Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2572/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki wraz z drugim wspólnikiem oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Skarżąca A. M. reprezentowana przez adw. A.D. , wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadniając swojego wniosku.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwiema córką (ur. w [...] i [...] r.). Skarżąca posiada nieruchomość leśno - budowlaną o powierzchni 2.800 m², na której jest ustanowiony zastaw bankowy.

Z oświadczenia wynika także, że z tytułu prac dorywczych mąż Skarżącej uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.500 zł.

Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jej stan majątkowy i wyjaśniła, że w 2014 r. uzyskują miesięczne dochody w kwocie około 2.000 zł, nie posiadają żadnych rachunków bankowych, nie korzystają z pomocy społecznej, obecnie utrzymują się z prac dorywczych. Skarżąca wskazała, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą około 2.000 zł, i składają się na nie : wyżywienie – 1.000 zł, przedszkole i szkoła dzieci – 500 zł, inne wydatki 500 zł. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że w kosztach utrzymania pomaga najbliższa rodzina (rodzice i rodzeństwo). Skarżąca wskazała również na zajęcia komornicze na kwotę główną 169.724,66 zł oraz zajęcie urzędu skarbowego na kwotę 220.852,46 zł. Skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2013 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód 108.311,11 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 112.083,51 zł, a strata 23.772,40 zł. Mąż Skarżącej natomiast z tego samego tytułu w 2013 r. uzyskał przychód w kwocie 2.057.911,17 zł, poniósł koszty 2.129.586,74 zł i uzyskał stratę 71.675,57 zł.

Ponadto Skarżąca przedłożyła deklaracje VAT-7 za miesiące od kwietnia do września 2014 r., bilans oraz rachunek zysków i strat spółki. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że z dniem 8 września 2014 r. prowadzona działalność gospodarcza została zawieszona.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 500 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.

W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że zarówno Skarżąca jak i jej mąż są zobowiązani do uiszczenia wpisu od skargi w innych zawisłych przed tut. Sądem sprawach o sygn. III SA/Wa 2572/14 – III SA/Wa 2577/14, a łączna kwota wpisu we wszystkich sprawach wynosi 3.000 zł.

Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.).

Tymczasem z przedstawionych przez Skarżącą informacji nie wynika w sposób jasny i przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki wynikające z art. 246 par. 1 pkt 2 P.p.s.a.

Skarżąca wprawdzie odpowiedziała na wezwanie referendarza sądowego i udzieliła informacji, jednakże na ich podstawie nie można nabyć pewności w jakiej faktycznie kondycji finansowej znajduje się Skarżąca i jej rodzina. Wyjaśnienia te są bowiem zbyt lakoniczne.

Skarżąca podaje, że obecnie utrzymują się z prac dorywczych uzyskując około 2.000 zł. Wyliczając miesięczne koszty utrzymania na około 2.000 zł wskazuje, że oprócz wyżywienia 1.000 zł i wydatków na szkołę 500 zł. ponosi inne wydatki na kwotę 500 zł. Trudno z tego wywnioskować, czy są to wydatki np. na czynsz, prąd czy wodę i w jakiej wysokości, czy też może z tej kwoty Skarżąca reguluje wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie, albo czyni oszczędności. Skarżąca także nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających wydatki.

Ponadto Skarżąca, zapewne chcąc uniknąć szczegółowego wyliczenia, oświadczyła, że w kosztach utrzymania pomaga im najbliższa rodzina (rodzice i rodzeństwo). Jednakże Skarżąca nie określiła jakiego rodzaju jest to pomoc (rzeczowa, pieniężna) i w jakiej wysokości jest uzyskiwana.

W rezultacie na podstawie przedstawionych informacji nie można dokonać faktycznego zestawienia dochodów i kosztów jakie Skarżąca ponosi. Nie można tym samym stwierdzić czy Skarżąca jest w stanie ponieść koszty wpisu w sprawach zawisłych przed tut. Sądem.

Wskazać należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.

Jednakże dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącej z Jej wydatkami. Nie wiadomo bowiem w jakie wysokości Skarżąca uzyskuje pomoc od rodziny. Z przedstawionych informacji wynika natomiast, że dochody około 2.000 zł pokrywają się z wyliczonymi wydatkami około 2.000 zł. Nie wiadomo np. czy Skarżąca nie podała wszystkich miesięcznych kosztów utrzymania, czy też pomoc rodziny stanowi nadwyżkę jaką Skarżąca uzyskuje nad ponoszonymi miesięcznymi kosztami.

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.