Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 187/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2 pkt 8, art. 20, art. 24 ust. 1, art. 24 a ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Par. 9 ust. 1, par. 44 pkt 2, par. 45 ust. 1, par. 46 ust. 1 , par. 55, par. 56, par. 36, par. 39
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: Art. 3, art. 5, art. 26 ust. 1, art. 27
journal: Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski (spr) Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Wiesław Kisiel Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi I. G., Z. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów s k a r g ę o d d a l a


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I. G. i Z. G., Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] znak [...], którą orzeczono o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu K. P. co do powierzchni działek ewidencyjnych Nr 1 i 2. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 7 "b" ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn.zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454).

Uzasadniając decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.

I. i Z. małż. G., działający przez pełnomocnika L. P., jako właściciele działek ewidencyjnych Nr 1 i 2 położonych w K. wystąpili do Starosty pismem z 8.11.2006 o zbadanie sprawy naruszenia własności. Podnosili, że według księgi wieczystej są właścicielami parcel 5/1, 5/2 i 5/3 o pow. 46 a 36 mkw, natomiast stanowiące odpowiednik tych parcel działki ewidencyjne 1 i 2 mają w ewidencji gruntów powierzchnię 42 a i 35 mkw.

Starosta przekazał sprawę Burmistrzowi K. jako organowi właściwemu do jej załatwienia zgodnie z porozumieniem zawartym między tymi organami.

W piśmie z dnia 6.12.06 Burmistrz wyjaśnił, że różnica powierzchni pomiędzy starą a nową ewidencją "nie wynika z naruszenia granic, tylko ze sposobu (analitycznego) obliczenia wykazanej powierzchni działek mającego wpływ na dokładność obliczenia.

Udzielona odpowiedź zaowocowała skargą złożoną w trybie art. 233 kpa na niezałatwienie sprawy i niewszczęcie postępowania polegającego na weryfikacji danych ujawnionych w ewidencji gruntów odnośnie powierzchni działek 1 i 2. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał skargę za uzasadnioną i pismem z 7.02.07 przesłał ją Burmistrzowi Gminy K. do rozpatrzenia.

Burmistrz Gminy K. po wszczęciu postępowania "w celu weryfikacji danych ujawnionych w ewidencji gruntów odnośnie powierzchni działek 1 i 2 odpowiadających pgr 5/1, 5/2 i 5/3", decyzją z dnia [...] powołując się m.in. na porozumienie z dnia 20.12.2000 r. w sprawie powierzenia zadań i kompetencji Starosty m.in. do wydania decyzji odmówił wprowadzenia w operacie ewidencyjnym w jednostce rejestrowej [...] obejmującej działkę 1 i 2 obręb K. P., jedn. ewid. K. Miasto zmian odnośnie powierzchni tych działek i "pozostawił dotychczasową łączną powierzchnię 0.4302 ha".

Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji opisał przebieg postępowania oraz treść pisma z dnia 6 grudnia 2006, w którym m.in. przytoczył procedurę założenia w 1995 r. nowej ewidencji gruntów. Wskazano, że w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr [...] z [...] ogłoszono obwieszczenie Wojewody z dnia [...] w sprawie założenia ewidencji dla obrębu K. P., wedle której wykazywana jest w ewidencji powierzchnia działek. Stwierdzono także, że w toku prac modernizacyjnych małż. G. nie odbierali wezwań do ustalenia granic na gruncie i zawiadomień o wyłożeniu projektu operatu.

Odmawiając wprowadzenia zmiany co do powierzchni działek ewidencyjnych organ I instancji oparł się na dowodzie ze sprawozdania – opinii geodety uprawnionego mgr inż. A. M. "z wyznaczenia w terenie granicy ujawnionej w zmodernizowanej ewidencji gruntów oraz granicy według mapy katastralnej w skali 1:2880 – pomiędzy działkami 1 i 2 a działkami 3 i 4", będącej częścią operatu pomiarowego przyjętego do Gminnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 10.08.2007 r. za Nr [...]. Operat wykonano na zlecenie i koszt Urzędu. Opinię oparto na protokole z dnia 28.06.2007 r. wyznaczenia punktów granicznych dla nieruchomości oznaczonej w ewidencji jako działki 1 i 2 względem działek 3 i 4 od strony północnej oraz na porównaniu przebiegu granicy ewidencyjnej ustalonej przy modernizacji ewidencji w 1995 r. oraz granicy wynikającej z mapy katastralnej dla działek, z których powstały w/w działki ewidencyjne. Z opinii wynika, że granica katastralna działek na odcinku C-B pokrywa się z granicą ewidencyjną a na odcinku B-A-D odchyla się na korzyść nieruchomości obejmującej działki 1 i 2 własności małż. G. obszarem o powierzchni 0.0142 ha. Według opinii granica ewidencyjna przebiega wzdłuż zachowanej w znacznej części miedzy, a w punkcie 103-120 (już na odcinku rozbieżności m. granicą katastralną, a ewidencyjną) biegnie przez odnaleziony stary betonowy znak graniczny z krzyżem, osadzony w latach siedemdziesiątych ub. wieku i wykazany na mapie fotogrametrycznej tamtych lat. Opinia zawiera konkluzję, że różnicy pomiędzy mapą ewidencyjną, a katastralną co do powierzchni granicy nie można korygować przy przyjęciu, że jej przebieg jest wynikiem oczywistego błędu.

Zlecenie wykonania opinii na koszt Urzędu, poprzedzone było przeprowadzeniem dowodów z zeznań świadków S. M. i T. M. – byłego dzierżawcy działki. M. S. właściciel działek 3 i 4 przylegających od północy do działek 1 i 2 sprzeciwiał się korygowaniu granicy według mapy katastralnej.

Odnosząc się do zebranych dowodów organ I instancji ustalił, że wbrew zeznaniom S. M. biegnąca od strony południowej wzdłuż działek 1 i 2 działka ewid. 6 użytkowana jako droga, nie stanowi własności małż. G. i jest odpowiednikiem powstałej w 1993 r. w wyniku podziału parceli 7. Organ wskazał, że południowa granica działek 1 i 2 została w zmodernizowanej w 1995 r. ewidencji przyjęta właśnie według ustalenia przebiegu granicy parceli 7 w operacie podziałowym Nr [...] z 1993 r. sporządzonym dla celów podziału.

W odwołaniu od tej decyzji I. i Z. małż. G. reprezentowani przez pełnomocnika, opisywali przebieg czynności, które w ich przekonaniu winny zaowocować wcześniejszym wszczęciem postępowania w 2001 r. i prezentowali stanowisko, że organ prowadzący ewidencję gruntów z urzędu obowiązany był wszcząć postępowanie. Zarzucali, że opracowujący opinię geodeta skoncentrował się na granicy po jednej tylko stronie działek należących do składających odwołanie. Podnosili, że przedmiot postępowania winna właśnie stanowić strona południowa działki 6, wskazując, z którymi działkami od swej strony południowej graniczy ta działka. Zdaniem odwołania właściciele tych działek winni być wezwani jako strony postępowania rozgraniczeniowego i twierdzili, że granica działki 1 została pomniejszona wskutek budowy drogi publicznej na działce 6.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał na treść przepisu art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w myśl którego to dane z operatu ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej i uznał za bezpodstawne zarzuty co do powoływania się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych czy co do niepodjęcia z urzędu postępowania. Wskazał, że wynikające z modernizacji ewidencji zmiany we wzajemnej konfiguracji i ewentualnej powierzchni działek są dopuszczalne i zgodne z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz z przepisami Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Przyjmując za własne ustalenia organu I instancji organ odwoławczy podkreślił, że odwołanie nie kwestionuje przyjętej opinii wchodzącej w skład operatu przyjętego dnia 10.08.07 do zasobu.

Organ odwoławczy dokonał szczegółowego ustalenia, ze działka ewid. 6 odpowiada parceli gruntowej 7, która powstała w wyniku podziału operatem pomiarowym Nr [...] z 1993 r. parcel gruntowych 8 i pgr 9, które nie stanowiły własności odwołujących się, a żądanie wyznaczenia południowej granicy ich działek 1 i 2 przez objęcie nią działki 6 jest nieuzasadnione. Organ wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne to właściciel zgłaszający zmiany obowiązany jest dostarczyć dokumenty geodezyjne i kartograficzne niezbędne do wprowadzenia zmian. Wskazano na przepis § 46 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, określające dokumenty, jakie mogą stanowić podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów.

Zarazem podkreślił organ odwoławczy, że kwestia sporu o zasięg prawa własności działek 1 i 2 opartego na twierdzeniu, że własność sięga dalej niż ich granice ewidencyjne, może być rozstrzygnięta tylko poza postępowaniem ewidencyjnym a w szczególności w postępowaniu rozgraniczeniowym. Przedłożona dokumentacja geodezyjna z takiego postępowania może stanowić podstawę dokonania zmian.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyli I. i Z. małż. G. z wnioskiem o jej uchylenie ewentualnie o stwierdzenie nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone art. 156 kpa.

Skargę oparto na zarzucie przepisu art. 24 a ust. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz na zarzucie naruszenia przepisów art. 6, 8, 75, 77 § 1 i 80 oraz art. 28 kpa.

Naruszenia prawa materialnego upatruje skarga w tym, że organ nie zastosował art. 24 a ust. 12, w myśl którego zarzuty dotyczące treści ewidencji, traktuje się jako wnioski o zmianę danych objętych ewidencją. Podkreślono, że od 2001 r. reprezentowani przez ojca skarżącej L. P., skarżący domagali się weryfikacji danych ewidencji jako niezgodnych ze stanem prawnym. Podnosili, że podpis L. P. potwierdzający powierzchnię podaną w ewidencji został sfałszowany lecz postępowanie karne umorzono z powodu przedawnienia karalności. Zdaniem skarżących wszczęcie postępowania dopiero w 2007 r. obniżyło zaufanie do organów państwa a nadto postępowania nie przeprowadzono wnikliwie. W przekonaniu skarżących zeznania świadka S. M., że działka 6 powstała z gruntów Państwa P. obligowały organ do zbadania granic południowych działek skarżących, z drogą stanowiącą działkę 6. Z tym zarzutem łączy skarżący zarzut naruszenia art. 28 kpa przez uznanie, że właściciele działek, z których powstała działka 6 nie są stronami postępowania. W przekonaniu skarżących przedmiot postępowania winna stanowić południowa granica działki 6, granicząca z działkami 10, 11, 12, 13, 14 i właściciele tych działek winni być wezwani jako strony, powierzchnie ich działek poddane weryfikacji, a ustalenie powierzchni działki skarżących winno nastąpić w oparciu o granicę północną i południową.

Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując ustalenia i stanowisko wskazano, że w skardze z dnia 22.12.06 do Starosty skarżący podnosili, że powierzchnia ich działki uległa zmniejszeniu o 3,5 ara kosztem działki M. S., właściciela (od str. północnej) działki 4 i z tego tytułu był on uznany za stronę postępowania. Skarżący nie wnosili zarzutów co do opinii wyjaśniającej przebieg granicy między działkami od tej strony, ale zaczęli wskazywać na konieczność badania granicy południowej ich działek. Zdaniem organu zarzuty dotyczące tych działek są bezpodstawne, gdyż żądanie wyznaczenia granicy ustalonej operatem pomiarowym nie jest uzasadnione, a parcele z których powstała działka 6 nie stanowiły ich własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) – dalej ustawa ppsa – kryterium kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji stanowi jej zgodność z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawując tę kontrolę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, iż skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podniesione w skardze zarzuty i zawarte w niej oczekiwanie ewentualnego nawet stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, wymagają przybliżenia przepisów regulujących istotę postępowania w zakresie ewidencji gruntów i budynków, w którym zapadła zaskarżona decyzja.

Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) – dalej ustawa – istotę ewidencji gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych i prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest starosta.

Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy – w odniesieniu do gruntów – dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – innych osób fizycznych lub prawnych w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części.

Powyższe informacje o gruntach i lokalach (zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe) zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów (art. 24 ust. 1 ustawy).

Określając przedmiot ewidencji gruntów oraz sposób jej gromadzenia w postaci operatu ewidencyjnego ustawa w zasadzie nie reguluje zasad prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian. W dacie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, czyniły to przepisy obowiązującego od 3 czerwca 2001 r. Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) – zwanego dalej Rozporządzeniem.

Z przepisów Rozdziału 3 Rozporządzenia (§ 44 in) regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2). Aktualizacja zaś operatu ewidencyjnego zgodnie z § 45 ust. 1 następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji. Usuwanie błędów lub omyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać, a nie tworzyć.

Zawarte w ewidencji dane mogą być aktualizowane z urzędu lub na wniosek (§ 46 ust. 1).

Przepisy Rozporządzenia przewidują w § 56 dwie formy działań modernizacyjnych – określonych § 55 jako zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu określonym w punktach 1-3. Pierwszą z tych form jest przewidziana § 56 pkt 1 bieżąca aktualizacja operatu ewidencyjnego na zasadach i w trybie § 45-49. Drugą jest przewidziana § 56 pkt 2 modernizacja kompleksowa, na zasadach i w trybie określonym przepisami rozdziału 2, z zastrzeżeniem § 82. Regulacja powyższa wskazuje, że tzw. kompleksowa modernizacja ewidencji odbywa się na zasadach przepisów Rozdziału 2 Rozporządzenia dotyczących zakładania ewidencji gruntów i budynków.

Pomieszczenie zatem przepisu § 46 ust. 1 w rozdziale 3 rozporządzenia wskazuje, że postępowanie przed organami ewidencyjnymi, może być wszczęte na wniosek tylko w zakresie, określonym przepisem § 56 pkt 1 tj. na zasadach i w trybie, regulowanym postanowieniami § 45-49. Oznacza to, że przedmiotem ewidencyjnego postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek może być aktualizacja operatu przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Rodzaje dokumentów, które stanowią podstawę wprowadzenia zmian określa przepis § 46 ust. 2 pkt 1-4, oraz w związku z § 45 ust. 2 odpowiednio stosowany także przepis § 35. Prowadzona w tym trybie modernizacja – aktualizacja operatu dotyczy konkretnych działek ewidencyjnych jako najmniejszej jednostki podziału powierzchni kraju dla celów ewidencji (§ 5 pkt 3 Rozp.).

Natomiast zakładanie ewidencji gruntów i budynków, czy jej modernizacja kompleksowa, o której mowa w § 56 pkt 2 dotyczą większych jednostek powierzchniowych podziału kraju dla celów ewidencji, a w szczególności co najmniej obrębów (§ 21 ust. 1, § 22), których granice określa Starosta (§ 8 ust. 1).

Żaden przepis ustawy, ani żaden przepis Rozporządzenia, nie przydaje osobom trzecim uprawnienia do wymuszenia na organie podjęcia przez ten organ postępowania z urzędu w przedmiocie założenia czy kompleksowej modernizacji ewidencji. Dodany z mocą od 22.09.2004 r. do ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przepis art. 24 a ust. 1 przewiduje, że formą uruchomienia modernizacji ewidencji gruntów, jest akt Starosty w przedmiocie jej zarządzenia, a nie decyzja. Z tych względów podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 24 a ustawy jest chybiony.

Należy mieć na uwadze, że założenie w roku 1995 operatu ewidencji gruntów obrębu K. – P. nastąpiło co prawda pod rządem przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ale w trybie i na podstawie mającego z mocy art. 59 tej ustawy zastosowanie, obowiązującego wówczas zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (Mon. Pol. Nr 11, poz. 98 ze zm.). Załącznikiem tego zarządzenia były zasady i sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów oraz sporządzania wykazów gruntowych. Przepisy te regulowały (§ 6) tryb obwieszczenia o założeniu dla jednostki ewidencyjnej operatu ewidencji gruntów.

Trzeba też, podkreślić, iż w świetle § 35 załącznika do Zarządzenia z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów, granice działek ewidencyjnych ustalone były – poza działkami państwowymi (ust. 2 pkt 1 lit. b) – według faktycznego stanu władania na gruncie, który oczywiście mógł się pokrywać ale też mógł być odmienny od przebiegu granic na mapach katastralnych.

Na gruncie obowiązującego od 3 czerwca 2001 r. Rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zmiany danych ewidencyjnych (poza kompleksową modernizacją w trybie rozdziału 2) mogą być dokonywane tylko w trybie przepisów Rozdziału 3, a więc przez wykazanie udokumentowanej podstawy zmian bazy danych ewidencyjnych. Wynika to wyraźnie z postanowień § § 83 i 84 Rozporządzenia.

Centralnym pojęciem ewidencji gruntów z punktu widzenia aktualizacji operatu ewidencji jest działka ewidencyjna definiowana § 9 ust. 1 Rozporządzenia jako ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. W świetle przepisów § 60 ust. 1 pkt 3 oraz § § 61 i 62, pole powierzchni działki ewidencyjnej (czyli tzw. powierzchnia działki) jest elementem danych ewidencyjnych działki oraz stanowi funkcję przebiegu jej linii granicznych.

Z akt sprawy wynika (k. 81), że nieruchomość skarżących w księdze wieczystej oznaczona jest nadal parcelami katastralnymi. Zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn.zm.), podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane katastru nieruchomości, czyli właśnie z ewidencji gruntów i budynków. Przepisy § § 27 i 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. Nr 102, poz. 1122 z późn.zm.) precyzują, że dane dotyczące nieruchomości gruntowych wpisuje się w księdze wieczystej w dziale I-O zawierającym oznaczenie nieruchomości na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24.11.1997 r. II CKN 110/97, Prok i Pr 1998/5/28), jak w piśmiennictwie (por. St. Rudnicki, Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, Wyd. III 2000 r. str. 36 i In. wraz z powołanym tam orzecznictwem), powszechnie przyjęte jest stanowisko, że oznaczenie nieruchomości w tym jej obszar, nie jest objęte domniemaniem prawdziwości prawa (art. 3), ani nie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5), a zatem statuowanymi tą ustawą domniemaniami. Z tego względu zmiana w ewidencji gruntów we wzajemnej konfiguracji i ewent. powierzchni a więc w zakresie danych stanowiących podstawę dla oznaczenia nieruchomości i ewentualnego sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości) jest dopuszczalna w oparciu o wskazane Rozporządzeniem źródłowe dokumenty.

Zgłoszone przez skarżących żądanie dotyczyło w istocie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów zmian co do danych, które służą opisowi ich nieruchomości określonej w obowiązującej ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne, przed sprostowaniem oznaczenia nieruchomości w trybie art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez Sąd rejonowy prowadzący księgi wieczyste, w których nieruchomość nadal pozostaje oznaczona nieaktualnymi danymi katastralnymi.

Prawidłowe jest jednak stanowisko organów, że samo zakwestionowanie przez skarżących powierzchni ich działek ewidencyjnych ustalonej operatem ewidencji obowiązującym od 1995 r. nie obligowało organów do wszczęcia z urzędu postępowania, w celu wyjaśnienia różnicy powierzchni sumy działek katastralnych i odpowiadających im działek ewidencyjnych. W tym zakresie w jakim wskazywali na błędy co do północnej granicy ich działki organ z urzędu przeprowadził dowód z opinii – sprawozdania geodety uprawnionego A. M. zawartej w operacie przyjętym 10.08.2001 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, który nie wykazał błędów, w ustaleniu przebiegu obowiązującej granicy ewidencyjnej. Nie był natomiast organ ewidencyjny obligowany do prowadzenia z urzędu dalszego postępowania dowodowego, w celu weryfikacji prawidłowego oznaczenia przebiegu, przy założeniu ewidencji gruntów, pozostałych granic ich działek, a zwłaszcza południowej granicy działek skarżących.

Skarga może być rozpatrywana tylko na płaszczyźnie motywów zaskarżonej decyzji rozstrzygającej o żądaniu wprowadzenia zmiany co do powierzchni działek ewidencyjnych nie popartym jednak żadnym z dokumentów źródłowych, który może stanowić podstawę aktualizacji operatu. W szczególności nie przedłożono przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz zawierającej wykazy zmian danych ewidencyjnych dokumentacji geodezyjno-kartograficznej, o której mowa w przepisie § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Prezentowane przez skarżących stanowisko, że wobec wskazania różnicy powierzchni katastralnej z ewidencyjną organy z urzędu mają prowadzić postępowanie w celu weryfikacji, danych nie znajduje oparcia w przepisach prawa i w istocie pozbawia znaczenia prawnego stan wynikający z obwieszczenia o założeniu obowiązującego operatu gruntów. Właśnie po to wprowadzono modernizację ewidencji – by usunąć niedokładności ewidencji opartej na dokumentacji tzw. katastralnej.

Zupełnie na innej natomiast płaszczyźnie leżącej poza kompetencją organów ewidencji lokuje się spór o zasięg prawa własności skarżących, której przebieg wyznaczają granice. Zarzuty skargi zdają się nie dostrzegać tej różnicy. Trzeba mieć zresztą na uwadze, że jak długo nieruchomość skarżących opisana jest w księdze wieczystej parcelami katastralnymi, tak długo granice ewidencyjne tej nieruchomości wyznaczają granice parcel katastralnych.

Z przepisów rozporządzenia wyraźnie wynika (§ 9 ust. 1, § 36, § 39), że granice ewidencyjne w zasadzie powinny odzwierciedlać stan prawny, jednakże w razie sporu, że prawo własności sięga dalej niż przebieg tych granic właściwy jest tryb postępowania o rozgraniczenie lub postępowanie przed Sądem powszechnym, o którym mowa w art. 36 ustawy.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.