Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2836/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 par. 2, art. 33 par. 1 pkt 8, art. 119 par. 1, art. 122 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1432/18 w sprawie ze skargi K.P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego obowiązku rozbiórki i zobowiązania do wpłacenia zaliczki na jego koszty oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1432/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K.P. na postanowienie nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie wykonania zastępczego obowiązku rozbiórki i zobowiązania do wpłacenia zaliczki na jego koszty.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r., na podstawie art. 128 § 1, 1a i 2 w zw. z art. 127, art. 64a § 1 pkt 2 lit. a oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017r., poz. 1201), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. dla powiatu [...] orzekł, że ciążący na K.P. obowiązek wykonania rozbiórki betonowej wiaty garażowej o wymiarach 6,6m x 5,6 m wybudowanej bez wymaganego prawem pozwolenia na działce nr [...] w [...] przy ul. [...], wynikający z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. znak: [...], a objęty tytułem wykonawczym z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo za zobowiązaną na jej koszt i niebezpieczeństwo przez [...] J.K. Jednocześnie zawarto informację, że kwota kosztów wykonania zastępczego wynosi 4.920 zł brutto. Równocześnie organ wezwał zobowiązaną do wpłacenia organowi egzekucyjnemu:

1/ zaliczki na koszt wykonania zastępczego w wysokości 2.000 zł w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia niniejszego postanowienia,

2/ opłaty za czynność egzekucyjną związaną z wydaniem postanowienia w wysokości 6,80 zł w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, kwestionując jego legalność.

Następnie zaskarżonym w tej sprawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego, a następnie wskazał, że zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że pomimo zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia (wobec poprzednika prawnego skarżącej) obowiązek nadal nie został wykonany, na co wskazują wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu 10 kwietnia 2015 r. Podniósł także, że po śmierci poprzednika prawnego skarżącej zachowano wymogi wynikające z art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po ustaleniu następcy prawnego K.P. w osobie skarżącej wystawiono wobec niej nowy tytuł wykonawczy, którego odpis został jej doręczony.

W ocenie organu odwoławczego zasadnie organ pierwszej instancji orzekł o zastosowaniu wykonania zastępczego wobec nieskuteczności zastosowanej wcześniej, w ramach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, grzywny w celu przymuszenia. Obowiązek nadal nie został wykonany, co wynika z argumentacji zażalenia.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że organ egzekucyjny stosownie do przepisu art. 128 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, opartą na przedłożonej ofercie, przybliżoną kwotę kosztów wykonania zastępczego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie naruszył podstawowych zasad postępowania administracyjnego znajdujących zastosowanie również w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na zasadzie art. 18 powyższej ustawy.

Skargę na powyższe postanowienie organu odwoławcze wniosła wymieniona na wstępie skarżąca, podnosząc że narusza ono przepisy prawa.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Podstawę oddalenia skargi stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż poza sporem jest, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja nakazująca poprzednikowi prawnemu skarżącej wykonanie rozbiórki zrealizowanej samowolnie betonowej wiaty garażowej, wzniesionej na działce nr [...]. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przeciwko adresatowi decyzji, prawomocnie wymierzono K.P. grzywnę w celu przymuszenia – postanowienie to było przedmiotem kontroli instancyjnej oraz sądów administracyjnych. W związku z tym, że wyżej wskazany zmarł, obowiązek objęty omawianym nakazem rozbiórki przeszedł na skarżącą jako następcę prawnego zmarłego. Wobec stwierdzenia, że mimo nałożenia grzywny w celu przymuszenia obowiązek rozbiórki w dalszym ciągu nie został wykonany, prawidłowe było zastosowanie innego środka egzekucyjnego – takiego który wprost prowadzi do wykonania obowiązku. Wcześniej, wobec skarżącej wystawiono tytuł wykonawczy nr [...], który jej doręczono 8 grudnia 2017 r.

W ocenie Sądu kontrolowane postanowienie nie budzi zastrzeżeń. Organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił kwestię ustalenia wysokości zaliczki. Przed wydaniem postanowienia o wykonaniu zastępczym organ pierwszej instancji zwracał się do różnych podmiotów z zapytaniem o możliwość i koszt wykonania zastępczego. Wysokość zaliczki (2.000 zł) nie przekracza ustalonej wartości ofertowej robót rozbiórkowych (4.920 zł). Również wysokość zaliczki nie budzi wątpliwości Sądu.

Końcowo Sąd wskazał, że w skardze skarżąca nie przywołała żadnych konkretnych zarzutów wobec zaskarżonego postanowienia, twierdząc ogólnie że narusza ono przepisy prawa. Po dokonaniu z urzędu kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości i domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi poprzez uchylenie postanowień organów obu instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznania pełnomocnikowi skarżącej zwrotu kosztów postępowania za obie instancje wg norm przepisanych, które nie zostały pokryte w całości ani w części.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości wobec stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności niezastosowanie art. 7 § 2, art. 33 § 1 pkt 8, art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 122 § 2 tej ustawy, natomiast niewłaściwe zastosowanie art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstaw kasacyjnych. Skarżąca podniosła, że kontynuowanie postępowanie w sprawie w której zobowiązanym był jej zmarły mąż, w miejsce którego wstąpiła, możliwe było z zachowanie zasad postępowanie egzekucyjnego w administracji. Zbyt wąskie interpretowanie przez organy oraz Sąd pierwszej instancji art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozbawiło skarżącą możliwości podnoszenia zarzutów przysługujących pierwotnie zobowiązanemu. Ograniczenie w ten sposób jej roli narusza jej gwarantowane przez Konstytucję prawo do czynnego udziału w sprawie, obrony swoich interesów, a tym samym wymaga uchylenia czynności organów w zakresie w jakim są obarczone wadami. Podniosła także, że względem skarżącej nigdy nie zastosowano grzywny w celu przymuszenia, od razu stosując wykonanie zastępcze.

W piśmie procesowym z dnia 15 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie ziściły się za to warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, a w konsekwencji wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym, bowiem pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały jej przeprowadzenia (art. 182 § 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając natomiast wniesioną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego w tej sprawie środka odwoławczego zaznaczyć w pierwszej kolejności należy, iż zaskarżony wyrok w pełni odpowiada prawu, natomiast podniesiony w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. wobec wskazywanych tam naruszeń prawa, a to art. 7 § 2, art. 33 § 1 pkt 8, art. 119 § 1 oraz art. 122 § 2, jak i art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jako całkowicie nieusprawiedliwiony, nie zasługiwał na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie jako nietrafny należy ocenić zarzut samoistnego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., albowiem do samoistnego naruszenia tego przepisu mogłoby dojść przede wszystkim wówczas, gdyby z uzasadnienia wyroku wynikało, iż Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie uchylił zaskarżonej decyzji czy też postanowienia. Z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w tej sprawie. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. jest tzw. przepisem wynikowym, który dochodzi do głosu wówczas, gdy sąd dostrzeże naruszenie przez organy przepisów prawa materialnego lub procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może mieć dwojaką postać. Może polegać na błędnej wykładni prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy organ błędnie przyjął, że określony przepis prawny obowiązuje lub nie obowiązuje w danej sprawie, albo niewłaściwie zinterpretował treść lub znaczenie tego przepisu. W konsekwencji wadliwie została ustalona norma prawna znajdująca w sprawie zastosowanie. Po drugie - naruszenie prawa może polegać na niewłaściwym zastosowaniu prawa. Będzie to miało miejsce w sytuacji, gdy organ prawidłowo ustalił treść normy prawnej, ale błędnie ją zastosował do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Naruszenie prawa materialnego uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia tylko wtedy, gdy miało to wpływ na wynik sprawy. Przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji, gdy nawet przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylenie decyzji lub postanowienia nastąpi, jeżeli stwierdzone naruszenie przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Warunkiem skorzystania przez sąd administracyjny z możliwości, jaką daje omawiany przepis, jest wskazanie, że w okolicznościach danej sprawy, gdyby nie wskazane uchybienia, to mogłoby dojść do wydania decyzji istotnie się różniącej od wydanego orzeczenia. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego. Warunkiem uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest ustalenie przez sąd pierwszej instancji istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej rozpatrujący daną sprawę oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a więc gdyby nie było stwierdzonego naruszenia przepisów prawa, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne.

W ramach tak przedstawionych kryteriów, zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niespornych okolicznościach tej sprawy, Sąd pierwszej instancji nie mógł zastosować ww. przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., albowiem zaskarżone postanowienie, dotyczące obowiązku wykonania zastępczego za zobowiązaną rozbiórki obiektu budowlanego i wpłacenia zaliczki na jego koszty wraz z opłatą za czynności egzekucyjne, w pełni odpowiada prawu. Stąd badając legalność tego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach sądowej kontroli trafnie zastosowała wobec niego konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. a w konsekwencji oddalił wniesioną skargę.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. wszczęto przeciwko zobowiązanemu K.P. postępowanie egzekucyjne w sprawie wykonania obowiązku orzeczonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia [...] stycznia 2005 r., a polegającego na dokonaniu rozbiórki betonowej wiaty garażowej o wymiarach 6,6m x 5,6m samowolnie zrealizowanej na działce nr [...] w S. przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. na zobowiązanego K.P. została nałożona grzywna w kwocie 3000 zł w celu przymuszenia. Ostatecznym postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymano w mocy ww. postanowienie. Następnie to ostateczne postanowienie zostało skontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1481/13 oddalił wniesioną przez K.P. skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1236/14 oddalił wniesioną przez K.P. skargę kasacyjną od wyżej wymienionego wyroku z dnia 12 lutego 2014 r.

Następnie, z uwagi na śmierć zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Podjęte zostało z udziałem spadkobierczyni K.P. – jego żony K.K. Następstwo prawne ustalono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w N. I Wydział Cywilny, sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku. Przyjęto, że skarżąca jako spadkobierczyni zobowiązanego K.P. przejęła jego obowiązki objęte tytułem wykonawczym. Nastąpiło to, jak trafnie uznano w tej sprawie, zgodnie z normą art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przywołany powyżej przepis wprowadził możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do innej osoby, niż ta przeciwko której wystawiony został tytuł wykonawczy, jeżeli na tę inną osobę, jako następcę prawnego zobowiązanego, w toku postępowania egzekucyjnego, przeszedł obowiązek objęty tytułem wykonawczym. Szeroka formuła art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza przy tym ograniczeń odnośnie do sposobu przejścia obowiązku objętego tytułem prawnym na następcę prawnego zobowiązanego. Źródłem przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na inny podmiot mogą być czynności o charakterze cywilnoprawnym albo administracyjnoprawnym (W. Piątek/A. Skoczylas, Komentarz do art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, [red.] R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 172). W wyniku powołanego wyżej orzeczenia Sądu powszechnego doszło do nabycia spadku, po zobowiązanym K.P., obejmującego również i sporny obiekt betonowej wiaty, z którym jest związany egzekwowany obowiązek. W takich sytuacjach obowiązek rozbiórki przechodzi na następcę prawnego, czyli aktualnego właściciela obiektu budowlanego. Obowiązek rozbiórki jest obowiązkiem wynikającym z norm prawa materialnego administracyjnego. Jeżeli występuje następstwo prawne obowiązek administracyjny przechodzi na następcę prawnego zobowiązanego. Dlatego też zasadnie kontynuowano przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, z zachowaniem (pozostawieniem w mocy) dokonanych wcześniej czynności egzekucyjnych. W realiach tej sprawy, całkowicie więc chybiony jest wskazany w skardze kasacyjnej zarzut zbyt wąskiego interpretowania przez organy oraz Sąd pierwszej instancji art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawidłowość zastosowania ww. przepisu w tej sprawie nie budzi jakichkolwiek wątpliwości.

Organ nadzoru budowlanego w dalszym toku postępowania egzekucyjnego właściwie doręczył zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] wraz z postanowieniem o podjęciu postępowania egzekucyjnego z udziałem spadkobierczyni K.P. K.P. oraz pismem informującym o kontynuowaniu wobec K.P. postępowania egzekucyjnego prowadzonego uprzednio przeciwko K.P. Skarżąca jako zobowiązana, co potwierdzają akta sprawy, nie skorzystała z prawa wniesienia zarzutów na prowadzoną egzekucję.

Stąd też następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. dla powiatu [...], na podstawie art.128 § 1, 1a, 2 w zw. z art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosował kolejny środek egzekucyjny – wykonanie zastępcze – informując, że kwota kosztów wykonania zastępczego wynosi 4920 zł. Zobowiązano również skarżącą do wpłacenia organowi egzekucyjnemu zaliczki na koszty wykonania zastępczego w wysokości 2000 zł.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż pismem z dnia 5 marca 2018 r., powołując się na przepis art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązana wniosła zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W sprawie zgłoszonego zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organy egzekucyjne nie uwzględniły tego zarzutu, zaś ostateczne postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w tym zakresie skontrolowane zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1430/18 oddalił skargę K.P., zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2020 r. oddalił wniesioną od tego wyroku skargę kasacyjną zobowiązanej.

Skoro, co jest niesporne w tej sprawie, postępowanie egzekucyjne kontynuowano, a dokonane czynności egzekucyjne pozostały w mocy, to słusznie Sąd pierwszej instancji zaaprobował działania organu administracji, który w takich okolicznościach podejmując dalsze czynności egzekucyjne wydał powołane wyżej postanowienie nr [...]z dnia [...] lutego 2018 r., na podstawie art. 128 § 1, 1a i 2 w zw. z art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o zastosowaniu wykonania zastępczego za zobowiązaną obowiązku wykonania rozbiórki betonowej wiaty garażowej na działce nr [...] w S. z jednoczesnym zobowiązaniem skarżącej do wpłacenia organowi egzekucyjnemu zaliczki na koszt jego wykonania w kwocie 2000 zł wraz z opłatą za czynności egzekucyjne w wysokości 6,80 zł.

Ponieważ już wcześniej zaznaczono we wstępnej części tego uzasadnienia, że zastosowany został przez organy egzekucyjne w pierwszej kolejności środek w postaci nałożenia grzywny w celu przymuszenia (patrz: ostateczne i prawomocne postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]), tym samym organowi egzekucyjnemu pozostał już tylko jeden środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym właśnie w postaci wykonania zastępczego i ten środek został zastosowany w realiach niniejszego postępowania

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w trakcie egzekucji wynikającego z przepisów prawa budowlanego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego organ egzekucyjny powinien, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w art. 15 § 1 zdanie drugie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w pierwszej kolejności nałożyć grzywnę w celu przymuszenia na podstawie art. 119 § 1 lub § 2 tej ustawy, uwzględniając dyspozycje przepisów art. 121 § 4 i 5 oraz art. 122 § 2 pkt 2 in fine. Wykonanie zastępcze, unormowane w art. 127, może być orzeczone, gdy mimo wymierzenia grzywny zobowiązany nie wykona obowiązku albo gdy uwzględniając zarzut zobowiązanego, że grzywna jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym (art. 33 pkt 8), organ postanowi o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4). W tej sprawie właśnie po wcześniejszym zastosowaniu przez organy egzekucyjne grzywny w celu przymuszenia, która jednak nie doprowadziła do wykonania przedmiotowego obowiązku, jedynie właściwe było procedowanie w trybie art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego. Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji przyjął, w okolicznościach tej sprawy, że wobec stwierdzenia, iż mimo nałożenia grzywny (która w zakresie obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego jest co do zasady jednorazowa) w celu przymuszenia obowiązek rozbiórki w dalszym ciągu nie został wykonany, prawidłowe było zastosowanie innego środka egzekucyjnego – takiego, który wprost prowadzi do wykonania obowiązku. Właściwie też przyjęto, że okoliczności tej nie zmienia fakt, iż w trakcie postępowania egzekucyjnego K.P. zmarł, bowiem w takiej sytuacji obowiązek rozbiórki przechodzi na następców prawnych zmarłego, w tym wypadku na skarżącą.

Zatem wydane w sprawie postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. dla powiatu [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] o zastosowaniu wykonania zastępczego, podjęte zostało zgodnie z prawem, co przyznał trafnie Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Nadto właściwe zauważono w motywach kwestionowanego orzeczenia, iż organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił kwestię ustalenia wysokości zaliczki. Przed wydaniem postanowienia o wykonaniu zastępczym organ pierwszej instancji zwracał się do różnych podmiotów gospodarczych z zapytaniem o możliwość i koszt wykonania zastępczego. Wysokość zaliczki (2000 zł) nie przekracza ustalonej wartości ofertowej robót rozbiórkowych (4920 zł). Słusznie zatem zaznaczono, że wysokość zaliczki nie budzi wątpliwości.

Skoro zatem stosownie do treści art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, to w okolicznościach tej sprawy możliwe było zastosowanie wyłącznie wykonania zastępczego, gdyż ten właśnie środek prowadzi bezpośrednio do wykonania przedmiotowego obowiązku rozbiórki. Nie jest więc usprawiedliwiony zarzut niezastosowania ww. przepisu art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji. Organy egzekucyjne powinny w pierwszej kolejności rozważyć, jaki środek egzekucyjny byłby najmniej uciążliwy, a zarazem efektywny. Z istoty zasady racjonalnego działania i zasady niezbędności w postępowaniu egzekucyjnym wynika zatem obowiązek zastosowania takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji obowiązku. Całokształt okoliczności tej sprawy wskazuje jednoznacznie na potrzebę zastosowania wyłącznie wykonania zastępczego. W okolicznościach tej sprawy, zastosowana na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego grzywna w celu przymuszenia nie spełniła swej roli i nie doprowadziła do wykonania obowiązku przedmiotowej rozbiórki, a więc należało kontynuując przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, zastosować kolejny środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego o jakim mowa w art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem właśnie obowiązek zastosowania takiej dolegliwości jest niezbędny do realizacji przedmiotowego obowiązku. Opisane wyżej przesłanki wskazują więc wyraźnie, iż całkowicie nieusprawiedliwiony jest zarzut skargi kasacyjnej niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organy egzekucyjne nie mogły orzec po raz kolejny o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wobec zobowiązanej, jak tego domaga się skarga kasacyjna, skoro została ona już nałożona na poprzednika prawnego zobowiązanej, a przy egzekwowaniu obowiązku wynikającego z prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, co należy wyraźnie podkreślić. Powyższa argumentacja pozwala zatem jednoznacznie stwierdzić, iż przepisy wskazywane w skardze kasacyjnej, a dotyczące grzywny w celu przymuszenia tj. art. 119 § 1 i art. 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogły mieć zastosowania, na tym etapie postępowania egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie także przepis art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazany w skardze kasacyjnej nie został naruszony poprzez jego niezastosowanie. Prawidłowość zastosowania ww. normy oceniano w sprawie dotyczącej zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, zakończonej ostatecznym i prawomocnym postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. Nr [...]. Ww. postanowienie uznano za odpowiadające prawu (w szczególności patrz: wyrok NSA z 27 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2835/19) i generalnie nie uznano zgłoszonego tak zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Prawomocny wyrok w tym zakresie niewątpliwie wiąże również i w niniejszej sprawie.

Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do konkluzji, że zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wniesioną skargę kasacyjną oddalił.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej kasacyjnie o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazać należy, że wnioski te rozpoznawane są przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie art. 258-261 p.p.s.a.

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.