Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 180/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 36
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 roku Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. na postawie ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) orzekł o:

– przyznaniu K. M. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie wydatków na żywność, środki czystości, energię elektryczną, obuwie, przesłanie CV i listu motywacyjnego w celu poszukiwania pracy – w wysokości 120 zł,

– odmowie przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wymienionych w art. 36 pkt 1 lit. a) i c) tj. zasiłku stałego, zasiłku celowego na zakup opału – 2,5 tony węgla i specjalnego zasiłku celowego oraz świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej wymienionych w art. 36 pkt 2 lit. b), c), d) i f) oraz od i) do o) tj. biletu kredytowanego, składki na ubezpieczenie zdrowotne i składki na ubezpieczenie społeczne, sprawienie pogrzebu, schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania, usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych, mieszkania chronionego oraz pobytu i usług w domu pomocy społecznej,

– umorzył postępowanie w zakresie przyznania zasiłku okresowego,

– odmówił przyznania pomocy z Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących".

W uzasadnieniu wyłożono podstawy prawne oraz zasady przyznawania pomocy społecznej uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej podkreślając, że niewielka ilość środków nie pozwala na uwzględnienie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Wskazano kwotowo ilość środków przekazanych w 2005 roku do dyspozycji MOPS z przeznaczeniem na pomoc społeczną (kwoty roczne i miesięczne), podano ilość złożonych wniosków i dotychczasowy sposób rozdysponowania pieniędzy. Podkreślono, że potrzeby K. M. zostały częściowo zaspokojone, natomiast MOPS w Z. nie posiada środków na pełne uwzględnienie żądań skarżącego, tym bardziej iż skarżący nie precyzuje swoich potrzeb, składając do kilka dni wnioski o udzielenie wszystkich świadczeń z pomocy społecznej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. M.

Decyzją znak [...] z dnia [...] lutego 2006 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Ustosunkowując się do zarzutów podkreślono, iż organ I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, bardzo szczegółowo przeanalizował stan faktyczny i prawny sprawy, czemu dał wyraz w obszernym uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2005 roku. Uwzględniono w szczególności sytuację materialną i rodzinną K. M., wielkość możliwych do rozdysponowania w poszczególnych miesiącach kwot, ilość osób ubiegających się o pomoc na terenie objętym działaniem MOPS i osób już objętych pomocą. Przy podejmowaniu decyzji uwzględniono stosowne przepisy ustawy o pomocy społecznej (w szczególności określające kryteria przyznawania pomocy) i uwzględniono przepisy wykonawcze. Forma i wysokość pomocy przyznanej w zakwestionowanej decyzji tj. zasiłku celowego są wynikiem wnikliwej analizy wszystkich w/w okoliczności. Z kolei żądania strony dotyczące pozostałych form pomocy wymienionych w przepisie art. 36 ustawy nie mogły zostać uwzględnione wobec niespełnienia warunków ich przyznania, co organ I instancji również szczegółowo uzasadnił.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało również, iż prawidłowym było umorzenie postępowania w zakresie żądania przyznania zasiłku okresowego, z uwagi na to, że skarżący miał przyznany zasiłek okresowy w wysokości 97,01 zł na okres od maja do grudnia 2005 roku. Prawidłowe było także rozstrzygnięcie o odmowie przyznania stronie zasiłku celowego na zakup 2,5 tony węgla na okres grzewczy 2005/2006, ze względu na to, że Burmistrz Miasta Z. postanowił przeznaczyć na ten cel 7 drzew rosnących na działce nr 1327.

Kolegium uznało ponadto, iż zasadnie odmówiono przyznania pozostałych świadczeń wynikających z art. 36 ustawy o pomocy społecznej oraz pomocy, o jakiej mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19.10.2004r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji w 2005r. Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących", albowiem pomoc taka przysługuje przede wszystkim dzieciom i młodzieży realizującej obowiązek szkolny oraz ludziom chorym i starym, którzy we własnym zakresie nie są w stanie sporządzić sobie posiłku. Skarżącego zaś do żadnej z tych grup nie można zaliczyć.

Organ wskazał, iż celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszystkich potrzeb ubiegających się o nią, ale wspieranie osób i rodzin w ich własnych wysiłkach zmierzających do poprawienia warunków bytowych. Tymczasem K. M., kwestionując wszystkie zapadłe w jego sprawach rozstrzygnięcia, nie przejawia jednocześnie żadnej inicjatywy, by osobiście przyczynić się do poprawienia swojej sytuacji materialnej.

K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2006 roku z żądaniem jej uchylenia. Zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 106 ust. 3, 38 ust. 3 i 39 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów art. 7-12 KPA. Podniósł, iż nie wskazano kryteriów ustalenia wysokości przyznanej pomocy, a uzasadnienie decyzji jest niejasne. Jego zdaniem, obowiązkiem organów pomocy społecznej jest rozpoznanie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Tymczasem wysokość zasiłków przyznanych decyzją Dyrektora MOPS nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb skarżącego i uniemożliwia mu bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto, obowiązkiem organu jest niezwłoczna wypłata udzielonej pomocy, w przeciwnym razie staje się ona bezcelowa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Stosownie do treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz przepisu art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i jest to jedyne wiążące kryterium oceny działalności tych organów.

Na wstępie podkreślić należy, iż w ocenie Sądu prowadzone przez organy administracji postępowanie nie wykazało, wskazanych przez skarżącego naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania oraz dyskryminacji skarżącego. Z akt sprawy wynika że, co prawda na etapie postępowania odwoławczego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Ł. nie zawiadomiono skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, ale na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący uczestniczył zarówno w wywiadzie środowiskowym, jak i zapoznał się z aktami sprawy (k.35 odwrót akt administracyjnych). W związku z tym, że organ drugiej instancji, nie uzupełniał materiału dowodowego i decyzję podjął w oparciu o materiał zgromadzony przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., Sąd uznał, że powyższa kwestia nie miała wpływu na wynik prowadzonego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zaś postępowanie toczyło się w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z uwzględnieniem modyfikacji przewidzianych w w/w ustawie.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 tej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje wydane w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, w zależności od formy przyznawanej pomocy, mają charakter tak związany (np. rozstrzygnięcie o zasiłku okresowym), jak i uznaniowy (np. rozstrzygnięcie o zasiłku celowym). W przypadku decyzji związanych Sąd kontroluje, czy zostały zachowane kryteria przewidziane prawem. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Decyzja uznaniowa, a więc podejmowana w warunkach tzw. luzu decyzyjnego (pozostawienia organowi możliwości wyboru sposobu załatwienia sprawy) nie jest decyzją dowolną, a jej treść determinuje konieczność uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli – art. 7 kpa. Uznaniowość decyzji nie oznacza również, iż organ administracji jest obowiązany do pozytywnego załatwienia każdego wniosku obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt. I SA 945/00, publ. LEX nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu.

W sprawie niniejszej skarżący zarzucił, iż organ pomocy społecznej na zbyt niskim poziomie ustalił wysokość przyznanych zasiłków z ustawy o pomocy społecznej. W trakcie rozprawy podkreślił dodatkowo, iż czasem te same decyzje przyznają różne kwoty, mimo iż zawierają te same uzasadnienia i stosowane są te same kryteria. Twierdzenie to nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy.

Mając na uwadze to, iż w przedmiotowej sprawie został w zasadzie przyznany skarżącemu zasiłek celowy należy wyjaśnić (mając na uwadze żądania skarżącego złożone na rozprawie), że zgodnie z treścią przepisu art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. MOPS w Z., mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości i zakresie określonym w zaskarżonej decyzji, co nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, a co mieści się w granicach uznania administracyjnego. Organ w sposób wyczerpujący i przekonujący uzasadnił swoje stanowisko, łącznie z podaniem rozdziału kwot, jakimi dysponuje na tego rodzaju pomoc.

W szczególności wykazano, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. w 2005 roku nie posiadał wystarczających środków finansowych, aby zaspokoić wszystkie potrzeby osób zgłaszających się o pomoc i żeby zaspokoić je w całości. Miesięcznie o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego wpływało do MOPS około 300 wniosków, a w budżecie na 2005 roku ustalono kwotę wydatków na zasiłki celowe w wysokości 280.000 zł.

W miesiącu listopadzie 2005 roku MOPS w Z. miał do rozdysponowania kwotę 21.000 zł i wydał 288 decyzji. Średni zasiłek w miesiącu listopadzie wyniósł 72,92 zł. Natomiast w miesiącu grudniu MOPS miał do rozdysponowania kwotę 47.000 zł (z uwagi na okres świąteczny), wydał 578 decyzji, a średni zasiłek w tym miesiącu wynosił 81,31 zł. Kwoty te nie były wystarczające na zabezpieczenie w całości niezbędnych potrzeb wszystkich osób. Wnioski zaś były rozpatrywane według kolejności zgłoszeń, z preferencją rodzin z dziećmi, które nie mają dochodów lub mają bardzo niski dochód, a następnie pozostałe rodziny.

Te ustalenia organu I instancji pozwalają jednoznacznie wskazać, iż mimo istniejących tych samych okoliczności faktycznych odnośnie sytuacji majątkowej skarżącego, możliwe jest aby organ przyznawał zasiłki celowe w rożnej wysokości. Na powyższe okoliczności wpływa bowiem zarówno wysokość środków finansowych możliwych do rozdysponowania na dany miesiąc, ilość składanych wniosków oraz zasadne potrzeby skarżącego w danym miesiącu. Podkreślić przy tym należy skarżący nie ma żadnych osób na swoich utrzymaniu (dzieci, żony), tym samym przed jego wnioskiem pierwszeństwo mają wnioski rodzin z dziećmi. Mimo powyższego skarżący otrzymuje różnego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej, w tym zasiłki celowe na różne cele, czyniąc sobie w ten sposób w zasadzie stały sposób zarobkowania i uzyskiwana dochodu, bez wkładu swojej pracy. Częstotliwość składanych wniosków oraz niezmienione okoliczności faktyczne skarżącego powodują to, iż organy administracji posiłkując się tymi samymi danymi zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji przyznają zasiłki w różnej wysokości. Jednocześnie jeszcze raz należy podkreślić, iż wynika to zarówno z ilości środków finansowych, którymi dysponuje organ w danym miesiącu oraz ilością składanych wniosków o przyznanie prawa pomocy.

W kontekście wskazanych danych liczbowych zarzut jego dyskryminacji nie jest zasadny, a konstatacja Dyrektora MOPS, że udzielenie zasiłku celowego w większym rozmiarze nie było możliwe z uwagi na ograniczone środki pozostające do dyspozycji organu, przeznaczane także na pomoc społeczną innym osobom, znajduje pełne uzasadnienie.

Bezzasadne są również zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisu art.38 ustawy prawo o pomocy społecznej regulującego zasady przyznawania zasiłków okresowych, w sytuacji kiedy taki zasiłek skarżącemu został przyznany w wysokości 97,01 zł na okres od maja do grudnia 2005 roku. Tym samym postępowanie w tym zakresie należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa, z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zakwestionowana decyzja z dnia 15 lutego 2006 roku oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja z dnia 29 grudnia 2005 roku w zakresie przyznania zasiłku celowego i umorzenia postępowania w zakresie przyznania zasiłku okresowego zostały poprzedzone szczegółowymi, prawidłowymi ustaleniami faktycznymi, ocenionymi następnie w dopuszczalnych granicach swobodnej oceny dowodów. Ich podstawą były wyniki wywiadu środowiskowego, dokumentującego sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, nadto także zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy, decyzje o wysokości wymierzonych należności podatkowych, oświadczenia dotyczące posiadanych udziałów w nieruchomościach i faktury za energię elektryczną. Uwzględniono również możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Organy obu instancji prawidłowo wskazały okoliczności, które wpłynęły na zakres udzielonej pomocy socjalnej, a w szczególności na ograniczony charakter jej zakresu. Było to szczególnie istotne w tej części decyzji, która dotyczyła zasiłku celowego, albowiem uznaniowy jego charakter obligował organ do bardziej wszechstronnego i wnikliwego zbadania stanu faktycznego, by podjęta w ramach pewnej swobody decyzja nie spotkała się z zarzutem dowolności. Kryteria te zostały spełnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela argumentację rozstrzygnięć organów administracji również w zakresie pozostałych wnioskowanych przez skarżącego form pomocy określonych w treści art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a realizowanych przez MOPS jako właściwy organ. Bezspornie K. M. nie spełnia warunków do otrzymania pomocy określonej w pkt 1 lit. a – zasiłek stały (nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności), lit. c – specjalny zasiłek celowy (przyznawany w szczególnie uzasadnionych przypadkach, dotyczący sytuacji skrajnego ubóstwa lub nędzy, które w sprawie nie występują), lit. d – zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie (skarżący nie uzupełnił wniosku w tym zakresie), art. 36 pkt 2 lit. b – bilet kredytowany (przyznawany w sytuacji potrzeby podróży, której skarżący nie zgłaszał), lit. c – składki na ubezpieczenie zdrowotne (skarżący nie spełnia żadnego z warunków decydujących o przyznaniu tej pomocy określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczenia opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), lit. f – sprawienie pogrzebu, lit. i, j, k – schronienie, posiłek i niezbędne ubranie (skarżący posiada stałe miejsce zamieszkania, zaś przyznane zasiłki umożliwią zakup niezbędnej odzieży i żywności), lit. l, m, o – usługi opiekuńcze, mieszkanie chronione i opieka w domu pomocy społecznej (skarżący jest osobą, która nie potrzebuje codziennej i całodobowej opieki).

Bezzasadny jest również zarzut dotyczący nierozpatrzenia przez organy prowadzące postępowanie całości wniosków o przyznanie pomocy zgodnie z treścią art. 36-38 ustawy o pomocy społecznej złożonych przez skarżącego w dniach od 17 listopada do 28 grudnia 2005 roku. Wszystkie wnioskowane żądania skarżącego podlegające załatwieniu w formie decyzji administracyjnej z zakresu właściwości Kierownika MOPS znalazły odzwierciedlenie w decyzji pierwszoinstancyjnej. Większość z nich była zresztą identyczna (nie było zatem podstaw do ich odrębnego traktowania) i zawierała żądanie udzielenia pomocy zgodnie z treścią przepisu art. 36 – 38 cytowanej ustawy. W tym miejscu stwierdzić należy, iż skarżący nie wykonał wezwania do sprecyzowania żądanych form pomocy społecznej.

Zgodnie z treścią art. 19 i 20 ustawy o pomocy społecznej, w zakresie przyznania świadczeń z pomocy społecznej określonych w treści art. 36 ust. 1 lit. e, f, g oraz 36 ust. 2 lit. g, h, p, q, r organem właściwym pozostaje Starosta Z. - co poprawnie zostało wskazane zarówno w skarżonej decyzji SKO jak i decyzji pierwszoinstancyjnej. W zaistniałej sytuacji Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej obejmujący swym zakresem całą treść art. 36 ustawy winien podjąć czynności w trybie art. 66 §1 KPA i wydać postanowienie zawiadamiające o konieczności złożenia wniosków do właściwych organów w zakresie objętym ich właściwością. Dyrektor MOPS ograniczył się tylko do pisemnego zawiadomienia o takiej możliwości, co było naruszeniem przepisów KPA, nie mającym jednak istotnego wpływu na wynik rozstrzygniętej sprawy, a tym samym nie mogącym prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. W tej części bowiem, jak wyżej wyłożono, kierownik MOPS nie mógł orzekać i zaskarżona decyzja rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie zawiera. Kognicja sądu ogranicza się do kontroli treści decyzji wydanej, a zaskarżonej do sądu.

Decyzja MOPS w Z. nie rozstrzyga również o przyznaniu świadczenia niepieniężnego z zakresu pomocy społecznej w postaci pracy socjalnej (art. 36 pkt 2 lit.a ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z treścią art. 106 ust. 2 tej ustawy taka forma świadczenia nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Podobna sytuacja odnosi się do żądania zasiłku i pożyczki na ekonomiczne usamodzielnienie oraz pomocy rzeczowej, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie - świadczeń przewidzianych w treści art. 36 pkt 1 lit. d i art. 36 ust. 2 lit. e cytowanej ustawy. Umowy przewidziane w treści art. 43 ust. 1 i 5 tej ustawy (przepis ten stanowi rozwinięcie ostatnio powołanych artykułów), zawierane przez gminę w celu udzielenia pomocy pieniężnej (pożyczka) lub rzeczowej (umowa użyczenia) zmierzające do ekonomicznego usamodzielnienia mają charakter cywilnoprawny i również nie podlegają rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej.

Prawidłowa jest również decyzja o odmowie przyznania pomocy z Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących" bowiem na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji wyjaśniono skarżącemu że pomoc, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 października 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji w 2005 r. Rządowego Programu "Posiłek dla Potrzebujących" (Dz. U. Nr 236, poz. 2363) przyznawana jest w trybie określonym w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którą pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. W związku z powyższym adresatami tej pomocy nie są wszyscy, lecz określona grupa potrzebujących, którzy nie są w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano skarżącemu, że podstawą odmowy świadczenia była możliwość przygotowania przez niego posiłków we własnym zakresie. W związku z powyższym należy uznać, że odmowa przyznania skarżącemu świadczeń w ramach Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących" nie narusza obowiązujących przepisów.

Zgodnie z treścią art. 6 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej kontrakt socjalny, na którego żądanie zawarcia powołuje się skarżący, jest pisemną umową zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny. Jego istota polega na wspólnym uzgodnieniu celów i projektu działania między pracownikiem socjalnym a klientem, negocjacji wyboru możliwych rozwiązań pożądanej zmiany trudnej sytuacji oraz określaniu na jej podstawie form i czasu trwania pracy. W powszechnym rozumieniu jest to układ, umowa na piśmie zawarta miedzy stronami, precyzująca warunki i zobowiązania (vide: Ł. Borkowski i inni, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej wraz ze zbiorem przepisów wykonawczych, Wyd. "Leges", Kutno 2005, s. 189). Z tych przyczyn, przedmiotowa forma pomocy społecznej nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. Podkreślić przy tym należy, iż kontrakt taki został zawarty przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. w dniu [...] kwietnia 2005 roku.

Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a swoje stanowisko uzasadniły zgodnie z wymogami KPA.

Całkowicie gołosłowne pozostają również zarzuty K. M. podnoszone w skardze i na rozprawie, a dotyczące naruszenia przepisu art. 10 kpa, co wskazano już na wstępie tego uzasadnienia. Sąd dodatkowo wyjaśnia, iż w pełni podziela stanowisko, iż organy administracyjne nie mogą uchylić się od obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. To jednak w interesie strony, podnoszącej zarzut naruszenia przepisu art. 10 KPA, leży wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy, albowiem Sąd każdy przypadek bada indywidualnie (vide uchwała 7 sędziów z dnia 25.04.2005r. NSA w Warszawie w sprawie sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66). Nie każde naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skutkuje uchyleniem zaskarżonego aktu administracyjnego, a tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W rozpoznawanej sprawie K. M. ograniczył się do zgłoszenia przedmiotowego zarzutu wskazując jedynie, iż nie wzywano go do zapoznania się z aktami Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wskazać trzeba, iż postawiony przez stronę skarżącą zarzut determinuje podjęcie kontroli sądowej w kierunku sprawdzenia, czy rzeczywiście jest prawdziwy. Kontrola ta może jednak nastąpić tylko w przypadku, gdy Sąd ma jakiekolwiek podstawy by sądzić, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja nie została wzięta w całości pod uwagę przez organ administracji, nie odzwierciedla rzeczywistości, czy jest niepełna, a jej uzupełnienie mogłoby nastąpić, gdyby strona wypowiedziała się przed wydaniem rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie podstaw do postawienia takiej tezy nie było.

Na marginesie można wskazać, iż z ustawowych zasad świadczeń pomocy społecznej wynika, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna także z własnych, dostępnych jej środków pokrywać wydatki związane z utrzymaniem. Z woli art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, w tym do poszukiwania źródeł dochodu. Skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, którego dochód od lat jest symboliczny i nie zmienia tej sytuacji licząc na pełne pokrywanie potrzeb przez MOPS. K. M. jest ponadto osobą w pełni sił fizycznych, nie ma więc żadnych przeszkód, by przynajmniej część środków żywnościowych wypracował z gospodarstwa rolnego. Skarżący nie współdziała w rozwiązywaniu trudnej sytuacji przekładając cały ciężar na MOPS w Z. Mimo bowiem orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności (k. 21 akt administracyjnych) skarżący może samodzielnie zaspokajać podstawowe potrzeby życiowe, w tym podejmować pracę na stanowiskach specjalnie dobranych i przystosowanych.

Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wobec oddalenia skargi nie mógł zostać uwzględniony wniosek K. M. o zasądzenie kosztów postępowania w wysokości [...] za przejazd w obie strony autobusem PKS. Co prawda koszty przejazdów strony do sądu zaliczone zostały do niezbędnych kosztów postępowania – art. 205 §1 cytowanej ustawy, jednak zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu tylko w razie uwzględnienia skargi przez sąd – przepis art. 200 §1 cytowanej ustawy.