Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 647/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gospodarka gruntami
Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 § 2, art. 145 § 1 pkt 4, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 50, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 96 ust. 1, art. 93 ust 1, art. 97
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 22 października 2018 r. M. A. (dalej także jako: "M. A.") zwrócił się do Burmistrza Miasta B. o podział nieruchomości położonej przy ul. B. oznaczonej nr ewid. [...] o powierzchni 0,3891 ha.

Postanowieniem z [...] marca 2019 r., nr [...], Burmistrz B. negatywnie zaopiniował wstępny projekt podziału nieruchomości, oznaczonej nr geod. [...], obręb [...], położonej w B. przy ul. B. i ul. P.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez M. A., ówczesnego właściciela ww. nieruchomości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w BI. postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], uchyliło postanowienie z [...] marca 2019 r., nr [...], i pozytywnie zaopiniowało wstępny projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr geod. [...], o pow. 0,3891 ha, położonej w B. przy ul. B. i ul. P., obręb [...] B., w sposób przedstawiony liniami koloru czerwonego na mapie zasadniczej stanowiącej załącznik do ww. postanowienia z 1[...] marca 2019 r.

Decyzją z [...] października 2019 r., nr [...], SKO w BI. uchyliło decyzję Burmistrza B. z [...] września 2019 r., nr [...], i zatwierdziło podział opisanej wyżej nieruchomości na trzy działki o numerach: [...] o powierzchni 0,1891 ha, [...] o powierzchni 0,1000 ha i [...] o powierzchni 0,1000 ha, zgodnie z mapą z projektem podziału nieruchomości z 19 lipca 2019 r. wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych (pkt 2 decyzji odwoławczej). Kolegium jako podstawę prawną wydanej decyzji powołało art. 96 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm., dalej jako: "u.g.n.").

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że właściciel nieruchomości przedłożył wszystkie dokumenty, wymagane do zatwierdzenia podziału nieruchomości: mapę z projektem podziału, wykazem synchronizacyjnym i wykazem zmian danych gruntowych oraz protokołem z przyjęcia granic, które to dokumenty zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego. SKO podkreśliło, że w postępowaniu o podział zostało przez SKO wydane ostateczne postanowienie z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], opiniujące pozytywnie projekt podziału jako zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (tj. zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta B. Nr [...] z [...] sierpnia 2008 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów części Miasta B. przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinna i usługową (Dz. Urz. Woj. Podl. Nr 215 poz. 2193, dalej także jako: "Plan").

W dniu 19 listopada 2019 r. S. A. (dalej także jako: "skarżący"), właściciel nieruchomości sąsiedniej o numerze [...] bezpośrednio graniczącej z nieruchomością objętą podziałem, złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony.

Następnie, 23 grudnia 2019 r., S. A. złożył do WSA w Białymstoku wniosek o wznowienie postępowania podziałowego zakończonego decyzją z [...] października 2019 r., z uwagi na to, że nie był stroną postępowania administracyjnego. Skarżący, wskazując na art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), stwierdził, że postępowanie o podział nieruchomości sąsiedniej o numerze [...], stanowiącej własność brata M. A., powinno się było toczyć z jego udziałem. Wskazał, że zatwierdzony podział nieruchomości sąsiedniej pozbawił go możliwości podziału jego nieruchomości w zgodzie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz pozbawił jego nieruchomość dostępu do drogi publicznej – ul. P., która na całej długości przylega do nieruchomości brata i na której są wszystkie media, od których został "odcięty". Powołał się na pismo Urzędu Miasta B. z 7 października 2018 r., którego treść zdaniem skarżącego potwierdza konieczność wydzielania działek z nieruchomości o numerze [...] w połączeniu z podziałem nieruchomości o numerze [...]. Skarżący dodał, że o zatwierdzeniu podziału nieruchomości sąsiedniej dowiedział się 27 listopada 2019 r. w trakcie czynności geodety wznowienia znaków granicznych.

W kolejnych pismach składanych w toku postępowania wznowieniowego skarżący sprzeciwił się dokonaniu podziału nieruchomości niezgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jego zdaniem zakładany przez m.p.z.p. podział działek na działki położone prostopadle do ul. P. uwzględnia interesy właścicieli obu działek i jest zgodny z rzeczywistym urządzeniem terenu. Również geodeta obecny w terenie wskazał, że jest to jedyny rozsądny podział działek. Nie można przy tym zapominać, że działka w planie przeznaczona na drogę, oznaczoną symbolem 2 KD-L, nie jest faktycznie urządzona. Pozostawienie zatem w mocy zatwierdzonego przez SKO podziału pozbawi go możliwości podziału jego działki, gdyż w wyniku tego podziału nie powstaną działki mające dostęp do drogi publicznej.

Następnie wyjaśnił, że obie działki ([...] i [...]) mają 176 m długości i jak najbardziej nadają się do podziału. Zdaniem skarżącego, SKO w swojej decyzji zdaje się zapominać, że rozwiązanie założone miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest możliwe do przeprowadzenia i dozwolone prawem. W ocenie skarżącego, w swojej poprzedniej decyzji SKO dokonało niedopuszczalnej interpretacji rozszerzającej przepisów umożliwiających odstępstwa od miejscowego planu. Fakt, że w obrocie istnieją stanowiska judykatury, zgodnie z którymi możliwe jest odstąpienie od postanowień planu, nie zmienia zasady, że planowany podział powinien być z tym planem zgodny.

Skarżący podkreślił, że jego nieruchomość ma dostęp do drogi publicznej od strony ul. B., przy czym ta część działki jest gęsto zabudowana. Nie jest zatem możliwe w przyszłości wydzielenie z tej strony pasa drogi dojazdowej do ewentualnie wydzielonych działek w dalszej, niezagospodarowanej części tej nieruchomości, natomiast droga 2 KD-L nie istnieje w rzeczywistości i jedyny praktyczny dostęp do drogi publicznej, ewentualnie wydzielonych działek, według klucza zastosowanego przez SKO w dotychczasowej decyzji powodowałoby pozbawienie tych działek dostępu do drogi publicznej. Zdaniem skarżącego cała sprawa jest następstwem niezrozumiałego konfliktu rodzinnego i nie ma żadnego umocowania ani w przepisach prawa, ani zasadach logicznego myślenia. Zadeklarował przy tym wolę zawarcia ugody w tym przedmiocie, ustalającej proponowany przez skarżącego sposób podziału nieruchomości na 4 równe działki.

W piśmie z 12 kwietnia 2022 r. skarżący wyjaśnił, że żądanie wznowienia postępowania podziałowego obejmuje również wznowienie postępowania w sprawie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości oznaczonej nr geod. [...]1, o powierzchni 0,3891 ha, położonej w B., w sposób przedstawiony liniami koloru czerwonego na mapie zasadniczej stanowiącej załącznik do postanowienia z [...] marca 2019 r., nr [...].

W związku z powyższym SKO w BI. postanowieniami z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], przywróciło termin do wystąpienia z żądaniem wznowienia postępowania opiniującego i wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem SKO w BI. z [...] kwietnia 2019 r., nr [...].

Postanowieniem z [...] maja 2022 r., nr [...], SKO w BI. na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 126 oraz art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a., po rozpoznaniu żądania S. A. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem SKO w B. z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], stwierdziło wydanie tego postanowienia z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie przesądzony został zarówno etap wstępny postępowania dotyczącego wznowienia postępowania – poprzez wznowienie postępowania postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], jak też na etapie merytorycznym przesądzona została kwestia przyczyn wznowienia, poprzez związanie Kolegium wyrokiem WSA w Białymstoku z 13 kwietnia 2021 r., II SA/Bk 197/21, w zakresie uznania skarżącego za stronę postępowania podziałowego zakończonego decyzją z [...] października 2019 r., nr [...]. Doszło bowiem do naruszenia prawa procesowego poprzez brak zapewnienia skarżącemu – stronie przedmiotowego postępowania – udziału w postępowaniu podziałowym, w tym również na etapie postępowania opiniującego.

SKO podkreśliło, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek M. A., podtrzymany przez następców prawnych zmarłego M. A., który to wniosek zakreśla ramy postępowania podziałowego, w tym również zaproponowany wstępny sposób podziału nieruchomości o nr geod. [...]. Organ zaakcentował przy tym fakt, że w ramach przedmiotowego postępowania wznowieniowego nie mogą być wzięte pod uwagę hipotetyczne rozwiązania podziałowe, a jedynie wstępny projekt podziału przedłożony przez poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości, podtrzymany przez jego następców prawnych.

Po uprzednim powołaniu się na przepisy u.g.n., jak też zapisy Planu, SKO wskazało, że właściciel zawnioskował o podział przedmiotowej nieruchomości na trzy działki: nr [...] o pow. 0,1891 ha, nr [...] o pow. 0,1000 ha, nr [...] o pow. 0,1000 ha. Działki o proponowanych nr geodezyjnych [...] i [...], mają powierzchnie 0,1000 ha, czyli zgodną z przewidzianą przepisami Planu dla zabudowy mieszkaniowej wolnostojącej – ca 1000 m2. Również szerokość planowanych do wydzielenia działek o nr geod. [...] i [...], jest zgodna z postanowieniami Planu, który określił minimalną szerokość działki w zabudowie wolnostojącej – 18 m.

SKO zauważyło, że wydzielenie działki o nr geod. [...] nie uniemożliwi wydzielenia z niej w przyszłości działki przeznaczonej w Planie pod projektowaną ulicę 2 KD-L, gdyż po wydzieleniu działki drogowej działka [...] nadal będzie miała powierzchnię zgodną z postanowieniami Planu. Wydzielenie opisanych wyżej działek o wskazanych parametrach jest zatem zgodne z Planem, zarówno co do przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.

Dalej organ dodał, że wydzielenie działki o nr geod. [...] o pow. 0,1891 ha również jest zgodne z postanowieniami Planu, gdyż wydzielenie działki o ww. powierzchni nie niweczy możliwości wydzielenia z tej działki kolejnych działek, których powierzchnia będzie zgodna z ustaleniami Planu. Kolegium zauważyło, że w zależności od woli właścicieli przedmiotowej nieruchomości z działki nr geod. [...] będą mogły zostać wydzielone np. dwie działki o pow. 945/5 m2, co należy uznać za spełnienie warunku wydzielenia działek o powierzchni ca 1000 m2 w zabudowie wolnostojącej (przy min. pow. ca 700 m2), bądź według jednej z reguł – pięć działek o powierzchni 378,2 m2 (ca 350 m2), dwie działki o powierzchni 550 m2 i jedna działka o powierzchni 791 m2, ewentualnie dwie działki o pow. 350 m2 plus dwie działki 595,5 m2 (przy min. ca 550 m2). Tego typu rozwiązań zapewniających dokonanie dalszych podziałów wydzielonej działki zgodnie z postanowieniami Planu oraz w sposób zapewniający ich zagospodarowanie jest wiele, co uzasadnia uznanie podziału za zgodny z Planem i nie niweczący realizacji zapisów Planu w przyszłości poprzez dalsze podziały.

W tym stanie rzeczy Kolegium stwierdziło, że zaproponowany podział nieruchomości o nr geod. [...] spełnia przewidziane Planem normy zarówno powierzchni, jak i szerokości, a wydzielone działki będą mogły być zagospodarowane zgodnie z Planem pod zespoły projektowanej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej; wolnostojącej, bliźniaczej lub szeregowej, a przebieg linii granicznych tworzących nowe działki jest zgodny z przewidzianymi Planem zasadami wydzielania działek gruntu. SKO zauważyło, że przepisy Planu nie wykluczają dalszych podziałów tych działek, nadal w sposób zgodny z postanowieniami Planu, w zależności od zamierzeń inwestycyjnych właścicieli.

Skarżący wystąpił do SKO w BI. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie postanowienia SKO z [...] maja 2022 r. oraz postanowienia SKO w BI. z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w całości. Strona zwróciła uwagę, że rozstrzygnięcie było subiektywne, z uwzględnieniem wyłącznie interesów jednej strony. SKO pominęło przy tym okoliczność sfałszowania podpisów M. A., który był osobą niewidomą. Wstępny projekt podziału, w opinii skarżącego, powinien być zaopiniowany negatywnie.

Postanowieniem z [...] lipca 2022 r., nr [...], SKO w BI. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie tego organu z [...] maja 2022 r., nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że nie mógł przychylić się do wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu badania dokumentów oraz identyfikacji pisma ręcznego, gdyż skarżący nie przedłożył tego typu opinii. SKO nie znalazło także podstaw do wystąpienia z urzędu o biegłego w tym zakresie, gdyż nie dysponuje materiałem porównawczym. W związku z tym, że podpisy złożone przez M. A. pod wnioskiem o podział nieruchomości, jak również widniejące na pełnomocnictwie i późniejszej korespondencji, nie dają podstaw do kwestionowania ich autentyczności, organ nie znalazł podstaw do zwrócenia się do organów ścigania. Kolegium nie przychyliło się także do wniosku o żądanie dokumentacji medyczne M. A. na okoliczność, że był osobą niewidomą i nie mógł skutecznie podpisać wniosków i pełnomocnictw; zasady udostępniania dokumentacji medycznej regulują bowiem przepisy szczególne.

Podkreślono, że kwestia posiadania przez skarżącego przymiotu strony niniejszego postępowania nie jest sporna.

SKO uznało, że ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez skład uprzednio orzekający w tej sprawie są prawidłowe. Ustalenia planistyczne dla przedmiotowego obszaru nie są sporne. Plan obowiązujący dla tego obszaru przewiduje możliwość tworzenia działek budowlanych poprzez ich współtworzenie z nieruchomości o nr ew. [...] i [...]. Z rysunku Planu wynika również, że opisane wyżej rozwiązanie ma charakter jedynie postulowany, a przebieg linii podziału tych nieruchomości nie jest bezwzględnie obowiązujący. Postanowienia Planu przewidują na tym obszarze bardzo zróżnicowaną zabudowę, która może być realizowana na działkach o bardzo zróżnicowanych parametrach. W ocenie Kolegium przedłożona propozycja podziału nieruchomości o nr ew. [...] jest zgodna z postanowieniami Planu, a parametry nowo wydzielonych działek gruntu spełniają przewidziane Planem warunki (szerokości i powierzchni).

Za prawidłowe uznano także ustalenia w kwestii braku wpływu zaproponowanego podziału przedmiotowej nieruchomości na prawa przysługujące właścicielowi nieruchomości sąsiedniej, do jej zagospodarowania zgodnego z Planem. Zaproponowany podział nie ingeruje w posiadany dotychczas przez właściciela nieruchomości nr ew. [...] dostęp do drogi publicznej oraz urządzeń infrastruktury technicznej, propozycja podziału nieruchomości nr [...] nie wpływa również negatywnie na posiadaną i wykorzystywaną przez właściciela nieruchomości o nr [...] obsługę komunikacyjną tej nieruchomości.

Podział nieruchomości o nr ew. [...], zdaniem Kolegium, nie wpływa także na dotychczasową możliwość podziału nieruchomości sąsiedniej i jej zagospodarowanie w sposób zgodny z postanowieniami Planu.

W związku z powyższym organ stwierdził, że propozycja podziału nieruchomości o nr ew. [...] nie ogranicza skarżącego w jego uprawnieniach właścicielskich i nie pozbawia jego nieruchomości obsługi komunikacyjnej, nie ogranicza posiadanego dostępu do drogi publicznej, jak i posiadanego dostępu do urządzeń infrastruktury technicznej oraz możliwości zagospodarowania tej nieruchomości w sposób przewidziany Planem, jak też nie ogranicza w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej charakterem i przeznaczeniem.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 93 u.g.n., polegające na ustaleniu, że wstępny projekt podziału działki nr [...] jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miasta B. z [...] sierpnia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów części miasta B. przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usługową (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego Nr 215 poz. 2193);

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 8, 9, 11, 50, 77, 78 § 1, 80, 84 § 1 i 107 § 3 k.p.a., w szczególności poprzez ustalenie błędnego stanu faktycznego dotyczącego tego, że to M. A. złożył podpis pod wnioskiem z 22 października 2018 r. lub zażaleniem od postanowienia z [...] marca 2019 r. w sytuacji, gdy był on osobą niewidomą i nie mógł skutecznie ani podpisać wniosku o podział nieruchomości nr [...], ani zażalenia, ani pełnomocnictw do działania w niniejszej sprawie w formie zwykłej pisemnej;

- naruszenie przepisów art. 105 § 1 i 151 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o wstępny podział nieruchomości nie pochodził od M. A. oraz gdy wstępny projekt podziału działki nr [...] jest niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miasta B. z [...] sierpnia 2008 r.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia SKO w BI. z [...] maja 2022 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem z 19 września 2022 r. uczestnik postępowania – W. A., żona M. A., wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie SKO w BI., którym utrzymano w mocy postanowienie tego organu z [...] maja 2022 r., nr [...], stwierdzające, że Kolegium wydając postanowienie z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] (uchylającym postanowienie z [...] marca 2019 r., nr [...] i pozytywnie opiniującym wstępny projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr geod. [...], o pow. 0,3891 ha, położonej w B. przy ul. B. i ul. P., obręb [...] B., w sposób przedstawiony liniami koloru czerwonego na mapie zasadniczej stanowiącej załącznik do ww. postanowienia z [...] marca 2019 r.), naruszyło prawo.

Należy wskazać, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, zakończonej ostatecznym postanowieniem SKO w BI. z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], zostało wznowione postanowieniem tegoż organu z [...] kwietnia 2022 r., nr [...]. Kolegium związane było bowiem wyrokiem WSA w Białymstoku z 13 kwietnia 2021 r., II SA/Bk 197/21, w zakresie uznania skarżącego za stronę postępowania podziałowego.

Tryb wznowienia postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Może się ono toczyć dopiero po wydaniu przez właściwy organ (art. 150 § 1 k.p.a.) postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), który to akt stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Wznowienie postępowania stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Postępowanie można wznowić bądź z urzędu bądź też na wniosek strony, z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Jednocześnie na wstępnym etapie organy są zobowiązane ustalić, czy takie podanie zostało wniesione w terminie i przez osobę uprawnioną.

Wstępny etap postępowania wznowieniowego został w niniejszej sprawie prawidłowo wyczerpany i SKO postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r. wznowiło postępowanie administracyjne w sprawie podziału nieruchomości. Zastrzec jednocześnie należy, że postanowienie, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a., jest aktem potwierdzającym, iż wniosek o wznowienie postępowania spełnia wszystkie wymogi proceduralne umożliwiające dokonanie merytorycznej oceny wadliwości postępowania zakończonego decyzją ostateczną lub takim postanowieniem. Złożenie wniosku o wznowienie nie prowadzi zatem do wszczęcia postępowania, ale skutkuje podjęciem przez organ czynności proceduralnych podejmowanych poza ramami postępowania (por. wyrok NSA z 5 października 2007 r., I OSK 1390/06). Dopiero kumulatywne spełnienie wszystkich wymaganych przesłanek prowadzi do wznowienia postępowania, a w jego następstwie, do merytorycznego rozpoznania wniosku. Natomiast w przypadku gdy organ oceni, że nie zostały spełnione te wymogi, jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, stosownie do art. 149 § 3 k.p.a.

W sprawie przesądzona została także merytoryczna kwestia przyczyny wznowienia, a to w związku z powoływanym już wyrokiem WSA w Białymstoku z 13 kwietnia 2021 r., II SA/Bk 197/21. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia sąd wskazał m.in. na brzmienie art. 97 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Interes prawny na podstawie art. 97 u.g.n. w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości może mieć zatem podmiot, który jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej uwzględnionej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego do łącznego podziału z nieruchomością objętą wnioskiem. Podział nieuwzględniający wskazanych w miejscowym planie granic obu działek (po ich podziale) ingeruje swoim działaniem w prawa właściciela gruntów sąsiednich. Powołując się na liczne przykłady orzecznictwa, jak też zapisy Planu, WSA wskazał, że dokonany podział nieruchomości ingeruje swoim działaniem w prawa właścicieli gruntów sąsiednich – skarżącego, a z całą pewnością wskazuje, że może dojść do takiej ingerencji na skutek tego podziału. Nie przesądzając, czy decyzja podziałowa jest nieprawidłowa, stwierdził, że z uwagi na ustalenia miejscowego planu (który jest w zakresie przedmiotowym nieruchomości nietypowy), skarżący powinien być stroną postępowania podziałowego.

Bezsporne zatem jest to, że skarżący niewątpliwie powinien być stroną niniejszego postępowania. Za niesłuszne wobec tego należy uznać stanowisko uczestnika postępowania W. A. wyrażone w piśmie z 19 września 2022 r., jakoby skarżący nie posiadał interesu prawnego, a przez to nie mógł być stroną postępowania.

Zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a., w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Art. 146 k.p.a. wskazuje natomiast, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (§ 1). Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (§ 2).

W realiach niniejszej sprawy organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji słusznie wydał postanowienie w oparciu o art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a., stwierdzając, że wydanie postanowienia SKO w BI. z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], nastąpiło z naruszeniem prawa. Skład orzekający popiera zatem stanowisko organu, że w wyniku wznowienia postępowania mogłoby zapaść wyłącznie postanowienie odpowiadające w swej istocie postanowieniu dotychczasowemu.

Istota sporu w niniejszej sprawie w głównej mierze dotyczy tego, czy przedłożony przez M. A. (wnioskodawcę postępowania podziałowego) wstępny projekt podziału nieruchomości o nr geod. [...] był zgodny z postanowieniami Planu, przez co należy rozumieć zarówno przeznaczenie terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu, a także czy propozycja podziału przedmiotowej nieruchomości nie naruszała praw właściciela nieruchomości sąsiedniej o nr ew. [...], tj. skarżącego.

Merytoryczne ramy do rozważań stanowią następujące przepisy:

Zgodnie z art. 93 ust. 1 zd. pierwsze u.g.n., podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (ust. 2).

Z Planu wynika, że teren, na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość, został oznaczony na rysunku symbolami: 2 MN oraz 2 KD-L i 25 KDW-Dx. W myśl § 5 pkt 4 Planu, projektowane drogi publiczne, dojazdy i dojścia wewnętrzne: KD-L, KD-D, KDW-Dx i KxR, zalicza się do inwestycji celu publicznego na podstawie przepisów odrębnych. Uzbrojenie terenu w liniach rozgraniczających ulic i wjazdy na teren działek: wymagają uzgodnień z zarządcą drogi. W tabeli znajdującej się w § 13 pkt 1 Planu zawarto ustalenia w zakresie systemu komunikacji, wskazując parametry ulic zapewniających obsługę komunikacyjną obszaru objętego Planem odpowiednio do symboli: KD-G – główna, KD-Z – zbiorcza, KD-D – dojazdowa, KDW-Dx – pieszo-jezdna, KxR – pieszo-rowerowa. Z zapisów zawartych w tabeli wynika, że ulica oznaczona symbolem 2 KD-L jest ulicą projektowaną z docelowym przedłużeniem w kierunku północnym, klasy technicznej L, o szerokości w liniach rozgraniczających 15 m, zaś ulica o symbolu 25 KDW-Dx jest ulicą projektowaną, klasy technicznej D, szerokości w liniach rozgraniczających 6 m, określoną jako ciąg pieszo-jezdny. Szczegółowe przeznaczenie części przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej w Planie symbolem 2 MN, określone zostało w § 4 Planu, zgodnie z którym na przedmiotowym obszarze przewiduje się zespoły projektowanej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, wolnostojącej, bliźniaczej lub szeregowej, stanowiącej wraz z istniejącymi projektowanymi ulicami miejskimi, podstawowe przeznaczenie terenu.

Z kolei zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie, obowiązująca wielkość działek ca 1000 m2 w zabudowie wolnostojącej, minimalna wielkość działki w zabudowie wolnostojącej ca 700 m2 , w zabudowie bliźniaczej ca 550 m i szeregowej ca 350 m. Minimalna szerokość działki w zabudowie wolnostojącej – 18 m, bliźniaczej – 14 m i szeregowej 9 m. Zabudowę na granicy działki dopuszcza się w zabudowie bliźniaczej i szeregowej. Obowiązująca lokalizacja zabudowy mieszkaniowej i usługowej od ulicy, zabudowy gospodarczej w głębi działki.

W § 11 Planu ustalono natomiast zasady tworzenia nowych działek poprzez podział istniejących nieruchomości. Zatem (ust. 1): ustala się zakaz dokonywania podziałów istniejących nieruchomości na obszary mniejsze od minimalnych powierzchni określonych w ustaleniach ogólnych dla działki budowlanej. Zakaz nie dotyczy podziałów umożliwiających realizację celu publicznego, a także przypadków gdy wydzielone części wejdą w skład połączonych nieruchomości o pow. przekraczającej 1000 m2 w zabudowie jednorodzinnej, 500 m2 w zabudowie bliźniaczej i 350 m2 w zabudowie szeregowej. Przewidziano także (ust. 2) ustalenia szczegółowe dla projektowanych, wyodrębnionych zespołów zabudowy mieszkaniowej: (a) dla 2, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 17 i 18MN dopuszcza się zmianę projektowanych podziałów na działki budowlane przez właścicieli nieruchomości, pod warunkiem zachowania wymogów określonych w § 4 a w szczególności w § 4 ust.1 pkt.1 lit a, tiret trzeci; (b) dla 4, 8, 13, 14 i 15MN dopuszcza się inny podział na działki budowlane i sposób kształtowania zabudowy przez właścicieli nieruchomości i w przypadku realizacji zespołów systemem "developerskim" lub na zgodny wniosek właścicieli terenu – na podstawie całościowej koncepcji zagospodarowania terenu i zachowania wymogów i warunków zabudowy określonych w § 4 uchwały, a w szczególności w § 4 ust.1 pkt.1 lit a, tiret trzeci.

Co istotne, na rysunku Planu cienkimi liniami przerywanymi zostały zaznaczone granice działek, mający według Planu powstać na tym obszarze ze współtworzenia z działki o nr geod. [...] i [...]. Zgodnie z legendą zawartą w części graficznej Planu – cienkie, przerywane linie oznaczają linie rozgraniczające tereny o tym samym sposobie zagospodarowania, postulowane. Także z § 3 ust. 5 pkt 3 Planu wynika, że oznaczenia graficzne na rysunku planu w postaci przerywanych linii rozgraniczających terenów odpowiadają ustaleniom nieobligatoryjnym (postulowanym). Potwierdzeniem tego jest również przywołane wyżej brzmienie § 11 ust. 2 lit. a Planu.

Skład orzekający podkreśla za organem, że zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, przerywane linie podziału nieruchomości na działki budowlane "mają" charakter postulowany, nie zaś "mogą" mieć charakter postulowany. Plan przewidywał zatem możliwość współdzielenia przedmiotowej nieruchomości z nieruchomością sąsiednią nr geod. [...], a wobec tego zasadniczo możliwe było pozytywne zaopiniowanie także innej propozycji podziału przedmiotowej nieruchomości, oczywiści przy zachowaniu warunków wyznaczonych przez Plan.

Nie budzi wątpliwości sądu, że sposób podziału, o jaki zawnioskował właściciel nieruchomości, jest zgodny z Planem. Sporna nieruchomość miała zostać podzielona na trzy działki, tj. nr [...] (pow. 0,1891 ha), nr [...] (pow. 0,1000 ha) oraz nr [...] (pow. 0,1000 ha). Wydzielenie pierwszej z nich nie stoi w sprzeczności z Planem, bowiem możliwe będzie wydzielenie z niej kolejnych działek, których powierzchnia będzie zgodna z postanowieniami Planu. Z kolei dwie kolejne działki mają powierzchnię dopuszczalną dla zabudowy mieszkaniowej wolnostojącej zgodną z Planem (ca 1000 m2), jak też dopuszczalną dla nich szerokość (18 m). Dodać przy tym trzeba, że wydzielenie działki nr [...] nie uniemożliwi wydzielenia z niej działki przeznaczonej w Planie pod projektowaną ulicę 2 KD-L, gdyż nawet po wydzieleniu działka ta będzie miała powierzchnię zgodną z postanowieniami Planu (ca 0,1000 ha, min. pow. ca 700 m2, jak również szerokość zgodną z wymaganym min. 18 m).

Biorąc powyższe pod uwagę, WSA w Białymstoku stanął na stanowisku, że proponowany podział nieruchomości spełniał przewidziane Planem normy dotyczące zarówno powierzchni, jak i szerokości wydzielanych działek. Co jednak wymaga szczególnego podkreślenia, to fakt, że organ administracyjny, oceniając zgodność przedłożonego projektu z Planem, jest nim związany. Organ opiniujący ma jedynie kompetencje do badania zgodności proponowanego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i jego opinia wyrażona w formie postanowienia dotyczy wyłącznie tej kwestii. W opinii tej organ nie może ustosunkować się do innych kwestii niż wskazane w dyspozycji art. 93 ust. 4 u.g.n. (zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego). W szczególności organ opiniujący nie jest władny do wypowiadania się np. co do celowości podziału czy też jego przyszłych skutków (por. wyrok WSA w Kielcach z 3 lipca 2020 r., II SA/Ke 299/20). Możliwość dokonania innego podziału – nawet jeśli byłby bardziej racjonalny czy wygodniejszy w ocenie właścicieli nieruchomości – pozostaje poza oceną organu i nie może tym samym stanowić podstawy do wydania negatywnej opinii.

Według sądu proponowany podział nie będzie miał negatywnego wpływu na wykonywanie przez skarżącego uprawnień właścicielskich na działce nr [...].

Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że zaopiniowany pozytywnie zaskarżonym postanowieniem podział nieruchomości o numerze geodezyjnym [...], nie pozbawił skarżącego będącego właścicielem nieruchomości o numerze [...] dotychczasowego dostępu do drogi publicznej. Z akt wynika, że od zniesienia współwłasności i działu spadku po M. A. (co nastąpiło na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z 22 listopada 1991 r. w sprawie I Ns 748/91) do dziś, działka skarżącego o numerze [...] nie posiadała i nie posiada dostępu do ul. P. Działka skarżącego o numerze [...] posiada bowiem dostęp do innej drogi publicznej – ul. B. poprzez działkę o numerze [...] (stanowiącą współwłasność M. A. i skarżącego) i działkę [...]. Numer porządkowy posesji skarżącego zamieszkałego na nieruchomości o numerze [...] przyporządkowany jest adresowi przy ul. B. Skarżący nie korzysta z żadnego z mediów przebiegających w ul. P.

Sąd zauważa także, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, by nieruchomość skarżącego była władnącą w stosunku do nieruchomości podlegającej podziałowi, gdyż nieruchomość o numerze [...] nie była przed podziałem obciążona służebnością gruntową na rzecz nieruchomości skarżącego.

Na aprobatę zasługuje przy tym stanowisko SKO, że skarżący nie został pozbawiony możliwości podziału własnej nieruchomości. Z zapisów Planu nie wynika bowiem nakaz tworzenia nowych działek na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wyłącznie w ramach scalania i podziału nieruchomości, co oznaczałoby powiązanie podziału nieruchomości o numerze [...] z jednoczesnym podziałem nieruchomości o numerze [...], gdyż ustalenia § 11 ust. 2 lit. a tekstu Planu dopuszczają zmianę projektowanych rysunkiem planu podziałów nieruchomości na działki budowlane, dokonywanych przez właścicieli, pod warunkiem zachowania wymogów § 4 lit. a, w szczególności § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzeci. Z legendy rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, o czym była już też mowa, że przerywane linie podziału nieruchomości na działki budowlane mają charakter jedynie postulowany, a zatem nie można nadawać rozwiązaniom o charakterze postulowanym charakteru obowiązkowego. Rysunek planu nie potwierdza przy tym położenia nieruchomości skarżącego o numerze [...] bezpośrednio przy ulicy o symbolu 22 KD-D, tj. budowanej ul. Polnej, do której przylegała nieruchomość podzielona o numerze [...].

Podsumowując tę część rozważań, skład orzekający wskazuje, że wstępny projekt podziału nieruchomości nr [...], w sposób zaproponowany przez wnioskodawcę, należało uznać za zgodny z postanowieniami Planu; jego pozytywne zaopiniowanie nie ma zaś wpływu na dotychczasowy sposób wykonywania prawa własności nieruchomości sąsiednie nr [...] przez skarżącego. Z tego względu, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu wznowieniowym zapadłoby postanowienie odpowiadające w swojej istocie postanowieniu dotychczasowemu, tj. z [...] kwietnia 2019 r., nr [...]. W konsekwencji za bezpodstawny należało uznać zarzut naruszenia art. 93 u.g.n. w zakresie wskazanym przez autora skargi, a w związku z tym także zarzut naruszenia art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych.

Za bezzasadny należało uznać najdalej z nich idący, tj. zarzut naruszenia art. 77, 78 § 1, 80, 84 § 1 k.p.a. Słuszności powyższego skarżący upatruje w twierdzeniu, że M. A., jako osoba niewidoma, nie mogła skutecznie i w sposób wiążący prawnie złożyć podpisów pod wnioskiem o podział z 22 października 2018 r. lub zażaleniem od postanowienia z [...] marca 2019 r., jak też pełnomocnictwami do działania w niniejszej sprawie. Jak zauważyło SKO, skarżący mimo wystąpienia z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu badania dokumentów i identyfikacji pisma ręcznego, w istocie takiej opinii nie przedłożył; organ nie miał zatem podstaw do przychylenia się do tak sformułowanego wniosku. Za usprawiedliwione należy także uznać stanowisko organu, że nie zdecydował się on na przeprowadzenie tegoż dowodu z urzędu. Organ nie dysponował bowiem materiałem porównawczym, który w zestawieniu z podpisami, których autentyczność skarżący kwestionował, mógłby rzeczywiście wzbudzić jakiekolwiek podejrzenia. Sama analiza materiału dowodowego w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, że M. A. nie złożył samodzielnie spornych podpisów. Co więcej, samo stanowisko strony, że podpisy zostały sfałszowane, przy braku innych okoliczności mogących o tym świadczyć (skarżący sam wskazywał, że nie posiada żadnego oryginalnego dokumentu podpisanego przez M. A.), nie może jeszcze stanowić podstawy do powołania biegłego grafologa. Niezależnie od tego zauważyć trzeba, że przepisy dopuszczają złożenie podpisu na prawnie doniosłym dokumencie także przez osobę niewidomą (niedowidząca), bez zachowania formy szczególnej. Przeprowadzenie dowodu na okoliczność, że M. A. faktycznie był osobą niewidomą, było wobec tego bezcelowe. SKO nie miało przy tym uprawnień do pozyskania informacji o stanie zdrowia M. A., ze względu na przepisy ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.), które regulują sytuacje dotyczące udostępniania dokumentacji medycznej i podmioty uprawnione do jej otrzymania. Próżno w tych przepisach szukać Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Konsekwencją niezasadności powyżej wskazywanych uchybień było uznanie za pozbawiony podstaw zarzutu naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. (w skardze formułowany w powiązaniu z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przepis ten ma charakter niejako wynikowy i odnosi się do wydania rozstrzygnięcia będącego zwieńczeniem wcześniej przeprowadzonego postępowania. Skoro stan faktyczny sprawy i znajdujące na jego gruncie zastosowanie przepisy prawa materialnego nie dawały podstaw do umorzenia postępowania, to nie było tym samym jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia ww. zarzutu.

Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, prawidłowo ustalono jej stan faktyczny, a tym samym nie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym (art. 7, 77, 80, 84 § 1 k.p.a.). Także uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wyczerpujące, przedstawia stan ustalony przez organ, dokonuje wykładni zastosowanych przepisów, wyjaśnia w jaki sposób je zastosowano i dlaczego, jak też ustosunkowuje się do zarzutów odwołania, czym wypełnia wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., a także obowiązki informacyjne z art. 8, 9 i 11 k.p.a. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu lub uważa wydane rozstrzygnięcie za niekorzystne, nie stanowi samo w sobie podstawy do jego wyeliminowania z porządku prawnego.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).