Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 863/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19, art. 20, art.22 § 2, art. 184i art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2265/15 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Małgorzaty Bonieckiej-Płaczkowskiej od udziału w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 15 czerwca 2016 r., I SA/Wa 2265/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek M. S. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Małgorzaty Bonieckiej-Płaczkowskiej od udziału w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że sędzia jest wyłączony od udziału w sprawie z mocy samej ustawy w sprawach określonych w art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Niezależnie od przyczyn wymienionych w powołanym przepisie, zgodnie z art. 19 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zgodnie z kolei z art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. W niniejszej sprawie oświadczeniem z 15 czerwca 2016 r. sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Małgorzata Boniecka-Płaczkowska wyjaśniła, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie, jak również nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a., a tym samym nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a. Okoliczności takich nie wskazał również skarżący we wniosku z 15 czerwca 2016 r.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. S., w którym stwierdził, że wszyscy autorzy zaskarżonego orzeczenia orzekali w swojej sprawie, bowiem zawsze orzekają na niekorzyść skarżącego, "tak jak ich wspólniczki (często z resztą występując w tym samym składzie orzekającym)".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.

Podkreślić należy, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącego, sposobu orzekania przez sędziego w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanego sędziego. Podnieść należy, że sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie od orzekania, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożyła wymagane w art. 22 § 2 p.p.s.a. oświadczenia, z których wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA z 28 kwietnia 2016 r., I OZ 389/16, I OZ 390/16, I OZ 391/16).

Skarżący nie wskazał Sądowi I instancji przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 p.p.s.a. (a które Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę również z urzędu), a także nie wskazał okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Sam fakt orzekania przez sędziego w innej sprawie skarżącego i podjęcie niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia nie świadczy o braku bezstronności tego sędziego. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jeżeli więc zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie prowadził postępowanie w sprawie i wydał wyrok sprzeczny z prawem, to ma on do dyspozycji środek odwoławczy, jakim jest skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast, brak bezstronności sędziego może wynikać z istnienia osobistych związków tego sędziego ze stronami sporu sądowego (w tym wypadku ze skarżącym), które wpływają na jego obiektywizm w sprawie. Niezadowolenie skarżącego, wynikające z faktu, że w sprawie orzekał sędzia, który wcześniej wydał wyrok niezgodny z oczekiwaniami skarżącego i w jego przekonaniu niezgodny z prawem – nie jest wykazaniem istnienia przyczyny wyłączenia opisanej w art. 19 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego oraz w rozpoznawanym zażaleniu brak jest wskazania okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczenia złożonego przez sędziego WSA w Warszawie w niniejszej sprawie. W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd I instancji trafnie uznał, iż złożony w sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.