Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 504/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 39 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
article: art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.) Protokolant Grzegorz Heleniak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 865/09 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od K. J. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 2 545 (dwa tysiące pięćset czterdzieści pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 865/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi K. J.

na decyzję z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Prezesa Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega

ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Cz. przyznał płatności w kwocie 27.305,52 zł z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni 213,72 ha gruntów rolnych. Na tej powierzchni K. J. (dalej skarżący) zobowiązał się prowadzić działalność rolniczą przez kolejne pięć lat od dnia 6 kwietnia 2005 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Cz. przyznał płatności w kwocie 22.313,94 zł z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni 138,09 ha gruntów rolnych.

Dnia [...] czerwca 2006 r. Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W. powiadomiła skarżącego o obowiązku dokonania na jej rzecz zwrotu działek rolnych, na których skarżący zobowiązał się prowadzić działalność rolniczą

na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Podstawą powyższego był prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 17 stycznia 2005 r., sygn. akt I C 2467/2003. W związku z tym skarżący wycofał wniosek o przyznanie płatności, natomiast Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją datowaną na [...] września 2006 r. umorzył w całości postępowanie w ramach przyznania płatności ONW.

W roku 2007 r. mimo że nie skończył się jeszcze okres zobowiązania wieloletniego ONW skarżący nie złożył wniosku o przyznanie płatności.

Dnia [...] lutego 2008 r. Prezes ARiMR wszczął z urzędu postępowanie

w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Prezes ARiMR ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej

na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości

49.619,46 zł, powiększoną o odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu stwierdził, że utrata posiadania działek, do których otrzymał płatność z tytułu ONW, wynikała z działań Agencji Nieruchomości Rolnych, czyli takich, za które on sam nie ponosi odpowiedzialności. Skarżący powołał się na fakt umorzenia postępowania

w sprawie płatności jako na okoliczność, w oparciu o którą nie składał wniosku

o przyznanie płatności na rok 2007. Ponadto, skarżący od kilu lat prowadził spór

z Agencją Nieruchomości Rolnych, a jej działania były dla niego krzywdzące.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Prezes ARiMR orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że w dniu otrzymania płatności ONW na rok 2004 (6 kwietnia 2005 r.) powstało po stronie skarżącego zobowiązanie

do prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych, do których płatność została przyznana. Z akt sprawy wnika, że działki rolne objęte zobowiązaniem ONW na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Ś. zostały przekazane na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych wbrew podjętemu zobowiązaniu do prowadzenia

na nich działalności rolniczej przez okres pięciu lat.

Organ odwoławczy ustalił, że zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej nastąpiło na całej powierzchni objętej wnioskami o przyznanie płatności na rok 2004

i 2005 dlatego też decyzja z dnia [...] marca 2008 r. została podjęta prawidłowo. Zarzut skarżącego, że nie ze swojej winy utracił on grunty rolne,

na których zobowiązał się przez pięć kolejnych lat prowadzić działalność rolniczą,

w ocenie Prezesa ARiMR, nie może być podstawą do uchylenia decyzji o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW. Prezes wyjaśnił także,

że skarżący nie powiadomił Biura Powiatowego ARiMR o zaistnieniu okoliczności,

na skutek których nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej.

Od wyżej wymienionej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. żądając jej zmiany oraz podtrzymania decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Cz. z dnia [...] września 2006 r. umarzającej postępowanie w całości w sprawie ONW. Uzasadniając skargę skarżący zwrócił uwagę na fakt, że zaniechanie działalności rolniczej na gruntach objętych płatnościami nastąpiło z powodu okoliczności od niego niezależnych,

ponieważ grunty odebrał mu komornik. Skarżący argumentował, że ANR nie przedłużyła z nim umowy dzierżawy wymienionych gruntów mimo że wyrażał on taką wolę. Zamiast tego przysłano komornika, który odebrał mu całe gospodarstwo. Skarżący uważa, że nie ponosi odpowiedzialności za okoliczności powstałe wskutek działań Agencji Nieruchomości Rolnych. Odnośnie braku zawiadomienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR autor skargi podniósł, że organ ten był zawiadomiony o zaprzestaniu prowadzenia przez niego działalności rolniczej, czego dowodem jest decyzja z dnia [...] września 2006 r. umarzająca postępowanie w całości w sprawie ONW.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Sąd I instancji orzekł, że istotą sprawy jest ustalenie kiedy płatność ONW nie podlega zwrotowi. Zgodnie z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej

na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 Nr 73, poz. 657 ze zm.; dalej: rozp. ONW) płatność ta nie podlega zwrotowi,

jeżeli "rozwiązanie przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych,

na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, nastąpiło z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności".

Sąd stwierdził, że w obu decyzjach brak jest w tym względzie jakichkolwiek ustaleń, a w szczególności nie wiadomo jaka umowa łączyła Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W. ze skarżącym. Była to najprawdopodobniej umowa dzierżawy, regulująca użytkowanie przez skarżącego gruntów rolnych.

Zdaniem Sądu, jeżeli ten fakt potwierdzi się w uzupełniającym postępowaniu wyjaśniającym, znajdzie zastosowanie wymieniony przepis. Rozstrzygniecie sprawy wymaga także załączenia wyroku z dnia 17 stycznia 2005 r., sygn. akt I C 2467/03, Sadu Okręgowego w Ś. oraz poprzedzającego go orzeczenia Sądu I instancji wraz

z uzasadnieniem. Z dokumentów tych wynikać będzie przyczyna rozwiązania umowy dzierżawy, o ile taka wiązała strony, a być może na tej podstawie będzie również można ustalić, czy za zaistniałą sytuację skarżący ponosi odpowiedzialność.

Sąd I instancji wyjaśnił, że dalszym warunkiem uniknięcia zwrotu płatności jest zawiadomienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zaistnieniu okoliczności, która spowodowała zaniechanie działalności rolniczej (art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) – Dz. U. UE L z 2004 r. Nr 153, s. 30 – wyznacza na tę czynność termin 10 dniowy). Sąd zwrócił uwagę, że jak wynika z ustaleń poczynionych w decyzji

z dnia [...] marca 2009 r. w dniu [...] czerwca 2006 r. Agencja Nieruchomości Rolnych wystosowała zawiadomienie, w którym powiadomiła o obowiązku dokonania przez skarżącego zwrotu na jej rzecz działek rolnych. W aktach administracyjnych znajduje to odzwierciedlenie w treści dwóch dokumentów z dnia [...] czerwca 2006 r. (k. 2 i 3 akt administracyjnych). Z ich treści wynika, że w sprawie toczy się postępowanie egzekucyjne, a nadto żąda się wstrzymania dopłat do tych gruntów.

W ocenie Sądu I instancji, jeżeli ARiMR wiedziała o konieczności zwrotu działek (k. 2 akt administracyjnych – pismo z dnia [...] czerwca 2006 r.),

to za zupełnie zbyteczne należy uznać nakładanie identycznego obowiązku

na skarżącego. Takie żądanie byłoby wyrazem skrajnie biurokratycznego stosowania prawa. Cytowany wyżej art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2006/WE pozwala przyjąć, że nie tylko rolnik może wystosować stosowne zawiadomienie. Istotne jest tylko,

aby ono dotarło do "właściwego organu".

Za ostatnią kwestię wymagającą ustalenia Sąd I instancji uznał zagadnienie zachowania wskazanego w powołanym wyżej przepisie terminu. Ustalenia będą możliwe gdy zestawi się treść uzasadnień wyroków sądów powszechnych (a być może także akt egzekucyjnych) w zakresie ustalenia daty rozwiązania umowy (najprawdopodobniej dzierżawy) z datą zawiadomienia wskazaną w dokumencie znajdującym się w aktach administracyjnych (k. 2 i 3).

Konkludując Sąd zauważył, że akta administracyjne są na tyle nieczytelne,

że obecny na sprawie pełnomocnik organu nie mógł odczytać treści zwartych

w kserokopiach dokumentów (vide protokół rozprawy). W dalszym postępowaniu zatem należy załączyć do akt czytelne kserokopie dokumentów lub ich oryginały.

Od powyższego wyroku Prezes ARiMR złożył skargę kasacyjną wnosząc

o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi K. J. oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego:

- art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) w związku z § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006. Naruszenie wskazanych przepisów polegało na ich błędnej wykładni, to jest na uznaniu, iż ciąży na organie obowiązek podjęcia z urzędu czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy nie zaistniały okoliczności z § 9 ust. 3 rozporządzenia ONW i czy został zachowany termin z art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004.

Uzasadniając zarzut skargi kasacyjnej kasator stwierdził, że obowiązek poinformowania ARiMR o zaistnieniu okoliczności zwalniających z obowiązku zwrotu płatności ciąży na rolniku bez względu na to, że Agencja otrzymała zawiadomienie od Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] czerwca 2006 r. Wynika to z wykładni językowej przepisu art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE. Ponadto zawiadomieniu powinny towarzyszyć dokumenty udowadniające zaistnienie siły wyższej – wypowiedzenie umowy dzierżawy z przyczyn nie leżących po stronie skarżącego.

Kasator argumentuje, że z zawiadomienia z dnia [...] czerwca 2006 r. nie wynika, aby skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w rozumieniu § 9 ust. 2 rozp. ONW. Wynika

z niego jedynie tyle, że komornik sądowy do dnia [...] czerwca 2006 r. zajmie nieruchomość objętą wnioskiem egzekucyjnym.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej z przeniesienia posiadania działek rolnych nie można wprost wywieść zaniechania prowadzenia działalności rolniczej. Z akt sprawy wynika, że dopiero na podstawie wniosku o wycofanie całego wniosku złożonego przez skarżącego w dniu [...] lipca 2006 r. ARiMR została poinformowana

o zaniechaniu prowadzenia przez niego działalności rolniczej. Z zawiadomienia ANR z dnia [...] czerwca 2006 r. nie wynika przyczyna przeniesienia posiadania działek rolnych. Przyczyna ta jest istotna, gdyż może być przesłanką do zwolnienia beneficjenta ze zwrotu płatności.

Skarżący skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną

i wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację

z poprzednich pism złożonych w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone są w § 2 tego przepisu. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Wnoszący skargę kasacyjną formułuje zarzut błędnej wykładni zarówno § 9 ust. 3 rozporządzenia ONW, jak również art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji

nr 817/2004 polegający na uznaniu, że obowiązek poinformowania ARiMR o zaistnieniu okoliczności zwalniających z obowiązku zwrotu płatności może być nałożony na inny podmiot niż rolnik, oraz że to na organie administracyjnym ciąży

z urzędu obowiązek podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy nie zaistniały okoliczności wymienione w § 9 ust. 3 rozporządzenia ONW, i czy został zachowany termin określony w art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004.

Tak ujęty zarzut zasługuje na uwzględnienie.

Wyjaśnienia wymaga, że przedmiotem sprawy jest decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach ONW przyznanej na rok 2004 i 2005. Nie budziło wątpliwości,

ani organów administracyjnych, ani Sądu I instancji, że skarżący w 2006 r. zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na gruntach, do których przyznano mu dopłaty.

W związku z tym skarżący, jako wnioskodawca, nie spełnił ciążącego na nim z mocy prawa zobowiązania wieloletniego z tytułu dopłat na ONW i z tego powodu Prezes ARiMR wydał decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranych płatności.

Należy przyznać rację stronie wnoszącej skargę kasacyjną, gdy stwierdza,

że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji

nr 817/2004 oraz § 9 ust. 3 rozporządzenia ONW jest wadliwa. Zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004 o przypadkach siły wyższej zawiadamia się

na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi

ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Termin ten może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania. Jednocześnie, zgodnie z art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 817/2004, państwa członkowskie notyfikują Komisji kategorie, które uznają za siłę wyższą. Ustawodawca krajowy w § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ONW wskazał, że płatność nie podległa zwrotowi, jeżeli zaniechanie nastąpiło na skutek zaistnienia chociażby jednej z następujących okoliczności:

a) długotrwałej niezdolność do pracy producenta rolnego,

b) wystąpienia klęski żywiołowej,

c) zniszczenia budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych,

d) wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego,

e) wywłaszczenia nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte wnioskiem,

f) rozwiązaniem przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, oraz

płatność ONW nie podlega zwrotowi pod warunkiem powiadomienia przez producenta rolnego kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasadny stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) o zaistnieniu chociażby jednej z okoliczności wymienionych w pkt 1, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej.

Wykładnia językowa art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004 prowadzi do wniosku, iż do złożenia zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie zobowiązany jest rolnik. Wskazuje na to użycie zwrotu "zawiadamia się na piśmie właściwy organ (...) w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności". Należy przez to rozumieć, iż to rolnik powinien zawiadomić właściwy organ w określonym w tym przepisie terminie. Także przepisy krajowe obowiązek zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej nakładają

na producenta rolnego (rolnika) – § 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia ONW.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że w przypadku zawiadomienia właściwego organu administracyjnego o wystąpieniu siły wyższej zawiadomienie

to ma być dokonane przez rolnika w formie pisemnej, a treść składanego pisma nie może budzić wątpliwości, iż chodzi o przypadek wystąpienia siły wyższej,

zaś nadzwyczajna okoliczność, jaką jest taka siła, musi zostać poparta wiarygodnymi dowodami.

Jak powiedziano wyżej, skarżący rzeczywiście nie złożył zawiadomienia

o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem – i jest to okoliczność niesporna – a tylko takie działanie zwalniało go z obowiązku zwrotu dopłat (§ 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia ONW).

Stan faktyczny w sprawie jest taki, że skarżący, po pierwsze, zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW, pod drugie zaś, nawet

jeżeli wystąpiła siła wyższa uniemożliwiająca mu prowadzenie działalności rolniczej, nie zawiadomił o tym fakcie właściwego organu. W związku z zaniechaniem przez skarżącego dokonania tegoż zawiadomienia, organ miał prawo, a jednocześnie obowiązek zastosowania przepisu § 9 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia ONW,

co prawidłowo uczynił. Nie było wobec tego podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji ustalającą kwotę nienależnie pobranych dopłat. Już sam fakt braku zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej, skutkował decyzją zobowiązującą skarżącego do zwrotu płatności,

jako przyznanych nienależnie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wobec powyższego potrzeby przeprowadzenia rozważań, czy organ powinien zbadać z urzędu istnienie okoliczności, o których mowa w ust. 3 § 9 rozporządzenia ONW.

Reasumując zauważyć należy, że płatności ONW są przyznawane rolnikom, którzy podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Wprowadzając taki warunek prawodawca uregulował konsekwencje zaniechania prowadzenia działalności rolnej na wszystkich działkach rolnych lub na części działek rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, nakazując zwrot całości lub części płatności. Dla powstania obowiązku wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie

lub nadmiernie pobranych płatności ONW wystarczającą przesłanką jest ustalenie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej i wykluczenie istnienia przesłanek określonych w § 9 ust. 3 rozporządzenia ONW. W przepisie tym prawodawca krajowy zawarł zamknięty katalog okoliczności, których wystąpienie powoduje, że płatność ONW nie podlega zwrotowi, wprowadzając jednocześnie warunek zawiadomienia

o tych okolicznościach kierownika biura powiatowego ARiMR. Warunek taki przewidują także przepisy prawa unijnego – art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji

nr 817/2004.

Dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności niewystarczającym więc jest wystąpienie okoliczności określanych w prawie wspólnotowym jako przypadki siły wyższej. Koniecznym jest bowiem, w przypadku wystąpienia tych okoliczności, powiadomienie o ich wystąpieniu na piśmie właściwego organu w określonym terminie. Jeżeli producent rolny nie dopełnił

tego wymogu (a skarżący waśnie nie dopełnił), ustalenie przez organ zaniechania działalności rolniczej obliguje do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie

lub nadmiernie pobranych płatności i nie ma żadnego znaczenia wówczas przyczyna, dla której producent rolny zaniechał działalności rolniczej (zajęcie działek skarżącego przez komornika).

Na marginesie dodać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść pisma Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] czerwca 2006 r. nie zawiera informacji o zaniechaniu prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na obszarze ONW w świetle dyspozycji przepisu art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004. Pismo to jedynie zawiadamia biuro powiatowe ARiMR w K. o tym, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Ś. w sprawie o sygn. akt I C 2467/2003 komornik zajmie do [...] czerwca 2006 r. nieruchomość skarżącego objętą wnioskiem egzekucyjnym

Trzeba mieć na uwadze, iż zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW, konieczność zwrotu całości lub części płatności występuje w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW, lub zmniejszenia powierzchni objętej 5 letnim zobowiązaniem. Natomiast przepisy rozporządzenia nie przewidują, aby działalność rolnicza prowadzona była na określonych działkach. Nie można jednak wykluczyć, że beneficjent prowadzi działalność rolniczą także na innych działkach rolnych położonych na obszarze ONW. W takim przypadku nawet zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej

na działkach objętych postępowaniem egzekucyjnym nie musiałoby skutkować zwrotem pobranych dopłat.

Powyższe pismo nie jest zawiadomieniem o wystąpieniu siły wyższej, z powodu której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej na obszarze ONW także dlatego, że nie wynika z niego przyczyna zaniechania działalności rolniczej, a nadto nie zostało poparte żadnymi dowodami zadawalającymi organ. Tak samo rzecz

ma się w przypadku wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2006 r., w którym zwraca się on o wycofanie całego wniosku w sprawie przyznania mu kolejnych dopłat. Wniosek ten nie zawiera żadnego odniesienia do wystąpienia w gospodarstwie skarżącego siły wyższej, nie jest również poparty żadnymi dowodami, toteż nie może być skutecznie uznany za zawiadomienie przewidziane w art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004.

Z przytoczonych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, oddalając skargę.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.