Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 126/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 7a, art. 362 ust. 6 i ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1, art. 35 ust. 2, art. 6 pkt 11 lit. c
journal: Dz.U. 2007 nr 75 poz 493
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Bogucka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Gdańsku a Starostą Lęborskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do nałożenia obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego postanawia wskazać Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 5 września 2013 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego ze Starostą Lęborskim przez wskazanie Starosty Lęborskiego jako organu właściwego w sprawie nałożenia obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego.

W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że otrzymał od Wójta Gminy W. i firmy L. sp. z o.o. zgłoszenie o wystąpieniu szkody w środowisku. Zgodnie z tym zgłoszeniem na działce nr 1 w W. podczas wykonywania prac poszukiwawczych ropy naftowej i gazu odkryto pod powierzchnią ziemi zgromadzone odpady. W toku postępowania organ ustalił, że właścicielem przedmiotowej działki jest R.H. Ustalił także, że do powstania nielegalnego składowiska odpadów na przedmiotowej działce doszło przed dniem 30 kwietnia 2007 r. W wyniku nielegalnego składowania odpadów stwierdzono przekroczenia standardów jakości gleby określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz.U. Nr 165, poz. 1359) oraz zanieczyszczenie wód podziemnych. Pomimo działań podjętych przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku w oparciu o art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. Nr 5 poz. 493 ze zm.) w związku z art. 102 i następne ustawy z dnia 2 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), władający powierzchnią ziemi nie wywiązał się z wynikającego z mocy prawa obowiązku przeprowadzenie rekultywacji terenu. Zgodnie zatem z art. 362 ust. 6 ustawy – Prawo ochrony środowiska obowiązki o charakterze rekultywacyjnym będą mogły być nałożone na władającego powierzchnią ziemi, który nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z mocy prawa. Przepis ten jednak nie przewiduje umocowania regionalnego dyrektora ochrony środowiska do nakładania obowiązku rekultywacji w drodze decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany uchyla się od jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 378 ustawy – Prawo ochrony środowiska organem właściwym w takiej sytuacji jest starosta. Ponadto stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie w sprawach dotyczących szkody, która zaistniała przed dniem 30 kwietnia 2007 r. (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, zatem właściwość regionalnego dyrektora ochrony środowiska w tym zakresie nie została w ogóle przewidziana. Pismem z dnia 14 lutego 2013 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku przekazał niniejszą sprawę Staroście Lęborskiemu jako organowi właściwemu. Pismem z dnia 5 marca 2013 r. Starosta Lęborski zwrócił Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Gdańsku dokumentację sprawy uznając się za organ niewłaściwy do jej rozpoznania. Pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku ponownie przekazał sprawę Staroście Lęborskiemu jako organowi właściwemu i postanowieniem z dnia 22 maja 2013 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Decyzją z dnia 31 maja 2013 r. Starosta Lęborski nałożył na Rafała Helweta obowiązek przywrócenie środowiska do stanu właściwego w związku z wystąpieniem szkody w środowisku wodno-gruntowym. Decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku uchyliło powyższą decyzję. Kolegium uznało, że Starosta Lęborski nie jest organem właściwym w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 1 sierpnia 2013 r. Starosta Lęborski, na podstawie art. 362 ust. 6 ustawy – Prawo o ochronie środowiska, przekazał przedmiotową sprawę Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Gdańsku. Składając niniejszy wniosek Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku wskazał, że odesłanie do art. 102 i następnych ustawy – Prawo o ochronie środowiska znajdujące się w art. 362 ust. 6 tej ustawy nie ma żadnego związku z modyfikacją właściwości organów, wynikającą z art. 378 ust. 1 ustawy – Prawo o ochronie środowiska. Odesłanie do zasad wynikających z art. 102 ma wyłącznie znaczenie ze względu na wskazanie podmiotu zobowiązanego do rekultywacji. Bezsprzecznie bowiem, przepis ten odwołuje się do art. 362 ust. 1 pkt 2, nakazując jego odpowiednie zastosowanie do władających powierzchnią ziemi obowiązanych do rekultywacji. Zasadniczym celem regulacji art. 362 ust. 6 jest zaś rozszerzenie możliwości zastosowania środków odpowiedzialności administracyjnej, wynikających z ust. 1 tego przepisu i powstanie możliwość skierowania ich również do podmiotów władających powierzchnią ziemi. Nie oznacza to żadnych zmian w zakresie właściwości organu, wskazanego przez ustawodawcę jako właściwego do stosowania tych środków, bowiem prawodawca w żadnym przepisie ustawy nie wskazuje jakiegokolwiek innego organu (a więc również regionalnego dyrektora ochrony środowiska), jako wyznaczonego do wydawania decyzji na podstawie art. 362 ust. 6 ustawy – Prawo o ochronie środowiska.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta Lęborski wniósł o rozstrzygnięcie niniejszego sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku jako organu właściwego do nałożenia obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Starosta ponownie opisał stan faktyczny sprawy oraz podkreślił, że zdaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, które uchyliło decyzję Starosty w sprawie i umorzyło postępowanie organu I instancji (Starosty Lęborskiego). Według SKO nałożenie obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego w związku z wystąpieniem szkody w środowisku gruntowo-wodnym przez władającego powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi, poprzez wydanie decyzji dotyczącej rekultywacji na podstawie art. 362 ust. 1 pkt 2, może mieć miejsce tylko w związku z art. 362 ust. 6 ustawy – Prawo ochrony środowiska, co należy do kompetencji regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że Starosta Lęborski wydając decyzję pominął fakt, iż w art. 378 ustawy – Prawo ochrony środowiska określono właściwość starosty dla spraw dotyczących art. 362 ust. 1–3 tej ustawy. Zatem, postępowanie prowadził organ niewłaściwy do rozstrzygnięcia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Negatywny spór kompetencyjny powstaje wówczas, gdy żaden z dwóch organów (jednostek samorządu terytorialnego i administracji rządowej) nie uznaje się za właściwy zgodnie z obowiązującymi przepisami do rozpoznania sprawy. W takiej sytuacji powstały spór rozstrzyga sąd administracyjny (art. 22 § 2 k.p.a., art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a.), wskazując organ właściwy do rozpoznania sprawy.

W rozpoznawanej sprawie zaistniał taki, negatywny spór kompetencyjny. Żaden bowiem z organów znajdujących się w sporze nie chce uznać się za rzeczowo właściwy do rozpoznania wniosku o nałożenie na właściciela działki nr 1 położonej w miejscowości W. obowiązku przywrócenia zdewastowanego środowiska do właściwego stanu.

W sprawie jest bezsporne, że na wymienionej działce stanowiącej obecnie własność R.H. stwierdzono istnienie pod powierzchnią ziemi nielegalnego wysypiska odpadów, które powstało przed dniem 30 kwietnia 2007 r., to jest przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. z 2007 r. Nr 75, poz. 493 ze zm.). Ustawa ta określiła zasady odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę takich szkód (art. 1 wymienionej ustawy i art. 7a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie w brzmieniu obecnie obowiązującym organem ochrony środowiska właściwym w sprawach naprawy szkód wyrządzonych w środowisku jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Do szkód zaistniałych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. ma natomiast zastosowanie przepis art. 35 tej ustawy mający charakter normy przejściowej. Przepis art. 35 ust. 2 stanowi, że do szkód w środowisku dotyczących powierzchni ziemi wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r., a więc przed wejściem w życie tej ustawy, stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska w brzmieniu dotychczasowym, z tym że organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Z przepisu tego wynika więc, iż zasady odpowiedzialności za szkodę w środowisku w tej sytuacji ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (na przykład art. 362 ust. 6 w związku z art. 362 ust. 1 pkt 2 p.o.ś.), lecz organem wydającym odpowiednią decyzję będzie właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska. Zaistniała w rozpoznawanej sprawie szkoda odpowiada bowiem definicji z art. 6 pkt 11 lit. c/ ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie szkody w powierzchni ziemi.

Z powyższych względów na podstawie przepisów art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.