Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2206/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "I." z siedzibą w B. na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia (...) września 2006 r. nr (...) w przedmiocie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia (...) marca 2006 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. uzgodnił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia dla inwestycji polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci (...) nr (...) przewidzianej do usytuowania na wieży telekomunikacyjnej planowanej do posadowienia na działce przy ul. (...) w B., zgłaszając następujące warunki do decyzji:

1. anteny stacji bazowej telefonii komórkowej należy zainstalować, aby emitowane przez nie pola elektromagnetyczne docierające do miejsc przebywania ludzi były w pełni bezpieczne dla zdrowia. Oznacza to, że poziom elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego w miejscach dostępnych dla ludzi nie może przekraczać poziomu dopuszczalnego, scharakteryzowanego przez wartości parametrów fizycznych określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów,

2. powstające podczas eksploatacji stacji bazowej telefonii komórkowej odpady klasyfikowane jako niebezpieczne (baterie, akumulatory ołowiowe) odpowiednio zabezpieczone należy przekazywać do utylizacji w trybie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.

W uzasadnieniu swej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. wskazał, iż przedmiotowa inwestycja polegać będzie na budowie wieży telekomunikacyjnej o wys. 52,5 m nad poziomem terenu, na której zawieszony zostanie system antenowy składający się z dwunastu anten sektorowych oraz ośmiu anten radiolinii.

W oparciu o sporządzony dla tego zamierzenia inwestycyjnego raport oddziaływania na środowisko Inspektor Sanitarny przyjął, że jedynym źródłem energii elektromagnetycznej emitowanej do otoczenia i mogącej stwarzać potencjalne zagrożenie dla zdrowia są anteny nadawcze stacji. Jednocześnie dokonując uzgodnienia przyjął za raportem, że obszary promieniowania o poziomach przekraczających wartość dopuszczalną, tj. aktywne biologicznie nie wystąpią w miejscach zamieszkania i przebywania ludzi. W przypadku anten sektorowych pola te przebiegać będą powyżej 34 m nad poziomem ziemi, natomiast pola elektromagnetyczne aktywne biologicznie będą występować na wysokości powyżej 42,65 m nad poziomem terenu.

Zażalenie na wyżej wymienione postanowienie złożyło Stowarzyszenie "I." wnosząc szereg zarzutów dotyczących między innymi prawa własności, pól elektromagnetycznych oraz raportu oddziaływania na środowisko. Jednocześnie Stowarzyszenie wystąpiło o potwierdzenie, iż na podstawie aktualnego poziomu wiedzy medycznej i badań przeprowadzonych w pobliżu stacji bazowej telefonii komórkowej na terenie Polski, pole elektromagnetyczne emitowane ze stacji bazowych telefonii komórkowej jest całkowicie bezpieczne i tym samym nie jest odpowiedzialne za wzrost zachorowań i masowe przypadki zachorowań na choroby nowotworowe.

Zażalenie na postanowienie wniósł również W. M., wskazując iż planowana inwestycja będzie stanowiła zagrożenie dla zdrowia i otoczenia.

Postanowieniem z dnia (...) września 2006 r. Główny Inspektor Sanitarny utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie przytoczył zapisy raportu i w oparciu o jego ustalenia stwierdził, że stacja ta nie będzie stwarzała zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi zamieszkujących i przebywających w jej otoczeniu, bowiem pola elektromagnetyczne o gęstości mocy powyżej 0,1 W/m2 nie będą występowały w miejscach dostępnych dla ludności. Ponadto, jak wynika z raportu w sąsiedztwie wieży znajdują się tereny zabudowane, pozostające poza obszarami promieniowania anten o wartościach ponadnormatywnych, natomiast w bezpośrednim sąsiedztwie nie występują wysokie zabudowania, ani inne przeszkody terenowe mogące mieć wpływ na warunki propagacji fal emitowanych przez stację bazową.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniach organ odwoławczy wskazał, iż pola elektromagnetyczne występujące w środowisku są ze względów bezpieczeństwa ograniczane do poziomów uznawanych za nieszkodliwe, na podstawie aktualnego stanu wiedzy na temat ich działania na organizmy żywe. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej przy rozpatrywaniu dokumentacji kontrolnej stacji bazowej stosują się do obowiązujących przepisów i wymogów w nich zawartych, uzgadniając tylko te inwestycje, które na podstawie przedłożonych dokumentów nie stwarzają zagrożenia dla ludzi w dostępnych dla nich obszarach.

W skardze na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego Stowarzyszenie "I." wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. jako wydanych z naruszeniem art. 47, 48, 53 i art. 135 ustawy Prawo ochrony środowiska, z uwagi na zaopiniowanie raportu o oddziaływaniu na środowisko, zrobionego na zlecenie operatora telefonii komórkowej zamiast oceny oddziaływania na środowisko.

Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia w postępowaniu brak informacji o oddziaływaniu pola elektromagnetycznego poniżej normy co przyjmując długoterminowe biologiczne oddziaływanie na organizmy żywe i rosnących doniesieniach na zachorowania nowotworowe i inne przy stacjach bazowych telefonii komórkowych jest rażącym naruszeniem przepisów.

Nadto podniesiono zarzut naruszenia art. 7 i 77, 80 i 107 § 3 Kpa, wobec nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Dodatkowo, zdaniem strony skarżącej, naruszono art. 32 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż tylko wnioski dowodowe przedstawiciela telefonii komórkowej mają moc prawną i tylko on ma pełne prawo uczestnictwa w postępowaniu. Nie umożliwiono również stronom wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań, natomiast wnioski do oceny oddziaływania na środowisko złożone przez Stowarzyszenie zostały całkowicie pominięte.

Stowarzyszenie w swojej skardze podniosło ponadto, iż Główny Inspektor Sanitarny ignoruje wyroki Sądu Administracyjnego oraz nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na rozprawie Stowarzyszenie złożyło uwagi i wnioski dotyczące raportu wraz z wykazem załączników sporządzone w grudniu 2005 r. oraz opracowanie M. K. wskazujące na niezgodność tez i konkluzji zawartych w raporcie z prawem i aktualną wiedzą, zawierające argumentację podnoszoną tak w zażaleniu, jak i w skardze.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest badanie legalności zaskarżonego orzeczenia tj. ocena czy orzeczenie to nie narusza prawa materialnego oraz czy przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że rozpoznawana skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

W myśl art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska realizacja zamierzonego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - jak np. stacja bazowa telefonii komórkowej - jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Uprzednio jednak należy uzyskać stosowne uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. Z art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wynika, iż uzgodnienia tego dokonuje się z organem ochrony środowiska i w zakresie tego właśnie uzgodnienia można pomieścić większość z podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów.

Jednakże uzgodnienie podlegające ocenie sądu w niniejszej sprawie zostało dokonane na podstawie art. 48 ust. 2 pkt la ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627, ze zm.), z którego wynika, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, organ mający wydać decyzję, uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia wymagającego wydania decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego mogącego znacząco oddziaływać na środowisko z państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym (por. art. 46 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska).

Przepisy te wyznaczają zatem państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu rolę organu uzgadniającego warunki realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dlatego organ ten zobowiązany jest do działania w granicach wyznaczonych wnioskiem i raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym dla przedmiotowego terenu (o ile taki został uchwalony) przedłożonymi, stosownie do art. 48 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska przez organ, który wystąpił o to uzgodnienie. Procesową rolę organu uzgadniającego wyznacza w tym względzie także art. 106 Kpa, dlatego w postępowaniu o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia, państwowy wojewódzki inspektor sanitarny nie jest władny do oceny zakresu postępowania prowadzonego przez organ mający wydać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację danego przedsięwzięcia.

Ponieważ przepisy określające wymóg uzgodnienia nie wskazują bezpośrednio jego merytorycznego zakresu, należy przyjąć, iż zakres ten wynika z zadań wykonywanych przez Państwową Inspekcję Sanitarną. Zakres tych zadań wyznaczają akty normatywne, do których należy ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851-tekst jednolity ze zm.). Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 tej ustawy do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w zakresie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, należy m.in. dokonywanie uzgodnień pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących budowy oraz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych.

Uzgodnienia tego zatem dokonuje się oceniając warunki higieny środowiska, które powstaną w wyniku realizacji zamierzonej inwestycji, mając jednocześnie na względzie ochronę zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych oraz zapobieganie powstawaniu chorób.

W tym kontekście przedmiotem rozstrzygnięcia organu Inspekcji Sanitarnej w niniejszej sprawie są kwestie dotyczące możliwości realizacji przedsięwzięcia z punktu widzenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Kwestie te mogą dotyczyć zagadnienia dopuszczalności realizacji przedsięwzięcia w określonym miejscu albo - gdy lokalizacja taka generalnie jest możliwa - zagadnienia warunków, które zapewnią spełnienie wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Dodatkowo na zakres uzgodnienia wpływa treść przepisów wskazujących przedmiot spraw przesądzanych decyzją, której wydanie poprzedza uzgodnienie z organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zakres ten wyznacza z kolei art. 56 ust. 2 i 4 ustawy - Prawo ochrony środowiska.

W rozpatrywanym przypadku, organy administracji orzekające na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustaliły, iż z punktu widzenia wymagań higienicznych i zdrowotnych jest możliwa realizacja przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci (...) nr (...) przewidzianej do usytuowania na wieży telekomunikacyjnej planowanej do posadowienia na działce przy ul. (...) w B.. Podstawą orzekania, zgodnie z treścią art. 48 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska był w szczególności raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Zarzut skarżącego, iż Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaopiniował raport oddziaływania na środowisko sporządzony przez inwestora zamiast oceny oddziaływania na środowisko jest w ocenie Sądu bezpodstawny. Należy podkreślić, iż na państwowym wojewódzkim inspektorze sanitarnym spoczywa w szczególności obowiązek weryfikacji ustaleń sporządzonego raportu w zakresie oddziaływania higienicznego i zdrowotnego na środowisko. Raport jest dokumentem, który podlega ocenie, a sporządzenie go nie zwalnia organu uzgadniającego od czynienia własnych w tym zakresie ustaleń zmierzających do weryfikacji przedstawionych danych.

Raport oddziaływania na środowisko jest zatem jednym ze środków dowodowych, na podstawie którego organy administracji uzyskują informacje na temat oddziaływania inwestycji na środowisko. Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 50 ustawy-Prawo ochrony środowiska jeżeli wymagane jest sporządzenie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - tak jak w niniejszej sprawie - wnioskodawca dołącza go do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jak już o tym wspomniano raport ten podlega ocenie organów uzgadniających i jeżeli budzi zastrzeżenia organ uzgadniający obowiązany jest wezwać inwestora do jego uzupełnienia, a w razie nie zastosowania się do wezwania, organ odmówi uzgodnienia planowanego przedsięwzięcia. Zatem, jeżeli raport nie budzi zastrzeżeń, nie zawiera nieścisłości i nieprawidłowości, organ nie ma podstaw, aby odmówić mu waloru wiarygodności i nie przyjąć za podstawę ustaleń faktycznych.

W niniejszej sprawie, na podstawie informacji zawartych w raporcie organ ustalił, iż w wyniku realizacji przedsięwzięcia przy zachowaniu zakładanych parametrów technicznych nie dojdzie do przekroczenia norm jakości środowiska. Z uwagi na rodzaj przedsięwzięcia -jego potencjalne formy oddziaływania - przedmiotem szczegółowej analizy były skutki emitowania pól elektromagnetycznych. Odnosząc się do wartości dopuszczalnych, wskazanych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. z 2003 r. Nr 192, poz. 1883) w sporządzonym raporcie w szczególności wyznaczono w przestrzeni granice zasięgów gęstości mocy o wielkościach normatywnych większych niż dopuszczalne (ponad 0,1 W/m2). Znajdowały się one na znacznej wysokości powyżej 34 m. n.p.t. oraz w zasięgu maksymalnym do 74 m od anten na kierunku promieniowania, a więc w wolnej przestrzeni w miejscach niedostępnych dla ludności. W tej sytuacji trafnie uznano, iż nie nastąpi przekroczenie dopuszczalnych gęstości mocy pól elektromagnetycznych.

Organy orzekające w niniejszej sprawie nie stwierdziły, aby zawarte w raporcie ustalenia były błędne lub nierzetelne. Zatem wobec braku podstaw do uznania, iż w przypadku spełnienia określonych w raporcie warunków zostaną naruszone wymagania higieniczne i zdrowotne, organ pierwszej instancji zasadnie wydał uzgodnienie poprzedzające wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Za bezzasadny należy uznać zarzut niezgodności raportu oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko z wymaganiami wynikającymi z przepisów obowiązującego prawa, a także zarzuconą sprzeczność jego ustaleń z aktualnym stanem wiedzy.

Organy Inspekcji Sanitarnej dokonując uzgodnień opierają się na aktualnie obowiązujących przepisach prawa oraz dokumentacji dotyczącej konkretnego przedsięwzięcia, na co trafnie wskazał organ odwoławczy. Przedstawione zatem przez skarżącego opracowanie oparte na fragmentach różnych publikacji, z których wynika, że nawet niewielkie oddziaływanie pól elektromagnetycznych na organizmy żywe jest szkodliwe, nie mogło prowadzić do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Za niezasadny uznać należy bowiem zarzut skarżącego dotyczący braku informacji o oddziaływaniu pola elektromagnetycznego o wartościach poniżej dopuszczalnej normy na środowisko. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sprawdzaniu dotrzymania tych poziomów określa dopuszczalne poziomy pól promieniowania elektromagnetycznego. Jeśli natężenie pola elektromagnetycznego nie przekracza określonego w tym rozporządzeniu poziomu, to dokonywanie analizy pod kontem skutków oddziaływania tego pola na środowisko jest zbędne. Ustawodawca uznaje bowiem poziom pola elektromagnetycznego, który nie przekracza dopuszczalnych norm za niezagrażający środowisku. Stąd ten środek dowodowy nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Nie mogą być także uwzględnione zarzuty nie zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzony był raport oddziaływania na środowisko zamierzonej inwestycji oraz nie uwzględnienia wniosków i zastrzeżeń stron postępowania w tym zakresie. Zarzuty te odnoszą się bowiem do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację danego zamierzenia inwestycyjnego. W tym właśnie postępowaniu głównym zachowany być musi wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa. Zarzutów tych nie można zatem skutecznie podnosić w ramach kontroli uzgodnienia, a jedynie w ramach kontroli decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację danego zamierzenia inwestycyjnego.

Nadto zauważyć należy, że organy orzekające prawidłowo wskazały, iż kwestia dotycząca ustalenia prawa własności nie jest przedmiotem rozpatrywania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej ze względu na brak ich kompetencji w tym zakresie.

Brak jest podstaw do przyjęcia, iż postępowanie przeprowadzone przez organy orzekające w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, 77 oraz 80 Kpa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał organom podstawy do wydania rozstrzygnięcia, natomiast uzasadnienie postanowienia zarówno Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jak i organu odwoławczego spełniało wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa.

Podobnie nie są zasadne zarzuty naruszenia tak art. 32 Konstytucji RP poprzez uwzględnianie jedynie wniosków dowodowych operatora sieci komórkowej, jak i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 Kpa poprzez wydanie postanowienia nieopartego na przepisach prawa. Zarzuty te nie znajdują żadnego uzasadnienia. Z faktu bowiem, iż organy orzekające nie podzielają zarówno poglądów strony skarżącej uznając je za bezzasadne jak i wniosków płynących z przedłożonych przez nią opracowań, stwierdzenia takiego wyprowadzić nie można. Co do podstaw prawnych kontrolowanych rozstrzygnięć obu instancji stwierdzić należy, iż zostały one prawidłowo powołane, co uprzednio wykazano. Rozstrzygnięcia te zarówno zawierają podstawę prawną jak i ją wskazują. Poprzez wydanie kontrolowanych postanowień nie doszło zatem do naruszenia przepisów obowiązującego prawa, w tym i norm konstytucyjnych.

Twierdzenia zawarte w uwagach i wnioskach sporządzonych w grudniu 2005 r. dotyczących owego raportu tożsame są z zarzutami skargi. Należy zauważyć, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa monitoring winien dotyczyć poziomów PEM, a nie jak stara się wykazać strona skarżąca zmian jakości elementów przyrodniczych. W tym też zakresie rozstrzygnięcie organu odwoławczego odpowiada prawu. Odnosząc się do opracowania inż. M. K. wskazującego na niezgodność tez i konkluzji zawartych w raporcie z prawem i aktualną wiedzą należy stwierdzić, iż jego ustalenia w istocie sprowadzały się do twierdzenia, że nawet niewielkie oddziaływanie pól elektromagnetycznych na organizmy żywe jest szkodliwe i winno podlegać ocenie. Pogląd ten jest wyrazem przekonań autora, nałożenie takiego wymogu na organy Inspekcji Sanitarnej nie znajduje podstaw w obecnie obowiązujących przepisach prawa.

Twierdzenia strony skarżącej, iż organy administracji ignorują Sąd Administracyjny i za wszelką cenę próbują udowodnić, że nie należy stosować Kpa są wyrazem subiektywnej oceny skarżącego, nie mającej żadnego uzasadnienia.

Odnosząc się na koniec do przytoczonych przez stronę skarżącą orzeczeń Sądów Administracyjnych uwzględniających skargi stwierdzić należy, iż zapadły one w innych stanach zarówno faktycznych, jak i prawnych, przez co nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie nie jest więc związany ich treścią.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.