Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 426/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA (del) Alina Paluch Sędziowie: NSA (del) Krystyna Kutzner ( spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2004 r sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa "O." S.A. w [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 6 lutego 2001 r nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej obliczenia podatków 2. w pozostałym zakresie uchyla decyzję organu II instancji 3. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana 4. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ( słownie : [...] złotych ).


UZASADNIENIE

W dniu [...] 1999 r według dokumentu SAD nr [...] na wniosek Przedsiębiorstwa "O." S.A. w [...] objęto procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń wyroby walcowane płaskie. Termin powrotnego wywozu towaru został określony do dnia [...] 2000 r.

Decyzją z dnia [...] 2000 r Dyrektor Urzędu Celnego w [...] postanowił:

1. objąć przedmiotowy towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym

2. określić kwotę wynikającą z długu celnego w stosunku do w/w towaru w wysokości [...] PLN

3. obliczyć podatek od towarów i usług w kwocie [...] PLN,

4. wymierzyć opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie [...] PLN,

5. pobrać odsetki wyrównawcze od kwoty wynikającej z powstałego długu celnego za okres od dnia [...].1999 r do dnia [...].2000 r

6. pobrać odsetki od kwot należności nie uiszczonych w terminie tj. od dnia [...].2000 r do chwili uiszczenia należności celnych i podatkowych.

Decyzja została skierowana do Przedsiębiorstwa "O." S.A. w upadłości w [...].

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że objęcie towarów wnioskowaną procedurą zawieszającą, stosownie do art.93 § l Kodeksu celnego, wymaga złożenia zabezpieczenia w celu zapewnienia pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego, mogącego powstać w stosunku do tych towarów. Termin ważności przedłożonych polis Zakładu Ubezpieczeń i Reasekuracji [...] S.A. upłynął dnia [...].2000 r i [...].2000 r, a nie zostało złożone nowe zabezpieczenie należności, ani też nie nastąpiło rozliczenie tej procedury.

W myśl art.212 § l pkt.1 Kodeksu celnego niedopełnienie obowiązku złożenia nowego zabezpieczenia przed upływem ważności poprzedniego stanowi naruszenie warunków tej procedury, w wyniku którego powstaje dług celny. Za datę powstania długu celnego organ celny przyjął dzień [...].2000 r. Kwota długu celnego została określona na podstawie taryfy celnej obowiązującej w dniu [...].1999 r.

Opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie [...] zł organ celny wymierzył na podstawie art.275 § 4 pkt.3 Kodeksu celnego w związku z § 7 pkt.3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14.11.1997 r w sprawie opłat pobieranych przez organy celne, opłat za czynności podjęte w wyniku naruszenia warunków ustalonych przy objęciu towaru gospodarczą procedurą celną (Dz.U. Nr 139, poz.937 ze zm.).

Organ celny stwierdził, że odsetki wyrównawcze są należne od kwoty wynikającej z długu celnego za okres od dnia objęcia towaru procedurą tj. od dnia [...].1999 r do dnia powstania długu celnego tj. [...].2000 r, stosownie do art.222 § 4 Kodeksu celnego.

Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził ponadto, że zgodnie z art.242 § 3 Kodeksu celnego pobiera się odsetki za zwłokę od należności celnych i podatkowych za okres od dnia powstania długu celnego tj. [...] .2000 r do chwili uiszczenia należności.

Odwołanie od w/w decyzji złożył syndyk masy upadłości, który zarzucił, iż rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa upadłościowego, a to art.60, art.62 i art.150 - 152. Syndyk nie kwestionując ustaleń merytorycznych organów celnych zarzucił, iż w związku z ogłoszoną upadłością spółki prowadzenie postępowania podatkowo-celnego jest niedopuszczalne. Właściwy tryb - zdaniem Syndyka - to zgłoszenie wierzytelności do toczącego się postępowania. Zdaniem odwołującego się organ celny niewłaściwie ustalił dłużnika tj. syndyka masy upadłości, a nie upadłego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] 2001 r, skierowaną do syndyka masy upadłości, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy, wskazując na art.20 i 60 Prawa upadłościowego, stwierdził, że upadły na skutek ogłoszenia upadłości pozbawiony zostaje możliwości zarządzania oraz korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości, a także nabytym w toku postępowania upadłościowego. Z chwilą ogłoszenia upadłości upadły nie traci jednak zdolności prawnej tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków, w tym obowiązków wynikających z prawa celnego.

W związku z powyższym brak wskazania w decyzji organu I instancji syndyka masy upadłości, nie powoduje nieprawidłowości w określeniu dłużnika. W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł osobą zobowiązaną - zgodnie z Prawem upadłościowym - cały czas pozostaje upadły. Powstałe uchybienie w postaci braku wskazania w zaskarżonej decyzji syndyka masy upadłości, nie miało zasadniczego wpływu na jej kształt merytoryczny.

Prezes Głównego Urzędu Ceł nie zgodził się ze stanowiskiem odwołującego, że właściwym trybem postępowania jest zgłoszenie wierzytelności do toczącego się postępowania, gdyż zgłoszenie wierzytelności wymaga uprzedniego ustalenia zobowiązania do uiszczenia należności celnych.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której syndyk powtórzył dotychczasowe zarzuty, a dodatkowo podniósł, że organ celny nie zgodnie z prawem orzekł o odsetkach powstałych za okres od [...] .1999 r do dnia [...] .2000 r w sytuacji, gdy Spółka od [...] .1999 r pozostawała w upadłości. Stosownie do art.33 § l Prawa upadłościowego odsetki od wierzytelności przypadających od upadłego nie biegną w stosunku do masy upadłości od daty ogłoszenia upadłości.

Wobec braku podstaw do wydania zaskarżonej decyzji niesłusznym jest też wymierzenie dodatkowej opłaty manipulacyjnej w kwocie [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Strona przeciwna zarzuciła, iż syndyk jest niekonsekwentny co do zasad określenia dłużnika w decyzjach obu instancji i wyjaśniła, że uzupełnienie decyzji organu II instancji poprzez wskazanie syndyka jako adresat decyzji zostało dokonane prawidłowo, gdyż jest on kuratorem masy upadłości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd działając na podstawie art.134 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w zakresie dotyczącym obliczenia podatku od towarów i usług, z powodu naruszenia właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia, zawsze powoduje nieważność decyzji.

Zgodnie z art.11c ust.4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia celnego, organ celny był zobowiązany przesłać kopie decyzji mających wpływ na wysokość kwot podatków należnych z tytułu importu towarów do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika.

Stosownie do art.11 ust.2 w/w ustawy, organ celny obliczał kwoty podatków w prawidłowej wysokości, ale tylko w odniesieniu do podatków wykazanych przez podatnika w zgłoszeniu celnym. Obliczenie kwoty podatku od towarów i usług w decyzji organu celnego stanowi zatem naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej.

W związku z powyższym w tej części należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art.247 § l pkt.1 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do kwestii strony w postępowaniu celnym po ogłoszeniu upadłości Spółki należy stwierdzić, że zgodnie z utrwalonym i jednolitym orzecznictwem na skutek ogłoszenia upadłości - stosownie do art.20 § l Prawa upadłościowego (Dz.U. z 1991 r, Nr 118, poz.512) upadły jest zastąpiony przez syndyka w dotychczasowych czynnościach. Upadły jest nadal podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych. Syndyk działa jako strona w znaczeniu procesowym. W związku z powyższym postępowanie celne powinno być prowadzone z udziałem syndyka masy upadłości i do niego należy kierować rozstrzygnięcia wydane w tym postępowaniu.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja została skierowana do syndyka masy upadłości, który jest stroną przedmiotowego postępowania celnego. Jak wynika z akt sprawy syndyk brał udział w toczącym się postępowaniu, a mianowicie składał odwołanie od decyzji organu I instancji, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, a także skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Brak zatem podstaw do uznania, iż organy celne naruszyły w tym zakresie przepisy w stopniu ; które miało wpływ na wynik sprawy.

Wbrew zarzutom skargi, organ celny zasadnie wymierzyły opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności podjęte w związku z naruszeniem przez upadłą spółkę warunków ustalonych przy objęciu towaru procedurą uszlachetnienia czynnego w systemie zawieszeń. Okolicznością bezsporną w sprawie jest brak aktualnego zabezpieczenia należności celnych i podatkowych związanych z tą procedurą, co stanowiło jeden z warunków tej procedury (art.93 Kodeksu celnego).

Stosownie do art.11 ust.6 w/w ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, organ celny dokonuje zabezpieczenia kwoty podatku od towarów i usług w trybie stosowanym przy zabezpieczeniu należności celnych. Nie złożenie przez stronę aktualnego zabezpieczenia uniemożliwia organowi

celnemu wywiązanie się z obowiązku wynikającego z wyżej wskazanego przepisu.

Zabezpieczenie złożone w momencie obejmowania towaru wnioskowaną procedurą wygasło z dniem [...] .2000 r.

Skarżący nie kwestionuje zasadności orzeczenia w części dotyczącej odsetek wyrównawczych i odsetek za zwłokę, a jedynie nie zgadza się z okresem, za który odsetki te są należne.

Zgodnie z art.33 § l Prawa upadłościowego (Dz.U. z 1991 r Nr 118, poz.512) odsetki od wierzytelności przypadających od upadłego nie biegną w stosunku do masy upadłości od daty ogłoszenia upadłości. Przepis ten ma zastosowanie także wobec wierzytelności wynikających z długu celnego tak w odniesieniu do odsetek wyrównawczych, jak i odsetek za zwłokę.

Art.222 § 4 Kodeksu celnego stanowi, że jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. Dług celny jest wierzytelnością przypadającą od upadłego, a odsetki wyrównawcze pobierane są z tytułu uzyskania przez upadłego korzyści finansowej wynikającej z przesunięcia daty powstania długu celnego. Zasadą prawa upadłościowego jest doliczanie do każdej wierzytelności pieniężnej (a taką stanowi też dług celny) odsetek, ale tylko do dnia ogłoszenia upadłości, jeżeli należą się one wierzycielowi (organowi celnemu). Chodzi bowiem o to, aby wszystkich wierzycieli traktować równomiernie, w tym również organ celny. Wierzycielowi nie należą się odsetki w stosunku do masy upadłości.

W rozpatrywanej sprawie naliczanie odsetek wyrównawczych od kwoty długu celnego po dacie ogłoszenia upadłości Spółki oznaczałoby, iż organ celny dochodzi odsetek wyrównawczych od masy upadłości, co narusza jedną z podstawowych zasad Prawa upadłościowego.

Z tych samych powodów należy uznać za niedopuszczalne naliczanie przez organ celny odsetek za zwłokę po dacie ogłoszenia upadłości.

Utrzymanie w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzji organu celnego I instancji w zakresie wyżej opisanym należy uznać za nie zgodne z prawem.

Sąd podzielił stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł co do zasadności wydania decyzji będącej konsekwencją stwierdzenia w toku przeprowadzonego postępowania celnego naruszenia warunków zastosowanej procedury. To decyzja, a nie zgłoszenie celne na dokumencie SAD, może być podstawą do zgłoszenia wierzytelności do Sędziego - Komisarza.

Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § l pkt.1 a i c oraz pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.