Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 877/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93, art. 95 pkt 8, art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 39
journal: Dz.U. 2018 poz 1311
law: Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 5 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2020 roku sprawy ze skargi A S.A. w W. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz strony skarżącej – A S.A. w W. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w W., kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 877/19

U Z A S A D N I E N I E

Wnioskiem z dnia 13 maja 2019 r. A S.A. w W. wystąpiła do Wójta Gminy M. o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym A S.A., położonej w obrębie geodezyjnym [...], oznaczonej nr ewid. dz. 268/1 o pow. 12,6937 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...], wykonanego niezależnie do ustaleń planu, na podstawie przepisów art. 95 pkt 8 i art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) - dalej jako u.g.n. oraz art. 39 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311) - dalej jako u.r.p.k.p., w celu realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych. A S.A. wskazała, że celem podziału jest przygotowanie działki do aportu na rzecz zarządcy infrastruktury kolejowej.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy M. zatwierdził projekt podziału ww. nieruchomości, zgodnie z wnioskiem A S.A., na 8 działek ewidencyjnych: nr 268/3 o pow. 0,6912 ha, nr 268/4 o pow. 0,0077 ha, nr 268/5 o pow. 0,1096 ha, nr 268/6 o pow. 0,0923 ha, nr 268/7 o pow. 0,1404 ha, nr 268/8 o pow. 0,2100 ha, nr 268/9 o pow. 0,2100 ha i nr 268/10 o pow. 11,2325 ha.

W decyzji wskazano, że wydzielona działka nr 268/5 będzie miała zapewniony dostęp do drogi publicznej (ul. A) poprzez ustanowienie służebności przejścia i przejazdu szer. 5,0 m na działce nr 268/4. Działki nr 268/6, 268/7, 268/8 i 268/9 (po podziale) będą miały zapewniony dostęp do drogi publicznej (ul. A) poprzez ustanowienie służebności przejścia i przejazdu szer. 5,0 m na działkach nr 268/4 i 268/5. Działka nr 268/10 (po podziale) będzie miała zapewniony dostęp do drogi publicznej (ul. A) poprzez ustanowienie służebności przejścia i przejazdu szer. 5,0 m na działkach nr 268/4, 268/5 i 268/7. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podział nieruchomości oznaczonej nr działki 268/1 o pow. 12,6937 ha, położonej w obrębie geodezyjnym [...], został dokonany na podstawie art. 95 pkt 8 u.g.n., zgodnie z którym podział w celu wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych następuje niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z uwagi na wskazaną wyżej podstawę prawną wniosek o podział nie podlega zaopiniowaniu w trybie art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r., poz. 725 ze zm.) tereny zamknięte są to tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych w drodze decyzji. Działka nr 268/1, położona w obrębie [...], decyzją Nr [...] Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, została uznana za teren zamknięty i wykazana w załączniku do ww. decyzji. Dokonując podziału na podstawie art. 95 pkt 8 u.g.n., który stanowi wyjątek od zasady zawartej w art. 93 ust. 1 u.g.n. ustala się, czy nieruchomość będąca przedmiotem podziału znajduje się na terenie zamkniętym i czy podział nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi. W tak prowadzonym postępowaniu podziałowym nie ocenia się podziału pod kątem wydzielenia nieruchomości na inny cel, w tym także wydzielenia nieruchomości pod drogę publiczną. Wobec tego nie ma podstaw do zastosowania art. 98 ust. 1 u.g.n. Organ zaznaczył, iż projekt podziału wykonany został zgodnie z przepisami prawa obowiązującego w tym zakresie na mapie podziału przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Wnioskiem z dnia 1 lipca 2019 r. A S.A. wystąpiła do organu I instancji o uzupełnienie decyzji co do rozstrzygnięcia w zakresie orzeczenia o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości stanowiącej działkę o numerze ewid. 268/1 o pow. 12,6937 ha, położonej w obrębie [...], również na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. oraz wskazanie, że projektowane działki o nr 268/3 o pow. 0,6912 ha oraz nr 268/4 o pow. 0,0077 ha stanowią drogi publiczne - drogę gminną, wykorzystywaną w ciągu drogi publicznej (ul. B), przedłużenie działki ewid. 112/2 oraz drogę powiatową w ciągu drogi publicznej (ul. A) w ciągu działki ewid. nr 269 i 60/2.

Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] organ I instancji odmówił uzupełnienia decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż w postępowaniu mającym na celu podział nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 8 u.g.n. nie ocenia się podziału pod kątem wydzielenia nieruchomości na inny cel, w tym także wydzielenia nieruchomości pod drogę publiczną. Ponadto organ wskazał, że art. 98 ust. 1 u.g.n ma zastosowanie w przypadku wydzielenia nieruchomości pod drogę publiczną, jeżeli ta nieruchomość jest przeznaczona pod taką drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2009 r., II SA/Gd 413/08). Przy czym nie chodzi o wybudowanie drogi (może zostać wybudowana dużo później), ani o nadanie drodze określonej kategorii drogi publicznej, lecz o samo przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną. Nieruchomość oznaczona nr działki 268/1 o pow. 12,6937 ha, będąca przedmiotem decyzji podziałowej, położona jest na obszarze, dla którego nie sporządzono planu miejscowego i dla którego nie została wydana decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wobec powyższego organ stwierdził, iż nie jest możliwe uzupełnienie decyzji we wskazanym przez Spółkę zakresie.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie [...] A S.A. wniosła, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, zarzucając, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i w konsekwencji naruszeniem prawa materialnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu A S.A. przedstawiła przebieg postępowania i przywołała szereg orzeczeń sądów administracyjnych odnoszących się do wydzielenia działek pod drogi publiczne. Podniosła, iż w toku uzgadniania projektu podziału nieruchomości ustalono, że projektowana działka nr 268/3 o pow. 0,6912 ha stanowi działkę zajętą i wykorzystywaną w ciągu drogi publicznej (ul.B) i stanowi przedłużenie dz. ewid. 112/2, projektowana działka nr 268/4 o pow. 0,0077 ha stanowi działkę zajętą i wykorzystywaną jako droga publiczna, w ciągu drogi publicznej (ul. A), w ciągu dz. ewid. 269 i 60/2.

Skoro zatem działki sąsiednie - dla działki projektowanej ozn. nr ewid. 268/3 jest to działka nr 112/2, a dla projektowanej działki nr 268/4 są to działki nr 269 i nr 60/2, znajdują się w ciągu drogi publicznej, to projektowane działki znajdujące się w ich przedłużeniu również muszą stanowić drogę publiczną. Skarżąca zaznacza, iż taki stan istnieje na gruncie - projektowane działki są w istocie drogami asfaltowymi, z których korzystają wszyscy bez ograniczeń, jak z drogi publicznej.

Mając wiedzę o powyższych okolicznościach, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tej sprawie i ewentualnie uzupełnić materiał dowodowy w tym zakresie na okoliczność, czy projektowane działki nr 268/3 i nr 268/4 stanowią drogę publiczną i kto jest ich zarządcą. Takich czynności organ I instancji nie przeprowadził, pomimo wniosku złożonego przez A S.A. w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n., jak i pomimo okoliczności występujących na gruncie (droga publiczna, wyasfaltowana, przedłużenie drogi publicznej). Organ I instancji w ogóle się do powyższej kwestii nie ustosunkował, nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, czym naruszył art. 7, art. 77 § l i art. 80 k.p.a., analizując jedynie inne zagadnienia. Jeżeli bowiem organ ma wiedzę o przeznaczeniu wydzielanych działek gruntu, to winien to uwzględnić w decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Z decyzji zatwierdzającej podział musi wynikać, iż podział został dokonany w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. Konieczne jest również wskazanie, która działka projektowana stanowi drogę publiczną. Bez takiego rozstrzygnięcia decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, na której znajduje się droga publiczna jest wadliwa i niewykonalna.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 93 ust. 1 u.g.n., podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. l dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2 u.g.n.).

W art. 95 u.g.n. unormowano wyjątki od ogólnych zasad podziału nieruchomości. Odmienność trybu podziału nieruchomości na podstawie art. 95 u.g.n., w stosunku do zasad ogólnych, określonych w ww. art. 93 u.g.n. polega na braku związania ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czy decyzji o warunkach zabudowy. Stosownie bowiem do art. 95 u.g.n., niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może być dokonany w celach wskazanych w tym przepisie. W punkcie 8 art. 95 u.g.n. wskazano na wydzielenie działek gruntu na terenach zamkniętych. Kryteria, które zobligowany jest zbadać organ zatwierdzając podział w tym trybie, to ocena, czy nieruchomość znajduje się na terenie zamkniętym i czy podział nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi.

Decyzją Nr [...] Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych, wydaną na podstawie art. 4 ust. 2a p.g.k., działka nr 268/1, położona w obrębie geodezyjnym [...], została uznana za teren zamknięty (działka ta została wykazana w załączniku nr 2 obejmującym wykaz działek ewidencyjnych, przez które przebiegają linie kolejowe, uznanych jako tereny zamknięte, tom 5 - województwo [...], tabela poz.[...]) Bezspornie zatem nieruchomość podlegająca podziałowi (działka nr 268/1 o pow. 12,6937 ha, obręb[...]) stanowi teren zamknięty.

We wniosku o podział nieruchomości Spółka jako podstawę prawną podziału wskazała ww. art. 95 pkt 8 u.g.n., a jako cel podziału - przygotowanie działki do aportu na rzecz zarządcy infrastruktury kolejowej, powołując się na art. 39 u.r.p.k.p.

Stosownie do ww. art. 39 ust. 1 u.r.p.k.p., A SA gospodaruje mieniem, w szczególności przez wnoszenie do spółek, sprzedaż, oddawanie do odpłatnego korzystania w drodze umów prawa cywilnego, a także przez zbywanie mienia zbędnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Gospodarowanie budynkami mieszkalnymi i lokalami mieszkalnymi regulują przepisy rozdziału 7 oraz przepisy art. 81 (art. 39 ust. 2 u.r.p.k.p.). Mienie A SA może być przekazane nieodpłatnie, w drodze umowy, na własność jednostkom samorządu terytorialnego, na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych tych jednostek w dziedzinie transportu (art. 39 ust. 3 u.r.p.k.p.).

W ocenie Kolegium decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] r. zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości jest zgodna z wnioskiem Spółki i przedstawionym na mapie projektem podziału (mapa z projektem podziału została wpisana do ewidencji materiałów zasobu państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przez Starostę Powiatu [...] w dniu [...]r. pod nr [...]). Wydzielane działki mają zapewniony dostęp do drogi publicznej. Stosownie do art. 93 ust. 3 u.g.n. za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowenie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem.

Jak zasadnie wskazał organ I instancji, w postępowaniu dotyczącym podziałów nieruchomości mającym na celu wydzielenie działek na terenach zamkniętych, nie ocenia się podziału pod kątem wydzielenia nieruchomości z przeznaczeniem na inny cel, w tym także pod drogę publiczną. Ponadto, jak wyjaśnił organ I instancji, nieruchomość będąca przedmiotem decyzji podziałowej położona jest na obszarze, dla którego nie sporządzono planu miejscowego i dla którego nie została wydana decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wydzielana działka nr 268/3 (ul.B) nie stanowi drogi publicznej, bowiem nie została jej nadana kategoria gminnej drogi publicznej (działka nr 112/2 również takiej kategorii nie posiada). Natomiast wydzielona działka nr 268/4 faktycznie znajduje się w ciągu drogi powiatowej (ul.A), oznaczonej nr ewid. 269 i 60/2 (uchwała nr [...] Rady Powiatu w P. z dnia [...] r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg powiatowych oraz ustalenia przebiegu dróg powiatowych).

Okoliczność, że fragment drogi powiatowej znalazł się w granicach terenu zamkniętego nie zobowiązuje jednak do wskazania w decyzji podziałowej celu, na jaki została wydzielona działka nr 268/4 - pod drogę publiczną. W decyzji podziałowej obejmującej tereny zamknięte nie można domagać się wyznaczenia działek pod drogi publiczne, bowiem nie jest to kwestia związana z podziałem nieruchomości, lecz ze stosunkami własnościowymi, które winny być rozstrzygnięte przez sądy powszechne.

Jak wielokrotnie wskazywano w orzeczeniach sądów administracyjnych, skutki prawne, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., w postaci utraty własności lub prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne, nie są przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, ale są następstwem wydania tej decyzji. Przejście prawa własności następuje bowiem z mocy samego prawa. Wbrew zarzutom Spółki nie ma podstaw do rozstrzygnięcia w decyzji podziałowej, wydanej na podstawie art. 95 pkt 8 u.g.n., że wydzielane działki stanowią drogę publiczną.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Spółka podniosła zarzut naruszenia:

1. art. 95 pkt 8, art. 97 ust. 1, art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 39 i 41 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie w sytuacji, kiedy na podstawie ww. przepisów dopuszczalne jest zatwierdzenie projektu podziału przedmiotowej nieruchomości zgodnie z wnioskiem A SA;

2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, co doprowadziło do naruszenia zasad wyrażonych w art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a., tj. praworządności, zaufania obywateli do organów władzy i informowania strony.

W uzasadnieniu skargi, powołując się na poglądy judykatury w sprawie stosowania art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Spółka wskazała, że skutki prawne, o których mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w postaci utraty własności lub prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne nie są przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, ale są następstwem wydania tej decyzji, przejście prawa własności następuje bowiem z mocy samego prawa. Podział ewidencyjny nieruchomości dokonany w tym trybie na wniosek właściciela/wieczystego użytkownika pociąga za sobą szczególny skutek prawny, polegający na przejściu ex lege działki wydzielanej pod drogę publiczną, na własność podmiotu publicznego - gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa, w zależności od kategorii drogi. Tym samym, z decyzji zatwierdzającej podział musi wynikać, iż podział został dokonany w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, konieczne jest również wskazanie, która działka projektowania stanowi drogę publiczną i jakiej kategorii. Bez takiego rozstrzygnięcia decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości na której znajduje się droga publiczna jest wadliwa i niewykonalna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które czyniły koniecznym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. zatwierdzającą podział nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym A S.A., położonej w obrębie geodezyjnym [...], oznaczonej nr ewid. dz. 268/1 o pow. 12,6937 ha.

Poza sporem pozostaje fakt, że wnioskiem z dnia 13 maja 2019 r. A S.A. w W. wystąpiła do Wójta Gminy M. o zatwierdzenie projektu podziału przedmiotowej nieruchomości, wykonanego niezależnie do ustaleń planu, powołując się na przepisy art. 95 pkt 8 i art. 98 u.g.n. oraz art. 39 u.r.p.k.p., w celu przygotowania działki do aportu na rzecz zarządcy infrastruktury kolejowej.

Z treści wniosku wynikało, że z nieruchomości o nr ewid. 268/1 zostało wydzielonych 8 działek ewidencyjnych: nr 268/3 o pow. 0,6912 ha, nr 268/4 o pow. 0,0077 ha, nr 268/5 o pow. 0,1096 ha, nr 268/6 o pow. 0,0923 ha, nr 268/7 o pow. 0,1404 ha, nr 268/8 o pow. 0,2100 ha, nr 268/9 o pow. 0,2100 ha i nr 268/10 o pow. 11,2325 ha, przy czym wnioskodawca wskazał, że działki nr 268/3 i 268/4 usytuowane są w ciągu dróg publicznych.

Poza sporem pozostaje również fakt, że stosownie do art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2 u.g.n.). Natomiast w treści art. 95 u.g.n. unormowano wyjątki od ogólnych zasad podziału nieruchomości. Odmienność trybu podziału nieruchomości na podstawie art. 95 u.g.n., w stosunku do zasad ogólnych, określonych w ww. art. 93 u.g.n. polega na braku związania ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czy decyzji o warunkach zabudowy. Stosownie bowiem do art. 95 pkt 8 u.g.n., niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych.

Z zestawienia treści art. 93 i art. 95 u.g.n. wynika, że w przypadkach, o których mowa w art. 95 u.g.n. projekt podziału nieruchomości nie podlega badaniu w kontekście zgodności z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania terenu ani pod kątem przeznaczenia terenu, ani możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Z literalnego brzmienia pkt 8 art. 95 u.g.n. istotnie wynika również, że organ zatwierdzający projekt podziału nie bada celu podziału, gdyż zobowiązany jest jedynie stwierdzić, że podział dotyczy nieruchomości na terenie zamkniętym. W tym zakresie należy zatem podzielić pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 5 grudnia 2018 r., II SA/Łd 828/18, że "kryteria, które zobligowany jest zbadań organ zatwierdzający podział w tym trybie to ocena, czy nieruchomość znajduje się na terenie zamkniętym, zdefiniowanym w art. 2 pkt 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i czy podział nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi. Żadne inne przesłanki nie zostały przez ustawodawcę przewidziane dla dokonania podziału w tym szczególnym trybie". Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie nie przychyla się jednakże do jednoznacznie wyrażonego w przywołanym orzeczeniu stanowiska, że "w decyzji podziałowej nie można domagać się wyznaczenia działek pod drogi publiczne, bowiem nie jest to kwestia związana z podziałem nieruchomości, lecz ze stosunkami własnościowymi, które winny być rozstrzygnięte przez sądy powszechne".

Nie można bowiem wykluczyć, że w wyniku podziału nieruchomości na terenie zamkniętym dojdzie do wydzielenia działek gruntu, które nie tyle są przeznaczone pod drogi publiczne, ale jak w rozpoznawanej sprawie stanowią już część drogi publicznej. W ocenie Sądu nie jest uprawniona taka wykładnia, która z braku obowiązku badania przez organ celu podziału nieruchomości na terenie zamkniętym wyprowadza brak obowiązku uwzględnienia przez ten organ faktu, że działka powstała na skutek wydzielenia stanowi część drogi publicznej. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że w przypadku podziału nieruchomości w trybie art. 95 pkt 8 u.g.n. nie powstają skutki, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n. Przepisy art. 98 u.g.n. mają charakter generalny i nie sposób stwierdzić, że skutki, które normują odnoszą się wyłącznie do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne w warunkach określonych w art. 93 ust. 1 u.g.n., tj. gdy podział nieruchomości na zasadach ogólnych podlega ocenie co do zgodności z miejscowym planem zagospodarowania terenu. Takiego odesłania do art. 93 ust. 1 u.g.n. ustawodawca nie zastosował. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 czerwca 2018 r., I OSK 254/18 stwierdził, że "użyte w art. 95 pkt 8 u.g.n. pojęcie wydzielenia działek gruntu na terenie zamkniętym jest pojęciem szerokim i (...) nie ma podstaw, by wyłączać z jego zakresu wydzielenie działek zajętych pod istniejące na tym terenie drogi publiczne".

W konsekwencji, w ocenie Sądu, w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości organ ma obowiązek zweryfikowania wskazywanego przez wnioskodawcę faktu, że działka wydzielona z nieruchomości na terenie zamkniętym stanowi część drogi publicznej. Podkreślenia natomiast wymaga, że przy ustaleniu, czy mamy do czynienia z drogą publiczną należy kierować się przepisami ustawy o drogach publicznych, na gruncie której drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tejże ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem (...). Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na kategorie: drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe i drogi gminne, a ulice leżące w ciągu w/w dróg należą do tej samej kategorii co te drogi. Ustawa wskazuje także tryb, w jakim następuje zaliczenie do kategorii dróg i ustalenie ich przebiegu. Stwierdzenie przez organ, że wydzielone na terenie zamkniętym działki stanowią część drogi publicznej (o określonej kategorii) winno znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Determinuje to bowiem powstanie skutków, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n.

W orzecznictwie i doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że aby można było mówić o skutku, jaki przewiduje art. 98 ust. 1 u.g.n., z decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości musi wynikać, że z nieruchomości zostały wydzielone działki pod drogi publiczne - pod drogi publiczne, a nie jedynie pod drogi jako ciąg komunikacyjny, który nie ma charakteru publicznego. O charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi przesądza zatem treść decyzji podziałowej, bo to na podstawie decyzji podziałowej określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność gminy i to za te działki przysługuje dotychczasowym właścicielom odszkodowanie (wyr. NSA z dnia 8 marca 2018 r., I OSK 748/16, z dnia 20 maja 2014 r., I OSK 2681/12, z dnia 27 czerwca 2012 r. I OSK 986/11, CBOSA; M. Wolanin w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 532).

Reasumując, w ocenie Sądu organy obu instancji dopuściły się błędnej wykładni art. 95 pkt 8 w zw. z art. 98 ust. 1 u.g.n., uznając, że dokonanie podziału nieruchomości na terenach zamkniętych wyłącza możliwość wydzielenia działek zajętych pod istniejące drogi publiczne, a w konsekwencji zaistnienie wobec nich skutków, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w toku postępowania organ ustalił, iż wydzielona działka nr 268/3 (ul.B) nie stanowi drogi publicznej, bowiem nie została jej nadana kategoria gminnej drogi publicznej. Działka nr 112/2 również takiej kategorii nie posiada. Natomiast wydzielona działka nr 268/4 znajduje się w ciągu drogi powiatowej (ul. B), oznaczonej nr ewid. 269 i 60/2, co wynika z uchwały nr [...] Rady Powiatu w P. z dnia [...] r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg powiatowych oraz ustalenia przebiegu dróg powiatowych. Oznacza to, że powyższe rozważania odnosić się mogą jedynie do działki nr 268/4. Natomiast Spółka nie może oczekiwać wystąpienia skutków z art. 98 ust. 1 u.g.n. w stosunku do działki nr 268/3, skoro nie stanowi ona drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracji rozpoznają wniosek o zatwierdzenie podziału nieruchomości z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd rozważań.

A.B.