Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 812/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 7 ust. 1, § 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata S.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako PWIS) - po rozpatrzeniu odwołania D.S. - utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej jako PPIS) z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u D.S. choroby zawodowej – alergicznego nieżytu nosa wymienionej pod poz. 12 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu 5 sierpnia 2013 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej wpłynęło zgłoszenie podejrzenia chorób zawodowych u D.S. występujących w wykazie chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 – dalej jako rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych) m.in. pod pozycją 12 - alergicznego nieżytu nosa. Zgłoszenia dokonał Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych (dalej jako WOMP).

W związku z powyższym PPIS wszczął postępowanie epidemiologiczne, a w dniu [...] września 2013 r. przeprowadził z D.S. dochodzenie pozwalające ustalić przebieg zatrudnienia oraz narażenia występujące na zajmowanych stanowiskach. Ponadto w dniu [...] października 2013 r. została sporządzona karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem chorób zawodowych, a w dniu [...] grudnia 2013 r. wraz z załącznikiem została przesłana do WOMP celem uzyskania orzeczeń lekarskich dotyczących stwierdzenia bądź braku podstaw do stwierdzenia wyżej wymienionych chorób zawodowych u strony.

WOMP wykonał dwukrotnie u D.S. badania laryngologiczne, w których nie stwierdzono cech charakterystycznych dla alergicznego nieżytu nosa. Badający laryngolog stwierdził bardzo duże skrzywienie przegrody nosa w lewo. W ramach postępowania diagnostyczno- orzeczniczego stronę wysłano do Szpitala Specjalistycznego [...] na konsultację alergologiczną, gdzie wykonano rhinometrię, badania tlenku azotu w dolnych drogach oddechowych oraz przewodach nosowych, spirometrię, próbę metacholinową, na podstawie których potwierdzono rozpoznanie astmy oskrzelowej. Następnie WOMP skierował D.S. na badania do Kliniki Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy celem wykonania testów prowokacyjnych, które są niezbędne do stwierdzenia zawodowego charakteru rozpoznanej astmy oskrzelowej i ewentualnie istniejącego alergicznego nieżytu nosa. W przebiegu hospitalizacji przeprowadzono wziewną próbę prowokacyjną z alergenami pochodzącymi ze środowiska pracy strony, która wypadła ujemnie - nie obserwowano klinicznych objawów obturacji oskrzeli oraz spadków parametrów wentylacji płuc w pomiarach spirometrycznych i upośledzenia drożności nosa w pomiarach PNIF, a w badaniach cytologicznych plwociny indukowanej i popłuczyn nosowych nie stwierdzono istotnego napływu do dróg oddechowych komórek charakterystycznych dla alergicznej reakcji zapalnej. Testy skórne wykonane metodą prick to prick z olejem z miejsca pracy były ujemne. Wykonana próba rozkurczowa z preparatem Ventolin dała wynik ujemny. Po zakończonej hospitalizacji w IMP D.S. otrzymał rozpoznanie: astma oskrzelowa pochodzenia zawodowego (poz. 6 wykazu chorób zawodowych) - wynik negatywny, alergiczny nieżyt nosa pochodzenia zawodowego (poz. 12 wykazu chorób zawodowych) - wynik negatywny. Astma oskrzelowa atopowa. Nadciśnienie tętnicze. Atopowe zapalenie skóry. Choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych. Stan po alloplastyce stawu biodrowego prawego. Przewlekłe zapalenie opłucnej w wywiadzie.

Biorąc powyższe pod uwagę, w dniu [...] czerwca 2014 r. WOMP wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u D.S. choroby zawodowej: alergicznego nieżytu nosa. Od powyższego orzeczenia D.S. wniósł w dniu 22 czerwca 2014r. odwołanie.

W dniu [...] listopada 2014 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (dalej jako IMPiZŚ) wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u D.S. choroby zawodowej z poz. 12.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...], PPIS nie stwierdził u D.S. choroby zawodowej, tj. alergicznego nieżytu nosa, wymienionej pod poz. 12 obowiązującego wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

D.S. nie zgodził się z wydaną decyzją i wniósł odwołanie, do którego dołączył obszerną dokumentację medyczną oraz dokumentację dotyczącą narażenia zawodowego na czynniki szkodliwe.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], PWIS uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. PWIS nakazał usunięcie zaistniałych w prowadzonym przez PPIS postępowaniu błędów proceduralnych m.in. przeprowadzenie kontroli stanowisk pracy w V S.A., a także sporządzenie protokołu z podjętej czynności, umożliwienie pełnomocnikowi V S.A. wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów przed wydaniem decyzji, uzupełnienie dokumentacji sprawy, tak aby możliwe było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., dokonanie oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a., wydanie decyzji spełniającej wszystkie wymagania określone w art. 107 k.p.a.

Rozpatrując sprawę ponownie, PPIS po przeprowadzeniu wywiadu epidemiologicznego oraz na podstawie zebranych dowodów ustalił następujący przebieg pracy zawodowej D.S.:

W latach 1980 do 1982 D.S. podczas nauki szkolnej w Zasadniczej Szkole Zawodowej odbywał praktyki zawodowe w Przedsiębiorstwie [...] na stanowisku uczeń praktycznej nauki zawodu w zawodzie cieśla budowlany. Praca ww. polegała na montowaniu szalunków.

Od [...] października 1982 r. D.S. podjął pracę w [...] na stanowisku zestawiacz surowców szklarskich przy czym podaje, że od momentu zatrudnienia przez kilka miesięcy wykonywał pracę jako sortowacz wyrobów gotowych.

Zgodnie z opisem C S.A. praca na stanowisku zestawiacz surowców szklarskich polegała na przygotowaniu zestawu szklarskiego (piasek, skaleń, soda, dolomit, odbarwiacz, stłuczka szklana) do wyrobu masy szklanej. Wszystkie składniki były wsypywane do wózka metalowego, następnie ręcznie były transportowane/przeciągane do mieszarki (250 - 300 kg), tam następowało mieszanie mechaniczne. Po zmieszaniu zestaw trafiał z powrotem do wózka, który przeciągany był do wciągarki, gdzie odbywało się mechaniczne wciągnięcie wózka do kosza zasypowego. Podobne czynności wykonywane były ze stłuczką szklaną. Wymienione czynności wykonywane były według C S.A. w narażeniu na hałas i zapylenie. Dodatkowo D.S. oświadczył, że podczas wykonywania prac w zestawiarni z mieszarki wydostawał się kurz, który dostawał się pod ubranie, na twarz, pod rękawice oraz do nosa i dróg oddechowych, co powodowało kichanie, kaszlenie, pieczenie w nosie i katar. Ponadto kurz dostawał się do oczu, co powodowało pieczenie i łzawienie. Według D.S. prace wykonywane były w narażeniu na "żrące czynniki szkodliwe dla zdrowia, promieniowanie cieplne, podczerwone, jonizujące, piasek, gorące szkło wywożone z automatów szklarskich, spaliny, hałas i kurz powstający podczas wsypywania z worków do wózka składników do wyrobu masy szklanej i następnie ich mieszaniu oraz zmiany temperatur z wysokich na niskie". Wyżej wymienione prace wykonywał jako pracownik młodociany.

Od [...] maja 1984 r. D.S. objął w [...] stanowisko: maszynisty maszyn szklarskich (późniejsza nazwa operator maszyn szklarskich). Zgodnie z opisem C S.A. praca na stanowisku operator automatów szklarskich AF - 8 polegała na: "kontroli masy kropli, smarowaniu automatu, smarowaniu części formujących (foremka kołnierzowa, przedforma, forma), kontrola prawidłowości formowania, kontrola prawidłowości wejścia wyrobów do odprężarki, wymiana nożyc do cięcia szkła i oczka przy automatach, wymiana podzespołów i części zamiennych automatu oraz reagowanie w sytuacjach awaryjnych np. zanik prądu, pożar. Wymienione czynności wykonywane były w narażeniu na hałas, mikroklimat gorący, mgłę olejową, promieniowanie podczerwone oraz pyły azbestowe". Z kolei D.S. wyjaśnił, że jako operator automatów szklarskich pracował w narażeniu na: hałas ponadnormatywny, wysokie temperatury, spaliny powstające podczas smarowania gorących części formujących wyroby szklane, smary i oleje, odbarwiacze, uszlachetniacze szkła, azbest (kaptury, rękawice, płaszcze, spodnie, płyty azbestowe stosowane w firmie do 2002 r.), watę szklaną, błyski ognia, błyski i gazy powstające podczas spawania, grafit, mgłę olejową, tlenki azotu, akroleinę, dwutlenek węgla i " inne gazy ukryte powstające podczas procesu spalania smarów i olei w różnych temperaturach", promieniowanie podczerwone, cieplne, jonizujące, zmiany temperatur. Wykonywał prace takie jak: wybieranie zastygłego, gorącego szkła z wanny pieca hutniczego i spod wanny po awariach, czyszczenie kanałów, którymi odprowadzane były spaliny i gazy powstające podczas pracy pieca hutniczego, praca przy remontach komór podczas pracy pieca hutniczego (były wtedy stosowane ubrania azbestowe ochronne), sprzątanie hali zabrudzonej sadzą, mazią i czarnym osadem powstającym podczas spalania smarów i olei.

Po odbyciu służby wojskowej ([...] października 1985 r. do [...] listopada 1987 r.) D.S. [...] grudnia 1987 r. został ponownie przyjęty na stanowisko operatora automatów szklarskich, gdzie pracował do [...] lipca 1988 r. Od [...] lipca 1988 r. do [...] listopada 1988 r. oraz od [...] maja 1990 r. do [...] sierpnia 1990 r. zatrudniony był w Zakładzie [...] T.S. na stanowisku dekarz. Praca polegała na nadzorowaniu pracowników. Ponadto od [...] września 1989 r, do dnia [...] kwietnia 1990 r. wykonywał pracę na stanowisku robotnik transportu wewnętrznego w [...], a następnie od [...] września 1990 r. do [...] stycznia 1991 r. na stanowisku maszynista maszyn do formowania wyrobów szklanych w "H" Sp. z o.o..

Od [...] marca 1992 r. do [...] lipca 1992 r. D.S. zatrudniony był w V S.A. na stanowisku kierowca wózka widłowego. Praca polegała na wywożeniu wyrobów gotowych z hali nr 1 i 2 wózkiem widłowym spalinowym oraz zgrzewaniu palet z wyrobami szklanymi w narażeniu na duże ilości spalin, zmienny mikroklimat i hałas.

W dniu [...] czerwca 1996 r. D.S. ponownie podjął pracę w V S.A. na stanowisku operatora automatu szklarskiego, którą wykonywał do [...] grudnia 2008 r. Następnie od [...] grudnia 2008 r. objął obowiązki kierowcy automatów szklarskich - do [...] listopada 2011 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. PPIS zwrócił się do IMPiZŚ o zajęcie stanowiska w sprawie oraz wydania orzeczeń lekarskich o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych u D.S.. Do pisma dołączono sporządzoną w dniu [...] stycznia 2016 r. kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem chorób zawodowych (poz. 4.1; 6; 12; 18.1). W piśmie z dnia [...] lutego 2016r. IMPiZŚ oświadczył, że podtrzymuje w całości stanowiska wyrażone w wydanych orzeczeniach lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u D.S. chorób zawodowych: chorób opłucnej lub osierdzia wywołanych pyłem azbestu (w tym rozległych zgrubień opłucnej wymienionych w poz. 4.1 wykazu chorób zawodowych), astmy oskrzelowej, alergicznego nieżytu nosa i alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego oraz podtrzymuje również w całości ustalenia i wyjaśnienia przedstawione w opinii uzupełniającej z dnia [...] stycznia 2015 r. Ponadto wyraził opinię, że nadesłana uzupełniona dokumentacja dotycząca kwestii oceny warunków pracy zawodowej pacjenta nie zawiera żadnych istotnych danych mogących wpłynąć na treść wydanych orzeczeń lekarskich oraz na ich weryfikację. IMPiZŚ w związku ze zgłaszanymi przez D.S. dolegliwościami i objawami chorobowymi w trakcie hospitalizacji przeprowadził wnikliwą i szczegółową diagnostykę obejmującą szereg badań laboratoryjnych, alergologicznych, radiologicznych oraz konsultacje specjalistyczne, które nie wykazały u badanego chorób zawodowych których istnienie było podejrzewane. Dodatkowo Instytut podkreślił, że smary nie są zaliczane do czynników astmogennych, nie są też przyczyną alergicznego nieżytu nosa oraz, że u strony stwierdzono istnienie szeregu samoistnych chorób nie związanych z warunkami pracy zawodowej. Ponadto posiadana obszerna dokumentacja medyczna pacjenta (m. in. udostępniona przez niego samego, przez PPIS oraz własna) została w całości uwzględniona przy wydawaniu orzeczeń lekarskich i była poddana szczegółowej analizie lekarskiej na etapie prowadzonego postępowania diagnostyczno – orzeczniczego. Dodatkowo IMPiZŚ podał, że rozpoznawana u D.S. astma oskrzelowa ma charakter atopowy, pozazawodowy - nie związany z warunkami pracy zawodowej zakończonej w 2011 r., co zostało wykazane w punktowych testach skórnych, które dały wynik pozytywny dla pospolitych alergenów środowiska komunalnego: roztocza kurzu domowego Dermatophagoides farinae (+) i pteronyssinus (+) oraz pyłki chwastów (++++). Przemawia za tym również utrzymujące się pomimo zakończenia pracy zawodowej w 2011 r, wysokie stężenie całkowitej IgE w surowicy i nadreaktywność oskrzeli. Instytut podał, że w czasie hospitalizacji wykonano u strony również test ekspozycyjny z olejem AVG 32, w wyniku którego nie zaobserwowano żadnych zmian klinicznych ani spirometrycznych cech obturacji oskrzeli. Ponadto z karty charakterystyki nie wynika, by olej ten miał działanie uczulające w odniesieniu do dróg oddechowych i mógł być przyczyną astmy oskrzelowej bądź alergicznego nieżytu nosa. Test naskórkowy przeprowadzony z preparatem Kleenmold 402 (środek smarny na bazie oleju mineralnego) również dał wynik ujemny - zgodnie z kartą charakterystyki nie wykazuje właściwości uczulających, w tym również w odniesieniu do dróg oddechowych; działa jedynie drażniąco na skórę. Testów z preparatem Kleenmold base 10 catalyst (katalizator do powłoki epoksydowej) nie przeprowadzano, bo jak wynika z karty charakterystyki jest to produkt żrący w związku z czym nie nadaje się do testów skórnych i prowokacyjnych, tym bardziej nie wykazuje działania uczulającego na drogi oddechowe. Instytut zauważył również, że w dokumentacji d.S. znajduje się wynik konsultacji alergologicznej z dnia [...] lutego 2014 r., w której "specjalista chorób wewnętrznych, alergolog po dokonaniu badań dodatkowych i analizie dokumentacji stwierdza, że astma oskrzelowa u ww. nie ma cech choroby zawodowej, a wśród postawionych przez niego rozpoznań nie figuruje w ogóle alergiczny nieżyt nosa.". W podsumowaniu pisma IMPiZŚ podkreślił, że strona wszystkie swoje problemy zdrowotne i dolegliwości wiąże z warunkami pracy zawodowej, przy czym stawia twierdzenia i formułuje opinie, które nie znajdują uzasadnienia medycznego.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], PPIS nie stwierdził u D.S. choroby zawodowej – alergicznego nieżytu nosa, wymienionej pod poz. 12 obowiązującego wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Podstawą wydania decyzji były orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, tj. nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy i nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. wydane przez IMPiZŚ wraz z pismem uzupełniającym z dnia [...] lutego 2016 r. oraz ocena narażenia zawodowego D.S..

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył definicję terminu "choroba zawodowa" wynikającą z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm. – dalej jako k.p.) i wskazał, że do rozpoznania choroby zawodowej niezbędne są dwa zasadnicze elementy: właściwe rozpoznanie kliniczne, które jest zgodne z chorobą wymienioną w obowiązującym wykazie oraz wykazany istotny związek przyczynowo-skutkowy rozpoznanej choroby z wykonywaną pracą. Niespełnienie chociażby jednego tych warunków skutkuje brakiem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Organ I instancji powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2012 r., II OSK 654/12, zgodnie z którym orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości, w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.

Organ I instancji, biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz uwzględniając wydane orzeczenia lekarskie przez jednostki właściwe do rozpoznania chorób zawodowych (WOMP i IMPiZŚ), w których stwierdzono, że schorzeń D.S. nie można zakwalifikować jako choroby zawodowej, stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej tj. alergicznego nieżytu nosa (poz. 12 wykazu chorób zawodowych). Organ I instancji podkreślił, że pomimo kontaktu D.S. z kurzem, sianem, olejami, smarami i klejami stosowanymi w zakładzie pracy na stanowiskach przy których pracował ww. (co potwierdziły zeznania świadków) przeprowadzone badania specjalistyczne, w tym z alergenami dostarczonymi z zakładu pracy nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej występującej pod poz. 12 aktualnego wykazu chorób zawodowych. PPIS wskazał także, iż w przeprowadzonych u D.S. badaniach laryngologicznych stwierdzono w znacznym stopniu skrzywienie przegrody nosa, a także przytoczono stanowisko IMPiZŚ, zgodnie z którym "całokształt obserwacji klinicznej, w tym podmiotowe i przedmiotowe badanie laryngologiczne oraz wyniki testów alergologicznych (dodatnie wyniki testów z pospolitymi alergenami wziewnymi pozazawodowymi, ujemny wynik testu nosowego w trakcie prowokacji swoistej) nie uzasadniają rozpoznania u pacjenta alergicznego nieżytu nosa pochodzenia zawodowego".

Odwołanie od powyższej decyzji złożył D.S.. W uzasadnieniu odwołania strona zakwestionowała prawidłowość ustaleń medycznych oraz badań IMPiZŚ. D.S. stanął na stanowisku, że przy wydawaniu decyzji powinny być zbadane wszystkie okoliczności, które mogły mieć wpływ na jego stan zdrowia w związku z pracą, którą wykonywał w firmie od 1980 r., wtedy jeszcze jako osoba niepełnoletnia. Strona podkreśliła, że Instytut nie jest w stanie odtworzyć warunków pracy, w jakich pracował. Zdaniem strony wynik wykonanej w Instytucie po próbie prowokacyjnej z olejem AVG-32 spirometrii potwierdza zmiany dotyczące pojemności płuc. Strona podkreśliła, że próba ta trwała 15 minut, zaś w pracy, w gorszych warunkach przebywał ponad 8 godzin dziennie (czasami 12 lub 16 godzin). Natomiast próbę z olejem miał przeprowadzoną w temperaturze pokojowej, mimo że w pracy stwierdzana była temperatura powietrza wyższa niż 31 stopni Celsjusza. Także próbę miał wykonaną tylko z olejem AVG-32 pomimo, że podczas pracy stosowano także smary m. in. klennmofd 402, klennmold base catalist łt 43. Strona wskazała również, że ww. smary i oleje ulegały reakcjom spalania, w wyniku których powstawało znaczne zadymienie, a także, że smar klennmold 402 był mieszany z olejem AVG-32. Strona podkreśliła, że szkodliwość ww. smarów i olei, a także informacja, że smary mieszane z innymi składnikami powodują inne szkodliwe działania jest wskazana w ich karcie charakterystyki. W jego ocenie powodem wystąpienia chorób jest praca wykonywana w C S.A..

Skarżący podniósł także, że nie był obecny podczas kontroli stanowisk pracy przeprowadzonej w C S.A. przez PPIS, ponieważ w dniu kontroli hala była po remoncie i automaty, przy których pracował wycofano, co uniemożliwiło mu wskazanie miejsc pracy, w których występowały czynniki szczególnie szkodliwe dla zdrowia pracowników. Ponadto strona wskazała, że podczas planowanych kontroli podejmowano w C S.A. działania mające obniżyć wyniki pomiarów szkodliwości czynników występujących na stanowiskach pracy. Do odwołania strona dołączyła zdjęcia dokumentujące występujące u niego zmiany skórne, a także płytę cd zawierającą RTG klatki piersiowej - prawy bok z dnia [...].11.2015 r. Dodatkowo D.S. przedłożył PWIS dodatkowe zaświadczenia lekarskie dotyczące jego stanu zdrowia, które zostały wystawione po jego powrocie z IMPiZŚ.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] PWIS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2016 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie dwie uprawnione jednostki orzecznicze w zakresie chorób zawodowych, tj. WOMP oraz IMPiZŚ wydały orzeczenia lekarskie, które po przeprowadzeniu badań nie potwierdziły występowania u D.S. choroby zawodowej objętej wnioskiem o stwierdzenie choroby zawodowej – alergicznego nieżytu nosa, wymienionej pod poz. 12 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

Dalej organ podniósł, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Organ inspekcji sanitarnej nie może orzec o chorobie zawodowej w sytuacji, gdy opinie lekarskie mówią o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organy administracyjne ani sąd administracyjny nie są uprawnione do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich.

W ocenie organu II instancji wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości w świetle innych zebranych dowodów, są spójne i logicznie uzasadnione. Organ I instancji przeprowadził dogłębne postępowanie epidemiologiczne zgodnie z zaleceniami PWIS zawartymi w decyzji z dnia [...] lipca 2015r., co znalazło też odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ I instancji odniósł się też do wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów oraz dokonał ich analizy pod kątem obowiązujących przepisów prawa.

PWIS podzielił również dokonane przez organ I instancji ustalenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej pod poz. 12 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. Powyższe oparte zostało na przeprowadzonym dwuinstancyjnym postępowaniu diagnostyczno - orzeczniczym przez dwa upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych zakłady służby zdrowia oraz na innych dowodach przeprowadzonych przez organ I instancji, w tym zeznaniach świadków. Powoływanie się zaś przez D.S. na opinię lekarza, który nie był zatrudniony w upoważnionej placówce służby zdrowia do orzekania o chorobach zawodowych jest, w ocenie organu, nieuzasadnione. Podmioty właściwe w sprawach rozpoznawania chorób zawodowych zobowiązane są kierować się aktualną wiedzą w zakresie patogenezy i epidemiologii chorób powodowanych przez czynniki szkodliwe dla człowieka występujące w środowisku pracy.

Organ podkreślił, że upoważnione jednostki orzecznicze nie rozpoznały u D.S. schorzenia, które ujęte jest w wykazie chorób zawodowych tj. alergicznego nieżytu nosa, wymienionej pod poz. 12 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. Podczas badań wykonanych w jednostkach orzeczniczych stwierdzono u odwołującego szereg samoistnych chorób, nie związanych w aspekcie przyczynowo- skutkowym z warunkami jego pracy zawodowej, co wskazane zostało m.in. w opinii uzupełniającej wydanej przez IMPIZŚ z dnia [...] lutego 2016 r. Również fakt umieszczenia określonych jednostek chorobowych w wykazie chorób zawodowych nie w każdym przypadku oznacza, że są to schorzenia związane tylko i wyłącznie z warunkami pracy. Organ podkreślił, że w około 70% przypadków w ogóle nie udaje się wskazać przyczyny zachorowania. Żaden zaś z przepisów nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka czy organ ustalają jedynie, czy to schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy.

W ocenie organu odwoławczego orzekający lekarze zgodnie wykluczyli zawodową etiologię rozpoznanych schorzeń, w tym alergicznego nieżytu nosa, kierując się ściśle określonymi kryteriami, posiadając pełną wiedzę na temat rzeczywistego zakresu obowiązków oraz sposobu wykonywania pracy (w tym sprzętu jaki był używany i w jakim okresie). Również zeznania świadków złożone w postępowaniu wyjaśniającym przed PPIS w żaden sposób nie podważały dokonanych przez organ I instancji ustaleń.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania PWIS wyjaśnił ponownie, że organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do weryfikacji podejmowanych przez te jednostki działań medycznych mających na celu ustalenie istnienia, bądź nieistnienia u danej osoby choroby zawodowej. IMPiZŚ jako jednostka uprawniona do rozpoznawania chorób zawodowych szczegółowo opisał przeprowadzone u D.S. badania, a także przyczyny dla których wykluczył istnienie u skarżącego chorób o zawodowej etiologii, w tym alergicznego nieżytu nosa, wymienionego pod poz. 12 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. Wewnętrzne zaś przekonanie skarżącego o związku występujących u niego chorób z wykonywaną w C S.A. pracą nie może stanowić podstawy do stwierdzenia u występowania u niego choroby zawodowej. Również dodatkowa dokumentacja przedłożona przez D.S. w postępowaniu odwoławczym nie dała, w ocenie organu odwoławczego, podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, ponieważ dowody te nie wnosiły do sprawy żadnych nowych ustaleń co do stanu jego zdrowia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył D.S., w której powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu. Zdaniem skarżącego w sprawie powinien wydać opinię również Rzecznik Praw Obywatelskich i Minister Zdrowia. Skarżący podniósł również zarzut przewlekłego prowadzenia przez organ jego sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania organ wyjaśnił, że była ona spowodowana nie opieszałością organów, a zawiłością sprawy oraz koniecznością wnikliwego przeanalizowania dodatkowych materiałów dowodowych, w tym dokumentacji medycznej przesyłanej w trakcie postępowania przez skarżącego. Ponadto strona w trakcie toczącego się postępowania była informowana o przyczynach niezałatwienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz.U. 2016. 1066 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2016. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji i postanowień sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazało że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie naruszają one przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem analizy Sądu w niniejszej sprawie była decyzja z dnia [...] lipca 2016 r., którą Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia u D.S. choroby zawodowej – alergicznego nieżytu nosa wymienionej pod poz. 12 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 ustawy z dnia 24 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2016.1666 j.t., dalej k.p.), zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych w § 8 ust. 1 stanowi, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zgodnie z § 7 ust. 1 tego rozporządzenia, pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje w oparciu o materiał dowodowy, a zwłaszcza w oparciu o dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika bądź też byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeśli jednak organ ten uzna, że w sprawie konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego, to może on może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

W niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej oparły się na orzeczeniach lekarskich wydanych przez dwie uprawnione jednostki orzecznicze w zakresie chorób zawodowych, tj. przez WOMP i oraz IMPiZŚ. Jednostki te jednoznacznie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z poz. 12.

Ponadto po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2015 r. organ ten po uprzednim przeprowadzeniu kontroli stanowisk pracy w V S.A. zwrócił się do IMPiZŚ o zajęciE stanowiska opartego na uzupełnionym materiale dowodowym. W piśmie z [...] lutego 2016r. IMPiZŚ wyraził opinię, że nadesłana uzupełniona dokumentacja dotycząca kwestii oceny warunków pracy zawodowej pacjenta nie zawiera żadnych istotnych danych mogących wpłynąć na treść wydanych orzeczeń lekarskich oraz na ich weryfikację. IMPiZŚ w związku ze zgłaszanymi przez skarżącego dolegliwościami i objawami chorobowymi w trakcie hospitalizacji przeprowadził wnikliwą i szczegółową diagnostykę obejmującą szereg badań laboratoryjnych, alergologicznych, radiologicznych oraz konsultacje specjalistyczne, które nie wykazały u badanego chorób zawodowych których istnienie było podejrzewane. Dodatkowo Instytut podkreślił, że smary nie są zaliczane do czynników astmogennych, nie są też przyczyną alergicznego nieżytu nosa oraz, że u strony stwierdzono istnienie szeregu samoistnych chorób nie związanych z warunkami pracy zawodowej. Całokształt obserwacji klinicznej, w tym podmiotowe i przedmiotowe badanie laryngologiczne oraz wyniki testów alergologicznych (dodatnie wyniki testów z pospolitymi alergenami wziewnymi pozazawodowymi, ujemny wynik testu nosowego w trakcie prowokacji swoistej) nie uzasadniają rozpoznania u pacjenta alergicznego nieżytu nosa pochodzenia zawodowego. Ponadto posiadana obszerna dokumentacja medyczna pacjenta (m. in. udostępniona przez niego samego, przez PPIS oraz własna) została w całości uwzględniona przy wydawaniu orzeczeń lekarskich i była poddana szczegółowej analizie lekarskiej na etapie prowadzonego postępowania diagnostyczno – orzeczniczego.

W postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej istotne jest, że ani organ administracji, ani na kolejnym etapie sąd, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy, pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Takiej kwalifikacji dokonują odpowiedni lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U.2014.1184 j.t.) zatrudnieni w jednej z jednostek orzeczniczych I czy II stopnia (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Wiąże się z tym to, iż zarówno organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, jak i sąd administracyjny nie są uprawnieni do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich oraz dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenia lekarskie w tym zakresie są więc dla wymienionych podmiotów wiążące. Podlegają one jednak ocenie, jak każdy inny dowód w postępowaniu, a zatem należy dokonać ich analizy pod względem formalnym. Kontroli wymaga więc to, czy opinia biegłego, bo taki właśnie charakter ma orzeczenie lekarskie wydawane w przedmiocie choroby zawodowej, jest w sposób dostateczny uzasadniona, w szczególności, czy wyjaśnia w sposób przekonujący ewentualne pojawiające się w badanym wypadku wątpliwości. Zadaniem organu jest więc analiza przedstawionego w orzeczeniu sposobu argumentacji tj. czy jest on logiczny, czy przekaz jest wystarczająco jasny, czy opinia jest kompletna (por. np. wyrok NSA)z 10 kwietnia 2014 r. II OSK 2734/12).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy orzeczenia zarówno WOMP jak i IMPiZŚ jednoznacznie wykluczały występowanie u skarżącego choroby zawodowej z poz. 12 wykazu chorób zawodowych. Obie upoważnione jednostki medyczne wyjaśniły w sposób wyczerpujący i klarowny dlaczego stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Pismo uzupełniające orzeczenie IMPiZŚ stanowi wystarczające wyjaśnienie powstałych na gruncie sprawy wątpliwości. Jest ono obszerne i w jasny sposób ustosunkowuje się do zarzutów strony.

Mając na względzie tak jednoznaczne stanowisko upoważnionych placówek przyjąć trzeba, że organy w oparciu o te orzeczenia dokonały należytego ustalenia stanu faktycznego, stosując się do zasad wyrażonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zaś uzasadnienia ich decyzji odpowiadają wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.

Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że jego schorzenia są następstwem wieloletniego narażenia na substancje szkodliwe w miejscu pracy i niewyjaśnienie w tym zakresie stanu faktycznego sprawy, nie może być uznana za uzasadnioną. Subiektywne przekonanie skarżącego o związku chorób z czynnikami występującymi w jego środowisku pracy nie są wystarczającą podstawą do zakwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń, wydanych przez lekarzy z uprawnionych jednostek. Skarżący został bowiem poddany w każdej z jednostek szczegółowym badaniom oraz konsultacjom lekarskim, które jednoznacznie wykluczyły, że stwierdzone schorzenia mają zawodowe podłoże. Nie ma zatem podstaw, w świetle zebranego w sprawie materiału, do zakwestionowania ustaleń organu, że brak jest podstaw do uznania, że stwierdzone u skarżącego schorzenia są przyczynowo związane z wykonywaną praca zawodową.

Oceny tej nie podważają dołączone do pisma skarżącego z [...] lutego 2017 r. dokumenty, tj. zaświadczenia lekarskie. Dokumenty te wydane przez lekarzy niebędących uprawnionymi do orzekania w sprawie chorób zawodowych (§ 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), nie mogą stanowić podstawy do weryfikacji orzeczeń medycznych podjętych przez uprawnione podmioty właściwe do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

Podkreślenia wymaga, iż sąd administracyjny - jak to wynika z art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy i tylko wyjątkowo, o ile zachodzą przesłanki z art. 106 § 3 p.p.s.a., może przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentów. Celem postępowania dowodowego prowadzonego ewentualnie przez sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej (por. np. wyrok NSA z 3 grudnia 2013 r., I OSK 308/13). W konsekwencji należy stwierdzić, że złożona na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dokumentacja w postaci zaświadczeń lekarskich nie mogła zostać oceniona przez Sąd w ramach dowodu uzupełniającego, niezależnie od tego, że dotyczyła kwestii, które nie pozostają w związku z chorobą zawodową.

Reasumując, należy stwierdzić, że dokonanie przez organy, odmiennej od oczekiwań skarżącego oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie świadczy jeszcze o tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, a w konsekwencji art. 2351 k.p. i przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Z podanych wyżej względów skargę jako niezasadną oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach dla pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.