Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 195/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. B., P. B., A. B. i W. B. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zameldowania uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) listopada 2006 r. Nr (...) Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia (...) października 2006 r. o odmowie zameldowania na pobyt stały M. B. wraz z dziećmi, P., A. i W. B. w lokalu nr (...)przy ul. (...) w W.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że M. B. wraz z dziećmi zamieszkuje pod adresem ul. (...) lokal nr (...) w W., tym samym spełnione są przesłanki z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pobyt M. B. wraz z dziećmi we wskazanym lokalu nie jest jednak pobytem legalnym, gdyż nie posiada ona tytułu prawnego do wymienionego lokalu i zajęła go samowolnie. Do zameldowania uprawnia zaś jedynie pobyt legalny, tj. nie tylko za wiedzą ale i zgodą osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu. W tym względzie powołano się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2004 r. sygn. akt V SA 519/03, w którym sierdzono, że uprawniać do lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Wyłączone więc będą sytuacje będące następstwem naruszenia, czy też wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego. Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania.

Powołany wyrok, w uznaniu organu, definiuje pojęcie pobytu legalnego jako koniecznej przesłanki do dokonania zameldowania, która nie została spełniona w rozpatrywanej sprawie. Nie mogą być również uwzględnione, podnoszone przez M. B. argumenty pozaprawne, jako nie mające wpływu na rozstrzygnięcie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2006 r. M. B., działając we własnym imieniu oraz w imieniu małoletnich dzieci, zarzucając nie uwzględnienie przez organ odwoławczy dobra rodziny. Skarżąca przyznaje, że lokal zajmuje bezprawnie, lecz uczyniła to z racji trudnej sytuacji rodzinnej i niemożliwości uzyskania przydziału lokalu od gminy, o co wielokrotnie występowała, uznając iż spełnia warunki do jego otrzymania. Przedmiotowy lokal zajmuje nie tylko za wiedzą, ale i za zgodą właściciela, tj. Miasta W., ponieważ otrzymała pełny wykaz opłat czynszowych. Także prokurator wystąpił do sądu o warunkowe umorzenie wobec męża skarżącej postępowania karnego z racji bezprawnego zajęcia lokalu, jako działającego w stanie wyższej konieczności. Brak meldunku uniemożliwia natomiast funkcjonowanie rodziny i rozwój dzieci, które nie mogą z tego powodu otrzymać stypendium za wyniki w nauce.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie, przywołując motywy zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.), osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia.

Stosownie zaś do art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ewidencja ludności służy rejestrowaniu danych o miejscu pobytu osób, zameldowanie zaś służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu.

Z powołanych przepisów nie wynika, aby zameldowanie w danym lokalu, jako rejestracja stanu faktycznego polegającego na pobycie danej osoby w tym lokalu, było uzależnione od przysługiwania tej osobie tytułu prawnego do lokalu. Jedynie w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazano, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Oznacza to, że w procedurze dokonywania rejestracji miejsca pobytu osoby w danym lokalu w formie zameldowania, ustawodawca wymaga jedynie potwierdzenia przez podmiot mający tytuł prawny do lokalu, istniejącego stanu faktycznego polegającego na pobycie danej osoby w lokalu.

W tym względzie wypowiedział się także Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A z 2002 r. Nr 3, poz. 34), kwestionującym konstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako regulacji wskazującej na uzależnienie dokonania zameldowania od przysługiwania danej osobie tytułu prawnego do lokalu, w którym przebywa. W powołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny wskazał m.in., że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. (...) W świetle obowiązujących przepisów właściciel (zarządca) nieruchomości ma zapewnioną możliwość uzyskania informacji o osobach zamieszkałych i zameldowanych w należącym do niego budynku, jak również może żądać usunięcia z niego osób, które nie są uprawnione do przebywania w tej nieruchomości.

Także w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wyłączną przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu jest sam fakt przebywania w nim, bez konieczności legitymowania się dokumentem uprawniającym do tego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2425/02 - Wspólnota z 2004 r. Nr 9, poz. 58).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawiony pogląd i jednocześnie wskazuje, iż nie ma zastosowania w niniejszej sprawie pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt V SA 519/03 (Lex nr 146738), o dopuszczalności zameldowania w lokalu tylko takiej osoby, której pobyt jest legalny, jako przebywanie w lokalu za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem, który to wyrok powołały organy orzekające w sprawie.

Stan faktyczny w sprawie nie jest bowiem sporny. Skarżąca zajęła lokal mieszkalny nr (...) przy ul. (...) w W. wraz z mężem i dziećmi, bez tytułu prawnego, w dniu 28 lipca 2006 r., czego żadna ze stron nie kwestionuje. W tej sprawie toczy się nawet postępowanie karne wobec męża skarżącej. Faktem jednak jest i to, że do chwili obecnej nie został złożony pozew o eksmisję skarżącej wraz z dziećmi z bezprawnie zajmowanego lokalu (poprzedni pozew wobec męża skarżącej został odrzucony postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. Wydział (...) z dnia (...) marca 2007 r. sygn. akt (...)), co oznacza, iż skarżąca nadal przebywa w lokalu wraz z dziećmi. Uiszcza również należności (chociaż nie w pełni), związane z korzystaniem z tego lokalu, a naliczone w piśmie Dyrektora ZGN (...) z dnia 7 sierpnia 2006 r. i w kolejnym piśmie z dnia 8 sierpnia 2006 r., w tym opłatę za bezumowne korzystanie z lokalu.

Całokształt przedstawionych okoliczności w sprawie wskazuje na nieprzerwany pobyt skarżącej wraz z dziećmi w lokalu, o zameldowanie w którym wnioskuje. Pobyt ten trwa już niespełna dziewięć miesięcy, i jak dotychczas nawet nie wszczęto skutecznie postępowania sądowego o eksmisję. Oznacza to, iż skarżąca spełnia wraz z dziećmi przesłanki z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do uzyskania potwierdzenia swojego pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., poprzez zameldowanie, skoro ze zgromadzonych przez organy orzekające akt sprawy nie wynika, aby skarżąca nie miała zamiaru przebywać w tym lokalu. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Taki zamiar skarżąca przejawia w fakcie nieopuszczania lokalu dobrowolnie, występując jednocześnie wraz z mężem o jego przydział dla siebie i swojej rodziny. Skoro zaś pobyt w przedmiotowym lokalu trwa już nieprzerwanie ponad trzy miesiące, to z mocy art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skarżąca ma ustawowy obowiązek zameldować się w tym lokalu wraz z dziećmi na pobyt stały, jeżeli nie podjęto dotychczas działań przewidzianych prawem do usunięcia skarżącej z bezprawnie zajmowanego lokalu.

Odmowa zameldowania skarżącej wraz z dziećmi w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., w przedstawionych okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie jest zatem prawidłowa, nie znajduje bowiem uzasadnienia prawnego w powołanych przepisach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, określających zameldowanie, jako czynność materialno-techniczną służącą rejestracji istniejącego stanu faktycznego, niezależnie od legalności tego stanu, rozumianej jako znajdującej oparcie w tytule prawnym uprawniającym do przebywania w danym lokalu.

Należy jednak podkreślić, iż zameldowanie, jako rejestracja stanu faktycznego, nie sankcjonuje tego stanu, jak również nie tworzy jakichkolwiek uprawnień do uzyskania praw do lokalu, skoro dokonanie zameldowania również nie jest uzależnione od przysługiwania tytułu prawnego do lokalu. Jako mające odzwierciedlać aktualny stan faktyczny, zameldowanie w danym lokalu podlega stałej aktualizacji, ilekroć stan faktyczny ulegnie zmianie, np. wskutek dokonania eksmisji osoby zameldowanej, z bezprawnie zajmowanego lokalu.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia.