Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 127/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art.7, art.9, art.10
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art.3, art.15
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art.1, art.4
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art.60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
article: art.4, art.27
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skarg C. D. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. - z dnia 30 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za 2019 r. - z dnia 30 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2019 r. oddala skargi.


UZASADNIENIE

C. D. ("strona", "skarżący") wniósł skargę na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2020 r.:

1) nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (JPO) na 2019 r.,

2) nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2019 r.,

3) nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2019 r.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] maja 2019 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w M. (dalej: "Biuro") wniosek o przyznanie płatności na rok 2019, w tym: jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie, płatności dodatkowej (tzw. "płatności bezpośrednie"); płatności ONW; płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) wraz z kosztami transakcyjnymi. W jego treści zadeklarowano rolnicze użytkowanie [...] działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha, z czego [...] ha z ekologiczną uprawą ostropestu plamistego (działki rolne [...]), pszenicy ozimej ([...] ha, działka rolna [...]) i żyta ozimego ([...] ha, działka rolna [...]) do płatności ekologicznej.

W dniu [...] czerwca 2019 r. do Biura wpłynęła zmiana do ww. wniosków o przyznanie płatności na rok 2019. W związku z tym strona zastąpiła uprawę ostropestu plamistego uprawą pomidorów w wariancie 8.1 w zakresie płatności ekologicznej, pozostawiła bez zmian uprawę pszenicy ozimej ([...] ha) i żyta ozimego ([...] ha) w zakresie płatności ekologicznej oraz dodała płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów ([...] ha).

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w M. ("Kierownik") w dniu [...] czerwca 2019 r. wezwał stronę do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019, poprzez złożenie obligatoryjnego załącznika do wniosku – umowy do płatności do pomidorów.

[...] czerwca 2019 r. do Biura wpłynęła kolejna zmiana wniosków o płatność w zakresie odpowiadającym zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. z tą jednak

różnicą, że do korespondencji załączono umowę kontraktacji pomidorów zawartą

w dniu [...] czerwca 2019 r. pomiędzy stroną, a F. P. M. G.

("Kontraktujący"). Umowa dotyczyła wytworzenia i dostarczenia pomidorów przez stronę, jako sprzedającą, oraz odebrania i zapłaty przez kontraktującego, jako kupującego w ilości [...] ton z pow. [...] ha.

Organ I instancji w toku postępowania ustalił, że złożenie przez stronę wniosku i zmiany do niego zbiegło się z wnioskami i zmianami złożonymi przez innych producentów rolnych (P. K., A. W., A. S.-K., S. G., A. S., M. G.). Zainteresowanie organu wzbudziły okoliczności wspólne dla wszystkich producentów, w tym: czas składania wniosków i zmian do wniosków, identyczny zakres zmian i identyczny rodzaj upraw. Zdaniem organu, okoliczności te świadczyć miały o świadomym zarządzaniu, koordynowaniu gospodarstwami, traktowaniu ich jak jedno wielkie gospodarstwo.

Organ I instancji ustalił, że [...] maja 2019 r. wnioski o przyznanie płatności na 2019 r. - przyznanie JPO, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej złożyli:

1) P. K., który zadeklarował [...] ha (województwo [...], powiat [...], gmina B.: obręb: [...] - dz. nr [...], nr [...]; obręb B. - nr dz. [...]) i obręb W. - nr dz. [...]) do JPO i ONW oraz uprawę ostropestu plamistego w wariantach 7.1 i 9.1. W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpił uprawą pomidorów w wariancie 8.1 w zakresie płatności ekologicznej oraz dodał płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów ([...] ha). W zmianie z [...] czerwca 2019 r. załączył umowę kontraktacyjną na pomidory zawartą z kontraktującym [...] czerwca 2019 r.;

2) A. W., który zadeklarował [...] ha (województwo [...],

powiat [...], gmina B.: obręb W. – dz. nr [...]) do JPO i ONW oraz uprawę ostropestu plamistego w wariancie 7.1. W zmianie z [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpił uprawą pomidorów w wariancie 8.1 w zakresie płatności ekologicznej oraz dodał płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów ([...] ha). W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. załączył umowę kontraktacyjną na pomidory, zawartą z kontraktującym [...] czerwca 2019 r.;

3) A. S.-K., która zadeklarowała [...] ha (województwo [...], powiat [...], gmina B.: obręb B.

– dz. nr [...]) do JPO i ONW oraz w wariancie 7.1 uprawę ostropestu plamistego.

W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpiła uprawą pomidorów w wariancie 8.1. Ponadto, dodała płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów ([...] ha). W zmianie z [...] czerwca 2019 r. załączyła umowę kontraktacyjną na pomidory, zawartą z kontraktującym [...] czerwca 2019 r.;

4) S. G., która zadeklarowała [...] ha (województwo [...], powiat [...], gmina G., obręb K. – dz. nr [...]; powiat [...], gmina W., obręb D. – dz. nr [...], [...], [...], [...]; obręb G.

- dz. nr [...], [...], [...], [...], [...]; obręb K. – dz. nr [...], [...], [...]; obręb L. W. – dz. nr [...], [...]; obręb S. – dz. nr [...]) do JPO i ONW oraz w wariancie 7.1: uprawę ostropestu plamistego ([...] ha), pszenicy ozimej

([...] ha), żyta jarego ([...] ha) i żyta ozimego ([...] ha) do płatności ekologicznej. W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpiła uprawą pomidorów w wariancie 8.1 i pozostawiła bez zmian uprawę pszenicy ozimej

([...] ha), żyta jarego ([...] ha) i żyta ozimego ([...] ha) do płatności ekologicznej. Ponadto dodał płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów ([...] ha).

W zmianie z [...] czerwca 2019 r. załączyła umowę kontraktacyjną na pomidory, zawartą z kontraktującym [...] czerwca 2019 r.;

W dniu [...] maja 2019 r. wnioski o przyznanie płatności na rok 2019 - o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej złożyła:

5) A. S., która zadeklarowała [...] ha (województwo [...], powiat [...], gmina B., obręb W.

– dz. nr [...]) do JPO i ONW oraz w wariancie 7.1: uprawę ostropestu plamistego ([...] ha) do płatności ekologicznej. W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpiła uprawą pomidorów w wariancie 8.1 w zakresie płatności ekologicznej oraz dodała płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów ([...] ha). W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. załączyła umowę kontraktacyjną na pomidory zawartą z kontraktującym [...] czerwca 2019 r.;

W dniu [...] maja 2019 r. wnioski o przyznanie płatności na rok 2019 - o przyznanie JPO, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej złożył:

6) M. G., który zadeklarował (województwo [...], powiat [...], gmina W., obręb [...]. W. – dz. nr [...], [...], [...], [...]; obręb R. – dz. nr [...]; obręb [...] – dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]; obręb R. – dz. nr [...], [...]; obręb Ś. – dz. nr [...], [...], [...]; obręb D. – dz. nr [...]; obręb K.

– dz. nr [...], [...], [...] [...] i obręb L. W. – dz. nr [...]) do JPO ([...] ha) i ONW ([...] ha ) oraz w wariancie 1.1: uprawę ostropestu plamistego ([...] ha), uprawę pszenicy ozimej ([...] ha); w wariancie 7.1 uprawę pszenżyta ozimego

([...] ha), pszenicy ozimej ([...] ha) - do płatności ekologicznej (łącznie [...] ha).

W zmianie z dnia [...] czerwca 2019 r. uprawę ostropestu plamistego zastąpił uprawą pomidorów i dodał płatność JPO i ONW do powierzchni uprawy pomidorów

([...] ha) oraz zadeklarował [...] ha do płatności ekologicznej. W zmianie tej zadeklarowano do płatności ekologicznej w wariancie 3.1 uprawę pomidorów ([...] ha) i (bez zmian) uprawę pszenicy ozimej ([...] ha), pszenżyta ozimego ([...] ha) i pszenicy ozimej ([...] ha). W kolejnej zmianie z tej samej daty dodano do płatności ekologicznej w wariancie 2.1 na powierzchni [...] ha uprawę pomidorów. Zadeklarowany wcześniej wariant 3.1 ([...] ha) z uprawą pomidorów został zamieniony na wariant 2.1 o łącznej powierzchni [...] ha. W zmianie z [...] czerwca 2019 r. do wniosku załączona została umowa kontraktacyjna na pomidory, zawarta z kontraktującym [...] czerwca 2019 r. W dniu [...] września 2019 r. złożona została kolejna zmiana do wniosku, w której dokonano zmian poprzez zadeklarowanie do płatności ekologicznej: wariantu 5.1 – [...] ha (pszenica ozima – [...] ha, pszenżyto ozime – [...] ha); wariantu 7.1 – [...] ha (pszenżyto ozime – [...] ha, pszenica ozima – [...] ha); wariantu 1.1 – [...] ha (pszenica ozima); wariantu 2.1 – [...] ha (pomidory). Łączna deklaracja do płatności ekologicznej wyniosła [...] ha.

W związku z wątpliwościami dotyczącymi powiązań gospodarstwa strony z działalnością rolniczą innych producentów rolnych przeprowadzono kontrole u producentów, którzy złożyli ww. wnioski.

[...] lipca 2019 r. do Biura wpłynął raport z kontroli na miejscu dotyczący strony w zakresie JPO i ONW. Kontrola na miejscu została przeprowadzona w dniu

[...] czerwca 2019 r.

W wyniku kontroli stwierdzono, że:

1) na działce [...] nr [...] o pow. [...] ha ([...] ha – pow. stwierdzona w trakcie kontroli), JPO (grupa upraw deklarowana), JPO (grupa upraw stwierdzona) - stwierdzono nieprawidłowości DR49, DR52, DR50 DR13-. W uwagach zapisano: "W dniu kontroli na działce nie stwierdzono deklarowanej uprawy P_pomidory, wykonane zostało wysianie nawozów mineralnych. Stwierdzono ugór.";

2) na działce [...] nr [...] o pow. [...] ha ([...] ha), P_pomidory (grupa upraw deklarowana), ugór (grupa upraw stwierdzona) – stwierdzono nieprawidłowości DR49, DR52, DR50, DR7, DR13-. W uwagach zapisano: "W dniu kontroli na działce nie stwierdzono deklarowanej uprawy P_pomidory, wykonane zostało wysianie nawozów mineralnych. Stwierdzono ugór."

3) na działce [...] nr [...] o pow. [...] ha ([...] ha), JPO (grupa upraw deklarowana), JPO (grupa upraw stwierdzona) - stwierdzono nieprawidłowości DR49, DR52, DR50. W uwagach zapisano: "W dniu kontroli na działce nie stwierdzono deklarowanej uprawy P_pomidory, wykonane zostało wysianie nawozów mineralnych. Stwierdzono ugór.";

4) na działce [...] nr [...] o pow. [...] ha ([...] ha ha), P_pomidory (grupa upraw deklarowana), ugór (grupa upraw stwierdzona) – stwierdzono nieprawidłowości DR49, DR52, DR50, DR7. W uwagach zapisano: "W dniu kontroli na działce nie stwierdzono deklarowanej uprawy P_pomidory, wykonane zostało wysianie nawozów mineralnych. Stwierdzono ugór."

Ponadto wskazano, że działki [...] i [...] pomierzono łącznie oraz działki [...] i [...] również pomierzono łącznie.

Stwierdzone w czasie kontroli nieprawidłowości odpowiadały następującym kodom: DR52 – powiększenie zasięgu pola zagospodarowania; DR37 – identyfikacja granic działek przeprowadzona na podstawie danych GPS; [...] - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej; DR7

– nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw. Stwierdzona uprawa należy w całości do innej uprawy niż deklarowana; DR49 – do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego.

Strona w dniu [...] lipca 2019 r. złożyła zastrzeżenia do ustaleń kontroli zawartych w raporcie z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2019 r. wskazując, że:

w 2019 r. planował uprawę ostropestu plamistego, lecz uprawa ta się nie udała.

zważywszy na powyższe szybko dokonał zmiany rośliny uprawnej na pomidory, które zostały wysiane w okresie do połowy czerwca.

warunki pogodowe panujące w okresie siewu (brak opadów przy wysokich temperaturach) spowodowały późny wzrost roślin.

Do pisma załączone zostały:

Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa ("WIORiN") z [...] maja 2019r. ze zgodą na wysianie [...] kg nasion pomidora odmiany Betalux,

Faktura VAT [...] z [...] czerwca 2019 r. na [...] kg nasion pomidorów odmiany Betalux (zakup od F. P. M. G.),

Zdjęcia sporządzone [...] lipca 2019 r.

Nasiona pomidora.

Strona wniosła o przeprowadzenie powtórnej kontroli.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na ww. pismo strony wskazał, że ustalenia pozostają bez zmian.

W okresie od [...] do [...] sierpnia 2019r. gospodarstwo strony zostało poddane kontroli na miejscu w ramach działania "rolnictwo ekologiczne", oraz kontroli w zakresie przestrzegania norm wzajemnej zgodności. Wnioskodawca został powiadomiony o kontroli w dniu [...] sierpnia 2019r.

W kontroli uczestniczył, na mocy pełnomocnictwa szczególnego z [...] sierpnia 2019 r., M. G..

W toku inspekcji ustalono, że na gruncie obecne są krzaki pomidorów w różnym stadium rozwoju, w zagęszczeniu [...] szt/ha, przy czym uprawa jest zdominowana przez chwasty.

M. G. nie zgłosił jakichkolwiek uwag pod adresem ustaleń poczynionych przez inspektorów ARiMR. Wnioskodawca również nie wystąpił z jakimikolwiek zastrzeżeniami.

Pismem z [...] sierpnia 2020r. strona przedłożyła organowi I instancji kopie następujących dokumentów:

wydruku z księgi wieczystej nr [...] dla działki nr [...] obręb L. W. (we wniosku zadeklarowana na niej była działka rolna [...]);

protokołu nr [...] z kontroli przeprowadzonej [...] września 2019 r. w gospodarstwie strony przez przedstawiciela jednostki certyfikującej w zakresie rolnictwa ekologicznego [...] SA; zgodnie z jego treścią, plon pomidorów miał w gospodarstwie strony w 2019 r. wynieść łącznie [...] t;

protokołu z dokonanego w 2018 r. szacowania strat w gospodarstwie strony, spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego;

fragmentu datowanego na [...] stycznia 2018 r. protokołu [...] z kontroli nr [...] wytwarzania, oceny, przerobu, przechowywania i obrotu materiałem siewnym;

ważnego w okresie od [...] października 2018 r. do [...] grudnia 2019 r. certyfikatu zgodności nr [...] obejmującego wytworzenie [...] t lnu oleistego i [...] t ostropestu plamistego;

ważnego w okresie od [...] września 2019 r. do [...] grudnia 2020 r. certyfikatu zgodności nr [...] obejmującego m.in. wytworzenie [...] t pomidora;

decyzji WIORiN, z [...] maja 2019 r., o której mowa we wcześniejszych akapitach;

rachunku nr [...] z [...] listopada 2018 r. wystawionego stronie przez M. O. za usługi talerzowania i siewu zbóż na powierzchni [...] ha;

rachunku nr [...] z [...] lipca 2019 r. wystawionego stronie przez M. O. za usługi talerzowania i siewu niewyspecyfikowanej rośliny na powierzchni [...] ha;

fragmentów umów poddzierżawy działek nr [...] obręb G. ([...] ha) i nr [...] obręb W. ([...] ha), na których w 2019 r. wnioskodawca zadeklarował działki rolne - odpowiednio - [...] oraz [...] i [...];

umowy kontraktacyjnej w zakresie uprawy pomidorów zawartej [...] maja 2016 r. z [...] SA;

umowy kontraktacyjnej w zakresie uprawy pomidorów zawartej [...] maja 2017 r. z [...] Sp. z o.o.;

umowy kontraktacyjnej w zakresie uprawy pomidorów zawartej [...] czerwca 2019 r. z F. P. M. G.;

umowy dostawy produktów rolnych (pszenica konsumpcyjna ekologiczna) zawartej [...] października 2019 r. z Grupą Producentów Rolnych "[...]"

Sp. z o.o.;

faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2016 r. dot. dostawy [...] kg świeżych pomidorów na rzecz [...] SA;

faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2017 r. dot. dostawy [...] kg świeżych pomidorów na rzecz [...] SA;

faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2017 r. dot. dostawy [...] kg świeżych pomidorów na rzecz [...] SA;

faktury dot. dostawy [...] kg pomidorów na rzecz F. P. M. G.;

faktury VAT RR nr [...] z [...] października 2019r. dot. dostawy [...] t pszenicy ekologicznej na rzecz Grupy Producentów Rolnych "[...]" Sp. z o.o.;

faktury z [...] czerwca 2019r. za zakup [...] kg pomidora Betalux od [...].

W dniu [...] października 2019 r. do Biura wpłynął raport z kontroli na miejscu z zakresu sprawy ekologicznej. Z treści raportu wynikło, że strona została zawiadomiona telefonicznie w dniu [...] sierpnia 2019 r. o terminie kontroli. Kontrolę rozpoczęto w dniu [...] sierpnia 2019 r., a zakończono w dniu [...] sierpnia 2019 r. W wyniku kontroli stwierdzono, że:

1) na działce [...] nr [...] o pow. [...] ha ([...] ha), RE/pomidor (grupa upraw deklarowana), pomidor (grupa upraw stwierdzona) - stwierdzono nieprawidłowości DR50, DR52, DR53;

2) na działce [...] nr [...] o pow. [...] ha ([...] ha), RE/pszenica ozima (grupa upraw deklarowana), pszenica zwyczajna ozima (grupa upraw stwierdzona) – stwierdzono nieprawidłowości DR13+, DR52;

3) na działce [...] nr [...] o pow. [...] ha ([...] ha), RE/żyto ozime (grupa upraw deklarowana), żyto ozime (grupa upraw stwierdzona) – stwierdzono nieprawidłowości DR50, DR53, DR13-, DR52.

Stwierdzone w czasie kontroli nieprawidłowości odpowiadały następującym kodom: DR52 – powiększenie zasięgu pola zagospodarowania; DR53 – stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania; DR13+ - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej; DR13- - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej; DR50 – granice uprawy wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanej/ych we wniosku.

Dalej wskazano, że żyto ozime i pszenica ozima na dzień kontroli nie zostały jeszcze sprzedane i są magazynowane w gospodarstwie strony natomiast plon pomidora nie został jeszcze zebrany i w dalszym ciągu znajduje się na działkach.

Kontrole na miejscu w ramach płatności ekologicznej oraz JPO i ONW przeprowadzone zostały, także w gospodarstwach pozostałych ww. producentów rolnych znajdujących się w kręgu zainteresowania organu I instancji, tj. w gospodarstwie rolnym:

1) P. K. w dniach [...] czerwca 2019 r. w ramach JPO i ONW, w dniach [...] sierpnia 2019 r. w ramach płatności ekologicznej. Osobą obecną przy kontroli był M. G.;

2) A. W. w dniu [...] czerwca 2019 r. w ramach JPO i ONW, w dniach

[...] sierpnia 2019 r. do [...] września 2019 r. w ramach płatności ekologicznej. Osobą obecną przy kontroli był M. G.;

3) A. S. w dniu [...] czerwca 2019 r. w ramach JPO i ONW, a w dniach [...] sierpnia 2019 r. do [...] września 2019 r. w ramach płatności ekologicznej. Osobą obecną przy kontroli był M. G.;

4) A. S. - K. w dniach [...] czerwca 2019 r. w ramach JPO i ONW, w dniach [...] września – [...] września 2019 r. w ramach płatności ekologicznej. Osobą obecną przy kontroli był M. G.;

5) S. G. w dniach [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r. JPO i ONW, w dniach

[...] września 2019 r. w ramach płatności ekologicznej. Osobą obecną przy kontroli był M. G.;

6) M. G. w dniach [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r. w ramach JPO i ONW, w dniach [...] sierpnia 2019 r. w ramach płatności ekologicznej. Obecny przy kontroli był sam kontrolowany.

Strona oraz A. W., A. S., A. S. – [...], i P. K. w dniu [...] marca 2020 r. wystąpili do organu I instancji o zmianę wpisu w ewidencji producentów, polegającą na zmianie swoich adresów zamieszkania na [...], [...]. Wnioski o zmianę oraz wniosek o płatności na rok 2019 zostały przekazane zgodnie z właściwością miejscową do rozpatrzenia Kierownikowi [...] Biura Powiatowego w C..

Kierownik Biura w C. skierował do Komendy Powiatowej Policji w C. prośbę o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu potwierdzenia miejsca zamieszkania i ustalenia czy ww. osoby faktycznie zamieszkują w miejscowości J. [...], [...] w gminie C.. W odpowiedzi uzyskano informację, że osoby te nie zamieszkują pod podanym adresem, natomiast zamieszkuje tam A. K. – P. - osoba, która zajmuje się doradztwem rolniczym i wykonuje plany środowiskowe dla ww. osób.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. organ I instancji zobowiązał stronę do złożenia wyjaśnień w celu wykazania poprzez złożenie dokumentów i dowodów, które potwierdziłyby, że zarządza i prowadzi gospodarstwo rolne jako wyodrębniona jednostka, zarówno pod względem technicznym jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą.

W odpowiedzi strona wskazała, że jest właścicielem części gruntów a część dzierżawi.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji decyzjami z dnia [...] sierpnia 2020 r. (nr [...] – dot. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; [...] – dot. płatności ONW

i [...] dot. płatności ekologicznej) odmówił stronie przyznania przedmiotowych płatności.

Organ I instancji w treści uzasadnienia powołał podstawy normatywne rozstrzygnięcia, w tym przepisy prawa krajowego oraz prawa unijnego.

Rozstrzygając merytorycznie sprawę wskazał, że pomimo składania wniosków przez kilka osób, działalność rolnicza była prowadzona w rzeczywistości przez jedną osobę, tj. M. G.. Doszło więc w gospodarstwie strony (oraz u pozostałych kontrolowanych producentów rolnych) do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego na kilka osób w celu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami poszczególnych systemów wsparcia.

Zdaniem organu I instancji ze stanu faktycznego sprawy wynika, że następowało swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy kontrolowanymi osobami (na przestrzeni lat 2011 -2019 działki rolne wielokrotnie były deklarowane przez różne osoby). Za wystąpieniem w sprawie sztucznego podziału gospodarstwa rolnego przemawia, także skoordynowane działanie producentów rolnych polegające na złożeniu wniosków przez wszystkie ww. osoby w dniach [...] czerwca 2019 r. Następnie w dniu [...] czerwca 2019 r. we wszystkich sprawach wpłynęły zmiany do wniosków, gdzie uprawę ostropestu plamistego zastąpiono uprawą pomidorów oraz dodano płatność do powierzchni upraw pomidorów w ramach JPO i ONW. Kolejnymi zmianami do wniosków z dnia [...] czerwca 2019 r. wszyscy producenci rolni dostarczyli umowę kontraktacyjną na pomidory zawartą z tym samym kontraktującym. Ponadto, w dniu [...] marca 2020 r. do organu I instancji wpłynęły wnioski o zmianę danych w ewidencji producentów (dotyczące: strony, P. K., A. W., A. S., A. S. - K.). We wszystkich wymienionych wnioskach jako miejsce zamieszkania i adres albo siedzibę i adres wnioskodawcy wpisano ten sam adres: [...], [...] w powiecie [...]. Natomiast w dniu [...] marca 2020 r. do Biura wpłynęły wnioski o zmianę wpisu w ewidencji producentów (dotyczące: M. G. oraz S. G.) polegające na zmianie adresu na ul. [...], [...]. Podjęte przez organ I instancji czynności pozwoliły na ustalenie, że strona oraz inni kontrolowani producenci rolni nie zamieszkiwali pod wskazanym w zmianie adresem. Ponadto ustalono, że zamieszkiwała tam osoba będąca doradcą rolniczym prowadzącą plany rolnośrodowiskowe ww. producentów. Pod zmienionym adresem nie zamieszkiwali również M. G. i S. G.. Organ I instancji zwrócił uwagę, że podjęte

przez stronę i innych producentów rolnych działania zmierzały do zmiany organu orzekającego i ewentualnego uniknięcia weryfikacji sztucznych warunków.

Organ I instancji uznał, że za słusznością zajętego stanowiska przemawiały takie okoliczności jak: występowanie M. G. w roli producenta rolnego, pełnomocnika, kontraktującego i przedsiębiorcy, udział w kontrolach terenowych u wszystkich producentów rolnych, identyczna treść pism wnoszących zastrzeżenia co do wyników z kontroli kwalifikowalności spraw obszarowych i ONW, zakup pomidorów w jednym czasie, tj. [...] czerwca 2019 r. (przez Stronę, S. G., A. W. i A. S.) oraz [...] czerwca 2019 r. (przez A. S. - K. i P. K.) od jednego dostawcy, położenie działek rolnych w bezpośrednim lub bardzo bliskim sąsiedztwie. Ponadto przedmiot działalności rolniczej strony i innych producentów rolnych jest tożsamy i obejmuje uprawę pomidorów (po uprawie ostropestu plamistego), a u trzech producentów uprawę pomidorów i zboża (pszenicy ozimej, żyta jarego i ozimego).

Organ I instancji zwrócił uwagę na brak upraw na polu podczas pierwszej kontroli na miejscu oraz późny wysiew upraw, liczne zachwaszczenia na polu, rośliny w różnych fazach rozwoju, punktowe występowanie sadzonki bez regularnych rzędów podczas drugiej kontroli na miejscu.

Organ I instancji stwierdził, że nasiona pomidorów zostały zakupione u M. G., a po uzyskaniu plonów na wszystkich kontrolowanych gruntach zostały przez niego skupione i przetworzone.

Zdaniem organu I instancji, uwzględnić w sprawie należało definicje rolnika oraz gospodarstwa i zgodnie z nimi uznać, że strona (oraz P. K., A. S., A. S. - K., A. W. i S. G.) nie może być uznana za rolnika posiadającego odrębne gospodarstwo, z uwagi na charakter powiązań z M. G.. Wszystkich wymienionych producentów uznać należało za jednego rolnika, a wszystkie gospodarstwa za jedno gospodarstwo prowadzone przez jednego producenta rolnego.

Organ I instancji końcowo stwierdził, że w przypadku stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, uzasadniona była odmowa przyznania płatności.

Strona wniosła trzy odrębne odwołania od ww. decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2020 r. zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego, a także przepisów prawa unijnego.

W uzasadnieniach strona zamieściła argumentację wspólną dla wszystkich rozstrzygnięć. Zdaniem strony, niezasadnie organ I instancji uznał, że nie zarządzała ona faktycznie swoim gospodarstwem, natomiast zarządzał nim i koordynował działania dotyczące funkcjonowania gospodarstwa M. G.. W tym zakresie strona przedstawiła szczegółowo okoliczności związane z własnością, dzierżawami oraz dalszymi dzierżawami gruntów objętych wnioskami wszystkich kontrolowanych producentów rolnych.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ("organ odwoławczy") decyzjami z dnia [...] listopada sierpnia 2020 r. (nr [...]; nr [...]; nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżone decyzje organu I instancji.

Decyzje zostały wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."); art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE nr L 347 z 20 grudnia 2013 r. ze zm., dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013"), a decyzja dotycząca JPO dodatkowo na podstawie

art. 15 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1341, dalej: "u.p.s.w.b.").

Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzje organu I instancji są co do swej istoty zasadne, jednakże z innych względów niż w nich wskazano.

Organ odwoławczy wskazał, że w decyzjach słusznie poruszono kwestie daleko idącej synchronizacji działań wszystkich producentów rolnych objętych kontrolą. Uzasadniony był wniosek organu I instancji, że wszystkie osoby wymienione w rozstrzygnięciach funkcjonują jak jeden organizm gospodarczy. Jednakże kwestia dokonania sztucznego podziału jednego gospodarstwa pomiędzy poszczególnych członków grupy nie została, zdaniem organu odwoławczego, udokumentowana w sposób niebudzący wątpliwości, a co za tym idzie nie mogła stanowić racjonalnej podstawy do wydania decyzji odmawiających przyznania płatności.

Zdaniem organu odwoławczego, powyższa okoliczność nie zmienia faktu,

że z materiału dowodowego sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że strona dopuściła się w 2019 r. stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności do zadeklarowanej uprawy pomidorów.

Organ odwoławczy wskazał na jednoznaczne brzmienie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Powołując się na analizę dokumentacji sprawy wskazał, że strona

[...] czerwca 2020 r. zawarła ze swoim znajomym (M. G.) prowadzącym działalność gospodarczą pn. "[...]" umowę kontraktacji pomidorów. Zgodnie z jej treścią zobowiązała się do prowadzenia uprawy pomidorów na powierzchni [...] ha i dostarczenia z niej plonu w rozmiarze [...] t.

Z faktury RR nr [...] z dnia [...] września 2019 r., przedłożonej przez stronę na wezwanie organu odwoławczego wynika, że wielkości plonu dostarczonego w 2019 r. do kontraktującego wyniosła [...] kg ([...] t).

Organ odwoławczy podkreślił, że wydajność udatnych, prowadzonych zgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowych upraw pomidorów waha

się od ok [...] t/ha do przeszło [...] t/ha. Pozwala to na oszacowanie średniego plonu z upraw tego rodzaju na [...] t/ha (na podstawie pisma z Z. Ośrodka Doradztwa Rolniczego). Przyjmując jednak, że plenność ekologicznych upraw pomidorów będzie o [...]% mniejsza niż w przypadku upraw konwencjonalnych, średni plon z [...] ha uprawy ekologicznej wynosić powinien [...] t/ha ([...] ha x 0,7% = [...] ha) ([...]% obniżka plenności).

Organ odwoławczy uznał, że w sprawie zaistniała drastyczna rozbieżność między wydajnością produkcji założoną przez stronę (poniżej [...] dt/ha, czyli mniej niż [...] t/ha), a przeciętnym plonem uzyskiwanym przez plantatorów pomidorów, prowadzących racjonalnie założoną i utrzymywaną uprawę o charakterze przemysłowym. Przyjmując ww. średnią wielkość plonu z 1 ha uprawy tego rodzaju stwierdził, że strona wpisując do umowy zobowiązanie do dostarczenia [...] t pomidorów, zakontraktowała z kontraktującym de facto uprawę z powierzchni ok. [...] ha. Tym samym, przedmiotowa umowa, z uwagi na absolutnie nieracjonalny stosunek powierzchni wskazanego w niej areału uprawy pomidora do zaplanowanego plonu z niego, stanowiła formę obejścia prawa w celu uzyskania nienależnej płatności do areału nie służącego produkcji pomidorów.

Organ odwoławczy, w tym zakresie odwołał się do uzasadnienia rządowego projektu ustawy o płatnościach bezpośrednich (str. 18), dostępnego na stronie internetowej: www.legislacia.rcl.aov.p1/docs//2/249950/25Q001/dokumentl45588.pdf. Podkreślił, że ustawodawca w art. 15 ust. 3-6 wprowadził wymóg zawarcia umowy na uprawę w odniesieniu do płatności w sektorze pomidorów zasadę przyznawania płatności wyłącznie do powierzchni gruntów nie większej niż powierzchnia wskazana w tej umowie oraz wymogi odnoszące się do tej umowy. Celem tych przepisów było zapewnienie, aby wsparciem objęte były uprawy prowadzone w związku z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez przemysł przetwórczy. Wielkość produkcji powinna być dostosowana do potrzeb przemysłu przetwórczego, a wykorzystywana do uprawy i tym samym zgłaszana do płatności powierzchnia pozostawać w racjonalnej relacji do zakładanego plonu.

Zdaniem organu odwoławczego, ww. założeń nie sposób odnieść do stanu faktycznego sprawy. Strona zakładając wytworzenie zaledwie [...] t pomidorów, wystąpiła o uzyskanie płatności z tytułu prowadzenia tej uprawy w wysokości [...] zł (nie licząc jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności dodatkowej). Dostarczyła natomiast zaledwie [...] t, tym samym dostawa 1 tony pomidorów z uprawy prowadzonej przez stronę wiązałaby się z przyznaniem płatności za samo tylko jej prowadzenie w kwocie [...]zł.

Organ odwoławczy wskazał, że na faktyczną pozorność uprawy pomidorów, jako źródła surowca dla przemysłu przetwórczego oraz na zamierzone działanie strony wskazują zapisy pisma z zastrzeżeniami do ustaleń poczynionych w kontroli na miejscu. Zgodnie z tymi zapisami powodem, dla którego strona zamieniała uprawę ostropestu plamistego na pomidory była nieudatność pierwszej z tych upraw, a zmiana została dokonana "szybko". Z kolei, z decyzji WIORiN wynikało, że w [...] maja 2019 r. strona otrzymała zgodę na zastosowanie w maju 2019 r. nieekologicznego materiału siewnego (tj. pomidora odmiany Betalux). Data wydania decyzji wskazuje, że o zgodę w tym zakresie strona wystąpiła wcześniej, podczas gdy jeszcze w dniu [...] maja 2019 r. zadeklarowała uprawę ostropestu plamistego. Zakup nasion został dokonany w dniu [...] czerwca 2019 r., więc trudno mówić o "szybkim" dokonywaniu czynności. Daty te mają istotne znaczenie, ponieważ odmiana Betalux jest wczesną odmianą pomidora (przy uprawie zgodnej z zasadami prawidłowej agrotechniki - owocującą w pierwszej dekadzie lipca). Natomiast kontrole na gruntach strony wykazały, że w drugiej połowie sierpnia pomidory były bardzo nieliczne, silnie zachwaszczone i znajdowały się dopiero w fazie kwitnienia, z nielicznymi, pojedynczymi, zielonymi owocami. Organ odwoławczy podkreślił, że nasiona pomidorów wysiewa się do inspektu na przełomie marca i kwietnia, a następnie do połowy maja przesadza do gruntu (tj. rośliny z wykształconym systemem korzeniowym). Siew na gruntach strony został więc dokonany poza jakimkolwiek terminem agrotechnicznym i nie w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach szklarni czy tunelu foliowego (gdzie produkuje się siewki, pikowane już w późniejszym stadium rozwoju na polu), lecz wprost w grunt. Co istotne, jest to odmiana karłowa o niewielkich krzakach. Sadzi się ją gęsto, w liczbie sięgającej [...] sztuk na hektar. Zagęszczenie w miejscu kontroli wynosiło [...] szt./ha, czyli ok. [...]% racjonalnego zagęszczenia.

Organ odwoławczy uznał, że zastosowanie szczególnej odmiany pomidorów oraz brak zabiegów odchwaszczających, miały nie tyle służyć uzyskaniu racjonalnego plonu, co stworzyć formalny pretekst do wystąpienia o bardzo wysokie płatności do powierzchni tej uprawy. Nie podzielono również argumentu strony, że zachwaszczenie uprawy jest zwykłą cechą upraw ekologicznych.

Organu odwoławczy zwrócił uwagę na stosunek kosztów poniesionych na zakup nasion do przychodu ze sprzedaży pomidorów. Strona za [...] kg nasion zapłaciła M. G. kwotę [...]zł, zaś za dostarczone Kontraktującemu plony otrzymała kwotę [...]zł (brutto) (zgodnie z fakturami).

Dodatkową czynnością stanowiącą obejście prawa było zawarcie umowy kontraktacji przez stronę i innych producentów rolnych z producentem, który skupu plonów dokonał, nie w celu przetworzenia surowca, ale z zamiarem odsprzedania go w postaci surowej odbiorcy docelowemu, tj. O. F. S.A. Okoliczność ta stanowiła zdaniem organu odwoławczego wprost próbę obejścia u.p.s.w.b.

Końcowo w decyzjach odwoławczych wskazano, że niezależnie od wad decyzji organu I instancji i zasadności części argumentacji podniesionej w odwołaniach, analiza całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy doprowadziła do ustalenia, że strona stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności do powierzchni uprawy pomidorów. Nie ulegało wątpliwości, że działania strony miały na celu uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia.

W uzasadnieniach decyzji dotyczących płatności ONW i płatności ekologicznej organ odwoławczy wskazał, że podstawą ich wydania było stwierdzenie, że strona stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności. Rozstrzygniecie w kwestii JPO ma charakter ostateczny i wywarło skutki prawne w nich wyrażone, nie tylko w zakresie odmowy przyznania płatności tego rodzaju, ale także wszelkich form pomocy dla rolnictwa. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, a ponadto stwierdził, że skoro strona sztucznie stworzyła warunki do uzyskania jednej z wielu wnioskowanych płatności (w tym wypadku JPO), automatycznie utraciła prawo do uzyskania wszelkich innych form wsparcia w ramach sektorowego prawodawstwa rolnego (tj. płatności ONW i płatności ekologicznej).

Organ odwoławczy uznał, że powyższe przesądziło, że merytoryczne odniesienie się do odwołania było bezprzedmiotowe.

W odrębnych skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wywiedzionych na powyższe decyzje z [...] listopada 2020 r., skarżący wniósł o:

1) uwzględnienie na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") przez organ odwoławczy skarg w całości, oraz uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazania spraw do dalszego prowadzenia organowi I instancji;

2) uchylenie zaskarżonych czynności w całości i przekazanie spraw do dalszego prowadzenia przez organ;

3) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania;

4) przeprowadzenie na podstawie art. 106 § p.p.s.a. dowodu z opinii prof. dr hab. E. S. na okoliczność prawidłowej produkcji pomidora ekologicznego oraz ekonomicznej zasadności jego produkcji.

Zaskarżonej decyzji (nr [...] - JPO) skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przy jednoczesnym dokonaniu zmiany podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, bez poinformowania strony o okolicznościach budzących wątpliwości i przyjęciu wątpliwości na niekorzyść skarżącego;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nierozpoznania zarzutów złożonego przez skarżącego odwołania, a pomimo to wydania decyzji utrzymującej decyzję w mocy przy jednoczesnej zmianie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia;

3) art. 438 § 2 w zw. z art. 15, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo powzięcia przez organ wątpliwości

co do zasadności rozstrzygnięcia organu I instancji, braku możliwości weryfikacji dokonanego rozstrzygnięcia oraz oparciu zaskarżonego rozstrzygnięcia o inne podstawy faktyczne i prawne, co odebrało skarżącemu prawo do dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, oraz podważyło jego zaufanie do organów państwowych;

4) art. 64 § 2 i art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 7a, 8 i 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie sprowadzające się do niewezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku powzięcia informacji, iż złożony wniosek jest niekompletny, bądź obarczony brakami formalnymi;

5) art. 7a i 77 k.p.a. poprzez zinterpretowanie wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść skarżącego, bez podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie powstałych w ocenie organu wątpliwości, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny i nieobiektywnie oceniony materiał dowodowy;

6) art. 80 w zw. z art. 10 § 1, 7a, 8 i 9 k.p.a. sprowadzająca się do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również zaniechania zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy i wydania w oparciu o niepełny materiał dowody decyzji w sprawie

7) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez dokonanie przez organ odwoławczy ich wadliwej wykładni obejmującej założenie, że przepisy te przewidują nałożenie kary (sankcji) w postaci odmowy przyznania korzyści stanowiących przedmiot wniosków w takich postępowaniach, w których warunki do ich otrzymania nie były stworzone sztucznie i niezgodnie z celami właściwych przepisów, a skierowanej przeciwko podmiotowi takich postępowań, z tej przyczyny, że ciąży na nim zarzut współudziału w tworzeniu sztucznych warunków niezbędnych do uzyskania przez inne podmioty korzyści wnioskowanych w ramach odrębnych postępowań administracyjnych.

Natomiast zaskarżonym decyzjom (nr [...] – ONW; nr [...] – płatność ekologiczna) zarzucił naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. oraz art. 15, 6 ,7 i 8 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do wydania decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, w oparciu o rozstrzygnięcie i ustalenia stanu faktycznego zawarte w innej, nieprawomocnej decyzji, przy jednoczesnej zmianie stanu faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia, bez poinformowania strony o przedmiotowych okolicznościach oraz wydanie decyzji bez sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego, jak również z pominięciem merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 80, 77, 6, 7a, 8, 15 i 16 k.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do wydania decyzji utrzymującej w mocy wydanej decyzji w oparciu o niepełny i dowolnie oceniany materiał dowodowy, jak również w oparciu o nieprawomocne rozstrzygnięcie i stan faktyczny ustalony w innym postępowaniu administracyjnym, oraz nie zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nierozpoznania zarzutów złożonego przez skarżącego odwołania, a pomimo to wydanie decyzji utrzymującej decyzję w mocy przy jednoczesnej zmianie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, bez poinformowania strony o okolicznościach budzących wątpliwości i przyjęciu wątpliwości na niekorzyść skarżącego, oraz związaniu rozstrzygnięcia w sprawie z inną, nieprawomocną decyzją;

4) art. 80 w zw. z art. 10 § 1, 7a, 8, 9 k.p.a. sprowadzająca się do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wydania w oparciu o niepełny i subiektywnie oceniany materiał dowody decyzji w sprawie;

5) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez dokonanie przez organ odwoławczy ich wadliwej wykładni obejmującej założenie, że przepisy te przewidują nałożenie kary (sankcji) w postaci odmowy przyznania korzyści stanowiących przedmiot wniosków w takich postępowaniach, w których warunki do ich otrzymania nie były stworzone sztucznie i niezgodnie z celami właściwych przepisów, a skierowanej przeciwko podmiotowi takich postępowań, z tej przyczyny, że ciąży na skarżącym zarzut współudziału w tworzeniu sztucznych warunków niezbędnych do uzyskania przez inne podmioty korzyści wnioskowanych w ramach odrębnych postępowań administracyjnych.

Organ odwoławczy w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach wraz z całą argumentacją faktyczną i prawną zawartą w ich uzasadnieniach.

Sąd działając na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a., postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Sz 127/21,

I SA/Sz 128/21 i I SA/Sz 129/21 i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Sz 127/21.

Zgodnie z ww. regulacją sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanych sprawach skargi ze względu na osobę skarżącego, stan faktyczny i istotę spornych zagadnień, a także tożsamość podnoszonych zarzutów, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu ww. przepisu, pomimo że zaskarżone decyzje dotyczyły różnych rodzajów płatności. Uzasadnione, więc było połączenie tych spraw do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) Przewodnicząca Wydziału I, sprawy o sygn. akt: I SA/Sz 127/21, I SA/Sz 128/21

i I SA/Sz 129/21 skierowała zarządzeniami z dnia [...] marca 2021 r. do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa

w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W ocenie Sądu, zaskarżone decyzje nie zostały wydane z naruszaniem prawa, obligującym do usunięcia decyzji z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie przedmiotem skarg są decyzje organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r. wydane odpowiednio w przedmiocie: płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami i płatności ekologicznej na 2019 r. dla zadeklarowanej we wniosku z dnia [...] maja 2019 r. (zmienianym w dniach:

[...] czerwca 2019 r. i [...] czerwca 2019 r.) na działce ewid. nr [...] o powierzchni

[...] ha ([...] ha) do JPO i płatności ONW oraz uprawy pomidorów w wariancie 8.1. oraz na działce [...] ([...]) o powierzchni [...] ha uprawy pszenicy ozimej i na działce [...] ([...]) o powierzchni [...] ha uprawy żyta ozimego.

Kluczowa dla wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ww. spraw jest ocena, czy w okolicznościach sprawy organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) prawidłowo uznały, że zaistniały podstawy do odmowy przyznania płatności sektorowych objętych wnioskami z roku 2019.

Organy ARiMR uznały, że skoro skarżący podjął działania polegające na zadeklarowaniu do płatności strukturalnych uprawy pomidorów prowadzonej niezgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowej (właściwej dla takich upraw), oraz zawarł z kontraktującym umowę niezgodną z ustawowymi wymaganiami, doszło do stworzenia sztucznych warunków sprzecznych z celami prawodawstwa sektorowego w celu uzyskania płatności. W konsekwencji utracił on automatycznie prawo do uzyskania wszelkich form wsparcia, tj. płatności bezpośrednich, płatności ONW i płatności ekologicznych.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania (k.p.a.) oraz przepisów prawa materialnego (u.p.s.w.b. i rozporządzenia nr 1306/2013; przepisy prawa zostały szczegółowo wskazane w treści zarzutów poszczególnych skarg). W istocie zarzuty sprowadzają się do niezastosowania lub niewłaściwego zastosowania przepisów prawa procesowego oraz wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego. Naruszenia te skutkowały odmową przyznania wnioskowanego wsparcia pomimo, że skarżący nie współuczestniczył w tworzeniu sztucznych i niezgodnych z celami systemu warunków dla uzyskania płatności. Skarżący podkreślił, że organy ARiMR nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości związanych z prowadzeniem przedmiotowej uprawy pomidorów w ramach jego gospodarstwa rolnego. Tym samym, w oparciu o niepełny i subiektywnie oceniony materiał dowodowy doszło do stwierdzenia, że działania skarżącego miały na celu wyłącznie uzyskanie płatności.

Zdaniem Sądu, spór w istocie wynika z odmiennego artykułowania podstawy odmowy przyznania płatności, o ile skarżący wywodzi, że nie współuczestniczył z innymi podmiotami w tworzeniu sztucznych warunków i niezgodnych z celami systemu wsparcia to organ w ostateczności wywodzi, że skarżący stworzył sztuczne warunki, niezgodnie z celami systemu wsparcia ale w taki sposób, że nie prowadził uprawy i to uprawy w związku z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez przemysł przetwórczy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania (na gruncie sprawy dot. JPO) należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 – 4 i ust. 3 u.p.s.w.b. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Podobnie kwestię stosowania przepisów k.p.a. (na gruncie spraw dot. ONW i płatności ekologicznej) reguluje art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217 ze zm., dalej: "u.w.r.o.w."). Zgodnie z tym przepisem – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa

w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 27 u.w.r.o.w. – w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą

i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).

Powyższe oznacza, że ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym – zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania

(art. 9 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Wobec czego organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania

oraz – do zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz do udzielenia wyjaśnień

co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek

(por. wyrok NSA z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I GSK 268/18).

Przeprowadzone przez organ postępowanie odpowiada tym wymogom.

Z przytoczonych przepisów wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie, tj. rolniku składającym wniosek. Organ I instancji mimo tak rozłożonego ciężaru dowodu przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiających przyznania przedmiotowych płatności. Organ odwoławczy pomimo krytycznej oceny rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego uznał (uzupełniając materiał sprawy), że decyzje organu I instancji są co do swej istoty zasadne. Pomimo, stwierdzenia, że kwestia dokonania sztucznego podziału jednego gospodarstwa pomiędzy poszczególnych członków grupy nie została przekonująco udokumentowana, to z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący dopuścił się w 2019 r. stworzenia sztucznych warunków i niezgodnego z celami systemu działania zmierzającego do uzyskania płatności do zadeklarowanej uprawy pomidorów.

Zdaniem Sądu, postępowanie przeprowadzone przez organy ARiMR

w ww. zakresie odpowiada wymogom proceduralnym w tym wobec braku stosownego żądania skarżącego co do udziału w sprawie. Organy ARiMR mimo ciężaru dowodu rozłożonego w sposób ww. opisany, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiających przyznania wszystkich wnioskowanych płatności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnią wskazać należy, że zasady i tryb przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oraz płatności ekologicznej uregulowane zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego.

Podstawą normatywną przyznania wsparcia w ramach wnioskowanych przez Skarżącą płatności jest u.p.s.w.b. - (w zakresie JPO), u.w.r.o.w. - (w zakresie płatności ONW i płatności ekologicznej) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364 ze zm.) - (w zakresie płatności ONW) i rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm.) - (w zakresie płatności ekologicznej). Ponadto znaczenie w sprawie mają przepisy rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE. L 1995 Nr 312, str. 1, dalej: "rozporządzenie nr 2988/95"), rozporządzenia nr 1306/2013 i rozporządzenia 1307/2013, które stanowią wspólną podstawę unijną dla przedmiotowych płatności.

Sąd zwraca uwagę na możliwość wystąpienia okoliczności uzasadniających odmowę przyznania płatności sektorowych (w tym objętych wnioskami skarżącego). Do sytuacji takiej może dojść, gdy organ ARiMR ustali, że producent rolny dopuścił się nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 – nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Stwierdzenie przez organ ARiMR zaistnienia nieprawidłowości, na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 skutkuje brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści, np. w przypadku sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści (płatności).

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 - działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Natomiast w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 - bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Ze stanu sprawy wynika, że skarżący nie zgadza się z wykładnią i zastosowaniem w sprawie regulacji art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jednakże rozpoznając niniejszą sprawę Sąd, nie może pominąć powołanego powyżej przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, który powołany jest przez organ I instancji.

Przytoczone przepisy zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone", a jego znaczenie ma miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. Prawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jak wskazano wyżej jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Przyjmuje się, że warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Bowiem z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1108/20 oraz orzeczenia tam wymienione).

Sąd podziela także, za orzeczeniem NSA, wnioski wynikające z uzasadnienia wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. W motywach tego orzeczenia TSUE wskazał, że organ dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Co prawda wskazany wyrok TSUE odnosił się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Organ odwoławczy rozstrzygnięcia dotyczące przedmiotowych płatności oparł na ustaleniach, z których wynika, że działania skarżącego skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w postępowaniu o przyznanie wnioskowanych płatności, poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do ich uzyskania.

W celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia organy ARiMR musiały (i dokonały tego) przeprowadzić analizę całego zgromadzonego materiału dowodowego nie tylko w odniesieniu do skarżącego, ale również mając na uwadze materiał dowodowy dotyczący innych producentów rolnych, tj.: M. G., P. K., A. S., A. S. - K., A. W. i S. G..

Zwrócić należy uwagę na ustalenia organu I instancji, zgodnie z którymi formalnie zadeklarowana we wnioskach o płatność uprawa pomidorów prowadzona była przez skarżącego, jednak faktycznie jego działania związane były ze sztucznym podziałem gospodarstwa należącego do M. G.. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że okoliczności te nie zostały w wystarczającym zakresie wyjaśnione.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, stanowisko organu odwoławczego w ww. zakresie było słuszne. Ponadto, stan sprawy nie pozwalał na uznanie skarżącego za podmiot organizujący sztuczne warunki w zakresie podziału gospodarstwa rolnego dla pozyskania korzyści.

Niemniej jednak materiał dowodowy sprawy pozwolił organom ARiMR na prawidłowe stwierdzenie, że warunki wymagane do zyskania wnioskowanych płatności zostały przez skarżącego sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa sektorowego.

Organ odwoławczy w oparciu o wcześniejsze ustalenia organu I instancji stwierdził, że M. G. pełnił określone role w ramach organizacji, prowadzenia i deklarowania uprawy pomidorów, nie tylko u skarżącego (także u innych ww. w sprawie producentów rolnych). Ustalił istnienie daleko idącej synchronizacji działań wszystkich tych producentów rolnych, których gospodarstwa objęto kontrolami w miejscu. Na gruncie niniejszej sprawy M. G. występował w roli producenta rolnego; wydzierżawiającego grunt działki rolnej nr [...] (położonej w województwie [...], powiecie [...], gminie B., obrębie W. o pow. [...] ha); kontraktującego plon; przedsiębiorcy sprzedającego materiał siewny (pomidory odmiany Betalux w ilości [...] kg). Wydzierżawiał również działkę [...] ([...]; położoną w województwie [...], powiecie [...], gminie W., obrębie G. o pow. [...] ha).

Sąd dostrzega poczynione z inicjatywy organu odwoławczego ustalenia dotyczące rozbieżności pomiędzy plonem zakontraktowanym, a faktycznie osiągniętym przez skarżącego z areału zadeklarowanego we wnioskach o płatność. Skarżący bowiem zobowiązał się do prowadzenia uprawy pomidorów na powierzchni [...] ha i dostarczenia z niej plonu w rozmiarze [...] t. Tymczasem z faktury z dnia [...] września 2019 r. (przedłożonej na wezwanie organu odwoławczego) wynika, że wielkości plonu dostarczonego w 2019 r. do Kontraktującego wyniosła jedynie [...] t.

W tym zakresie prawidłowo uwzględniony został także wynik kontroli w miejscu, co do stanu uprawy. Kontrola na gruntach wykazała, że w połowie sierpnia pomidory były bardzo nieliczne (zagęszczenie w miejscu kontroli wynosiło [...] szt./ha, czyli ok. [...]% racjonalnego zagęszczenia), silnie zachwaszczone i znajdowały się dopiero w fazie kwitnienia, z nielicznymi, pojedynczymi, zielonymi owocami.

Nie umykają uwadze Sądu podjęte przez organ odwoławczy ustalenia, zgodnie z którymi przy prowadzeniu prawidłowej agrotechniki gruntowej właściwej dla uprawy pomidorów wydajność z analizowanego areału powinna wynieść od ok [...] t/ha do przeszło [...] t/ha. Słusznie przyjęto na potrzeby przedmiotowej analizy, wartość średniego plonu z upraw tego rodzaju (tj. w oparciu wyjaśnienia złożone przez [...] Ośrodek Doradztwa Rolniczego). Zastosowana na potrzeby tej oceny korekta plonu w uprawie ekologicznej na poziomie [...]% (obniżka plenności) w stosunku do upraw konwencjonalnych, pozwoliła na uśrednienie wyniku. W konsekwencji organ odwoławczy przedstawił dane liczbowe (korzystne dla skarżącego) potwierdzające, że plon z 1 ha uprawy ekologicznej wynosić powinien [...] t/ha ([...] ha x 0,7% = [...] ha). Uwzględniając powyższe trafny był wniosek organu odwoławczego, iż skarżący zakładając wytworzenie zaledwie [...] t pomidorów, wystąpił o uzyskanie płatności w wysokości [...] zł (nie licząc jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności dodatkowej). Dostarczając natomiast zaledwie [...] t pomidorów, uzyskałby płatności za samo tylko prowadzenie uprawy w kwocie [...]zł za [...] t plonu. Ponadto z materiału dowodowego sprawy wynikał, nieracjonalny stosunek kosztów poniesionych na zakup nasion ([...] zł) w stosunku do przychodu ze sprzedaży pomidorów kontraktującemu ([...] zł brutto; zgodnie z fakturami).

Kolejną kwestię, która wpłynęła na wynik rozstrzygnięcia stanowią ustalenia dotyczące roli M. G. (jako kontraktującego) w procesie kontraktowania

plonu przez skarżącego. Zasadnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że umowa kontraktacyjna ważna do roku 2019 zawarta w dniu [...] czerwca 2019 r. pomiędzy skarżącym, a kontraktującym, nie spełnia warunków przewidzianych w u.p.s.w.b.

Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 u.p.s.w.b. płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, roślin pastewnych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, truskawek, lnu lub konopi włóknistych.

W myśl art.15 ust. 4 u.p.s.w.b., płatność związana do powierzchni uprawy pomidorów jest przyznawana rolnikowi:

1) jeżeli zawarł:

a) umowę na uprawę pomidorów, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje przetwarzanie owoców i warzyw, określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć, lub

b) umowę z:

- grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

- grupą producentów owoców i warzyw, o której mowa w przepisach ustawy

z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno

(Dz. U. z 2016 r. poz. 58, z 2017 r. poz. 624 i 1503 oraz z 2018 r. poz. 650),

której jest członkiem, lub

- organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

- zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te pomidory do przetworzenia;

2) do powierzchni uprawy pomidorów, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1 lit. a lub b.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 5 u.p.s.w.b., do umowy na uprawę ziemniaków skrobiowych i do umowy na uprawę pomidorów stosuje się odpowiednio przepisy o kontraktacji.

Z przepisu art. 15 ust.1 pkt 1 a) u.p.s.w.b. wynika, że przesłanką przyznania rolnikowi płatności do powierzchni uprawy pomidorów jest zawarcie przez niego umowy z podmiotem zajmującym się przetwarzaniem owoców i warzyw w ramach której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia temu podmiotowi określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów zaś podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć.

Skarżący jako uzasadnienie swojego wniosku o przyznanie płatności do powierzchni uprawy pomidorów złożył w dniu [...] czerwca 2019 r. umowę kontraktacji z [...] czerwca 2019 r. Analiza treści tej umowy wskazuje, że skarżący zobowiązał się wytworzyć na areale o pow. [...] ha i dostarczyć [...] t pomidorów (w klasie pierwszej), zaś kupujący (tj. Kontraktujący) zobowiązał się je odebrać do 30 sierpnia 2019 r. i zapłacić umówioną cenę (tj. cenę dnia).

Wymieniona umowa jest typową umową kontraktacji, o której mowa

w art. 613 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r.

poz. 1740, ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia.

W rozpoznawanej sprawie oprócz ww. umowy z dnia [...] czerwca 2019 r. pod uwagę należy wziąć, także wyjaśnienia zawarte w odwołaniu na temat roli F. P.. Nie jest przez organy kwestionowane to, że F. P. M. G. posiada zarejestrowany odpowiedni kod PKD w zakresie przetwórstwa płodów rolnych, jednakże mimo to zakontraktowany skup nie został dokonany w celu dokonania przetworzenia pozyskanego surowca, ale z zamiarem dalszej odsprzedaży (w postaci surowej) odbiorcy docelowemu, tj. O. F. S.A. Z wyjaśnień zawartych w treści odwołania wynika jednoznacznie, że rolą kontraktującego z założenia miało być nie dokonanie skupu i przetworzenie surowca, ale jedynie pośrednictwo w zebraniu pomidorów od producentów rolnych i przekazaniu ich dalej, do podmiotu faktycznie prowadzącego zarówno skup, jak i przetwórstwo płodów rolnych. Podniesione okoliczności potwierdzają również, że skarżący był świadom, że z założenia kontraktujący nie miał dokonać przetworzenia pomidorów, ale jedynie przekazać je dalej do właściwego przetwórcy.

Pomimo, że w treści umowy kontraktujący zobowiązał się do odebrania pomidorów, zapłaty za nie i ich przetworzenia, to w rzeczywistości nie miał zamiaru przetwarzania surowca. Skarżący bowiem podkreślił, że zawarcie kontraktu z kontraktującym wynikało z faktu, iż jest on największym kontrahentem głównego odbiorcy pomidorów - O. F. S.A.. Ponadto, dysponował on sprzętem umożliwiającym dostarczenie plonów do właściwego przetwórcy.

Uwzględnienie zatem przez organ odwoławczy tych okoliczności wskazanych przez skarżącego należy zaakceptować.

Sąd podzielając ww. stanowisko organu odwoławczego, wskazuje że zobowiązanie kontraktującego do przetworzenia surowca nie jest tylko formalnym elementem umowy kontraktacyjnej, o której mowa w u.p.s.w.b. Takie zobowiązanie jest jednym z niezbędnych elementów umowy, jednakże spełni swoją rolę tylko w sytuacji, gdy umowa taka będzie podlegać wykonaniu. Celem płatności do powierzchni uprawy pomidorów jest bowiem dotowanie tylko takich rolników, którzy produkują pomidory, jeżeli pomidory te są przetwarzane przez podmioty zajmujące się przetwarzaniem owoców i warzyw. Innymi słowy płatność nie przysługuje rolnikowi dostarczającemu pomidory podmiotowi, który nie zobowiązuje się ich przetwarzać albo nie dokonuje przetworzenia (mimo formalnego zobowiązania wynikającego z umowy) lecz wykorzysta je w jakimś innym celu (np. sprzeda je w handlu detalicznym lub odsprzeda kolejnemu podmiotowi, czy przetwórcy). Nie ulega wątpliwości, że zakaz dalszej odsprzedaży dotyczy, także kontraktującego.

Dlatego też umowa określona w art. 15 ust. 4 pkt. 1 a) u.p.s.w.b. musi zawierać zobowiązanie podmiotu nabywającego pomidory od rolnika do ich przetworzenia, a dodatkowo zobowiązanie to musi być wykonane. Powyższe okoliczności przesądziły, że umowa z dnia [...] czerwca 2019 r. nie spełniła roli wyznaczonej przez u.p.s.w.b.,

a tym samym nie została spełniona przesłanka do przyznania płatności do całej zadeklarowanej powierzchni uprawy pomidorów tj. [...] ha.

Sąd zatem podzielił stanowisko organu odwoławczego, że ww. umowa kontraktacyjna nie spełnia warunków ustawowych, a w związku z tym stanowi element sztucznych warunków do uzyskania płatności.

Wszystkie wskazane zatem okoliczności związane z deklarowaną uprawą zasadnie uznał organ za wskazujące, że wnioskowane przez skarżącego wsparcie objęcia uprawy pomidora nie zapewnia wsparcia uprawy prowadzonej w związku z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez przemysł przetwórczy.

Mając powyższe na uwadze nie można zarzucić organowi również naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie. Podstawą ich oceny może być wyłącznie ustalony przez organy ARiMR stan faktyczny sprawy. A ten, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości i przyjęty został przez Sąd za podstawę wyroku (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Dodatkowo wskazać należy, że w ramach naruszenia prawa materialnego skarżący kwestionuje w istocie prawidłowość oceny elementów stanu faktycznego sprawy. Należy przypomnieć, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do podważanego stanu faktycznego sprawy, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12,; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11,; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych również w związku z ich wykładnią zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09), co jednak nie nastąpiło.

Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że podjęte przez organ odwoławczy czynności były uzasadnione, a sposób przedstawienia wyniku analizy i związanych z nimi wniosków przekonujący. Organ odwoławczy przeprowadził, więc postępowanie zgodnie z regułami obowiązującymi w tym postępowaniu. Wydanie decyzji opartych na ocenie zgromadzonego w sprawach materiału dowodowego odmiennej od oczekiwań skarżącego, nie oznacza, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Przywołane w skardze przepisy art. 7, 7a, 8, 9, 10, 15, 77, 80 k.p.a. precyzują zasady ogólne - prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli, informowania stron i ich czynnego udziału w postępowaniu, jak też nałożonego na organ administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy rozpatrzył wyczerpująco cały materiał dowodowy, dokonał analizy i oceny tego materiału zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w zaskarżonych decyzjach, w uzasadnieniach decyzji wskazano, jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie. Ponadto w zaskarżonych rozstrzygnięciach skorygowano błędy popełnione przez organ I instancji.

Odmienna ocena podnoszona przez skarżącego nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy oparł się na ustaleniach organu I instancji w zakresie stanu upraw pomidora poczynionych w toku kontroli na miejscu dnia [...] czerwca 2019 r. ale także dnia [...] sierpnia 2019 r., osobę kontrahenta w oparciu o umowę przedłożoną przez skarżącego, stosunku powierzchni areału wskazanego w umowie kontraktacji do zaplanowanego plonu w oparciu o umowę kontraktacji i wniosku o płatności, daty siewu w oparciu o decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska i Nasiennictwa, kosztów zakupu nasion w oparciu o fakturę zakupu. Dodatkowo organ odwoławczy uwzględnił wyjaśnienia skarżącego zawarte nie tylko w odwołaniu ale także w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli (pismo z dnia [...] lipca 2019 r.) Ustalonego stanu faktycznego skarżący skutecznie nie zakwestionował.

Wymogi, jakie powinna spełniać decyzja administracyjna zawarte są w art. 107 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, z kolei, uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Rozstrzygnięcia poddane analizie Sądu spełniały, także ww. warunki, stąd zarzuty skargi są nieuzasadnione.

Organ odwoławczy przeprowadził, także prawidłowe postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zebrały i wnikliwie rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, w tym materiał przedstawiony przez Skarżącego i na podstawie jego całokształtu trafnie Organ odwoławczy ocenił okoliczności faktyczne, czemu dał wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. W szczególności wyjaśnił dlaczego Skarżący nie realizuje celów wsparcia, zaś sposób podejmowanych działań miał na celu wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia.

Odnosząc się do załączonej do skargi opinii wskazać należy, że Sąd może przeprowadzić dowód z dokumentu na wniosek strony lub z urzędu o ile ma on charakter dowodu uzupełniającego i jego celem jest wyjaśnienie istotnych wątpliwości sprawy i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie określa o jaki dowód z dokumentu w sprawie chodzi, a więc czy chodzi o dokument urzędowy (art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.; dalej: "k.p.c."), czy też prywatny (art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 245 k.p.c.). Przedmiotem dowodu, który może przeprowadzić sąd administracyjny mogą być zatem dwa rodzaje dokumentów. W tej sprawie pisma nazwanego - opinią specjalisty, nie można traktować jako opinii biegłego albowiem nie została ona uzyskana w sformalizowanym postępowaniu a tylko na żądanie M. G., poza trybem urzędowym, co zresztą wynika z jej treści. Z pewnością złożona opinia nie ma waloru uzupełniającego, skoro w postępowaniu administracyjnym nie była sporządzona opinia biegłego. W orzecznictwie zwraca się zresztą uwagę na niedopuszczalność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w toku postępowania sądowego (zob. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., II FSK 1/10). Wskazuje się, że mając na uwadze treść art. 106 § 5 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż opinia biegłego zgodnie z treścią i systematyką art. 308 k.p.c., nie może być zaliczona do dokumentów. Natomiast w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. przedmiotem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym mogą być jedynie dokumenty. Przeprowadzenie więc dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed sądem administracyjnym oznaczałoby obejście prawa ze skutkiem nieważności.

Mając na uwadze powyższe, wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z prywatnej opinii specjalisty, wydanej na wniosek innej osoby, nie mógł być uwzględniony.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.