Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1093/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust 1,2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: par. 14 ust 1
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73 ust 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1093/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.), Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r., sprawy ze skargi J.P., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 2 sierpnia 2016 r. Nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, , - s k a r g ę o d d a l a -, , ,


UZASADNIENIE

W dniu 31 lipca 2006 r. do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) – Oddział Regionalny wpłynął wniosek J. P. o przyznanie renty strukturalnej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dnia 7 września 2006 r. wydał postanowienie nr [...] o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Z kolei 17 października 2006 r. organ właściwy wydał decyzję nr [...], w której przyznał stronie od miesiąca września 2006 roku do miesiąca sierpnia 2016 roku włącznie rentę strukturalną w wysokości 1254,67 zł.

Zmiana wysokości przyznanej renty strukturalnej była dokonywana co roku następującymi decyzjami: decyzją nr [...] z dnia 4 marca 2008 r.; decyzją nr [...] z dnia 4 marca 2009 r.; decyzją nr [...] z dnia 23 lutego 2010 r.; decyzją nr [...] z dnia 25 lutego 2011 r.; decyzją nr [...] z dnia 1 marca 2012 r.; decyzją nr [...] z dnia 1 marca 2013 r. oraz decyzją nr [...] z dnia 1 marca 2014r. oraz decyzją nr [...] z dnia 12 marca 2015 r. Wysokość renty strukturalnej ustalonej decyzją z 12 marca 2015 r. wyniosła 1 848,95 zł.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował J. P. stosownym zawiadomieniem o wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2015 r., które zmieniło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Organ zwrócił w niniejszym dokumencie uwagę na wynikający z nowego rozporządzenia obowiązek zawieszenia wypłaty części przyznanej renty strukturalnej w przypadku niezłożenia do właściwego organu wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników przez uprawnionego do renty strukturalnej. W związku z wprowadzoną zmianą, organ pierwszej instancji powiadomił J. P. o konieczności złożenia do właściwego organu wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników. Strona została pouczona, że w przypadku, gdy nabędzie prawo do emerytury, renta strukturalna wypłacana będzie w pomniejszeniu o kwotę przyznanej emerytury. Organ pouczył adresata pisma, iż potwierdzenie złożenia wniosku o ustalenie emerytury powinno zaś zostać dostarczone do biura powiatowego ARiMR nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania tego zawiadomienia. Stosowne potwierdzenie zostało złożone w dniu 22 kwietnia 2016 r.

Dnia 11 maja 2015 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) wydał decyzję nr [...] o ustaleniu wysokości emerytury rolniczej w łącznej wysokości 1061, 92 zł.

Przyznane prawo do emerytury przysługiwało J. P. od 1 kwietnia 2015 r. Z treści niniejszej decyzji wynikało także, że część uzupełniająca emerytury rolniczej uległa zawieszeniu w 100% z powodu prowadzenia działalności rolniczej, zaś przysługująca kwota do wypłaty wyniosła 0 zł. z uwagi na potrącenie przez KRUS kwoty 267,51 zł z tytułu zaległych składek.

Prezes KRUS 1 lipca 2015 r. wydał kolejną decyzję nr [...] o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej, zgodnie z którą działając z urzędu przeliczył emeryturę rolniczą od dnia 1 lipca 2015 r. Zgodnie z wydaną decyzją do wypłaty przysługiwała emerytura rolnicza w kwocie 113,04 zł miesięcznie (część uzupełniająca uległa zawieszeniu w 100% z powodu prowadzenia działalności rolniczej).

Następnie Prezes KRUS rozpatrując wniosek z dnia 1 lipca 2015 r., decyzją z dnia 8 lipca 2015 r. nr [...] o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej, przyznał prawo do emerytury rolniczej od 1 lipca 2015 r. w wysokości 1064,11 zł w kwocie przysługującej do wypłaty 273,11 zł miesięcznie (zgodnie z treścią tej decyzji tutaj również część uzupełniająca uległa zawieszeniu w 100% z powodu prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego).

W dniu 22 lipca 2015 r. organ wydał kolejną decyzję, którą zdecydował o podjęciu wypłaty części uzupełniającej emerytury od dnia 1 lipca 2015 r. w kwocie 1064,11 zł miesięcznie.

W związku z uzyskaniem z KRUS decyzji o przyznaniu J. P. emerytury Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dnia 26 sierpnia 2015 r. wydał decyzję nr [...] o zmianie dotychczasowej wysokości renty strukturalnej na kwotę 784,84 zł. Tego samego dnia, organ I instancji wydał jeszcze decyzję nr [...], w której zmienił od lipca 2015 roku wysokość pobieranej przez stronę renty strukturalnej, o kwotę w wysokości - 2,19 zł. Nowa wysokość renty strukturalnej określona została na poziomie 784,84 zł. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, obie decyzje zostały doręczone w dniu 27 sierpnia 2016 r., a strona się od nich nie odwołała.

Tego samego dnia tj. 26 sierpnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował J. P. o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności w kwocie 5 213,98 zł.

W replice na powyższe pismo, w dniu 28 września 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo Beneficjenta zatytułowane "Oświadczenie". W piśmie tym J. P. poddaje w wątpliwość zasadność i prawidłowość wyliczenia wyżej wymienionej kwoty. W dokumencie tym strona zakomunikowała, iż nie rozumie powodów, z jakich musi zwrócić kwotę 5 313, 98, a także faktu zmiany wysokości renty strukturalnej. W związku z tym Beneficjent wezwał właściwe organy do wypłacenia mu renty strukturalnej w wysokości 1848 zł 95 gr określonej przez decyzję ARiMR nr [...]. Rzeczone oświadczenie zostało przekazane do Oddziału Regionalnego ARiMR.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał stronę do usunięcia braków pisma z dnia 28 września 2015 r. poprzez precyzyjne wskazanie żądań, tj. jednoznaczne wskazanie, czy pismo to jest odwołaniem od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...], czy jest odwołaniem od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] czy też posiada odmienny charakter. Ten sam organ w dniu 30 listopada 2015 r. wystosował do J. P. informację o pozostawieniu przedmiotowego wniosku bez rozpoznania, z uwagi na brak wskazania, jaki jest charakter wniesionego pisma.

Z dniem 24 marca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] zmienił od marca 2016 r. wysokość pobieranej przez J. P. renty strukturalnej na kwotę 786 zł 72 gr. Zmiana ta wynikła z powodu waloryzacji najniższej emerytury.

Organ pierwszej instancji w dniu 14 kwietnia 2016 r. dokonał zawiadomienia strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach renty strukturalnej. Następnie w dniu 21 czerwca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Decyzją tą organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 5 313,98 zł powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonych od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia decyzji, do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. W opinii organu powyższa kwota wynikła z faktu nienależne wypłaconych płatności, które powstały w wyniku różnicy pomiędzy decyzją przyznającą płatność z tytułu renty strukturalnej, a późniejszymi decyzjami z dnia 26 sierpnia 2015 (nr [...] oraz nr [...]).

W związku z wydaniem ww. decyzji, J. P. wniósł odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. W piśmie tym odwołujący zaprezentował stan sprawy, zarzucił brak współpracy pomiędzy ARiMR i KRUS oraz podniósł błędne wyliczenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Autor odwołania zwrócił uwagę na fakt, iż KRUS nie wypłacił mu żadnej emerytury. W związku z tym, odwołujący wniósł o niewykonanie decyzji nr [...] oraz o wypłacenie mu renty strukturalnej w wysokości 1 853,38 zł.

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia 2 sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W opinii organu sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce wówczas, gdy wspomniane środki zostaną wypłacone bez podstawy prawnej. Jest to zatem okoliczność, w której wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Organ podkreślił jednak, iż jego zadaniem nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). Organ odwoławczy zauważył, iż istota postępowania ustaleniowego koncentrowała się więc tylko i wyłącznie na ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności wynikających z poprzednio wydanych decyzji o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości lub też odmowie przyznania płatności. Organ odwoławczy podkreślił, iż wydana przez niego decyzja nie odnosi się do zasadności zmniejszenia J. P. wysokości pobieranej przez niego renty strukturalnej, a jedynie poddała analizie poprawność przeprowadzonego i zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 21 czerwca 2015 r. postępowania o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej W ślad za organem I instancji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności jak i art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, w brzmieniu "Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności".

W kontekście w/w regulacji prawnej Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że płatności wypłacone J. P. z tytułu renty strukturalnej nie wynikały z pomyłki ARiMR.

Zdaniem organu odwoławczego okoliczności faktyczne ujawnione na skutek wydanych decyzji KRUS nie były znane organowi orzekającemu w przedmiocie renty strukturalnej, aczkolwiek istniały już w momencie wypłaty renty strukturalnej za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2015 roku. Ujawnione okoliczności wskazały, że w trakcie pobierania renty strukturalnej Beneficjent od dnia 1 kwietnia 2015 r. na podstawie decyzji Prezesa KRUS nr [...] z dnia 11 maja 2015 r. nabył prawo do emerytury rolniczej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie, w jakim Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił wysokość kwoty nienależnie pobranych świadczeń.

Odnosząc się z kolei do zawartych w odwołaniu zarzutów, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż nie doszło do jakiegokolwiek zaniedbania, czy też błędu ze strony Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w zakresie prawidłowości obsługi wniosku oraz poprawności wydania decyzji przyznającej, czy też zmieniającej rentę strukturalną. W opinii organu drugiej instancji prowadzone w tym zakresie postępowanie było kierowane w oparciu o właściwe przepisy prawa. W opinii organu II instancji J. P. nie przytoczył jakichkolwiek argumentów świadczących o tym, iż przedmiotowe postępowanie prowadzone było w sposób nierzetelny lub bez udziału strony. Wręcz przeciwnie, miał on pełną i niczym nieskrępowaną możliwość czynnego udziału w sprawie. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności wynika zaś z przepisów, które regulują kwestię obowiązku zwrotu przez beneficjenta nienależnie pobranych płatności.

Mają na uwadze drugą część odwołania, w której beneficjent poruszył kwestię wyliczenia kwoty podlegającej zwrotowi oraz wniósł o to, aby renta została mu wypłacona w całości - niezależnie od tego, który podmiot takowej wypłaty by dokonał, organ odwoławczy stwierdził, że z treści odwołania wynika, iż J. P. miał świadomość wprowadzonych zmian przepisów prawa. Ponadto, nie skorzystał on z przysługującego mu prawa i nie odwołała się od decyzji nr [...] i nr [...] z dnia 26 sierpnia 2015 r. zmieniających kwotę renty strukturalnej. To bowiem na tym etapie postępowania strona mogłaby ewentualnie kwestionować zasadność dokonanych zmian.

Równocześnie organ odwoławczy zauważył, iż kwestionowane działanie ARiMR jest wynikiem decyzji KRUS o przyznaniu prawa do emerytury rolniczej. Ewentualne żądanie strony dotyczące weryfikacji kwot płatności przyznawanych z tytułu świadczenia emerytalnego wypłacanego przez KRUS (płatności brutto i netto) jest niezasadne.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że nie jest władny do weryfikacji rozliczeń finansowych płatności pod kątem księgowo-rachunkowym, przyznawanych na mocy decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, ani decyzji ZUS oraz nie może uwzględniać innych czynników mających wpływ na wysokość świadczenia przelanego na konto Beneficjenta (podatków, składek na ubezpieczenie zdrowotne itp.), gdyż to nie organ odwoławczy jest podmiotem przyznającym świadczenie emerytalne.

Odnosząc się natomiast do wyrażonego w odwołaniu postulatu, aby KRUS i ARiMR porozumiały się między sobą w zakresie wypłacanych świadczeń, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odpowiedział, że działania organu pierwszej instancji są prawidłowe i zgodne z prawem. Natomiast wszelkie niejasności lub błędy w zakresie wypłaty emerytury rolniczej powinny być wyjaśnione przez J. P. w placówce terenowej KRUS.

Co do problematyki odsetek, organ odwoławczy wskazując na art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. (Dz.Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2) stwierdził, iż odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Ustalając wysokość stawki tych odsetek organ zastosował art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR. Zgodnie z tym przepisem do kwoty nienależnie pobranych płatności, ustalonej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności. Zgodnie zaś z art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2%, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%. W związku z powyższym od dnia 9 października 2014 r. obowiązuje stawka odsetek 8% kwoty zaległości w stosunku rocznym.

Podsumowując organ II instancji stwierdził, że doręczenie stronie w dniu 16 lipca 2015 r. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR skutkuje obowiązkiem zwrotu ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego w wysokości 5.313,98 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia następnego po upływie 60 dni po dniu doręczenia ww. decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności liczone łącznie z tym dniem wpłaty.

Reasumując swoje rozważania organ II instancji uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, zaś odwołanie strony nie mogło zostać i nie zostało uwzględnione.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu II instancji J. P. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 2 sierpnia 2016 r. nr [...]. W przedmiotowej skardze zostały podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego, a w szczególności:

§ 14 i innych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich,

art. 5 i art. 18 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 oraz art. 80 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 dotyczących zwrotu nadpłat należności z zakresu wypłat rent strukturalnych,

- przez błędne stosowanie ww. przepisów w odniesieniu do skarżącego, o ile zaskarżanymi decyzjami organy je wydające przypisały skarżącemu zobowiązanie do zwrotu tytułem nadpłaty wypłaconej renty strukturalnej w podanym okresie kwoty 5.313,98 zł.

W związku z podniesionymi zarzutami, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanych decyzji oraz o umorzenie postępowania względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia po uchyleniu zaskarżanych decyzji organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organy obu instancji pominęły całkowicie okoliczność, iż skarżącemu w okresie od kwietnia 2015 r. do czerwca 2015r. tytułem emerytury rolniczej wypłacona została kwota 539,02 zł brutto, której w rzeczywistości nie otrzymał, gdyż została mu potrącona na zaległe składki KRUS. Co więcej, autor skargi wskazał, że organy administracji publicznej przypisały skarżącemu tytułem nadpłaty renty strukturalnej kwotę 1061,92 zł miesięcznie i to kwotę emerytury rolniczej, której skarżący na mocy przedkładanych decyzji KRUS nie otrzymał. W opinii skarżącego oznacza to naruszenie przywołanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów, a także rozporządzeń Komisji WE w sprawie rozliczeń rent strukturalnych.

Niezależnie od tego, J. P. wskazał, że decyzja nr [...] z dnia 21 czerwca 2016 r. została wydana z naruszeniem powołanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. oraz rozporządzeń Komisji WE. Wynika to z faktu, że została ona wydana po upływie 12 miesięcy od daty powzięcia wiadomości przez organ pierwszej instancji o możliwości wystąpienia tej nadpłaty, skoro przyjął on w zaskarżanych decyzjach, że skarżący pobierał emeryturę rolniczą już od miesiąca kwietnia 2015 r. przypisując mu tytułem pobranej nadpłaty za miesiące od kwietnia 2015 r. do sierpnia 2015 r. kwotę 5.313,98 zł, której to kwoty w podanym okresie nie otrzymał.

Skarżący zarzucił nadto, że rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowią także naruszenie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeśli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki organu wypłacającego lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, co niewątpliwie odnosi się do sytuacji skarżącego.

Zdaniem autora skargi odrębnym zagadnieniem w sprawie pozostaje okoliczność sposobu ustalenia przez organy I-ej oraz II-ej instancji wysokości wypłacanej renty strukturalnej skarżącemu przy uwzględnieniu naliczonej skarżącemu do wypłaty emerytury rolniczej.

W tym zakresie J. P. zauważył, iż jak wynika z decyzji o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej z dnia 17 października 2006 r. skarżącemu została przyznana ta renta w kwocie 1.254,67 zł jako stanowiąca kwotę 210% najniższej emerytury bez potrąceń (netto) przy jednoczesnej wypłacie przez organ I-ej instancji odrębnie składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników, zaś w decyzji o naliczeniu skarżącemu nadpłaty w zakresie renty strukturalnej organ I instancji jako podstawę wyliczenia tej nadpłaty przyjął zmniejszenie skarżącemu renty strukturalnej o kwotę brutto emerytury rolniczej tj. 1.061,92 zł względnie 1.064,11 zł, a nie kwotę netto tej emerytury, mimo iż skarżący nie otrzymywał z KRUS tego rodzaju kwot ponosząc obowiązek podatkowy oraz obowiązek w opłacaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne skutkiem czego skarżący nie otrzymał kwoty renty strukturalnej po 1.848,95 zł miesięcznie płatnej z obu źródeł, a co znajduje potwierdzenie w informacji otrzymanej z organu KRUS o dochodach wypłaconych skarżącemu w 2015 r., z której wynika że skarżący w okresie 2015 r. otrzymał od organu rentowego jedynie kwotę brutto 7.193,19 zł przy nałożonym na niego obowiązku zwrotu tytułem nadpłaty w rencie strukturalnej na rzecz organu 1-ej instancji za okres 5-ciu miesięcy w kwocie 5.313,98 zł, co oznacza że skarżący otrzymałby od organu KRUS jedynie różnicę kwoty nadpłaty do otrzymanej za okres kilku miesięcy emerytury rolniczej pomiędzy kwotą 5.313,98 zł jako rzekomo nadpłaconą a kwotą faktycznie otrzymaną przez skarżącego w wysokości 7.193,19 zł, a więc efektywnie kwotę niecałe 2.000,00 zł

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swojego dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 - dalej jako p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 2 sierpnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierowania Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 czerwca 2016 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2014r., poz. 1438 - zwanej dalej ustawą o ARiMR) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 114, poz. 1191 ze zm. - zwane dalej rozporządzeniem).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. I tak zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Jedyną przesłanką warunkującą wydanie decyzji w tym przedmiocie jest ustalenie przez organ, że środki pobrane przez beneficjenta są pobrane nienależnie, a więc w sposób nieuprawniony, albo też, że środki te pobrane są w nadmiernej wysokości czyli beneficjant otrzymał je w wysokości wyższej niż rzeczywiście mu przysługująca.

W myśl § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. 2004 poz. 114 nr 1191), w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury.

Z powyższego przepisu zatem wprost wynika, że w sytuacji, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury.

Stosownie z kolei do art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Zgodnie natomiast z ust.4 omawianego artykułu w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o naliczone odsetki. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma jednak zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. W przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, zasadę tę stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Podobnie w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1122/2009 uchylającym w/w rozporządzenie w art. 80 ust. 3 przyjęto, iż "Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności".

Jak wynika z okoliczności przedmiotowej sprawy, decyzją z dnia 17 października 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu rentę strukturalną (począwszy od miesiąca września 2006 r. na okres 10 lat).

Natomiast w związku z osiągnięciem przez skarżącego wieku emerytalnego, decyzją z dnia 11 maja 2015 r. Prezes KRUS wydał decyzję o przyznaniu skarżącemu emerytury rolniczej (od dnia 1 kwietnia 2015 r.). Decyzja ta wpłynęła do siedziby ARiMR w dniu 24 sierpnia 2015 r.

W tym miejscu zauważyć należy, że badanie pod kątem wystąpienia przesłanek o jakich mowa w art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz art.80 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w przypadku płatności za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień 2015 r. nie jest wymagane, a to z uwagi na brak upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty świadczenia z tytułu renty strukturalnej za: miesiąc czerwiec 2015r. (24 czerwca 2015r.), za miesiąc lipiec 2015r.( 27 lipca 2015r.), za miesiąc sierpień 2015r. (25 sierpnia 2015r,) do dnia doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 21 czerwca 2016r. o ustaleniu kwoty nienależnej pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, co nastąpiło w dniu 22 czerwca 2016 r.

Przedmiotowej analizie poddać natomiast należy płatności za kwiecień i maj 2015r. Innymi słowy sprawdzić należy, czy do powyższych wypłat mogło dojść na skutek pomyłki organu, oraz czy skarżący miał obiektywną możliwość wykrycia tego błędu w zwykłych okolicznościach.

Jak już zaznaczono powyżej i jak wynika z akt administracyjnych sprawy, BP ARiMR weszło w posiadanie kompletu wydanych wobec skarżącego decyzji KRUS o przyznaniu mu emerytury rolniczej dopiero w dniu 24 sierpnia 2016 r. Należy bowiem przypomnieć, iż w dniu 03 sierpnia 2015 r. J. P. dostarczył do BP ARiMR: decyzję KRUS o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej, z dnia 01.07.2015 r., znak: [...], łączna kwota emerytury wyniosła: 1061,92 zł, decyzję KRUS o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej, z dnia 08.07.2015 r., znak: [...], łączna kwota emerytury wyniosła: 1064,11 zł, oraz decyzję KRUS o podjęciu wypłaty części uzupełniającej emerytury, z dnia 22.07.2015 r., znak: [...], łączna kwota emerytury wyniosła: 1064,11 zł. Ponieważ organ I instancji nie posiadał decyzji pierwotnej tj. decyzji KRUS o przyznaniu emerytury rolniczej z dnia 11.05.2015 r., znak: [...] ARMIR pozyskał ją na skutek wystąpienia z urzędu od KRUS w dniu 24.08.2015 r.

Dwa dni później tj. 26 sierpnia 2016 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie wysokości wypłacanej renty strukturalnej. Renta została pomniejszona stosownie o kwotę 1061,92 zł (i wyniosła 787,03 zł). W tej sytuacji nie można zatem mówić o pomyłce organu I instancji przy wypłacie świadczenia z tytułu renty strukturalnej za miesiąc kwiecień oraz maj 2015r. bowiem okoliczności wynikające z decyzji KRUS nie były mu znane w tym czasie (jakkolwiek istniały już w momencie wypłaty renty strukturalnej za wskazane miesiące). Jedynie na marginesie należy odnotować, iż powyższa teza znajduje także zastosowanie w przypadku wypłat przedmiotowego świadczenia w miesiącu: czerwcu i lipcu 2015r.

Jeśli natomiast chodzi o świadomość skarżącego w tym zakresie, wskazać należy, że pismem z dnia 1 kwietnia 2015 r. skarżący został poinformowany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o konieczności złożenia we właściwym organie rentownym wniosku o ustalenie prawa do emerytury. Równocześnie w piśmie tym skarżący został pouczony, że w przypadku nabycia prawa do emerytury, renta strukturalna wypłacana będzie w pomniejszeniu o kwotę przyznanej emerytury. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, pismo to zostało doręczone w dniu 2 kwietnia 2015 r. Słusznie zatem przyjęły organy prowadzące postępowanie, że w tej sytuacji nie może być mowy o tym, że skarżący nie wiedział, iż w przypadku przyznania mu emerytury w KRUS, część środków pieniężnych wypłaconych mu z tytułu renty strukturalnej za miesiące od kwiecień do sierpnia 2015r. może podlegać zwrotowi, jako świadczenie nienależne .

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż dokonując wypłat świadczeń z tytułu renty strukturalnej w niepomniejszonej wysokości za kwiecień, maj, czerwiec oraz lipiec 2015 organ nie popełnił pomyłki (w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz art.80 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009) ponieważ nie posiadał w chwili ich dokonania żadnej informacji o przyznaniu świadczenia emerytalnego dla J. P. Informacje takie posiadał w prawdzie w sierpniu 2015r. (3 i 24 sierpnia 2015r.) przed wypłatą renty strukturalnej za ten miesiąc tj. 25 sierpnia 2015r, niemniej jednak z uwagi na brak upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty świadczenia z tytułu renty za miesiąc sierpień 2015r. (25 sierpnia 2015r,) do dnia doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 21 czerwca 2016r. o ustaleniu kwoty nienależnej pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej ( 22 czerwca 2016 r.), a także z uwagi na obiektywną możliwość wykrycia błędu przez skarżącego w zwykłych okolicznościach niniejszej sprawy obowiązek zwrotu określony w ust. 1 art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz art.80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 nie ma zastosowania.

Reasumując należy więc uznać, że w zakresie płatności przyznanych skarżącemu z tytułu pobierania renty strukturalnej w okresie od kwietnia 2015 r. do sierpnia 2015 r., zasadnie organy obu instancji ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 5313,98 zł. Prawidłowo również organy powiększyły ustaloną kwotę świadczeń nienależnie pobranych o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Odnosząc się teraz do treści skargi wyjaśnić należy, co następuje. Otóż zarzuty skargi zasadniczo odnoszą się do decyzji KRUS o przyznaniu skarżącemu emerytury rolniczej. Skarżący podnosi okoliczność, że co prawda decyzją z dnia 11 maja 2015 r. KRUS przyznał mu emeryturę rolniczą w łącznej kwocie 1 061,92 zł składająca się z dwóch części tj. składowej w kwocie 269,51 zł oraz uzupełniającej w kwocie 792,41 zł, jednakże równocześnie orzekł w ww. decyzji o całościowym zawieszeniu wypłaty części uzupełniającej emerytury. Powodem zawieszania wypłat był zarzut prowadzania przez skarżącego działalności rolniczej.

KRUS wydał następnie jeszcze trzy decyzje (z dnia 1 lipca 2015 r., z dnia 8 lipca 2015 r. oraz z dnia 22 lipca 2015 r.) ponownie ustalające skarżącemu prawo do emerytury i weryfikujące nieznacznie wysokość poszczególnych składników świadczenia, jednakże zawieszając za każdym razem w 100% wypłatę części uzupełniającej. W rezultacie w okresie od kwietnia 2015 r. do czerwca 2015 r. skarżącemu przyznano z tytułu emerytury rolniczej kwotę 539,02 zł brutto, która w rzeczywistości nie została mu wypłacona, gdyż organ emerytalny dokonał potrącenia tej kwoty na zaległe składki KRUS. Niezależnie od powyższego, wysokość renty strukturalnej została obniżona.

Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że skarżący, jak słusznie zauważyły to organy obu instancji, nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie wniósł odwołania od decyzji z dnia 26 sierpnia 2015 r. [...] i nr [...] zmieniających kwotę renty strukturalnej (na mocy tych decyzji renta strukturalna została pomniejszona odpowiednio o kwotę 1061,92 zł oraz dodatkowo kwotę 2,19 zł) z uwagi na nabyte przez niego prawo do emerytury. Tymczasem to właśnie na tym etapie postępowania skarżący mógłby kwestionować zasadność tych rozstrzygnięć w tym także w zakresie prawidłowego wyliczenia kwoty o jaką przyznane mu świadczenie zostało pomniejszone.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że ww. decyzje zmieniające wysokość otrzymywanej renty, nie mogą być na obecnym etapie kontroli sądowoadministracyjnej przedmiotem weryfikacji Sądu, bowiem znajdują się poza granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a).

Podobnie poza granicami niniejszej sprawy pozostaje ocena legalności decyzji KRUS o przyznaniu (i zawieszeniu w 100% części uzupełniającej) emerytury. Jak wynika z akt sprawy od decyzji o przyznaniu emerytury (i ponownych decyzji wydanych w tym przedmiocie) skarżący również się nie odwołał.

Zaskarżenie do sądu administracyjnego określonego aktu lub czynności (bezczynności) organu oznacza, że przedmiotem postępowania sądowego jest sprawa administracyjna, w której wydano zaskarżony akt lub czynność (dopuszczono się bezczynności). W konsekwencji więc przedmiot i ramy postępowania sądowoadministracyjnego wyznacza stosunek administracyjnoprawny, badanie zaś konkretyzacji tego stosunku stanowi istotę postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzenie spełnienia wszystkich istotnych (materialnych i procesowych) wymagań tego procesu konkretyzacji stanowi w postępowaniu sądowoadministracyjnym podstawowy warunek uznania zaskarżonej decyzji za legalną (por. T. Woś, w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 30). Przykładowo, jeżeli przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozłożenie zaległości podatkowej na raty, to brak jest możliwości objęcia przedmiotem kontroli decyzji wymiarowej, określającej wysokość podatku podlegającego rozłożeniu na raty. Tym samym więc jeżeli przedmiotem postępowania jest ustalenie wysokości świadczeń nienależnie pobranych z tytułu renty strukturalnej, Sąd nie ma możliwości na tym etapie kontrolować legalność decyzji orzekającej o zmianie wysokości tej renty. Określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd jest zobligowany do rozstrzygania w sprawie administracyjnej, której dotyczy skarga. Sprawę tę należy postrzegać w znaczeniu materialnym wraz ze składającymi się na nią elementami podmiotowo-przedmiotowymi.

Decyzja w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej, czy też decyzja o przyznaniu emerytury rolniczej, a decyzja o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty należą do różnych kategorii spraw. Kwestią podlegającą badaniu w niniejszej sprawie było ustalenie do jakiej wysokości renty strukturalnej skarżący miał prawo, a jaką rentę w rzeczywistości otrzymał.

W tym kontekście zauważyć także należy, że choć zaskarżona obecnie decyzja jest rezultatem decyzji KRUS o przyznaniu skarżącemu emerytury, to Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR oraz organ I instancji nie posiadał żadnych uprawnień do weryfikacji decyzji wydanych przez KRUS, w tym wysokości płatności przyznawanych z tytułu świadczenia emerytalnego wypłacanego przez KRUS. Podobnie Sąd, w niniejszym postępowaniu, nie może objąć swoją kontrolą decyzji o przyznaniu emerytury rolniczej (w tym zakresie ponadto kontrola sądowa przewidziana jest do wyłącznej właściwości sądu powszechnego), ze względów o których Sąd wypowiedział się powyżej.

Uwzględniając całokształt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że skarga nie jest więc zasadna. Przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe nie wykazało, aby spełnione zostały łącznie przesłanki odstąpienia od obowiązku zwrotu należności, o których mowa w cyt. wyżej art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE), oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Sąd nie stwierdził także naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.