Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3230/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 145a § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skarg Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. , Gminy Miejskiej K. i Komendanta [...] Policji w K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargi


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją nr [...], z [...] października 2017 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), po rozpoznaniu wniosków Prezydenta Miasta [...] oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] marca 2013 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] czerwca 2016 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury i Budownictwa wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., po uprzednim wznowieniu postępowania na wniosek Prezydenta Miasta [...] postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] 2015 r., Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił uchylenia decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] marca 2013 r., utrzymującej w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 r. stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r. [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...], o łącznej powierzchni 1115 m2, objętej lwh. [...] ks. gr. gm. kat. [...] XV [...] składającej się z parceli budowlanej I.kat. [...] oraz objętej lwh. [...], oznaczonej jako pbud. I.kat. [...], stanowiącej współwłasność H. F., M. J. i R. J., zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej obecnych działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] obręb 0004,4 [...] oraz stwierdzającą nieważność ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r. [...] w pozostałej części.

Pismem z 8 lipca 2016 r. (data wpływu: 15 lipca 2016 r.) Prezydent Miasta [...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z [...] czerwca 2016 r.

Pismem z 14 lipca 2016 r. (data wpływu: 25 lipca 2016 r.) Komendant Wojewódzki Policji w [...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z [...] czerwca 2016 r.

Minister Infrastruktury i Budownictwa rozpatrując powyższe wnioski wskazał, że przedmiotowej sprawie badaniu podlega przesłanka wznowienia postępowania z art. 145a § 1 k.p.a., na który to przepis wnioskodawca wznowienia - Prezydent Miasta [...] powołał się w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 702), w którym Trybunał uznał, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrok wszedł w życie na skutek jego publikacji w dniu 21 maja 2015 r.

W uzasadnieniu ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że działanie organów państwa na podstawie przepisów prawa, będące przejawem zasady praworządności (legalizmu), nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwej decyzji administracyjnej, na podstawie której strona nabyła prawo lub jego ekspektatywę, a ponadto od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego konsekwencją zasady praworządności jest potrzeba stabilizacji (trwałości) stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych na mocy wadliwego aktu administracyjnego oraz zasada zaufania obywatela do państwa.

W ocenie Ministra nie budzi wątpliwości, że jest to wyrok zakresowy, orzekający o pominięciu prawodawczym, czyli taki, w którym Trybunał uznaje za stan niekonstytucyjny brak określonej treści normatywnej w przepisie, jednakże nie oznacza to derogacji tego przepisu (podkreślił to wyraźnie Trybunał Konstytucyjny w pkt 10.6 uzasadnienia wyroku). Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazuje na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa.

Wobec powyższego, niezależnie od przedmiotowego zakresu rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych nie ma podstaw do zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. Art. 156 § 2 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym obecnie, nie zawiera podstaw do dokonania oceny kryterium "upływu czasu" upoważniającego do stwierdzenia zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych w związku z jego upływem. Upoważnienie takie nie może również wynikać z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r.

Do czasu dokonania zmian legislacyjnych brak jest - zdaniem organu - podstaw prawnych do ustalenia terminu, po upływie którego niedopuszczalne będzie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności zaś do oceny, czy przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 kpa dziesięcioletni termin, ograniczający możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu innych wad prawnych, niż rażące naruszenie prawa, można uznać za "znaczny upływ czasu" w rozumieniu uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jednocześnie z uwagi na treść rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, organy administracji są obowiązane stosować przepis art. 156 § 2 k.p.a. w jego dotychczasowym brzmieniu.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] października 2017 r. wnieśli: Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...], Gmina Miejska [...] – Prezydent Miasta [...] i Komendant Wojewódzki Policji w [...].

Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] oraz Gmina Miejska [...] – Prezydent Miasta [...] w skardze zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj.:

-art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. 2015 r. poz. 702),

- art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

art. 6 k.p.a. w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie.

Wobec powyższych zarzutów, skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przedmiotowej sprawie nie sposób jest zgodzić się z argumentacją organu orzekającego, że niezależnie od przedmiotowego zakresu rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych nie ma podstaw do zmiany praktyki orzeczniczej w odniesieniu do zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. W ocenie skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazujący na niekonstytucyjne zaniechanie legislacyjne w postaci braku unormowania w dostateczny sposób przesłanki negatywnej uniemożliwiającej stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wynikającej ze znacznego upływu czasu nie zwalnia organu orzekającego z obowiązku przestrzegania zapisów Konstytucji RP i nie może być podstawą wydania orzeczenia, co do którego organ orzekający ma pewność, że jest orzeczeniem niezgodnym z Konstytucją, a mimo to wydaje takie orzeczenie.

Trybunał uznał, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego (art. 2 konstytucji). Przesłanek tych nie można oceniać wyłącznie z punktu widzenia tego aspektu zasady praworządności, który uzasadnia rozwiązania prawne zmierzające do eliminacji z obrotu wadliwych decyzji administracyjnych. Zasada praworządności nie uzasadnia rozwiązania prawnego umożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdy decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw przez jej adresatów, a dodatkowo przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji. W sytuacji, w której występuje nagromadzenie powyższych okoliczności, zasada praworządności nie służyłaby realizacji zasady pewności prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji może powodować zmianę ukształtowanej od kilkudziesięciu lat sytuacji prawnej adresatów decyzji, a to nie służyłoby realizacji zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady pewności prawa, wynikających z art. 2 konstytucji. Wyrok stwierdzający niezgodność z Konstytucją nie oznacza derogacji art. 156 § 2 k.p.a. ani jego części. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego oznacza jednak konieczność dokonania przez organ lub sąd wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem sposobu ważenia zasad: praworządności (legalizmu), bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania obywatela do państwa (lojalności państwa). Ważenie tych zasad stanowi podstawę dokonania wykładni art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zgodzie z Konstytucją. Inaczej mówiąc, wynik tego ważenia ma wpływ na sposób rozumienia ustawowego wyrażenia "z rażącym naruszeniem prawa". Wyrok stwierdzający niekonstytucyjność zaskarżonej regulacji otwiera więc drogę do innej wykładni art. 156 k.p.a.

Z kolei Komendant Wojewódzki Policji w [...] w skardze zarzucił naruszenie art. 145a § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie , że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. P 46/12 (Dz.U. z 2015r poz.702) nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, podczas gdy stanowi on podstawę do uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] marca 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z [...] kwietnia 2012 r., a następnie wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wyrokiem z 12 maja 2015 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja ta była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 145a § 1 k.p.a. nie dokonuje żadnego rozróżnienia rodzajów wyroków Trybunału Konstytucyjnej. Nie ma w nim mowy, czy np. wyrok ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym, czy też choćby charakter interpretacyjny. Wynika to w sposób oczywisty z treści przepisu. Co więcej z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP wynika, że Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją. Zatem skoro przepis art. 156 § 2 k.p.a. w części dotyczącej braku ograniczenia czasowego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, to organ administracji publicznej był zobowiązany uchylić decyzję z [...] marca 2013 r. oraz odmówić stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium WRN w [...] z [...] lutego 1952 r.

Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie i podlegają oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] października 2017 r. nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w zarzutach skarg naruszeń, mających wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] października 2017 r. została wydana w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, tj. w postępowaniu wznowieniowym.

We wnioskach o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] marca 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r. [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...], o łącznej powierzchni 1115 m2, objętej lwh. [...] ks. gr. gm. kat. [...] XV [...] składającej się z parceli budowlanej I.kat. [...] oraz objętej lwh. [...], oznaczonej jako pbud. I.kat. [...], stanowiącej współwłasność H. F., M. J. i R. J., zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej obecnych działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] obręb 0004,4 [...] oraz stwierdzającą nieważność ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r. [...] w pozostałej części, wnioskodawcy jako podstawę wznowienia wskazali wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższe oznacza, że wnioskodawcy jako podstawę wznowienia wskazali art. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Podstawą prawną wydania decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] marca 2013 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] był art. 156 § 1 pkt 2 i § 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 i § 2 k.p.a.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 wskazał, że w art. 156 § 2 k.p.a. wyłączono możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na upływ czasu częściowo, tj. w odniesieniu do niektórych wad decyzji. Po upływie dziesięciu lat od wydania lub ogłoszenia decyzji nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności, mimo że została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bądź wydana mimo uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną, bądź została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, bądź też zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Po upływie powyższego dziesięcioletniego terminu nadal jest natomiast możliwe stwierdzenie nieważności decyzji, która zawiera inne wady przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a., tj. która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, lub była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, bądź decyzji, która w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

W ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny dokonał oceny zgodności z konstytucją art. 156 § 2 k.p.a., w którym nie przewidziano wyłączenia stwierdzenia nieważności z uwagi na upływ czasu decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.).

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji. Przesłanek tych nie można oceniać wyłącznie z punktu widzenia przewidzianej w art. 7 Konstytucji, zasady praworządności, który uzasadnia rozwiązania prawne zmierzające do eliminacji z obrotu wadliwych decyzji administracyjnych.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że "zasada praworządności nie uzasadnia rozwiązania prawnego umożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, jeśli decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw przez jej adresatów, a dodatkowo przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji. W sytuacji, w której występuje nagromadzenie powyższych okoliczności, zasada praworządności nie służyłaby realizacji zasady pewności prawa. Ponieważ stwierdzenie nieważności decyzji może powodować zmianę ukształtowanej od kilkudziesięciu lat sytuacji prawnej adresatów decyzji, nie służyłoby ono też realizacji zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa i zasady pewności prawa".

Dalej w uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "korzystanie przez osobę z praw wynikających z aktu administracyjnego jest wykonywaniem uprawnień zagwarantowanych jej przez organ władzy publicznej. Kwestia oddziaływania upływu czasu na akt administracyjny ma istotne znaczenie praktyczne. Stabilizacja stanów faktycznych, po upływie określonego czasu, leży w interesie porządku publicznego (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 18 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 204/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać

Odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Stabilizacja stosunków administracyjnoprawnych po upływie określonego czasu leży w interesie porządku publicznego". ... "Działanie organów państwa na podstawie prawa, będące przejawem zasady praworządności (legalizmu), nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwych decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo lub jego ekspektatywę (w szczególności jeżeli z takim nabyciem powiązane było powstanie obowiązku państwa), po upływie znacznego czasu od wydania tego aktu administracyjnego. Takie aspekty i konsekwencje zasady praworządności są bowiem ograniczone przez jej inne oblicze, tj. potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji".

"Z powyższych względów Trybunał uznał, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji".

Trybunał Konstytucyjny zaznaczył w cyt. wyroku, że zapadł on w wyniku kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w związku z pytaniem prawnym zadanym przez sąd w konkretnej sprawie. Zatem istotne znaczenie miał stan faktyczny sprawy, w ramach którego kontroli konstytucyjności dokonał Trybunał. Zasadnicze znaczenie w sprawie miała nie tylko okoliczność, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i to, że od wydania decyzji, której stwierdzono nieważność, nastąpił znaczny upływ czasu, ale i to, że decyzja ta była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Sam upływ czasu od wydania decyzji nie jest tutaj decydujący, decydujące znaczenie ma okoliczność, że podmiot do którego decyzja była skierowana na jej podstawie nabył prawa lub ekspektatywę.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w jego sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej poprzez derogację tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa.

Mając powyższe na uwadze za niezasadne Sąd uznał zarzuty skarg, dotyczące naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na fakt, że Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z 12 maja 2015 r., stwierdził niekonstytucyjność ww. przepisu w zakresie, w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Niekonstytucyjność bowiem wspomnianego wyżej przepisu została stwierdzona z uwagi na jego niezupełność, z punktu widzenia wymogów konstytucyjnych. Fakt ten oznaczał zatem, że następstwem tegoż wyroku winna być stosowna aktywność ustawodawcy, a której to aktywności ustawodawca jednak do tej pory nie wykazał.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.