Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 749/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 11, art. 80, art. 107 § 1, § 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 143 b ust,. 5
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Dnia 4 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant ref. staż. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M.B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) utrzymał w mocy wydaną dla M.B. (skarżącego) decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Z akt sprawy wynika że :

Dnia [...] maja 2008 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez wnioskodawcę do jednolitej płatności obszarowej, oraz do uzupełniającej płatności obszarowej wyniosła 84,75 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień wobec, jak wskazano, wykrycia nieprawidłowości. Polegały one na tym, że suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej, oraz zalesionej deklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] (dz. rolne O/O1), nr [...] (dz. rolne AC/AC1 oraz AD/AD 1), nr [...] (dz. rolne BK/BK1), nr [...] (dz. rolne D/D1 oraz E/E1), nr [...] (dz. rolne AW/AW1), nr [...] (dz. rolne N/N1), nr [...] (dz. rolne BA/BA1), nr [...] (dz. AP/AP1 oraz AR/AR1), nr [...] (dz. rolne AN/AN1 oraz AO/AO1), nr [...] (dz. rolne AW/AW1), nr [...] (dz. rolne C/C1), nr [...] (dz. rolne AW/AW1 oraz AZ/AZ1), nr [...] (dz. rolne R/R1), nr [...] (dz. rolne P/P1), nr [...] (dz. rolne AT/AT1), nr [...] (dz. rolne M/M1 oraz Ł/Ł1), nr [...] (dz. rolne AP/AP1) jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków występujących na tych działkach ewidencyjnych, nadto powierzchnia działek rolnych AP/AP1, P/P1, AŻ/AŻ1, R/R1, AB/AB1, AC/AC1, jest większa od największego spójnego obszaru uprawnionego do uzyskania jednolitej płatności obszarowej.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył korektę wniosku oraz oświadczenie, w którym podtrzymał swoją deklarację dotyczącą działek ewidencyjnych: nr [...], stwierdzając, iż "składając wniosek nie byłem świadomy, iż powyższe działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w latach poprzednich".

W kolejnym oświadczeniu skarżący stwierdził, iż "działki nr [...] wydzierżawił na podstawie umowy ustnej w roku 2006 i 2007. Rozpoczynając dzierżawę działek przejął je w stanie czystym i uporządkowanym. Właściciele tych działek nabyli je w takim samym stanie i nie orientują się czy były one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w latach poprzednich".

Decyzją nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatność w wysokości 47.972,21 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej 26.744,41 zł i z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej 21.227,80 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ze względu na brzmienie art.143 b ust. 4 i ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003 ze zm.), który stanowi, iż do płatności kwalifikują się grunty rolne, który były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. W przypadku skarżącego powierzchnia uprawniona do przyznania płatności została pomniejszona ze względu na fakt, iż na części działek ewidencyjnych nr [...] na dzień [...].06.2003 r. znajdowały się obszary, które nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Powyższe ustalono na podstawie pomiarów wykonanych na ortofotomapie. Dowód ten - jak wskazano - jest przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej, dzięki czemu jest powiązany z układem współrzędnych, jak również charakteryzuje się brakiem zniekształceń terenu, oraz jednolitą skalą dla całego obszaru przedstawionego na obrazie. Ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu, czego nie oddaje tradycyjna mapa. Rozdzielczość terenowa ortofotomapy wynosi 0,5 metra, czyli daje możliwość jednoznacznego identyfikowania obiektów. Wskazano również, iż w myśl art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone zasady wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007, oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartometrycznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000. Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż "odstępuje od uwzględnienia powierzchni obarczonej kodem ORTOJDR10 jako zawyżenia deklaracji", gdyż w myśl art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 497/2008 (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 z późn. zm.; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 z późn. zm.), obniżki i wyłączenia nie będą miały zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie ponosi winy. W przypadku skarżącego odstąpiono od nakładania potrąceń z tytułu zawyżenia powierzchni, gdyż jak wynika z oświadczenia Strony z dnia [...].04.2009 r. przedmiotowe działki dzierżawi na podstawie umowy ustnej od 2006 i 2007 roku, tak więc mógł nie znać ich stanu w dniu 30 czerwca 2003 r. Wobec powyższego powierzchnia, do której przyznano płatność po wykluczeniu powierzchni 5,90 ha, wyniosła w przypadku obydwu płatności 78,82 ha.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR podnosząc, że sporne działki są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, co potwierdziły trzy kontrole przeprowadzone w gospodarstwie Wnioskodawcy przez inspektorów terenowych ARiMR, jak również przez jednostkę certyfikującą. Skarżący zakwestionował również posłużenie się jako dowodem ortofotomapą.

Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy motywując utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wskazał, iż warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm.).

Wskazano, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: (1) na ten dzień rolnik posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; (2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; (3) rolnikowi został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl natomiast art. 7 ust. 2 wymienionej ustawy, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

W myśl art. 1 b ust. 4 Traktatu między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 roku Nr 90, poz. 864), obszar użytków rolnych nowych Państw Członkowskich objęty systemem jednolitej płatności obszarowej jest częścią wykorzystywanych gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku, niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie.

Dalej wskazano, że powierzchnia działek nie powinna być uwzględniana do naliczenia płatności, jeśli nie były one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Warunki utrzymania gruntów zgodnie z normami określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 266 ze zm.).

Wskazano jednak, iż Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 roku ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003 ze zm.) zostało uchylone przez Rozporządzenie Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone zasady wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Art. 20, art. 28 oraz art. 143 b ust. 4 i ust. 5 zostały zastąpione odpowiednio art. 17, art. 29 i art. 124 Rozporządzenia 73/2009. W myśl art. 124 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji oraz w stosownych przypadkach dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i nie dyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określone przez Komisję dla celów statystycznych. Natomiast art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 stanowi, iż do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ustępie 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

Ponadto zgodnie z załącznikiem XX do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L z 2004 r. nr 345/1 ze zm.), minimalna powierzchnia obszaru zakwalifikowanego na jedno gospodarstwo dla Polski wynosi l ha.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, iż zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie czy grunty rolne Pana M.B. położone na działkach nr [...] spełniają warunki do uzyskania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej. Powołując się na obraz ortofotomapy organ odwoławczy wskazał, iż na powierzchniach działek stanowiących:

1 ,44 ha dla działki nr [...] ha dla działki nr [...]

0,41 ha dla działki nr [...]

0,08 ha dla działki nr [...]

0,21 ha dla działki nr [...]0,31 ha dla działki nr [...]

0,08 ha dla działki nr [...]

0,26 ha dla działki nr [...],

0,35 ha dla działki nr [...],

0,45 ha dla działki nr [...],

0,38 ha dla działki nr [...]

0,66 ha dla działki nr [...]

0,48 ha dla działki nr [...]

0,22 ha dla działki nr [...]

0,73 ha dla działki nr [...]

na dzień wykonania zdjęć lotniczych, a więc i we wcześniejszym terminie, znajdowały się zadrzewienia i zakrzaczenia, czyli typ użytkowania nieuprawniony do uzyskania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. Z tej przyczyny należało wykluczyć wskazane wyżej powierzchnie, które na dzień 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Stwierdzono jednak, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w uzasadnieniu decyzji nr [...] błędnie powołuje się na przepisy art. 20, art 28, art.143 b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r., gdyż ten został uchylony przez Rozporządzenie Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone zasady wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003. Przepisy Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 stosuje się od l stycznia 2009 r., tak więc dla sprawy Pana M.B. zastosowanie ma art. 124 ust. 1 w/w rozporządzenia, który stanowi, iż powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji oraz w stosownych przypadkach dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i nie dyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję i art. 124 ust. 2, który stanowi, iż do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (CN ex 0602 90 41), które utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. Art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone zasady wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 stanowi, iż system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartometrycznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000. Jednocześnie wskazać należy, iż wadliwość uzasadnienia decyzji organu l instancji może także naprawić organ II instancji. Najczęściej wadliwość uzasadnienia występuje w przypadkach: niepełności uzasadnienia, pozorności uzasadnienia, braku uzasadnienia obligatoryjnego, niepowiązania uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji, wadach formalnych (błędach logicznych, stylistycznych itp.).

Odnosząc się do argumentacji odwołania w zakresie w jakim skarżący kwestionował posługiwanie się "ortofotomapą" organ odwoławczy wskazał, iż posiadane przez ARiMR narzędzia do wykonywania pomiarów, w tym orotofotomapy, są bardzo precyzyjne i pozwalają jednoznacznie identyfikować mierzone obiekty, a pomiar przeprowadzony na ortofotomapie jest jednoznaczny z pomiarem dokonanym w terenie, na działce Wnioskodawcy. Ortofotomapą jest karto metryczny m, tonalnym obrazem terenu powstałym w wyniku przetworzenia zdjęcia lotniczego na obraz, odpowiadający rzutowi ortogonalnemu na powierzchnię odniesienia, przedstawiony w odpowiednim odwzorowaniu i kroju arkuszowym, uzupełniony informacjami kreskowymi, nazwami, symbolami, siatką i opisem współrzędnych oraz informacjami pozaramkowymi. Ortofotomapy dotyczące działek Wnioskodawcy nr [...] pozwalają jednoznacznie i bezspornie stwierdzić, iż w miesiącu wrześniu 2004 r. (data wykonania zdjęć) - a więc również przed tym terminem - na części w/w działek występowały zakrzaczenia i zadrzewienia, czyli tereny nieuprawnione do dopłat, które podlegają trwałemu z nich wykluczeniu na powierzchniach wskazanych Stronie w zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na kolejne zastrzeżenia skarżącego organ odwoławczy stwierdził, iż materiał dowodowy potwierdza, że na zakwestionowanej powierzchni działek skarżącego w dacie wykonywania zdjęć lotniczych znajdowały się zadrzewienia i zakrzaczenia.

Wskazano jednocześnie, iż nie ma podstaw do kwestionowania twierdzeń skarżącego o sposobie utrzymania jego gruntów rolnych w 2006 i 2007 roku, ponieważ nie ma to istotnego znaczenia dla treści rozstrzygnięcia.

Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zarzucił w niej:

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 107 § 1 k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej na podstawie przepisów nieobowiązujących w chwili orzekania przez organ l instancji

nienależyte wyjaśnienie sprawy poprzez ograniczenie postępowania dowodowego do uznania dowodu w postaci interpretacji ortofotomap

- niedostateczne uzasadnienie decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) w części dotyczącej szczegółowego wskazania wielkości "zadrzewień i zakrzaczeń" na spornych działkach

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż niedopuszczalne jest utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji w sytuacji, gdy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR została wydana w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003, które zostało uchylone przez rozporządzenie Rady (WE) 73/2009. Tej treści nie uzasadnia bowiem stwierdzenie, iż art. 143b ust. 5 rozporządzenia 1782/2003 został zastąpiony przez podobnie brzmiący art. 124 ust. 1 rozporządzenia 73/2009. Stwierdzenie takiego uchybienia winno spowodować uchylenie decyzji organu l instancji .

Stwierdzono również, iż organ bezkrytycznie uwzględnił interpretację ortofotomapy przez pracowników, którzy mogli mylnie odczytać jej treść. W ocenie skarżącego dowód z ortofotomap winien być skonfrontowany z innymi dowodami - np. z zeznań świadków.

Nadto brak było przekonującego uzasadnienia decyzji w części w jakiej kwestionowano utrzymywania działek w dobrej kulturze rolnej. Wskazano jednocześnie, iż zgodnie z § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 r. w prawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46 poz. 306 ze zm.) grunty, o których mowa w § 1 pkt 2 i 4 oraz ust. 2 tego rozporządzenia mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami jeżeli te nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar. Z uzasadnienia decyzji nie wynika, że normy te zostały w przypadku skarżącego przekroczone.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadniając taki wniosek procesowy wskazał, iż nie było podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 138 § 2 k.p.a. Wskazano, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie w razie rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego. Jest również wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji.

Organ nie uznał również zarzutów dotyczących niedostatecznego rozpoznania materiału dowodowego. Stwierdził bowiem, że zdjęcie lotnicze zostało wykonane w maju 2004 roku i przedstawiało na spornej działce wieloletnie zadrzewienia i zakrzaczenie. Wskazywało to na istnienie tej roślinności już 30 czerwca 2003 r.

Wskazano jednocześnie, iż skarżący nie złożył wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków.

Bezpośrednio przed rozprawą organ odwoławczy nadesłał pismo, w którym szczegółowo lecz generalnie (bez odniesienia do konkretnej sprawy) wyjaśnił zasady opracowywania ortofotomapy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i z naruszeniem prawa materialnego, a ranga naruszeń nakazywała uchylenie tego aktu.

Organ odwoławczy wydał swoją decyzję w oparciu o niewłaściwe przepisy. Przyjął mianowicie, iż zastosowanie w sprawie mają przepisy Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 obowiązujące w dacie wydawania decyzji, nie natomiast - jak przyjął organ l instancji obowiązującego wcześniej rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003.

Jest to pogląd błędny. Trzeba zauważyć, że sprawa dotyczy płatności bezpośrednich za 2008 rok. Uznane przez organ II instancji za konkurencyjne czasowo przepisy rozporządzeń regulowały materialne przesłanki uzyskiwania płatności bezpośrednich. Wprawdzie zmiana przepisów nie była równoznaczna ze zmianą treściową norm prawnych wyznaczających treść praw i obowiązków rolnika. Nie pociągnęła zatem za sobą zmiany sytuacji prawnej (pochodnej) skarżącego.

Niemniej należy uznać, iż formalnie zakres uprawnień rolnika wyznaczało obowiązujące w roku 2008 roku rozporządzenie Rady (WE) 1782/2003 do którego odwoływała się ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i to pomimo uchylenia rozporządzenia przed datą wydania decyzji organów obydwu instancji. Przepisy obydwu rozporządzeń wyznaczały materialne przesłanki przyznania płatności bezpośrednich. Rozporządzenie 73/2009 nie zawierało przepisów nakazujących ich stosowanie do lat wcześniejszych. Jego przepisy w zakresie relewantnym z punktu widzenia stanu faktycznego niniejszej sprawy miały zatem charakter prospektywny. W art. 149 Rozporządzenia wprost wskazano, iż przepisy tego aktu stosuje się od 1 stycznia 2009 r. co w zakresie w jakim rozporządzenie regulowało przesłanki przyznania płatności należy rozumieć jako wyznaczenie na tych przesłanek na przyszłość. Płatności, o których przyznanie wnioskował skarżący przysługują corocznie. Oznacza, iż corocznie muszą być spełnione wymogi ich uzyskania. Corocznie zamyka się zatem sytuacja prawna, której elementem jest uprawnienie do uzyskania dopłat. Zasady uzyskiwania płatności wyznaczają zatem przepisy ustanawiające warunki przyznawania płatności obowiązujące w danym roku (tempus regit actum). Uznanie, iż prawo do płatności za lata wcześniejsze regulują przepisy późniejsze sprowadzałoby się do uznania prawnej ingerencji w już zamkniętą sytuację prawną, co w myśl zasady lex retro non ag/f (rozumianej też jako dyrektywa wykładni) należy uznać za nieuprawnione.

Stwierdzenie powyższego naruszenia prawa materialnego z uwagi na zbieżność treściową przepisów kolejnych czasowo rozporządzeń, należało ocenić również formalną poprawność decyzji, tym bardziej, że wywiedzione przez organ odwoławczy przesłanki materialne przyznania spornej płatności zostały sformułowane w sposób prawidłowy.

Dla uporządkowania należy jednak przypomnieć, że z art. 143b ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 wynika, iż płatności przysługują jedynie do gruntów utrzymanych w dobrej kulturze rolnej na 30 czerwca 2003 r. W myśl tego przepisu: "obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie (...)".

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: "Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej".

Wyrazem oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego są ustalenia faktyczne formułowane w kończącej postępowanie decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 k.p.a.). W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.).

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji.

Zastrzeżenia Sądu dotyczą umotywowania rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia powierzchni wyłączonej z płatności.

Organ odwoławczy podzielając ustalenia w tej kwestii zawarte w zaskarżonej doń decyzji, wskazał jedynie, iż areał wyłączony z płatności ustalono na podstawie wskazań ortofotomapy.

Organy motywując zasadność posiłkowania się takim dowodem zgodnie wskazywały na szczegółowość pomiaru dokonywanego na podstawie ortofotomapy. Wskazywały, że obliczenia dokonywane na jej podstawie są precyzyjne, gdyż mapa wiernie przedstawia stan pokrycia terenu. Wynika to stąd, iż ortofotomapa jest przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej.

Sąd nie podważa zasadności korzystania z dowodu jakim jest ortofotomapa . Niemniej dowód, o który organ oparł ustalenie, iż część działek zgłoszonych we wniosku na dzień 30 czerwca 2003 r. nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej nie dawał podstaw do poczynienia takiego ustalenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto stwierdzenie, iż "ortofotomapa jest kartometrycznym, tonalnym obrazem terenu powstałym w wyniku przetworzenia zdjęcia lotniczego na obraz, odpowiadający rzutowi ortogonalnemu na powierzchnię odniesienia, przedstawiony w odpowiednim odwzorowaniu i kroju arkuszowym, uzupełniony informacjami kreskowymi, nazwami, symbolami, siatką i opisem współrzędnych oraz informacjami pozaramkowymi".

Zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy, na podstawie których -jak należy przypuszczać - sformułowano sporne ustalenie to niewyraźny wydruk komputerowy. Obraz na nim jest ziarnisty i przez to na tyle nieczytelny, że nie może być uznany za źródło wiedzy co do tego jaka roślinność porasta sfotografowany grunt. Nadto wydruki map dołączone do akt sprawy nie były opatrzone podziałką. Wskazywały jedynie przebieg granic, oznaczenie jak i graficzne oznaczenia typów pokrywającej działkę roślinności.

Nie został również wyjaśniony szczegółowy sposób obliczenia powierzchni, która w dniu 30 czerwca 2003 r. nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej. Zaskarżona decyzja nie wyjaśnia bowiem z czego wynika, iż dokładnie 0,35 ha działki skarżącego nie spełnia kryteriów uprawniających do uzyskania spornej płatności. Ani uzasadnienie decyzji ani treść dokumentów znajdujących się w aktach postępowania nie wskazuje kiedy, za pomocą jakiej aparatury i techniki obliczeń w oparciu o treść ortofotomapy ustalił, że dokładnie taka część działki skarżącego jest zadrzewiona. W aktach znajduje się jedynie pismo z dnia [...] lutego 2009 r. zawierające "prośbę o skontrolowanie rolnika w miejscu", gdzie wskazano, iż "zgodnie z obowiązującymi procedurami w trakcie kontroli administracyjnej" ustalono, że powierzchnia działkek uprawniająca do uzyskania płatności wynosiła mniej niż deklarowana we wniosku o przyznanie płatności. Także to pismo nie wskazuje co stanowiło podstawę obliczenia spornej powierzchni.

Powołanie się na nieskonkretyzowane wyniki obliczeń nie spełnia wymogu wskazania dowodu, na którym opierał się organ, czyniąc ustalenia faktyczne (art. 107 § 3 kpa). Dowodu tego nie zawierają również akta sprawy.

Oceny tej nie zmienia treść pisma procesowego Dyrektora ARiMR , które zostało nadesłane telefaksem bezpośrednio przed rozprawą. Pismo to wyjaśnia bowiem jedynie procedurę powstawania ortofotomap. Nie odnosi się natomiast do przedmiotowej sprawy i nie wyjaśnia w żaden sposób obliczenia powierzchni wyłączonych z płatności w przypadku skarżącego. Nie może zatem uchylić opisanych powyżej zastrzeżeń Sądu dotyczących dowodu na podstawie którego sformułowano podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Trzeba bowiem zaznaczyć, że obowiązkiem organu administracyjnego rozpoznającego sprawę jest zebranie i ocena materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa. Obowiązywania tej zasady i wynikającego z niej obowiązku oparcia rozstrzygnięcia na miarodajnym i pełnowartościowym materiale dowodowym nie uchylają odmienności w zakresie postępowania dowodowego przewidziane w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zresztą emanacją tej zasady na gruncie postępowań mających za przedmiot płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających jest zasada wynikająca z art. 3 ust. 2 pkt 2 wskazanej ustawy.

Powyższe braki powodowały, że ustalenie dotyczące powierzchni działek wyłączonych z płatności musi być uznane za poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji rozstrzygnięcie sformułowane w oparciu o takie ustalenie należy uznać za dowolne. Rozstrzygnięcie takie nie poddaje się całościowej merytorycznej kontroli sądowej, ponieważ nie przekonuje ani Sądu ani też strony postępowania o prawidłowości wydanej w jej sprawie decyzji.

Stwierdzenie powyższych naruszeń art. 143b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 i art. 124 ust. 1 Rozporządzenia (WE) 73/2009 oraz art. 80 art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. pociągnęło za sobą konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym orzeczono jak w punkcie 1 wyroku. Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowił art. 145 § 1 pkt 1 pkt lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej cyt. jako "p.p.s.a."). Jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. należało orzec, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W toku ponownego postępowania, organ odwoławczy kierując się naprowadzonymi wskazaniami uzupełni akta postępowania i stosownie do treści zgromadzonych dowodów wyda ponowną decyzję wyczerpująco motywując swe rozstrzygnięcie w oparciu o właściwą podstawę prawną.