Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 602/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i utrzymaną w mocy decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 7, 77  par. 1, art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 145  par. 1 pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 2  pkt 15, art. 11 ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt SKO.ŚR/4111/14/2022 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącej A. P. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez A. P., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia

19 stycznia 2022 r., znak: SKO.ŚR/4111/14/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia 9 grudnia 2021 r., znak: [...], w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego dnia 12 sierpnia 2019 r., nr [...] w okresie od 1 lipca 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. oraz od 1 lutego 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 26 lipca 2019 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: I. P. na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r.

W dniu 12 sierpnia 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta T. przyznał skarżącej wnioskowane świadczenie wychowawcze na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r.

W dniu 9 grudnia 2021 r. Wojewoda Małopolski poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T., że po wstępnej analizie dokumentacji z wniosku skarżącej z dnia 26 lipca 2019 r. ustalono, że:

1) w okresie od 1 lipca 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. oraz od 1 lutego 2020 r. do 31 maja 2021 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a polskie ustawodawstwo ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa, zaś organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia jest Wojewoda Małopolski,

2) w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia jest Prezydent Miasta T.

Decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r., znak: [...], Prezydent Miasta T. na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uchylił w okresie od 1 lipca 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. oraz od 1 lutego 2020 r. do 31 maja 2021 r. prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego decyzją z dnia 12 sierpnia 2019 r., znak: [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło przebieg postępowania oraz wskazało, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym

do 31 grudnia 2021 r.

Następnie powołało treść przepisów art. 11 ust. 1 i 16 ww. ustawy, mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe regulacje Kolegium stanęło na stanowisku, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował tryb postępowania wynikający z treści art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ponieważ to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4 ustawy). Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w art. 16 ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Organ właściwy do załatwienia danej sprawy administracyjnej, zanim nastąpiło ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych, z tą chwilą posiada kompetencję wyłącznie do uchylenia swojej wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, jednocześnie tracą swoją właściwość rzeczową w pozostałym zakresie (por. wyrok NSA z 18 października 2018 r., sygn. akt l OSK 949/18, wyrok N SA z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt l OSK 553/20, pub. CBOSA).

Odnosząc się do stanowiska skarżącej podniesionego w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że wymienione okoliczności faktyczne pozostają bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia i pozostają w rozbieżności ze stanem faktycznym stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia. Wskazać, że powołany już powyżej art. 16 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci odnosi się do przebywania" rodzica poza granicami kraju i nie pozostaje w związku z podniesionym w odwołaniu zarzutem dotyczącym "miejsca zamieszkania".

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego A. P. przebywał zawodowo na terenie Szwecji. Praca była świadczona początkowo na rzecz M. Sp. z o.o. z siedzibą w K., a następnie na podstawie umowy z dnia 7 lipca 2021 r. na rzecz Y. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w T. (w załączniku nr 1 do umowy o pracę wskazano, iż miejscem świadczenia pracy jest K. - Szwecja). Fakt pobytu męża za granicą potwierdzają również oświadczenia złożone przez skarżącą do akt postępowania.

Zdaniem Kolegium z powołanych przepisów nie wynika by ustawodawca nałożył na "organy właściwe" obowiązek czynienia jakichkolwiek innych ustaleń, poza tym, czy matka, ojciec, opiekun prawny lub opiekun faktyczny dziecka przebywał w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy ustawy nie dają ani organowi właściwemu, o jakim mowa w przywołanym przepisie, ani organowi odwoławczemu - samorządowemu kolegium odwoławczemu jakichkolwiek kompetencji do weryfikowania prawidłowości stanowiska wojewody, ani też nie zostały wyposażone przez ustawodawcę w narzędzia uprawniające je do dokonywania takiej kontroli. Prawidłowość dokonanych przez wojewodę ustaleń, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie, może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji.

W odniesieniu do art. 16 ust. 6 ustawy Kolegium wskazało na wsteczny charakter uchylenia na podstawie tego przepisu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze. Jak podał, zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury nie jest możliwe uchylenie decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze z mocą wsteczną (ex tunc), jednakże norma art. 16 ust. 6 to przepis szczególny w stosunku do art. 27 ust. 1 ustawy, stanowiący wyjątek od ogólnej zasady. W przepisie z art. 16 ust. 6 ustawodawca na zasadzie wyjątku umożliwił organom właściwym uchylenie ostatecznej decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze.

Dodało, że zaskarżona decyzja jest aktem, który na tym etapie postępowania nie rozstrzyga sprawy merytorycznie i nie przesądza ostatecznie o pozbawieniu skarżącej uprawnień do świadczeń wychowawczych. Decyzja ta to swego rodzaju akt porządkujący stan faktyczny i prawny, powodujący przekazanie sprawy do rozpoznania organowi właściwemu, z uwagi na okoliczność stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a nie automatyczne, jednoznaczne pozbawienie prawa do takiego świadczenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 października 2019 r, sygn. akt II SA/GI 910/19, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 lipca 2020 r, sygn. akt II SA/GI 588/20, CBOSA).

Jednocześnie za zasadny uznało Kolegium podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu całego materiału dowodowego. Niemniej jednak, w świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego przyjęło, że podniesiony zarzut nie czyni samodzielnej podstawy do uchylenia kwestionowanej decyzji.

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając jej naruszenie przepisów:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym niewyjaśnienie okoliczności gdzie skarżąca zarobkuje i gdzie zamieszkują małoletnie dzieci skarżącej,

- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji,

- art. 9 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte udzielnie informacji, w tym informacji niepełnej w zakresie przyznawania świadczenia wychowawczego w Polsce, przy uwzględnieniu, że jeden rodzić mieszka i pracuje za granicą, a także ogólnikowe sporządzenie uzasadnienia bez odniesienia się do przesłanek wynikających z prawa unijnego, niewskazanie zasad kolejności przyznawania świadczenia poprzez literalne jedynie wskazanie art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r.,

- art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek unijnych uwzględnionych przy załatwianiu sprawy;

- art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 68 wymienionego powyżej Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady poprzez brak ustalenia czy i gdzie skarżąca jest aktywna zawodowo, co miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 1 07 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji w oparciu o przepisy prawa w odniesieniu do tej konkretnej sprawy i bez dogłębnego jej wyjaśnienia;

- art. 6, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 86, art. 107 k.p.a. w związku z art. 28 ustawy poprzez błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, polegające na ich niezastosowaniu przez:

a. uznanie za prawidłowe ustaleń organu pierwszej instancji odnośnie zwrotu należności kiedy jeszcze nie było decyzji wojewody a jedynie pisemna niesprawdzona informacja, iż należy dokonać zwrotu świadczeń rodzinnych, pomimo braku potwierdzeń od instytucji holenderskich a co za tym idzie przedmiotowa decyzja została wydana przedwcześnie,

b. na okoliczność stałego miejsca zamieszkania małżonków, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia miejsca stałego zamieszkania skarżącej w tym poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym pominięcia istotnych faktów mających znaczenie

dla rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie prawa strony do wglądu w akta sprawy, a tym samym uniemożliwienie stronie zbadania dokumentów, uniemożliwienie wniesienia nowych faktów i odniesienia się do sprawy, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy na niekorzyść odwołującej się,

- art. 1, 12, 68 ust 1 pkt b rozporządzenia Nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r., w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L Nr 166/1) z dnia 30 kwietnia 2004 r. poprzez błędne zinterpretowanie zasad pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń które jasno określają, iż w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie miejsca zamieszkania: "miejsce zamieszkania dzieci",

- art. 59, art. 60 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Nr 987/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L Nr 284/1 z dnia 30 października 2009 r, poprzez nierozpoznanie w sposób szczegółowy informacji dostarczonych przez wnioskodawcę i nieuwzględnienie całościowo faktycznej i prawnej sytuacji rodziny wnioskodawcy,

- art. 1 ust. 1, 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o pomocy państwa

w wychowaniu dzieci w zw. z art. 25 k.c., art. 26 § 1-2 k.c. oraz art. 28 k.c. poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. modyfikuje pojęcie miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, a w konsekwencji czasowy wyjazd pracownika tymczasowego oddelegowanego do wykonywania czynności, przy jednoczesnym braku zamiaru zmiany stałego pobytu ze strony wnioskodawczyni i jej męża, uprawnia do stwierdzenia że miejscem zamieszkania męża wnioskodawczyni w rozumieniu niniejszej ustawy jest teren Holandii i Szwecji, a co za tym idzie Dyrektor MOPS w T. i Wojewoda Małopolski błędnie myli pojęcie "miejsca zamieszkania" z pojęciem "pobytu", co zaakceptował Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie. Tymczasem prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów i ich zastosowanie w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że miejscem zamieszkania całej rodziny jest położone w Polsce miasto T., a zatem w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do przyznania i wypłaty świadczenia wychowawczego w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu wydana w sprawie decyzja opiera się na niewystarczająco wyjaśnionych przesłankach dotyczących zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 2 pkt 15 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r., poz. 1577, zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci), pod pojęciem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy rozumieć rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1, z późn. zm.).

Z kolei art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci stanowi, że m. in. wojewoda pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób między państwami Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Konfederacji Szwajcarskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Wyżej powołane przepisy mają na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Akty te zawierają reguły pozwalające na unikanie negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw w sytuacji, gdy osoby uprawnione do świadczeń objętych przepisami o koordynacji podejmują pracę w jednym z państw członkowskich. Pozwalają one ustalić, ustawodawstwu którego państwa podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą. Obowiązek ustalenia, czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obciążający wojewodę, obejmuje zatem sprawdzenie, czy osoba przebywająca poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest uprawniona do pobierania świadczenia. Do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie (por. wyroki NSA z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 556/10; z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 243/16 i sygn. akt I OSK 245/16; wyrok NSA z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 390/18).

Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w brzmieniu obowiązującym na datę wydawania zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do kwestii stosowania przepisów o koordynacji przewidywała regulację, m.in. dotyczącą sytuacji, kiedy została wydana decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia. Wyjaśnić należy, że w przypadku przebywania osoby, której przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego (art. 4 ust. 2) lub członka rodziny tej osoby w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 2). W dalszej kolejności wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4). W przypadku gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 6). Następnie to wojewoda ustala prawo do świadczenia wychowawczego, zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 7). Jeżeli natomiast wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, informuje o tym fakcie organ właściwy (art. 16 ust. 8 pkt 2). Oznacza to przeniesienie właściwości rzeczowej w zakresie orzekania w przedmiocie świadczenia wychowawczego z organów gminy na wojewodę.

Jednakże system musi być spójny. Skoro uchylona zostaje decyzja organu gminy o przyznaniu świadczenia, w jej miejsce powinna zostać wydana stosowna decyzja wojewody, w zakresie wynikającym z zastosowania europejskich przepisów o koordynacji. Stosowanie przepisu art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie może prowadzić do powstania sytuacji, w której zostanie uchylona decyzja organu gminy, a wojewoda nie będzie mógł wydać decyzji, która rozstrzygnie o prawie do świadczenia, z uwzględnieniem systemu koordynacji.

W orzecznictwie akcentuje się obowiązek organów dokonywania pełnych, wnikliwych ustaleń w zakresie znamion pojęcia "podleganie ustawodawstwu innego państwa", które decyduje o zastosowaniu przepisów o koordynacji. Samo ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń w innym państwie. Użyte w przepisach krajowych (art. 16) pojęcie "podlega ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że wojewoda w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności zaś powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. W praktyce zatem organ powinien wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pracującego na terenie państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (por. wyroki NSA: z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 972/16, z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 556/10, wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 140/17, WSA w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 701/19, WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 645/19). Nie jest więc wystarczające ustalenie przez wojewodę faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o zatrudnieniu, ani nawet o ubieganiu się o świadczenia rodzinne przez członka rodziny wnioskodawcy w innym państwie. W dalszej kolejności organ powinien zbadać, które unijne przepisy dotyczące ustawodawstwa mają zastosowanie. Zważyć należy, że z art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wynika, że ustawodawca uzależnił uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego nie tylko od stwierdzenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ale także od ustalenia, że osoba, której prawo to przysługuje w danym okresie czasu podlegała ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji.

W przedmiotowej sprawie organy rozstrzygnięcie swoje uzasadniły treścią pisma z dnia 9 grudnia 2021 r. Wojewody Małopolskiego, który poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T., że po wstępnej analizie dokumentacji z wniosku skarżącej z dnia 26 lipca 2019 r. ustalono, że:

1) w okresie od 1 lipca 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. oraz od 1 lutego 2020 r. do 31 maja 2021 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a polskie ustawodawstwo ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa, zaś organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia jest Wojewoda Małopolski,

2) w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia jest Prezydent Miasta T.

Organy nie ustaliły jednak drugiej przesłanki z art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, tj. czy za okres za który uchylono świadczenie osoba podlegała ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie.

Podkreślić należy, że z art. 16 ust. 6 ustawy wynika, że ustawodawca uzależnił uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego nie tylko od stwierdzenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ale także od ustalenia, że osoba, której prawo to przysługuje w danym okresie podlegała ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji.

Kontrolowane decyzje wydane zostały zatem z naruszeniem artykułów: 7, 77 § 1, 107 § 3, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez przedwczesne zastosowanie tego przepisu, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, na które trafnie zwrócił uwagę w skardze pełnomocnik skarżącej.

Z powyższych względów skarga musiała odnieść zamierzony skutek.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2022 r., poz. 329), jak w punkcie II sentencji wyroku.