Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 44/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135f, art. 135g, art. 135k, art. 135l
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. R. M. na decyzję P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania winnym przewinienia dyscyplinarnego i odstąpienia od ukarania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] września 2012 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. na rzecz skarżącego M. R. M. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-


UZASADNIENIE

P. Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy orzeczenie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] września 2012 r. (uznające podkom. M. M. winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i odstępujące od ukarania ww.) w części dotyczącej tego, że w dniu [...] czerwca 2012 r. podczas wykonywania obowiązków służbowych dyżurnego KPP G. w godzinach od [...] do [...], w związku z przyjętym pisemnym zgłoszeniem o godzinie [...] z KP D. B. dotyczącym mieszkańca miejscowości Ł., gm. R. J. N., który groził wysadzeniem domu za pomocą butli gazowej i popełnieniem samobójstwa, nieprawidłowo wykonał czynność służbową przewidując możliwość popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i godząc się na to, w ten sposób, że po skierowaniu patrolu celem podjada interwencji nie wyegzekwował od policjantów notatki urzędowej z podjętych czynności oraz zabezpieczenia listu pożegnalnego sporządzonego przez J. N., i nie przedłożył całości materiałów dotyczących wydarzenia celem podjęcia przez kierownictwo jednostki merytorycznej decyzji co do dalszego toku postępowania przewidzianego w trybie art. 307 k.p.k., a nadto nie odnotował przyjęcia zgłoszenia i przebiegu przedmiotowego wydarzenia w książce przebiegu służby dyżurnego, tym samym nie zapewnił właściwego obiegu informacji o zaistniałym wydarzeniu, czym ww. funkcjonariusz naruszył art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U. 2011, Nr 287, poz. 1687 j.t.) w zw. z § 9 ust. l pkt 6 i § 11 ust. l zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby Dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji.

W pozostałej części P. Komendant Wojewódzki Policji uchylił orzeczenie i w tym zakresie uniewinnił Obwinionego od tego, że nie sporządził właściwej notatki przedwstępnej.

Decyzja P. Komendanta Wojewódzkiego Policji wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

W dniu [...] sierpnia 2012 r. Komendant Powiatowy Policji w G. postanowieniem nr (...) wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko podkom. M. M. - dyżurnemu zespołu dyżurnych Wydziału Prewencji KPP w G., obwinionemu o to, że w dniu [...] czerwca 2012 r. podczas wykonywania obowiązków służbowych dyżurnego KPP G. w godzinach od 08.00 do 20.00,.w związku z przyjętym pisemnym zgłoszeniem o godzinie 17.19 z KP D. B. dotyczącym mieszkańca miejscowości Ł., gm. R. J. N., który groził wysadzeniem domu za pomocą butli gazowej i popełnieniem samobójstwa, nieprawidłowo wykonał czynność służbową przewidując możliwość popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i godząc się na to, w ten sposób, że po skierowaniu patrolu celem podjęcia interwencji nie wyegzekwował od policjantów notatki urzędowej z podjętych czynności oraz zabezpieczenia listu pożegnalnego sporządzonego przez J. N., i nie przedłożył całości materiałów dotyczących wydarzenia celem podjęcia przez kierownictwo jednostki merytorycznej decyzji co do dalszego toku postępowania przewidzianego w trybie art. 307 k.p.k., a nadto nie odnotował przyjęcia zgłoszenia i przebiegu przedmiotowego wydarzenia w książce przebiegu służby dyżurnego, tym samym nie zapewnił właściwego obiegu informacji o zaistniałym wydarzeniu, czym ww. funkcjonariusz naruszył art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U. 2011, Nr 287, poz. 1687 j.t.) w zw. z § 9 ust. l pkt 6 i § 11 ust. l zarządzenia nr (...) Komendanta Głównego Policji z dnia (...) listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby Dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji.

Z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika, że w dniu (...) czerwca 2012 r. podkom. M. M. pełnił służbę na stanowisku kierowania KPP G. w godzinach od 08.00 do 20.00.O godzinie 17.19 przyjął zgłoszenie przesłane faxem z KP D. B. w postaci notatki urzędowej dotyczącej przeprowadzonej interwencji z osobą zgłaszającą A. N. zam. Ł. gm. R.,. Zgłaszająca poinformowała, iż w tym dniu od godzin rannych będąc w stanie nietrzeźwości dzwoni do niej jej mąż J. N. i grozi, że wysadzi ich dom za pomocą butli gazowej, zabije psa po czym pozbawi się życia poprzez powieszenie się. Zgłaszająca dodatkowo zawarła prośbę o przekazanie sprawy Policji w R., gdyż obawia się, że jej mąż spełni te groźby. Po otrzymaniu ww. notatki urzędowej dyżurny podkom. M. M. o godz. 17.19 skierował na miejsce patrol celem sprawdzenia przekazanych informacji. Podejmujący interwencję funkcjonariusze, z uwagi na realną obawę zagrożenia życia i zdrowia J. N. oraz stan jego nietrzeźwości, dokonali jego zatrzymania do wytrzeźwienia w PDOZ KPP G. Z podjętych czynności w tej sprawie sporządzono protokół zatrzymania osoby J. N. do wytrzeźwienia, protokół z przebiegu badania stanu trzeźwości urządzeniem elektronicznym oraz notatkę urzędową z jego rozpytania przez pomocnika dyżurnego - asp. R. Z. Dyżurny jednostki podkom. M. M. powyższe materiały dołączył do ogólnej dokumentacji osób_zatrzymanych w PDOZ KPP G. Nie wyegzekwował notatki urzędowej z czynności podjętych przez skierowany na miejsce patrol Policji, w szczególności odnośnie zabezpieczenia listu pożegnalnego pozostawionego przez J. N., nie wpisał również przyjęcia zgłoszenia, informacji o podejmowanych decyzjach i wydawanych poleceniach, przebiegu wydarzenia do książki przebiegu służby dyżurnego, ujmując w niej jedynie fakt osadzenia J. N. do wytrzeźwienia. Fakt ten również wpisał do książki kontroli osób zatrzymanych w PDOZ KPP G. z adnotacją "do wytrzeźwienia z interwencji domowej". Odręcznie odnotował podjęte czynności na odwrocie notatki urzędowej nadesłanej z KP D. B., którą również dołączył do wykonanych materiałów, przez co nie zapewnił właściwego obiegu całości dokumentacji dotyczącej przedmiotowego wydarzenia.

Powyższa dokumentacja została ujawniona przez Zastępcę Komendanta Powiatowego Policji w G. w dniu (...) czerwca 2012 r podczas sprawowanego nadzoru służbowego w dokumentacji osób zatrzymanych w PDOZ KPP G.. W dniu (...) czerwca 2012 r. przeprowadzono rozmowę dyscyplinująca z podkom. M. M., który odmówił podpisania notatki urzędowej z tej rozmowy.

Obwiniony nie przyznał się do zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i odmówił składania wyjaśnień.

W dniu (...) września 2012 r. na mocy postanowienia rzecznika dyscyplinarnego, czynności dowodowe zostały zakończone, sporządzono sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, w którym rzecznik dyscyplinarny wniósł do Przełożonego Dyscyplinarnego o uznanie podkom. M. M. winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i odstąpienie od wymierzenia kary.

Orzeczeniem z dnia (...) września 2012 r. nr (...) Komendant Powiatowy Policji w G. uznał podkom. M. M. winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i na mocy art. 135j ust. 5 ustawy o Policji odstąpił od jego ukarania.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że podkom. M. M. popełniając przewinienie dyscyplinarne przewidywał, iż jego zachowanie może wypełniać ustawowe znamiona przewinienia dyscyplinarnego polegającego na wykonaniu czynności służbowych w sposób nieprawidłowy i godził się na to. Mimo, iż organ nie dopatrzył się w zachowaniu Obwinionego okoliczności łagodzących, które mogłyby wpłynąć na rodzaj orzeczenia, przedmiotowe przewinienie dyscyplinarne uznał jako czyn mniejszej wagi. Zachowanie Obwinionego już po ujawnieniu przedmiotowego przewinienia dyscyplinarnego, w szczególności nie przyjmowanie do wiadomości argumentów ujętych w notatce urzędowej z przeprowadzonej rozmowy dyscyplinującej, skutkowały wszczęciem niniejszego postępowania. Obwiniony swoim postępowaniem w efekcie nie wpłynął jednak na kształt i dalsze czynności dotyczące przeprowadzonego postępowania sprawdzającego w kierunku art. 151 k.k., które zakończone zostało wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Umieszczenie przez Obwinionego całości dokumentacji dotyczącej pisemnego zgłoszenia o wydarzeniu w książce kontroli osób zatrzymanych KPP G. było nieprawidłowe z uwagi, na fakt, iż uniemożliwiło niezwłoczne podjęcie decyzji co do dalszego wykonania czynności w tej sprawie. Nie przekreślało jednak możliwości ich wykonania w późniejszym terminie. Organ uznał, iż Obwiniony, jako oficer Policji z prawie dwu letnim doświadczeniem w wykonywaniu czynności na stanowisku kierowania KPP G., znając okoliczności zdarzenia wynikające z treści ww. notatki urzędowej, powinien jednak poinformować przełożonych o powyższym zgłoszeniu o wydarzeniu i zapewnić właściwy obieg całości dokumentacji, a także właściwie udokumentować przyjęcie i przebieg zgłoszenia o wydarzeniu, wydawanych poleceniach i egzekwować od patrolu skierowanego na miejsce zdarzenia sporządzenia stosownej dokumentacji z przeprowadzonej interwencji.

Nadto organ I instancji nadmienił, iż przeciwko Obwinionemu prowadzone jest jeszcze inne postępowanie dyscyplinarne również o czyn dotyczący wykonywania czynności służbowych na stanowisku kierowania w sposób nieprawidłowy. Ponadto zachodzi przypuszczenie, iż Obwiniony będzie przestrzegał dyscypliny służbowej w przyszłości, dlatego też odstąpiono od ukarania.

Od powyższego orzeczenia odwołanie złożył podkom. M. M., zarzucając mu:

- naruszenie przepisów postępowania - art. 135j ustawy o policji poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób rażąca dowolny, a w szczególności brak wnikliwej analizy przepisów dotyczących zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego, brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanego orzeczenia,

- naruszenie przepisów postępowania – art. 135g ustawy o policji poprzez brak wszechstronnego zbadania sprawy, uwzględniającego okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego,

- naruszenie przepisów postępowania – art. 132 ust. 2 ustawy o policji poprzez brak udowodnienia zawinienia,

- naruszenie przepisów[postępowania – art. 132a ustawy o policji poprzez nie wskazanie rodzaju winy oraz stopnia zawinienia,

- naruszenie przepisu art. 135g ust. 2 ustawy o policji tj. zasady domniemania niewinności przez rzecznika dyscyplinarnego, poprzez uznanie winny zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego na etapie wszczęcia postępowania, dyscyplinarnego,

Po zrealizowaniu zleconych przez P. Komendanta Wojewódzkiego Policji czynności dowodowych, rzecznik dyscyplinarny zapoznał Obwinionego z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie oraz pouczył o prawie do zgłoszenia wyższemu przełożonemu dyscyplinarnemu uwag dotyczących przeprowadzonych czynności dowodowych.

Obwiniony skorzystał z powyższego uprawnienia i złożył w dniu [...] października 2012 r. pismo zawierające uwagi dotyczące przeprowadzonych czynności dowodowych.

Po rozpoznaniu odwołania Obwinionego, P. Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy w części dotyczącej, tego że w dniu [...] czerwca 2012 r. podczas wykonywania obowiązków służbowych dyżurnego KPP G. w godzinach od 08.00 do 20.00,.w związku z przyjętym pisemnym zgłoszeniem o godzinie 17.19 z KP D. B. dotyczącym mieszkańca miejscowości Ł., gm. R. J. N., który groził wysadzeniem domu za pomocą butli gazowej i popełnieniem samobójstwa, nieprawidłowo wykonał czynność służbową przewidując możliwość popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i godząc się na to, w ten sposób, że po skierowaniu patrolu celem podjęcia interwencji nie wyegzekwował od policjantów notatki urzędowej z podjętych czynności oraz zabezpieczenia listu pożegnalnego sporządzonego przez J. N. i nie przedłożył całości materiałów dotyczących wydarzenia celem podjęcia przez kierownictwo jednostki merytorycznej decyzji co do dalszego toku postępowania przewidzianego w trybie art. 307 k.p.k., a nadto nie odnotował przyjęcia zgłoszenia i przebiegu przedmiotowego wydarzenia w książce przebiegu służby dyżurnego, tym samym nie zapewnił właściwego obiegu informacji o zaistniałym wydarzeniu, czym ww. funkcjonariusz naruszył art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U. 2011, Nr 287, poz. 1687 j.t.) w zw. z § 9 ust. 1 pkt 6 i § 11 ust. 1 zarządzenia nr 1/73 Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby Dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji.

W pozostałej części P. Komendant Wojewódzki Policji uchylił orzeczenie i w tym zakresie uniewinnił Obwinionego od tego, że nie sporządził właściwej notatki przedwstępnej.

W uzasadnieniu orzeczenia organu II instancji wskazano, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu dyscyplinarnym nie budzi wątpliwości i jest wystarczający do ustalenia stopnia zawinienia podkom. M. R. M. oraz zakresu jego odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zeznania świadków są spójne, logiczne i korelują z pozostałym materiałem dowodowym. Brak jest też jakichkolwiek obiektywnych podstaw, aby zeznaniom tym odmówić wiarygodności. Na podstawie tych materiałów, w ocenie organu I instancji, w pełni znajduje uzasadnienie stwierdzenie, że Obwiniony, będąc doświadczonym policjantem, powinien zdawać sobie sprawę, iż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy dopuszcza się przewinienia dyscyplinarnego, Pomimo ciążących na nim obowiązków wynikających z przepisów prawa i pragmatyki służbowej przyjętej w KPP w G. nie podjął adekwatnych do sytuacji czynności zmierzających do zapobieżenia naruszeniu dyscypliny służbowej. Trudno nowiem znaleźć logiczne uzasadnienie dla udokumentowania podjętych decyzji, zamiast w ,Książce przebiegu służby", za pomocą odręcznych zapisków na odwrocie notatki nadesłanej faxem z Komisariatu Policji w D. B., inicjującej wszelkie działania w tej sprawie i stanowiącej pierwszą informację na temat tego zgłoszenia, nie licząc wcześniejszej rozmowy telefonicznej. Nie znajduje, w ocenie organu, zrozumienia także brak inicjatywy w wyegzekwowaniu od podległych policjantów sporządzenia notatki z poczynionych ustaleń oraz zabezpieczenia listu pożegnalnego. Organ nie znajduje ponadto uzasadnienia dla zrezygnowania z umieszczenia całości dokumentacji w teczce komendanta, tak aby mógł się on zapoznać i wdrożyć stosowne postępowanie.

Organ odwoławczy nie doszukał się uchybień proceduralnych, w szczególności takich, które mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania, ewentualnie uniemożliwiłyby lub utrudniłyby obwinionemu korzystanie z prawa do obrony. W myśl art. 135j ust. 1 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny przy badaniu sprawy jest zobowiązany brać pod uwagę całość materiału dowodowego. W przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym zaś zasadniczymi dowodami są zeznania świadków oraz kopie dokumentów i pisma wnoszone przez Obwinionego. Przede wszystkim na podstawie tych dowodów możliwe było ustalenie faktów oraz stopnia zawinienia podkom. M. R. M. W sprawie zaistniał taki układ dowodów, w którym na korzyść Obwinionego przemawiały jedynie jego pisemne stanowiska wyrażone w odwołaniu oraz piśmie odnoszącym się do uzupełnienia akt sprawy, gdyż skorzystał on z przysługującego mu prawa i odmówił składania wyjaśnień. Okoliczność, że przełożony dyscyplinarny dał wiarę dowodom przeciwnym dla twierdzeń Obwinionego prawa nie narusza, skoro taka ocena mieści się w wyżej wskazanych granicach swobodnej oceny dowodów. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także naruszenia zasady domniemania niewinności.

W reasumpcji organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zostało wykazane, iż obwiniony w sposób wyjątkowo lekceważący podszedł do swoich obowiązków służbowych, a tym samym naruszył obowiązujące go nasady i normy prawne. Obowiązek wykonywania poleceń oraz przestrzegania przepisów dotyczących pragmatyki służbowej znajduje umocowanie w art. 58 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o Policji i wynika ze specyfiki zhierarchizowanej instytucji, jaką jest Policja. Stosunek służbowy policjantów charakteryzuje się znaczną dyspozycyjnością i zdyscyplinowaniem, którym funkcjonariusze muszą się podporządkować, natomiast Obwiniony na żadnym etapie postępowania dyscyplinarnego nie dał powodu do uznania, iż swoje zachowanie poddał krytycznej ocenie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od powyższego orzeczenia wniósł podkom. M. M., zarzucając mu rażące naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na jego treść, tj:

1/ art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Policji w zw. z § 9 ust. l pkt. 6 i § 11 ust, l Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dn. [...] listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji wobec dowolnego uznania, że podkom. M. R. M. naruszył dyscyplinę służbową poprzez nieprawidłowe wykonanie czynności służbowej w ten sposób, że nie wyegzekwował od interweniujących policjantów notatki urzędowej oraz zabezpieczenia listu pożegnalnego, nie przedłożył całości materiałów dotyczących wydarzenia celem podjęcia przez kierownictwo jednostki merytorycznej decyzji co do dalszego postępowania, nie odnotował przyjęcia zgłoszenia i przebiegu przedmiotowego wydarzenia w książce przebiegu służby dyżurnego mimo, iż żaden z powołanych przepisów prawa nie nakładał na skarżącego obowiązku dokumentowania wykonywanych czynności służbowych w sposób wskazany przez Organ I i II instancji.

2/ art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Policji w zw. z § 9 ust. 1 pkt. 6 i § 11 ust, l Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dn. [...] listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji wobec dowolnego, sprzecznego z treścią zgromadzonego materiału dowodowego uznania, że sposób udokumentowania wydarzenia dotyczącego interwencji podjętej wobec J. N. w postaci:

- notatki urzędowej z KP w D. B., przesłanej faxem do KPP w G.-k. [...]-[...],

- wpisu do Elektronicznego Rejestru Interwencji (podając godzinę otrzymania

zgłoszenia, wydane polecenia, sposób zakończenia interwencji) -k. [...],

- protokołu doprowadzenia osoby do wytrzeźwienia (wskazującego powód

doprowadzenia, stan nietrzeźwości itd.)-k. [...]-[...],

- wpisu w Książce przebiegu służby na SK (wskazującego fakt osadzenia osoby w

PdOZ KPP w G. z adnotacją, iż "groził popełnieniem samobójstwa") - k. [...]-

[...],

- wpisu w Książce Kontroli osób zatrzymanych (zawierającego pełne dane

personalne osoby, datę i godzinę osadzenia w pomieszczeniach oraz zwolnienia, a

także adnotację kierownika jednostki A. K. potwierdzającą fakt

zapoznania się ww. z powyższym faktem i zatwierdzenia czynności osadzenia) -

k. [...]-[...],

- wpisu w Książce przebiegu służby dyżurnego PdOZ, którą prowadzi dyżurny

PdOZ, a którego z przyczyn niezrozumiałych nie włączono w poczet materiału

dowodowego niniejszego postępowania, należy w ocenie Skarżącego uznać za niewystarczający w sytuacji, gdy powołane przepisy Zarządzenia nr [...] określają w sposób ogólnikowy zadania dyżurnego, do których w myśl § 9 ust. 1 pkt. 6 należy zapewnienie właściwego obiegu informacji o zaistniałym wydarzeniu oraz zgodnie z § 11 ust. l bieżące dokumentowania wykonanych czynności, podjętych decyzji, wydanych i otrzymanych poleceń, i nie precyzują, w jakiej formie dokumentowanie i obieg informacji ma nastąpić, co oznacza, iż zachowanie skarżącego nie wypełnia znamion postawionego mu zarzutu.

3/ art. 132a pkt. 2 ustawy o Policji wobec uznania, że przewinienie dyscyplinarne podkom. M. R. M. jest zawinione i popełnione z winy umyślnej, mimo, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma podstaw, by przypisać skarżącemu choćby winę nieumyślną.

4/ art. 135e ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 135p ust. 1 i art. 171 § 1 i 2 Kpk wobec rozstrzygnięcia sprawy na podstawie dowodów w postaci zeznań świadków A. K., R. Z., D. S., D. K., T. P., H. K. oraz V. Ż. w sytuacji, gdy przesłuchanie świadków przez przełożonego dyscyplinarnego w toku postępowania w I instancji nastąpiło bez pouczenia obwinionego o prawie do udziału w tych czynnościach, jak również bez uprzedniego zawiadomienia go o miejscu i terminie przeprowadzenia tych czynności.

5/ art. 135f ust. 1 ustawy o Policji poprzez naruszenie prawa skarżącego do obrony wobec:

- nieuprawnionego zatajenia przez rzecznika dyscyplinarnego treści pisma P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z [...].10.2012 r. zakreślającego czynności do wykonania w ramach uzupełnienia postępowania, mimo żądania przez skarżącego dostępu do tego pisma, co wpłynęło negatywnie na możliwość zajęcia stanowiska w sprawie

- stwierdzenia, że Obwiniony stara się poprzez subiektywne spojrzenie na całą sprawę, manipulować faktami, aby wykazać prawidłowość swojego postępowania i brak jakichkolwiek nieprawidłowości. Ukazuje to brak samokrytyki i odpowiedzialności za realizowane przez siebie czynności, mimo, iż podejmowane przez podkom. M. R. M. działania w postaci składanych pism, w których przedstawia swoje twierdzenia mieszczą się w ramach przysługującego mu prawa do obrony, a żaden przepis prawa nie nakazuje mu podać się "samokrytyce".

6/ art. 135g ust. 1 ustawy o Policji wobec potraktowania na niekorzyść skarżącego

niewyjaśnionej w toku postępowania okoliczności dotyczącej faktycznej treści i

charakteru "karteczki" zabranej przez interweniujących policjantów, która zawierając

sformułowanie "zapraszajcie na pogrzeb" w sposób niezrozumiały i całkowicie

bezpodstawny została potraktowana przez organy obu instancji jako list pożegnalny.

7/ art. 135g ust. 2 ustawy o Policji wobec naruszenia zasady domniemania niewinności poprzez stwierdzenie, iż:

- dla decyzji podjętych zarówno przez organ l i II instancji nie miały znaczenia

toczące się równolegle inne postępowania dyscyplinarne przeciwko

obwinionemu (.,.). Mogą jedynie wskazywać na fakt, iż obwiniony może mieć

pewne trudności z realizacją ciążących na nim obowiązków służbowych, a

sposób pełnienia przez niego służby należałoby objąć szczególnym nadzorem,

- a nadto, że obwiniony na żadnym etapie postępowania dyscyplinarnego nie dal

powodu do uznania, iż swoje zachowanie poddał krytycznej ocenie, co wskazuje na brak obiektywizmu i bezstronności Organu II instancji, i niewątpliwie wpłynęło na wynik postępowania wobec przyjęcia winy skarżącego.

8/ art. 1351 ust. 1 ustawy o Policji wobec rozpoznania sprawy i wydania przez organ

odwoławczy orzeczenia mimo nie ustalenia przez Organ I instancji stanu faktycznego

w postępowania dyscyplinarnym, co stanowi przeszkodę uniemożliwiającą rzetelne i

merytoryczne rozpoznanie sprawy oraz niweczy zasadę dwuinstancyjności

postępowania dyscyplinarnego.

9/ art. 1351 ust. 1 ustawy o Policji wobec dowolnego, pozostającego w sprzeczności z

treścią zgromadzonego materiału dowodowego przyjęcia, że:

- obowiązkiem podkom. M. R. M. było wyegzekwowanie od interweniujących funkcjonariuszy sierż. T. P. i sierż. H. K. stosownej w tego typu sytuacjach dokumentacji w postaci"notatki urzędowej" z wykonanych czynności i poczynionych ustaleń mimo, iż ani Organ I instancji, ani Organ odwoławczy nie był w stanie wskazać przepisu prawa, z którego miałby wynikać taki obowiązek skarżącego.

- rolą dyżurnego jest wyegzekwowanie od policjantów skierowanych na

interwencję notatki z wykonanych czynności i poczynionych ustaleń (...), tego

rodzaju działanie jest oczywiste f wynikające ze znanej również obwinionemu

pragmatyki służbowej w sytuacji, gdy obowiązkiem funkcjonariusza Policji, w

tym pełniącego obowiązki dyżurnego, jest przestrzeganie przepisów prawa, a

nie stosowanie się do schematów działania opisanych przez Organ na

podstawie zeznań świadków.

- Dziwić może jedynie fakt, iż wszyscy bezpośredni świadkowie tego zdarzenia

mieli świadomość tego obowiązku, poza obwinionym, co nie polega na

prawdzie, a nadto katalog praw i obowiązków dyżurnego określają przepisy

prawa, a nie subiektywne przekonanie innych funkcjonariuszy.

- Skarżący winien był spowodować procesowe zabezpieczenie listu

pożegnalnego jako dowodu w sprawie i załączyć do całości dokumentacji mimo, że brak było podstaw do prowadzenia jakichkolwiek czynności procesowych w sprawie J. N., co w konsekwencji przyznał również Organ I instancji wskazując w uzasadnieniu orzeczenia, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w kierunku art. 151 Kk zostało zakończone wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego.

- Do zapoznania się z dokumentami dotyczącymi J. N. przez kierownictwo jednostki doszło niejako przypadkiem, przy wykonywaniu czynności nadzorczych (jak wskazuje świadek podinsp. A. K.), co nie polega na prawdzie, bowiem wskazany świadek - co potwierdza sporządzona przez niego adnotacja w Książce Kontroli osób zatrzymanych o treści "zasadne" wskazuje, iż zatwierdzając decyzje o osadzeniu ww. musiał mieć on wiedzę o okolicznościach zdarzenia.

10/ art. 135k ust. 1 ustawy o Policji wobec sporządzenia przez Komendanta

Powiatowego Policji w G. i przedstawienia Organowi II instancji "stanowiska

do odwołania" wniesionego przez podkom. M. R. M., zawierającego szczegółowe odniesienie się wskazanych przez skarżącego naruszeń proceduralnych, mimo braku podstawy prawnej do wystąpienia z takim pismem, co w efekcie stanowi niedopuszczalne naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania dyscyplinarnego, zmierza do usuwania braków uzasadnienia orzeczenia Organu l instancji, jest przejawem wkraczania w kompetencje Organu II instancji, i co -

zważając na treść uzasadnienia orzeczenia organu odwoławczego - miało wpływ na

wynik postępowania.

11/ art.135n ust. 4 ustawy o Policji wobec wydania przez organ odwoławczy

rozstrzygnięcia nieznanego ustawie tj. zaskarżone orzeczenie Organu I instancji

częściowo utrzymujące w mocy, a w pozostałej części uchylające orzeczenie i w tym

zakresie uniewinniające obwinionego.

Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia P. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dn. [...].11.2012 r. nr [...] i poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w G. nr [...] z dnia [...].09.2012 r. oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie. Ponadto organ wskazał, iż argumenty podniesione przez Skarżącego maja charakter ocenny, wynikający z subiektywnej analizy materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia następuje w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne P. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] listopada 2012 r., jak i orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] października 2012 r. naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Zważywszy na przedmiot zaskarżenia wskazać należy, iż kwestię odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów reguluje ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687, j.t.) w Rozdziale 10 zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Zawarta jest w nim materialnoprawna regulacja odpowiedzialności policjantów, jak również regulacja procesowa postępowania dyscyplinarnego. Jest to regulacja kompleksowa w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Regulacja ta jedynie w zakresie przewidzianym w art. 135p ust. 1 ww. ustawy (tj. dotyczącym wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych) zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego. Powołana ustawa o Policji nie odsyła w zakresie w niej nieuregulowanym do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Również art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie daje podstawy do stosowania do postępowania dyscyplinarnego przepisów tego aktu prawnego. Właściwość sądu administracyjnego do kontroli orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w stosunku do funkcjonariusza Policji wynika z przepisu art. 3 § 3 p.p.s.a. oraz art. 138 ustawy o Policji, wedle którego od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Przyczyną uwzględnienia skargi, jak wyżej wskazano, były, w ocenie Sądu, błędy proceduralne popełnione podczas prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też nie było celowe, zdaniem Sądu, szczegółowe dokonywanie merytorycznej oceny stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w szczególności oceny zawinienia Skarżącego i wymierzonej mu kary.

Za zasadne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące: braku pouczenia Obwinionego o prawie do udziału w przesłuchaniu świadków i braku zawiadomienia Obwinionego o miejscu i terminie przeprowadzenia tychże czynności, co doprowadziło do naruszenia prawa do obrony Obwinionego (tj. pkt 4 zarzutów skargi), uniemożliwienie Obwinionemu zapoznania się z pismem P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] października 2012 r. i ustosunkowania się do niego, co doprowadziło do naruszenia prawa do obrony Obwinionego (tj. pkt 5 zarzutów skargi) oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności wobec nie ustalenia przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenia uzupełnienia uzasadnienia orzeczenia I instancji w treści pisma "stanowisko do odwołania" (tj. pkt 8 i 10 zarzutów skargi).

Odnosząc się do pierwszego spośród powyżej wymienionych naruszeń, tj. braku pouczenia Obwinionego, przez organ prowadzący postępowanie w I instancji, o prawie do udziału w przesłuchaniu świadków, a także braku zawiadomienia Obwinionego o miejscu i terminie przeprowadzenia tych czynności, stwierdzić należy, że stanowi on najpoważniejsze uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie. Brak zawiadomienia Obwinionego o przesłuchaniu świadków z odpowiednim pouczeniem skutkował, bowiem pozbawieniem Obwinionego realizacji jego prawa do obrony.

Z akt postępowania dyscyplinarnego wynika, iż w sprawie przesłuchano następujących świadków: A. K. (k. [...]-[...], [...]-[...]), R. Z. (k. [...]-[...]), D. S. [...]). Na protokołach przesłuchań wszystkich ww. świadków, widnieją jedynie podpisy przesłuchującego, świadka oraz protokolanta (rzecznika dyscyplinarnego). W aktach brak jest jakichkolwiek zawiadomień doręczonych Obwinionemu, dotyczących wskazania czasu i miejsca dokonania przesłuchań świadków przez rzecznika.

Zauważyć należy, iż z treści art. 135f ustawy o Policji, wynika jedno z podstawowych praw obwinionego – prawo do obrony. Zgodnie zaś z ust. 5 niniejszego przepisu udział obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym nie wyłącza osobistego działania w nim obwinionego. Wedle natomiast art. 171 ust. 2 k.p.k., który w zakresie dotyczącym świadków znajduje odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie (zgodnie z art. 135p ustawy o Policji) prawo zadawania pytań osobie przesłuchiwanej, (przez którą należy rozumieć także składającego zeznania świadka) mają prócz organu przesłuchującego, strony, obrońcy, pełnomocnicy, biegli oraz podmiot określony w art. 416 k.p.k, a pytania zadaje się osobie przesłuchiwanej bezpośrednio, chyba, że organ przesłuchujący zarządzi inaczej. Stronami zaś w postępowaniu dyscyplinarnym policjantów są: organ prowadzący postępowanie (przełożony dyscyplinarny, rzecznik dyscyplinarny) oraz obwiniony.

Uprawnione jest natomiast, zdaniem Sadu twierdzenie, że udział obrońcy, który nie wyłącza osobistego udziału w postępowaniu obwinionego, należy rozumieć jako - poza stawiennictwem - samodzielne podejmowanie przez obwinionego czynności, do których jest uprawniony (por. wyrok SN V KRN 355/73, OSNKW 1974, nr 1, poz. 17). Wobec powyższego, zarówno w sytuacji, gdy ustawa przewiduje konieczność udzielenia pouczenia, jak również, gdy w świetle okoliczności sprawy jest ono nieodzowne, brak pouczenia lub pouczenie o mylnej treści powoduje, że zeznania zostały uzyskane od świadka w warunkach ograniczających realizację prawa obwinionego do obrony, a więc mamy do czynienia z dowodem uzyskanym wadliwie. Na organie prowadzącym postępowanie dyscyplinarne ciąży, zatem obowiązek podjęcia starań w celu zapewnienia obwinionemu możliwości realizacji jego prawa do zadawania pytań świadkom. Organ winien, zatem odpowiednio wcześniej pouczyć Obwinionego o przysługującym mu uprawnieniu do uczestnictwa w przesłuchaniu i kierowania pytań do świadków oraz zawiadomić Obwinionego o ustalonym terminie i miejscu przesłuchania poszczególnych świadków, aby mógł on czynnie realizować swoje prawo do obrony poprzez uczestnictwo w tejże czynności, a więc zadawanie pytań świadkom i składanie wyjaśnień.

Tym bardziej rażące w tym zakresie, jest naruszenie proceduralne, jakiego dopuścił się organ I instancji, że zeznania powyżej wskazanych świadków były, obok dokumentów, zasadniczymi dowodami w sprawie.

Odnosząc się do kolejnego, uznanego przez Sąd za zasadny, zarzutu polegającego na nie zapoznaniu Obwinionego z treścią pisma P. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] października 2012 r., zawierającego wytyczne w zakresie przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych przez rzecznika dyscyplinarnego, wskazać należy, iż także wskutek powyższego naruszone zostało prawo Obwinionego do obrony.

Według art. 135l ust. 1 ustawy o Policji w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres.

Jak bowiem już uprzednio zostało wskazane, Obwiniony ma prawo do osobistego udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, a co za tym idzie należy umożliwić mu realizację tego prawa, poprzez zapewnienie sposobności wypowiedzenia się odnośnie każdego dowodu. Z uwagi na fakt, że postępowanie dowodowe na etapie postępowania odwoławczego może ograniczać się jedynie do uzupełnienia materiału dowodowego przez rzecznika dyscyplinarnego prowadzącego postępowanie dyscyplinarne, na zlecenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego, należało umożliwić Obwinionemu wypowiedzenie się, co do zakresu i sposobu uzupełnienia materiału dowodowego oraz poinformować o treści pisma z dnia [...] października 2012 r. Pismo niniejsze nie ma charakteru korespondencji prywatnej, lecz w świetle art. 135l ust. 1 ustawy o Policji stanowi uzupełnienie materiału dowodowego zgromadzonego na etapie postępowania przed organem I instancji. Pomimo zaś faktu, że jest to pismo kierowane do rzecznika dyscyplinarnego, stwierdzić należy, iż winno zostać ono dołączone do akt dyscyplinarnych, albowiem to właśnie rzecznik dyscyplinarny jest organem prowadzącym postępowanie, w którym prawo do czynnego udziału zostało zagwarantowane Obwinionemu z mocy przepisów ustawy. Uchybienie niniejsze pozbawiło, zatem Obwinionego realizacji przysługującego mu prawa do obrony.

Za zasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności tj. art. 135l ust. 1 zd. 1 ustawy o Policji. Nie jest spornym, iż organ I instancji zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji bardzo lakoniczny i niepełny opis stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, co dostrzegł także organ II instancji w treści uzasadnienia (k. 86), gdzie wskazał, że: "Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów, co do braku pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zaskarżonym rozstrzygnięciu należy podzielić stanowisko obwinionego w tym zakresie. Jednakże, jak wykazano wcześniej, zebrany materiał dowodowy pozwala na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, a co za tym idzie konwalidowanie niniejszym uzasadnieniem tego mankamentu w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji." Mimo powyższego organ odwoławczy kilkakrotnie wskazał w uzasadnieniu orzeczenia, że przy rozpatrzeniu sprawy wziął pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejące w chwili rozpatrzenia odwołania, oraz, że stan faktyczny w sprawie możliwy jest do odtworzenia na podstawie znajdującego się w aktach postępowania materiału dowodowego, a w szczególności zeznań świadków i dokumentów.

W ocenie Sadu organ II instancji dopuścił się naruszenia zasady dwuinstancyjności wyrażającej się w art. 135 l w zw. z art. 135k ustawy o Policji, albowiem nie tylko uzupełnił materiał dowodowy, (na co zezwala art. 135l ust. 1 ww. ustawy), ale tez "skonwalidował" postępowanie prowadzone przez organ I instancji poprzez ustalenie i ocenę stanu faktycznego, co jest niedopuszczalne. Organ odwoławczy wkroczył, zatem w uprawnienia organu I instancji, pozbawiając tym samym Obwinionego uprawnienia do rozpatrzenia jego sprawy w dwóch instancjach. Zadaniem, bowiem organu odwoławczego jest, kontrola i ocena rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji, a nie dokonanie uzupełnienia, czy też "konwalidacji" kontrolowanego rozstrzygnięcia. W efekcie przedmiotowe postępowanie zostało ograniczone do jednej instancji. Świadczy o tym już zakres sporządzonych przez organy uzasadnień tj.: w I instancji 2 strony maszynopisu, w II instancji natomiast 16 stron. W efekcie dokonanej przez organ II instancji "konwalidacji", Skarżący został pozbawiony możliwości kontroli wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, z uwagi na brak możliwości sformułowania merytorycznych zarzutów.

Ponadto naruszenie zasady dwuinstancyjności przejawiło się także w uzupełnieniu przez organ II instancji braków orzeczenia pierwszoinstancyjnego poprzez uwzględnienie w orzeczeniu odwoławczym treści pisma "stanowisko do odwołania". Organ odwoławczy miał, bowiem obowiązek rozpoznać sprawę całościowo na podstawie stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji. Tymczasem rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym, organ rozszerzył opisany w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej stan faktyczny sprawy, opierając się nie na uzasadnieniu decyzji organu I instancji, lecz na przedstawionym przez organ I instancji piśmie z dnia [...] września 2012 r. zawierającym stanowisko do odwołania (k. [...]). Należy zgodzić się ze Skarżącym, że takie stanowisko (jakkolwiek zdaniem Sądu dopuszczalne) nie może zastępować uzasadnienia organu I instancji lub stanowić jego uzupełnienie, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ I instancji jest, bowiem obowiązany sporządzić pełne uzasadnienie orzeczenia, wskazujące na stan faktyczny i prawny, zawierające wyjaśnienie podstawy prawnej oraz wskazanie na dowody, które zdaniem organu stanowiły podstawę rozstrzygnięcia i na te, którym odmówiono wiarygodności wraz z uzasadnieniem tejże decyzji organu.

Powyżej opisane uchybienia proceduralne są wystarczające do uwzględnienia skargi. Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia procedury nie są na tyle istotne by miały wpływ na wynik sprawy, zaś te, które odnoszą się do winy i kary nie zostały przez Sąd przeanalizowane z uwagi na przedwczesność wobec stwierdzonych uchybień proceduralnych.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. W pkt. 2 wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i 2, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 j.t.). Do kosztów zaliczono opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru ustalone przy uwzględnieniu charakteru sprawy i niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika.