Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 262/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1, art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 129, 132
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2019 r. sprawy ze skarg [...] i [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargi


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], w punkcie I - ustalił na rzecz p. [...] i p. [...] odszkodowanie w wysokości [...] zł, za "pogorszenie" nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej działki nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], o powierzchni [...] m2, ze względu na przebieg napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...]. W punkcie II organ orzekł, że do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązana jest spółka [...] z siedzibą w [...]. Odszkodowanie podlega wypłacie jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Odszkodowanie należne p. [...] w kwocie [...]zł i p. [...] w kwocie [...]zł, należy wypłacić na rachunek bankowy o podanym w decyzji numerze, którego posiadaczami są p. [...] i jego żona, p. [...]. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Nadto, w punkcie III organ umorzył jako bezprzedmiotowe, postępowanie wszczęte wobec p. [...], o ustalenie odszkodowania za udział p. [...] w wyżej opisanej nieruchomości, z tytułu jej pogorszenia ze względu na wybudowanie napowietrznej linii wysokiego napięcia kV 110 [...].

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że na podstawie pozyskanych akt archiwalnych nr [...], ustalono, że pismem z [...] lutego 1975 r., znak: [...], Zakład Energetyczny [...] Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Energetyczne [...] wniósł o wydanie zezwolenia na tymczasowe zajęcie nieruchomości położonych w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej kV 110 Główny Punkt Zasilania [...]. Zajęciu miała podlegać, między innymi, działka nr [...], położona w [...] przy ul. [...]. Plan realizacyjny tej inwestycji zatwierdzony został decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Rady Narodowej miasta [...] z [...] listopada 1973 r., nr [...], znak: [...]. Naczelnik Dzielnicy [...] decyzją z [...] marca 1975 r., nr [...], utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] października 1975 r., nr [...], zezwolił Zakładowi Energetycznemu [...] na tymczasowe zajęcie terenów stanowiących własność prywatną, między innymi, działki nr [...], leżących w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej 110 kV [...]. W sentencji decyzji zawarto zapis, iż "Właścicielom zajętych nieruchomości należy się od Zakładu Energetycznego odszkodowanie za straty spowodowane budową linii. Odszkodowanie to strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia, w razie sporu odszkodowanie ustala na wniosek zainteresowanego Naczelnik Dzielnicy [...]".

Organ wyjaśnił, że decyzja z [...] marca 1975 r. wydana została na podstawie przepisów art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz.64). Kwestie odszkodowań za straty wynikłe z działań przewidzianych w przepisach art. 35 regulowały przepisy art. 36 ust 1, 2 i 3. W dacie ograniczenia przedmiotowej nieruchomości stanowiły one, że odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia, w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Za straty w zasiewach, uprawach i plonach odszkodowanie powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawniało się z upływem 3 lat od powstania szkody. Właścicielowi nie przysługiwało prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody. Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. uchylona została ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 59). Przepis art. 87 ust. 1 tej ustawy stanowił, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną o odszkodowaniu przed dniem wejścia jej w życie, prowadzi się na podstawie jej przepisów z wykorzystaniem zebranego materiału. Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości utraciła moc z dniem 1 stycznia 1998 r., to jest z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.). Przepis art. 233 tej ustawy stanowi, że sprawy wszczęte lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Zgodnie z przepisem art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. W myśl przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 4 pkt 9bx tej ustawy, prezydent miasta na prawach powiatu wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, w przypadku gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 129 ust. 5 daje podstawę do ustalenia odszkodowania, które było należne w świetle przepisów art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 1958 r. a nie zostało dotąd ustalone. Jeśli roszczenie odszkodowawcze nie zostało dotychczas zgłoszone, to może je zgłosić osoba wywłaszczona, a także jej następca prawny, pod warunkiem, że jest on sukcesorem uniwersalnym, gdyż tylko taki wariant sukcesji skutkuje wstąpieniem w ogół (lub ułamkową część) praw oraz obowiązków majątkowych poprzednika prawnego (spadkodawcy), w tym, oprócz prawa własności nieruchomości, nabywa przysługujące dotychczasowemu właścicielowi, roszczenie odszkodowawcze.

Organ ustalił, że w aktach archiwalnych nr [...], brak jakichkolwiek dokumentów dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowań dla właścicieli nieruchomości objętych inwestycją. W piśmie z [...] kwietnia 2014 r. pełnomocnik wnioskodawców wyjaśnił, że nie zostało zawarte porozumienie w sprawie odszkodowań. Badając, czy nie doszło już wcześniej do ustalenia lub wypłacenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...], pismami z [...] kwietnia i [...] lipca 2014 r., wystąpiono do stron o nadesłanie kopii wszelkich dokumentów dotyczących odszkodowania za straty powstałe na nieruchomości w wyniku wybudowania napowietrznej linii energetycznej, o wyjaśnienie, czy pomiędzy Zakładem Energetycznym [...] a ówczesnymi właścicielami nieruchomości zawarte zostało porozumienie w sprawie odszkodowania za straty powstałe na nieruchomości w wyniku wybudowania napowietrznej linii energetycznej, a w przypadku braku porozumienia, czy przez poprzednich właścicieli nieruchomości złożony został wniosek o ustalenie odszkodowania przez organ administracji na podstawie przepisu art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W pismach z [...] maja 2014 r., nr [...] i z [...] lipca 2014 r., nr [...], [...], wyjaśnił, że nie posiada informacji, czy zostały zawarte porozumienia w sprawie odszkodowania oraz poinformował, że w jego zasobach nie zachowały się dokumenty dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania za straty na nieruchomości położonej przy ul. [...]. Pismem z [...] sierpnia 2014 r. wystąpiono do [...] o te dokumenty. Spółka wyjaśniła, że w jej zasobach nie zachowały się żadne dokumenty związane z budową linii napowietrznej 110 kV [...].

Organ prowadzący postępowanie wystąpił również do Archiwów Zakładowych Urzędu Miasta [...] i [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] o odszukanie tych dokumentów. W odpowiedzi uzyskano informacje, że w ich zasobach brak dokumentów dotyczących zawarcia porozumienia w sprawie odszkodowania lub jego ustalenia w związku z wybudowaniem napowietrznej linii energetycznej [...]. Pismem z [...] września 2014 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego [...] o sprawdzenie, czy Zarząd Gospodarki Terenami w [...] bądź Urząd Miejski w [...] złożyli do depozytu sądowego odszkodowanie ustalone na rzecz poprzednich właścicieli nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], tj. p. [...] i p. [...], za straty związane z posadowieniem przedmiotowej linii energetycznej. W piśmie z [...] listopada 2014 r. Sąd poinformował, że nie jest możliwe ustalenie złożenia odszkodowania do depozytu sądowego na rzecz wymienionych osób.

Pismami z [...] czerwca 2016 r. zwrócono się do Starostwa Powiatowego i [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o sprawdzenie, czy przed Kierownikiem Urzędu Rejonowego w [...] oraz Wojewodą [...] toczyły się postępowania w tym przedmiocie. W pismach odpowiednio z [...] czerwca 2016 r., nr [...] i [...] lipca 2016 r. nr [...], jednostki te wyjaśniły, nie posiadają w swoich zasobach takiej dokumentacji. Czynności podjęte pozwalają stwierdzić, że organ uczynił wszystko, aby powyższe kwestie wyjaśnić.

Oględziny przeprowadzone [...] października 2016 r. wykazały, że na nieruchomości, od strony ulicy [...], usytuowany jest skrajny segment budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej, budynek gospodarczy, utwardzona nawierzchnia i ogrodzenie. Na pozostałej części jest urządzony ogród. Nad niezabudowaną częścią działki nr [...] przebiega linia energetyczna. Pod linią rosną rośliny: drzewa owocowe, ozdobne krzewy liściaste i iglaste oraz byliny. W dniu [...] marca 2018 r. przesłuchano stronę postępowania, p. [...] który oświadczył, że linia energetyczna została zainstalowana jesienią 1978 r. Budynek mieszkalny był już wybudowany a posesja ogrodzona, natomiast budynek gospodarczy został postawiony w latach 90. Ponadto przedłożył dokumenty zawierające dane techniczne budynku mieszkalnego i informacje dotyczące zagospodarowania nieruchomości.

W toku postępowania pozyskano operat szacunkowy sporządzony przez powołanego w sprawie biegłego, określający zmniejszenie wartości nieruchomości stanowiącej dawniej działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 (obecnie: działki nr [...] i [...]), w wyniku wybudowania linii wysokiego napięcia 110 kV [...], z uwzględnieniem stanów: w dniu ograniczenia prawa własności, tj. [...] października 1975 r. oraz w dacie wybudowania linii wysokiego napięcia 110 kV [...], tj. 1978 r. Biegły przyjął, że powierzchnia pasa ograniczonego korzystania pod przebiegającą nad niezabudowaną częścią działki nr [...] napowietrznej linii energetycznej wynosi [...] m2 (zgodnie z normą [...] szerokość [...] m, długość [...] m). Ustalił, że zgodnie z zatwierdzonym [...] sierpnia 1975 r. planem zagospodarowania przestrzennego miasta [...], działka nr [...] znajdowała się na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (MN) a jej część, odpowiadająca obecnej działce nr [...] - pod drogę - projektowaną ulicę [...]. Zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości zostało wycenione łącznie na kwotę [...]zł.

Organ wyjaśnił również, że w następstwie omyłki, pismem z [...] września 2016 r., zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania za pozostały udział wynoszący [...] część analizowanej nieruchomości. Wszczęcie postępowania w takim zakresie jak to uczynił organ, było nieuzasadnione. W tych okolicznościach postępowanie stało się bezprzedmiotowe, zatem podlega umorzeniu.

Organ podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 132 ust. 6 u.g.n. obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, 124b, 125 i 126 oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1, albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami i usuwaniem awarii oraz usuwaniem z gruntu, o którym mowa w art. 124b ust. 1 albo zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub innej nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody albo przedsiębiorcę wykonującego na podstawie koncesji działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą. Podmiot zobowiązany do zapłaty niniejszego odszkodowania został ustalony przez organ na podstawie dokumentacji pozyskanej od spółki [...] z której wynika, że Zakład Energetyczny [...] został przekształcony w spółkę Energetyka [...] S.A. na podstawie zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lipca 1993 r., nr [...] a następnie aktu przekształcenia z [...] lipca 1993 r., rep. Nr A [...]. W związku z połączeniem Energetyki [...] S.A. z Energetyką [...] S.A., Zakładem Energetycznym [...] S.A., [...] Zakładem Energetycznym S.A. oraz Zakładem Energetycznym [...] S.A, które miało miejsce [...] stycznia 2003 r. Energetyka [...] S.A. zmieniła nazwę na [...] S.A. a następnie na [...] Na mocy umowy zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawartej w formie aktu notarialnego z [...] czerwca 2007 r., rep. A nr [...] w celu wydzielenia operatora systemu dystrybucyjnego spółka [...] zawiązała spółkę [...] i wyposażyła ją w majątek dystrybucyjny w formie aportu oddziału [...] który stanowił zespół składników materialnych i niematerialnych, wyodrębniony organizacyjnie i finansowo w sposób wystarczający do samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na dystrybucji energii elektrycznej oraz podwyższyła kapitał zakładowy tej spółki. Obecnie zadania polegające na dystrybucji energii elektrycznej na obszarze, na którym znajdują się przedmiotowe działki wykonuje spółka [...] z siedzibą w [...], zatem wbrew twierdzeniom zawartym w pismach pełnomocnika tej spółki, spółka [...] jest następcą prawnym podmiotu, który uzyskał zezwolenie na czasowe zajęcie działek tj. Zakładu Energetycznego [...], który wówczas był gestorem sieci elektrycznej, natomiast obecnie, jak wykazano spółka [...] jest gestorem sieci, a więc podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowań ustalanych w tego typu postępowaniach.

Spółka [...], pismem z dnia [...] września 2018 r., wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1) art. 132 ust. 6 i 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 124 ust. 1 i 124b ust. 1 u.g.n. poprzez przyjęcie, że [...]. jest podmiotem obowiązanym do zapłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości lub jednostką organizacyjną, która uzyskała zezwolenie za założenie przewodów i urządzeń albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacja remontami i usuwaniem awarii albo przedsiębiorcą wykonującym na podstawie koncesji działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą,

2) art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 i 36 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, który nie jest następcą prawnym Skarbu Państwa (w szczególności w sensie administracyjnoprawnym),

3) art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie, tj. za działania Państwa w sferze imperium, może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, który nie jest następcą prawnym Skarbu Państwa (w szczególności w sensie administracyjnoprawnym), a który działa w sferze publicznej wyłącznie w zakresie sfery dominium,

4) art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.), poprzez niewystarczające umotywowanie i wyjaśnienie zapadłego rozstrzygnięcia,

5) art. 118 k.c. poprzez zasądzenie odszkodowania, podczas gdy organ powinien przy wydawaniu decyzji uwzględnić, że roszczenie o odszkodowanie przedawniło się na zasadach określonych w kodeksie cywilnym,

6) art. 7, 77, 78, 80 i 84 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności:

a) niezbadanie relacji podmiotowych związanych z sukcesją między:

- Skarbem Państwa a Zakładem Energetycznym [...] w [...],

- Zakładem Energetycznym [...] w [...] a [...]

- [...] a [...]

b) niezbadanie podstaw nabycia urządzeń przesyłowych przez [...]

c) niewystąpienie o udzielenie informacji i przesłanie dokumentów w stosunku do [...], tj. następcy Skarbu Państwa w zakresie dominium dot. urządzeń przesyłowych po dniu [...].12.1990 r.,

d) ustalenie stanu faktycznego na podstawie kserokopii decyzji administracyjnych, które nie mają przymiotu decyzji w rozumieniu k.p.a.

Wojewoda, decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], uchylił punkt II zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekł, że do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązane są solidarnie [...] oraz [...] W pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, wskazując dodatkowo, że [...] czerwca 2007 r., zawarto umowę, mocą której [...] zbyła na rzecz [...] aport w postaci oddziału [...] W ww. umowie wskazano, powtarzając treść art. 55(4) Kodeksu cywilnego, że nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Z powyższego wynika zatem, że finalnie obowiązek odszkodowawczy, wynikający z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i odnoszący się do nieruchomości, należącej do [...] i [...], leży zarówno po stronie [...] jak i [...]

Spółki [...] i [...] pismami z dnia 4 i [...] marca 2019 r., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargi na powyższe rozstrzygnięcie. Spółki zarzuciły wydanej decyzji naruszenie:

1) art. 132 ust. 6 i 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 124 ust. 1 i 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez przyjęcie, że [...] oraz [...] są podmiotami obowiązanymi do zapłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości lub jednostkami organizacyjnymi, które uzyskały zezwolenie za założenie przewodów i urządzeń albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją remontami i usuwaniem awarii albo przedsiębiorcą wykonującym na podstawie koncesji działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą, a także niewskazanie podstawy prawnej nałożonego na ww. podmioty obowiązku oraz nie wskazanie podstaw odpowiedzialności solidarnej,

2) art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 i 36 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 107 k.p.a. oraz w zw. z "przepisami" dekretu z 26.10.1950r. o przedsiębiorstwach państwowych poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, który nie jest następcą prawnym Skarbu Państwa (w szczególności w sensie administracyjnoprawnym),

3) art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie, tj. za działania Państwa w sferze imperium, może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, który nie jest następcą prawnym Skarbu Państwa (w szczególności w sensie administracyjnoprawnym), a który działa w sferze publicznej wyłącznie w zakresie sfery dominium,

4) art. 11 k.p.a. poprzez niewystarczające umotywowanie i wyjaśnienie zapadłego rozstrzygnięcia,

5) art. 118 k.c. poprzez zasądzenie odszkodowania, podczas gdy organ powinien przy wydawaniu decyzji uwzględnić, że roszczenie o odszkodowanie przedawniło się na zasadach określonych w kodeksie cywilnym,

6) art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych z dnia 13.07.1990 r. (Dz. U. nr 51, poz. 298) poprzez:

a) przyjęcie, że [...] i [...] jest następcą prawnym Skarbu Państwa bądź przedsiębiorstwa państwowego Zakład Energetyczny [...] w [...],

b) przyjęcie wbrew treści art. 8 ust 3 ustawy, że na [...] i [...] przechodzą z mocy ustawy, uprawnienia i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa wynikające z decyzji administracyjnych,

7) art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia [...].02.1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. nr 16, poz. 69) poprzez:

a) przyjęcie, że [...] i [...] jest następcą prawnym Skarbu Państwa bądź przedsiębiorstwa państwowego Zakład Energetyczny [...] w [...],

b) przyjęcie, że [...] jest następcą prawnym [...] w znaczeniu pełnej sukcesji praw i obowiązków, które [...] (poprzednia nazwa Energetyka [...]) nabyła na podstawie ustawy z 1993 r.

8) art. 7, 77, 80 i 84 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności:

a) niezbadanie i brak jakiejkolwiek oceny relacji podmiotowych związanych z sukcesją między:

- Skarbem Państwa a Zakładem Energetycznym [...] w [...],

- Zakładem Energetycznym w [...] a [...]

- [...] a [...]

b) niezbadanie podstaw nabycia urządzeń przesyłowych przez [...]

c) niewystąpienie o udzielenie informacji i przesłanie dokumentów w stosunku do [...] tj. następcy Skarbu Państwa wyłącznie w zakresie dominium dotyczącej urządzeń przesyłowych po dniu [...].12.1990 r.,

d) brak zbadania księgi wieczystej Wnioskodawcy, tj. sprawdzenia pochodzenia działki w celu weryfikacji czy decyzja wywłaszczeniowa dotyczy omawianej nieruchomości,

e) brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego wskutek czego nieprawidłowo ustalono wartość odszkodowania za wywłaszczenie,

9) art. 5 ust. 1 i 5 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. z 1993 r., nr 16, poz. 69) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że:

a) organ przyjął, że na rzecz poprzednika prawnego skarżącej przeszedł publicznoprawny obowiązek administracyjny wypłaty odszkodowania, pomimo że źródłem takiego obowiązku winien wynikać z "aktu o podziale przedsiębiorstwa państwowego w spółki",

b) a nadto przyjął, że w akcie o podziale przedsiębiorstwa można swobodnie dysponować obowiązkiem administracyjnym Skarbu Państwa.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewoda, pismem z dnia [...] marca 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargi, wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi podlegają oddaleniu.

W rozpoznawanej sprawie sporem objęta jest możliwość nałożenia na skarżące obowiązku zapłaty odszkodowania za pogorszenie nieruchomości ze względu na przebieg linii wysokiego napięcia zainstalowanej w 1978 r.

W ocenie Sądu zarzuty podnoszone przez skarżące spółki nie znajdują uzasadnienia. Skarżące wskazują w pierwszej kolejności, że organ naruszył art. 132 ust. 6 i 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 124 ust. 1 i 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez przyjęcie, że [...] oraz [...] są podmiotami obowiązanymi do zapłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości lub jednostkami organizacyjnymi, które uzyskały zezwolenie za założenie przewodów i urządzeń albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją remontami i usuwaniem awarii albo przedsiębiorcami wykonującymi na podstawie koncesji działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą, a także niewskazanie podstawy prawnej nałożonego na ww. podmiot obowiązku oraz nie wskazanie podstaw odpowiedzialności solidarnej.

Zdaniem Sądu, powyższe zarzuty nie są jednak trafne. Zgodnie z art. 132 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 z późn. zm.), do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6 i 8, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o którym mowa w art. 124 ust. 1, albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami, usuwaniem awarii oraz usuwaniem z gruntu, o którym mowa w art. 124b ust. 1, albo zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub innej nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody albo przedsiębiorcę, który na podstawie koncesji wykonuje działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą.

W rozpoznawanej sprawie, organ w sposób szczegółowy opisał w jaki sposób ustalił podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Organ podkreślił, że mając na względzie treść art. 132 ust. 6 u.g.n. pierwotnie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości był Zakład Energetyczny [...] - beneficjent decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Organ, szczegółowo opisując kolejne przekształcenia, odwołując się do dokumentów na tą okoliczność, wyjaśnił, że finalnie obowiązek odszkodowawczy, wynikający z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. leży zarówno po stronie [...]., jak i [...].

Nie sposób również zgodzić się ze skarżącymi, że organ nie wskazał podstawy prawnej nałożonego obowiązku. Z treści decyzji wynika bowiem, że organ w sposób jednoznaczny wskazał, że podstawą dochodzonego roszczenia winien być przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., w którym ustawodawca stwierdził, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis ten organ wiąże natomiast z obowiązującymi w momencie dokonania ograniczenia przepisami art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz z przytoczonym wyżej, obecnie obowiązującym 132 ust. 6 u.g.n. Nie budzi również wątpliwości, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 120 i art. 124 – 126 u.g.n., a odszkodowanie, o jakim w nim mowa wynikać może zarówno z przepisu art. 128 ust. 1 u.g.n. w sytuacji pozbawienia prawa, jak i z art. 128 ust. 4 u.g.n. w razie jego ograniczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014r. sygn. akt I OSK 147/13; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2306/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości należy kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2008r. sygn. akt I OSK 954/07; wyrok NSA z dnia 27 października 2017r. sygn. akt I OSK 3158/15, dostępne j.w.) i do zagadnień odszkodowawczych powstałych na tle tego szczególnego sposobu wywłaszczenia stosować przepisy u.g.n. (por. uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 1/06, dostępna j.w., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt: II SA/Po 333/18).

Nieuzasadnionym jest także twierdzenie jakoby organ nie wskazał podstaw odpowiedzialności solidarnej skarżących. Organ, w rozważaniach wydanej decyzji odwołał się bowiem w tym zakresie do treści art. 55(4) k.c., zgodnie z którym nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Na tym tle wskazać należy, że zgodnie ze zgormadzonymi w aktach sprawy dowodami, dnia [...] czerwca 2007 r. zawarto umowę mocą której [...] zbyła na rzecz [...] aport w postaci oddziału [...] a nadto, w ww. umowie wskazano, że nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Z powyższego wynika zatem, że finalnie obowiązek odszkodowawczy, wynikający z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i odnoszący się do nieruchomości, leży zarówno po stronie [...] jak i [...].

W ocenie Sądu, nie sposób również zgodzić się z zarzutem skarżących, że organ dopuścił się w swoim orzeczeniu naruszenia art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 i 36 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 107 k.p.a. oraz w zw. z "przepisami" dekretu z 26.10.1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, który nie jest następcą prawnym Skarbu Państwa (w szczególności w sensie administracyjnoprawnym).

Odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że , ustalenia organu w zakresie nieprzerwanego następstwa kolejnych podmiotów od Zakładu Energetycznego – [...] (jako beneficjenta decyzji ograniczającej) do skarżących, są trafne. Podkreślenia wymaga, że organ nie dopatruje się tu początków następujących po sobie przekształceń w podmiocie jakim jest Skarb Państwa. Organ wskazał tu bowiem, że już na gruncie przepisów obowiązujących pod rządami ww. dekretu, funkcjonowała zasada, zgodnie z którą przedsiębiorstwo państwowe nie odpowiadało za zobowiązania Skarbu Państwa a Skarb Państwa nie odpowiadał za zobowiązania tego przedsiębiorstwa.

Skarżące zarzuciły organowi także naruszenie art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie, tj. za działania Państwa w sferze imperium, może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, który nie jest następcą prawnym Skarbu Państwa (w szczególności w sensie administracyjnoprawnym), a który działa w sferze publicznej wyłącznie w zakresie sfery dominium.

W ocenie Sądu, zarzut ten jest nieuzasadniony, gdyż na możliwość wydania takiego orzeczenia wskazuje wprost art. 132 ust. 6 u.g.n. Dodatkowo, wskazać należy, że nieuprawnionym jest twierdzenie skarżących, że odszkodowanie ma zostać wypłacone za działania Państwa w sferze imperium. Wyrządzenie bowiem szkody nastąpiło jako działanie przedsiębiorstwa Zakładu Energetycznego – [...] i to jego następstwa skarżące powinny naprawić. Przedsiębiorstwo to nie działało jednak wprost w sferze imperium państwowego, gdyż przed podjęciem działań musiało wystąpić do Urzędu Wojewódzkiego o zezwolenie na tymczasowe zajęcie terenów. Państwo nie scedowało w tym zakresie na Przedsiębiorstwo możliwości samodzielnego władczego kształtowania sytuacji obywateli. Nie jest więc istotne dla rozpoznawanej sprawy, czy skarżące są następcami Skarbu Państwa w sferze imperium, gdyż następstwo takie w ogóle nie jest przedmiotem sprawy.

Sąd nie podziela także twierdzeń skarżących, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 k.p.a. poprzez niewystarczające umotywowanie i wyjaśnienie zapadłego rozstrzygnięcia. Wydana decyzja w sposób dostateczny wyjaśnia bowiem motywy wydanego rozstrzygnięcia. Okoliczność natomiast, że skarżące je kwestionują nie stanowi o tym, że organ dopuścił się naruszenia art. 11 k.p.a.

Nie znajduje także uzasadnienia podnoszony przez skarżące zarzut naruszenia art. 118 k.c. poprzez zasądzenie odszkodowania, podczas gdy organ powinien przy wydawaniu decyzji uwzględnić, że roszczenie o odszkodowanie przedawniło się na zasadach określonych w kodeksie cywilnym.

Należy bowiem przypomnieć, jak wskazuje się w doktrynie, że w prawie publicznym - co do zasady - nie można mówić o przedawnieniu, chyba że przepis wyraźnie tak stanowi. Dlatego też decyzja o wywłaszczeniu, niezależnie od daty wydania (przed 10, 20 czy 50 laty), będzie podlegała wykonaniu. Jeśli tak, to również odszkodowanie ustalone w decyzji wywłaszczeniowej, jeśli nie zostało wypłacone (w braku złożenia do depozytu, gdyż wówczas doszłoby do zwolnienia z zobowiązania), nie podlegałoby przedawnieniu (równość podmiotów). Dodatkowym argumentem przemawiającym za brakiem przedawnienia odszkodowania byłoby unormowanie z art. 129 ust. 5, które może mieć zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli przyjąć, że stanowi podobne (zbliżone) rozwiązanie do art. 7 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości nieobowiązującej już (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Można zatem skutecznie bronić tezy, że ustawodawca zobowiązuje do uregulowania wypłaty odszkodowania, ustalonego w decyzji przed 1 stycznia 1998 r. (Mzyk Eugeniusz. Art. 132. W: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. IV. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2010).

Należy też dodatkowo wskazać, że przeciwko tezie skarżących o tym, że odszkodowanie dochodzone w rozpoznawanej sprawie uległo przedawnieniu przemawia także konstrukcja przepisu art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przepis ten jedynie w swoim ust. 2 przewiduje przedawnienie roszczenia, jednak ten zapis dotyczy wyłącznie strat w zasiewach, uprawach i plonach. Należy więc przyjąć, że pozostałe roszczenia wynikające z przeprowadzenia przewodów na nieruchomości nie są objęte przedawnieniem.

Nie są również trafne podnoszone przez skarżące zarzuty naruszenia art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych z dnia 13.07.1990 r. (Dz. U. nr 51, poz. 298) poprzez przyjęcie, że [...] i [...] są następcami prawnymi Skarbu Państwa bądź przedsiębiorstwa państwowego Zakład Energetyczny [...] w [...] oraz poprzez przyjęcie wbrew treści art. 8 ust 3 ustawy, że na [...] i [...] przechodzą z mocy ustawy, uprawnienia i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa wynikające z decyzji administracyjnych.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa. Na spółkę przechodzą, z mocy ustawy, uprawnienia i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa wynikające z decyzji administracyjnych. Wbrew więc zarzutom skarżących, nie ma podstaw by uznawać, że skarżące nie są następczyniami Zakładu Energetycznego [...] (beneficjenta decyzji ograniczającej).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 05.02.1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. nr 16, poz. 69) poprzez przyjęcie, że [...] i [...] są następczyniami prawnym Skarbu Państwa bądź przedsiębiorstwa państwowego Zakład Energetyczny [...] w [...] oraz przyjęcie, że [...] jest następcą prawnym [...] w znaczeniu pełnej sukcesji praw i obowiązków, które [...] (poprzednia nazwa Energetyka [...]) nabyła na podstawie ustawy z 1993 r.

Zgodnie z przepisami, na które powołują się skarżące, przekształcenie przedsiębiorstw, o których mowa w art. 1, w jednoosobowe spółki Skarbu Państwa następuje na zasadach i w trybie określonym w ustawie z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 i Nr 85, poz. 498 oraz z 1991 r. Nr 60, poz. 253 i Nr 111, poz. 480), zwanej dalej "ustawą o prywatyzacji przedsiębiorstw", o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 2 ust. 1 ). Minister Przemysłu i Handlu, po uzyskaniu, w trybie art. 11 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym (Dz. U. z 1991 r. Nr 89, poz. 403), zgody Urzędu Antymonopolowego, może zarządzić podział przedsiębiorstwa państwowego w celu utworzenia więcej niż jednej spółki lub w celu wniesienia zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa do istniejącej spółki Skarbu Państwa albo wniesienia zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa do innej spółki (art. 4 ust. 1 pkt 2). Akt o podziale przedsiębiorstwa państwowego w spółki określa zasady podziału składników majątkowych, w tym wierzytelności i zobowiązań, przekształconego przedsiębiorstwa między spółki, uprawnienia i obowiązki poszczególnych spółek wynikające z decyzji administracyjnych dotyczących przekształconego przedsiębiorstwa oraz tryb zaspokajania zobowiązań powstałych przed przekształceniem (art. 5 ust. 3).

Powyższe przepisy, na które powołują się skarżące mają charakter blankietowy. W związku jednak z tym, że organy w swoich decyzjach odwołują się nie tyko do ogólnych zasad dotyczących następstwa prawnego ale wprost do aktów, którymi dokonano kolejnych przekształceń, zarzuty te nie mogą okazać się trafne. Skarżące nie zakwestionowały również skutecznie przedstawionego przez organy następstwa podmiotów od Zakładu Energetycznego [...] do skarżących spółek.

Zdaniem Sądu, brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7, 77, 80 i 84 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności niezbadanie i brak jakiejkolwiek oceny relacji podmiotowych związanych z sukcesją między: Skarbem Państwa a Zakładem Energetycznym [...] w [...], Zakładem Energetycznym w [...] a [...] [...] a [...] Nadto, niezbadanie podstaw nabycia urządzeń przesyłowych przez [...] niewystąpienie o udzielenie informacji i przesłanie dokumentów w stosunku do [...] tj. następcy Skarbu Państwa wyłącznie w zakresie dominium dotyczącej urządzeń przesyłowych po dniu [...].12.1990 r., brak zbadania księgi wieczystej wnioskodawcy, tj. sprawdzenia pochodzenia działki w celu weryfikacji czy decyzja wywłaszczeniowa dotyczy omawianej nieruchomości, brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego wskutek czego nieprawidłowo ustalono wartość odszkodowania za wywłaszczenie.

Powyższe zarzuty stanowią jedynie polemikę z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W związku z tym, że został on ustalony w sposób prawidłowy, powyższe zarzuty, niemające faktycznie żadnego konkretnego uzasadnienia, nie mogą zostać uwzględnione. Skarżące, kwestionując dokonane przez organy ustalenia nie podejmują się jednocześnie wskazania jak w ich ocenie kształtowały się okoliczności sprawy a także w jaki sposób uwzględnienie zarzutów wpłynęłoby na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że o zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2018 r., sygn. akt: II OSK 1273/18). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zgromadzono materiał dowodowy, który trafnie oceniony przez organ pozwolił na zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego.

W ostatnim sformułowanym w skargach zarzucie, skarżące ponownie odwołały się do przepisów ustawy o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. z 1993 r., nr 16, poz. 69), wskazując że doszło do naruszenia jej przepisów art. 5 ust. 1 i 5 ust. 3 poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że organ przyjął, że na rzecz poprzednika prawnego skarżącej przeszedł publicznoprawny obowiązek administracyjny wypłaty odszkodowania, pomimo że źródłem takiego obowiązku winien wynikać z "aktu o podziale przedsiębiorstwa państwowego w spółki", a nadto przyjął, że w akcie o podziale przedsiębiorstwa można swobodnie dysponować obowiązkiem administracyjnym Skarbu Państwa.

Zdaniem Sądu, powyższy zarzut nie znajduje uzasadnienia. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by obowiązek zapłaty odszkodowania w rozpoznawanej sprawie został przydzielony innemu podmiotowi niż Energetyce [...] – jako podmiotowi powstałemu z przekształcenia Zakładu Energetycznego [...] w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa. Z akt sprawy nie wynika nawet by doszło do podziału przedsiębiorstwa państwowego, a więc by miał zastosowanie art. 5 ust. 3 ww. ustawy. Zgromadzone dokumenty, na które powołują się organy wskazują bowiem, że Zakład Energetyczny [...] został przekształcony w spółkę Energetyka [...] S.A. na podstawie zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lipca 1993 r., nr [...] a następnie aktu przekształcenia z [...] lipca 1993 r., rep. Nr A [...]. Wobec powyższego, nie sposób uznać by "akt o podziale przedsiębiorstwa państwowego w spółki" mógł w tym zakresie wprowadzać szczególne regulacje, skoro aktem konstytuującym Energetykę [...] S.A. był akt przekształcenia.

Sąd nie podziela również zarzutów skarżących opartych na przywołanych w trakcie rozprawy tezach z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt: I OSK 993/19 (LEX nr 2679114) i z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt: I OSK 740/19 (LEX nr 2683982), gdzie wskazano, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu, a prawo to nie przechodzi co do zasady na następców syngularnych ani uniwersalnych.

Sąd przychyla się w swoim stanowisku do twierdzeń dopuszczających możliwość przyznania odszkodowania w sytuacji gdy wnioskujący jest spadkobiercą osoby wywłaszczonej (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt: I OSK 793/17, LEX nr 2441426, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt: II SA/Po 1106/17, LEX nr 2466649). Zdaniem Sądu, z całokształtu przepisów regulujących instytucję wywłaszczenia wynika, że dopuszczalnym jest przyznawanie odszkodowania nie tylko osobie bezpośrednio wywłaszczonej ale także jej spadkobiercom. W pierwszej bowiem kolejności podkreślić należy, że standardy i kierunki interpretacji przepisów, na mocy których władza państwowa uprawniona jest do ingerencji w prawa właścicieli nieruchomości wyznaczają przepisy Konstytucji. Zgodnie z art. 21 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia (ust. 1). Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (ust. 2). W ocenie Sądu, istotnym jest ujęcie tych dwóch zagadnień, tj. ochrony własności i dziedziczenia oraz zasad dopuszczalności wywłaszczenia w jednym artykule, przy czym ochrona własności i dziedziczenia wskazana jest jako pierwsza. Interpretując przepisy rangi ustawowej, niewątpliwie mieć więc należy na względzie, że własność i dziedziczenie znajduje się pod szczególną ochroną przepisów Konstytucji, natomiast wywłaszczenie jest jedynie "dopuszczalne".

Na tym tle podkreślić należy, że ustawa o gospodarce nieruchomościami traktuje na równi osobę, która była właścicielem nieruchomości w momencie jej wywłaszczenia jak i jej spadkobierców. Wynika to przede wszystkim z instytucji złożenia odszkodowania do depozytu sądowego. Zgodnie z art. 133 pkt 2 u.g.n., złożenie odszkodowania do depozytu sądowego następuje w sytuacji, gdy odszkodowanie to dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Na mocy art. 113 ust. 7 u.g.n., przepisy dotyczące nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym stosuje się też w sytuacji gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe. W ocenie Sądu, skoro w sytuacji, gdy w momencie wypłaty odszkodowania nie ustalono jeszcze spadkobierców, odszkodowanie i tak podlega wypłacie (choć do depozytu sądowego), to tym bardziej nie ma przeszkód, by wypłacić odszkodowanie bezpośrednio spadkobiercom, jeśli zostali już oni ustaleni. W przepisach dotyczących wywłaszczenia brak jest podstaw do tego, by uznać, że między spadkobiercami, którzy legitymują się stosownym potwierdzeniem ich praw a tymi, którzy takiego potwierdzenia jeszcze nie posiadają, są różnice o charakterze istotnym, pozwalającym różnie ocenić ich sytuację prawną (poza techniczną kwestią złożenia odszkodowania do depozytu sądowego). Należy podkreślić, ponownie odwołując się do przepisów Konstytucji, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1). Z powyższych względów, skoro nie ma wątpliwości, że odszkodowanie za wywłaszczenie przysługuje w sytuacji gdy nie przeprowadzono jeszcze postępowania spadkowego, nie ulega wątpliwości, że należne jest także spadkobiercom, których nabyte z mocy ustawy prawa zostały stosowanie (deklaratoryjnie) potwierdzone.

Uzupełniająco, wskazać też należy na dalsze przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, które zrównują prawa osób, co do których wydano decyzję o wywłaszczeniu z osobami, które są ich spadkobiercami. W art. 132 u.g.n., który szczegółowo reguluje zasady wypłaty odszkodowania, w ust. 3a wskazano, że jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. W ocenie Sądu, z treści przywołanej regulacji jednoznacznie wynika, że ustawodawca traktuje spadkobiercę osoby wywłaszczonej na równi z bezpośrednim adresatem tej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że skoro osoba, która nie była wymieniona w decyzji jako podmiot wywłaszczany może zostać obciążona obowiązkiem zwrotu otrzymanego przez jej poprzednika prawnego odszkodowania, niewątpliwie, może ona także takie odszkodowanie uzyskać, gdy podmiot, który był wywłaszczany nie zdążył tego zrobić. Powyższe wskazuje na to, że ustawodawca traktuje odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jako świadczenie nierozerwalnie związane z majątkiem danej osoby a nie jako świadczenie związane ściśle z osobą zmarłego i jako takie niewchodzące do spadku (art. 922 § 2 k.c.). Wobec powyższego, zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że skoro spadkobiercy mogą zostać zobowiązani do zwrotu odszkodowania, z którego skorzystali w ten sposób, że tworzyło ono masę spadkową, na tej samej podstawie, jako następcy prawni, mogą oni domagać się wypłaty odszkodowania za nieruchomość, która wchodziłaby w skład spadku, gdyby nie została wywłaszczona.

Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd, analizując zgodność z prawem decyzji Wojewody, nie dopatrzył się naruszenia przez ten akt przepisów prawa zarówno formalnego jak i materialnego. Sąd nie stwierdził w sprawie naruszeń na które obszernie powoływały się skarżące, ani również, innych uchybień mogących mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, wniesione skargi podlegają oddaleniu zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).