Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1326/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: Art. 4 pkt 3 lit.a, pkt 4, art. 4 ust. 3 lit. a, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "T." Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 864/10 w sprawie ze skargi "T" Spółki z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 22 lipca 2010 r. o sygn. akt VI SA/Wa 864/10 oddalił skargę T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 29 kwietnia 2009 r. na drodze krajowej nr A4 w miejscowości Mysłowice skontrolowano pojazd ciężarowy marki DAF nr rej. [...] z naczepą o numerze rejestracyjnym [...] , którym kierował W. K. W dniu kontroli wykonywany był przewóz rzeczy – asfalt twardolany z T. do K. W kwicie wagowym nr 3937 okazanym przez kierowcę jako kontrahenta wskazano T. Sp. z o.o. z siedzibą w Starachowicach. Kierowca nie okazał natomiast wypisu zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne oraz wykresówek. Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli o numerze[...]. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2009 r. T. Spółka z o.o. złożyła oświadczenie, w którym wskazała, że sprzęt budowlany, którym wykonywany był przewóz asfaltu został wynajęty przez Spółkę T. od Spółki AGT GmbH A. G. T. z siedzibą w H. na podstawie zamówienia z dnia 17 kwietnia 2009 r. W piśmie wyjaśniono, że ww. sprzętem wykonywany był przewóz masy asfaltu lanego z W. Mas A. w T. przedsiębiorstwa ADD ASFALT oraz W. M. A. w R. Ś. firmy S. Powyższy przewóz był wykonywany na zlecenie przedsiębiorstwa J&P A, który był głównym wykonawcą ww. zadania. Do pisma Spółka załączyła umowę o współpracę z niemiecką Spółką wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski. Zgodnie z powyższą umową okres najmu sprzętu rozpoczynał się z dniem 20 kwietnia 2009 r. W toku postępowania administracyjnego Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego uzyskał ze Starostwa Powiatowego w S. informację, że Spółka T. posiada zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne nr 0141004, do którego nie zostały zgłoszone kontrolowane pojazdy oraz że nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego. W tych okolicznościach organ I instancji wydał decyzję w dniu 18 czerwca 2009 r. nakładającą na Spółkę T. na podstawie art. 92 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) i lp.1.1 załącznika do tej ustawy karę pieniężną w wysokości 8000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 28 sierpnia 2009 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i w całości przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ponownie rozpoznając sprawę zwrócił się do A. A. Sp. z o.o. W. T. z siedzibą w K. do wskazania nazwy i adresu przedsiębiorcy, który w dniu 29 kwietnia 2009r. dokonał zakupu asfaltu twardolanego. W odpowiedzi na to wezwanie Spółka poinformowała organ, że odbiorcą asfaltu była Spółka T. z siedzibą w S..

Mając to na uwadze, organ I instancji ponownie nałożył na Spółkę T. karę pieniężną w wysokości 8000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w świetle zebranego materiału dowodowego stroną postępowania jest Spółka T. W ocenie organu analiza umowy o współpracę zawartej pomiędzy Spółką T. a niemiecką Spółką oraz dokumentu zlecenia nr 2009076 pozwala na przyjęcie, że Spółka posiadała prawo do dysponowania pojazdem, który był niezbędny do wykonania umowy zlecenia łączącej stronę z firmą J&P A. Przewóz w dniu kontroli był zatem wykonywany w imieniu Spółki T , która jest stroną postępowania o wymierzenie kary pieniężnej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 26 lutego 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

Sąd I instancji nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją. W ocenie Sądu I instancji w sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że użytkownikiem pojazdu była Skarżąca. Skarżąca nie kwestionowała wynajęcia samochodów od niemieckiej Spółki ani tego, że wynajętym samochodem wykonywała przewozy w ramach działalności gospodarczej. Skarżąca wykonywała przewóz asfaltu twardolanego na podstawie zlecenia firmy J& P A. Okoliczność tę potwierdza świadectwo ważenia, w którym Skarżąca jest wymieniona jako kontrahent, który nabył przewożony asfalt. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że kontrolowany przewóz nie mógł być uznany za przewóz spełniający warunki przewozu na potrzeby własne, o jakim mowa w art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) Dla uznania przewozu na potrzeby własne konieczne jest, w ocenie Sądu I instancji, spełnienie wszystkich wymienionych w art. 4 pkt 4 ustawy warunków, gdyż samochód używany do przewozu był prowadzony przez kierowcę, który nie był pracownikiem skarżącej. W związku z tym organy trafnie uznały, że przejazd wykonywany w dniu 29 kwietnia 2009 r. nie miał charakteru przewozu rzeczy na potrzeby własne. Zdaniem Sądu I instancji przewóz wynajętym przez Skarżącą pojazdem miał charakter pomocniczy w stosunku do jej podstawowej działalności gospodarczej, dlatego w trakcie kontroli należało okazać licencję na wykonywanie transportu drogowego. Brak takiego dokumentu skutkował zatem nałożeniem na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Od wyroku Sądu I instancji Spółka T. wniosła skargę kasacyjną, w której zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

-art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi i oddaleniu, co spowodowane było nadaniem przez Sąd, tak jak wcześniej błędnie uczyniły to organy administracyjne, statusu strony Spółce Tarcopol, podczas gdy postępowanie nie dotyczyło interesu prawnego ani też obowiązku tegoż podmiotu i brak było w związku z tym podstaw prawnych do skierowania zaskarżonej decyzji do tego podmiotu oraz obciążenia go karą pieniężną nałożoną w drodze decyzji organu administracyjnego;

-art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dostatecznej argumentacji przemawiającej za oddaleniem skargi a w szczególności polegające na braku szczegółowego wyjaśnienia dlaczego Skarżąca, zdaniem Sądu, posiadała status strony w postępowaniu administracyjnym.

2) przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt pakt a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) polegające na błędnej jego interpretacji, poprzez przyjęcie, iż Skarżąca wykonywała w przedmiotowej sprawie transport drogowy pomocniczo w stosunku do wykonywanej działalności gospodarczej, podczas gdy Skarżąca nie wykonywała transportu drogowego a był jedynie podmiotem wynajmującym określoną usługę tj. pojazd wraz z kierowcą obsługującym urządzenie do przewozu asfaltu twardolanego; transport był wykonywany w ramach własnej działalności gospodarczej przez AGT G. A. G. Te., który zatrudniał kierowcę pojazdu – W. K i jest właścicielem przedmiotowego pojazdu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podniosła, że obowiązek uzyskania licencji spoczywa na podmiocie wykonującym transport drogowy. Transport drogowy to faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę we własnym imieniu. W sprawie Spółka T. nie była wykonawcą transportu drogowego, a jedynie podmiotem zamawiającym określoną usługę, którą na rzecz T. –u wykonywała we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność Spółka niemiecka, która jest właścicielem i pracodawcą dla obsługującego ją kierowcy. Spółka T. wykonywała działalność we własnym imieniu jednak nie w zakresie transportu drogowego, a w zakresie budowy autostrady. Usługa transportowa zamówiona i opłacona przez Skarżącą była wykonywana przez osobnego przedsiębiorcę tj. Spółkę niemiecką. Skarżąca nie zatrudniała kierowcy przewożącego asfalt twardolany, wobec tego nie mogła odpowiadać za wyposażenie kierowcy w dokumentację, gdyż spełnienie wymogów spoczywało na stronie firmy niemieckiej.

Z wymienionych powodów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt. 1 i pkt. 2 p.p.s.a.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Przystępując do oceny zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. Strona wnosząca skargę kasacyjną upatruje naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. w tym, iż w jej ocenie Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie zawarł dostatecznych wyjaśnień wskazujących przyczyny dla których skarżąca spółka została uznana za stronę postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, przede wszystkim należy zauważyć, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w uchwale składu 7 sędziów NSA sygn. akt. II FPS 8/09, stosownie do którego przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju uchybień brak. W motywach wyroku Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji szczegółowo omówił także dlaczego uznał, iż organy zebrały i oceniły materiał dowodowy w sposób prawidłowy, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji w tym zakresie.

W tym miejscu podkreślić także należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Sąd I instancji w sposób jednoznaczny i trafny wskazał z jakich przyczyn zaakceptował stanowisko organów uznające skarżącą spółkę za stronę postępowania administracyjnego. Przypomnieć więc należy, że przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie". Niewątpliwie związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wyraża się w tym, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tego konkretnego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie istota zagadnienia sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie kto w dniu kontroli wykonywał transport drogowy i przewoził asfalt twardolany z T. do K. Poza sporem pozostaje okoliczność, że T. Spółka z o.o. z siedzibą w Starachowicach przyjęła na siebie wykonanie zobowiązania w postaci budowy odcinka autostrady A-1 Sośnica-Bełk. Skarżącej spółce pracę tę zleciła firma J&P A. W ramach przyjętego na siebie zobowiązania T. Spółka z o.o. z siedzibą w S. była zobligowana do przewozu masy asfaltu lanego z Tenczynka oraz z Rudy Śląskiej. Również poza sporem pozostaje okoliczność, że strona wnosząca skargę kasacyjną zawarła umowę najmu z AGT GmbH A. G. T., której przedmiotem był pojazd marki MAN o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym[...]. Pojazdem będącym przedmiotem umowy najmu w dniu kontroli był wykonywany przewóz asfaltu twardolanego z T. do K.. Poza sporem jest także i ta okoliczność, że kierowca samochodu nie był pracownikiem skarżącej spółki, a z pism i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że podmiotem dokonującym zakupu asfaltu był T. spółka z o.o. z siedzibą w S.. Trafnie ocenił Sąd I instancji, iż powyższe bezsporne okoliczności jednoznacznie wskazują, że skarżąca spółka w ramach przyjętych na siebie zobowiązań i w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wykonywała transport należących do niej rzeczy wykorzystując do tego celu pojazd będący przedmiotem umowy najmu.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że zasadnie Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów wskazujące T. Spółkę z o.o. z siedzibą w S. jako podmiot wykonujący w dniu kontroli transport drogowy w postaci przewozu asfaltu twardolanego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest także podstaw do uznania za zasadny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego. Powołany w skardze kasacyjnej przepis art. 4 pkt 3 lit.a u.t.d. stanowi, że transport drogowy obejmuje krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy oraz obejmuje każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (przewóz na potrzeby własne). Jednocześnie należy pamiętać, że pod pojęciem niezarobkowego przewozu drogowego, nazywanego także przewozem na potrzeby własne, należy rozumieć nie określony rodzaj działalności gospodarczej, lecz każdy przejazd pojazdu (nawet wykonywany jednorazowo) po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczony do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zasadniczym kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie danego przejazdu do przewozu drogowego na potrzeby własne jest służebny charakter tego przejazdu wobec zasadniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę. Należy również podkreślić, że w odróżnieniu od transportu drogowego jest to przewóz niezarobkowy. Natomiast ułomny przewóz drogowy na potrzeby własne - tj. przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający wszystkich warunków określonych w art. 4 pkt 4 u.t.d. to między innymi przewóz wykonywany w sposób ustalony w rozpoznawanej sprawie, a więc przez kierowcę nie będącego pracownikiem strony wnoszącej skargę kasacyjną. Tym samym zasadnie Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów uznające, że wykonywany w dniu kontroli przez skarżącą spółkę przewóz nie był przewozem na potrzeby własne, o którym mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d. Skoro więc w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z wykonywaniem przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 ust. 3 lit. a u.t.d., to stosownie do treści art. 5 ust.1 u.t.d. koniecznym jest posiadanie przez podmiot wykonujący taki transport odpowiedniej licencji. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie kwestionuje okoliczności, iż w dacie wykonywania transportu drogowego nie posiadała licencji, o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie art. 5 ust. 1 u.t.d.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.