Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 351/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata D. L. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu złożonych przez skarżącego L. M. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w G. w dniu [...] i następnie [...] wniosków o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) na rok [...] i na rok [...], w którym ww. zadeklarował do wsparcia działki rolne o powierzchni [...] ha (wniosek o płatności na rok [...]) i [...] ha (wniosek o płatności na rok [...]) położone na dwóch działkach ewidencyjnych o nr [...] i [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W., w wyniku pozytywnej weryfikacji przedmiotowych wniosków, wydał w oparciu o § 6 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie z dnia 14 kwietnia 2004 r.), odpowiednio w dniu [...] i [...] decyzje o przyznaniu skarżącemu wnioskowanych płatności ONW do powierzchni zadeklarowanych we wnioskach w kwocie [...] zł (decyzja z dnia [...]) i w kwocie [...] zł (decyzja z dnia [....]). Płatność przyznana na podstawie decyzji z dnia [...] została przelana na rachunek bankowy rolnika w dniu [...], zaś na podstawie decyzji z dnia [...] na rachunek bankowy rolnika w dniu [...].

W związku z wyjściem na jaw nowych dowodów w sprawie nieznanych organowi w dniu wydania decyzji, tj. przedłożenia organowi przez skarżącego w dniu [...] umowy dzierżawy z dnia [...], mocą której działki ewid. nr [...] i [...] zostały oddane w dzierżawę M. G., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. postanowieniem z dnia [....] wznowił z urzędu postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW za lata [...], a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie i dokonania w jego toku ustalenia, że skarżący w dniu złożenia wniosku o płatności ONW na lata [...] nie był w posiadaniu działek ewid. nr [...] i [...], na których położne były działki rolne zadeklarowane we wnioskach o przyznanie płatności, jako że zgodnie z zawartą umową dzierżawy znajdowały się one w posiadaniu M. G., stwierdził decyzjami z dnia [...] i [...], że odpowiednio decyzja z [...] oraz z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem prawa. W przedmiotowych decyzjach z dnia [...] i [...] organ wskazał, iż skarżący w latach [...] nie spełniał podstawowego warunku przyznania płatności ONW, jakim jest posiadanie zgłoszonych we wniosku gruntów. Oran wyjaśnił przy tym, iż z uwagi na upływ 5 lat od dnia doręczenia stronie decyzji o przyznaniu płatności ONW, nie można było uchylił decyzji z dnia [...] i [...], a jedynie stwierdzić, że zostały one wydana z naruszeniem prawa. Od wydanych w dniu [...] i ż...ś decyzji skarżący nie wniósł odwołania, co zaskutkowało ich uprawomocnieniem się.

Następnie zawiadomieniem z dnia [...] skarżący został poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu otrzymanych na mocy decyzji z dnia [....] i [...] płatności ONW. W wyniku przeprowadzenia przedmiotowego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał w dniu [...] decyzję nr [...] o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości [...] zł.

Wskazując w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie spełnione zostały wszystkie wymogi ustalenia w drodze decyzji na podstawie art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o ARiMR) kwoty nienależnie pobranych płatności, organ powołał się na fakt wydania w sprawie decyzji z dnia [...] i [...] stwierdzających wydanie decyzji z dnia [...] i [...] o przyznaniu płatności ONW na rok [...] i [...] z naruszeniem prawa oraz na dokonane w nich ustalenie, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ONW nie był w posiadaniu zadeklarowanych we wniosku działek ewid. nr [...] i [...] i, że w związku z tym należało wykluczyć te działki z możliwości dofinansowania i w efekcie odmówić przyznania płatności ONW na rok [...] i [...]. Jednocześnie organ wskazał, że w sprawie nie zaistniały warunki do zastosowania przepisów art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18, dalej powoływanego jako rozporządzenie nr 796/2004), w których to wymienione zostały przesłanki nie nałożenia na rolnika obowiązku zwrotu nienależnie dokonanych płatności, albowiem okres pomiędzy datą wypłacenia płatności ONW (co miało miejsce dnia [...] w przypadku decyzji z dnia [...] oraz dnia [...] w przypadku decyzji z dnia [...]) a datą pierwszego powiadomienia o nienależnym ich charakterze, a więc doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] ([...]) oraz decyzji z dnia [...] ([...]) o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji przyznających płatności ONW na rok [...] i [...], był krótszy niż 10 lat, a w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyjęcie krótszego, czteroletniego okresu przedawnienia, gdyż skarżący nie działał w dobrej wierze. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ przedstawił szczegółowy sposób wyliczenia podlegającej zwrotowi kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, stwierdzając że jest ona dla niego krzywdząca. Skarżący wyjaśnił, że w [...] z powodu choroby uniemożliwiającej dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego, oddał je w dzierżawę M. G. W latach [...] strony umowy dzierżawy umówiły się, że na część działek nr [...] i [...] wniosek o przyznanie płatności złoży również skarżący. Dopłaty uzyskane przez skarżącego, zgodnie z uzgodnieniem, strony umowy dzierżawy uwzględniały następnie przy rozliczeniach z tytułu czynszu dzierżawy. Płatność ONW stanowiła część zapłaty za wydzierżawiony M. G. grunt. Skarżący podkreślił, że dopłaty z tytułu ONW zostały przez niego pobrane w dobrej wierze, gdyż zostały one pobrane na grunty rolne, na które należały się dopłaty, a tylko strony umowy dzierżawy umówiły się, że dopłaty będzie pobierał właściciel gruntów w ramach rozliczenia zapłaty części czynszu za wydzierżawione grunty. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że nie wiedział o niemożności takiego sposobu rozliczania się z tytułu umowy dzierżawy.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania skarżącego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW.

W uzasadnieniu podjętej decyzji organ odwoławczy powtórzył w całości stanowisko organu I instancji o zaistnieniu w sprawie wszystkich warunków do ustalenia w drodze decyzji w oparciu o art. 29 ustawa o ARiMR kwoty nienależnie pobranych płatności. Organ odwoławczy podkreślił, że brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, z uwagi na upływ terminu przedawnienia, i w związku z tym wydanie decyzji stwierdzającej wydania takiej decyzji z naruszeniem prawa, stanowi w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż decyzja o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa przesądza, że w danej sprawie nie zachodziły podstawy do przyznania płatności ONW. Dokonanie zaś w trybie administracyjnym ustalenia o braku spełnienia warunków do przyznania płatności ONW, oznacza że płatności te były nienależne. Zdaniem organu odwoławczego prawidłowo również organ I instancji stwierdził, że skarżący nie działał w dobrej wierze. O prawidłowości takich ustaleń świadczy przede wszystkim w jego ocenie to, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ONW na lata [...], złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz podpisał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR m.in. o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności ONW. Tym samym skoro przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, że jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych, jak również potwierdził znajomość przepisów określających zasady uzyskania płatności ONW na rok [...] oraz przepisów, z których wynika, że w przypadku otrzymania płatności, uznanych następnie za nienależne, powstaje obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranych, nie można było w sprawie przyjąć, jak podsumował organ, że skarżący działał w dobrej wierze zarówno w momencie składania wniosku, jak i przyjęcia płatności. Organ podkreślił, że w sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. Przedmiotowe płatności nie zostały bowiem dokonane na skutek pomyłki ARiMR, gdyż dopiero po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności ONW za lata [...] Kierownik BP w G. wszedł w posiadanie dokumentu umowy dzierżawy z [...].

Na powyższą decyzje skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, powtarzając w całości stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Przedmiot kontroli sądowej stanowi decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymująca w mocy wydaną na postawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR decyzję Kierownika BP ARiMR w G. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW. Zgodnie ze wskazanym przepisem ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy UE lub krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z UE, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej decyzją administracyjną - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Jak wynika z literalnej treści przytoczonego przepisu, przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z wymienionym w tym przepisie funduszy. Ustalenie czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków publicznych może mieć miejsce zarówno w trakcie postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie eliminacji z obrotu ostatecznych decyzji przyznających takie płatności (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 822/11, lex nr 1217427; wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1378/11, lex nr 1155290). Podkreślić należy, iż w tym drugim przypadku nie jest kontrolowana w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR zasadność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie bada się, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne, tj. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną.

Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania wspomnianych środków ma zatem miejsce niewątpliwie wówczas, gdy: 1) środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej, 2) nastąpi ich wypłata; 3) decyzja przyznająca takie środki zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Obowiązujące przepisy prawa normujące kwestie decyzji wydawanych w postępowaniach nadzwyczajnych, przewidują sytuacje w których nie eliminuje się dotkniętej wadami decyzji ostatecznej, lecz ogranicza się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku upływu okresu przedawnienia. Nie oznacza to jednak sanacji takiej decyzji. Stanowi zaś, że taka decyzja, pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego na skutek upływu terminu przedawnienia, jest decyzją nieprawidłową i niezgodną z prawem, i w konsekwencji, że wypłacone na jej podstawie środki są nienależne, gdyż nie zaistniały podstawy prawne do ich wypłaty. Możliwe i konieczne jest więc także i w takim wypadku prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2011 r., syng. akt V SA/Wa 985/11, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Skoro zatem z takim przypadkiem mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie, jako że w dniu [...] i [...] wydane zostały w trybie wznowieniowym ostateczne decyzje stwierdzające, że odpowiednio decyzja z dnia [...] i [...] o przyznaniu skarżącemu wnioskowanych płatności ONW na rok [...] i [...] wydane zostały z naruszeniem prawa, to tym samym zaistniały wszelkie podstawy do przeprowadzenia postępowania z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w sprawie ustalania kwoty nienależnie pobranych środków publicznych. W decyzjach z dnia [...] i [...] stwierdzone zostało bowiem, że skarżący pobrał płatności ONW nienależne, a stwierdzenie to jest prawnie skuteczne, gdyż nastąpiło decyzjami mającymi walor ostateczności (skarżący nie wniósł od nich odwołania i nie doprowadził do ich usunięcia w trybie nadzwyczajnym), które nie mogły wyeliminować z obrotu prawnego decyzji przyznających płatności ONW jedynie z uwagi na upływ terminu przedawnienia.

Jak zaakcentowano to powyżej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w sprawie ustalania kwoty nienależnie pobranych środków publicznych nie jest analizowana prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w decyzjach ostatecznych podjętych w postępowaniach nadzwyczajnych. Istotny jest bowiem sam fakt wydania takich decyzji oraz poczynienia w nich ustalenia, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania płatności na podstawie decyzji administracyjnej. Nie kontroluje się zatem w postępowaniu w sprawie ustalania kwoty nienależnie pobranych środków publicznych zasadność stwierdzenia w podjętych w trybach nadzwyczajnych decyzjach ostatecznych, iż płatności pobrane zostały nienależnie, tj. że decyzja je przyznająca dotknięta była wadami stanowiącymi podstawę do wznowienia postępowania oraz do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją o przyznaniu płatności. Oznacza to, że zawarte w wydanych w sprawie decyzjach ostatecznych z dnia [...] i [...] ustalenie, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ONW nie był w posiadaniu zadeklarowanych we wniosku działek ewid. nr [...] i [...] oraz, że nie spełnił w związku z tym określonych w rozporządzeniu z dnia 14 kwietnia 2004 r. warunków przyznania płatności ONW, determinuje wniosek, że skarżącemu zostały przyznane w drodze decyzji nienależne środki publiczne, i w konsekwencji wskazuje na konieczność ustalenia ich kwoty w drodze decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, oczywiście w sytuacji poczynienia jednoczesnego stwierdzenia, że ustalenie to zawarte zostało w decyzji ostatecznej. Przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. stanowi bowiem, że w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, rolnik zwraca: całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechał prowadzenia tej działalności na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarach ONW lub na ich części w sytuacji gdy łączna powierzchnia działek rolnych na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż 1 ha; gdy zaś wynosi ona co najmniej 1 ha rolnik zwraca część płatności ONW przyznanej do powietrzni działek rolnych na których nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej, za cały okres jej pobierania. Stosownie zaś do treści § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. zwrot nienależnie pobranych środków z tytułu płatności ONW następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach o ARiMR. Również z przepisów prawa unijnego wynika obowiązek zwrotu prze rolnika kwoty nienależnej płatności. Stanowi o tym wprost art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, tj. aktu prawnego odnoszącego się w świetle art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2005 r., lecz nie rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2010 r. Przepis ten określa bowiem, że w przypadku dokonanie nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odeski obliczone zgodnie z ust. 3. W świetle powyższego nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie zaistniały warunki do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Tak też prawidłowo uczyniły to orzekające w sprawie organy, właściwie stwierdzając, że okoliczność przyznania skarżącemu w drodze decyzji płatności ONW na rok [...] i [...], pobrania ich przez skarżącego oraz stwierdzenia decyzjami ostatecznymi, iż decyzje przyznające płatności ONW zostały wydane z naruszeniem prawa, stanowi podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Żadnej z tych okoliczność skarżący nie zakwestionował ani w odwołaniu, ani w skardze.

Choć przedmiotem postępowaniu, o którym mowa wart. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie ww. okoliczność, świadczących o nienależnym pobraniu płatności oraz ustalenie kwoty tych nienależnych płatności, organ winien również dokonać oceny sprawy z punktu widzenia szczególnych regulacji prawnych zwalniających skarżącego z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Takie regulacje przewidziane zostały w art. 73 rozporządzenia nr 796/2004. Stosownie do dyspozycji art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W związku z tym, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozwala przyjąć, by płatność przekazana na rachunek bankowy skarżącego wynikała z pomyłki organu wydającego pozytywną dla skarżącego decyzję o płatnościach, jako że organ dopiero po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności ONW na lata [...] i [...], dowiedział się o istnieniu i treści umowy dzierżawy z dnia [...], przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie. Obowiązek zwrotu nie ma zastosowania także w sytuacji objętej hipotezą art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, a więc jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat; jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, wskazany okres jest ograniczony do czterech lat. Takie sformułowanie art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 oznacza, że obowiązek zwrotu nienależnych płatności został ograniczony w czasie, którego długość uzależniona została od dobrej oraz złej wiary beneficjenta. Wobec tego, że w sprawie wypłata płatności ONW miała miejsce w dniach [...] (płatność za [...]) i [...] (płatność za [...]), a decyzje stwierdzające wydanie z naruszeniem prawa decyzji przyznających te płatności zostały doręczona skarżącemu w dniach [...], a więc pomiędzy datą płatności a pierwszym powiadomieniem o nieuzasadnionym charakterze płatności nie miął okres 10 lat, lecz upłynął okres 4 lat, w sprawie istotne znaczenie miało ustalenie i rozważenie okoliczności dotyczących dobrej wiary skarżącego, zwłaszcza że skarżący się na tą klauzulę powołał.

Pojęcie dobrej wiary do którego odwołuje się art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, a które nie zostało w tym akcie zdefiniowane, stanowi tzw. klauzulę generalną w prawie, której istota wyraża się w możliwość uwzględnienia w ocenie sprawy różnych okoliczności faktycznych właściwych jedynie dla tej sprawy. To, czy w określonej sytuacji występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara zatem występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11).

Dokonując oceny sprawy w świetle wskazanego rozumienia pojęcia dobrej wiary, o którym mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004 stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały właściwej jego wykładni, prawidłowo uznając, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, pozwalające na kwalifikację działań skarżącego, jako działań podjętych w dobrej wierze. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. jednoznacznie określa warunki przyznania płatności ONW. Wynika z nich, że płatności ONW udziela się producentowi rolnemu, który podejmuje się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej 5 lat oraz stosuje dobrą praktykę gospodarki rolnej, a łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach ONW, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Beneficjentem płatności ONW może być zatem rolnik, prowadzący działalność rolniczą na gruntach rolnych ONW. Koniecznym warunkiem prowadzenia działalności rolniczej jest więc posiadanie wskazanych gruntów. Z materiału dowodowe sprawy wynika, że skarżący ani w dniu składania wniosku o przyznanie płatności ONW na rok [...] i [...], ani w dniu wydania decyzji w sprawie tych płatności, takich gruntów nie posiadał, gdyż przekazał je (działki nr [...] i [...]) na mocy umowy dzierżawy z dnia [...] M. G., i to ten ostatni prowadził na nich działalność rolniczą. Tym samym więc skarżący nie mógł być beneficjentem udzielonego wsparcia. Nie posiadał on bowiem gruntów, do których mogłaby zostać przyznana płatność ONW. W żaden sposób nie zmienia tego, i nie usprawiedliwia przy tym skarżącego okoliczność, że pobrane przez niego płatności stanowiły, według uzgodnienia stron umowy dzierżawy, formę rozliczenia zapłaty części czynszu dzierżawy, a także że skarżący nie miał świadomości niemożności takiego sposobu rozliczania. Tych okoliczności nie można bowiem kwalifikować w ramach usprawiedliwionego błędu, lecz co najmniej nieuzasadnionej niewiedzy. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ONW na lata [...], złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz podpisał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR m.in. o każdym fakcie mającym wpływ na nienależne przyznanie płatności ONW. Pomimo jednak tego w złożonych wnioskach o przyznanie płatności zadeklarował do wsparcia działki ewidencyjne, których nie posiadał. Co istotne nie posiadał on żadnej wskazanej we wniosku działki ewidencyjnej, do której mógłby według przepisów prawa otrzymać dofinansowanie w postaci płatności ONW. Nie posiadając więc gruntów ONW, nie mógł prowadzić na nich działalności rolniczej objętej zobowiązaniem ONW. Tymczasem to z tytułu podjętego zobowiązania otrzymał i pobierał dofinansowanie w postaci płatności. ONW, którego znajomość warunków i zasad przyznawania potwierdził własnoręcznym podpisem pod wnioskiem. W tym okolicznościach nie można było uznać, że działanie skarżącego cechowała dobra wiara.

Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. oraz Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. słusznie uznali, w oparciu o ostateczne decyzje o stwierdzeniu wydania decyzji przyznających płatności z naruszeniem prawa, że skarżący nie spełniał warunków do uzyskania płatności ONW na rok [...] i [...]. W takiej sytuacji przekazane mu środki pieniężne z tytułu wypłaty płatności ONW należało uznać za świadczenia pobrane nienależnie, a to musiało w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR skutkować zobowiązaniem skarżącego do ich zwrotu. Jednocześnie wskazać trzeba, iż organy orzekając w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR prawidłowo określiły kwotę podlegającą temu zwrotowi, jak również zgodnie z prawem pouczyły skarżącego o obciążających go odsetkach i ich stawce w razie zwłoki w dokonaniu zwrotu nienależnie pobranych płatności. Nadto należy zaznaczyć, iż rozstrzygnięcia orzekających organów są zgodne nie tylko z ww. przepisem prawa krajowego, ale również z przepisami art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004, określającymi sytuacje w których obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności podlega wyłącznie, a które to – jak słusznie stwierdziły do organy – w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

Reasumując kontrolowane decyzje zawierają zgodne z prawem rozstrzygnięcia, jak również prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne, oparte na zebranym materiale dowodowym oraz właściwie przytoczonej i wyjaśnionej podstawie prawnej rozstrzygnięć.

W tym stanie rzeczy, stwierdzając legalność decyzji organów obu instancji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.