Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 128/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 234
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 84, art. 77, art. 80, art. 78, art. 136
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi L. K. i T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.


UZASADNIENIE

L. K. i T. K. (dalej jako "strona", "skarżący"), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r.

w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z 15 czerwca 2021 r. skarżący zwrócili się do Urzędu Miejskiego w B. w sprawie naruszenia stosunków wodnych, spowodowanych urządzeniem działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości B. D. , gm. B., będącej własnością M. R.. Skarżący są właścicielami działki nr ewid.[...], położonej w sąsiedztwie działki nr ew. [...]. W toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji przeprowadzono w dniu 2 lipca 2021 r. oględziny w obecności stron postępowania, podczas których stwierdzono, że na działce o numerze ewidencyjnym [...] zostały nawiezione masy ziemne wraz z odpadami budowlanymi (gruz, połamane palety, suche gałęzie). Zdaniem skarżącego właściciel działki nr [...] zawyżył poziom działki o nr ewid. [...] i nie zachował poziomu gruntu w stosunku do działki o nr ewid.[...] Ponadto strony postępowania poinformowały, że do chwili przeprowadzonych oględzin nie było przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości ani okazania granic.

Postanowieniem Burmistrza B. z dnia 23 lipca 2021 r. został powołany biegły z zakresu hydrologii w celu opracowania opinii dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości B. Druga, gm. B., mogącym mieć szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. W sporządzonej opinii mgr inż. F. Z. – rzeczoznawca budowlany w specjalności wodno – melioracyjnej stwierdził, że w wyniku wykonania robót ziemnych, podwyższenia terenu działki o nr ewid. [...] o około średnio 30 cm na [...] powierzchni działki, ziemią nawiezioną doszło do nieistotnej zmiany stanu wody (tylko w okresie wstępnym, kiedy nasyp ziemny nie jest porośnięty trawą) polegającej na szybszym spływie i zwiększonej ilości. Podwyższenie powierzchni działki nie spowodowało zmiany kierunku spływających wód opadowych jakie istniały od zawsze, a tym samym nie zostały pogorszone stosunki wodne na działce o nr ewid.[...] W ocenie biegłego podwyższenie terenu działki o nr ewid. [...], jej wyplantowanie i ukształtowanie nie spowodowało zmiany kierunku spływających wód w sposób naturalny na działkę o nr ewid.[...] Wykonane prace spowodowały nieznaczne zwiększenie intensywności i ilości spływających wód tylko w czasie wykonywania robót ziemnych. Po zagospodarowaniu działki, obsianiu trawą ilość i intensywność spływających wód z działki o nr ewid. [...] do granicy z działką o nr ewid.[...] nie ulegnie zmianie w stosunku do okresu poprzedniego.

W wyniku przeprowadzenia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych, spowodowanych urządzeniem działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości B. Druga, gm. B., będącej własnością M. R., Burmistrz B. decyzją z dnia 2 listopada 2021 r., na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624) – dalej jako "u.p.w.", odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości B. Druga, gm. B., będącej własnością skarżących.

W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium powołując treść art. 234 ust.1 – 3 u.p.w. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wskazało, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie powołanego przepisu przed podjęciem rozstrzygnięcia niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (oceny rzeczoznawcy), co jest konieczne do ustalenia stanu wody na gruncie i ewentualnej jego szkodliwej zmiany oraz wyboru właściwego środka likwidującego szkodliwe dla gruntów sąsiednich działania właściciela gruntu. Bez wiadomości specjalnych nie sposób bowiem ocenić, czy na przedmiotowym gruncie nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Wskazano, że prowadząc postępowanie organ zobowiązany jest wyjaśnić wszelkie wątpliwości, a jego stanowisko ma wynikać ze zgromadzonego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie określone w przepisie art. 234 ust. 3 u.p.w. może być wydane w sytuacji, gdy organ administracji publicznej ustali, że w wyniku działań dokonanych przez właściciela gruntu doszło do naruszenia stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Kwestia czy naruszenie stanu wód było istotne, czy też nie musi być rozpatrywane jedynie w odniesieniu do skutków, jakie w konsekwencji zaistniały, czyli szkody powstałej na gruncie sąsiednim.

Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji uzyskał w sprawie dowód w postaci opinii biegłego hydrologa inż. [...] Z.. Opracowanie zostało sporządzone w trybie przepisu art. 84 k.p.a. i zawiera wszystkie niezbędne elementy, aby przyznać mu walor dowodu w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego opinia biegłego została sporządzona w sposób profesjonalny, rzetelny i obiektywny, po szczegółowej analizie stanu faktycznego i przeprowadzeniu oględzin obszaru objętego postępowaniem w dniu 6 sierpnia 2021 r. Zawiera jasne i precyzyjne stwierdzenia, konkluzje. Biegły w oparciu o dostępne źródła i materiały przedstawił analizę stanu wody na gruncie w przedmiotowym obszarze, sformułował stosowne wnioski, obrazując je odpowiednimi mapami i rysunkami. Wskazano, że z opinii biegłego wynika, iż właściciel działki o nr ewid. [...] nie zmienił stanu wody na gruncie. Nieznaczne podwyższenie powierzchni tej działki, jej wyrównanie i wyplantowanie nie powoduje zmiany stanu wody w rozumieniu obowiązujących przepisów. Spływ wód opadowych i roztopowych ze względu na wzajemne usytuowanie działek odbywa się w dalszym ciągu zgodnie z istniejącymi naturalnymi ciekami i kierunkami spływu. Wskazana zmiana nie spowodowała także zwiększenia ilości i intensywności wód spływających w kierunku rowu przydrożnego drogi powiatowej. Kolegium zauważyło, że biegły w swej opinii zaproponował wyprofilowanie działki o nr ewid. [...] z niewielkim 1% spadkiem na linii płn-płd, w kierunku działki o nr ewid.[...], po uprzednim wykonaniu muru oporowego i ze spadkiem 1% na linii zachód-wschód w stronę drogi powiatowej, a także wykonanie bruzdy w granicach działek o nr ewid. [...] i [...], o głębokości 20-25 cm, szerokości górą 2-2.5 m, obsianą trawą, ze spadkiem skorelowanym z ukształtowaniem terenu i odprowadzaniem wody do rowu przydrożnego drogi powiatowej. Rozwiązania te mają na celu wyeliminowanie nawet potencjalnych zagrożeń wodnych, które mogłyby wystąpić w przyszłości.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 234 ust. 3 u.p.w. wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom daje tylko dokonanie takiej zmiany na gruncie przez jego właściciela, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie brak było przesłanek pozwalających przyjąć, że taka sytuacja wystąpiła i jest ona spowodowana przez M. R.. W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce stanowiącej jego własność.

W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:

art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, w szczególności przez oparcie rozstrzygnięcia przez organ I instancji oraz II instancji wyłącznie na wnioskach płynących z opinii biegłego rzeczoznawcy budowlanego w specjalności wodno - melioracyjnej z dnia 20 sierpnia 2021 r., która to opinia jest niejednoznaczna i nie pozwala ustalić w sposób precyzyjny i bezsporny wszystkich skutków jakie w zakresie stosunków wodnych może spowodować aktualne i przyszłe urządzenie działki o nr ewidencyjnym [...],

art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności przez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na wnioskach płynących z opinii biegłego, która to opinia jest niejasna i nie pozwala ustalić w sposób klarowny skutków w zakresie stosunków wodnych na działce skarżących,

art. 78 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie przez organ I instancji wniosku dowodowego skarżącego w przedmiocie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego, jak też zaniechanie przez organ podjęcia z urzędu inicjatywy dowodowej w tym zakresie, w sytuacji gdy znajdująca się w aktach sprawy opinia ma charakter nierzetelny, niekompletny oraz nie wyjaśnia w sposób stanowczy wszystkich istotnych aspektów sprawy a także sporządzona została przez biegłego, będącego - zgodnie z pismem z dnia 14 października 2021 r. - stronniczo nastawionym wobec skarżącego,

art. 136 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego, która to opinia w sposób bezsporny wyjaśniłaby: po pierwsze czy M. R. dokonał na swojej nieruchomości zmiany stanu wody oraz po drugie czy ta zmiana doprowadziła do szkodliwego wpływu na grunt sąsiedni należący do skarżących i spowodowała wysokie ryzyko powstania szkód na działce o nr [...] w rozumieniu art. 234 ust. 3 u.p.w. W konsekwencji powyższych uchybień wskazano zarzut błędu w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść zaskarżonych decyzji polegający na nieuzasadnionym przyjęciu przez organy administracji publicznej obu instancji, iż ukształtowanie oraz znajdujące się na działce o nr [...] masy ziemne wraz z odpadami budowlanymi nie spowodują takiej zmiany stosunków wodnych, które skutkować będą powstaniem lub groźbą powstania szkód na działce o nr [...], co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego odmówienia nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działce o nr ewidencyjnym [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce o nr ewid.[...]

W uzasadnieniu skarżący podkreślili, że organy obu instancji bezkrytycznie zaaprobowały wnioski z opinii biegłego. Analiza opinii wskazuje, iż nie może ona zostać uznana za podstawę rozstrzygnięcia, gdyż jest ona niekompletna, nierzetelna i nie wyjaśnia wszystkich istotnych aspektów jakie organ powinien poruszyć w toku postępowania. W przedmiotowej opinii, zdaniem skarżących, błędnie ustalono, że ukształtowanie terenu - po dokonaniu nasypu na działkę [...] - nie doprowadziło do takiej zmiany stosunków wodnych, która prowadziłaby do powstania szkody lub zagrożenia jej wystąpienia. Jednakże, jak wskazano w jej treści, działka [...] jest aktualnie sztucznie ukształtowana poprzez nawiezienie na nią znacznej ilości ziemi, w skutek czego doszło do uformowania wyraźnego spadku (około 4%) w kierunku działki nr [...]. Biegły wprost w swojej opinii wskazał, że podwyższenie terenu działki [...] doprowadziło do zwiększenia ilości i intensywności spływających wód do granicy z działką nr [...].

Skarżący podnieśli, że w opinii błędnie oparto się na stanie faktycznym oświadczonym przez M. R., jaki będzie miał miejsce po dokonaniu robót a nie stanie obecnym, zatem zasadny jest wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii nowego biegłego celem ustalenia istniejącego stanu faktycznego. Dodatkowo, biegły - co wskazywane było w zastrzeżeniach do opinii z dnia 24 września 2021 r. — nie zbadał również czy ewentualne roboty dokonywane przez M. R. nie spowodują ewentualnego nadmiernego wysuszenia działki o nr [...]. Wskazali, że pomimo sygnalizowania powyższych faktów przez skarżących - organ powinien rozważyć dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego lub powołać innego biegłego. W wypadku złożenia zastrzeżeń (co miało miejsce w piśmie z dnia 24 września 2021 r.), organ administracji publicznej powinien zbadać zasadność podniesionych zarzutów i aprobując je dopuścić dowód z uzupełniającej opinii tego samego biegłego lub dowód z opinii innego biegłego. W ocenie skarżących biegły sporządził opinię, która cechowała się niekompletnością, nierzetelnością a także nie wyjaśniała wszystkich istotnych aspektów przedmiotowej sprawy. Skarżący podnieśli, że w odpowiedzi na zastrzeżenia do opinii biegły w sposób nieuzasadniony i w nieznanym ustawie trybie, odpowiedział na wskazane zarzuty, jednak nie w formie opinii uzupełniającej, lecz na zasadzie polemiki z podniesionymi zarzutami.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Biorąc pod uwagę zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach, co tym samym uzasadnia oddalenie skargi w całości.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624 z późn. zm.).

Stosownie do art. 234 ust. 1 u.p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 u.p.w.). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3).

Z powyższego wynika, że przesłankami poniesienia przez właściciela gruntu odpowiedzialności administracyjnej za zmianę stosunków wodnych na gruncie w świetle art. 234 ust. 1 pkt 1 u.p.w. jest stwierdzenie:

1) zmiany stanu wody na gruncie oraz

2) szkodliwego oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie.

Zmiana stanu wody na gruncie, to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Należy też zauważyć, że zastosowanie przytoczonego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 191/16, LEX nr 2197710, wyrok WSA w Lublinie z 23 maja 2017 r. II SA/Lu 1134/16, LEX nr 2342075 CBOSA).

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest zatem ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich, tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody. Zwrócić również należy uwagę, że hipoteza przepisu art. 234 ust. 1 pkt 1 u.p.w. odnosi się do rzeczywistego szkodliwego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie, a nie hipotetycznego (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. II OSK 1002/20, CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się ponadto, że zastosowanie cytowanego przepisu uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2020 r., II OSK 437/10 CBOSA).

Wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 u.p.w. wymaga dokładnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego wpływu bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy.

W razie ustalenia, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie organ zwolniony jest od badania pozostałej przesłanki - szkodliwego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie.

Sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają wiadomości specjalnych, przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nie posiadających fachowej wiedzy nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy pozwalających na ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą, a szkodą (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 1495/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 407/15, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 138/14, wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 373/14, publ. CBOSA).

Powyższe nie zmiana jednak faktu, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 234 u.p.w., tak jak w każdym postępowaniu administracyjnym, organ orzekający musi kierować się ogólnymi zasadami postępowania określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania jego obowiązkiem jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrane przez organ administracji dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

W związku z tym podkreślenia wymaga, że opinia biegłego jest dowodem, który podlega ocenie tak jak każdy inny dowód w sprawie. Organ, co prawda, nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii (ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną jaką posiada biegły), nie oznacza to jednak, że jest zwolniony z obowiązku oceny wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. To bowiem na organie spoczywa obowiązek dokładnego i pełnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ winien dokonać oceny, czy opinia biegłego zawiera ustosunkowanie się do wszystkich aspektów sprawy istotnych do jej rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie, z uwagi na jej charakter, słusznie organ uznał, że konieczne jest odwołanie się do wiedzy specjalistycznej i przeprowadził dowód z opinii biegłego mgr. inż. [...] Z. – rzeczoznawcy budowlanego w specjalności wodno – melioracyjnej. Opinia ta została sporządzona w oparciu o materiały: wypis z rejestru gruntów (informacja o działce nr 310 i [...]) wraz z mapą ewidencyjną, sporządzoną mapę sytuacyjno – wysokościową w skali 1:3000 obrazującą lokalizację działek, lokalizację podwyższonego terenu na działce nr [...], zlewnię terenową, ogólną oś i kierunek spływających wód oraz ukształtowanie terenu. Ponadto w dniu 6 sierpnia 2021 r. przeprowadzono oględziny oraz wykonano dokumentację zdjęciową terenu objętego wnioskiem.

W treści opinii biegły wyjaśnił, że rzeźba terenu obejmująca działki jest mało urozmaicona. Występują tam płytkie naturalne niecki o równomiernym spadku dna i równomiernym kierunku spływu wód opadowych na kierunku zachód – wschód do doliny rzeki Kosarzewki. Biegły wskazał, że działki rolne w obrębie badanej zlewni są wąskie i długie, ograniczone miedzami, które kształtują kierunki spływu wód wzdłuż własnych działek na kierunku zachód – wschód. Zdaniem biegłego naturalne ukształtowanie terenu działek i wykonywana orka w kierunku zgodnym ze spadkiem terenu powoduje zwiększenie spływu wód. Działka nr [...] w obrębie zabudowań graniczących z droga powiatową usytuowana jest w naturalnej niecce terenowej, do której spływały i będą spływać wody zgodnie z prawem grawitacji z działek nr [...], 316 i z obrębu całej zlewni. Wody opadowe spływały zawsze i będą spływać tylko w czasie obfitych opadów lub gwałtownych roztopów stwarzających zagrożenie podtopienia domu na działce nr [...]. Biegły wskazał, że podwyższenie terenu działki nr [...], jej wyplantowanie i ukształtowanie nie spowodowało zmiany kierunku spływających wód w sposób naturalny na działkę nr [...]. Spowodowało nieznaczne zwiększenie intensywności i ilości spływających wód tylko w czasie wykonywania robót ziemnych. Zdaniem biegłego podwyższenie terenu działki nr [...] nie spowodowało powstania szkody. Zalanie działki nr [...] może być spowodowane wodami własnymi i spływającymi ze zlewni terenowej zgodnie z naturalnym spadkiem terenu i z bezpośredniego opadu na działkę nr [...].

Z akt sprawy wynika również, że skarżący wniósł zastrzeżenia do wykonanej opinii. W odpowiedzi biegły odniósł się wskazując, że sporządził opinie wnikliwie, rzetelnie i z należytą starannością, zgodnie ze stanem faktycznym w terenie i obowiązującymi przepisami. Biegły dodatkowo wyjaśnił, że prace na działce [...] nie spowodują przesuszenia działki nr [...], gdyż nie stanowią żadnego oddziaływana na stan wód podziemnych ani też nie ograniczą ilości opadów atmosferycznych, która spada na działkę nr [...].

Zdaniem Sądu przedmiotowa opinia, a także odpowiedź na zastrzeżenia skarżącego do niej niewątpliwie stanowiły podstawę do ustalenia, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki skarżących. Nie stwierdzono bowiem zmian stanu wody na gruncie, która to zmiana powodowałaby szkody na działce nr [...]. W związku z tym nie było podstaw do zastosowania art.234 ust.3 u.p.w.

W przekonaniu Sądu, Kolegium zasadnie uznało, że zawarte w opinii wnioski są logiczne i wynikają z zebranego materiału dowodowego. Należy podkreślić, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód, przy czym ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych.

Dokonując analizy akt sprawy Sąd zgodził się ze stanowiskiem Kolegium opartym na przedmiotowej opinii, że ze względu na wzajemne położenie działek, spływ wód opadowych i roztopowych odbywa się w dalszym ciągu zgodnie z istniejącymi naturalnymi ciekami i kierunkami spływu. Nie doszło do zwiększenia ilości i intensywności wód spływających w kierunku rowu przydrożnego drogi powiatowej. Z opinii wynika, że właściciel działki nr [...] nie zmienił stanu wody na gruncie.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie, albowiem zdaniem Sądu ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom. Ustalenia organu, jak również ich ocena prawna, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zawartym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. W ocenie składu orzekającego organy zebrały oraz przeprowadziły dowody w sprawie i prawidłowo je oceniły. W szczególności uznały za wiarygodną opinię biegłego dla rozstrzygnięcia sprawy.

W związku z powyższym zarzuty naruszenia przepisów postępowania Sąd ocenia jako nieuzasadnione.

Chybione są również pozostałe zarzuty skargi. W orzecznictwie wskazuje się, że sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust. 3 ustawy. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. W niniejszej sprawie nie zachodzi taka sytuacja. W opinii nie stwierdzono zmiany stanu wody na gruncie, która to zmiana powodowałaby szkody na działce nr [...]. Jak już wskazano wyżej, ocena zmiany stosunków wodnych wymaga odpowiedniej wiedzy z tego zakresu. Zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu, a także czy spowodowało to szkody na działce sąsiedniej - wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń. W niniejszej sprawie organy ustaliły stan faktyczny sprawy przede wszystkim na podstawie opinii biegłego, którą należy uznać za poprawną i wyczerpującą. Powołany przez organ biegły uczestniczył w oględzinach spornego terenu, podczas których skarżący mogli zgłaszać własne uwagi i zastrzeżenia. Z oględzin został sporządzony protokół, do którego strony nie wniosły uwag. Skarżący zgłosili natomiast zastrzeżenia do opinii, do których biegły ustosunkował się, podtrzymując w całości wnioski ekspertyzy. Jednakże mimo zastrzeżeń do ustaleń i wniosków biegłego, skarżący nie przedstawili kontrekspertyzy sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, mogącej stanowić dla organu kontrdowód uwiarygodniający zgłaszane uwagi i zarzuty. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organ na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy określona okoliczność została udowodniona czy też nie. Jeśli jednak, tak jak w sprawie niniejszej, strona zgłasza zastrzeżenia do przeprowadzonego głównego dowodu z opinii biegłego i biegły ustosunkowuje się do tych zastrzeżeń podtrzymując własne stanowisko, a w sprawie nie przedstawiono innego dowodu, co najmniej o takiej samej mocy dowodowej jak przedłożona do sprawy opinia, uznać należy, że niewątpliwie opinia sporządzona w przedmiotowej sprawie, a szczególnie wnioski biegłego, miały charakter rozstrzygający dla wydania w sprawie niniejszej decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w. W kontrolowanej sprawie skarżący nie przedstawili opinii wykonanej przez osobę posiadającą wiadomości specjalne w zakresie gospodarki wodnej, która podważałaby wnioski wypływające z przedmiotowej opinii biegłego.

Reasumując Sąd stwierdza, że organy prowadząc postępowanie zgromadziły wystarczający materiał dowodowy i nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji nie naruszyły prawa materialnego stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji.

W sytuacji zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego braku podstaw do przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, zaszły tym samym podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy przyjętej podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) i utrzymania w całości w mocy niewadliwej decyzji organu pierwszej instancji.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako niezasadna została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.