Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 807/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), , , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2006 w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Urzędu Miasta R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie interpretacji prawa podatkowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. Nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Urzędu Miasta w R. o udzielenie pisemnej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w sprawie dotyczącej sposobu naliczania podatku od towarów i usług od opłat pobieranych przez Urząd Miasta za użytkowanie wieczyste. W podstawie prawnej powołał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 14 a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

W uzasadnieniu postanowienia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz argumentację prawną. W ramach tych wyjaśnił, że strona skarżąca zwróciła się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o wydanie pisemnej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w sprawie dotyczącej sposobu naliczania podatku od towarów i usług od opłat pobieranych przez Urząd Miasta w R. za użytkowanie wieczyste. We wniosku przedstawiła własne stanowisko w sprawie. Wskazała przy tym, że umowy notarialne, które były zawierane przed [...] 2004 r. nie uwzględniały podatku od towarów i usług, w związku z tym opłata roczna za użytkowanie wieczyste była ustalana w kwocie netto, do której należy doliczyć 22 % podatek. W postanowieniu odmawiającym wszczęcia postępowania, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. powołał się na treść art. 165 a) w zw. z art. 14 a § 1 Ordynacja podatkowa. Zdaniem organu podatkowego unormowania dotyczące zmiany wysokości opłat za użytkowanie wieczyste, terminu płatności tych opłat, itp., wynikają z przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. Nr 261, poz. 2603), a nie z przepisów podatkowych. Z kolei zgodnie z art. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, właściwym w sprawach gospodarki nieruchomościami, regulowanych przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej. W związku z tym, organ pierwszoinstancyjny wskazał, że kwestia możliwości zwiększenia opłat pobieranych z tytułu użytkowania wieczystego, nie należy do kompetencji organów podatkowych.

Podniósł też, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług w art. 29 stanowią , że podstawą opodatkowania jest obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Następnie wskazał, że w zawartych umowach cywilnoprawnych strony winny same określić czy kwota opłaty jest kwotą "brutto" - czyli zawiera już stosowny podatek od towarów i usług, czy też kwota ta jest kwotą "netto", co oznacza, że do kwoty tej należy podatek doliczyć. Powołując się na art. 29 ustawy o podatku od towarów i usług, który stanowi, że podstawą opodatkowania jest obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku, wyraził pogląd, że kwota ustalonej opłaty za użytkowanie wieczyste winna zawierać podatek bez względu na sposób jej skalkulowania.

W zażaleniu strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie organu podatkowego do wydania pisemnej interpretacji w trybie art. 14 a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu zarzuciła, że stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż ustalenie, czy do opłat pobieranych przez Urząd Miasta za użytkowanie wieczyste należy doliczyć 22% podatku od towarów i usług leży w gestii innego organu niż organ podatkowy jest błędne. Wskazała, że podatek od towarów i usług jest uregulowany w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54 poz. 535), regulującej zasady stosowania stawek i zakres zwolnień od podatku, a także rodzaje czynności stanowiących podstawę opodatkowania. Z kolei ustawa o gospodarce nieruchomościami określa szczegółowe procedury, które należy podjąć w celu dokonania zmiany opłat, nie reguluje natomiast podatku od towarów i usług. Strona skarżąca zauważyła też, że w treści uzasadnienia organ podatkowy wyraził pogląd, że podatek od towarów i usług należy uwzględnić w kwocie opłaty za użytkowanie wieczyste. Na zakończenie stwierdziła, że udzielenie odpowiedzi przez organ podatkowy na sformułowane przez nią pytanie, powinno sprowadzić się do stwierdzenia, czy podatek od towarów i usług winien znajdować się w opłacie za użytkowanie wieczyste, czy też powinien być do niej doliczony.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i podzielił jego argumentację prawną. Dodatkowo wskazał, że kwestia będąca przedmiotem zapytania nie jest uregulowana przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż art. 29 ustawy odsyła do kwoty należnej ze sprzedaży, a ta z zasady wynika z umowy cywilnoprawnej łączącej strony.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zarzuciła błędne uznanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jak i Dyrektora Izby Skarbowej, iż ustalenie, czy do opłat pobieranych przez Urząd Miasta za użytkowanie wieczyste należy doliczyć 22% podatku VAT leży w gestii innego organu niż organ podatkowy. Wskazała, że zapytanie dotyczyło konkretnego stanu faktycznego, w którym zawarto w 2000 r. umowę notarialną oddania gruntu w użytkowanie wieczyste, ustalono opłatę roczną, następnie ustawodawca wprowadził opodatkowanie użytkowania wieczystego stawką 22 %. Zawierało też własne stanowisko w sprawie. W tej sytuacji zasadnym jest żądanie interpretacji, co do zakresu stosowania prawa i ustalenie, czy podatek powinien być doliczany do opłaty rocznej, której wysokość jest ustalana zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie. Dodatkowo zaakcentował, że przedmiotem sprawy nie była kwestia wysokości stawki podatku od towarów i usług jaką winny być opodatkowane pobierane opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, ani też ustalenie, czy dokonywane czynności podlegają opodatkowaniu tym podatkiem, lecz sposób naliczania opłaty tzn. czy zawiera ona już stosowny podatek, czy winien on być do niej doliczony. Z kolei sposób naliczania opłaty nie został uregulowany przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, dlatego też organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie przypomnieć należy treść art. 14 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym: "Stosownie do swojej właściwości naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego lub wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa na pisemny wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta mają obowiązek udzielić pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym." Sformułowanie "stosownie do swojej właściwości" oznacza, że zobowiązany do udzielenia informacji jest organ, który w przypadku wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie będącej przedmiotem informacji byłby organem podatkowym właściwym w tej sprawie. Wobec tego, że przepis nie wskazuje na rodzaj właściwości, należy uznać, że chodzi tu o kategorie wymienione w art. 15 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. (Por. S. Babiarz, B. Dauter, i inni. Ordynacja podatkowa. Komentarz. S. 107). Z kolei art. 15 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, że: "Organy podatkowe przestrzegają z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej". W rozpoznawanej sprawie nie ma sporu, co do właściwości miejscowej. Spór dotyczy właściwości rzeczowej, która regulowana jest w art. 16 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z treścią tego przepisu: "Właściwość rzeczową organów podatkowych ustala się według przepisów określających zakres ich działania". Pojęcie "zakres działania" jest wiązane z tą grupą norm ustrojowych, które określają zadania, jakie powinny realizować organy administracji publicznej. Natomiast o właściwości tych organów do rozpoznania i rozstrzygnięcia określonej kategorii spraw stanowią przepisy prawne regulujące kompetencje, które zawarte są w aktach materialnoprawnych. Z tym, że przy ustalaniu właściwości rzeczowej organów podatkowych nie można ograniczyć się jedynie do przepisów określających zakres ich działania, lecz sięgać należy również do ustaw podatkowych. (Por. B. Adamiak, J. Borkowski i inni: Ordynacja podatkowa . Komentarz ..., s. 114). Z kolei zakres działania naczelników urzędów skarbowych określa ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. Nr 106, poz. 489 ze zm.). W myśl art. 5 ust 6 ustawy do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy m. in. ustalanie lub określanie i pobór podatków oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych, których ustalanie lub określanie i pobór należy do innych organów; rejestrowanie podatników oraz przyjmowanie deklaracji podatkowych; wykonywanie kontroli podatkowej; podział i przekazywanie, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, dochodów budżetowych między budżetem państwa i budżetami gmin; wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; współpraca z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych; wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach.

Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że strona skarżąca Urząd Miasta Radzionków miał wątpliwości, co do zakresu stosowania przepisów prawa podatkowego, regulujących opodatkowanie podatkiem od towarów i usług rocznej opłaty za użytkowanie wieczyste. Zwrócił się, więc w trybie art. 14 a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, do właściwego miejscowo urzędu skarbowego z zapytaniem, czy do ustalonej umową z dnia [...] 2000 r. opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu należy doliczyć 22 % podatek od towarów i usług, czy też o ten podatek należy pomniejszyć opłatę przy założeniu, że umowy notarialne zawierane przed [...] 2004 r. nie zawierały podatku od towarów i usług. Jednocześnie przedstawił własne stanowisko w sprawie. W ocenie Sądu tak postawione pytanie strony skarżącej spełnia wymogi określone w art. 14 a ustawy. Po pierwsze o udzielenia informacji wystąpił podatnik, po drugie pytanie dotyczyło sytuacji, w której się znajdował, po trzecie nie toczyło się postępowanie podatkowe w sprawie, a po czwarte pytanie zawierało wyczerpujące przedstawienie stanu faktycznego oraz własne stanowisko w sprawie. Tak też pytanie podatnika zinterpretowały organy podatkowe obu instancji, które dokonały interpretacji przepisów prawa. Organy podatkowe powołały się na treść art. 29 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, stwierdzając, że podatek od towarów i usług należy uwzględnić w kwocie opłaty za użytkowanie wieczyste. Mimo tak udzielonej odpowiedzi dokonały też innej interpretacji pytania skarżącego, wskazując, że skoro przedmiotem zapytania nie była kwestia wysokości stawki podatku, ani też ustalenie, czy dokonywane czynności podlegają opodatkowaniu tym podatkiem, lecz sposób naliczania opłaty, który nie został uregulowany przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, to Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest właściwy do udzielenia interpretacji w trybie art. 14 a ustawy Ordynacja podatkowa i na podstawie art. 165 a odmówiły wszczęcia postępowania. Tymczasem właściwość urzędu skarbowego w rozpoznawanej sprawie wynika zarówno z art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych jak i art. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, który stanowi, że: "Ustawa reguluje opodatkowanie od towarów i usług". W tej sytuacji pytanie strony skarżącej należało zakwalifikować jako pytanie z zakresu prawa podatkowego, a nie z zakresu prawa cywilnego, czy ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż te dziedziny prawa nie zajmują się podatkiem od towarów i usług.

W tym miejscu należy przypomnieć treść art. 165 a ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odnosząc treść tego przepisu do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wniosek o udzielenie interpretacji przepisów prawa, będący równocześnie żądaniem wszczęcia postępowania został wniesiony przez podatnika, do organu właściwego miejscowo i rzeczowo w sprawie, spełniał też wymogi formalne określone w art. 14 a ustawy Ordynacja podatkowa. W tym stanie faktycznym cytowany przepis nie mógł znaleźć zastosowania.

Z tych też względów należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania dotknięte jest wadą nieważności. Wynika to z treści art. 247 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, który stanowi, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.

W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 119 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), który stanowi, że: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania," Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów o właściwości i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym. Przy czym, w ocenie Sądu, do naruszenia przepisów o właściwości dochodzi zarówno wtedy, gdy organ administracji orzeknie w sprawie, w której nie był właściwy, jak i wtedy, gdy odmówi wszczęcia postępowania w sprawie, w której był właściwy. W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów o właściwości, poprzez wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania.

Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego Sędziego w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 1 cytowanej ustawy orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy.