Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2846/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, sędzia WSA Jadwiga Smołucha, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 2846/17

Uzasadnienie

Na mocy porozumienia z Wojewodą [...] (Dz. Urzęd. Woj. [...] . Z [...].04.2014 r., poz. [...]),[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2016r. znak: [...] nałożył na [...] grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 500 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniej córki [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z doręczonym Skarżącemu w dniu 9 sierpnia 2016 r. tytułem wykonawczym z [...] lipca 2016 r. nr: [...] . Organ podkreślił, że Skarżący został równocześnie wezwany do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym do 31 sierpnia 2016 r. pod rygorem nakładania dalszych grzywien lub zastosowania innych środków egzekucyjnych wskazanych w ustawie egzekucyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. znak [...] Minister Zdrowia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2017 r. poz. 935) oraz art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia [...] na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nr [...] z [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W piśmie z dnia 12 sierpnia 2016 r. Skarżący zgłosił do [...] Wojewódzkiego Państwowego Inspektora Sanitarnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego: braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] października odmówił on uwzględnienia zarzutów. Skarżący złożył zażalenie do Ministra Zdrowia. Minister Zdrowia uznał przedmiotowe postępowanie egzekucyjne za prowadzone w sposób prawidłowy. Postępowanie to było przedmiotem odrębnej oceny Sądu zakończonym wyrokiem z dnia 5 lipca 2018r. sygn. akt VII SA/Wa 2847/17.

Minister Zdrowia nie podzielił twierdzenia Skarżącego o naruszeniu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując na istnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, wynikającego wprost z ustawy. Nietrafne jest jego zdaniem wywodzenie nieistnienia obowiązku z art. 16 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, na podstawie którego pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Podnosi on, że w przypadku obowiązkowych szczepień brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku.

Nietrafne jest również w jego opinii kwestionowanie uprawnień Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w tej sprawie nie działał jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Dlatego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] kierował upomnienia do zobowiązanego i wystawiał tytuł wykonawczy i były to działania zgodne z prawem.

Organ podkreśla, że nietrafne są twierdzenia o naruszeniu art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na wydaniu postanowienia w sytuacji nieistnienia obowiązku. Wskazał on, że obowiązek wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 849, z późn zm.) i że jest on realizowany z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego.

Organ wskazał, że na Skarżącym jako rodzicu małoletniego dziecka spoczywa obowiązek zgłoszenia się z nim do lekarza w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne jest koniecznym i nierozerwalnym elementem realizacji obowiązku szczepień, zatem nie może on powoływać się na ich brak w dniu wystawienia tytułu wykonawczego.

Organ odrzucił również powołane przez Skarżącego w zażaleniu twierdzenie o prowadzeniu egzekucji przez niewłaściwy organ. Minister Zdrowia podkreślił, że na podstawie art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej (Dz. U. z 2009 r. nr 31 z późn. zm.), Wojewoda może powierzyć prowadzenie w jego imieniu spraw z zakresu obowiązku szczepień u ludzi Wojewódzkim Inspektorom Sanitarnym. W ustawie brak zastrzeżenia odnośnie do szczebla państwowej jednostki organizacyjnej. Postanowienie wydane w toku postępowania egzekucyjnego przez Wojewódzkiego Inspektora jest nadal w istocie postanowieniem Wojewody. To rozumowanie jest ugruntowane w orzecznictwie.

Minister Zdrowia twierdził, że postanowienie było uzasadnione w sposób należyty, a decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i wybór ten nie wymaga uzasadnienia. Nietrafne są jego zdaniem również zarzuty naruszenia art. 10 i 81 kpa polegające na braku możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Wskazuje on, że na stronie ciąży obowiązek wykazania, że uchybienie organu pozbawiło go możliwości dokonania konkretnej czynności.

W ocenie Ministra Zdrowia wobec stwierdzenia faktu świadomego i celowego zaniechania wykonania stwierdzonego w tytule wykonawczym obowiązku przez M. W., należało utrzymać w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Państwowego Inspektora Sanitarnego z [...] sierpnia 2016 r.

[...] złożył skargę na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] października 2017 r, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania, zarzucając mu:

• niezasadną odmowę uchylenia zaskarżonego postanowienia, wydanego z naruszeniem art. 22 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

• naruszenie art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji,

• naruszeniem przepisów o wymagalności obowiązku określonego w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych.

W razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów:

• naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz art. 17 ust. 1 tej ustawy poprzez przyjęcie, iż stanowią one podstawę prawną umożliwiająca nałożenie przez organ obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom.

• Naruszenia art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

• Naruszenia art. 10 § 1 kpa, art. 81 § 1 kpa, art. 107 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz niewyjaśnienie, czy dziecko Skarżącego ma problemy zdrowotne uniemożliwiające wykonanie obowiązkowego szczepienia.

• Naruszenia art. 8 ust. 2 oraz art. 31 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na utrzymaniu w mocy decyzji przymuszającej do poddania dziecka zabiegowi nieokreślonemu prawu.

Ponadto Skarżący wniósł o zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność z Konstytucją art.. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 2, art. 30, art 31 ust. 1,2,3, art. 68 ust. 1,2,3 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień.

Skarżący podniósł, że Program Szczepień Ochronnych nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zatem nakaz poddania się obowiązkowi skonkretyzowanemu w tym akcie jest bezprawny. Innymi słowy nie może on być źródłem istnienia obowiązku. Równocześnie podkreśla, że za taką podstawę nie może być uznany art. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ponieważ nie określa on przywołanego obowiązku w sposób dostatecznie szczegółowy. Wykonaniem obowiązku nie jest ogólne zastosowanie się do Narodowego Programu Szczepień, lecz poddanie dziecka w określonym terminie szczepieniu przeciwko określonej chorobie określonym rodzajem szczepionki.

Ani ustawa, ani rozporządzenie nie określają w sposób precyzyjny wieku dziecka, w którym ma ono być poddane określonemu rodzajowi szczepienia. Z tego wynika zdaniem Skarżącego, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany na wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka, w związku z tym moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł.

Równocześnie Skarżący wskazał na fakt, że wykonanie obowiązku przeprowadzenia szczepienia bez przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych byłoby działaniem sprzecznym z prawem, zatem nie może on tego działania podjąć. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego to badanie nie było przeprowadzone, zatem obowiązek był niewykonalny i była to niewykonalność trwała.

Skarżący podniósł również, że gdyby organ zgodnie z art. 8 kpa poinformował o możliwości przedłożenia zaświadczenia stwierdzającego przeciwwskazania dla wykonania szczepienia, Skarżący skorzystałby z tej możliwości i postępowanie byłoby wówczas bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] października 2017 r. znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nr [...] z [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] , nakładające na Skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniej córki [...] .

Podstawę prawną tych orzeczeń stanowi art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Stosownie do art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Wysokość grzywny w celu przymuszenia, w zależności od charakteru egzekwowanego obowiązku, reguluje art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 122 ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny, które powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub w wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego – art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponadto, zobowiązanemu służy prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny – art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dodać również należy, że grzywna w celu przymuszenia stanowi ustawowy środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 12b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), znajdujący zastosowanie w sytuacjach określonych w wymienionym powyżej art. 119, m. in. wówczas gdy egzekucja dotyczy wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.

Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Obowiązku szczepienia dziecka nie może wykonać inna osoba, poza tą której ten obowiązek dotyczy. Poza sporem pozostaje zaś, że Skarżący sprawuje opiekę nad małoletnią córką [...] – ur. 14 marca 2014 r.- a więc spoczywa na nim odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1866 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742). Jednocześnie wskazać trzeba, że zgodnie z aktami sprawy, Skarżący nie poddał małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] w dniu [...] lipca 2016 r. (poprzedzonym upomnieniem z dnia [...] czerwca 2016r.). Wobec niewykonania ww. obowiązku, organ egzekucyjny – [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] działający na mocy porozumienia z Wojewodą [...] (Dz. Urzęd Woj. [...] z 2014 r., poz. [...]), zastosował ww. środek egzekucyjny.

Sąd wyjaśnia przy tym, iż uwzględnienie zarzutów skargi podważających istnienie obowiązku, tryb szczepień ochronnych, czy też wskazujących na niewykonalność obowiązku szczepień nie jest możliwe w niniejszym postępowaniu z tego względu, że tego rodzaju zarzuty mogłyby znaleźć uzasadnienie wyłącznie jako zarzuty do postępowania egzekucyjnego. Jak zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych, niedopuszczalne jest zgłaszanie w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia okoliczności wskazanych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż zażalenie takie stanowiłoby w istocie zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 marca 2012 r., sygn. II SA/Go 61/12, dostępny CBOSA). Z tych przyczyn nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ egzekucyjny nie bada bowiem zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Badając zgodność z prawem postępowania toczącego się w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, i mając na uwadze zarzuty skargi Sąd wyjaśnia zatem, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Z art. 17 ust. 3 i 4 ww. ustawy wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, treści ww. przepisów nie można wykładać tak jak prezentuje to Skarżący, czyli że badanie kwalifikacyjne jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

Dalej, należy podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń (...), urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r . w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086 ze zm.). Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów.

W konsekwencji, stwierdzić trzeba, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który co roku jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 ww. rozporządzenia. Programy szczepień na poszczególne lata precyzyjnie wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Jednocześnie do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta.

Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Jak wskazuje się w orzecznictwie art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m. in. ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13 i z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13).

Tytuł wykonawczy w niniejszej sprawie obejmuje obowiązek szczepień nie zrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień. Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka Skarżącego szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym wydanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (tak: NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 1312/13).

Na gruncie niniejszej sprawy nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się rodzica wraz z małoletnim dzieckiem na badanie kwalifikacyjne i szczepienie w podmiocie leczniczym. Po upływie terminu szczepień wynikającego z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, obowiązek zaszczepienia dziecka stał się zatem wymagalny.

Podkreślić raz jeszcze należy, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Nadzór nad realizacją obowiązku szczepień ochronnych u osób do 19 roku życia sprawują organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które w zakresie swoich właściwości wykorzystują, zgodnie z uprawnieniami, przysługujące im środki prawne.

W konsekwencji powyższego, Sąd stwierdza, iż ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do córki Skarżącego – [...], stał się wymagalny. Tym samym, w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (poprzez wystawienie tytułu wykonawczego), a następnie - do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny wraz z opłatą za czynności egzekucyjne. Zdaniem Sądu, orzeczona grzywna (w zakresie jej wysokości) jest zgodna z art. 121 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wydane w tym przedmiocie przez organy obu instancji postanowienia, nie naruszają prawa, ani przepisów prawa materialnego ani procesowego – tj. dotyczących podstawy prawnej nałożenia grzywny w celu przymuszenia i zachowania gwarancji procesowych Skarżącego, w tym art. 10 § 1 i 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz 80 i 81 K.p.a.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 20 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania się lub osoby, nad którą sprawuje się prawną pieczę, szczepieniu ochronnemu, jest wojewoda. Takie samo stanowisko zajął NSA w wyroku z 27 listopada 2013 r. w sprawie o sygnaturze akt II OSK 1372/12. Natomiast w stanie prawnym rozpatrywanej sprawy należy uwzględnić treść zawartego w dniu [...] kwietnia 2014 r. porozumienia pomiędzy Wojewodą i PWIS w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Woj. z 2014 r. pod poz. 931. Podstawę prawną zawarcia tego porozumienia stanowił art. 20 ust. 1- 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.), w myśl którego wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Powierzenie następuje na podstawie porozumienia wojewody odpowiednio z organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, właściwym organem innego samorządu lub kierownikiem państwowej i samorządowej osoby prawnej albo innej państwowej jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1. Porozumienie, wraz ze stanowiącymi jego integralną część załącznikami, podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

W myśl § 1 tego porozumienia Wojewoda powierzył, a PWIS przyjął do wykonania prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym na terenie województwa dotyczących poddania osób małoletnich obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Mając na uwadze powyższe brak jest podstaw do uznania, aby organy te wydając kontrolowane w niniejszym postępowaniu postanowienia, naruszyły przepisy o swojej właściwości rzeczowej.

Tym samym organ nakładając grzywnę w celu przymuszenia działał w granicach swoich uprawnień ustawowych.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł o