Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 689/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 108
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. A. oraz S. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2020r. Starosta Ł. na wniosek [...] S.A udzielił zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha (obręb ewidencyjny [...] - W. , jednostka ewidencyjna Ł. - obszar wiejski), stanowiącej własność M. A. w celu budowy dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji C. - L. S. oraz posadowienia słupa elektroenergetycznego nr [...]. Decyzji nadano również rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 124 ust.1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U z 2020r. poz. 65) w przypadkach określonych w art. 108 kpa lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o której mowa w ust.1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W tym przypadku decyzją z dnia [...] maja 2020r. Starosta Ł. ograniczył już na podstawie art. 124 ust.1 ustawy sposób korzystania z nieruchomości na realizację wspomnianej inwestycji. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości umożliwia natomiast realizację inwestycji celu publicznego, mającą służyć interesowi społecznemu. Organ zaznaczył, że dzięki niej dojdzie do zwiększenia pewności zasilana, poprawy jakości energii oraz zmniejszenia zagrożeniem przeciążenia linii. Budowa linii poprawi także niezawodność sieci przesyłowej oraz ułatwi przeciwdziałanie skutkom poważnych awarii systemowych. Po rozpoznaniu odwołania M. A. Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2020 r. umorzył postępowanie odwoławcze, argumentując, że umową darowizny z dna [...] maja 2020r. darował wspomnianą nieruchomość swojemu dziadkowi S. G., co oznaczało, że utracił charakter strony postępowania i nie posiadał uprawnienia do wniesienia odwołania. Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. M. A., działając w imieniu własnym jak i S. G., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, za pośrednictwem Wojewody, skargę na wyżej wymienioną ostateczną decyzję Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 23 marca 2021 r., (SA/Lu 756/20) odrzucił skargę S. G. i uchylił zaskarżoną decyzję. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Również organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z mocy art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości następuje tylko na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny i wyłącznie po wydaniu wcześniej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Obie te przesłanki zostały spełnione. Decyzją z [...] maja 2020r. Starosta Ł. na wniosek [...] [...] S.A ograniczył na podstawie art. 124 ust.1 ustawy sposób korzystania z nieruchomości na realizację wspomnianej inwestycji, nie ulega też wątpliwości, że budowa dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji C. - L. S., realizowana przez [...] S.A. z/s w K. - J., stanowi cel publiczny, przewidziany w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i realizowana jest w interesie społecznym o którym mowa w art. 108 kpa. Za taki uznać należy konieczność realizacji inwestycji niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego państwa. Za udzieleniem zezwolenia przemawiał także słuszny interes wnioskodawcy, budowy sieci wynika bowiem z ustawowego obowiązku dbałości przez przedsiębiorstwo energetyczne o utrzymanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły, niezawodny i przy zachowaniu wymagań jakościowych. Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania, że decyzja została wydana nieprawidłowo, gdyż M. A. nie jest właścicielem nieruchomości, organ odwoławczy wskazał, że na dzień wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości tj. [...] maja 2020 r., był jej właścicielem. Potwierdza to przesłana przez właściciela nieruchomości kopia umowy darowizny oraz umowy dzierżawy, zawarta w formie aktu notarialnego w dniu [...] maja 2020 r. Wynika z niej, że przedmiotowa działka została darowana S. G., dziadkowi dotychczasowego właściciela, w dniu [...] maja 2020 r., a więc po wydaniu decyzji przez Starostę Ł. , co dodatkowo potwierdza dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy z przyjęcia korespondencji przez Pocztę Polską. Potwierdza to także załączony do odwołania elektroniczny wydruk treści księgi wieczystej Nr LU [...], z którego wynika, że przedmiotowa działka stanowi własność M. A. na dzień [...] maja 2020 r. Zakres orzeczonego ograniczenia, jak również przebieg inwestycji na przedmiotowej nieruchomości został opisany w załączniku do decyzji. Zdaniem organu projektowana inwestycja nie narusza interesów właściciela działki nr [...], a jej usytuowanie odpowiada ustaleniom planu miejscowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. A. działający w imieniu własnym oraz S. G. zarzucili decyzji Wojewody naruszenie art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zasadnym jest wydanie decyzji na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości w sytuacji, gdy z przesłanek wskazanych w art. 108 kpa do rozważenia w niniejszej sprawie wchodzi w rachubę przede wszystkim inny interes społeczny ewentualnie wyjątkowo ważny interes strony, natomiast zgodnie z przepisem art. 124 ust. 1a zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnia wskazując na ważny interes gospodarczy. Ponadto decyzja wydawana w oparciu o art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest decyzją zależną od istnienia decyzji, ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, której zasadność kwestionuje skarżący, a której byt jest zależny w pierwszej kolejności od uprzedniego wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, a w następnej od spełnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 124 ust. 1a, tj. przypadków określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym, przy czym organ administracji publicznej niezasadnie przyjął, iż decyzja wydana przez organ I instancji jest zgodna z przepisami prawa i nie wykazał konieczności niezwłocznego zajęcia nieruchomości. W skardze zarzucono ponadto naruszenie art. 8 kpa poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej zgodnie z zasadami wynikającymi wprost z tego przepisu, tj. proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, art. 11 kpa, art. 107 § 3 kpa. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji sprzecznie z przepisami aktualnie obowiązującego prawa, pobieżnie i w bardzo lakoniczny i ogólny sposób, przy jednoczesnym nie odniesieniu się do ogółu okoliczności, które legły u podstaw rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, co bezpośrednio pozostaje w opozycji do naczelnych zasad prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej sposób budzący zaufanie i wbrew zasadzie przekonywania oraz art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez uchylenie się od prawidłowego i wyczerpującego zgromadzenia w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego celem ustalenia w momencie odwołania jaki był status M. A., bowiem decyzja narusza interes prawny zarówno jego, który jako dzierżawca zostaje pozbawiony możliwości korzystania i czerpania pożytków z 2084 m2 nieruchomości, którą dotychczas uprawiał jak i interes S. G. obecnego właściciela, który nie brał udziału zarówno w wydaniu merytorycznej decyzji jak i w postępowaniu odwoławczym. Ostatecznie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( DZ. U z 2020r. poz. 65 ) starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela - po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisanej art. 124 ust. 1 ustawy – w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 kpa lub w przypadku uzasadnionego ważnym interesem gospodarczym. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Wydaje się oczywiste, że nawiązanie w treści przepisu do decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje na subsydiarny charakter decyzji wydanej na podstawie wspomnianego przepisu wobec decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości i daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W tym przypadku wydanie zaskarżonej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzedziła decyzja Starosty [...] z [...] maja 2020r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości w celu realizacji przez [...] S.A. inwestycji celu publicznego jakim miało być budowa dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji C. - L. S. oraz posadowienia słupa elektroenergetycznego nr [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia [...] lipca 2021r., natomiast skarga S. G. została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 lutego 2022r. ( II SA/Lu 688/21 ). Nie sposób zgodzić się z zarzutem skarżących, upatrujących naruszenia art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zasadnym jest wydanie decyzji na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości w sytuacji, gdy z przesłanek wskazanych w art. 108 kpa do rozważenia w niniejszej sprawie wchodzi w rachubę przede wszystkim inny interes społeczny ewentualnie wyjątkowo ważny interes strony, natomiast zgodnie z przepisem art. 124 ust. 1a zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnia wskazując na ważny interes gospodarczy. Wydaje się oczywiste, że w świetle tego przepisu decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wydawana przez starostę na wniosek inwestora w razie wykazania przez niego jednej z dwóch grup przesłanek. Pierwsza odnosi się do przypadków możliwości nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności do czego nawiązuje art. 108 kpa , tj. gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, druga natomiast wprost wymieniona w art. 124 ust.1a wypełnia się w przesłance "ważnego interesu gospodarczego". Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2019r ( I OSK 1834/18 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) wymienione w tym przepisie przyczyny pozwalające na wydanie decyzji są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej tym przepisem. Uprawnione jest przy tym stanowisko, że przesłanki "ważnego interesu gospodarczego" i "interesu społecznego" mogą się przenikać i można je kwalifikować łącznie, skoro realizacja inwestycji w postaci napowietrznej linii energetyczne może służyć obu tym interesom. Organy administracyjne nie mają przy tym obowiązku prowadzenia. wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, a więc takiego którego wyniki będą mogły zostać ściśle określone w postaci wykazania, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest w jakikolwiek sposób zagrożone, czy wykazania wpływu realizacji inwestycji na stabilność dostaw energii elektrycznej. Sąd po raz kolejny, powołując się na dotychczasowe orzecznictwo, zwrócił uwagę, że wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, że energia elektryczna posiada szczególną rolę. Zagadnienia zaspokajania potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii są w orzecznictwie uznawane za niezwykle ważne, i judykatura zalicza tę materię do zadań publicznych. Wynika to z pierwotnego charakteru energii elektrycznej, w związku z czym nie ma możliwości jej zastąpienia. Takie nośniki jak gaz, czy ciepło mogą zostać zastąpione energią elektryczną, ale nie odwrotnie. Całkowita przerwa w dostawie energii elektrycznej powoduje duże straty ekonomiczne, jak i społeczne. Ponadto przyczynia się do osłabienia poczucia bezpieczeństwa mieszkańców miasta, regionu, czy też całego państwa. Podejmowanie działań zmierzających do minimalizowania ryzyka awarii w oczywisty sposób leży zatem w interesie społecznym. Bez wątpienia wydanie kwestionowanej decyzji było bezpośrednio związane z realizacją celu publicznego. W orzecznictwie wskazuje się, że realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej, jest realizacją celu publicznego (wyrok NSA z 8 grudnia 2015 r. I OSK 1244/15 oraz powołane w decyzji wyroki z dnia 22 sierpnia 2019r. I OSK 2533/17 i 20 września 2019r. I OSK 2713/17 opubl. w CBOSA). Umożliwienie budowy linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia o charakterze ponadlokalnym, która ma na celu poprawienie bezpieczeństwa energetycznego, a także jest niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma zatem znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Słusznie zatem podzielając stanowisko inwestora wyrażone we wniosku o wydanie decyzji organy obu instancji, za podstawę swoich decyzji organy przyjęły przesłanki ważnego interesu gospodarczego, interesu społecznego oraz ważnego interesu strony. Zdaniem sądu nie jest również uzasadniony zarzut pozbawienia udziału w postępowaniu skarżącego S. G.. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd uwzględnia skargę na decyzję i uchyla decyzje w całości jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Uchylenie decyzji z w/w powodu następuje w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek tego wznowienia określonej w ustawie kodeksu postępowania administracyjnego. Rzeczywiście Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2021r. ( II OSK 566/21 opubl. w CBOSA ) wskazał, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Jak wskazał bowiem NSA niezależne od prawidłowego działania organu administracji, z obiektywnego punktu widzenia doszło do naruszenia prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nie jest to jednak pogląd jednolity, o czym świadczy powołane przez NSA stanowisko odmienne, według którego sam fakt zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania nie przesądza o wadliwości decyzji w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Warunkiem bowiem zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania ( tak NSA w wyrokach z dnia 16 marca 2021r. I OSK 1619/20 i 8 lipca 2021r. I FSK 268/18 opubl. w CBOSA ). Wprawdzie wspomniane orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny formułował na tle przesłanek o których mowa w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. 5 kpa oraz w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, należy jednak rozważyć, czy może to mieć miejsce także w przypadku przesłanki o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa . Zgodzić się należy, że przez udział w postępowaniu należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego ale także w czynnościach decydujących, który jest zrealizowany przez doręczenie decyzji. Zaznaczyć jednak trzeba, że w istocie podniesiony w skardze zarzut dotyczy braku udziału S. G. w postępowaniu odwoławczym. Jest bowiem oczywistym, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji właścicielem przedmiotowej nieruchomości był M. A., z którym prowadzono rokowania, doręczono decyzję, a następnie złożył odwołanie rozpoznane ostatecznie przez Wojewodę. Brak zatem udziału drugiego ze skarżących w postępowaniu odwoławczym, jako jego następcy prawnego, nie przesądzał o wadliwości decyzji organu odwoławczego w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Warto także zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z potwierdzoną notarialnie datą [...] maja 2020r. udzielone M. A. przez S. G. do reprezentowania go w sprawach zarządzania przedmiotową nieruchomością przed wszelkimi władzami administracji rządowej i samorządowej, sądami instytucjami, urzędami, osobami prawnymi i fizycznymi. Zostało złożone wprawdzie wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2020r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji Starosty [...] w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej działki, z pewnością jednak organ dysponował nim w dacie rozstrzygania odwołania. Akta sprawy nie zawierają informacji, z której wynikałoby, że pełnomocnictwo zostało cofnięte, sami zaś skarżący powojują się na nie w skardze.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U z 2019r. poz. 2325 ) skargę należało oddalić.