Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 251/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24; art. 26 ust. 1; art. 45-46;
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 107 par 3;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek pt. "Sposób przeróbki osadów ściekowych" oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, działając na podstawie art. 24 i art. 26 oraz na podstawie art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm. - p.w.p.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt.: "Sposób przeróbki osadów ściekowych", nr P-[...], zgłoszonego do ochrony w dniu [...] kwietnia 2004 r. przez L. F. (skarżąca) na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie udzielenia patentu na w/w wynalazek, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Podaniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. L. F. wniosła o udzielenie patentu na wynalazek pt. "Sposób przeróbki osadów ściekowych".

Urząd Patentowy zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. poinformował Skarżącą o tym, że zgłoszenie nie spełnia wymogów art. 24 i 26 p.w.p. W uzasadnieniu swego stanowiska Urząd podał, że z opisu patentowego nr [...] znany jest sposób obróbki osadów ściekowych, polegający na zastosowaniu sił ścinających. Obróbka ta powoduje zwiększenie biokonwersji frakcji organicznej, pozwala na zwiększenie efektu odwodnienia osadu. Strona powinna zwrócić uwagę na informacje znane z dokumentu [...] (skrót). Organ stwierdził, że wobec powyższych informacji, sposób przeróbki osadów, wg projektu, jest rozwiązaniem wynikającym w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki (art. 24 i 26 ustawy p.w.p.). Dobranie czasu rozdrabniania i szybkości obrotowej mieszania "do wytworzenia się jednolitej i trwałej mieszaniny w pełni zdyspergowanej o konsystencji płynnej", może być dokonane doświadczalnie, dla konkretnego układu.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie skarżąca w piśmie z [...] stycznia 2010 r. ustosunkowując się do przeciwstawionych rozwiązań stwierdziła, że rozwiązanie z dokumentu [...] odnosi się do metody przetwarzania - dezintegracji (obróbki) biologicznych osadów poprzez poddanie osadu procesowi sonifikacji czyli działaniu ultradźwięków o energii właściwej 5-35 wath/g sm, podwyższaniu temperatury procesu sonifikacji do ok. 50° - 90°, a także kombinacji sonifikacji i ścinania, przy założeniu, że osady zawierają mniej niż 3% suchej masy. Siły ścinające pochodzą z pola ultradźwiękowego, a nie, jak to jest w przedmiotowym zgłoszeniu, z mieszadła szybkoobrotowego. Ponadto, jak wynika z tego rozwiązania, poddawanie siłom ścinającym może wystąpić, ale nie musi, a jeśli będą one zastosowane, to wtedy osad powinien być poddawany w temperaturze 80° - 90° działaniu pola ultradźwiękowego. Odnośnie rozwiązania z [...] dotyczy ono rozdrobnienia masy organicznej dodawanej do osadów ściekowych podczas gdy rozwiązanie [...] odnosi się do rozdrabniania zagęszczonych nadmiernych osadów ściekowych, czyli całkowicie innego materiału. Rozdrobnienie masy wg opisu [...] jest realizowane przy pomocy młynów, czyli jest całkowicie odmiennym procesem, niż wskazany w przedmiotowym zgłoszeniu, bowiem w rozwiązaniu [...] proces zmierza do przygotowania masy odpadów przez obróbkę na mokro młynem przed ich beztlenowym przetwarzaniem.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. Urząd Patentowy odmawiając udzielenia patentu na zgłoszone rozwiązanie wskazał, że zgłoszony sposób przeróbki osadów ściekowych, w postaci jakiegokolwiek osadu nadmiernego zagęszczonego mechanicznie polega na usunięciu nadmiaru wody dowolną metodą, przed procesem stabilizacji beztlenowej, fermentacji beztlenowej lub odwadniania mechanicznego, a istotne jest rozdrabnianie zagęszczonego wstępnie osadu siłami ścinającymi w procesie szybkoobrotowego mieszania.

Rozwiązanie to zgodnie z przykładami ( I , II ) polega na zagęszczaniu osadu do stężenia suchej masy 5-8% i poddawanie go szybkoobrotowemu mieszaniu w czasie 1 min przy 3000 obr./min i 4000 obr./min w czasie 3 minut. Następnie osad poddaje się fermentacji w czasie od 20 do 40 dni. Nie określono konkretnymi danymi, jak mieszanie wpłynęło na dalszy proces (w tabeli nie określono szybkości mieszania, nie podano rozwiązania wg projektu). Również przykład III nie zawiera żadnych danych pozwalających na stwierdzenie, w jaki sposób mieszanie wpłynęło na następujący po nim proces odwadniania. Zatem w zgłoszeniu wskazano jedynie ogólnie, że zastosowanie sił ścinających w procesie mieszania powoduje lepsze rozłożenie suchej masy i ułatwienie usuwania wody, co było do przewidzenia, gdyż takie same zalety zastosowania sił ścinających wykazano w dokumentach wymienionych w zawiadomieniu Urzędu, co przyznał Zgłaszający, stwierdzając, że w rozwiązaniu z dokumentu [...] mogą być one wykorzystane. W dokumencie tym stwierdzono, że zastosowanie ultradźwięków lub innych sił ścinających do obróbki osadu zawierającego mikroorganizmy, powoduje niszczenie komórek, zwiększą biokonwersję frakcji organicznej osadu i pozwala na zwiększenie efektu odwodnienia osadu. Podobnie ze skrótu opisu [...] wynika, że zastosowanie sił ścinających w procesie z wykorzystaniem młynów, przed beztlenową obróbką osadu ściekowego powoduje zwiększenie efektu rozłożenia osadu w krótszym czasie.

W ocenie Urzędu z informacji podanych w dokumentach wymienionych w zawiadomieniu wynika, że zastosowanie sił ścinających w czasie obróbki osadów zwiększa efekt rozłożenia masy organicznej i skutkuje lepszym odwodnieniem osadów, czyli proces ten stosuje się w takim samym celu, jak w przedmiotowym zgłoszeniu. Jednocześnie doboru konkretnych parametrów jak czas mieszania i prędkość obrotowa mieszania w procesie można dokonać doświadczalnie dla konkretnego układu i jest to typowy sposób postępowania specjalisty, który biorąc pod uwagę konkretny projekt musi sprawdzić i ewentualnie optymalnie dobrać wszystkie parametry jego prowadzenia. Jest to postępowanie oczywiste, zwłaszcza w przypadku, gdy stosuje się znane środki techniczne, wykorzystywane wcześniej w tym celu. Ostatecznie, w ocenie Urzędu Patentowego, zgłoszony sposób przeróbki osadów ściekowych, w którym prowadzi się rozdrabnianie zagęszczonej zawiesiny siłami ścinającymi w procesie szybkoobrotowego mieszania, jest rozwiązaniem wynikającym w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki.

Od powyższej decyzji skarżąca L. F. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zdaniem strony w dokumencie [...] w procesie przeróbki osadów stosuje się działanie pola ultradźwiękowego - homogenizacja osadu wywołana jest przez siły ścinające występujące w polu ultradźwiękowym. Samo użycie określenie "homogenizacja" w opisie [...] nie oznacza, że uzyskiwana jest ona tożsamo jak w przedmiotowym zgłoszeniu, bowiem wg opisu [...] nie jest ona prowadzona mechanicznie, za pomocą sił ścinających występujących w polu wirującym, przy odpowiedniej prędkości kątowej i sile odśrodkowej, natomiast uzyskiwana jest za pomocą pola ultradźwiękowego co stanowi zasadniczą różnicę technologiczną. W opisie [...] nie zastrzeżono i nie wspomniano o zmianach właściwości reologicznych osadu (płynięcia, transportu hydraulicznego i podatności na mieszanie), w zastrzeżeniach ujęto rozkład tlenowy lub beztlenowy materii organicznej, co wiąże się z ogólnym zmniejszeniem masy osadu oraz zastrzeżono uzyskiwanie lepszych efektów odwodnienia osadów, które wcześniej zostały poddane działaniu pola ultradźwiękowego. W tym rozwiązaniu nie występuje proces homogenizacji mechanicznej, co jest stosowane w przedmiotowym zgłoszeniu przy użyciu szybkoobrotowej głowicy tnącej. We wniosku podniesiono, że efekty uzyskane w przedmiotowym zgłoszeniu oraz w zgłoszeniu [...] są porównywalne, ale są uzyskane inną drogą technologiczną, ponadto jego zdaniem metoda sonifikacji osadów nadmiernych jest bardziej energochłonna niż homogenizacja za pomocą szybkoobrotowej głowicy tnącej.

Odnośnie opisu [...] zostało podniesione, iż ze skrótu tego opisu nie wynika, że siły ścinające pochodzą z pola wirującego. Opis [...] dotyczy rozdrabniania materii organicznych, a nie zagęszczonych osadów ściekowych, a ponadto w tym rozwiązaniu zastosowano młyn kulowy. Zdaniem strony technologie z przedmiotowego zgłoszenia oraz [...] nie są porównywalne i nie można procesu rozdrabniania osadów organicznych przeznaczonych do utylizacji biochemicznej, porównywać z procesem homogenizacji mechanicznej zagęszczonych osadów ściekowych. Strona podkreśliła także, że sposób wg przedmiotowego zgłoszenia dotyczy jedynie obróbki mechanicznie zagęszczonych nadmiernych osadów ściekowych przed ich transportem do instalacji służącej do stabilizacji, zaś proces wg opisu [...] dotyczy przygotowania odpadów na stacjach przetwarzania odpadów biodegradowalnych.

Skarżąca wyjaśniła, że proces wg przedmiotowego zgłoszenia pozwala na upłynnianie za pomocą szybkoobrotowej głowicy homogenizującej zagęszczonego osadu nadmiernego i powoduje rozbicie kłaczkowatej struktury osadu, co zmienia właściwości reologiczne osadów i pozwala, aby zagęszczone osady nadmierne o stężeniu 4-12% suchej masy mogły być tłoczone do kolejnych procesów przeróbki bez dużych strat hydraulicznych. Sposób wg przedmiotowego wynalazku nie powoduje usuwania wody wolnej, a jedynie zmienia stopień dyspersji zawiesin. Homogenizacji zgodnie z przedmiotowym zgłoszeniem poddany jest cały osad nadmiemy. Stosowana w przedmiotowym zgłoszeniu metoda pozwala na osiągnięcie większego stopnia rozkładu osadów w procesach stabilizacji niż w znanych dotychczas technologiach. Poprawę stabilizacji i odwodnienia osadu zgodnie z przedmiotowym zgłoszeniem uzyskuje sięga pomocą niestosowanego dotychczas w technologii przeróbki osadów rozdrabniania kłaczkowatej struktury zagęszczonego mechanicznie osadu nadmiernego za pomocą szybkoobrotowego mieszadła.

W piśmie z [...] listopada 2010 r., skierowanym do strony, Urząd Patentowy, działając w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy, zarzucił, że przedmiotowe zgłoszenie nie spełnia warunku nowości zgodnie z art. 24 i 25 p.w.p. i wezwał stronę do zajęcia stanowiska wobec postawionego zarzutu. Organ powołał rozwiązanie [...], z którego znany jest proces tlenowej obróbki osadu ściekowego, w którego pierwszym etapie zagęszczony osad zawierający cząstki stałe o stężeniu około 3% poddaje się rozdrabnianiu w urządzeniu mieszająco/tnącym przy szybkości obrotowej co najmniej 34000 obr/min, w czasie ok. 300-10800 sekund, aż do wytworzenia płynnej mieszaniny osadu ściekowego. Zatem porównując oba rozwiązania można dojść do wniosku, że w obydwu przypadkach osiąga się ten sam cel (upłynnienie zagęszczonego osadu ściekowego o analogicznym stężeniu masy suchej) przy użyciu tych samych środków technicznych (poddanie osadu naprężeniom ścinającym w mechanicznym urządzeniu mieszającym o analogicznej prędkości obrotowej i w analogicznym okresie czasu).

Na skutek tego wezwania pomiędzy skarżącą a organem wywiązała się obszerna korespondencja dotycząca szczegółów technicznych zastrzeganego rozwiązania. Ostatecznie, w piśmie z [...] czerwca 2011 r. organ ostatecznie uznał argumenty strony skarżącej i wycofał się z zarzutu braku nowości.

Po zajęciu przez stronę ostatecznego stanowiska w piśmie z [...] marca 2011 r. Urząd Patentowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji z [...] grudnia 2011 r. podtrzymał swoje stanowisko, iż rozwiązanie wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki. Jednocześnie organ zaznaczył, że żadne z wyjaśnień strony ani wprowadzonych zmian nie oddaliły pierwotnego zarzutu oczywistości przedmiotowego zgłoszenia, zwłaszcza w świetle nowopowołanego przez Urząd dokumentu [...].

Zdaniem Urzędu stawianie zarzutu oczywistości zgłoszenia w oparciu głównie o jeden dokument nie jest praktyką nową, ani mylącą. Zdaniem Urzędu oczywistość rozwiązania można wykazać na podstawie jednego lub kilku wcześniejszych publikacji, w których zawarte są informacje, które w połączeniu ze sobą oraz z ogólną wiedzą inżynierską, pozwalają dojść do zgłoszonego rozwiązania.

Odnośnie zarzutu oczywistości przedmiotowego zgłoszenia Urząd, analizując parametry techniczne stwierdził, że w rozwiązaniu amerykańskim [...] wg opisu D1, jak i w rozwiązaniu wg przedmiotowego opisu zgłoszeniowego, opisano analogiczne procesy przeróbki osadów ściekowych, charakteryzujące się analogicznymi środkami technicznymi (szybkoobrotowe mieszanie), analogicznymi parametrami procesu (porównywalna szybkość mieszania i czas trwania procesu mieszania), oraz analogicznymi efektami (wytworzenie mieszaniny osadu o lepszych właściwościach płynięcia oraz uwolnienie wody ze struktury osadu), zatem nie ma przeszkód, aby porównywać oba rozwiązania. Dodatkowo, oceniając dokonane przez zgłaszającego wersje zastrzeżeń, polegające wprowadzeniu zmian w zgłoszeniu [...] co do zakresu żądanej ochrony, poprzez zawężenie zakresów prędkości obrotowej mieszadła (500-2500 obr/min) oraz czasu trwania procesu mieszania (2-270 s), organ stwierdził, że taki zakres żądanej ochrony nie był potwierdzony w dacie zgłoszenia w żadnym z przykładów realizacji i nie ma pewności, czy takim sposobem można osiągnąć założony pierwotnie cel wynalazku.

Urząd podtrzymał swoje stanowisko, że ogólna idea stosowania szybkoobrotowych urządzeń mieszających w celu upłynnienia osadu ściekowego pozostała niezmieniona, i jako taka została wcześniej ujawniona w ww. opisie D1, dlatego rozwiązanie wg przedmiotowego zgłoszenia nadal wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki.

Analizując argumenty strony, iż w przeciwstawionym rozwiązaniu D1 osad miesza się z paliwem stałym, w celu przygotowania osadu do termicznej przeróbki podczas gdy w przedmiotowym zgłoszeniu celem mieszania zagęszczonego osadu nadmiernego jest uwolnienie wody i uśmiercenie mikroorganizmów, a dalej poddanie go obróbce biochemicznej, Urząd zaznaczył, że rozpatruje przede wszystkim pierwszy etap procesu znanego z opisu D1, którego ostatecznym ceIem jest termiczna przeróbka osadów. Jednak w tym pierwszym etapie osad o stężeniu suchej masy co najmniej 3% poddawany jest naprężeniom ścinającym w urządzeniu z mieszadłem obracającym się z prędkością 34()obr/min w czasie 300-10800 s, aż do wytworzenia "przepompowywalnej" mieszaniny osadu ściekowego (opis str. 3 wiersze 18-24, str. 3 wiersz 64 do str. 4 wiersz 2, oraz str. 6 wiersze 53-60), zatem w wymienionym pierwszym etapie procesu wg opisu D1 uzyskiwany jest analogiczny efekt (polepszenie właściwości płynięcia mieszaniny osadu oraz uwolnienie wody ze struktury osadu), co w przedmiotowym zgłoszeniu i przy użyciu analogicznych środków technicznych (szybkoobrotowe mieszanie w odpowiednim okresie czasu), zatem ten argument nie oddala zarzutu oczywistości przedmiotowego opisu. Różnica pomiędzy ww rozwiązaniami polega na tym, że w procesie wg opisu D 1 obróbce poddaje się osad całkowity o stężeniu suchej masy co najmniej 3%, a z kolei w procesie wg przedmiotowego opisu zgłoszeniowego obróbce poddaje się jedynie osad nadmiemy dodatkowo wstępnie zagęszczony mechanicznie do stężenia suchej masy 2-12%. Jednakże, zdaniem Urzędu, właściwości tych osadów (zwłaszcza wobec analogicznego stężenia suchej masy w obydwu przypadkach) nie różnią się znacząco od siebie i zastosowanie w obu przypadkach wskazanych, analogicznych środków technicznych, doprowadzi do uzyskania analogicznych efektów, zatem nie ma to wpływu na zarzut oczywistości przedmiotowego opisu.

W skardze, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca L. F. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając;

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 26 pkt 1, w związku z art. 24 p.w.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie przez Urząd Patentowy RP, iż wynalazek nr [...] wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, a zatem, iż wynalazek ten nie posiada poziomu wynalazczego;

- art. 45 ust. 3 p.w.p., poprzez zaniechanie przez Urząd Patentowy RP możliwości zasięgnięcia opinii znawcy, wskazanej dla oceny poziomu wynalazczego zgłoszenia [...], zwłaszcza wobec stanowiska Skarżącej konsekwentnie wyrażanego w toku postępowania zgłoszeniowego, iż Urząd Patentowy RP ( co wynikało z przeciwstawianego materiału merytorycznego) niewłaściwie zrozumiał proces wg. zgłoszenia [...], dotyczący przeróbki osadów ściekowych, co doprowadziło do merytorycznie nieprawidłowego porównania technologii znanej ze stanu techniki, przy czym dla odmiennych odpadów ściekowych w odniesieniu do rodzaju żądanej ochrony ze zgłoszenia [...], dla przeróbki odpadów i etapów technologii ich przeróbki, wskazanych w tym zgłoszeniu, różniącej się istotnie od powoływanej przez organ;

- art. 46 ust. 1 p.w.p., poprzez uniemożliwienie Skarżącej wprowadzenia określonych poprawek lub uzupełnień w dokumentacji zgłoszeniowej, a także nieuwzględnienie proponowanej autorskiej, własnej propozycji Skarżącej dotyczącej nieznacznej zmiany redakcji fragmentu zastrzeżenia patentowego, ograniczającego w części żądaną ochronę, co w ocenie Skarżącej, umożliwiłoby prawidłowe merytorycznie rozpatrzenie zakresu żądanej ochrony;

2. Naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. poprzez:

- brak dokładnego wyjaśnienia z urzędu, stanu faktycznego sprawy i podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, co w konsekwencji spowodowało wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niewykorzystane możliwości prawne, które zezwoliły by na dokładne i rzetelne wyjaśnienia merytoryczne dotyczące zgłoszenia [...] (art. 7 k.p.a.);

- brak zebrania w sposób wyczerpujący wszelkich dowodów, w tym opinii biegłego znawcy (specjalisty) z zakresu zagadnień objętych zgłoszeniem [...], co umożliwiło by Urzędowi Patentowemu RP rozpatrzenie sprawy w oparciu o pełny i bezstronny materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.);

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania jednoznacznej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, tj - szeroko omawianego i przedstawianego stanowiska Skarżącej, w świetle przeciwstawianych przez organ dokumentów, czego skutkiem jest nieuwzględnienie wszystkich argumentów i wyjaśnień składanych w toku postępowania przez Skarżącą i ostateczne oparcie wydanej decyzji z dnia [...] grudnia 2011r., wyłącznie na rozwiązaniu z dokumentu [...], przeciwstawionego na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy (vide str. 8 akapit 4 od góry) .

- naruszenie 107 § 3 k.p.a. poprzez niekompletne uzasadnienie motywów podjętej decyzji, w tym brak ustosunkowania się do argumentów Skarżącej odnoszących się do obrony zarzutu braku nowości, na podstawie których organ uznał, iż zarzut braku nowości został przez Skarżącą skutecznie oddalony, a także zaniechania jednoznacznego wskazania oraz uzasadnienia przyczyn, z powodu których Urząd odmówił wiarygodności mocy dowodowej argumentom Skarżącej, odnoszącym się do obrony zarzutu braku poziomu wynalazczego zgłoszenia [...], w odniesieniu do całokształtu powoływanego w sprawie materiału dowodowego przez Urząd Patentowy, zarówno w pierwszym etapie postępowania zgłoszeniowego jak i na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy.

W pierwszej kolejności w skardze strona podnosi, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, liczącym dziesięć stron, do połowy ósmej strony uzasadnienia Urząd jedynie przedstawia dotychczasowy przebieg sprawy, przy czym nie precyzuje i nie odnosi się do argumentów Skarżącej, a jedynie obszernie omawia treść wystąpień Skarżącej i treść stanowiska Urzędu. Fakt obszernego omówienia dotychczasowego przebiegu postępowania, zdaniem Skarżącej, nie może być uznane za formalnie prawidłowo wyrażone stanowisko Urzędu co do podstawy odmowy udzielenia patentu. W szczególności w całej treści uzasadnienia brak jest jednoznacznego i jasnego stwierdzenia, czy stanowisko Skarżącej odnoszące się do materiału dowodowego, na pierwszym etapie postępowania zgłoszeniowego na okoliczność braku poziomu wynalazczego, wpłynęło oraz w jakim zakresie, na stanowisko organu wyrażone w decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. - a zatem:

- czy w odniesieniu do wcześniejszego materiału dowodowego, na podstawie którego wydana została decyzja z [...] lutego 2010 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Urząd uznał poprzednie argumenty Skarżącej, a decyzję z [...] grudnia 2011 r. oparł wyłącznie na nowo powołanym dokumencie [...];

- czy też argumenty Skarżącej w żaden sposób nie wpłynęły na dalszy tryb rozpatrzenia zgłoszenia, a podstawą decyzji odmownej jest stanowisko UPRP łącznie wyrażone w obu decyzjach.

W dalszej części skargi strona podnosi, ze w sytuacji rezygnacji przez Urząd z zarzutu nowości powołanie art. 24 p.w.p. w pełnym jego brzmieniu, jako podstawy prawnej dla przedmiotowej decyzji jest dla niejasne, powodując, iż ocena zasadności rozstrzygnięcia sprawy przez UPRP budzi wątpliwości w zakresie prawidłowości wskazania jej podstawy prawnej.

Skarżąca podnosi ponadto, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji UPRP całkowicie pominął odniesienie się do argumentów dotyczących stosowalności rozwiązania ze zgłoszenia. Skoro UPRP powołuje, jako podstawę prawną art. 24 p.w.p. w pełnym brzmieniu, to pominięcie ustosunkowania się Urzędu do ustawowego kryterium oceny zdolności patentowej z punktu widzenia nadawania się do przemysłowego stosowania rozwiązania ze zgłoszenia stanowi naruszenie przepisu prawa materialnego.

Jednocześnie oparcie zarzutu braku poziomu wynalazczego zgłoszenia na skrócie dokumentu [...] jest wadą, która stanowi podstawę do zarzutu naruszenia przez UPRP stosownych przepisów prawa materialnego i procesowego. Ponadto do zawiadomienia z [...] grudnia 2009 r. Urząd Patentowy dołączył sprawozdanie ze stanu techniki, w którym ujawnił łącznie cztery rozwiązania, jego zdaniem podważające poziom wynalazczy rozwiązania, podczas gdy w rzeczonym zawiadomieniu odniósł się jedynie do dwóch z nich. Nie wiadomo też dlaczego Urząd zrezygnował z pozostałych dwóch przeciwstawionych rozwiązań bowiem nie wskazał przyczyny ich pominięcia w decyzji z [...] lutego 2010 r.

Zdaniem Skarżącej, Urząd Patentowy winien, oparciu o art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., a także art. 45 ust.3 oraz art. 46 ust. 1 ustawy p.w.p. wnikliwie rozpatrzyć sprawę, umożliwiając Skarżącej ustosunkowanie się do całego przedstawianego materiału dowodowego, czy też wyraźnie wskazać brak takiej potrzeby. Obowiązany był także umożliwić Skarżącej dokonanie ewentualnych korekt tekstu opisu i zastrzeżeń rozwiązania, będącego przedmiotem postępowania zgłoszeniowego, ale przede wszystkim w sposób jasny i nie budzący wątpliwości odnieść się w całości do wyjaśnień składanych przez Skarżącą do wszelkich materiałów przeciwstawianych przez sam Urząd oraz stanowiska Skarżącej w odniesieniu do tych wszystkich przeciwstawień. Pominięcie przez organ niektórych własnych twierdzeń oraz pominięcie ustosunkowania się do odpowiedzi Skarżącej, przedłożonych w postępowaniu zgłoszeniowym, a zwłaszcza całkowity brak ustosunkowania się do niektórych argumentów Skarżącej, w tym szczególnie do wykazywania przez Skarżącą (na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy), iż proces ujawniony w dokumencie [...], dotyczy innych osadów i obejmuje etapy nie występujące w sposobie ze zgłoszenia [...] (a zatem, że brak jest merytorycznych podstaw do porównywania obu technologii), spowodowało nierzetelne odniesienie się do twierdzeń Skarżącej, co bezpośrednio wpłynęło na treść decyzji z [...] grudnia 2011 r.

Argumenty przedstawiane przez Skarżącą nie zostały poddane wnikliwej i rzetelnej analizie przez znawcę zagadnień dotyczących przeróbki osadów ściekowych, a w części zostały całkowicie pominięte przez Urząd. Dotyczy to pisma z [...] grudnia 2010 r., [...] lipca 2011 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zdaniem Skarżącej, decyzja z [...] grudnia 2011 r. jest także wadliwa z tego powodu, że w trakcie rozpatrywania niniejszej sprawy Urząd, nie skorzystał z możliwości, jakie stwarza art. 45 ust. 1 p.w.p., a także art. 46 ust. 1 p.w.p., powołując się w toku postępowania jedynie na podstawę prawną z art. 49 ust. 2 ustawy pw.p. (vide zawiadomienie z [...] grudnia 2009 r.) oraz z art. 136 k.p.a., w związku z art. 244 ust. 1 (1) p.w.p. Tym samym organ bezpodstawne dokonał zawężającej oceny zdolności patentowej zgłoszenia, ograniczając ją głównie do oceny podobieństw, a nie różnic, uznając za wystarczającą tak przeprowadzoną ocenę poziomu wynalazczego przedmiotowego rozwiązania technicznego.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Badając zatem zaskarżone decyzje z punktu widzenia opisanych wyżej kryteriów należy w pełni podzielić twierdzenia i wnioski Urzędu Patentowego co do braku nieoczywistości spornego rozwiązania.

W myśl art. 24 p.w.p. patenty są udzielane na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania, bez względu na dziedzinę techniki.

Natomiast zgodnie do art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.

Z cytowanych przepisów wynika zatem, że aby dane rozwiązanie o charakterze technicznym mogło zostać opatentowane, musi spełnić trzy kryteria tzw. zdolności patentowej:

1) nowość,

2) nieoczywistość (rozwiązanie nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki),

3) stosowalność (rozwiązanie może nadawać się do stosowania).

Powodem odmowy udzielenia patentu na zgłoszone przez Skarżącą rozwiązanie pt. "Sposób przeróbki osadów ściekowych" był zarzut braku nieoczywistości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, udziela się odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2004 r., sygn. akt II SA 4734/03, LEX nr 177405).

Z oczywistością mamy do czynienia wtedy, gdy dane rozwiązanie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, przez który należy rozumieć wszystko, co zostało ujawnione przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.

Stosownie do opisu patentowego wynalazek dotyczył sposobu przeróbki osadów ściekowych " w postaci osadu nadmiernego mechanicznie zagęszczonego do stężenia suchej masy 2-12 %, polegający na usunięciu nadmiary wody do uzyskania przez osad struktury kłaczkowatej oraz niejednorodnej i w konsystencji rzadkiej pasty na granicy płynięcia przed procesem stabilizacji tlenowej, fermentacji beztlenowej lub odwadniania mechanicznego". Zgodnie ze skrótem opisu patentowego zastrzegany sposób "charakteryzuje się tym, że prowadzi się rozdrabnianie zagęszczonej wstępnie kłaczkowatej struktury ściekowego osadu nadmiernego siłami ścinającymi w procesie szybkoobrotowego mieszania cieczy, w czasie od 2 do 1800 sekund i szybkości obrotowej od 500 do 5 000 obrotów na minutę , aż do wytworzenia się jednolitej i trwałej mieszaniny w pełni zdespergowanej o konsystencji płynnej. W sposobie według wynalazku rozdrabnianie kłaczkowatej zawiesiny osadu nadmiernego prowadzić można w czasie 30-1000 sekund, przy prędkości obrotowej 700-4000 obrotów/minutę, przy czym rozdrabnianie kłaczkowatej zawiesiny stosuje się po wstępnym mechanicznym zagęszczeniu kłaczkowatej struktury nadmiernego osadu ściekowego, a przed procesem stabilizacji tlenowej, fermentacji beztlenowej oraz odwadnianiem mechanicznym, albo prowadzi się to rozdrabnianie w procesie homogenizacji".

W toku rozpoznania sprawy przedmiotowemu rozwiązaniu organ przeciwstawił następujące rozwiązania patentowe;

- amerykański patent o nr [...] czyli sposób obróbki osadów ściekowych polegający na zastosowaniu sił ścinających,

- japoński patent [...] (skrót), z którego wynika, że zastosowanie sił ścinających w procesie z wykorzystaniem młynów, przed beztlenową obróbką osadu ściekowego, powoduje zwiększenie efektu rozłożenia osadu w krótszym czasie;

- amerykański patent o nr [...], z którego znany jest proces obróbki tlenowej osadu ściekowego polegający na tym, że w pierwszym etapie zagęszczony osad ,otrzymany ze ścieków poddaje się rozdrabnianiu w urządzeniu mieszająco -tnącym przy szybkości obrotowej co najmniej 3400 obr/min w czasie 5-180 minut (300-10800 sekund) aż do wytworzenia płynnej mieszaniny osadu ściekowego.

W oparciu o powyższe patenty ostatecznie Urząd Patentowy postawił spornemu rozwiązaniu zarzut nieoczywistości.

W odpowiedzi na ten zarzut Skarżąca wyjaśniła m.in., że w rozwiązaniu [...] wykorzystano pole ultradźwiękowe jako siłę ścinającej, zaś w jej rozwiązaniu zastosowano mieszadło szybkoobrotowe. Natomiast rozwiązanie japońskie obejmuje inne materiały poddawane procesowi homogenizacji i rozdrabianie wykonywane jest przy użyciu młynów kulowych (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Z kolei w przeciwstawionym rozwiązaniu [...] mieszanie osadu z paliwem stałym ma na celu przygotowanie obróbki termicznej przez zagazowanie. Skarżąca podnosiła, że w jej rozwiązaniu nie chodzi o obróbkę termiczną ale o przygotowanie osadów do stabilizacji biochemicznej ( pismo z [...] czerwca 2011 r.).

Sąd zauważa, iż z oczywistością mamy do czynienia wtedy, gdy dane rozwiązanie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, przez który należy rozumieć wszystko, co zostało ujawnione przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Wynalazek ma charakteryzować się pewnym poziomem myśli twórczej, a nie być jedynie prostym wykorzystaniem dostępnej wiedzy i informacji. Nie spełnia wymagania nieoczywistości rozwiązanie polegające na, np.

- udoskonaleniu albo dostosowaniu znanego już rozwiązania do innych warunków,

- zastąpieniu w rozwiązaniu znanego już środka technicznego innym znanym równoważnikiem,- zwyczajnym prostym połączeniu znanych rozwiązań.

Ponadto rozwiązaniem nieoczywistym będzie zmiana zastosowania znanego rozwiązania - np. przeniesienie zastosowania znanego w jednej dziedzinie techniki do innej (vide: A. Kisielewicz, "Prawo własności Przemysłowej w zarysie", Wydanie II zmienione, Przemyśl 2008 r., str. 30-31).

Natomiast w rozpoznawanej sprawie Skarżąca upatrywała odmienności (właściwy poziom wynalazczy) w tym, że zastrzegane rozwiązanie polega na rozdrobnianiu nadmiernych osadów czyli innego materiału niż przeciwstawionych rozwiązaniach, a nadto homogenizacja zagęszczonych osadów ściekowych w przeciwstawianych rozwiązaniach realizowana jest bądź to za pomocą ultradźwięków, bądź młynów kulowych (JP). W zastrzeganym rozwiązaniu zaś homogenizacja zagęszczanych osadów ściekowych dokonywana jest za pomocą szybkoobrotowego mieszadła tnącego.

W ocenie Sądu Urząd Patentowy odmawiając udzielenia patentu na zgłoszone rozwiązanie trafnie wskazał, że zgłoszony sposób przeróbki osadów ściekowych, w którym prowadzi się rozdrabnianie zagęszczonej zawiesiny siłami ścinającymi w procesie szybkoobrotowego mieszania, jest rozwiązaniem wynikającym w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki. W przeciwstawionych rozwiązaniach, a zwłaszcza w rozwiązaniu amerykańskim [...] wg opisu D1 w porównaniu do spornego zgłoszenia, opisano analogiczne procesy przeróbki osadów ściekowych, charakteryzujące się analogicznymi środkami technicznymi (szybkoobrotowe mieszanie), analogicznymi parametrami procesu (porównywalna szybkość mieszania i czas trwania procesu mieszania), oraz analogicznymi efektami (wytworzenie mieszaniny osadu o lepszych właściwościach płynięcia oraz uwolnienie wody ze struktury osadu). Sąd podziela te ustalenia w całości uznając, iż szczegółowe rozważania o charakterze technicznym przedstawiane przez Skarżącą w korespondencji prowadzonej z organem w toku postępowania zgłoszeniowego pozostają bez wpływu na istotę sprawy. W ocenie Sądu Urząd Patentowy w sposób właściwy ocenił i wychwycił cechy przedmiotowego zgłoszenia jako nieoczywistego. Dlatego też stanowisko Urzędu Patentowego o braku poziomu wynalazczego należy podzielić. Przedmiotowe rozwiązanie nie różni się w sposób wystarczający od rozwiązań znanych ze stanu techniki, które zostały powołane w zaskarżonej decyzji. W tych warunkach nie można zarzucać organowi naruszenia przepisów prawa materialnego, wskazanych w skardze, pomimo braku ustosunkowania się zarzucanej w skardze przemysłowej stosowalności przedmiotowego rozwiązania.

Jeśli chodzi o naruszenie przepisów postępowania Sąd zauważył pewne mankamenty decyzji; w tym uchybienie polegające na zbyt obszernym, jak na wymogi art. 107 § 3 k.p.a. omówieniu przebiegu postępowania zgłoszeniowego poprzez opis korespondencji stron, zamiast poczynienia ustaleń dotyczących stanu faktycznego, czy też brak ustosunkowania się zarzucanej w skardze przemysłowej stosowalności przedmiotowego rozwiązania. Jednakże uchybienia te nie miały decydującego wpływu na postępowania bowiem organ odniósł się do istoty sprawy w sposób wyczerpujący.

Wbrew stanowisku strony skarżącej Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów art. 45 i 46 p.w.p. Z akt sprawy wynika, że stronie nie ograniczano możliwości wypowiadania, zaś strona konkretnie nie wskazała, w jaki sposób doszło do pominięcia przez Urząd Patentowy autorskiej propozycji zmiany redakcji zastrzeżeń patentowych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów procesowych poprzez brak powołania biegłego, należy odwołać się do roli Urzędu Patentowego, jako wyspecjalizowanego organu w zakresie badania między innymi rozwiązań technicznych zgłaszanych jako wynalazki w celu uzyskania ochrony. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II GSK 562/09, Lex nr 596940), "przymiot wiedzy eksperckiej w zakresie rozwiązań technicznych wynalazku jest przypisany organowi wyspecjalizowanemu w tym zakresie i domaganie się w tym przypadku, kiedy strona jest odmiennego zdania co do szczegółowych rozwiązań technicznych, przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego spośród osób spoza ekspertów Urzędu Patentowego nie znajduje usprawiedliwienia w procedurze sądowoadministracyjnej ani w stanie faktycznym".

Zasadnie zatem Urząd Patentowy uznał, iż przedmiotowe rozwiązanie nie różni się w sposób wystarczający od rozwiązań znanych ze stanu techniki, które zostały powołane w zaskarżonej decyzji. W konsekwencji Sąd nie znalazł w zaskarżonej decyzji uchybień skutkujących koniecznością uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co w świetle art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkuje oddaleniem skargi.