Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 30/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
659
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 3  par. 2  pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA - Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA - Aleksandra Sędkowska, Protokolant: Starszy specjalista - Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi: A spółki z o.o. z siedzibą we W. na przewlekłość Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. w przedmiocie: niezałatwienia zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. I. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłość organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; III. zasądza od Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. na rzecz skarżącej A spółki z o.o. we W. kwotę 597,00 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Mennicy W. spółki z o.o. z siedzibą we W. na przewlekłość Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. jest niezałatwienie zgłoszonych zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 czerwca 2016 r. o nr [...] obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r.

W stanie faktycznym sprawy Naczelnik D. Urzędu Skarbowego (DUS) we W., jako wierzyciel podatkowy i organ egzekucyjny, w dniu 16.06.2016 r. wystawił tytuł wykonawczy (TW) nr [...] obejmujący zaległości Mennicy W. sp. z o.o. z siedzibą we W. przy ul. [...] (dalej: Spółka, zobowiązana, skarżąca) w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. (w kwocie głównej: 188.560,00 zł).

W toku tego postępowania, zawiadomieniami z 20.06.2016 r. dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych Spółki. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności doręczono bankom (dłużnikom zajętej wierzytelności) w dniu 24.06.2016 r., wszczynając w tym dniu egzekucję. Odpis tytułu wykonawczego (dalej: TW) wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności doręczono bezpośrednio skarżącej Spółce w dniu 29.06.2016 r. co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu doręczenia.

Z akt sprawy wynika, że 16.06.2016 r. (tj. w dniu wystawienia ww. TW) Spółka uiściła na konto organu egzekucyjnego (wierzyciela) wpłatę w kwocie 214.628,00 zł.

W dniu 22.06.2016 r. wierzyciel poinformował o częściowej spłacie zaległości w dniu 16.06.2016 r. i zaktualizował TW do kwoty 109,00 zł należności głównej.

W dniu 30.06.2016 r. Spółka (zastępowana przez pełnomocnika) złożyła do organu egzekucyjnego zarzuty egzekucyjne na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a,) podnosząc, zarzut niedopuszczalności egzekucji z uwagi na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku poprzez zapłatę dokonaną przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając żądanie zarzucono, że mimo uiszczenia wpłaty zaległości podatkowych 16.06.2016 r. tj. przed dniem wszczęcia egzekucji, i mimo braku prawidłowego doręczenia odpisów TW - organ realizując TW, zawiadomieniami z 20.06.2016 r. dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami TW doręczono 29.06.2016r. (13 dni po wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku) bezpośrednio do Spółki mimo, że w postępowaniu wymiarowym Spółka była reprezentowana przez pełnomocnika, którego pełnomocnictwo obejmowało również czynności dotyczące egzekucji. Natomiast zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikom zajętych wierzytelności w dniu 24.06.2016 r. (8 dni po wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku).

Po złożeniu ww. pisma, organ egzekucyjny wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych, przez złożenie pełnomocnictwa, które pełnomocnik doręczył organowi egzekucyjnemu w dniu 18.07.2016 r. zaznaczając, że ponownie złożony dokument pełnomocnictwa upoważnia do reprezentowania Spółki we wszystkich sprawach związanych z zobowiązaniem w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r.

W dniu 31 sierpnia 2016 r. organ egzekucyjny wydał na podstawie art. 36 § 1 i § 2 oraz art. 35 ustawy z 14.06.1969 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: KPA) postanowienie, zawiadamiając Spółkę o niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie. Wskazał, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie TW wystawionego 16.06.2016 r. wpłynęły do organu 4.07.2016 r., zatem termin załatwienia sprawy przypada na dzień 4.09.2016 r. jednak sprawa nie zostanie w tym terminie załatwiona, ze względu na konieczność wyjaśnienia prawidłowości doręczenia zobowiązanej zawiadomień o zajęciach wierzytelności pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. W postanowieniu organ wskazał, że została złożona reklamacja przesyłki na Poczcie i z uwagi na konieczność oczekiwania na odpowiedź, sprawa zostanie załatwiona do 4.11.2016 r.

Pismem z 9.09.2016 r. Spółka złożyła zażalenie na bezczynność Naczelnika DUS w związku z niezałatwieniem zgłoszonych przez Skarżącą pismem z dnia 30.06.2016 r. zarzutów na prowadzone przez Naczelnika DUS postępowanie egzekucyjne na podstawie TW obejmujących zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r.

Postanowieniem z 10.10.2016 r. (nr [...]) - wydanym na podstawie art. 37 i 123 § 2 KPA Dyrektor Izby Skarbowej (IS) we W. uznał zażalenie za bezzasadne.

Po otrzymaniu w dniu 28.10.2016 r. odpowiedzi Poczty Polskiej dotyczącej reklamacji przesyłki wraz z załączonym do niej uzupełnionym duplikatem potwierdzenia odbioru przez Spółkę odpisu TW z 29.06.2016r. – postanowieniem z dnia 4.11.2017 r. (nr [...]) Naczelnik DUS uznał za niezasadny zarzut wygaśnięcia obowiązku podatkowego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o TW nr [...] wystawiony 16.06.2016 r.

Powołując się na art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 1257 – dalej: Ppsa) Spółka (zastępowana przez pełnomocnika) wniosła w dniu 4.11.2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (WSA) skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika DUS w związku z niezałatwieniem zarzutów egzekucyjnych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a,), zarzucając prowadzenie przez organ egzekucji, mimo wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku przez zapłatę dokonaną przed dniem wszczęcia egzekucji administracyjnej. Skarżąca uznała, że wbrew przekonaniu organu egzekucyjnego, okoliczności doręczenia Zobowiązanej Spółce TW wraz z zawiadomieniami o zajęciach wierzytelności pieniężnych są zbędne dla wydana rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Wszelkie informacje niezbędne do ustalenia sygnalizowanych okoliczności zawierają się w posiadanych przez organ egzekucyjny aktach, zatem zdaniem Skarżącej na gruncie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zbędne jest podejmowanie przez organ jakichkolwiek czynności wykraczających poza sferę działania organu egzekucyjnego, zwłaszcza zaś zgłoszenie reklamacji na Poczcie Polskiej, stanowiące przyczynę przedłużenia terminu do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Skarżąca stwierdziła, że organ nie wykazał przyczyny, z powodu której sprawa nie została załatwiona w ustawowym terminie. Podkreśliła, że zgłaszając zarzut wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przedłożyła organowi egzekucyjnemu dowód uiszczenia wpłaty za przedmiotową zaległość podatkową, co implikuje wniosek, że organ powinien rozpatrzyć sprawę niezwłocznie zgodnie z art. 35 § 1 KPA. Zarzuciła, że czynności podejmowane przez organ, mające na celu sprawdzenie doręczenia TW Zobowiązanej, były zupełnie zbędne z punktu widzenia zawisłej przed organem sprawy. Organ winien ograniczyć się do weryfikacji twierdzenia Zobowiązanej o wystąpieniu ustawowej podstawy zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Organ dysponował wszystkimi dowodami oraz informacjami niezbędnymi do wydania w ustawowym terminie rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonego zarzutu na postępowanie egzekucyjne. Wystarczyło tylko zestawić datę wygaśnięcia obowiązku wskutek uregulowania zaległości podatkowej (16.06.2016 r.) z datą wszczęcia egzekucji administracyjnej (29.06.2016 r.) aby uznać zasadność zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku i umorzyć egzekucję.

Jako kolejny argument świadczący o bezzasadności wydania postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy Skarżąca wskazała fakt wysłania do realizacji TW najwcześniej w dniu 20.06.2016 r. – tj. 4 dni po spełnieniu świadczenia (16.06.2016 r.). Czynności podejmowane przez organ nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia a ich celem było wyłącznie przedłużenie trwającego postępowania i co najwyżej przetrzymywanie przez organ środków pieniężnych uznanych przez organ za koszty egzekucyjne w wysokości ok. 25.000 zł jako swojego rodzaju dodatkowej dolegliwości dla Skarżącej. W konkluzji skargi żądano:

- stwierdzenia, że w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika DUS we W.

do daty wniesienia niniejszej skargi nastąpiła przewlekłość postępowania, która

naruszyła prawo do rozpoznania sprawy bez uzasadnionej zwłoki;

- stwierdzenia, że przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa;

- rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym; oraz

- zasądzenia od Strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa doradcy podatkowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik D. Urzędu Skarbowego wniósł o oddalenie skargi, uzasadniając, że nie dopuścił się przewlekłości postępowania a podejmowane przez organ czynności były niezbędne dla załatwienia sprawy. Nie ma przy tym bezczynności lub przewlekłości prowadzonego postępowania, bowiem stosownie do treści art. 36 § 1 KPA organ informował skarżącą Spółkę o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna w kwestii przewlekłości postępowania. Sąd nie stwierdził jednak aby przewlekłość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z 2014 r. poz.1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

W myśl art. 149 Ppsa, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, sąd (m.in.) stwierdza (art. 149 § 1 pkt 3 ppsa), że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a Ppsa - sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Na podstawie art. 52 § 1 Ppsa skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, można wnieść skutecznie dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Niespełnienie tego wymogu skutkuje odrzuceniem skargi. Powyższy wymóg dotyczy również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty odnosi się co prawda wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jest on również wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m. in. określenie w KPA terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej (art. 35 i następne KPA).

W myśl art. 37 § 1 KPA, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 KPA lub w przepisach szczególnych (ustalonym w myśl art. 36 KPA) lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Spółka przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego dopełniła wymogu wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu przed organami administracji publicznej. W dniu 30.06.2016 r. złożyła do organu zarzuty na prowadzone przez Naczelnika DUS postępowanie egzekucyjne, podnosząc wygaśnięcie obowiązku podatkowego na skutek dokonania zapłaty przed wszczęciem egzekucji a następnie w dniu 9.09.2016 r. zażalenie na bezczynność Naczelnika DUS w związku z niezałatwieniem zgłoszonych przez zobowiązaną Spółkę zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z 10.10.2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał zażalenie za bezzasadne. Niezależnie od sposobu załatwienia przez organ zażalenia, przez sam fakt wniesienia tego zażalenia, stronie zostaje otwarta droga do podniesienia przed sądem administracyjnym przewlekłości postępowania organu. Złożenie zażalenia wywiera bowiem skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi na przewlekłe postępowanie. Tym samym, spełnione zostały przez spółkę z o.o. Mennica W. wymogi formalne dopuszczalności wniesienia do WSA skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania została wprowadzona do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ppsa (Dz. U. z 2011 nr 6, poz. 18 ze zm.). Celem poddania kognicji sądów administracyjnych kwestii badania przewlekłości postępowania przed organami administracji publicznej było wymuszenie nadania ich czynnościom sprawnego biegu, a więc zrealizowania interesu publicznego (sprawnego funkcjonowania aparatu administracji publicznej), przy jednoczesnym polepszeniu sytuacji prawnej obywatela - przyznanie dodatkowego instrumentu prawnego służącego osiągnięciu jego interesu prawnego (por. P. Kornacki "Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przez organ administracji publicznej", ZNSA 2011 z. 5). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 KPA, ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. J. P. Tarno, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2012, s.44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, P.p.s.a. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, W-wa 2011, s.69-70 oraz wyrok NSA sygn. akt II OSK 1956/12). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy – już na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem sprawy nie jest kwestia zasadności zarzutów na postępowanie egzekucyjne z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (która podlega odrębnej ocenie we właściwym trybie) ale w zawisłej przed Sądem sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, kontroli Sądu podlega sposób prowadzenia postępowania egzekucyjnego i ocena czy czynności podejmowane przez organ pierwszej instancji w tym postępowaniu były efektywne i realizowały zasadę szybkości postępowania. Istotne jest przy tym, że ocena zasadności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest w żadnym stopniu zależna od merytorycznej oceny zarzutów na postępowanie egzekucyjne, na tle którego zrodził się spór o jego przewlekłe prowadzenie. Stwierdzenie przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie skutkuje skutecznością zarzutów egzekucyjnych, ani też niestwierdzenie przewlekłości postępowania nie wyklucza, że zarzuty na postępowanie egzekucyjne mogą okazać się zasadne.

Przechodząc do oceny zasadności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika DUS w związku z niezałatwieniem zgłoszonych zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego przypomnieć należy, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Obowiązek szybkiego działania skorelowany jest z obowiązkiem podejmowania działań wnikliwych, prowadzących do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Zasadnicze znaczenie ma zatem zarówno wyczerpujące zbadanie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, jak też sprawność w podejmowaniu czynności zmierzających do tego celu, aby nie trwały nadmiernie długo. Ramy procesowe działania organu w postępowaniu egzekucyjnym obok ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyznacza też KPA (poprzez art. 18 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 35 § 1 KPA organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 3 KPA załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie. W razie, gdy organ nie załatwia sprawy we właściwym terminie (tj. w terminie określonym w art. 35 KPA), to, w myśl art. 36 KPA ma obowiązek zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne trwało od 16.06.2016 r., postanowieniem z 31.08.2016 r. zostało przedłużone do dnia 4.11.2016 r. i w tym terminie zostało zakończone. Natomiast postępowanie, którego dotyczy skarga na przewlekłość odnosi się do postępowania zainicjowanego wniesionymi przez Skarżącą Spółkę w dniu 30.06.2016 r. – zarzutami egzekucyjnymi – wygaśnięciem egzekwowanego obowiązku w związku z zapłatą dokonaną przed wszczęciem egzekucji, która została załatwiona postanowieniem Naczelnika DUS z 4.11.2016 r. (nr [...]).

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika DUS związane z niezałatwieniem w przewidzianym przepisami prawa terminie zarzutów egzekucyjnych z dnia 30.06.2016 r. (wpływ do organu: 4.07.2016 r.) wniesionych trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. związanych z wygaśnięciem obowiązku podatkowego w wyniku zapłaty zaległości podatkowej przed wszczęciem egzekucji. Jak już wskazano wyżej, jakkolwiek dla załatwienia skargi na przewlekłość działania organu – Naczelnika DUS nie ma znaczenia sam sposób rozstrzygnięcia organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to dla oceny czy w postępowaniu tym przewlekłość miała miejsce, konieczne jest rozważenie zarzutów Spółki podniesionych w trybie art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa we wniesionej do WSA skardze na przewlekłość.

Argumentacja tej skargi koncentruje się na zwalczaniu czynności, jakie podejmował organ w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności (bezpodstawnego w ocenie pełnomocnika Spółki) prowadzenia egzekucji pomimo wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku podatkowego na skutek zapłaty zaległości przed wszczęciem przez organ egzekucji i związanego z tym postępowania reklamacyjnego skierowanego do Poczty Polskiej. Bez analizy zasadności takiego działania organu nie jest możliwa ocena zasadności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika DUS wniesionej w trybie art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa.

Przypomnieć zatem należy, że w dniu 30.06.2016 r. - trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zostały wniesione przez pełnomocnika Spółki – zarzuty egzekucyjne oparte na wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku na skutek wpłaty zaległości podatkowej przed wszczęciem egzekucji. Uzasadniając przewlekłe działanie organu przy rozpoznawaniu zarzutów przeciwegzekucyjnych, Skarżąca podkreślała, że wbrew przekonaniu organu egzekucyjnego, okoliczności, jakie wskazywał organ w postanowieniu o przedłużeniu postępowania a odnoszące się do wyjaśnienia skuteczności doręczenia zobowiązanej Spółce TW są zbędne dla wydana rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Wszelkie informacje i okoliczności niezbędne do rozpoznania zarzutów przeciwegzekucyjnych zawierają się w posiadanych przez organ egzekucyjny aktach, zatem zdaniem Skarżącej na gruncie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zbędne jest podejmowanie przez organ jakichkolwiek czynności wykraczających poza sferę działania organu egzekucyjnego, zwłaszcza zaś zgłoszenie reklamacji na Poczcie Polskiej, stanowiące przyczynę przedłużenia terminu do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Skarżąca stwierdziła, że organ nie wykazał przyczyny, z powodu której nie rozpoznał zarzutów przeciwegzekucyjnych w ustawowym terminie. Podkreśliła, że zgłaszając zarzut wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przedłożyła organowi egzekucyjnemu dowód uiszczenia w dniu 16.06.2016 r. zapłaty egzekwowanej zaległości. Organ powinien rozpatrzyć sprawę niezwłocznie zgodnie z art. 35 § 1 KPA, dysponował bowiem wszystkimi dowodami oraz informacjami niezbędnymi do wydania w ustawowym terminie rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonego zarzutu na postępowanie egzekucyjne. Dla załatwienia sprawy wystarczyło zweryfikowanie twierdzenia Zobowiązanej, na podstawie informacji będących w posiadaniu organu egzekucyjnego.

W ocenie Sądu – podnoszone przez Skarżącą zarzuty są uzasadnione i potwierdzają, że czynności podejmowane przez organ, mające na celu sprawdzenie prawidłowości doręczenia TW Zobowiązanej, były zupełnie zbędne z punktu widzenia zawisłej przed organem sprawy. Dla rozpatrzenia zarzutu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie było konieczne podejmowanie jakichkolwiek czynności wykraczających poza sferę działania organu egzekucyjnego, zwłaszcza zaś złożenie reklamacji na Poczcie Polskiej – stanowiące przyczynę przedłużenia terminu do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Sąd przeanalizował działania organu egzekucyjnego podejmowane w trakcie prowadzonego postępowania i na podstawie akt sprawy uznał, że organ nie dochował należytej staranności aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie. W ocenie Sądu podejmowane przez organ działania polegające na reklamowaniu przesyłki na Poczcie Polskiej nie były konieczne dla rozpoznania zarzutu na postępowanie egzekucyjne a spowodowały jedynie przewlekłość tego postępowania uniemożliwiając jego zakończenie bez zbędnej zwłoki. Już w chwili wniesienia na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzutu na postępowanie egzekucyjne opartego na wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku (tj. 30.06.2016r.) organ dysponował niezbędnymi informacjami umożliwiającymi jego rozpoznanie. Skoro z akt sprawy wynikało, że zaległa należność podatkowa została zapłacona w dniu 16.06.2016 r., tj w dniu wystawienia TW, na 4 dni przed wysłaniem tytułu do realizacji (20.06.2016 r.) i na 8 dni przed wszczęciem egzekucji (24.06.2016 r.), to rozpoznanie zarzutu na postępowanie egzekucyjne wymagało jedynie weryfikacji dokumentów będących w posiadaniu organu egzekucyjnego. Ocena tej okoliczności nie wymagała zatem wystąpienia z reklamacją do Poczty Polskiej, która stała się – wskazaną przez organ -przyczyną przedłużającego się postępowania.

W ocenie Sądu – w zaistniałej w sprawie sytuacji, dla rozpoznania zarzutu przeciwegzekucyjnego z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - nie było potrzeby prowadzenia postępowania reklamacyjnego z Pocztą Polską, która to okoliczność była – jak uzasadniał organ – powodem przedłużającego się postępowania w przedmiocie zarzutu na postępowanie egzekucyjne. Podkreślić przy tym należy, że jakkolwiek argumentacja pełnomocnika Spółki podnoszona w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania koncentruje się zasadności zarzutu przeciwegzekucyjnego (wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku w wyniku zapłaty), to ocenie Sądu w tym postępowaniu nie podlega ta okoliczność a poczynione wyżej rozważania Sądu w tym zakresie mają charakter poboczny i ograniczają się uwag niezbędnych dla oceny zasadności procedowania organu w spornym postępowaniu egzekucyjnym. Merytoryczna ocena przesłanek co do zasadności zarzutu na postępowanie egzekucyjne jest przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Naczelnika DUS z dnia 4 listopada 2016 r. (nr [...]), podlegającego zaskarżeniu w instancyjnym postępowaniu administracyjnym i ewentualnej kontroli Sądu w przypadku wniesienia skargi na ostateczne rozstrzygnięcie.

Najistotniejsze dla rozstrzygnięcia zawisłego przed Sądem sporu ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika DUS jest jednak to, że organ egzekucyjny – występując z reklamacją do Poczty Polskiej - niezasadnie przedłużał postępowanie, bowiem odniesienie się do zgłoszonego zarzutu na postępowanie egzekucyjne nie wymagało potwierdzenia skuteczności doręczenia TW do Spółki (nie było to w sprawie istotne a ponadto nie było sporne). W tej sytuacji, podejmowane przez organ działania polegające na reklamowaniu tej przesyłki w Poczcie Polskiej należy ocenić jako niecelowe, nieefektywne i nie zmierzające do finalnego załatwienia istoty sprawy. Przedstawione okoliczności wskazują na brak właściwej koncentracji postępowania w celu jego przyśpieszenia i zachowania ustawowych terminów załatwiania spraw. Prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej Spółki, organ nie dochował należytej staranności aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie a jego działania były mało efektywne.

Podkreślić też należy, że niezrozumiałe jest wyjątkowo formalistyczne postępowanie organu egzekucyjnego w sytuacji, gdy już w dniu wystawienia TW (16.06.2016 r.) a przed wszczęciem egzekucji Zobowiązana uiściła całą niemal kwotę zaległości a dochodzona zaległość ograniczona została do kwoty 109,00 zł. Zobowiązana współpracowała z organem i nie uchylała się od uregulowania zaległości, nie było zatem uzasadnionych powodów aby komplikować postępowanie nieefektywnymi działaniami, angażując zarówno aktywność organu jak i zobowiązanej Spółki w niecelowe spory.

Oceniając przebieg tego postępowania Sąd stwierdził, że skarga w niniejszej sprawie jest zasadna w kwestii przewlekłości postępowania. Sąd nie stwierdził jednak aby przewlekłość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa.

Stwierdzenie przez Sąd, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, zgodnie z art. 149 § 1 zd. 2 Ppsa nie przesądza jeszcze o wystąpieniu "rażącego naruszenia prawa" jako, że uznanie, czy nastąpiło "zwykłe" czy "rażące" naruszenie prawa wymaga szczególnej i indywidualnej oceny każdego przypadku z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy.

Rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a Ppsa, będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lub braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną. Należy zaznaczyć, że każda przewlekłość postępowania jest naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że każde postępowanie prowadzone w sposób przewlekły jest przewlekłością, w której mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia ( por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13 , wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15 ).

Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego wystąpiła sytuacja, w której organ podjął działania, które nie były konieczne dla załatwienia sprawy. Formalnie organ nie był bezczynny, podjął jednak czynności o charakterze pozornym, nieefektywnym, które nie realizowały zasady szybkości postępowania. Organ I instancji wystąpił bowiem z reklamacją do Poczty Polskiej i oczekiwał na potwierdzenie prawidłowości doręczenia przesyłki do Spółki mimo, że okoliczności te nie były w sprawie sporne a podstawą zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, było wygaśniecie egzekwowanego obowiązku w związku z jego zapłatą przed wszczęciem egzekucji. Postępowanie reklamacyjne było zatem niecelowe, nieefektywne a zbyt długi okres prowadzenia sprawy nie miał uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego. Zdaniem Sądu, w badanej sprawie doszło do naruszenia zasady szybkości postępowania ale nie w stopniu rażącym.

Organ wykazał się bowiem aktywnością procesową i dopełnił obowiązku zawiadomienia Strony o niemożności i przyczynach niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie oraz wydał w trybie art. 36 KPA stosowne postanowienie o przedłużeniu terminu, wyznaczył ten termin na dzień 4.11.2016 r. i zakończył postępowanie w wyznaczonym terminie - niezwłocznie po otrzymaniu odpowiedzi na reklamację. Podkreślić jednak należy, że skorzystanie przez organ z tego uprawnienia i zawiadomienie stron o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, samo przez się nie wyłącza zarzutu, że postępowanie prowadzone jest przewlekle, gdyż nie powoduje, że zwłoka w stosunku do terminów kodeksowych przestaje istnieć. Wskazane bowiem przez organ przyczyny zwłoki, jak i poprawność ustalenia nowego terminu rozpoznania sprawy podlegają ocenie sądu administracyjnego.

Jako całkowicie bezzasadny należy ocenić zarzut skargi (pkt 17), odnoszący się do celowego przedłużania postępowania, mającego na celu przetrzymywanie przez organ egzekucyjny środków pieniężnych w kwocie 25.000 zł tytułem kosztów egzekucyjnych, jako dodatkowej dolegliwości dla Skarżącej. Zarzut ten nie ma jakiegokolwiek potwierdzenia w sprawie, zaś z odpowiedzi organu na skargę i wystąpienia pełnomocnika organu na rozprawie przed WSA wynika, że koszty egzekucyjne w tej sprawie wyniosły jedynie 7,60 zł i w tej kwocie zostały pobrane.

Mając na uwadze powyższą analizę, czynności podejmowanych przez Naczelnika DUS w postępowaniu egzekucyjnym - Sąd na postawie art. 149 § 1 pkt 3 Ppsa stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a Ppsa Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.

Oceniając zakres naruszenia Sąd uwzględnił, że jakkolwiek podejmowane przez organ czynności były nieefektywne i nie zmierzały do szybkiego zakończenia sprawy, to organ w przewidzianej prawem formie informował Skarżącą Spółkę o przyczynach niezałatwienia sprawy w podstawowym terminie a ponadto, niezwłocznie po otrzymaniu odpowiedzi na reklamację, w terminie wskazanym w postanowieniu o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (art. 36 KPA), wydał w dniu 4 listopada 2016 r. rozstrzygając (na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 oraz art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a.) w przedmiocie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne (w postaci wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku).

W ocenie Sądu - takiemu działaniu organu nie można przypisać cechy rażącego naruszenia prawa.

Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uznając za uzasadnione, umożliwienie wypowiedzenia się stronom na rozprawie przed WSA.

Z powodów wskazanych wcześniej – Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł, że organ - Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które jednak nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.