Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1288/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 3,  art. 156  par. 2, w zw. z  art. 158  par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 29  ust. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 718
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skarg Miasta [...] oraz A. G. i P. G. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt I. 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych oraz na rzecz A. G. i P. G. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] (dalej Komisja):

1. stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. nr [...] w części obejmującej udział wynoszący [...] w prawie użytkowania wieczystego przysługującego A. G. oraz P. G. w zabudowanym gruncie o powierzchni [...] m2, położonym w [...] przy ul. [...], opisanym w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], uregulowanym w księdze wieczystej KW nr [...];

2. stwierdziła wydanie wyżej wskazanej decyzji z naruszeniem prawa w części obejmującej udział wynoszący [...] w prawie użytkowania wieczystego przysługującego S. W. oraz A. G. w przedmiotowym gruncie. Jako podstawy rozstrzygnięcia Komisja wskazała art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2267) w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, art. 38 ust. 1 ustawy, art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa i art. 38 ust. 1 ustawy w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy.

W uzasadnieniu Komisja wskazała, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], uregulowana jest obecnie w księdze wieczystej nr KW [...], a objęta była dawną księgą hipoteczną nr [...]. Zabudowana została budynkiem mieszkalnym oddanym do użytkowania w 1870 r. W budynku znajduje się [...] lokali mieszkalnych oraz [...] lokale użytkowe, w tym [...] lokali wyodrębnionych.

Stosownie do zaświadczenia Wydziału [...] Sądu Okręgowego w [...] z [...] marca 1947 r., nr [...] "[...]" przy ul. [...] na dzień [...] lutego 1947 r. opatrzona była wpisem na rzecz K. Z., M. W. i Z. K. w częściach równych niepodzielnie.

Mocą tytułu wykonawczego z [...] stycznia 1948 r., nr [...] Sąd Grodzki w [...] postanowił:

- stwierdzić prawa B. z W. L. do całości spadku, pozostałego po jej matce M. z K. W., ostatnio zamieszkałej i zmarłej w [...] [...] września 1942 r., z tym, że na połowie powyższego spadku służy dożywotnie użytkowanie mężowi zmarłej M. W. (pkt 1);

- stwierdzić, że prawa do całości spadku pozostałego po K. z K. Z., ostatnio zamieszkałej i zmarłej w [...][...] września 1941 r., przeszły na jej siostry M. z K. W. i Z. K. w częściach równych (pkt 2);

- stwierdzić, że prawa do całości spadku pozostałego po Z. K., ostatnio zamieszkałej i zmarłej w [...] [...] sierpnia 1942 r. przeszły na jej siostrę M. z K. W. (pkt 3).

Na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 1943 r., nr [...] Sąd Grodzki w [...] orzekł, że [...] niepodzielna część nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], mająca księgę wieczystą nr [...], stanowiąca własność M. W. przysądzona została w równych częściach na własność F. i J. małżonków W. w szacunku złotych [...] z przejściem [...] części długu Towarzystwa Kredytowego [...], zabezpieczonego pod n [...] i n [...] działu IV wykazu hipotecznego oraz upoważnił F. i J. małżonków W. do przepisania tytułu własności [...] niepodzielnej części nieruchomości w hipotece na siebie na jednostronny wniosek któregokolwiek z nich.

Pismem z czerwca 1949 r. J. W., załączając tytuł wykonawczy Sądu Grodzkiego w [...] z [...] lipca 1943 r., nr [...], wniosła o przepisanie tytułu własności [...] niepodzielnej części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej numerem hip. [...] na imię F. i J. małżonków W. w równych między nimi częściach wraz z [...] częścią długu [...] [...], zabezpieczonego pod nr [...] i [...] Działu IV wykazu hipotecznego księgi hipotecznej nr [...].

Zgodnie z wyciągiem ze sprawozdania z badania hipotecznego nieruchomości przy ul. [...] w [...], właścicielami nieruchomości nr hip. [...] na dzień [...] października 1955 r. byli: K. Z. w [...] części, Z. K. w [...] części oraz F. i J. małżonkowie V. w [...] części, wszyscy niepodzielnie.

Stosownie do zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] stycznia 1991 r. dawnymi właścicielami nieruchomości przy ul. [...] byli: K. Z. w [...] części, Z. K. w [...] części oraz F. i J. małżonkowie V. w [...] części w miejsce M. W., wszyscy niepodzielnie.

Komisja wskazała, że objęcie gruntów w posiadanie Gminy [...] nastąpiło z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...], tj. [...] sierpnia 1948 r. Objęcia dokonano w trybie rozporządzenia Ministra Odbudowy z [...] stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę [...] (Dz. U. R. P. Nr 6, poz. 43).

Wnioskiem z 14 października 1948 r. (data wpływu [...] października 1948 r.) adwokat K. G. - pełnomocnik B. L. (na mocy udzielonego [...] września 1948 r. pełnomocnictwa) wniósł o przyznanie za czynszem symbolicznym B. L. prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej numerem hipotecznym [...]. Do wniosku załączono: odpis tytułu wykonawczego Sądu Grodzkiego w [...] z [...] stycznia 1948 r., nr [...], odpis zaświadczenia Sądu Okręgowego w [...] z [...] lutego 1948 r., nr [...], poświadczone za zgodność pełnomocnictwo z [...] września 1948 r., pokwitowanie wpłaty z asygnacji przychodowej nr [...] z [...] września 1948 r.

Termin złożenia wniosku upływał [...] lutego 1949 r., wobec czego wniosek złożony przez pełnomocnika B. L., następcy prawnego dotychczasowych właścicieli został złożony w terminie.

Orzeczeniem administracyjnym z [...] maja 1950 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił B. L. przyznania prawa wieczystej dzierżawy do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej numerem hipotecznym [...] z jednoczesnym stwierdzeniem, że wszystkie budynki - fragmenty murów znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Gminy [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zgodnie z prawomocnym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...] przy ul. [...] jest przeznaczony pod użyteczność publiczną, w związku z czym korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według prawomocnego planu zagospodarowania przestrzennego.

Dnia [...] stycznia 1951 r. Komisja delegowana przez Prezydium Rady Narodowej w [...] objęła w posiadanie na rzecz Skarbu Państwa budynki znajdujące się na terenie nieruchomości przy ul. [...] oraz przekazała je w zarząd i administrację Zarządowi Nieruchomości Miejskich [...].

Postanowieniem z [...] listopada 1976 r., Dz. Kw. Nr [...], Kw. Nr [...] Państwowe Biuro Notarialne w [...], po rozpoznaniu wniosku Urzędu [...] z [...] października 1976 r. o przepisanie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przy ul. [...] w księdze hipotecznej "[...] nieruchomość nr [...]", postanowiło wyznaczyć wnioskodawcy 14-dniowy termin do usunięcia przeszkody do wpisu przez wskazanie tytułu własności B. L. W uzasadnieniu wskazano, że w księdze wieczystej "Nieruchomość [...] nr [...]" wpisani są jako właściciele K. Z., M. W. i Z. K. Natomiast w 1949 r. wpłynął wniosek Dz. Kw. [...] o przepisanie tytułu własności [...] części nieruchomości na F. i J. małż. W, przy czym, B. L. nie jest wpisana jako właściciel nieruchomości.

Następnie postanowieniem z [...] stycznia 1977 r., Dz. Kw. Nr [...],[...] Państwowe Biuro Notarialne w [...] wyznaczyło wnioskodawcy Urzędowi [...] 1-miesięczny termin do usunięcia przeszkody do wpisu przez uzgodnienie decyzji odmawiającej przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) gruntu nieruchomości przy ul. [...] z treścią księgi hipotecznej nr hip. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie ze stanem wpisów w księdze hipotecznej "Nieruchomość [...] nr [...]" następcami prawnymi M. W. są F. i J. małż. W. na mocy tytułu wykonawczego Sądu Grodzkiego w [...] z [...] lipca 1943 r., sygn. akt [...]. M. V. nie są wymienieni w orzeczeniu z [...] maja 1950 r. jako właściciele części nieruchomości, którym odmawia się przyznania prawa własności czasowej, a orzeczenie to obejmuje całą nieruchomość przy ul. [...].

Postanowieniem z [...] marca 1977 r. Państwowe Biuro Notarialne w [...], po rozpoznaniu wniosku Urzędu [...] z [...] października 1976 r. o przepisanie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w księdze hipotecznej "[...] nieruchomość nr [...]" odmówiło dokonania wpisu, z uwagi na upływ wyznaczonego terminu do usunięcia przeszkody.

Decyzją Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r., nr [...] wydaną w uzupełnieniu do orzeczenia administracyjnego z [...] maja 1950 r. odmówiono F. i J. małżonkom W. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], oznaczonego numerem hipotecznym [...] o pow. [...] m2 z jednoczesnym przejęciem na własność Państwa wszystkich budynków znajdującym się na tym gruncie.

Decyzję z [...] kwietnia 1979 r. przeznaczoną dla nieznanych z miejsca pobytu F. i J. małżonków W., dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, pozostawiono zgodnie z art. 45 kpa w aktach sprawy. Obwieszczenie było wywieszone w Urzędzie [...] przez 14 dni na tablicy ogłoszeń - od [...] maja 1979 r. do [...] maja 1979 r.

W dniu [...] maja 1979 r. Urząd [...] wniósł do Państwowego Biura Notarialnego o przepisanie na własność Skarbu Państwa tytułu własności nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej numerem hipotecznym [...], załączając odpis decyzji z [...] kwietnia 1979 r. oraz o wykreślenie obciążeń hipotecznych opisanych w działach III i IV księgi hipotecznej numer [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.

Państwowe Biuro Notarialne w [...] postanowieniem z [...] czerwca 1979 r., nr Dz. Kw. Nr [...], po rozpoznaniu wniosku F. i J. małżonków W. z [...] czerwca 1949 r., nr [...] o wpis prawa własności [...] części nieruchomości przy ul. [...], nr hip. [...] odmówiło wpisu z tego wniosku [...] części nieruchomości na rzecz F. i J. małżonków W., a [...] czerwca 1979 r. zawiadomiło, że na wniosek Urzędu [...] z [...] czerwca 1979 r. w księdze wieczystej nr [...] wpisano [...] czerwca 1979 r. Skarb Państwa.

Komisja wskazując na decyzje komunalizacyjne podała, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Miasta [...].

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] października 1996 r., sygn. akt [...] spadek po B. L. z domu W. zmarłej [...] lipca 1996 r. nabyli: córka A. G. i jej mąż P. G. po połowie.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w [...] z [...] czerwca 1958 r., sygn. akt [...] prawa do spadku po F. W. zmarłym [...] czerwca 1948 r. nabyły córka D. W. w [...] części oraz żona J. W. w [...] części. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z [...] listopada 1962 r., sygn. akt [...] spadek po J. W. zmarłej [...] listopada 1959 r. nabyła córka D. W. Natomiast spadek po D. W. zmarłej [...] sierpnia 2004 r., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] marca 2005 r., sygn. akt [...] nabyli syn S. W. i córka A. G. w częściach równych.

Pismem z [...] stycznia 1993 r. D. W. zwróciła się do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r.

Natomiast decyzją z [...] stycznia 1994 r., nr [...] Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził, że orzeczenie Prezydenta [...] z [...] maja 1950 r. i decyzja uzupełniająca to orzeczenie z [...] kwietnia 1979 r. w określonej w aktach notarialnych części dotyczących lokali mieszkalnych nr [...] i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części budynku i jego urządzeń, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, wydane zostały z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził ich nieważność.

Postanowieniem z [...] listopada 1995 r., nr [...] Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] stycznia 1994 r., znak [...] wskazując na ujawnienie sprzedaży aktami notarialnymi lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] znajdujących się w budynku położonym ul. [...], a który to fakt nie był znany organowi naczelnemu.

Decyzją z [...] lutego 1998 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast:

- uchylił w całości decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] stycznia 1994 r.,

- odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydenta [...] z [...] maja 1950 r. w części dotyczącej gruntu przeznaczonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Biura Odbudowy [...], uchwalonego przez Naczelną Radę Odbudowy [...][...] stycznia 1949 r., wyłącznie na drogi publiczne wraz z urządzeniami pomocniczymi,

- stwierdził, że orzeczenie Prezydenta [...] z [...] maja 1950 r. w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedaży lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w budynku przy ul. [...] oraz udziałów przypadających właścicielom lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, zostało wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jego nieważność,

- umorzył wszczęte [...] września 1993 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z [...] stycznia 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 149 § 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku A. G. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] lutego 1998 r. Pismem z [...] lipca 2014 r. A. G. cofnęła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] lutego 1998 r. Decyzją z [...] września 2018 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju na podstawie art. 105 § 1 kpa po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] lutego 1998 r. umorzył przedmiotowe postępowanie.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast [...] sierpnia 1998 r. przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek D. W. z [...] stycznia 1993 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 1999 r., nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 i 4 kpa oraz art. 156 § 2 kpa i art. 158 § 2 kpa stwierdziło, że decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Kolegium uznało, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na treść przepisów art. 156 § 2 kpa i art. 158 § 2 kpa.

Komisja wskazała, że w latach 1979 - 1990 Miasto [...] sprzedało osiem wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. [...] wraz udziałami w prawie do gruntu. W wyniku sprzedaży lokali oddano w użytkowanie wieczyste ich właścicielom udział wynoszący łącznie [...] części gruntu pod budynkiem. Udział ten nie został objęty decyzją Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r., nr [...].

Pismem z [...] stycznia 1991 r. D. W. zwróciła się do Urzędu [...] w [...] o zwrot kamienicy położonej w [...] przy ul. [...]. Następnie wnioskiem z [...] lutego 1994 r., załączając ostateczną decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] stycznia 1994 r., nr [...] zwróciła się do Zarządu [...] o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego z [...] października 1948 r. do [...] części nieruchomości przy u. [...], nr hip. [...].

Sąd Rejonowy dla [...] postanowieniem z [...] września 1994 r., sygn. akt [...] ustanowił kuratora do reprezentowania interesów nieobecnej B. L.

Decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...] Prezydent [...] po rozpoznaniu wniosku z [...] października 1948 r. złożonego przez pełnomocnika B. L. - adwokata K. G. o przyznanie prawa własności czasowej, ustanowił na [...] lat prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] w zabudowanym gruncie o pow. [...] m2, położonym w [...] przy ul. [...], opisanym w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...] na rzecz:

- A. G. w udziale wynoszącym [...] części,

- P. G. w udziale wynoszącym [...] części,

- S. W. w udziale wynoszącym [...] części,

- A. G. w udziale wynoszącym [...] części (pkt 1).

Decyzją tą ustalono czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu w wysokości [...] zł płatny w terminie do [...] marca każdego roku z góry za dany rok na konto Urzędu [...] (pkt 2.). W punkcie [...] a decyzji z [...] marca 2014 r. Prezydent [...] stwierdził, że decyzja niniejsza z chwilą, gdy stanie się ostateczna, będzie stanowiła podstawę do zawarcia w formie aktu notarialnego umowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, przy czym termin do zawarcia umowy w formie aktu notarialnego zostanie wyznaczony po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Wojewody [...] z [...] października 1995 r., nr [...] w zakresie dotyczącym komunalizacji na rzecz [...] niesprzedanej części budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie.

Decyzją z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Prezydent [...] po rozpatrzeniu odwołania A. G. i P. G. oraz S. W. i A. G. zmienił za zgodą stron wyżej wymienioną decyzję Prezydenta [...] poprzez wykreślenie z niej pkt VI a, pozostałe punkty decyzji pozostawiając bez zmian.

Na podstawie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste zawartej [...] października 2014 r. w formie aktu notarialnego przed notariuszem L. Z., Rep. [...] pomiędzy Miastem [...], a P. G., A. G., S. W., działającym w imieniu własnym i na rzecz A. G. Miasto oddało w użytkowanie wieczyste do [...] października 2113 r. na rzecz:

- A. G. w udziale [...] części,

- P. G. w udziale [...] części,

- S. W. w udziale [...] części,

- A. G. w udziale [...] części

nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...].

Na podstawie warunkowej umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego [...] marca 2018 r., Rep. [...] przed notariuszem M. D., D. K. działający w imieniu i na rzecz A. G. i S. W., sprzedał K. S., działającemu w imieniu swoim i na rzecz J. B. oraz W. D. całe udziały sprzedających wynoszące łącznie [...] w zabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] oraz całe udziały sprzedających wynoszące [...] części w niezabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] za łączną cenę [...] zł. Umowa niniejsza zawarta została z wyłączeniem skutku rozporządzającego i pod warunkiem, że Prezydent [...] nie skorzysta z przysługującego mu prawa pierwokupu na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 2 oraz art. 111a ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147). Prezydent [...] nie skorzystał z prawa pierwokupu.

Na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego [...] kwietnia 2018 r., Rep. [...] przed notariuszem M. D., D. K., działający w imieniu i na rzecz A. G. i S. W., sprzedał K. S., działającemu w imieniu swoim i na rzecz J. B. oraz W. D. całe udziały sprzedających wynoszące łącznie [...] w zabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] oraz całe udziału sprzedających wynoszące [...] części w niezabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] za łączną cenę [...] zł.

Prokurator del. do Prokuratury Regionalnej w [...] wniósł [...] listopada 2017 r. sprzeciw do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zaskarżając ostateczną decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r., nr [...], zmienioną ostateczną decyzją Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2014 r., nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono wydanie jej w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r.

Pismami z [...] lutego 2018 r. oraz z [...] kwietnia 2018 r. Biuro [...] Urzędu Miasta [...] poinformowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], że uznaje sprzeciw Prokuratora za zasadny i wnosi o wszczęcie w przedmiotowej sprawie postępowania z urzędu i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z [...] marca 2014 r., jako wydanej w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Pismem z [...] maja 2018 r. Prokurator del. do Prokuratury Regionalnej w [...] wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] uzupełnienie sprzeciwu od ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. zmienionej ostateczną decyzją Prezydenta z [...] kwietnia 2014 r.

Komisja, po rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego uznała, że decyzja Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (zmieniona decyzją Prezydenta z [...] kwietnia 2014 r.) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Obliguje to Komisję

do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa w zakresie, w jakim decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, zaś w pozostałym zakresie do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 156 § 2 kpa oraz art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r.

Następnie Komisja przestawiła zasady dotyczące postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odnoszące się do przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, orzecznictwo oraz poglądy doktryny.

Komisja podniosła, że decyzja Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. została wydana, pomimo tego, że sprawa o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawo użytkowania wieczystego) została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. Naczelnik [...] w powyższej decyzji wydanej w uzupełnieniu do orzeczenia administracyjnego z [...] maja 1950 r., działając na podstawie art. 7, art. 5 i art. 8 dekretu, po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z [...] października 1949 r. odmówił F. i J. małżonkom W. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], hip. [...] o pow. [...] m2, z jednoczesnym przejęciem na własność Państwa wszystkich budynków znajdujących się na tym gruncie.

Decyzja Naczelnika [...] została poddana kontroli instancyjnej, w wyniku której zapadła ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. została wydana z kwalifikowanymi wadami prawnymi, uregulowanymi w art. 156 § 1 pkt 3 oraz 4 kpa, gdyż dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (orzeczenie z [...] maja 1950 r.) oraz została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (F. i J. V.). Jednakże, zgodnie z art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa, nie można stwierdzić nieważności decyzji Naczelnika, gdyż od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat.

Komisja podniosła, że skutkiem stwierdzenia w trybie art. 158 § kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa jest pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji. Wynika to z okoliczności, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, w przeciwieństwie do stwierdzenia nieważności decyzji, nie restytuuje pierwotnego stanu prawnego.

W konsekwencji powyższego, w momencie wydawania przez Prezydenta [...] decyzji reprywatyzacyjnej w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r., mocą której organ dekretowy rozpoznał sprawę w zakresie żądania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...].

Komisja uznała, że wiążąca strony postępowania decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. skutecznie rozstrzygnęła o roszczeniach dekretowych.

Komisja wskazała, że dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie przepisów w zakresie rozstrzygnięcia sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, koniecznym jest ustalenie tożsamości spraw - rozstrzygniętej poprzednio decyzją mającą walor decyzji ostatecznej i decyzją kolejną. Tożsamość będzie istniała, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego - w niezmienionym stanie faktycznym sprawy, to jest tych elementów stanu faktycznego, które mają znaczenie dla subsumcji przepisów prawa materialnego, mającego zastosowanie w sprawach rozstrzygniętych kolejnymi decyzjami. Skoro naruszenie res iudicata zachodzi w przypadku tożsamości spraw, to decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osadzonej jedynie co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony.

W ocenie Komisji w niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości, że decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r., jak i decyzja Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. rozstrzygają o wniosku B. L. z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej, na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu mimo, że adresowane są do innych beneficjentów (tożsamość podmiotowa zachodzi również wówczas, gdy w prawa zbywalne i dziedziczne strony wejdą jej następcy prawni).

Odnosząc się do podmiotowej tożsamości spraw Komisja wskazała, że Naczelnik [...] nie skierował decyzji z [...] kwietnia 1979 r. do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości hipotecznej, a wyłącznie do J. i F. małżonków W. Mimo tego nie można uznać, że rozstrzygnięciem tym organ orzekł tylko "częściowo" w stosunku do nieruchomości przy ul. [...]. Jak wynika z sentencji decyzji Naczelnika rozstrzygnięcie dotyczyło całej nieruchomości. Organ jednoznacznie wskazał, że odmawia przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonego numerem hip. [...]. Nie może również uchodzić uwadze fakt, że orzeczenie to podlegało kontroli instancyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z [...] października 1999 r. stwierdziło, że decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. została wydana z naruszeniem prawa, gdyż skierowano ją do osób nie będących stronami oraz wydano ją w sprawie wcześniej rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Jednakże pomimo wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych, to z uwagi na upływ czasu nie można jej wyeliminować z obrotu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jednoznacznie wskazało, że nie było dopuszczalne wydanie przez Naczelnika [...] "decyzji uzupełniającej", gdyż sprawa odmowy przyznania prawa własności czasowej do zabudowanego gruntu nieruchomości warszawskiej o pow. [...] m2, ozn. hip. [...] została rozstrzygnięta wcześniej inną decyzją ostateczną, tj. orzeczeniem administracyjnym z [...] maja 1950 r., a "decyzja uzupełniającea" z [...] kwietnia 1979 r. rozstrzyga ponownie tę samą sprawę między tymi samymi stronami.

Komisja stwierdziła, że mimo, iż w decyzji z [...] kwietnia 1979 r. nie wymieniono wszystkich stron, to rozstrzygnięto nią o całości praw dawnych współwłaścicieli hipotecznych do nieruchomości przy ul. [...]. Dlatego choć Prezydent [...] prawidłowo ustalił strony postępowania dekretowego, obejmując decyzją wszystkich spadkobierców dawnych współwłaścicieli hipotecznych, to wydał decyzję w sprawie uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją. W związku z tym pomiędzy ostateczną decyzją Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. a decyzją Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. zachodzi tożsamość podmiotowa.

Komisja zaznaczyła, że wniosek pełnomocnika B. L. obejmował całą nieruchomość hipoteczną nr [...], położoną w [...] przy ul. [...]. Obecnie na nieruchomość tę składają się działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] z obrębu [...]. Fakt, że nieruchomość ta została podzielona na dwie działki ewidencyjne (nr [...] oraz nr [...]) nie zmienia przedmiotu sprawy, gdyż działki te pozostają w granicach dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...], której całkowita powierzchnia wynosiła [...] m2. Dlatego, zdaniem Komisji, Prezydent [...] ponownie rozstrzygnął sprawę z wniosku pełnomocnika B. L. z [...] października 1948 r. nawet, jeśli decyzją tą orzekł co do części dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...], przyznając prawo użytkowania wieczystego w zabudowanym gruncie położonym w Warszawie przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], o pow. [...] m2. W związku z tym pomiędzy ostateczną decyzją Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. a decyzją Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. zachodzi także tożsamość przedmiotowa.

Komisja podkreśliła, że fakt wydania decyzji Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. nie może budzić w żaden sposób wątpliwości. Decyzja znajduje się w aktach własnościowych (k 36), do których to akt w postępowaniu zakończonym decyzją z 2014 r. Prezydent miał pełny dostęp. Również fakt wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 1999 r. nie może budzić wątpliwości. Została ona skierowana do organu administracji oraz znajduje się w aktach własnościowych (k. [...]-[...]). Powyższe decyzje stanowiły podstawę ustaleń faktycznych decyzji Prezydenta [...]. Na stronie [...] uzasadnienia tej decyzji opisano orzeczenia administracyjne wydane w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego pełnomocnika B. L. z [...] października 1948 r., w tym wyżej wymienione decyzje. Jednakże, pomimo prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, Prezydent [...] dokonał błędnej subsumpcji i ponownie rozpoznał wniosek dekretowy, zamiast umorzyć postępowanie w sprawie.

Zdaniem Komisji zgromadzony materiał dowodowy dowodzi, że w sprawie nastąpiło naruszenie zasady res iudicata, gdyż Prezydent [...] wydał decyzję z [...] marca 2014 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...], podczas gdy decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r., odmawiająca przyznania prawa użytkowania wieczystego, nie została wyeliminowana z obrotu prawnego i korzysta z przymiotu ostateczności. Tożsamość spraw będących przedmiotem rozstrzygnięcia organów z [...] kwietnia 1979 r. oraz z [...] marca 2014 r. determinuje stwierdzenie, że decyzja reprywatyzacyjna, stanowiąca przedmiot postępowania rozpoznawczego przed Komisją, została wydana w sprawie już wcześniej rozpoznanej ostateczną decyzja administracyjną. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w odpowiednim trybie. W przeciwnym przypadku mogłoby dojść do sytuacji, w której pojawiłyby się różne, sprzeczne z sobą decyzje administracyjne, co niewątpliwie stanowiłoby naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa, określonej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Komisja wyjaśniła, że wobec istnienia w obrocie prawnym dwóch ostatecznych decyzji administracyjnych, zobligowana była na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. w części, w jakiej przyznano prawo użytkowania wieczystego w zabudowanym gruncie o pow. [...] m2, położonego w [...] przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...] na rzecz A. G. oraz P. G. w udziale łącznie wynoszącym [...] części, tj. w zakresie w jakim decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. W pozostałym zakresie - do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 2 kpa.

W ocenie Komisji nie można stwierdzić nieważności kontrolowanej decyzji w całości, gdyż częściowo wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. zgodnie z którym, przez nieodwracalne skutki prawne należy rozumieć stan prawny powstały wskutek przeniesienia własności albo użytkowania wieczystego nieruchomości [...] na osobę trzecią, o ile nie nastąpiło ono nieodpłatnie lub na rzecz nabywcy działającego w złej wierze, lub zagospodarowania nieruchomości [...] na cele publiczne, o których mowa w art. 6 u.g.n.

Komisja wyjaśniła pojęcia: nieodwracalnych skutków prawnych oraz dobrej i złej wiary powołując orzecznictwo i doktrynę.

Komisja nie zakwestionowała faktu, że w przedmiotowej sprawie w konsekwencji wydania decyzji reprywatyzacyjnej z [...] marca 2014 r., zmienionej decyzją z [...] kwietnia 2014 r. doszło do zbycia przez dwóch beneficjentów prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...] w udziale wynoszącym [...] części na rzecz osób trzecich. Wskazana okoliczność wyczerpuje dyspozycję części pierwszej definicji pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych" wynikającej z art. 2 ust. 4 ustawy z 9 marca 2017 r. Bezpośrednimi nabywcami udziału wynoszącego [...] części nieruchomości od beneficjentów decyzji byli K. S., W. D. i J. B. W ocenie Komisji, nabywcy ci nie byli w żaden sposób powiązani z beneficjentami dekretowymi. Natomiast beneficjenci wskazani w decyzji z [...] marca 2014 r. byli prawowitymi następcami prawnymi przedwojennych właścicieli dekretowych. W rozpoznawanej sprawie Komisja nie ustaliła, aby K. S., W. D. i J. B., nabywając udziały w przedmiotowej nieruchomości należące do beneficjentów decyzji działali w złej wierze w rozumieniu art. 2 ust. 4 ustawy z 9 marca 2017 r. W sprawie nie zaistniała również przesłanka zagospodarowania nieruchomości na cele publiczne, o których mowa w art. 6 u.g.n.

Podsumowując Komisja podała, że wskutek przeniesienia przez beneficjentów udziałów wynoszących [...] części w prawie użytkowania wieczystego gruntu na osobę trzecią, zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. Obligowało to Komisję do stwierdzenia wydania decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. z naruszeniem prawa, w części obejmującej udział wynoszący [...] w prawie użytkowania wieczystego przysługującego S. W. oraz A. G. w zabudowanym gruncie o pow. [...] m2, położonym w [...] przy ul. [...], ozn., jako działka nr [...].

Skargi na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] wnieśli: Miasto [...] oraz A. G. i P. G.

Miasto [...] zaskarżyło uzasadnienie decyzji w części opisanej w skardze. Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie przepisów: art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 16 § 1 kpa w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy, poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, a przytoczonych przez skarżącego, tj. w pkt [...] - wskazany fragment (str. [...]); w pkt [...] (str. [...]) w całości; w pkt [...] - wskazany fragment (str. [...]); w pkt [...] – wskazany fragment (str. [...]); w pkt [...] (str. [...]-[...]) w całości; w pkt [...] - wskazany fragment (str. [...]); w pkt. [...] (str. [...]) w całości; w pkt. [...] (str. [...]) w całości; w pkt. [...] – wskazany fragment (str. [...]) - wobec uznania, że decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. tworzy stan powagi rzeczy osądzonej również względem następców prawnych dawnych współwłaścicielek nieruchomości K. Z. i Z. K., podczas gdy decyzja ta jako jednoznacznie rozstrzygająca o prawach i roszczeniach konkretnych osób, tj. J. i F. małżonków W., nie wywołuje skutków prawnych względem następców prawnych pozostałych dwóch współwłaścicielek nieruchomości warszawskiej. Miasto [...] podniosło, że orzeczenie z [...] maja 1950 r. odmawiało przyznania prawa własności czasowej B. L., co oznacza, że każda z ww. decyzji załatwiała wniosek dekretowy w części, tj. w odniesieniu do konkretnych współwłaścicieli, w konsekwencji czego decyzje te nie rozstrzygały o całej nieruchomości, lecz tylko w zakresie odpowiadającym udziałom w prawach i roszczeniach do nieruchomości przysługującym tym osobom, które zostały w sentencji tych decyzji wymienione z imienia i nazwiska. Decyzja reprywatyzacyjna Prezydenta [...] jedynie w części, a nie w całości, tj. w zakresie w jakim przyznawała prawo użytkowania wieczystego na rzecz S. W. i A. G. rozstrzygała w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją z [...] kwietnia 1979 r., zaś w pozostałym zakresie, tj. w zakresie A. G. i P. G. nie zachodzi stan powagi rzeczy osądzonej z uwagi na brak tożsamości podmiotowej, bowiem orzeczenie Prezydenta [...] z [...] maja 1950 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu poprzedniczki prawnej ww. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc (stwierdzono jego nieważność).

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów Miasto [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia decyzji w zakresie wskazanym powyżej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

Skarżący A. G. i P. G. zaskarżyli decyzję w części dotyczącej pkt 1, tj. stwierdzającym nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. w części obejmującej udział wynoszący [...] w prawie użytkowania wieczystego przysługującego A. G. oraz P. G. w zabudowanym gruncie o pow. [...] m2, położonym w [...] przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, poprzez:

a) stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. w zaskarżonej części, podczas gdy w sprawie brak jest przesłanek określonych w art. 156 kpa stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności nie zachodzi w sprawie wskazana przez Komisję powaga rzeczy osądzonej,

b) stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. w zaskarżonej części podczas gdy decyzja uzupełniająca do orzeczenia administracyjnego z [...] maja 1950 r. - z uwagi na jej nieprawidłowe doręczenie (brak skutecznego doręczenia) - nie wywołała żadnych skutków prawnych, wobec czego nie wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, tj. powaga rzeczy osądzonej,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez brak utrzymania w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. w zaskarżonej części, podczas gdy przedmiotowa decyzja w ww. zakresie nie jest dotknięta wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności,

3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez brak należytego i wystarczającego przeprowadzenia postępowania dowodowego w niniejszej sprawie oraz błędną ocenę zgromadzonych dowodów, w szczególności w zakresie ustalenia, że decyzja uzupełniająca do orzeczenia z [...] maja 1950 r. kształtuje prawa i obowiązku osób trzecich, nie wymienionych w jej treści, tj. B. L. (której następcami prawnymi są skarżący), jak również uznanie, że decyzja z 1979 r. wywołuje skutki prawne, podczas gdy nie została nigdy skutecznie doręczona do jej adresatów, co doprowadziło do uznania, że w sprawie występuje res iudicata także w zakresie skarżących - na skutek czego stwierdzono nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r.,

4) naruszenie art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez brak szczegółowego odniesienia się do przedstawionego w sprawie stanowiska skarżącej i ograniczenie się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że nie ma ono znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie w zaskarżonej części decyzji Komisji oraz umorzenie w tym zakresie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinięto przedstawione zarzuty.

W odpowiedziach na skargi Komisja wniosła o ich oddalenie i podtrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do skargi Miasta [...] Komisja podniosła, że analiza treści uzasadnienia skargi prowadzi do wniosku, że skarga zmierza do wyeliminowania z obrotu prawnego całej decyzji z [...] kwietnia 2019 r., co oznacza, że przedmiotem zaskarżenia nie jest uzasadnienie decyzji, ale sama decyzja.

Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Sąd zarządził połączenie spraw: o sygn. akt I SA/Wa 1289/19 (ze skargi A. G. i P. G.) oraz o sygn. akt I SA/Wa 1288/19 (ze skargi Miasta [...]) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 1288/19.

W piśmie procesowym z [...] września 2020 r. skarżący A. G. i P. G. podtrzymali dotychczasową argumentację i stanowisko w sprawie.

Sąd postanowieniem z [...] listopada 2020 r. dopuścił stowarzyszenie - [...] w [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Stowarzyszenie wniosło o oddalenie skarg.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] grudnia 2020 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, o czym pełnomocnicy skarżących, pełnomocnik organu oraz uczestnik postępowania zostali powiadomieni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi są zasadne.

Sąd uznał za dopuszczalną możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego jedynie uzasadnienia decyzji lub jego części, z uwagi na rolę jaką spełnia ono w ramach dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Podkreśla się, że już w orzecznictwie pod rządami ustawy z 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, była ona powszechnie akceptowana, co ma miejsce także w obecnie funkcjonującym stanie prawnym. Powyższe nie zmienia jednakże faktu, że brak jest dotychczas pełnej zgodności co do określenia zakresu (przedmiotu) zaskarżenia w takim przypadku, a także powiązanego z nim zakresu kompetencji kasacyjnych sądu w razie uwzględnienia skargi. Istota rozbieżności w poglądach sprowadza się do kwestii, czy jest dopuszczalne wniesienie skargi skierowanej jedynie przeciwko uzasadnieniu decyzji administracyjnej z wyłączeniem kwestionowania samego rozstrzygnięcia, a w rezultacie, czy jest dopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie jej uzasadnienie. (zob. Turski "Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie uzasadnienie lub jego fragmenty". ZNSA 1 (70)/2017). Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej odrzuca koncepcję, że w razie uznania za zasadną skargi o zakresie zaskarżenia zawężonym tylko do uzasadnienia decyzji bądź jego części, władny jest uchylić tę decyzję wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, pozostawiając w obrocie prawnym osnowę decyzji. Zdaniem Sądu ani rozstrzygnięcie, ani uzasadnienie nie mogą bowiem funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie, niezależnie od siebie. Uzasadnienie nie może więc być wyeliminowane z obrotu prawnego przez sąd administracyjny bez jednoczesnego wyeliminowania rozstrzygnięcia. Takie orzeczenie rodziłoby niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne. Istotnym jest także, że wniesienie skargi przeciwko uzasadnieniu decyzji zawsze oznacza zaskarżenie decyzji jako całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane i stanowią integralną całość. W konsekwencji uwzględnienie skargi z powodu wadliwości wyłącznie uzasadnienia zawsze skutkuje uchyleniem decyzji jako całości. W ocenie Sądu skarga skierowana tylko przeciwko części uzasadnienia decyzji może być oddalona jedynie w przypadku, gdy wady zakwestionowanego uzasadnienia nie mają wpływu na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie zaistniała odmienna sytuacja, bowiem obok uzasadnionej skargi A. G. i P. G. zarzucane przez Miasto błędne uzasadnienie zaskarżonej decyzji ma istotny wpływ na wynik sprawy aczkolwiek zawiera się w zakresie zaskarżenia w/w skargi osób fizycznych. Powyższe skutkuje zaś jej uchyleniem w zaskarżonej części.

Prezydent [...] decyzją z [...] marca 2014 r. po rozpoznaniu wniosku z [...] października 1948 r. złożonego przez adwokata K. G. pełnomocnika B. L., ustanowił na [...] lat prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] w zabudowanym gruncie o pow. [...] m2 położonym przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], KW nr [...] na rzecz:

- A. G. w udziale [...] części,

- P. G. w udziale [...] części,

- S. W. w udziale [...] części,

- A. G. w udziale [...] części (pkt 1).

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta [...] w części obejmującej udział [...] w prawie użytkowania wieczystego przysługującym A. G. oraz P. G. oraz wydanie decyzji Prezydenta z naruszeniem prawa w części obejmującej udział wynoszący [...] w prawie użytkowania wieczystego przysługującym S. W. oraz A. G.

Zdaniem Komisji wskazana decyzja Prezydenta [...] zapadła w okolicznościach, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, gdyż dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. Zarówno decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r., co do której Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 1999 r. orzekło o jej wydaniu z naruszeniem prawa, jak i decyzja Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. rozstrzygają o wniosku dekretowym B. L. złożonym przez jej pełnomocnika [...] października 1948 r. Jakkolwiek bowiem decyzje te adresowane są do innych osób, to tożsamość podmiotowa spraw zachodzi również wówczas, gdy w prawa zbywalne i dziedziczne strony wejdą jej następcy prawni. Komisja uznała, że decyzja z [...] kwietnia 1979 r. tworzy stan powagi rzeczy osądzonej również względem następców prawnych dawnych współwłaścicielek spornej nieruchomości - K. Z. i Z. K., tj. wobec A. i P. małżonków G. chociaż stwierdzona została nieważność skierowanego do ich poprzedniczki prawnej odmownego orzeczenia dekretowego z [...] maja 1950 r.

W ocenie Sądu wskazany pogląd Komisji jest w okolicznościach niniejszej sprawy częściowo niezasadny.

Podkreślenia wymaga, że przyjęcie koncepcji rei iudicatae - powagi rzeczy osądzonej - służy pewności prawa i unikaniu prowadzenia ustawicznych sporów "o to samo" między tymi samymi stronami, o ten sam przedmiot. Res iudicata chroni zatem strony postępowania przed kolejnymi procesami i odciąża sądy i organy od obowiązku zajmowania się sprawami wcześniej rozstrzygniętymi. Przy czym stan powagi rzeczy osądzonej powstaje tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami .

Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w doktrynie reprezentowany jest jednolity pogląd, w którym podkreśla się, że dla stwierdzenia, iż doszło do naruszenia zasady res iudicata, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw, z których pierwsza została zakończona ostatecznym rozstrzygnięciem. Jednocześnie podkreśla się, że tożsamość ta istnieje wówczas, gdy w sprawie wystąpią te same podmioty (tożsamość podmiotowa) oraz będą one dotyczyły tego samego przedmiotu przy niezmienionym stanie faktycznym (tożsamość przedmiotowa). W literaturze wskazuje się także, że pod względem przedmiotowym na sprawę administracyjną składa się treść żądania strony lub nałożonego na nią obowiązku, podstawa prawna oraz stan faktyczny (tak m.in. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, Wyd. 9, str. 336). Tożsamość podmiotowa będzie zachodziła wtedy, gdy sprawa dotyczy tych samych stron, co poprzednio. A zatem dla oceny, że dane ostateczne rozstrzygnięcie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, niezbędne jest aby rozstrzygało ono sprawę co do istoty, a akt ten musi rozstrzygać o prawach lub obowiązkach stron.

Analiza przebiegu postępowania, zgromadzonych dokumentów, wszystkich okoliczności sprawy oraz literalnych treści orzeczenia Prezydenta [...] z [...] maja 1950 r. i decyzji Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. prowadzi do wniosku, że decyzją z [...] kwietnia 1979 r. rozstrzygnięto wyłącznie o prawach i roszczeniach dekretowych J. i F. małżonków W., co wprost wynika z jej treści. Wskazana decyzja, jak wynika z dokonanej na niej adnotacji zapadła jako "uzupełnienie" orzeczenia z [...] maja 1950 r. wskutek realizacji postanowienia Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] listopada 1978 r.

Postanowieniem tym, po rozpoznaniu wniosku Urzędu [...] z [...] listopada 1978 r. o urządzenie księgi wieczystej dla działki pod budynkiem przy ul. [...], wyznaczono Urzędowi [...] 7 -dniowy termin do złożenia orzeczenia odmawiającego ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu ze stwierdzeniem przejścia budynku na własność Skarbu Państwa, które będzie korespondowało z wpisami i dokumentacją hipoteczną nieruchomości hip [...]. W uzasadnieniu postanowienia jednoznacznie wskazano, że stan prawny nieruchomości nadal jest nieuregulowany, gdyż orzeczenie z [...] maja 1950 r. odnosi się wyłącznie do B. L. Natomiast w postanowieniu Państwowego Biura Notarialnego z [...] stycznia 1977 r. wyznaczono wnioskodawcy miesięczny termin do usunięcia przeszkody wpisu: "przez uzgodnienie decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej (...) gruntu (...) z treścią księgi hipotecznej nr [...]". W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że zgodnie ze stanem wpisów w księdze hipotecznej następcami M. W. są F. i J. małżonkowie W. na mocy tytułu wykonawczego Sądu Grodzkiego w [...] z [...] lipca 1943 r. oraz, że małżonkowie W. nie są wymienieni w orzeczeniu z [...] maja 1950 r., jako właściciele nieruchomości, którym odmawia się przyznania prawa własności czasowej.

Orzeczenie z [...] maja 1950 r. odmówiło uwzględnienia wniosku dekretowego i przyznania prawa własności czasowej do gruntu wskazanej w nim z imienia i nazwiska B. L., zaś decyzja Naczelnika Dzielnika [...] z [...] kwietnia 1979 r., jak wprost wynika z jej treści oraz adnotacji, że stanowi uzupełnienie orzeczenia z [...] maja 1950 r., załatwiała wniosek dekretowy w części, tj. w odniesieniu do uprawnień małżonków W.

Uzupełnienie orzeczenia z [...] maja 1950 r. zawarte w decyzji Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. wprost wskazuje na cel organu – objęcia jej treścią uprawnień małżonków W. Orzeczenie z [...] maja 1950 r. odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu wskazanej w nim z imienia i nazwiska B. L., zaś decyzja Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1979 r. jak wprost wynika z jej treści oraz adnotacji, że stanowi uzupełnienie orzeczenia z [...] maja 1950 r. załatwiała wniosek dekretowy w części, tj. w odniesieniu do uprawnień małżonków W..

Powyższe oznacza, że obydwa wskazane wyżej rozstrzygnięcia nie rozpoznawały wniosku dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej w tożsamych podmiotowo i przedmiotowo granicach. Orzekały one tylko w zakresie udziałów w prawach i roszczeniach do nieruchomości przysługującym poszczególnym właścicielom wskazanym w sentencjach orzeczeń. Istotnym jest, że powaga rzeczy osądzonej obejmuje przede wszystkim treść sentencji orzeczenia, która to sentencja w odniesieniu do decyzji z [...] kwietnia 1979 r. stanowi częściowe uzupełnienie.

Pogląd Komisji, że decyzja z [...] kwietnia 1979 r. rozstrzygała o całości praw do nieruchomości miałby rację bytu, gdyby nie fakt, że decyzja ta stanowiła uzupełnienie orzeczenia z [...] kwietnia 1979 r. w zakresie uprawnień małżonków W.

Tym samym Sąd aprobuje pogląd wyrażony w skardze Miasta [...], że jeżeli obie decyzje odmawiały przyznania prawa do nieruchomości konkretnym wymienionym w nich osobom, które posiadały określony udział w prawach i roszczeniach do gruntu, a nie prawo do całości nieruchomości, to w realiach rozpoznawanej sprawy należy uznać, że wniosek dekretowy został rozpoznany dwuetapowo: orzeczeniem z [...] maja 1950 r. oraz decyzją uzupełniającą z [...] kwietnia 1979 r. Każde z tych orzeczeń rozstrzygało o uprawnieniach konkretnie wskazanych osób w zakresie przysługujących im udziałów.

Sąd prezentuje pogląd, że co do zasady wydawanie kilku decyzji, w których dochodziłoby do rozstrzygania o częściach ułamkowych praw do nieruchomości powinno być ocenione jako ze wszech miar niepożądane. Pomimo podzielnego charakteru współwłasności ułamkowej prowadziłoby to bowiem do powstania praktyki, której efektem mogłoby być powstanie stanu niepewności co do statusu prawnego nieruchomości, w szczególności w przypadku, gdyby w stosunku do określonych współwłaścicieli doszło częściowo do uwzględnienia wniosku dekretowego, gdy tymczasem pozostałym współwłaścicielom tej samej nieruchomości wydano by decyzję odmowną.

W sprawie niniejszej trzeba mieć jednak na uwadze, że wydanie decyzji "uzupełniającej" z [...] kwietnia 1979 r. (nie wnikając w szczegółowe rozważania z nią związane wobec pozostawania jej w obrocie prawnym) jest, na co wskazują wszystkie okoliczności sprawy, próbą " ratowania" niepełnego orzeczenia z [...] maja 1950 r., którego literalna treść nie pozwalała na rozciągnięcie skutku odmowy ustanowienia prawa własności czasowej na pozostałych - poza B. L. - współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...]. Wskazuje na to zarówno próba uregulowania wpisów w prowadzonej dla tej nieruchomości księdze wieczystej i zobowiązania Państwowego Biura Notarialnego kierowane w związku z tym do organu administracji, jak i treść samej decyzji z [...] kwietnia 1979 r., która skierowana została jedynie do małżonków W. i wyłącznie do nich adresowana.

Niezależnie zatem od oceny czy prawidłowe i formalnie pożądane było rozpoznanie wniosku dekretowego złożonego przez jedną ze współwłaścicielek nieruchomości [...], która jest przedmiotem niniejszego postępowania, w dwóch odrębnych orzeczeniach administracyjnych w odniesieniu do praw im przynależnych, faktem jest, że w okolicznościach tej sprawy miało ono miejsce, a analiza przebiegu postępowania od dnia złożenia tego wniosku aż do wydania decyzji z [...] kwietnia 1979 r. prowadzi do konstatacji, że było ono konsekwencją dążenia organów administracji do uregulowania stanu prawnego w dziale II księgi wieczystej na rzecz Skarbu Państwa. To zaś nie mogło być zdziałane z pominięciem roszczeń istniejących po stronie następców prawnych małżonków W., co do których orzeczono w tejże decyzji, która wobec braku istnienia stosownego zakazu, rozstrzygnęła o prawach przysługujących im w częściach ułamkowych.

Dopiero wydanie decyzji z [...] kwietnia 1979 r. wspólnie z treścią orzeczenia z [...] maja 1950 r. stanowiło o rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości, który został złożony [...] października 1948 r. zwłaszcza, że zakazu takiego odrębnego rozstrzygania wobec kilku współwłaścicieli nieruchomości dekret [...] w swej treści nie zawiera. Tak odczytana treść decyzji z [...] kwietnia 1979 r. w pełni koresponduje z okolicznościami jej wydania oraz jednoznacznym wskazaniem organu, że jest ona " uzupełniająca" do orzeczenia z [...] maja 1950 r., co rozumieć należy jako załatwienie roszczeń dekretowych w zakresie przedmiotowym i podmiotowym innym niż miało to miejsce w orzeczeniu z 1950 r. Taka interpretacja decyzji wynika z faktu, że nie zawiera ona żadnej treści odnoszącej się do praw lub obowiązków B. L. ani jej spadkobierców. Nie była także do tych osób adresowana.

W ocenie Sądu przytoczona argumentacja wskazuje zatem, że w kontrolowanej sprawie, jako nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym należy uznać twierdzenie, że decyzja z 1979 r. orzekała o prawach wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. To zaś oznacza, że Prezydent [...] wydając decyzję reprywatyzacyjną z [...] marca 2014 r. odnośnie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości na rzecz małżonków G. nie naruszył prawa, gdyż decyzja z 1979 r. nie orzekała o uprawnieniach ich poprzednika prawnego. Natomiast orzeczenie z [...] maja 1950 r. zostało decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] lutego 1998 r. wyeliminowane z obrotu prawnego.

Skoro, jak wskazano na wstępie, doktryna i orzecznictwo są zgodne, że powaga rzeczy osądzonej w danym przypadku występuje pod warunkiem zaistnienia tożsamości porównywanych spraw pod względem podmiotowym oraz przedmiotowym, istotnym jest ich zdefiniowanie. Przyjąć należy, że tożsamość podmiotowa ma miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony, a tożsamość przedmiotową wyznacza tożsamość podstawy prawnej i faktycznej sprawy oraz treści żądania strony. Poza sporem jest, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami, przy czym tożsamość podmiotowa sprawy administracyjnej zostaje zachowana bez względu na następstwo prawne stron. Sprawa musi dotyczyć tych samych podmiotów, chyba że w prawa zbywalne i dziedziczne strony wejdą jej następcy prawni. W takim przypadku bowiem sprawy pozostaną tożsame podmiotowo.

Opisana wyżej tożsamość podmiotowa zaistniała pomiędzy adresatami decyzji z [...] kwietnia 1979 r., tj. F. i J. małżonkami V., a ich następcami prawnymi S. W. i A. G., jako adresatami będącej przedmiotem postępowania decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta [...]. Uzupełniająca decyzja z [...] kwietnia 1979 r. orzekała bowiem o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...] F. i J. małżonkom W. Skoro decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a jedynie stwierdzono jej wydanie z naruszeniem prawa, to znaczy, że wywoływała skutki prawne i stworzyła stan powagi rzeczy osądzonej. Szersze jednakże rozważania w tym zakresie są zbędne wobec nie zaskarżenia decyzji w tej części.

Powyższe determinuje ocenę, że skargi zasługują na uwzględnienie, a będąca przedmiotem kontroli decyzja jest wadliwa w zaskarżonej części. Została bowiem wydana z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa i art. 80 kpa.

Mając na uwadze wszystkie powyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skarg do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Warszawy strefą zagrożenia oraz z uwagi na liczbę stron postępowania przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.