Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 704/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2006 nr 17 poz 127
law: Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego.
article: par. 1 pkt 1a.
journal: Dz.U. 2007 nr 2 poz 22
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o  produktach pochodzenia zwierzęcego.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 55 art. 4 ust. 2.
law: Rozporządzenie (WE) NR 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące  higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 3 pkt 8.
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
article: art. 11.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazów i zakazów z zakresu nadzoru weterynaryjnego oraz wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 27 maja 2008 r. do Powiatowego Inspektora Weterynarii wpłynęło pismo anonim podpisane "zakłady masarskie" informujące o prowadzeniu przez Z. B. na terenie gminy N. D. i sąsiadujących gmin nielegalnej produkcji mięsa i wędlin z przeznaczeniem dla osób trzecich. W związku z powyższym organ w dniu 10 lipca 2008r. przeprowadził kontrolę w gospodarstwie należącym do Z. B.

W trakcie kontroli stwierdzono, że Z. B. w swoim gospodarstwie prowadził działalność w zakresie uboju, rozbioru i przetwórstwa mięsa, do której uprawnione są wyłącznie zakłady zatwierdzone przez Powiatowego Lekarza Weterynarii zgodnie z rozdziałem II art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) 853/2004. Zdaniem organu wskazywało na to wyposażenie znajdujących się w gospodarstwie pomieszczeń wykorzystywanych do produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego. Podczas kontroli stwierdzono także w trzech zeszytach zapiski strony sugerujące sprzedaż produktów mięsnych. Jak ustalił organ zakład Z. B. nie figurował w prowadzonym przez Powiatowego Lekarza Weterynarii rejestrze zakładów umieszczających na rynku produkty pochodzenia zwierzęcego. Z przeprowadzonego wywiadu z właścicielem gospodarstwa ponadto wynikało, że w dniu 7 lipca 2008 r. Z. B. ubił z żoną trzy sztuki trzody z przeznaczeniem na wesele wnuczki. Na powyższą okoliczność sporządzono w dniu 10 lipca 2008 r. protokół nr PIW. PL05550-5/2008.

W celu ustalenia stanu faktycznego w dniu 10 października 2008 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której Z. B. potwierdził, że ubił tym razem tylko 2 sztuki trzody, a nie 3. Strona wskazała, że nie jest w stanie ustalić, jakich osób dotyczyły zapiski znajdujące się w trzech zeszytach, a dokonany ubój był jednorazowy - przeznaczony na wesele wnuczki i na własne potrzeby.

Organ zwrócił uwagę na art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólnego zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, który określa co oznacza "wprowadzanie na rynek". Zgodnie z tym rozporządzeniem "wprowadzanie na rynek" oznacza "posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję inne formy dysponowania". Zatem mając na względzie wyżej wymienioną definicję przeznaczenie mięsa i wyrobów "na wesele wnuczki" jest wprowadzaniem ich na rynek. Za spowodowanie zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi przez nie zapewnienie spełniania warunków określonych dla produktów pochodzenia zwierzęcego i wprowadzania na rynek bez wymagań określonych dla tych produktów i wymagań weterynaryjnych określonych w przepisach, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego ( Dz.U.2006 r. Nr 17 poz. 127 ze zm.) i §1 pkt 1a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszanie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego ( Dz. U. z 2007 r. Nr 2 poz. 22 ze zm.), wymierzono karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Przy ustalaniu wysokości kary wzięto pod uwagę zeznania strony zawarte w protokole z dnia 10 października 2008 r.

Na podstawie powyższych ustaleń Powiatowy Lekarz Weterynarii decyzją z dnia [...], nr [...] nakazał Z. B. zniszczenie produktów pochodzenia zwierzęcego tj.: kaszanki pieczonej w jelicie naturalnym sztuk 52 o łącznej wadze 38 kg, bloku pieczonego pasztetu sztuk 8 o łącznej wadze 12 kg, szynki surowej w siatce sztuk 22 o łącznej wadze 29 kg, kiełbasy cienkiej o łącznej wadze 67 kg, polędwicy wędzonej sztuk 5 o łącznej wadze 5 kg. Ponadto organ w powyższej decyzji zakazał prowadzenia uboju zwierząt i produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do obrotu i wprowadzania na rynek oraz wymierzył karę pieniężną w kwocie 5 000 zł.

W odwołaniu od tej decyzji Z. B. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia w wyczerpujący sposób osób prowadzących gospodarstwo rolne i kwestii własności mięsa skutkujące niezasadnym przyjęciem, że to Z. B. prowadził ubój i pozyskiwał produkty pochodzenia zwierzęcego, w sytuacji gdy faktycznie osobą tą jest jako rzeczywista właścicielka ubitych zwierząt i zlecająca te czynności M. B. - matka skarżącego. Zdaniem strony niezasadne i niemające oparcia w przeprowadzonych dowodach jest przyjęcie, że prowadził on działalność polegającą na uboju zwierząt i produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do obrotu i wprowadzonych na rynek w sytuacji, gdy zabezpieczone produkty pochodzenia zwierzęcego przeznaczone były na użytek własny w rozumieniu art. 11a ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego. Ich przeznaczeniem nie było wprowadzenie do obrotu, a jedynie zużycie na potrzeby własne (wesele wnuczki). Ponadto odwołujący podniósł, że zaskarżona decyzja narusza art. 10 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie interesów M. B. w toku postępowania.

Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z dnia [...]po rozpatrzeniu powyższego odwołania Z. B. od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego powyższa decyzja organu I instancji z dnia 14 października 2008r. odpowiada prawu, a organ w sposób wyczerpujący zebrał i zgromadził materiał dowodowy w sprawie.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podniósł, że na podstawie dotychczas przeprowadzonego postępowania (m.in. pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 września 2008r., nr PB-075-2-11/WIRZ-SR/08) ustalono, że właścicielem całego gospodarstwa jest Z. B., a M. B. nie figuruje w rejestrze. Poza tym strona miała zapewniony udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Ponadto organ odwoławczy uznał za niezasadne twierdzenie odwołującego, że produkty pochodzenia zwierzęcego były przeznaczone na użytek własny, ponieważ produkcja na organizowane przyjęcia okolicznościowe (wesela), wypełnia znamiona art. 3 ust. 8 rozporządzenia 178/2002 określającego definicje wprowadzenia na rynek. Poza tym organ odwoławczy przywołał okoliczność, że w gospodarstwie Z. B. znaleziono zapiski w zeszytach "potwierdzające", że produkcja w nim prowadzona w głównej mierze przeznaczona jest do wprowadzania na rynek.

Organ podkreślił, że Z. B. swoim działaniem w znaczący sposób stwarzał zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, wprowadzająca na rynek produkty pochodzenia zwierzęcego, bez badań i nadzoru lekarsko-weterynaryjnego z zakładu niezatwierdzonego przez Powiatowego Lekarza Weterynarii.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] Z. B. podniósł argumenty wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że organy niewyjaśniły wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy oraz nieuzasadniły decyzji w sposób właściwy. W konsekwencji ustaliły błędnie stan faktyczny sprawy przyjmując, że skarżący wprowadzał na rynek produkty pochodzenia zwierzęcego, a powołane przez organy przepisy nie ma ją zastosowania w jego sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] nakazującą Z. B. zniszczenie produktów pochodzenia zwierzęcego, zakazującą prowadzenia uboju zwierząt i produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do obrotu i wprowadzania na rynek oraz wymierzającą mu karę pieniężną w kwocie 5 000zł za naruszenie przepisów ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego. W związku z powyższym należy wskazać, że podstawą działania organów w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r., Nr 17, poz. 127 ze zm.), zwanej dalej jako "ustawa".

Zgodnie z art. 5 pkt 3 ww. ustawy definicja "wprowadzania na rynek" określona została w art. 3 ust. 8 rozporządzenia nr 178/2002, zgodnie z którym wprowadzanie na rynek oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaży, dystrybucję i inne formy dysponowania.

Wobec powyższego w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że organy administracji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Nie ma racji skarżący dowodząc, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów postępowania i prawa materialnego. Unormowanie art. 7 kpa i art. 77 § 1 k.p.a. statuuje zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organ administracji kształtując treść rozstrzygnięcia ma obowiązek rozpatrzeć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz powinien je rozpatrzyć w ich wzajemnej łączności. Organ nie może zatem pominąć jakiegokolwiek dowodu przeprowadzonego, ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 118/12 – Lex nr 1125454). Realizacja zasady wynikającej z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wymaga od organów prowadzących postępowanie określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego i przeprowadzenia niezbędnych dowodów (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1478/10 – Lex nr 1110159). Tak rozumiana zasada prawdy obiektywnej nie została naruszona w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją.

Nie budzi bowiem wątpliwości, że działalność skarżącego związana była z przetwarzaniem mięsa wieprzowego oraz produkcją żywności z tego mięsa. Potwierdzają to informacje uzyskane podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 10 lipca 2008r. Z protokołu sporządzonego z powyższej kontroli wynika, że skarżący posiadał: pomieszczenie wyłożone płytkami, w którym stały dwa stoły rozbiorowe, pomieszczenie do uboju z posadzką cementową i hakiem do podnoszenia ubitych sztuk. W pomieszczeniach gospodarstwa należącego do skarżącego znaleziono produkty pochodzenia zwierzęcego i zeszyt, w którym znajdowały się zapiski "dotyczące sprzedaży wędlin". Poza tym skarżący oświadczył do protokołu, że ubił 3 sztuki trzody (w kolejnym oświadczeniu wskazał na 2 sztuki) na wesele wnuczki i nie posiada przeszkolenia co do "głuszenia i wykrwawienia" zwierząt. Jak ustalił organ zamiaru uboju świń nie zgłoszono lekarzowi weterynarii, lekarz ten nie przeprowadził także badań przedubojowych oraz poubojowych ubitych świń. Ilość wyprodukowanych wyrobów oraz posiadanych półproduktów wskazuje, że skarżący nie ograniczał się jedynie do produkcji na własny domowy użytek. Okoliczność tą potwierdza także skazujący wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...], w sentencji którego Z. . został uznany za winnego tego, że w dniu 10 lipca 2008r. dokonał nielegalnego uboju dwóch sztuk trzody chlewnej poza rzeźnią w celu przeznaczenia nie na własne potrzeby (k. 55 akt admin.). Sąd w podstawie prawnej wskazał na art. 25 ust. 3 ustawy.

Na gruncie stanu faktycznego sprawy należy zwrócić uwagę na art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Teks jedn. z 2012r., poz. 270). Z treści tego przepisu wynika, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Istota związania, o której mowa w tymże art. 11 polega na wyłączeniu możliwości zaakceptowania ustaleń organu administracji odmiennych od tych, które legły u podstaw wydania przez sąd karny wyroku skazującego. Związanie ze swej istoty wyłącza możliwość weryfikacji ustaleń zawartych w sentencji wyroku skazującego. Sąd w tym zakresie, w jakim związanie to istnieje, pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń, a przede wszystkim zaś odmiennych ustaleń. Sąd administracyjny jest związany zawartymi w sentencji wyroku skazującego ustaleniami okoliczności związanych ze sprawcą i typem przypisanego mu czynu (M. R., H. K. M., T. W., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s.125).

W tym stanie prawidłowe są ustalenia organów nadzoru weterynaryjnego, że Z. B. wprowadzał na rynek żywność pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu powołanej ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz rozporządzenia nr 178/2002 nie na własny użytek. Zastosowanie znajdują także tutaj regulacje przewidziane przez rozporządzenie (WE) nr 853/2004 ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L z dnia 30 kwietnia 2004r., nr 139/55), bowiem Z. B. prowadził produkcję typu zintegrowanego tj. ubój, rozbiór i przetwórstwo, przy czym w zakresie prowadzenia uboju produkcja dopuszczona jest wyłącznie w zakładach zatwierdzonych zgodnie z rozdziałem II, art. 4 ust. 2 ww. rozporządzenia (WE) nr 853/2004. Nieistotne przy tym jest, jak podnosił skarżący, że dokonywał uboju trzody chlewnej na użytek własny, na wesele wnuczki i że nie posiada żadnej wiedzy na temat zapisków sugerujących sprzedaż, gdyż do wprowadzenia żywności na rynek dochodzi już w momencie jej posiadania w celu sprzedaży (o czym świadczą według organu "zapiski" z zeszytów), czy innej formy dystrybuowania, nawet bezpłatnego (np. dla wnuczki), a także innej formy dysponowania żywności.

W przedmiotowej sprawie organy administracji prawidłowo zatem ustaliły, że skarżący prowadzący produkcję produktów pochodzenia zwierzęcego naruszył art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz art. 4 rozporządzenia nr 853/2004, który dopuszcza wprowadzenie do obrotu produktów pochodzenia zwierzęcego wytwarzanych, przygotowywanych oraz poddanych obróbce wyłącznie w zakładach spełniających odpowiednie wymogi wskazane w rozporządzeniu nr 852/2004 oraz zarejestrowanych przez właściwy organ. Brak bowiem rejestracji działalności prowadzącej przez skarżącego powoduje naruszenie powyższego przepisu i w konsekwencji podlega sankcji administracyjnej.

W wykonaniu celów, jakie stawiają regulacje prawa w zakresie bezpieczeństwa i ochrony żywności, zgodnie z dyspozycją art. 26 ust. 2 ustawy, wysokość kar za poszczególne naruszenia przewidziane w art. 26 ust. 1 ustawy określona została w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 maja 2010r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. Nr 93, poz. 600). W myśl art. 27 ust. 1 ustawy kary pieniężne wymierza w drodze decyzji administracyjnej, powiatowy lekarz weterynarii. Podstawę prawną do podejmowania czynności przez powiatowego lekarza weterynarii stanowi art. 6 Kara wymierzana jest zaś w ramach uznania administracyjnego z tym, że jej granica minimalna i maksymalna wynikają ze wspomnianego rozporządzenia. Uznanie samo w sobie nie podlega kontroli sądu, który kontroluje jedynie sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu administracji nie przekształciło się w uznanie dowolne, czyli nieoparte na istotnych dla sprawy dowodach (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1166/09 – Lex nr 745527). Zatem kontroli sądu administracyjnego nie podlegają przesłanki, którymi kierował się organ administracji określając konkretną kwotę tytułem kary pieniężnej a tym samym kontroli nie podlega zasadność przyjętej wysokości kary, o ile mieści się ona w jej normatywnych granicach. ust. 1 i 2 ustawy oraz art. 7 ust. 1 ustawy. Przepis § 1 pkt 1a rozporządzenia w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego przewiduje za naruszenia, o których mowa w art. 26 ust. 1 ustawy karę pieniężną w wysokości od 1.000 zł do 5.000 zł za prowadzenie produkcji w zakładzie, który podlega zatwierdzeniu zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 853/2004. Przepis ten stanowi, że zakłady poddające obróbce produkty pochodzenia zwierzęcego, dla których wymogi ustanawia załącznik III tego rozporządzenia, nie mogą podejmować działalności do czasu uzyskania zatwierdzenia właściwego organu zgodnie z ust. 3 rozporządzenia. W analizowanym art. 4 ust. 2 zostały wskazane wyjątki, do których przepis ten nie ma zastosowania. Jednak mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie można zaliczyć działalności skarżącego do wyłączeń wymienionych w tym przepisie.

Przede wszystkim należy wskazać, że treść przepisów rozporządzenia nr 178/2002 i rozporządzenia nr 853/2004 będących podstawą wymierzenia kary pieniężnej za analizowane w niniejszej sprawie nieprawidłowości, dowodzi jednoznacznie, że sam fakt zaistnienia określonych okoliczności, które z punktu widzenia prawa żywnościowego (por. art. 5 rozporządzenia nr 178/2002) mogą stanowić zagrożenie dla ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, stwierdzony w trakcie urzędowej kontroli, pociąga za sobą konsekwencje w postaci kary pieniężnej. W istocie wszelkie okoliczności dotyczące bądź to przyczyn, bądź to rozmiaru uchybienia, czy też ocena dokonana przez podmiot kontrolowany w zakresie przewidywanego skutku w postaci zagrożenia dla zdrowia, lub też zachowanie podmiotu po stwierdzeniu uchybienia, nie mają wpływu na fakt zastosowanie sankcji w formie pieniężnej. Okoliczności powyżej wymienione mogą mieć ewentualnie wpływ na wysokość wymierzonej kary pieniężnej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 powyższej ustawy oddalił skargę, jak orzeczono w sentencji.