Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 277/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4; art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]z dnia [...]listopada 2018 r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej także: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1

w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., dalej: "Kpa)", po rozpatrzeniu zażalenia R. M. (dalej także: "skarżąca") reprezentowanej przez D. M. z dnia [...] listopada 2018 r. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej także: "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną tego organu nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. Z. z/s w W. nr [...] z dnia

[...] lipca 2016 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 dla [...] s.c. - zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i ocena prawna.

W dniu [...] maja 2009 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR

w B. wpłynął wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności

z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) złożony przez [...] s.c. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego w dniu [...] stycznia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Decyzja została doręczona w dniu

[...] stycznia 2010 r.

W wyniku złożenia odwołania od ww. decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. w dniu [...] maja 2010 r. wydał decyzję

nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W wyniku rozpoznania skargi na ww. decyzję nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., ale w uzasadnieniu wyroku wyraził inną ocenę prawną niż Sąd I instancji podkreślając, że ocena NSA jest wiążąca dla organów administracyjnych oraz wojewódzkiego sądu administracyjnego na postawie art. 153 w zw. z art. 190 ppsa.

W związku z faktem, że reprezentant [...] s.c. złożył zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów, w której poinformował o zmianie siedziby spółki, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] kwietnia 2013 r. przekazał akta sprawy przyznania [...] s.c. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 - zgodnie z właściwością - Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W.Z. z/s w W. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania [...] s.c. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., uznając, że wnoszący odwołanie nie posiada przymiotu strony postępowania, jako że w sprawie nie został złożony wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania, o którym mowa w art. 22a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r., 35, poz. 217 ze zm.), a spółka cywilna [...] przestała istnieć z mocy prawa po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników (R. M.).

W wyniku rozpatrzenia skargi na ww. decyzję nr [...] z dnia

[...] listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu) wyrokiem z dnia 26 lipca 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z samego faktu, że w sprawie nie został złożony wniosek transferowy nie można wnioskować, że skarżącemu, jako wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, nie przysługuje prawo strony. Stroną bowiem jest nie tylko ten, kto złożył wniosek o wstąpienie do postępowania jako następca prawny, ale i ten, kto tego nie uczynił, ale miał do tego prawo. W związku z powyższym Sąd uznał, że organ odwoławczy bezpodstawnie pozbawił skarżącego prawa strony i nie rozpoznał odwołania merytorycznie. Zdaniem Sądu, organ I instancji prawidłowo uznał skarżącego i syndyka jako strony postępowania. Skarżący jako jeden z byłych wspólników spółki cywilnej, jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa, natomiast syndyk masy upadłości drugiego wspólnika wstępuje do postępowania administracyjnego w miejsce upadłego na podstawie art. 144 w związku z art. 62 i art. 4912 Prawa upadłościowego. Na tej samej podstawie prawnej syndyk masy upadłości R. M. występuje w przedmiotowym postępowaniu sądowym jako uczestnik postępowania w miejsce R. M. (podobnie uczynił NSA w sprawie II GSK 1508/15, zakończonej wyrokiem z dnia 6 marca 2017 r.). W następstwie powyższego

w dniu [...] marca 2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR

w W. wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. Z.z/s w W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o umorzeniu w całości postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Decyzja została doręczona w dniu [...] marca 2018 r. M. T. - syndykowi masy upadłości. Decyzja została również skierowana do P. M. i D.M. i odebrana przez nich w dniu [...] marca 2018 r. Na ww. decyzję

Nr [...][...] sp. z o.o., wspólnik spółki cywilnej [...], złożył w dniu [...] kwietnia 2018 r. (data nadania) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 7 września 2018 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 405/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. skargę jako złożoną z uchybieniem terminu.

W dniu [...] października 2018 r. R. M. - wspólnik spółki cywilnej [...] - reprezentowana przez D. M., złożyła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W. podanie, w którym wniosła o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, postępowania zakończonego decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR

w W. nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. wskazując, że została pominięta przez organ w postępowaniu i nie doręczono jej decyzji Kierownika i Dyrektora, wydanych w sprawie przyznania spółce cywilnej [...] płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. w dniu

[...] listopada 2018 r. wydał postanowienie nr [...] o odmowie wznowienia postępowania, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie faktem ogłoszenia upadłości R. M. (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] [...] [...] z dnia [...] czerwca 2015 r.), co skutkowało tym, że ustanowiony w związku z tym syndyk w osobie Iwony M. T. od tego momentu działał na rzecz upadłej.

W dniu [...] grudnia 2018 r. (data stempla pocztowego) D. M. złożył - z zachowaniem ustawowego terminu - zażalenie do Prezesa ARiMR za pośrednictwem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., na ww. postanowienie nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes ARiMR zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Rozpatrując przedmiotowe zażalenie organ wskazał, że zgodnie z art. 144 Kpa w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale

do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zgodnie natomiast z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję (postanowienie), w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (postanowienie). Zdaniem organu

w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną tego organu nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W. nr [...]z dnia [...] lipca 2016 r. o umorzeniu w całości postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Dokonując takiego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wyjaśnił, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie przed organem administracji dotknięte było kwalifikowanymi wadami procesowymi enumeratywnie wskazanymi w art. 145 § 1, art. 145a § 1 oraz art. 145b § 1 Kpa. Przywołał następnie treść ww. przepisów, po czym wskazał, iż wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony (art. 147 Kpa). Zgodnie z art. 148 § 2 Kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wskazał, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 Kpa), czyli otwiera postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 Kpa nie wpłynęły na treść decyzji. Zauważyć także, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania obejmuje dwie fazy. W pierwszej fazie rozpatrywania wniosku o wznowienie postępowania organ administracji publicznej winien zbadać dopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu wynikającego

z art. 148 Kpa. Organowi nie wolno natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły; tę kwestię organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Wniosek strony jest zatem impulsem dla organu do podjęcia czynności wstępnych, mających charakter pozaprocesowy, których celem będzie zbadanie dopuszczalności wznowienia postępowania. Jeżeli organ uzna wznowienie postępowania za niemożliwe, to wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy, zauważył, że we wniosku o wznowienie postępowania, datowanym na dzień [...] września 2018 r., pełnomocnik R. M. stwierdził, że w postępowaniu w sprawie przyznania spółce cywilnej [...] płatności płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu bowiem została pominięta przez organ i nie zawiadamiano jej o czynnościach, i nie kierowano do niej, i nie doręczono jej także decyzji Kierownika i Dyrektora, a postępowania administracyjne zakończone decyzjami OB, ONW i PRŚ nie dotyczyły składnika masy upadłości, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Jako początek biegu terminu na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania pełnomocnik R. M. wskazał dzień [...] września 2018 r.

W kontekście powyższego Prezes ARiMR wyjaśnił, że obowiązkiem organu właściwego w sprawie ww. wniosku było, jak już wyżej wskazano, dokonanie oceny, czy przedmiotowy wniosek spełnia wymogi umożliwiające wznowienie postępowania

w sprawie przyznania spółce cywilnej [...] płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, tj. czy w sprawie istnieje decyzja ostateczna (przesłanka przedmiotowa), czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę posiadającą przymiot strony (przesłanka podmiotowa) oraz czy został dochowany termin, o którym mowa w art. 148 § 2 Kpa. Wskazał, iż jak wynika ze stanowiska doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych podstawy do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania zachodzą wtedy, gdy organ ma do czynienia z żądaniem, o którym mowa w art. 147 Kpa, i zarazem stwierdza, że brakuje choćby jednej z przesłanek formalnych uruchomienia trybu wznowienia postępowania. W szczególności podstawy te zachodzą w przypadku niezakończenia sprawy decyzją ostateczną, niewskazania w podaniu przewidzianej prawem przyczyny wznowienia, złożenia żądania z uchybieniem terminowi, złożenia żądania przez podmiot niemający statusu strony. Organ odwoławczy powołał się w tym miejscu na wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., II OSK 324/12 (LEX nr 1356315). Dokonując oceny dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania złożonego przez pełnomocnika R. M. stwierdził, że przedmiotowy wniosek spełnił wymogi przedmiotowe, bowiem sprawa przyznania spółce cywilnej [...] płatności płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 została zakończona ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W. nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o umorzeniu w całości postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Jeśli chodzi natomiast o ocenę przesłanki podmiotowej zauważył, że adresatami ww. decyzji ostatecznej wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR

w W. w sprawie przyznania spółce cywilnej [...] płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 byli P. M. - Prezes Zarządu spółki [...], która była wspólnikiem spółki cywilnej [...] oraz I. M. T. - syndyk masy upadłości R. M. również będącej wspólnikiem spółki [...]. Wskazał także, że zgodnie z art. 144

w związku z art. 62 i art. 4912 ustawy z dnia 23 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

i naprawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 2161 ze zm., zwanej dalej: "Pu"), syndyk masy upadłości wstępuje do postępowania administracyjnego w miejsce upadłego. A zatem w niniejszej sprawie, skoro w stosunku do jednego ze wspólników spółki cywilnej [...] - R. M., Sąd Rejonowy dla [...].[...] w W., [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłości, ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika R. M., to w jej miejsce w postępowaniu w sprawie przyznania płatności spółce cywilnej [...], w której R. M. była jednym ze wspólników, wstępuje ustanowiony przez sąd syndyk masy upadłości R. M. – I. M. T.. Podkreślić, że zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy Pu, postanowienie

o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym stanie rzeczy, w ocenie Prezesa ARiMR, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wydając w dniu [...] listopada 2018 r. postanowienie nr [...] zasadnie odmówił wznowienia postępowania na wniosek R. M. - upadłego wspólnika spółki cywilnej [...], stwierdzając brak spełnienia przesłanek podmiotowych umożliwiających wznowienie postępowania. Jak bowiem wynika ze stanowiska sądów administracyjnych wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z tego powodu, że podanie o wznowienie nie zostało złożone przez stronę, jest możliwe wówczas, gdy z samego podania o wznowienie wynika w oczywisty i niebudzący wątpliwości sposób, że wnoszący to podanie nie jest stroną lub gdy wnioskodawca nie powołuje się na swój interes prawny (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07, wyrok NSA z 20 maja 2010 r., II OSK 910/09, wyrok NSA z 8 lutego 2011 r., II OSK 259/10, wyrok NSA z 18 stycznia 2011 r., II OSK 95/10, wyrok NSA z dnia 24 maja 2017 r., II OSK 2306/15). Prezes Agencji podniósł, iż w niniejszej sprawie we wniosku o wznowienie postępowania R. M. wskazała wprawdzie, że postępowanie zakończone decyzją w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 nie dotyczyło składnika masy upadłości, niemniej jednak nie przedstawiła żadnych dowodów uzasadniających to twierdzenie. Biorąc zatem pod uwagę powyższe, badając wniosek R. M. o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że istnieją przesłanki do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 Kpa, gdyż z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że od momentu orzeczenia przez Sąd Rejonowy dla [...] [...] w W. upadłości R. M. - wspólnika spółki cywilnej [...] i ustanowienia syndyka masy upadłości w osobie I. M. T. do postępowania administracyjnego prowadzonego z udziałem wspólnika

w osobie R. M. wstępuje ustanowiony przez sąd rejonowy syndyk. Zatem dostarczone żądanie w przedmiocie wznowienia postępowania należało uznać za bezpodstawne, ponieważ R.M. nie jest stroną postępowania. Wobec powyższego - w ocenie Prezesa ARiMR - Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wydając postanowienie nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r., zasadnie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 dla [...] s.c. Odnosząc się natomiast do argumentów D. M. reprezentującego R. M., zawartych w zażaleniu na ww. postanowienie nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. wyjaśnił, że brak jest podstaw do ich uwzględnienia, a rozstrzygnięcie podjęte w tym postanowieniu jest prawidłowe zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak również pod względem celowości. Przede wszystkim podkreślił, że powoływanie się na rozstrzygnięcia podjęte przez Sąd

w sprawach spółki cywilnej [...] (sygn. akt II GSK 14/16 oraz II GSK 2112/14) w sytuacji, gdy zapadły również rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności spółce cywilnej [...] nie znajduje uzasadnienia, bowiem w wyniku rozpatrzenia skargi na decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 8/17 wydanym w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie przyznania [...] s.c. płatności bezpośrednich na 2009 r. wskazał, że syndyk masy upadłości R. M. występuje w przedmiotowym postępowaniu sądowym jako uczestnik postępowania w miejsce R. M.. Wobec powyższego, zażalenie na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. Nr [...] z dnia

[...] listopada 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Skargę na postanowienie organu odwoławczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku w przedmiocie odmowy wznowienia postepowań w sprawach o płatności

z wniosków złożonych przez [...] spółka cywilna wniosła R. M..

Zaskarżając wskazane powyżej postanowienie Prezesa w całości, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 145 Kpa, a także mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 28 Kpa, 30 Kpa w zw.

z art. 875 § 1 Kc, art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 105 § 1 poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, zamiast uchylenia skarżonego postanowienia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 Kpa lub art. 138 § 2 Kpa oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia, to jest:

a. art. 153 ppsa poprzez jego niezastosowanie i brak podjęcia się do wytycznych jakie organ otrzymał od Sądu

b. art. 22a Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej ustawa OB)

c. art. 25 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (dalej: "ustawa

o wspieraniu") i § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 ze zmianami – dalej: "rozporządzenie ONW"),

d. art. 25 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (dalej: "ustawa

o wspieraniu") i § 22 ust. 1-9 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009r., nr 33, poz. 262 ze zmianami – dalej: "rozporządzenie PRŚ").

W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła, że w dniu [...] września 2018 roku strona dowiedziała się od byłego męża P. M., że postępowania

z wniosków o płatności spółki cywilnej [...] zostały przez Dyrektora umorzone w drugiej instancji. Na prośbę strony P. M. przekazał wnioskodawcy kopie decyzji PRŚ, ONW i OB. Strona bez swojej winy nie brała udziału w postepowaniu bowiem została pominięta przez organ i nie zawiadamiano jej o czynnościach, i nie kierowano do niej, i nie doręczono jej także decyzji Kierownika i Dyrektora. W zaistniałej sytuacji faktyczno-prawnej wniosek strony o wznowienie postępowań był w pełni uzasadniony. Postępowania administracyjne zakończone decyzjami OB, ONW i PRŚ nie dotyczyło składnika masy upadłości. Nie mogły mieć więc zastosowania normy art. 144 w związku z art. 62 i art. 4912 prawa upadłościowego i naprawczego. Zdaniem skarżącej w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na adresatów zaskarżonych postanowień, pośród których nie sposób znaleźć wspólników [...] s.c. jako uczestników postępowania. Zgodnie z utartym poglądem orzecznictwa jak i doktryny – brak oznaczenia strony pozbawia dokument znamion decyzji i uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z treścią art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto zażąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wskazanie adresata aktu - strony postępowania administracyjnego należy do istotnych elementów decyzji określonych

w art. 107 § 1 Kpa, przy czym oznaczenie strony w decyzji powinno nastąpić w sposób zupełny, tzn. w stosunku do osób fizycznych z podaniem imienia i nazwiska oraz miejsca zamieszkania lub pobytu, a wobec osób prawnych należy dokładnie wskazać Firmę spółki, jak i jej siedzibę. Oznaczenie strony jest niezwykle ważnym elementem decyzji, kreuje on bowiem podmiot jej praw i obowiązków. Przy ocenie stopnia naruszenia przepisów prawa należy zatem uwzględnić, czy w toku postępowania prowadzono czynności wobec jednostki, która jest stroną w sprawie (por. wyrok NSA

z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I CSK 350/06). Ze względu na istotę nieważności decyzji z przyczyny, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa, która wiąże się

z nieprawidłowym ukształtowaniem stosunku prawnego, należy stwierdzić, że zachodzi ona wówczas, gdy skierowano decyzję do osoby niebędącej stroną, ale mylnie traktowanej przez organ jako strona. Kwalifikowana wada prawna decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa, przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego zachodzić będzie wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa, a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tegoż postępowania. Przepis ten obejmuje zatem takie przypadki, gdy decyzja administracyjna kształtuje sytuację prawną podmiotu, którego w świetle prawa materialnego nie powinna dotyczyć, np. decyzję skierowano do pełnomocnika strony (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 400/06). Nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż w stanie faktycznym to wnioskodawca i pozostałe spółki prawa handlowego - wspólnicy spółki cywilnej winni być adresatami decyzji administracyjnych. Skarżąca powołała się przy tym na wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 września 2010 w sprawie sygn. akt Vll SA/Wa 764/10. Wskazała, iż okoliczność, iż zarząd spółki jest jednoosobowy, a zatem de facto prezes zarządu kieruje jej działalnością oraz reprezentuje ją na zewnątrz, w żadnym razie nie zmienia faktu, iż podmiotem występującym w obrocie publiczno-prawnym, jak i w stosunkach cywilnoprawnych jest wyłącznie spółka jako osoba prawna. Wynikają z tego określone konsekwencje, a w tym i takie, że podmiotem praw i obowiązków jest spółka, a nie zarząd będący jej organem. Stąd też adresatem wszelkich nakazów i zakazów, kar wraz z obowiązkiem ich wykonania może być osoba prawna, a nie jej pełnomocnicy względnie jej organy. Wskazanie jako adresata decyzji prezesa zarządu spółki, jak również skierowanie do niego decyzji jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie i powoduje, że taka decyzja jest dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. Przechodząc do analizy piśmiennictwa, Wierzbowski w swoim Komentarzu wskazuje, iż "Skierowanie decyzji do organu osoby prawnej i oznaczenie tego organu jako strony postępowania (zamiast osoby prawnej) oraz nałożenie określonych nakazów i zakazów na ten organ jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną. Nałożenie określonych obowiązków na organy osoby prawnej byłoby dopuszczalne jedynie w razie wyraźnego upoważnienia ustawowego" (wyr. NSA z 6.4.1999 r., IV SA 538/97, niepubl.). Podobnie wyr. WSA w Warszawie z 6.5.2008 r. (IV SA/Wa 364/08, Legalis); Wskazała także, iż Adamiak podziela ten pogląd, przykładem błędu powodującego nieważność będzie skierowanie decyzji do organu osoby prawnej i określenie go jako strony postępowania zamiast samej osoby prawnej będącej podmiotem praw lub obowiązków (wyrok NSA z 31.3.1998 r., SA 884/96, Legalis). Abstrahując od powyższej argumentacji wskazywała, iż: 1. W sprawach zostały wydane prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sadu administracyjnego w Warszawie pod sygnaturami odpowiednio: VIII SA/Wa 11/17, VIII SA/Wa 8/17 i VIII SA/Wa 12/17. Sąd w wyrokach tych wskazał

w ocenie prawnej bezwzględnie wiążące organ stwierdzenia: "Interes prawny wspólnika do bycia strona w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 28 Kpa, po rozwiązaniu spółki cywilnej wynika z odpowiedzialności wspólników za majątek spółki. Dotychczasowa wspólność łączna ulega z chwilą rozwiązania spółki z mocy prawa przekształceniu we wspólność w częściach ułamkowych (art. 875 § 1 kpa). Każdy ze wspólników może dochodzić samodzielnie przypadającej mu części wierzytelności. Poza tym cytowane przez organ odwoławczy przepisy art. 25 ust. 1 ustawy

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz § 8b ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia ONW, dotyczące płatności ONW, przewidują następstwo prawne po rozwiązaniu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którą w tym przypadku na gruncie prawa krajowego była spółka cywilna. Niezasadne jest zatem stwierdzenie, że nie ma normy powszechnie obowiązującego prawa, z której skarżący, jako wspólnik rozwiązanej z mocy prawa spółki cywilnej, mógłby wywieść swoje prawo do uzyskania tych płatności. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy pozbawił skarżącego prawa strony, ponieważ w sprawie nie został złożony wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania, o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich... Zdaniem Sądu, z faktu nie złożenia wniosku transferowego, nie można wywodzić, że skarżącemu, jako wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, nie przysługuje prawo strony. Stroną bowiem jest nie tylko ten, kto złożył wniosek o wstąpienie do postępowania jako następca prawny, ale i ten, kto tego nie uczynił, ale miał do tego prawo." Tymczasem w decyzjach instancyjnych organ ignoruje poglądy Sądu i zapis art. 153 ppsa. Organ wbrew wiążącej go ocenie prawnej błędnie twierdzi: "W sytuacji gdy byli wspólnicy... nie złożyli stosownego wniosku

o kontynuowanie postepowania, to stało się ono bezprzedmiotowe z uwagi na brak wniosku, co pozwalało zastosować art. 105 § 1 Kpa. Fakt, że byli wspólnicy spółki cywilnej nie złożyli wniosku o kontynuowanie postepowania pozbawia ich prawa merytorycznego rozpoznania sprawy." Ponad wszelką wątpliwość byli wspólnicy spółki cywilnej posiadają przymiot strony w postępowaniu i legitymację czynną. Art. 28 Kpa definiujący pojęcie strony postępowania stanowi, iż: "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek." Tu strona w pełni popiera stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji. Skarżąca wskazała również, iż spółka cywilna nie jest jednostka organizacyjną wymienioną w art. 33¹ Kc, a umową

o wspólnym działaniu, którą prawodawca unormował w art. 870 Kc. Organ powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA z 30.05.12 r., II GPS 2/12 wskazał fragment uzasadnienia, a nie sentencji uchwały - która to, w odróżnieniu od uzasadnienia, ma moc wiążącą. Skład siedmiu sędziów w uzasadnieniu uchwały odnosił się zresztą do odmiennego aspektu, z czym, na marginesie, skarżący w pełni się zgadza. Jej zdaniem należy również zwrócić uwagę, iż organ powołując się na treść art. 25 ustawy o PROW nie wskazuje na spółki cywilne, a jedynie jednostki organizacyjne z art. 33¹ kc. Sfera przepisów prawa o ewidencji producentów rolnych regulującego najważniejsze z punktu widzenia klasyfikacji producentów rolnych, między innymi we wzorze wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych w pozycji III Producent - wymieniono osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz spółki cywilne jako odrębne kategorie producentów rolnych. Norma art. 25 ustawy PROW co wprost wynika z literalnej redakcji przepisu odnosi się natomiast jedynie do pierwszych trzech kategorii producentów rolnych. Natomiast norma art. 22a ustawy OB posługuje się pojęciem rolnika - grupy osób, która dalej funkcjonuje - dyspozycja art. 874 § 2 Kodeksu cywilnego jest irrelewantna. Ogłoszenie upadłości wspólnika spółki cywilnej skutkuje z mocy prawa rozwiązaniem spółki cywilnej co bynajmniej nie oznacza braku bezprzedmiotowości postępowań administracyjnych prowadzonych dotychczas wobec samej spółki. W sferze praw majątkowych (wyrok sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 1996 r. I ACr 647/95) "rozwiązanie spółki wywiera ten skutek, że dotychczasowa współwłasność łączna zmienia się we współwłasność w częściach ułamkowych ze wszystkimi konsekwencjami. Tym samym wspólnicy uzyskują prawo rozporządzania swoimi udziałami w rzeczach, które poprzednio stanowiły ich własność do niepodzielnej ręki." Per analogia, w postępowaniu administracyjnym rozwiązanie spółki wywiera ten skutek, że wspólnicy stają się z mocy prawa stronami postępowania, uzyskując prawo działania w postępowaniu, które uprzednio wykonywali jako wspólnicy spółki - ze wszystkimi konsekwencjami. W sferze płatności rolniczych, w rozumieniu legalnej definicji rolnika sama spółka cywilna jest grupą osób fizycznych lub prawnych. Rozwiązanie spółki cywilnej (formy współdziałania grupy osób ją tworzących) nie przynosi ani ustania bytu samej grupy osób, ani nawet zmian jej składu - rolnik jako grupa osób istnieje dalej. Jedynie wspólnicy uzyskują prawo do działania

w postępowaniu we własnym imieniu, a nie w imieniu spółki, w którą - według zasady współdziałania - byli dotychczas zorganizowani, łącznie do tzw. niepodzielnej ręki. Ogłoszenie upadłości wspólnika spółki cywilnej powoduje zmianę relacji pomiędzy wspólnikami w stosunkach wewnętrznych oraz ich praw w stosunkach zewnętrznych. Przywołane w sentencji przepisy szczególne odnoszą się do sytuacji faktyczno-prawnej gdy występuje następstwo prawne lub zbycie gospodarstwa. Żadna z tych sytuacji

w sprawie nie zachodzi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.; dalej: "pusa") oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; także jako: "ppsa"), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 119 pkt 3 i art. 120 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie

w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawy co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zdaniem sądu zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie, choć nie z przyczyn podniesionych w skardze. Skarżąca R. M. wnosząc o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w W. z dnia [...] marca 2018 roku, nr [...] w przedmiocie płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok, wskazywała jako podstawę art. 145 § 1 pkt 4 Kpa – nie z własnej winy, nie brała udziału w tym postępowaniu,

w którym jako wspólnik spółki cywilnej [...] dochodziła płatności bezpośrednich. Organ wydając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 149 § 3 Kpa odmówił wznowienia postępowania uznając, iż skarżąca nie miała przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z dnia [...] marca 2018, nr [...]. Organ wskazywał, iż postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 roku Sąd Rejonowy w W. w sprawie [...] ogłosił upadłość R. M., a syndykiem masy upadłości została ustanowiona I.M. T..

Fakt, że osoba wnosząca o wznowienie danego postępowania nie jest jego stroną może być podstawą odmowy wznowienia postępowania tylko wówczas, kiedy ta kwestia jest oczywista w świetle uwarunkowań konkretnej sprawy. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie eliminują możliwość wydania postanowienia w trybie art. 149 § 3 Kpa. Skutkuje to koniecznością wznowienia postępowania (jeśli zachowano termin),

a następnie analizą posiadania przymiotu strony w danym postępowaniu. W wyroku

z dnia 20 sierpnia 2010 roku - sygn. akt II OSK 1332/09 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż co do zasady, w sytuacji gdy wniosek o wznowienie postępowania opiera się o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i zawiera stwierdzenie, że składający to podanie podmiot uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to weryfikacja tych twierdzeń następuje w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku konieczne jest wydanie postanowienia

o wznowieniu postępowania i przeprowadzenie postępowania w tym zakresie. Jeżeli bowiem w świetle twierdzeń wynikających z samego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób ewidentny, nie budzący wątpliwości, wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną, organ wydaje postanowienie na podstawie art. 149 § 3 Kpa.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż faktycznie w czasie trwania postępowania administracyjnego z wniosku [...] spółka cywilna o przyznanie dopłat rolnych, doszło do ogłoszenia upadłości jednego

z jej wspólników – R. M.. Z chwilą ogłoszenia upadłości wspólnika spółki cywilnej – upadły nie może być stroną żadnego postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Stroną postępowania dotyczącego tego mienia może być wyłącznie syndyk, który jest stroną zastępczą, bowiem występuje we własnym imieniu lecz nie na własny rachunek. Syndyk działa na rzecz masy upadłości – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 9 grudnia 2016 roku, sygn. akt II GSK 1095/15, LEX nr 2227736). Wymaga to ustalenia czy przedmiot postępowania administracyjnego (wierzytelność o płatność) wchodzi do masy upadłości. Należy zauważyć, iż skarżąca w swojej argumentacji podnosiła, iż ogłoszenie upadłości nie spowodowało, iż utraciła przymiot strony i że wierzytelność z tytułu płatności OB nie powinna wchodzić w skład masy upadłości.

W ocenie Sądu stanowisko organu o braku przymiotu strony przez R. M. nie mogła zostać rozstrzygnięta we wstępnym etapie rozpoznawania wniosku

o wznowienie postępowania. Brak legitymacji po stronie skarżącej był kwestionowany przez nią. Skarżąca wskazywała, iż przysługiwał jej przymiot strony, wskazywała argumentację na poparcie swojego stanowiska, a nadto organ nie zajął stanowiska

w przedmiocie czy wierzytelność z tytułu dochodzonej płatności wchodziła w skład masy upadłości. W zaistniałym stanie faktycznym nie można było bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w sposób jednoznaczny stwierdzić brak legitymacji R. M. do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w pierwszej fazie postępowania o wznowienie. Druga faza postępowania, po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania ma służyć do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Wynik tego postępowania ma przesądzić posiadanie lub brak legitymacji po stronie skarżącej oraz wystąpienia przesłanki wznowieniowej i jej wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu zarzuty podnoszone przez skarżącą w skardze nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia sądu i nie zachodziła potrzeba ich analizowania. Zarzuty podnoszone przez skarżącą odnosiły się do różnych kwestii, w tym wpływ ogłoszenia upadłości wspólnika spółki cywilnej na postępowanie o przyznanie płatności rolnej. Przedmiotowe kwestie powinny być rozważane w drugiej fazie postępowania o wznowienie postępowania. Organ ponownie rozpoznając sprawę winien również rozważyć kwestię stron postępowania, które winny brać w nim udział. W pierwszym etapie postępowania o wznowienie postępowania nie rozstrzyga się sprawy co do istoty i dotyczy ono tylko interesu prawnego wnoszącego podanie o wznowienie postępowania. W sytuacji gdy postępowanie wchodzi w drugi etap stronami postępowania winny być strony postępowania administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wznowienie.

Z tych też względów biorąc pod uwagę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.