Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 675/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 540 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: art. 134 lit. h) ust. 1 - 3, art. 135 lit. f) ust. 1 pkt 4 i ust. 9 i 10, art. 135 lit. g) ust. 1, art. 135 lit. i) ust. 1, art. 135 lit. j) ust. 2 pkt 6 i ust. 9
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Do spraw dotyczących postępowania dyscyplinarnego policjantów nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania

administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a przepisy ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr

43, poz. 277 ze zm.) uzupełnione regulacją ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.)

TEZY

Do spraw dotyczących postępowania dyscyplinarnego policjantów nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania

administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a przepisy ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr

43, poz. 277 ze zm.) uzupełnione regulacją ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.)


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komendanta Powiatowego Policji w B. P. z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...], 2. stwierdza, ze zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja I instancji nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. na rzecz skarżącego M. M. kwotę 415 (czterysta piętnaście złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 675/06

UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Policji w B. P. postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko sierż. M. M. – policjantowi S. P. Komendy Powiatowej Policji w B. P. W postanowieniu przedstawiono funkcjonariuszowi dwa zarzuty naruszenia dyscypliny służbowej w dniu [...] marca 2006 r. Pierwszy zarzut dotyczył spożywania alkoholu w czasie służby, a następnie wykonywania czynności służbowych w stanie nietrzeźwości (0,33 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu) w trakcie interwencji domowej przy ul. J. w B. P. - czynu z art. 132 ust. 1, ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji w zbiegu z § 3 pkt 1 Decyzji Nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2000 r. w sprawie zapobiegania przewinieniom i naruszeniom dyscypliny służbowej popełnianym pod wpływem alkoholu przez policjantów garnizonu p. Drugi zarzut dotyczył posiadania w stanie nietrzeźwości broni palnej służbowej wraz z amunicją – czynu z art. 132 ust. 1, ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zbiegu z § 11 pkt 3 lit. b Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów.

W trakcie postępowania orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. Komendant Wojewódzki Policji w B. uchylił orzeczenie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. P. z dnia [...] kwietnia 2006 r. o wydaleniu ze służby i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, iż w postępowaniu pierwszoinstancyjnym doszło do obrazy art. 135i ust. 5 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji polegającej na ograniczeniu prawa strony do obrony poprzez skrócenie ustawowego terminu trzech dni na złożenie wniosku o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego oraz do obrazy art. 135j ust. 9 tej ustawy polegającej na uniemożliwieniu obwinionemu zapoznania się ze sprawozdaniem z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego przed doręczeniem w/w wezwania do raportu. Uchybiono również, zdaniem organu II instancji, przepisowi art. 135j ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez błędne skonstruowanie orzeczenia przez brak rozstrzygnięcia w kwestii winy funkcjonariusza oraz nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania dowodowego na okoliczność posiadania przez obwinionego w dniu [...] marca 2006 r. - w trakcie służby i będąc w stanie nietrzeźwości - broni palnej służbowej, podczas gdy okoliczności te były istotne dla rozstrzygnięcia o słuszności zarzutu z pkt 2 postanowienia o wszczęciu postępowania i postawieniu zarzutów. Organ odwoławczy wskazał również na brak uzasadnienia wymiaru kary, w tym niewskazanie, jakie okoliczności obciążające i łagodzące uwzględniono przy określaniu jej wysokości. Zwrócił uwagę, iż nie jest wystarczające powołanie się w tej kwestii na dowody zebrane w postępowaniu w sprawie o wykroczenie, albowiem postępowanie dyscyplinarne i postępowanie o wykroczenie są od siebie niezależne. Organ polecił uzupełnienie materiału dowodowego, w tym wskazał, iż konieczne jest przesłuchanie podins. J. O. wykonującego czynności związane z ustalaniem stanu trzeźwości obwinionego w dniu zdarzenia. Zalecił również zmianę postanowienia o przedstawieniu zarzutów.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu orzeczeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Komendant Powiatowy Policji w B. P. uznał obwinionego sierż. M. M. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

W uzasadnieniu organ szczegółowo przedstawił stan faktyczny będący podstawą skonstruowania zarzutów oraz przebieg postępowania. Wskazał, iż dokonano uzupełnienia materiału dowodowego poprzez dołączenie do akt sprawy kserokopii książki wydania broni i amunicji wraz z zapisami o odbiorze, a następnie zdeponowaniu broni przez obwinionego z jego własnoręcznym podpisem potwierdzającym te fakty, kserokopię książki nadzoru jednostki KPP w B. P. z zapisem o wykonanym badaniu stanu trzeźwości w/w i zarejestrowanym wynikiem. Przeprowadzono również dowody z przesłuchania świadków na opisane powyżej okoliczności. Organ wskazał, iż dokonano zmiany postanowienia o przedstawieniu zarzutów, przesłuchano powtórnie obwinionego, który przyznał się do wszystkich zarzucanych mu czynów, a po zapoznaniu z aktami postępowania nie złożył wniosku o ich uzupełnienie.

Odwołanie od orzeczenia organu I instancji z dnia [...] czerwca 2006 r. złożył M. M. wnosząc o jego uchylenie i pozostawienie go w służbie.

Wywodził, iż jest gotów ponieść odpowiedzialność za swoje czyny, jednak wymierzona kara jest zbyt surowa i nieadekwatna do wagi przewinienia. Wskazał, że współpracował z organem prowadzącym postępowanie (przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów, złożył wyczerpujące wyjaśnienia, stawiał się na każde wezwanie). Zdaniem obwinionego organ nie wziął pod uwagę okoliczności łagodzących, jak jego dążenie do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, dobrowolne poddanie się karze w postępowaniu o wykroczenie, dotychczasowy przebieg służby, w tym nienaganna postawa i brak zastrzeżeń ze strony przełożonych oraz odosobniony charakter przewinienia. Podał, iż znajduje się w trudnej sytuacji życiowej - jest jedynym żywicielem rodziny, spłaca kredyty.

Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. Komendant Wojewódzki Policji w B. utrzymał zakwestionowane rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania dyscyplinarnego, w tym ze szczególnym uwzględnieniem czynności wyjaśniających w ponownym postępowaniu toczącym się na skutek orzeczenia kasacyjnego z dnia [...] maja 2006 r. Przedstawiając stan prawny, w oparciu o który orzekano wskazał w szczególności na przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) zawierający warunek posiadania przez policjanta nieposzlakowanej opinii. Zdaniem organu opinią taką nie może cieszyć się funkcjonariusz, który w trakcie wykonywania czynności służbowych znajduje się w stanie nietrzeźwości i dysponuje środkami przymusu bezpośredniego (broń palna). Policja jako szczególna formacja podlega również wyjątkowym wymaganiom i jest uważnie obserwowana przez społeczeństwo, co powoduje konieczność zdyscyplinowania policjantów i szczególnego dbania o prawidłowość własnego postępowania. W ocenie organu sierż. M. M. sprzeniewierzył się złożonej w dniu [...] listopada 2002 r. rocie ślubowania, w której zobowiązał się do pilnego przestrzegania prawa, dyscypliny służbowej i zasad etyki zawodowej.

Organ przytoczył treść przepisów art. 132 ust. 1 i art. 134 h ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji oraz § 3 pkt 1 Decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2000 r. w sprawie zapobiegania przewinieniom i naruszeniom dyscypliny służbowej popełnianym pod wpływem alkoholu przez policjantów garnizonu p. Wynika z nich, iż spożywanie alkoholu podczas służby jest naruszeniem dyscypliny służbowej oraz wpływa na zaostrzenie kary dyscyplinarnej. Obwiniony został zapoznany z powyższymi przepisami. Nadto zdawał sobie sprawę z szeregu poleceń, zaleceń i wytycznych, w których piętnowano spożywanie alkoholu w trakcie służby, a o których przypominali funkcjonariuszom ich przełożeni dokonujący odpraw. Pomimo świadomości konsekwencji wynikających z naruszenia dyscypliny w tym zakresie, obwiniony dopuścił się przedmiotowego naruszenia, co jest szczególnie naganne zważywszy, że wykonywał w tym czasie obowiązki służbowe związane z interwencją wywołaną przez osobę będącą pod wpływem alkoholu, a jego niedyspozycję dostrzegła pokrzywdzona. Okoliczność ta niewątpliwie wpłynęła negatywnie na obraz Policji w społeczeństwie i to niezależnie od tego, czy została zauważona przez media.

Organ odniósł się także do kwestii posiadania przez odwołującego się broni służbowej w trakcie służby i w stanie po spożyciu alkoholu. Wskazał, iż okoliczność ta została udowodniona w sposób nie budzący wątpliwości, a ukaranie obwinionego w postępowaniu w sprawie o wykroczenie za czyn z art. 70 § 2 kw nie może stanowić okoliczności łagodzącej w postępowaniu dyscyplinarnym, w którym postawiono mu jeden z najpoważniejszych zarzutów naruszenia dyscypliny służbowej. W ocenie organu spożywanie alkoholu podczas służby, a następnie podejmowanie w stanie nietrzeźwości czynności służbowych, przy jednoczesnym posiadaniu przy sobie broni palnej jest zachowaniem stojącym w sprzeczności z zasadami etyki zawodowej policjantów uregulowanymi w Zarządzeniu nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta".

W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy organ II instancji uznał, iż wina funkcjonariusza nie budzi wątpliwości: miał on możliwość przewidzenia popełnienia co najmniej przewinienia dyscyplinarnego, był świadomy płynących z tego konsekwencji oraz znał regulacje prawne w tym przedmiocie.

Uzasadniając rodzaj wymierzonej kary organ przedstawił zasady, którymi się kierował rozstrzygając w tym przedmiocie i wskazał, iż okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego negatywne następstwa dla wizerunku Policji jako formacji, działanie z niskich pobudek, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia oraz po jego popełnieniu, jak i dotychczasowy przebieg służby stanowią okoliczności przemawiające za wymierzeniem najsurowszej kary dyscyplinarnej. Podkreślono przy tym, iż w rozpoznawanym przypadku nie wystąpiły żadne okoliczności wpływające na złagodzenie wymiaru kary, a tylko okoliczności obostrzające ten wymiar w postaci działania w stanie po użyciu alkoholu, stopnia nietrzeźwości oraz naruszenia dobrego imienia policji w oczach uczestniczki interwencji.

Skargę na orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożył do sądu administracyjnego M. M. Podniósł zarzuty naruszenia:

1). przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), a w szczególności:

a). przepisu art. 77 k.p.a. w zw. z art. 135 ust. 9 i 10 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 7 póz. 58 z późn. zm.) poprzez odstąpienie od ustalenia:

- czy po dniu [...] czerwca 2006 r. (k 109 akt) był zwolniony od zajęć służbowych z powodu choroby, w konsekwencji czego - czy zachodziła potrzeba uzyskania zgody lekarza dla prowadzenia postępowania dyscyplinarnego;

- jaka była przyczyna tego, że podczas raportu przed Komendantem Powiatowym Policji w B. P. w dniu [...] czerwca 2006 r. o godz. 12.00 brał udział aspirant C. B. - wpisany jako przedstawiciel właściwej organizacji zakładowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów, (k-131), podczas gdy właściwą organizacją zakładową jest Organizacja Wojewódzka NSZZP przy Komendzie Wojewódzkiej Policji w B. - co wynika z treści § 21 ust. 1 lit. c) statutu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów,

b). przepisu art. 80 k.p.a. w zw. z art. 134 h ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez poczynienie błędnego ustalenia, iż w sprawie nie mają miejsca żadne okoliczności łagodzące, podczas gdy :

- wielokrotnie udzielano mu nagród (k. 47, 48, 49, 51) – a tylko jeden raz uznany został za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, przy czym odstąpiono od wymierzania kary (k. 50 akt sprawy),

- wystawiona ostatnia opinia służbowa (k. 44) jest w całości pozytywna,

- przesłuchana w sprawie A. P. nie wskazała na zasadnicze zastrzeżenia co do merytorycznego sposobu przeprowadzania interwencji;

- stan nietrzeźwości tylko nieznacznie przekraczał próg nietrzeźwości, t.j. 0,5 ‰ stężenia alkoholu we krwi, co świadczy o tym, iż nietrzeźwość była niewielka, i nie może stanowić podstawy przyjęcia, iż waga przewinienia była znaczna;

- w dniu [...] marca 2006 r. o godz. 14,45 urodził mu się pierworodny syn J. M. (odpis skrócony aktu urodzenia – k. 108 akt sprawy) co wskazuje, iż jego niedyspozycja żołądkowa spowodowana uzyskaniem informacji, iż poród już się rozpoczął była prawdziwa, w konsekwencji czego pobudki jego działania nie mogą być uznane za niskie, albo też zasługujące na szczególne potępienie;

c). przepisu art. 7 k.p.a. poprzez odstąpienie od wyjaśnienia, jaka była przyczyna, iż na moment rozpoczęcia spotkania wyznaczonego na dzień [...] czerwca 2006 r. - na które w związku z zamiarem wymierzenia kary wydalenia ze służby w Policji, został wezwany do raportu - nie stawił się przedstawiciel Organizacji Wojewódzkiej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów przy Komendzie Wojewódzkiej Policji w B.;

d). przepisu art. 77 § 1 k.p.a. poprzez odstąpienie od dokonania oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności:

- pominięcie dowodu w postaci odpisu skróconego aktu urodzenia J. M. (k. 108 akt sprawy);

- pominięcie informacji ze zwolnień lekarskich (k. 66, 67, 109) wskazujących na problemy zdrowotne skarżącego trwające od końca marca 2006 r. do dnia [...] czerwca 2006 r., na którą to okoliczność w/w wskazał podczas przesłuchania w dniu [...] września (omyłkowo wpisany w protokole miesiąc – winno być czerwca) 2006 r. (k. 117 akt sprawy);

- pominięcie treści opinii służbowej (k. 44 akt sprawy) oraz informacji o otrzymanych nagrodach i wyróżnieniach (k. 47, 48, 49 i 51 akt sprawy);

- pominięcie okoliczności, iż doręczone skarżącemu w dniu [...] czerwca 2006 r. sprawozdanie z dnia [...] czerwca 2006 r. nie zostało zatwierdzone przez przełożonego dyscyplinarnego – Komendanta Powiatowego Policji w B. P.;

2). naruszenie prawa materialnego, poprzez jego niezastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności:

a) przepisu art. 134h ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie mu najsurowszej z możliwych kar (art. 134), niewspółmiernej do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, oderwanej od okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, skutków zdarzenia, stopnia naruszenia ciążących obowiązków, pobudek działania, zachowania przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowego przebiegu służby;

b) przepisu art. 135 f ust. 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez odstąpienie od uzyskania zgody lekarza na jego udział w czynnościach dowodowych oraz zapoznawania z aktami postępowania.

Wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dopuszczenie wskazanych w skardze dowodów z dokumentów.

Nadto wniósł o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, a gdyby mediacja nie doprowadziła do zadowalającego załatwienia sprawy wniósł o:

- uchylenie orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2006 r. w zaskarżonej części;

- wstrzymanie - na zasadzie art. 61 § 3 k.p.a. - wykonania całości orzeczenia Nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. i poprzedzającego go orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. P.

Obszernie uzasadniając skargę opisał dotychczasowy przebieg postępowania zwracając szczególną uwagę na jego etap przypadający po wydaniu decyzji kasacyjnej z dnia [...] maja 2006 r. oraz powtórzył argumentację organów obydwu instancji powołaną w uzasadnieniach decyzji z dnia [...] czerwca i [...] sierpnia 2006 r. Wywodził, iż nie podważa dowodów dotyczących przebiegu samego zdarzenia z dnia [...] marca 2006 r., zastrzeżenia kieruje tylko wobec tej części rozstrzygnięcia, w której orzeczono o karze, albowiem ustalenia faktyczne przyjęte przez organ II Instancji pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W szczególności zarzucił organom naruszenie zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego: zasady praworządności (art. 7 Kpa), zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów administracji (art. 8 Kpa) oraz zasady poszukiwania prawdy materialnej przy podejmowaniu ustaleń faktycznych w sprawie (art. 80 Kpa), w wyniku czego zapadło orzeczenie nieprawidłowe i krzywdzące.

Powołał się na przepisy art. 135 f ust. 9 i 10 i art. 135 j ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji, które zawierają wymaganie uzyskania zgody lekarza na wykonywanie czynności proceduralnych z udziałem obwinionego. Tymczasem z akt sprawy wynika, iż skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim co najmniej do [...] czerwca 2006 r., a następnie do [...] sierpnia 2006 r., zaś w tym czasie wykonano szereg czynności proceduralnych jak: zapoznanie w dniu [...] czerwca 2006 r. z materiałem dowodowym sprawy, przedstawienie zmienionych zarzutów i przesłuchanie w dniu [...] czerwca 2006 r., zapoznanie z aktami, doręczenie w dniu [...] czerwca 2006 r. sprawozdania z postępowania dyscyplinarnego, wezwanie do raportu na dzień [...] czerwca tegoż roku oraz wywiedzenie odwołania po doręczeniu odpisu orzeczenia. Podniósł, iż w istocie całość postępowania pierwszoinstancyjnego po uchyleniu sprawy do ponownego rozpoznania odbyła się w okresie, gdy przebywał na zwolnieniu lekarskim. Przedstawione okoliczności niewątpliwie były znane organom. Stwierdzony sposób prowadzenia postępowania, zdaniem skarżącego, rozmijał się z treścią art. 7 i 8 k.p.a., który nakazuje prowadzenie postępowania administracyjnego w taki sposób, by pogłębić zaufanie obywatela do organów Rzeczpospolitej Polskiej i by nie ucierpiał jego słuszny interes.

Podniósł również, iż w postępowaniu doszło do naruszenia art. 136 j ust. 9 ustawy o Policji nakazującego powiadomienie o terminie wezwania do raportu zarządu właściwej organizacji zakładowej związku zawodowego Policjantów w sytuacji, gdy zaistnieje zamiar wymierzenia obwinionemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Powołał § 21 ust. 1 litera c) Statutu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów z dnia 21 kwietnia 1990 r., zgodnie z którym organizacją zakładową w rozumieniu art. 135 j ust. 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji jest Organizacja Wojewódzka. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Komendant Powiatowy Policji w B. P. powiadomienie o terminie raportu na dzień [...] czerwca 2006 r. wystosował do Komendy Wojewódzkiej Policji dzień wcześniej tj. [...] czerwca 2006 r. Postępowanie takie, zdaniem skarżącego, jest nieprawidłowe, albowiem nie zapewnia przedstawicielowi wojewódzkiej organizacji związkowej możliwości zapoznania się z aktami sprawy w stopniu umożliwiającym dokonanie wszechstronnej oceny stanu faktycznego sprawy. Nadto nie otrzymano odpowiedzi na powyższe powiadomienie, a w dniu raportu stawił się przedstawiciel organizacji terenowej zamiast wojewódzkiej, co nie znajduje odzwierciedlenia w protokole przesłuchania zawierającym zapis o stawieniu się "przedstawiciela właściwej organizacji".

Kolejną nieprawidłowością wskazaną przez skarżącego jest doręczenie mu sprawozdania z czynności postępowania dyscyplinarnego, które nie zostało zatwierdzone przez odpowiedniego przełożonego dyscyplinarnego.

W przedmiocie surowości orzeczonej kary skarżący zwrócił uwagę na przepis art. 134 h pkt 1 ustawy o Policji, w którym ustawodawca wymienił okoliczności wpływające na wymiar orzekanej kary: współmierność do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, okoliczności jego popełnienia, jego następstwa dla służby. Zakwestionował uczynienie przez organ z okoliczności pełnienia służby w stanie nietrzeźwości przesłanki obostrzającej wymiar kary. Zdaniem skarżącego jest to element przesądzający o zawinieniu, a nie o wysokości kary. Ponadto uczestniczka postępowania, która zgłosiła podejrzenie pełnienia przez niego służby po spożyciu alkoholu nie miała zastrzeżeń do sposobu przeprowadzenia interwencji, co nie powinno pozostać bez wpływu na rozstrzyganie o wymiarze kary. Zwrócił uwagę, iż zdarzenie miało minimalny społeczny wydźwięk negatywny i nie mogło zasadniczo wpłynąć na obraz całej Policji jako formacji, a jego stopień społecznego niebezpieczeństwa jest nieznaczny i zbliżony do przestępstwa pomówienia. Nadto podał, iż wyprowadzanie hipotez co do społecznego wydźwięku zarzuconego mu przewinienia jest niezgodne z zasadami orzekania w tym przedmiocie. Również stopień winy i społeczne niebezpieczeństwo czynu nie są uzależnione od pojawienia się o nim informacji w mediach.

Skarżący nie zgodził się z zarzuceniem mu niskich pobudek działania, albowiem nie można do takich zaliczyć narodzin pierwszego dziecka i związanych z tym problemów gastrycznych i przeżyć emocjonalnych.

Zarzucił pominięcie przez organy dotychczasowego pozytywnego przebiegu służby, którą to okoliczność potwierdza sporządzona w ostatnim czasie opinia. Wskazał na szereg otrzymanych nagród oraz tylko jedno przewinienie służbowe, co do którego odstąpiono od ukarania.

Odnośnie kwestii zachowania się po popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego wskazał, iż konsekwentnie przyznawał się do popełnienia czynu, nie próbował mataczyć, czy ukrywać się. Te okoliczności nie zostały wzięte pod uwagę w czasie prowadzonego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację z zaskarżonego orzeczenia. Uzupełniająco dodał, iż wzywanie obwinionego do uczestniczenia w czynnościach postępowania dyscyplinarnego w trakcie przebywania na zwolnieniach lekarskich jest uchybieniem nie mającym wpływu na przebieg postępowania i jego wyniki. Skarżący stawiał się bowiem dobrowolnie na każde wezwanie i nie podnosił okoliczności złego stanu zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu, przy czym sąd administracyjny nie będąc związany jej granicami ani powołaną podstawą prawną uwzględnił także przyczyny w skardze nie wskazane, a z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., uchylił także decyzję organu I instancji.

Postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszy Policji zostało obszernie uregulowane w ustawie z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.). zwanej dalej u.P. Z dniem 29 listopada 2003 r. zostały wprowadzone nowe regulacje prawne określające odpowiedzialność dyscyplinarną policjantów (ustawa z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2003 r. Nr 192, poz. 1873). Zasadom tej odpowiedzialności został poświęcony rozdział 10 ustawy o Policji – przepisy od art. 132 do art. 145. Zaś z mocy art. 135 lit. p) ust. 1 u.P. w zakresie nieuregulowanym do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ze zm.) powoływanej dalej jako Kpk. Taka regulacja pozwala na przyjęcie, że do spraw dotyczących postępowania dyscyplinarnego policjantów nie będą miały zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. M. Jaśkowska "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", teza 8 do art. 3 Kpa; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 06 marca 2007 r. w sprawie II SA/Bk 792/06, nie publ.). Wynika to z faktu wyczerpania zagadnień proceduralnych postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy Policji w u.P. uzupełnionej Kpk.

Powyższy pogląd potwierdza fakt uchylenia rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy udzielaniu wyróżnień policjantom (Dz. U. Nr 198, poz. 1932) przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14 ze zm.), którego § 45 wprost stanowił: " w zakresie nie uregulowanym niniejszym rozporządzeniem stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego".

Obecnie, jak wyżej wyłożono, zasady postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy Policji zostały uregulowane w rozdziale 10 u.P., z odesłaniem – w sprawach nie uregulowanych – do Kpk, a nie do Kpa, a rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 198, poz. 1933) nie odsyła do regulacji Kpa.

Stąd jakkolwiek w zarzutach skargi powołane były także przepisy Kpa, to ich naruszenia sąd nie badał, ale jako zasadne należało uznać naruszenie wskazanych w skardze przepisów u.P. oraz przepisów niewskazanych, a stanowiących odpowiednik regulacji Kpa (np. art. 135 lit. i ust. 1 u.P. nakazuje, tak jak art. 7 i art. 75 § 1 Kpa wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy). Naruszenie tych przepisów w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym w stosunku do M. M. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a. skutkowało uchyleniem orzeczenia dyscyplinarnego.

W przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym zostały naruszone następujące przepisy u.P.: art. 134 lit. h) ust. 1 – 3, art. 135 lit. f) ust. 9 i 10, art. 135 lit. g) ust. 1, art. 135 lit. i) ust. 1, art. 135 lit. j) ust. 2 pkt 6 i ust. 9.

Pierwszy ze wskazanych przepisów reguluje zasady wymierzania kary za przewinienia dyscyplinarne policjantów. Katalog tych kar ustanowiony został w art. 134 pkt 1 – 6 u.P. i należą do nich: nagana (pkt 1), zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania (pkt 2), ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku (pkt 3), wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe (pkt 4), obniżenie stopnia (pkt 5), wydalenie ze służby (pkt 6).

Zgodnie z treścią art. 134 lit h) ust. 1 u.P. wymierzana policjantowi kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Ustawodawca przewidział zarówno okoliczności wpływające na zaostrzenie (art. 134 lit. h ust. 2 u.P.), jak i na złagodzenie kary (art. 134 lit. h) ust. 3 u.P.), przy czym katalogi tych okoliczności nie są zamknięte, a przykładowe. Zatem wymierzając karę organ dyscyplinarny powinien dokonać analizy wszystkich okoliczności mających wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej, czemu powinien dać wyraz w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego (art. 135 lit. j) ust. 2 pkt 6 u.P). Przepis art. 135 lit. g) ust. 1 nakazuje badanie oraz uwzględnienie zarówno okoliczności przemawiających na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.

Słusznie zarzucono w skardze naruszenie tego obowiązku poprzez brak analizy wszystkich okoliczności mających znaczenie dla wymiaru kary w sprawie niniejszej. Przykładowo – od początku postępowania skarżący jako przyczynę dopuszczenia się przewinienia dyscyplinarnego w postaci spożycia alkoholu w czasie służby i wykonywania czynności służbowych w stanie po spożyciu alkoholu podawał sytuację rodzinną związaną z powzięciem wiadomości o rozpoczęciu się porodu pierwszego dziecka. Miała ona obrazować pobudki jego działania i okoliczności popełnienia czynu. Wersję tę potwierdzili świadkowie przesłuchani w sprawie, a skarżący przedłożył akt urodzenia małoletniego J. M. i złożył stosowny raport (k. 106-108 akt adm.). Organy dyscyplinarne w ogóle nie ustosunkowały się do tych okoliczności – ani pozytywnie ani negatywnie, nie wypowiedziały się, czy w ich ocenie mają one znaczenie w sprawie, tak samo jak i podnoszony fakt trudnej sytuacji materialnej rodziny skarżącego.

Uzasadnienie organu I instancji w zasadzie nie zawiera jakichkolwiek rozważań odnoszących się do wymiaru kary. Jedynie relacjonuje przebieg postępowania dyscyplinarnego.

Organ odwoławczy, aczkolwiek odniósł się do wymiaru kary, to uczynił to poprzez ogólne stwierdzenia, bez indywidualnej analizy okoliczności danej sprawy. W treści uzasadnienia nie wskazano, jakie okoliczności leżały u podstaw uznania, iż skarżący dopuścił się czynu z niskich pobudek i na czym te niskie pobudki polegały. Przy wyborze kary nie dokonano analizy sytuacji osobistej i życiowej skarżącego i nie wskazano konkretnych powodów sięgnięcia do najsurowszej kary oprócz słusznego odwołania się do zasad etyki zawodowej. Przepisy ustawy wymagały odniesienia się do czynu skarżącego z uwzględnieniem zasad wynikających z regulacji art. 134 lit. h) ust. 1 do ust. 3 oraz art. 135 lit. g) ust. 1 u.P. Mimo obszerności uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie spełnia ono wymogów art. 135 lit. j) ust. 2 pkt 6 u.P.

Należy zgodzić się z zaprezentowanym stanowiskiem, iż służba policyjna wymaga od funkcjonariuszy szczególnie etycznej i odpowiedzialnej postawy, co przekreśla pełnienie jej po spożyciu alkoholu, ale błędne jest przyjęcie w sprawie niniejszej stanu nietrzeźwości jako głównej okoliczności wpływającej na najwyższy wymiar kary w sytuacji, gdy spożywanie w czasie służby alkoholu i wykonywanie w takim stanie czynności służbowych należało do znamion podstawowego (pierwszego) przewinienia dyscyplinarnego (art. 132 ust. 3 pkt 6 u.P), zaś drugi czyn stanowił następstwo tego pierwszego.

Sąd dostrzega potrzebę zdecydowanej reakcji na nieetyczne zachowania funkcjonariuszy, w tym na pełnienie służby pod wpływem alkoholu, ale sama ta okoliczność, z pominięciem, jak w sprawie niniejszej, analizy wszystkich okoliczności (przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego) nie może stanowić o wymierzeniu najsurowszej kary, co wynika wprost z treści art. 135 lit. g) ut. 1 u.P.

Organ dyscyplinarny nie musi uwzględniać powoływanych przez obwinionego okoliczności, ale winien poddać je analizie i ocenie, które przedstawić w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego, a tego nie uczyniono w przedmiotowej sprawie.

Również należy się krytycznie odnieść do tych fragmentów uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które operują ogółami bez indywidualizacji odnoszącej się do danej sprawy (np. "Opierając się na powyższych założeniach i funkcjach kary, przy uwzględnieniu okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutków, w tym ujemnych następstw dla wizerunku Policji jako formacji, działaniu z niskich pobudek oraz mając na względzie zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego, jak też po jego zaistnieniu oraz dotychczasowy przebieg jego służby, słuszne jest wymierzenie sierż. M. M. przez Komendanta Powiatowego Policji w B. P. zaproponowanej przez rzecznika dyscyplinarnego kary dyscyplinarnej " wydalenia ze służby".

Z przytoczonego fragmentu ani z innej części uzasadnienia nie wynika, jak przebiegała służba M. M., jakie było jego zachowanie przed krytycznym dniem i po zaistnieniu przewinienia dyscyplinarnego i jak zostały one przez organy dyscyplinarne ocenione. Tymczasem w materiale dowodowym znajdują się dane co do przebycia służby oraz zachowania się skarżącego po popełnieniu czynu (przyznał się, przekazał broń, nie utrudniał postępowania) i należało je zobrazować.

Jako słuszne należało uznać zarzuty skargi naruszenia przepisów stricte procesowych w postępowaniu dyscyplinarnym dotyczącym M. M.

Istotnie, tak jak podnosi skarga – wszystkie czynności zostały przeprowadzone w czasie zwolnienia skarżącego z zajęć służbowych z powodu choroby przy naruszeniu regulacji art. 135 lit. f) ust. 10 u.P. Przepis ten stanowi, że udział w czynnościach dowodowych oraz zapoznanie z aktami postępowania dyscyplinarnego obwinionego zwolnionego od zajęć służbowych z powodu choroby wymaga zgody lekarza, który orzekł czasową niezdolność obwinionego do służby. W przypadku braku możliwości nawiązania kontaktu z lekarzem lub zmiany lekarza zgody takiej może udzielić lekarz, który aktualnie leczy obwinionego, a w dalszej kolejności lekarz o takiej samej specjalności. Jak wykazano w postępowaniu sądowoadministracyjnym (akta administracyjne nie zawierały pełnego obrazu zwolnień lekarskich) M. M. przebywał na zwolnieniach lekarskich od 26 kwietnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. Tymczasem wszystkie wcześniejsze czynności i prowadzone po kasacyjnej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] maja 2006 r. (k. 90 akt adm.) zostały przeprowadzone podczas zwolnienia skarżącego z zajęć służbowych z powodu choroby. W szczególności:

- w dniu 12 czerwca 2006 r. przesłuchano świadka J. O. oraz zapoznano obwinionego z aktami sprawy;

- w dniu 19 czerwca 2006 r. – przedstawiono mu postanowienie nr [...] o zmianie zarzutów oraz przesłuchano jako obwinionego, jak też zapoznano z aktami postępowania dyscyplinarnego;

- na dzień [...] czerwca 2006 r. wezwano do raportu i w tym dniu organ I instancji wydał decyzję.

Czynności dowodowe oraz zapoznanie z aktami zgodnie z wymogami art. 135 lit. f) ust. 10 u.P. wymagały zgody lekarza. Przepis ten jest bardzo kategoryczny – bez kontaktu z lekarzem nie można przeprowadzić wymienionych w nim czynności i z całą pewnością zgody lekarza nie może zastąpić oświadczenie obwinionego, iż czuje się dobrze – jak uczyniono w sprawie niniejszej.

Podobnie niedbale potraktowano przepisy postępowania dyscyplinarnego dotyczące udziału właściwej organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów w czynności raportu.

Przepis art. 135 lit. j) ust. 9 u.P. stanowi, że w przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby w Policji przełożony dyscyplinarny, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, wzywa obwinionego do raportu w celu wysłuchania go. W raporcie uczestniczy rzecznik dyscyplinarny. O terminie raportu należy zawiadomić zarząd właściwej organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Przedstawiciel zarządu może uczestniczyć w raporcie, chyba że obwiniony nie wyrazi na to zgody. Obwinionemu doręcza się sprawozdanie w terminie umożliwiającym zapoznanie się z nim przed raportem. Przede wszystkim o terminie raportu (wyznaczonego na dzień [...] czerwca 2006 r. godz. 12.00) właściwą organizację związkową powiadomiono bardzo późno, bo w dniu [...] czerwca 2006 r. listem poleconym oraz faxem (k. 121 akt adm.), co czyni zasadnym przekonanie skarżącego o fizycznej niemożliwości uczestniczenia w raporcie w B. P. przedstawiciela Organizacji Wojewódzkiej NSZZ Policjantów przy Komendzie Wojewódzkiej Policji w B. Z protokołu czynności raportu wynika, że jako "przedstawiciel właściwej organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów uczestniczył C. B.", a ten funkcjonariusz – jak dowodzono w skardze – nie spełniał wymogów do reprezentacji organizacji zakładowej związku zawodowego w rozumieniu § 21 ust. 1 lit. c) Statutu NSZZ Policjantów i jako funkcjonariusz niższego szczebla pozostawał w niższej pozycji w stosunku do przełożonych, co mogło rzutować na jego stanowisko w sprawie.

Zdaniem sądu postępowanie dyscyplinarne powinno być prowadzone zgodnie z przepisami je regulującymi i przy maksymalnej dbałości o ich przestrzeganie, zwłaszcza w sytuacji możliwości wymierzenia obwinionemu kary najsurowszej i najdotkliwszej, jaką jest kara wydalenia ze służby. Stąd np. udział w czynnościach przedstawiciela organizacji związkowej przewidzianej w art. 135 lit. j) ust. 9 u.P. nie stanowi formalności, a ma na celu zagwarantowanie obwinionemu udziału czynnika obiektywnego – organizacji związkowej. Przepis ten miał istotne znaczenie także w sytuacji regulacji prawnej zawartej w art. 135 lit. f) ust. 1 pkt 4 u.P. tj. ograniczenia prawa obwinionego do ustanowienia obrońcy wyłącznie spośród policjantów, z wyłączeniem możliwości ustanowienia profesjonalnego obrońcy.

Ten ostatni przepis został poddany przez sąd analizie z urzędu, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007 r. w sprawie sygn. akt K 47/05 ogłoszonym w Dz. U. Nr 57, poz. 390. Trybunał Konstytucyjny w pkt 2 powołanego wyroku orzekł, że "art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277) jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji".

Uznany za niekonstytucyjny przepis ustawy o Policji aczkolwiek nie stanowił bezpośredniej podstawy rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, jest bowiem przepisem stricte procesowym, to zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły przy jego zastosowaniu. Przepis art. 135 lit. f) ust. 1 pkt 4 u.P. w postępowaniu dyscyplinarnym policjantów wykluczał możliwość ustanowienia obrońcy innego niż policjant. Bezspornie w postępowaniu dotyczącym M. M. miał zastosowanie i profesjonalnego obrońcy – adwokata - skarżący mógł ustanowić dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Powtórzyć trzeba za Trybunałem Konstytucyjnym, że odebranie funkcjonariuszowi uprawnienia do ustanowienia obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym profesjonalnego pełnomocnika uniemożliwia realizowanie istotnego elementu prawa do obrony (w sensie formalnym), zagwarantowanego każdemu przez art. 42 ust. 2 Konstytucji RP. Powierzona obrona innemu funkcjonariuszowi nie gwarantuje, nawet przy dołożeniu przez niego największej staranności, takiego jej poziomu, który może zapewnić prawnik. Ponadto funkcjonariusz jest usytuowany w określonej strukturze, w warunkach podległości służbowej, co może nie być obojętne dla sposobu wykonania obrony obwinionego. Ustawodawca tak powinien kształtować przepisy regulujące postępowanie dyscyplinarne, by, jak w postępowaniu karnym, zapewniały odpowiedni poziom prawa do obrony – w wymiarze formalnym oraz materialnym.

W orzecznictwie przyjmuje się konsekwentnie, że skutkiem prawnym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest powinność jej uchylenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. w sprawie sygn. akt II SA 1027/99, Lex nr 46809; wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie sygn. akt III RN 4/01, OSNP 2003/2/25; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2006 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 282/06, Lex nr 203309). Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela tę ocenę. Zgodnie bowiem z treścią art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, a przepis art. 540 § 2 Kpk stanowi, że wznawia się postępowanie na korzyść oskarżonego, jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny będący podstawą skazania lub warunkowego umorzenia. Zaś z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. sąd administracyjny uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Również, zdaniem składu orzekającego, nie można naruszenia prawa ograniczyć do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w toku wydawania decyzji (vide powołany powyżej wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2006 r.). Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 135 lit. f) ust. 1 pkt 4 u.P. miał zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawie niniejszej, zatem stwierdzenie jego niekonstytucyjności wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007 r. rodziło skutek w postaci uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego i to organów obu instancji (przy zastosowaniu regulacji art. 135 p.p.s.a.). Bez znaczenia pozostaje fakt późniejszej daty wskazanego wyroku i utraty mocy obowiązującej przepisu z dniem 02 kwietnia 2007 r. (data ogłoszenia wyroku) niż data zaskarżonej decyzji. Skutki z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP prowadzą bowiem do uchylenia normy dotychczas obowiązującej, a pośrednio sięgają do orzeczeń i rozstrzygnięć wydanych wcześniej na podstawie (przy zastosowaniu) zakwestionowanej normy prawnej.

Zdaniem sądu słuszne jest stanowisko doktryny, które przyjmuje jako zasadę skuteczność ex tunc (od daty wejścia w życie zakwestionowanego aktu normatywnego) konstytutywnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego sprzeczność ustawy z Konstytucją. Wniosek taki wypływa z art. 190 ust. 4 Konstytucji. Trzy wyjątki od tej zasady są następujące: 1) określenie przez Trybunał innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, przy czym termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy w przypadku ustawy (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP), 2) wyłączenie przez Trybunał mocy wstecznej orzeczenia i określenie utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego na dzień ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw (zastosowanie reguły a maiori ad minus, co nastąpiło np. w wyroku TK z dnia 31 stycznia 2001 r. w sprawie sygn. akt P 4/99, OTK 2001/1/5), 3) utrata mocy obowiązującej przepisu od dnia wejścia w życie Konstytucji (vide K. Pietrzykowski, Glosa aprobująca do wyroku SN z dnia 19 stycznia 2000 r. w sprawie sygn. akt II CKN 688/98, Palestra 2001/11-12/219). Te wyjątki w sprawie niniejszej nie zachodziły.

Skład rozpoznający sprawę niniejszą podziela pogląd, iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są skuteczne ex tunc, czyli od dnia uzyskania przez przepis (akt normatywny), którego niekonstytucyjność stwierdzono - mocy obowiązującej oraz z tym dniem powodują następstwo w postaci zmiany stanu prawnego. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do sytuacji zaakceptowania obowiązywania przez pewien czas przepisu, który nie powinien w ogóle wejść w życie (por. vide D. Tomaszewski "Czasowy zasięg orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w świetle stosunków cywilnoprawnych – Transformacje Prawa Prywatnego 2000/1-2/17; P. Granecki, Glosa do wyroku SN z dnia 15 maja 2000 r. w sprawie sygn. akt II CKN 293/00, Palestra 2001/11-12/225).

Powyższe stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. uchwała składu 7 s. NSA z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie sygn. akt FPS 4/04, ONSAiWSA 2005/3/50).

Reasumując – w sprawie niniejszej zostały spełnione dwie przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji: z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz lit. b) p.p.s.a. Zasada ekonomii procesowej i regulacja art. 135 p.p.s.a. uzasadniały także uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej.

Rozpoznając ponownie sprawę (co umożliwia przepis art. 135 ust. 4 i 5 u.P. z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 04 kwietnia 2006 r. w sprawie VI.W [...] (k. 75 akt adm.) oraz przepis art. 45 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. Nr 12, poz. 114 ze zm.) należy przeprowadzić postępowanie dyscyplinarne ponownie z eliminacją naruszenia wyżej wskazanych przepisów postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów.

Odnośnie niekonstytucyjności przepisu art. 135 lit. f) ust. 1 pkt 4 u.P. to aktualnie ograniczenie prawa do obrońcy innego niż policjant nie obowiązuje, albowiem przepis ten został wyeliminowany z obrotu prawnego z dniem 02 kwietnia 2007 r.

Skarżący do popełnienia czynu przyznał się, zatem skupią uwagę organy dyscyplinarne głównie na analizie okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie dla wymiaru kary dyscyplinarnej, którą to analizę i wyciągnięte wnioski przedstawić należy w uzasadnieniu orzeczenia.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt I wyroku.

Z mocy art. 152 p.p.s.a. stwierdzono o niewykonalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. (pkt II wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).