku z czym zmniejszono areał ww. działki rolnej do granic ewidencji. Istotny wpływ na ustaloną wielkość powierzchni miały także zadrzewienia występujące na działce rolnej I. Tym samym organ o uznał, że wykluczeniu podlegały powierzchnie nieużytkowane rolniczo oraz część zasiewu wchodząca na działkę ewidencyjną innego rolnika.

W stosunku do działki rolnej H, której pomiaru dokonano łącznie z działką G, organ stwierdził występowanie powierzchni nieuprawnionych do płatności, takich jak tereny trwale zadrzewione i zakrzaczone. Organ zauważył, że na przełomie lat zadrzewienia te uległy rozrostowi i to wpłynęło na mniejszy areał kompleksu. Ostatecznie przyjął, że powierzchnia łączna działek G i H uprawniona do przyznania wnioskowanej płatności wyniosła 10,71 ha, natomiast beneficjent zadeklarował 11,78 ha. Organ wyjaśnił, iż niedobór powierzchni uwzględniono na działce rolnej H, w wyniku czego powierzchnia stwierdzona działki rolnej G przyjęta została zgodnie z deklaracją. We wniosku rolnik zadeklarował w przypadku działki H powierzchnię 7,08 ha, a po kontroli przyjęto 6,01 ha.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji wyliczył, że procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną do płatności w ramach wariantu 1.1 wyniosła 3,3745%, tj. 1,23 ha. Tym samym naliczona stronie płatność, z uwzględnieniem pomniejszenia, wyniosła 12.236,40 zł. W oparciu o art. 16 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, pomniejszono stronie ustaloną początkowo płatność o kwotę przypadającą na dwukrotną stwierdzoną różnicę między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną, tj. o 885,60 zł.

W odniesieniu do wariantu 3.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach rolnik we wniosku zadeklarował powierzchnię 9,58 ha. Po ustaleniu, że w ramach tego wariantu beneficjent w 2008 r. otrzymał płatności do powierzchni 8,43 ha organ I instancji wezwał stronę do wyjaśnienia tej kwestii, wskazując że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie realizacji. W związku z tym rolnik, w toku postępowania, złożył korektę wniosku, pomniejszając powierzchnię zadeklarowaną do płatności w wariancie 3.1 do 8,43 ha.

Według raportu z kontroli z dnia 22 października 2010 r. wystąpiły rozbieżności między zadeklarowanymi we wniosku o przyznanie płatności w ramach ww. wariantu powierzchniami działek rolnych o symbolach: K, N, O, P oraz R, a ustaleniami kontroli. Działka oznaczona symbolem K miała mniejszą powierzchnię, niż zadeklarowana we wniosku. Zmniejszenie wynikało z niezaliczenia części trwałego użytku zielonego występującego na działce ewidencyjnej nr "[...]", nie będącej własnością beneficjenta. Organ wskazał, że granica działki rolnej K przebiega wzdłuż drogi stanowiącej podstawę trójkąta, zaś dwa boki biegły równo po granicy działki ewidencyjnej nr "[...]". Biorąc pod uwagę treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w związku z art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r. nr 10, poz.76 ze zm.), organ uznał, że powierzchnia działki rolnej K (0,08 ha) nie spełniła warunku minimalnej wymaganej powierzchni 0,10 ha, w wyniku czego działka rolna K została wykluczona z płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 3.1. Ostatecznie organ przyjął, że powierzchnia uwzględniona w płatności do ww. wariantu wyniosła 8,30 ha. Stwierdził, że pomiar podczas kontroli wykazał powierzchnię 8,91 ha. Z uwagi jednak na fakt, iż wnioskowana płatność nie może zostać przyznana do powierzchni większej niż powierzchnia deklarowana, po wykluczeniu działki rolnej K, uwzględniona do płatności powierzchnia w ramach wariantu 3.1 wyniosła 8,30 ha.

Ustalona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią kwalifikującą się, stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu, wyniosła 1,5663%. W związku z powyższym oraz w myśl art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 w związku z art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, płatność naliczona została do powierzchni stwierdzonej wynoszącej 8,30 ha, tj. do powierzchni mniejszej o 0,13 ha. Mając na uwadze powyższe organ przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2010 za realizację wariantu 3.1 w kwocie 4.150,00 zł.

W odniesieniu do wariantu 8.3 międzyplon ścierniskowy wnioskodawca zadeklarował powierzchnię 11,78 ha, zaś powierzchnia stwierdzona po kontroli i przyjęta przez organ do ustalenia wysokości płatności z tego tytułu wyniosła 10,71 ha. Z ustaleń organu wynikało, że ww. wariant był realizowany na działkach oznaczonych symbolami G i H. W związku z ustalonymi różnicami pomiędzy zadeklarowaną powierzchnia działki H (deklaracja 7,08 ha, ustalenia kontroli 6,01 ha) zastosowano sankcję z art. 16 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. Organ orzekł, że płatność naliczona została do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu, pomniejszonej o kwotę przypadającą na dwukrotną stwierdzoną różnicę, tj. 1,07 ha, co stanowiło 9,9907%. Naliczył zatem stronie płatność, z uwzględnieniem pomniejszenia, w kwocie 3.428,00 zł. Ustaloną płatność do powierzchni stwierdzonej pomniejszono o 856 zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie uwzględnił odwołania, w którym rolnik zakwestionował ustalenia kontroli odnośnie powierzchni zadeklarowanych działek do płatności w ramach poszczególnych wariantów, powołując się na kontrole przeprowadzane w latach 2004, 2005 i 2008. Wskazując na podstawy prawne oraz stan faktyczny, organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji, a także przedstawił sposób wyliczenia kwot w ramach poszczególnych wariantów płatności rolnośrodowiskowych, z uwzględnieniem pomniejszeń.

Podał, że w toku postępowania wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym strony były kilkakrotnie weryfikowane i nie stwierdzono ich nieprawidłowości. Odnosząc się do stwierdzonych zawyżeń deklarowanej powierzchni organ stwierdził, że wynikały one z dwóch przyczyn: areał spornych działek rolnych wychodził poza granicę działek ewidencyjnych należących do beneficjenta (działki I, K) oraz w wyniku rozrastających się przez lata powierzchni zadrzewionych i zakrzaczonych, co widoczne było na ortofotomapach i zdjęciach stanowiących załącznik do dokumentacji pokontrolnej wykonanej w dniach 2 - 3 września 2010 r. (działki I, H).

Wyjaśnił, że w ubiegłych latach konfiguracja działek rolnych na działkach ewidencyjnych nr "[...]" była inna niż w roku 2010, co skutkowało brakiem możliwości odniesienia pomiaru z roku poprzedniego do poszczególnych działek rolnych zadeklarowanych we wniosku z lat ubiegłych. Dodatkowo zaznaczył, że zmianie uległy zasady pomiaru, które miały wpływ na zmniejszenie areału w roku 2010. W przypadku działki I uprawa została pomierzona zgodnie z obowiązującą instrukcją, tj. pomniejszona do granic ewidencji beneficjenta, zaś droga na działce F nie została zakwalifikowana ze względu na brak deklaracji we wniosku. Pozostała powierzchnia niekwalifikująca się do płatności, to zwiększone zadrzewienia i zakrzewienia, które widoczne na zdjęciach satelitarnych wykonanych w latach ubiegłych są mniejsze niż na zdjęciach satelitarnych uzyskanych na przełomie kwietnia i maja 2010 r. W związku z powyższym powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza była mniejsza i stanowiła różnicę powierzchni całkowitej działki ewidencyjnej i powierzchni nieuprawnionych do płatności (zadrzewienia, zakrzaczenia oraz powierzchnia uprawowa leżąca w granicach obcej ewidencji, stanowiąca kontynuację zasiewu rolnika).

Organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do podważania ustaleń kontroli. W szczególności strona, nie zgadzając się z tymi ustaleniami nie przedstawiła własnych, aktualnych pomiarów dokonanych przez uprawnionego geodetę, wykonanych na podstawie mapowym.

Organ odwoławczy stwierdził także, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności do zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi o wyjątkach od stosowania obniżek i wykluczeń. Zdaniem organu, rolnik przy wypełnianiu przedmiotowego wniosku dopuścił się winy polegającej, co najmniej na niedbalstwie. Deklarując we wniosku określone działki rolne, powinien przed jego złożeniem dokonać, czy to samodzielnie, czy przy pomocy osób trzecich, pomiaru powierzchni gruntów, do których ubiegał się o przyznanie płatności. Organ podkreślił, że producent rolny we wniosku powinien podać stan faktyczny użytkowanych rolniczo przez siebie gruntów, zarówno odnośnie powierzchni, jak i rodzaju uprawy. Powinien zatem sprawdzić, jak w rzeczywistości przedstawia się stan posiadanych gruntów. Organ zaznaczył, że powierzchnie działek rolnych, jakie należy podać we wniosku, a które są przedmiotem kontroli na miejscu, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zaniechanie sankcji w płatnościach. Wskazał, że deklarowana powierzchnia była wynikiem kontroli i pomiarów przeprowadzonych w ubiegłych latach przez ARiMR. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że nieprawidłowości dotyczą dwóch połączonych ze sobą działek ewidencyjnych nr "[...]", położonych w obrębie W. gm. M., o łącznej powierzchni 29,91 ha, zadeklarowanej przez niego jako użytkowanej rolniczo o powierzchni 26,33 ha, a której to powierzchnię organy przyjęły po kontroli w roku 2010 - 25,10 ha. Wyjaśnił, że ww. działki ewidencyjne oznaczył we wniosku na 2010 r. symbolami F, G, H, S.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organów skarżący wskazał, że obszar ten wielokrotnie podlegał kontroli, w wyniku których powierzchnia tej działki była kilkukrotnie mierzona. Wyjaśnił, że w roku 2004 dokonał pomiaru spornych działek ewidencyjnych za pomocą tzw. "krokiewki", w wyniku tego pomiaru ustalił, że powierzchnia tego gruntu wynosiła 26,08 ha. Natomiast przeprowadzona przez organy kontrola w tym też roku stwierdziła powierzchnię 28,94 ha. Mając na uwadze powyższe, skarżący w roku 2005 ponownie zadeklarował powierzchnię 26.08 ha, w wyniku dokonanej w tym roku kontroli przez ARiMR metodą FOTO ustalono powierzchnię 27,75 ha. W związku z powyższym skarżący w latach następnych zwiększył deklarowaną powierzchnię na działkach ewidencyjnych "[...]" o 0,12 ha do 26,33 ha. W wyniku kolejnej kontroli w roku 2008 ARiMR metodą GPS ustalił, że powierzchnia działek F, G, H, I wynosi 26,81 ha, a nadto stwierdził, że w toku kontroli pomierzono także wszystkie działki, do których przysługiwała płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 1.1. W wyniku tej kontroli organy stwierdziły, że powierzchnia działek rolnych wynosi 38,03 ha, natomiast we wniosku na 2008 r. skarżący zadeklarował 37,68 ha.

W związku z powyższym skarżący nie zgodził się z zarzutem organów, iż nadmiernie pobierał płatności za lata ubiegłe w ramach pakietu 1.1. Dodał, że "Zestawienie powierzchni kwalifikowanych w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych", które otrzymał wraz z wnioskiem o dopłaty bezpośrednie na 2010 r. wskazuje wartość PEG (powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza) działek nr ewid. "[...]" na 26,21 ha.

Nadto w stosunku do działki oznaczonej symbolem K stwierdził, iż w 2005 r. w wyniku kontroli stwierdzono, że powierzchnia tej działki wynosi 0,13 ha, natomiast w roku 2010 ustalono, że 0,08 ha.

Nie zgodził się także ze stwierdzeniem, że na działkach ewidencyjnych nr "[...]" na przełomie lat nastąpiło zwiększenie powierzchni zadrzewień i zakrzewień. Podkreślił, że ARiMR nie udzieliła mu na ten zarzut odpowiedzi. Wskazał, że zarówno w roku 2005 jak i 2010 kontrole w jego gospodarstwie przeprowadzono tą samą metodą – FOTO. Ponadto nie podzielił stwierdzenia organów, że nie przedłożył wiarygodnych dokumentów na poprawność swoich twierdzeń. Wskazał, że przedłożył odpisy wyników poprzednich kontroli. Nadto zauważył, że wyniki kontroli z 2010 r. przekazano mu po upływie 5 miesięcy, tym samym nie mógł odnieść się do nich, gdyż na części działek była już inna uprawa.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012 r., oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżący został zapoznany ze sprawozdaniem z kontroli przeprowadzonej według reguł określonych w art. 35 ust. 1 lit a) i b) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Skarżący w żaden sposób nie zaprzeczył, że areał spornych działek rolnych wychodził poza granicę należących do niego działek ewidencyjnych oraz faktu rozrastania się przez lata powierzchni zakrzewień i zadrzewień. Stwierdzenie "wyjścia" poza granicę ewidencyjną wywołało skutek w postaci zakwestionowania powierzchni działek oznaczonych symbolem I, H oraz K.

W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji , a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił m.in. naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w zw. z art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że działki rolne powinny mieścić się w granicach ewidencyjnych działki.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest zasadna, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie. Dokonując wykładni przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. stwierdził, że ustawodawca definiując pojęcie działki rolnej dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowych, jako kryterium decydujące, przyjmuje fakt posiadania przez rolnika zwartego obszaru gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Określenia działki rolnej w żadnym z powołanych wyżej przepisów nie odwołują się do stanu ewidencyjnego działek. Zarzut podniesiony w tym zakresie uznał Sąd za trafny. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, że rozpoznawana sprawa została przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie na podstawie opisanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2013 r.

Wobec tego - po pierwsze modyfikacji ulegają granice sprawy sądowo-administracyjnej, których nie wyznaczają już jedynie art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", ale również art. 168 § 3, art. 183 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1117/05, publ. Lex nr 238489). Zakres badania sprawy limitowany jest bowiem zasięgiem rozpoznania skargi kasacyjnej.

Po wtóre - zastosowanie znajduje art. 190 p.p.s.a., w myśl którego wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Obowiązek przyjęcia wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wprawdzie charakteru bezwzględnego, bowiem orzecznictwo oraz doktryna dopuszcza od niego odstępstwa, jednak w bardzo ograniczonym zakresie, nie powodującym uszczuplenia istoty przepisu. Omawiane wyjątki mogą występować jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny (por. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Kraków 2005, s. 481).

W niniejszej sprawie żadna z przedstawionych powyżej okoliczności nie wystąpiła. Ani stan faktyczny sprawy, ani stan prawny nie uległy zmianie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając obecnie sprawę ze skargi S. R., nie znajdując podstaw do zastosowania odstępstw od konieczności podzielenia poglądu prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2013 r., zobowiązany jest wykładnię prawa tam przedstawioną przyjąć.

W pierwszej kolejności należy zatem zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z wykładnią dokonaną przez Sąd I instancji, że podstawę określenia powierzchni działek rolnych uwzględnianych przy przyznawaniu płatności rolnośrodowiskowych stanowią granice ewidencyjne. Powołując się na § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. wskazał, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, w rozumienia art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 między innymi, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi" wynosi co najmniej 1 ha.

Następnie Sąd zaznaczył, że powołany przepis przewiduje płatność rolnośrodowiskową dla działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przepis ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, definiując w art. 3 pkt 7 pojęcie działki rolnej, określa ją, jako działkę rolną w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009, s. 65) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Przepis art. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 określa działkę rolną, jako zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, jednakże w przypadku, gdy w kontekście rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupę upraw, granice działki są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej.

Powołując się na brzmienie ww. przepisów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawodawca definiując pojęcie działki rolnej dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowych, jako kryterium decydujące przyjmuje fakt posiadania przez rolnika zwartego obszaru gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Określenia działki rolnej w żadnym z powołanych wyżej przepisów nie odwołują się do stanu ewidencyjnego działek, a jedynie wskazują na fakt posiadania.

W związku z przedstawioną wykładnią należało zatem stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana niezgodnie z powołanymi wyżej przepisami prawa. Jak wynika bowiem z akt sprawy oraz z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wydał decyzję w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2010 z powodu stwierdzonych nieprawidłowości występujących na działkach rolnych. Powyższe nieprawidłowości wynikały z dwóch przyczyn: areał spornych działek rolnych wychodził poza granice działek ewidencyjnych należących do skarżącego (działki rolne oznaczone symbolem I, K) oraz w wyniku rozrastających się przez lata powierzchni zadrzewionych i zakrzaczonych (działki rolne oznaczone symbolem I, H). Stwierdzone rozbieżności na działkach rolnych wywołały określone konsekwencje prawne w postaci zakwestionowania powierzchni działek oznaczonych symbolem I (zmniejszono areał działki rolnej do granic zawartych w ewidencji gruntów oraz wykluczono powierzchnię zadrzewioną), H (wykluczono z powierzchni działki tereny trwale zadrzewione i zakrzaczone) oraz K (działkę wykluczono z płatności w ramach wariantu 3.1). Następnie uwzględniając procentową różnicę między powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną, organ naliczył w oparciu o art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości.

W świetle natomiast wykładni prawa dokonanej w opisanym wyroku przez NSA za błędne uznać należało stanowisko organu, że działki rolne powinny mieścić się w granicach ewidencyjnych działki. W konsekwencji błędnie organ ustalił powierzchnie działek uprawnionych do wnioskowanej płatności. W niniejszej sprawie niezbędne bowiem było uwzględnienie faktu posiadania przez rolnika zwartego obszaru gruntu, zgłoszonego przez jednego rolnika i obejmującego nie więcej niż jedną grupę upraw.

Dlatego też, ponownie rozpoznając sprawę, organ kierując się stanowiskiem Sądu w zakresie określenia obszarów działek rolnych w oparciu o kryteria wskazane wyżej, a nie w oparciu o kryterium stanu ewidencyjnego w ewidencji gruntów dokona ustaleń w zakresie powierzchni działek, będących w posiadaniu skarżącego. Następnie w oparciu o stwierdzone powierzchnie działek, zastosuje przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę do naliczania płatności rolnośrodowiskowej. W przypadku natomiast braku możliwości dokonania stosownych ustaleń z uwagi na braki w materiale dowodowym sprawy, organ przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w trybie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.