Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 80/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 7, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2032
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.
article: art. 27, art. 31 par. 1, art. 52 par. 1-2
journal: Dz.U. 2017 poz 682
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi E. L. – L. na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny wypłacanego przez komornika oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną interpretacją z dnia [...] r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 3 października 2017 r. przez E. L. – L. w zakresie opodatkowania świadczenia na zaspokajanie potrzeb rodziny wypłacanego przez komornika za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż we wniosku interpretacyjnym strona zawarła opis stanu faktycznego, zgodnie z którym w dniu 25 grudnia 1993 r. zawarła ona związek małżeński z M.L. Pomiędzy małżonkami istniała wspólność ustawowa małżeńska. Z małżeństwa tego pochodzi dwójka dzieci zamieszkujących z wnioskodawczynią.

Małżonkowie posiadają wspólny rachunek bankowy w Bank A S.A. (dalej jako: "Bank"). Do dokonywania dyspozycji na tym rachunku, w szczególności pobrania gotówki, niezbędne jest współdziałanie obu ww. osób. Ze względu na istniejący pomiędzy małżonkami spór, działania takie nie są podejmowane.

W trakcie trwania wspólności majątkowej małżonkowie nabyli dwie nieruchomości, które następnie wynajęli osobie trzeciej. Czynsz z tytułu najmu jest przelewany na opisany wspólny rachunek bankowy. Na konto to nie wpływają żadne inne świadczenia. Dochód z tytułu czynszu najmu jest opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W celu sfinansowania wzniesienia budynków na dwóch nabytych nieruchomościach, mąż wnioskodawczyni w 2014 r. zaciągnął dwie pożyczki w banku Bank A S.A., tj. tym, w którym małżonkowie posiadają wspólny rachunek bankowy. W ramach zabezpieczenia tego kredytu M. L. zawarł dwie umowy cesji wierzytelności, zgodnie z którymi przelał na rzecz Banku przysługujące mu istniejące i przyszłe wierzytelności z tytułu czynszu najmu ww. dwóch nieruchomości. Jedynym zobowiązanym z tytułu umów kredytu jest M. L. i wyłącznie on dokonał zabezpieczenia spłaty tego kredytu w formie cesji przysługującej mu części (połowy) czynszu najmu.

Obecnie przed Sądem Okręgowym w Ł. toczy się postępowanie sądowe w przedmiocie rozwodu. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. sąd zabezpieczył powództwo, zobowiązując męża wnioskodawczyni do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny przez płacenie na rzecz E. L.- L. kwoty po 12.000 zł miesięcznie płatnej do dnia 10 każdego miesiąca, z odsetkami ustawowymi w razie uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat poczynając od maja 2016 r. Podstawą prawną tego obowiązku jest art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 – dalej jako: "k.r.o.").

Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. ustanowił rozdzielność majątkową małżonków z dniem 8 listopada 2016 r. Orzeczenie uprawomocniło się z dniem 25 kwietnia 2017 r. Przed tym sądem toczy się sprawa o podział majątku wspólnego.

W konsekwencji wydania i uprawomocnienia się orzeczenia o rozdzielności majątkowej, 50% należnego czynszu z tytułu najmu wspomnianych wcześniej dwóch nieruchomości przysługuje wnioskodawczyni, a 50% jej mężowi.

Wnioskodawczyni zaczęła wystawiać najemcy jako osoba fizyczna odrębne faktury na połowę należnego czynszu, czyli co do przysługującej jej części. Wnioskodawczyni wystąpiła do Banku z wnioskiem o przelewanie należnej jej części (50%) czynszu na inny rachunek. Bank odmówił wykonania tej dyspozycji i wskazał rachunek techniczny, na który najemca ma dokonywać przelewów, a którego dysponentem jest Bank. Najemca zgodnie z dyspozycją Banku wpłaca na ten rachunek całość wierzytelności czynszowych, w tym tych określonych w fakturach wystawionych przez wnioskodawczynię. Po potrąceniu przez Bank raty spłaty kredytu (zaciągniętego przez M. L.), która przekracza 50% wpłaconego czynszu (a więc ponad kwotę obejmującą cały czynsz należny mężowi wnioskodawczyni) pozostała część środków jest przekazywana na opisany wcześniej wspólny rachunek małżonków. W konsekwencji na rachunku pozostaje suma, która należy się wyłącznie wnioskodawczyni i nawet nie stanowi całości należnej kwoty z tytułu czynszu. Wnioskodawczyni jednak, z uwagi na zawartą wcześniej umowę rachunku bankowego, nie może samodzielnie dysponować swoimi środkami znajdującymi się na tym rachunku bankowym.

Wnioskodawczyni wobec braku dobrowolnych wpłat męża, na podstawie wspomnianego postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] maja 2016 r. oraz braku innych źródeł dochodu, wszczęła postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania zasądzonego świadczenia. W toku egzekucji, z uwagi na brak innych przedmiotów majątku M. L., komornik dokonał zajęcia opisanego powyżej wspólnego rachunku bankowego. Komornik otrzymuje w ramach niego kwotę jaka pozostaje po "potrąceniu" przez bank raty pożyczki udzielonej mężowi wnioskodawczyni. Skutkuje to powstaniem sytuacji, w której w toku egzekucji E. L. – L. otrzymuje środki pieniężne, które przynależą się jej jako 50% czynszu najmu. Dzieje się tak z uwagi na to, że przepis art. 8912 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala komornikowi na prowadzenie egzekucji przeciwko dłużnikowi z rachunku bankowego, który należy nie tylko do niego, ale również do jego małżonka. Środki pieniężne uzyskiwane przez wnioskodawczynię są przeznaczane na utrzymanie jej oraz dwójki synów. Do zajęcia dokonanego przez komornika sądowego przyłączył się organ egzekucji administracyjnej - Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., prowadzący egzekucję mającą na celu windykację zaległych należności publicznoprawnych M. L.

W związku z powyższym opisem stanu faktycznego, strona zadała dwa pytania:

Czy, po powstaniu rozdzielności majątkowej, środki jakie otrzymuje wnioskodawczyni wskutek zajęcia środków pieniężnych znajdujących się na wspólnym z jej mężem rachunku bankowym, a stanowiących należną (wypłaconą) jej część czynszu najmu nieruchomości, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Jeżeli do ww. świadczenia mają zastosowanie przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlega ono opodatkowaniu, to od jakiego momentu świadczenie takie podlega opodatkowaniu?

Zajmując stanowisko odnośnie pierwszego z pytań, wnioskodawczyni wskazała, iż środki jakie otrzymuje wskutek egzekucji ze wspólnego rachunku bankowego, stanowiące należną jej część czynszu najmu nieruchomości, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie, wnioskodawczyni wskazała, iż w przedmiotowej sprawie środki pieniężne należące do niej, wskutek działań Banku i komornika są jej "zabierane", w celu przekazania ich następnie wnioskodawczyni, tyle że na inny rachunek bankowy. Na wspólnym rachunku bankowym małżonków znajdują się bowiem wyłącznie środki należące się stronie z tytułu połowy czynszu najmu nieruchomości. W ocenie wnioskodawczyni, w sensie prawnym, jedynym właścicielem pieniędzy znajdujących się na ww. rachunku jest ona, a środki te wchodzą do jej majątku odrębnego. Zdaniem strony, nawet w przypadku niezajęcia tego rachunku przez komornika, jedyną osobą posiadającą uprawnienia do znajdujących się tam środków pieniężnych, mając na uwadze źródło ich pochodzenia, jest wnioskodawczyni. Na ten rachunek bankowy, mimo wyraźnie innej dyspozycji wnioskodawczyni, nadal wpływa należna wyłącznie jej połowa czynszu najmu dwóch ww. nieruchomości. Zaistniała sytuacja skutkuje tym, że komornik w celu zaspokojenia wierzyciela, którym jest wnioskodawczyni, dokonuje zajęcia jej środków pieniężnych znajdujących się na wspólnym rachunku małżonków. W konsekwencji czynsz należny wnioskodawczyni "przepływa przez" Bank i komornika, aby trafić "z powrotem" do strony. Na gruncie prawa cywilnego i postępowania cywilnego w toku egzekucji dłużnikiem jest mąż wnioskodawczyni, lecz faktycznie to ona zaspokaja swoje roszczenie należącym tylko do niej majątkiem. Zatem środki jakie wnioskodawczyni otrzymuje od komornika, z tytułu wyegzekwowanych należności na zaspokojenie potrzeb rodziny nie stanowią dla niej przysporzenia. Nie następuje bowiem jakikolwiek przepływ aktywów do majątku odrębnego wnioskodawczyni, a jedynie uzyskanie własnego majątku, na podstawie innego tytułu. W ocenie strony, za nieopodatkowaniem środków otrzymywanym przez nią w opisany sposób przemawia również fakt, że uzyskanie tych pieniędzy jako czynszu najmu podlega opodatkowaniu, a wnioskodawczyni, uiszcza z tego tytułu podatek i wykazuje w swoich deklaracjach podatkowych. W przypadku opodatkowania środków jakie wnioskodawczyni otrzymuje od komornika, stanowiłoby to podwójne opodatkowania tego samego przysporzenia podatniczki.

Strona podniosła, że dochód (przychód) w myśl przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pojawia się wówczas, gdy po stronie danej osoby pojawia się przysporzenie majątkowe, dana osoba osiąga wówczas określone aktywa. Nie może być mowy o osiąganiu dochodu, kiedy następuje jedynie przepływ aktywów danej osoby w ramach jej majątku.

Następnie, odnosząc się do drugiego pytania, wnioskodawczyni wskazała, że nawet gdyby uznać, że środki jakie otrzymuje w skutek zajęcia środków pieniężnych znajdujących się na wspólnym rachunku bankowym, a stanowiących należną jej część czynszu najmu nieruchomości, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to należy rozstrzygnąć, od którego momentu świadczenie uzyskiwane przez nią powinno podlegać opodatkowaniu, zważywszy na wydany wyrok o ustaleniu rozdzielności majątkowej. W ocenie wnioskodawczyni najwcześniejszym momentem, od którego świadczenie otrzymywane przez nią od męża winno ewentualnie podlegać opodatkowaniu, będzie data uprawomocnienia się orzeczenia o ustaleniu rozdzielności majątkowej, tj. 8 kwietnia 2017 r. Za powyższym stanowiskiem, zdaniem strony, przemawia przede wszystkim charakter takiego orzeczenia.

Wyrok ustanawiający rozdzielność majątkową małżonków jest przykładem wyroku konstytutywnego. Do zniesienia wspólności ustawowej dochodzi w drodze orzeczenia sądowego kształtującego nowy ustrój majątkowy małżonków. Wobec konstytutywnego charakteru wyroku ustalającego rozdzielność majątkową, należy uznać, że najwcześniejszą datą, od której powstanie obowiązek podatkowy z tytułu przychodu w postaci świadczeń jakie wnioskodawczyni uzyska w celu zaspokojenia potrzeb rodziny jest data uprawomocnienia się wyroku ustalającego rozdzielność majątkową. Dopiero o tej daty pomiędzy małżonkami powstaje nowy stosunek prawny regulujący ich relacje majątkowe.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek, organ interpretacyjny doszedł do przekonania, że w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

W uzasadnieniu interpretacji z dnia [...] r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do wyłączenia z opodatkowania uzyskanego przez stronę świadczenia z tytułu zaspokajania potrzeb rodziny egzekwowanego przez komornika, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm. – dalej jako: "p.d.f."), gdyż Sąd Rejonowy w B. w dniu [...] kwietnia 2017 r. ustanowił rozdzielność majątkową wobec wnioskodawczyni i jej męża. Fakt wydania przez sąd orzeczenia we wskazanym zakresie wyklucza istnienie między małżonkami wspólności majątkowej, a zatem nie został spełniony jeden z warunków koniecznych dla skorzystania z żądanego wyłączenia. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 7 p.d.f. wskazuje bowiem na konieczność istnienia między małżonkami wspólności majątkowej. Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika zatem, że wyłączeniu spod działania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegają wyłącznie świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 k.r.o., objęte wspólnością majątkową małżeńską.

Powyższe, w ocenie organu, oznacza, że w opisanej we wniosku sytuacji zabezpieczenie przyznane stronie przez sąd na podstawie postanowienia wydanego w toku procesu o rozwód, na czas trwania tego procesu, nie jest objęte wyłączeniem przedmiotowym wskazanym w art. 2 ust. 1 pkt 7 p.d.f.

W konsekwencji, uzyskiwane przez wnioskodawczynię na podstawie orzeczenia sądu świadczenie na zaspokajanie potrzeb rodziny egzekwowane przez komornika od jej męża, w reżimie rozdzielności majątkowej małżonków, stanowi dla niej przychód z innych źródeł określony w art. 10 ust. 1 pkt 9 p.d.f.

Organ wskazał, że okoliczność, iż pieniądze pochodzą z rachunku wspólnego małżonków i stanowią należną wnioskodawczyni cześć czynszu, do którego nie ma ona obecnie samodzielnego dostępu, są obojętne z punktu widzenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie mają znaczenia dla obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu uzyskania ww. przychodu, gdyż nie wpływają na zmianę podstawy prawnej zasądzonego przez sąd świadczenia. Zatem, w ocenie organu, otrzymane przez wnioskodawczynię świadczenie stanowi dla niej przychód w całości podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Następnie organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 52 § 2 k.r.o., rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. Oznacza to, że dniem, od którego u wnioskodawczyni powstał obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu ww. przychodu jest dzień 8 listopada 2016 r., który został wskazany przez Sąd Rejonowy w B. w wyroku z dnia [...] kwietnia 2017 r. jako dzień, w którym ustanowiona została między małżonkami rozdzielność majątkową. Zatem, stosownie do art. 11 ust. 1 p.d.f. uzyskiwane przez wnioskodawczynię świadczenia z tytułu zaspokajania potrzeb rodziny od momentu ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ponieważ strona nie zgodziła się ze stanowiskiem wyrażonym przez organ w wydanej interpretacji, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj.: art. 1, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9 p.d.f. poprzez uznanie, że środki jakie skarżąca otrzymuje, wskutek egzekucji ze wspólnego jej i męża rachunku bankowego, stanowią jej przychód, podczas gdy zważywszy na pochodzenie tych środków - de facto od samej E. L.-L., należy stwierdzić, że skarżąca wskutek ich otrzymywania nie osiąga przysporzenia majątkowego, a w konsekwencji po jej stronie nie powstaje przychód podatkowy; art. 1 p.d.f. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 - dalej jako: "Konstytucji RP") poprzez uznanie, że środki jakie skarżąca otrzymuje, wskutek egzekucji ze wspólnego rachunku bankowego, powinny zostać opodatkowane, podczas gdy takie działanie stanowiłoby naruszenie zasady zakazu podwójnego opodatkowania tego samego przedmiotu; art. 2 ust. 1 pkt 7 i art. 11 ust. 1 p.d.f. w zw. z art. 52 § 2 i art. 2 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że wobec orzeczenia w wyroku z dnia [...] kwietnia 2017 r. rozdzielności majątkowej z dniem [...] listopada 2016 r. od tej daty powstaje u skarżącej przychód z tytułu uzyskiwania środków wskutek egzekucji ze wspólnego rachunku bankowego, podczas gdy, mając na uwadze datę wydania i uprawomocnienia się ww. orzeczenia, najwcześniejszą datą powstania przychodu u skarżącej z tego tytułu jest dzień 25 kwietnia 2017 r. (data uprawomocnienia się wyroku ustanawiającego rozdzielność majątkową).

Z uwagi na zakres i charakter wskazanych naruszeń, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego a sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem.

Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 p.d.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa zaniechano poboru podatku.

Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawy, bądź od których zaniechano poboru podatku, w drodze rozporządzenia.

Na podstawie art. 11 ust. 1 p.d.f. przychodami, z zastrzeżeniem art. 14 - 15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Katalog źródeł, do których kwalifikuje się przychód danego rodzaju został wymieniony w art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy. W pkt 9 niniejszego przepisu jako źródło przychodu wskazano - "inne źródła".

Zgodnie z dyspozycją art. 20 ust. 1 omawianej ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12 - 14 i art. 17 omawianej ustawy. Ustawodawca zatem, w cytowanej regulacji prawnej, zawarł katalog o charakterze otwartym, a tym samym nie rozstrzyga w sposób ostateczny co jest przychodem z "innych źródeł". Użycie zwrotu "w szczególności" przesądza, że przedmiotowy katalog nie ma charakteru zamkniętego, wyczerpującego. Zatem przychody niemieszczące się w źródłach przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1 - 8 przedmiotowej ustawy i niewymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych przewidzianych w tej ustawie stanowią przychody z innych źródeł.

Przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do świadczeń na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 k.r.o., objętych wspólnością majątkową małżeńską (art. 2 ust. 1 pkt 7 p.d.f.). Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika zatem, że wyłączeniu spod działania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegają wyłącznie świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, objęte wspólnością majątkową małżeńską.

Kwestie stosunków majątkowych w małżeństwie reguluje ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z dyspozycją art. 27 k.r.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Obowiązek ten - jako wynikający z przepisu powszechnie obowiązującego - powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa i gaśnie z chwilą jego ustania, orzeczenia separacji lub unieważnienia. Rodzaj i zakres potrzeb, które powinny zostać zaspokojone, zależą od uzasadnionych indywidualnych okoliczności dotyczących każdego z członków rodziny.

Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej (art. 52 § 1 k.r.o.). Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu (art. 52 § 2 k.r.o.).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że możliwość skorzystania z wyłączenia określonego w art. 2 ust. 1 pkt 7 p.d.f. uzależniona jest od łącznego spełnienia wszystkich zawartych w tym przepisie przesłanek, a mianowicie:

przyznane świadczenie musi być przeznaczone na zaspokojenie potrzeb rodziny,

potrzeby rodziny muszą być zgodne z określonymi w art. 27 k.r.o.,

świadczenie musi być objęte wspólnością majątkową małżeńską.

Wszelkie wyłączenia i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, a przepisy ich dotyczące powinny być interpretowane ściśle, zgodnie przede wszystkim z ich wykładnią językową. Nie wolno zatem w tego rodzaju przypadkach stosować wykładni zarówno rozszerzającej jak i zawężającej.

W przedmiotowej sprawie, organ zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki do wyłączenia z opodatkowania uzyskanego przez skarżącą świadczenia z tytułu zaspokajania potrzeb rodziny egzekwowanego przez komornika, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 7 p.d.f.

Z opisanego we wniosku interpretacyjnym stanu faktycznego bezsprzecznie wynika, iż Sąd Rejonowy w B. w dniu [...] kwietnia 2017 r. ustanowił rozdzielność majątkową wobec E. L. – L. i M.L. Zatem pomiędzy małżonkami przestała istnieć wspólność majątkowa. Tym samym nie został spełniony jeden z koniecznych warunków przewidzianych przez ustawodawcę dla skorzystania z wyłączenia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 7 p.d.f. wskazuje bowiem w sposób wyraźny i jednoznaczny na konieczność istnienia między małżonkami wspólności majątkowej.

W rozpatrywanej sprawie sąd powszechny postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. zabezpieczył powództwo poprzez przyznanie stronie od męża świadczeń na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 k.r.o.

W tym miejscu należy podkreślić i powtórzyć, że możliwość skorzystania z wyłączenia określonego w art. 2 ust. 1 pkt 7 p.d.f. uzależniona jest od łącznego wystąpienia wskazanych w przepisie przesłanek, tj. przyznane świadczenie musi być przeznaczone na zaspokojenie potrzeb rodziny zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 27 k.r.o. i musi być objęte wspólnością majątkową małżeńską.

W analizowanym stanie faktycznym, zabezpieczenie przyznane skarżącej w toku procesu o rozwód, na czas jego trwania, w stanie faktycznym opisanym we wniosku interpretacyjnym, nie jest objęte wyłączeniem przedmiotowym wskazanym w art. 2 ust. 1 pkt 7 p.d.f. Spowodowane to jest okolicznością istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Zatem, organ prawidłowo przyjął, że uzyskiwane przez skarżącą na podstawie orzeczenia sądu świadczenie na zaspokajanie potrzeb rodziny egzekwowane przez komornika od jej męża, w sytuacji rozdzielności majątkowej małżonków, stanowi dla nprzychód z innych źródeł określony w art. 10 ust. 1 pkt 9 p.d.f.

Zasadnie również organ podkreślił, że okoliczność, iż pieniądze pochodzą z rachunku wspólnego małżonków i stanowią należną stronie część czynszu, do których obecnie nie ma ona samodzielnego dostępu, jest obojętna z punktu widzenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie ma znaczenia dla obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu uzyskania tego rodzaju przychodu, gdyż nie zmienia podstawy prawnej zasądzenia przez sąd świadczenia. Jest to konsekwencją zasady autonomii prawa podatkowego. Zatem, otrzymane przez skarżącą świadczenie stanowi dla niej przychód w całości podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawierają specyfikację źródeł przychodów, na podstawie których następuje przypisanie konkretnego przychodu do źródła przychodu. Przypisanie to jest istotne, ponieważ w zależności od umiejscowienia źródła przychodów dla tego przychodu powstają dalsze skutki podatkowe prowadzące do obliczenia uzyskanego dochodu lub poniesionej straty w danym okresie rozliczeniowym. O zaliczeniu danego przychodu do konkretnego źródła przesądzają obiektywne i zewnętrzne jego przejawy, a nie subiektywne przekonanie podatnika.

Z uwagi na powyżej przytoczone argumenty zarzut dotyczący naruszenia art. 11 ust. 1 p.d.f., poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, jest bezzasadny.

Podobnie zarzuty błędnej wykładni i niewłaściwej oceny, co do zastosowania przepisów art. 1 (w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), art. 9 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 pkt 9 p.d.f. również należy uznać za bezpodstawne.

Również zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 7 i art. 11 ust. 1 p.d.f. w zw. z art. 52 § 2 k.r.o. i art. 2 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że wobec orzeczenie w wyroku z dnia 3 kwietnia 2017 r. rozdzielności majątkowej z dniem 8 listopada 2016 r. od tej daty powstaje u skarżącej przychód z tytułu uzyskiwania środków w skutek egzekucji ze wspólnego rachunku bankowego należy uznać za nieznajdujący oparcia w obowiązujących regulacjach prawnych.

Zgodnie z cytowanym powyżej art. 52 § 2 k.r.o. rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia, np. dzień wydania wyroku lub dzień wniesienia powództwa.

Wyrok ustanawiający rozdzielność majątkową małżonków niewątpliwie jest przykładem wyroku konstytutywnego. Do zniesienia wspólności ustawowej dochodzi w drodze orzeczenia sądowego kształtującego nowy ustrój majątkowy małżonków. Jednak jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II CSK 371/08, cytowany przepis stanowi wyjątek od zasady, że wyrok konstytutywny wywołuje skutki od dnia uprawomocnienia zawartego w nim rozstrzygnięcia. Ze względu bowiem na dyspozycję zawartą w treści art. 52 § 2 k.r.o., możliwa jest również inna sytuacja, tj. taka, gdy rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia.

Sytuacja przewidziana przez ustawodawcę w cytowanym art. 52 § 2 k.r.o. ma zastosowanie do opisanego przez skarżącą we wniosku interpretacyjnym stanu faktycznego. Bowiem dniem, od którego u strony powstał obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu opisanego przychodu jest dzień [...] listopada 2016 r., który został wskazany przez Sąd Rejonowy w B. w wyroku z dnia [...] kwietnia 2017 r. ustanawiającym między małżonkami rozdzielność majątkową. Brak jest zatem uzasadnienia do przyjęcia koncepcji strony, iż rozdzielność majątkowa między małżonkami nastała z dniem uprawomocnienia się opisanego wyroku. Byłoby to sprzeczne nie tylko z przepisami prawa i treścią wspomnianego orzeczenia ale kłóciłoby się również z zasadami logiki i poddawało w wątpliwość sens zamieszczania w tego rodzaju wyrokach konkretnej daty, innej od daty uprawomocnienia się orzeczenia.

W rozpatrywanej sprawie, stosownie do art. 11 ust. 1 p.d.f. uzyskiwane przez skarżącą świadczenia z tytułu zaspokajania potrzeb rodziny od momentu ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 7 i art. 11 ust. 1 p.d.f. w zw. z art. 52 § 2 k.r.o. i art. 2 Konstytucji RP także jest bezzasadny.

W wydanej interpretacji, w oparciu o przedstawiony stan faktyczny oraz mające zastosowanie w sprawie przepisy, stanowisko przedstawione we wniosku uznano za nieprawidłowe w związku z czym w uzasadnieniu interpretacji przytoczono mające zastosowanie przepisy prawa i wyczerpująco przedstawiono pogląd dotyczący ich rozumienia i zastosowania w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy i własnego stanowiska zaprezentowanego we wniosku.

W ocenie sądu, mając na względzie wskazane powyżej argumenty, zaskarżona indywidualna interpretacja z dnia [...] r., zawiera prawidłową interpretację przepisów prawa, nie narusza obowiązujących przepisów, co czyni skargę bezzasadną i uzasadnia jej oddalenie w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a.

dcz