Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 143/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6159 Inne o symbolu podstawowym 615
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z  art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie [...] gmina [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 19 listopada 2015 r. wzywano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od zażalenia od postanowienia Sądu z dnia 20 października 2015 r. oddalające wniosek o wyłączenie sędziego.

W odpowiedzi na to wzywanie do uiszczenia wpisu – skarżący złożył na niewłaściwym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w którym podał, że w chwili obecnej nie posiada oszczędności w walucie polskiej i oszczędności dewizowych oraz obligacji. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną, która posiada majątek osobisty z pierwszego małżeństwa. Dodał, że posiada niedokończony pawilon o powierzchni 88,80 m2.

Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 31 grudnia 2015 r. wezwano skarżącego do złożenia powyższego wniosku na właściwym nowo obowiązującym formularzu oraz do nadesłania dokumentów źródłowych i udzielenia wyjaśnień tj.: oświadczenia o źródłach i wysokości dochodu osób zamieszkujących we wspólnym gospodarstwie domowym, dokumentów potwierdzających wysokość dochodu skarżącego, szczegółowego- określonego kwotowo- zestawienia wydatków ponoszonych przez małżonków ze wskazaniem źródeł ich finansowania, kopii historii rachunków bankowych i lokat bankowych oraz kart kredytowych małżonków za okres od października do grudnia 2015 r., informacji o posiadanych środkach transportu i innych oświadczeń i dokumentów uzasadniających przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na to pismo skarżący złożył na nowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu tego nowego wniosku skarżący powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku złożonym na nieobowiązującym formularzu.

W odrębnym piśmie z dnia 28 stycznia 2016 r. podał dodatkowo, że obecna żona nie wyraża zgody na podanie jej dochodów z tytułu świadczenia emerytalnego, majątku osobistego i innych danych, które stanowią jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa. Nadesłał także wydruk z rachunku bankowego za okres od [..] września do [...] października 2015 r. z którego wynika, że po potrąceniu prowizji za prowadzenie tego rachunku w kwocie [..] zł saldo końcowe wynosi [...] zł.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dodać trzeba, iż jest to kolejny trzeci wniosek o przyznanie prawa pomocy, gdyż pierwszy z nich dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych i został rozpoznany postanowieniem Sądu z dnia 16 października 2014 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy w tym zakresie, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1272/14 oddalił zażalenie od tego postanowienia. Natomiast drugi wniosek dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego i został rozpoznany postanowieniem Sądu z dnia 12 maja 2015 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy w tym zakresie.

Z treści przepisu art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny.

Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony.

Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa, gdyż nie wyjaśnił co stanowi źródło jego utrzymania ani też nie nadesłał żadnego dokumentu potwierdzające te dane.

Natomiast brak zgody żony na ujawnienie wysokości jej dochodu z tytułu świadczenia emerytalnego oraz wysokości jej majątku odrębnego z poprzedniego małżeństwa nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.

Istotne jest, że małżonkowie mieszkają wspólnie, a tym samym partycypują w wydatkach związanych z utrzymaniem jednego gospodarstwa domowego. Do tych wydatków należy zaliczyć również wydatki dotyczące kosztów sądowych z tytułu prowadzenia postępowań sądowych przez jednego z małżonków. Naczelny Sąd Administracyjny, w postanowieniu z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 362/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że przy badaniu zasadność przyznania prawa pomocy istotna jest okoliczność pozostawania przez małżonków we wspólnym gospodarstwie domowym. Wpływa ona bowiem na ocenę zdolności ponoszenia kosztów sądowych niezależnie od istniejącego małżeńskiego ustroju majątkowego skarżącego. Majątek oraz dochody małżonka, pozostającego z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym muszą być wzięte pod uwagę przy badaniu zaistnienia przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy (por. też postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 112/11).

W tym stanie rzeczy uzasadnione było żądanie oświadczeń i dokumentów, które wykazywałyby możliwości płatnicze żony skarżącego.

Skarżący nie sprecyzował również wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem małżonków i nie udzielił informacji o posiadanych środkach transportu. Na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy.

W tej sytuacji przyjąć należy, że skarżący nie wykazał jakie są stałe miesięczne wydatki małżonków oraz w jakiej wysokości uzyskują łączne dochody i czy mają możliwość poczynienia rezerw finansowych.

Ponadto skarżący nadesłał jedynie wydruk rachunku bankowego za okres od [..] września do [...] października 2015 r., a w piśmie referendarza sądowego został wezwany do przedłożenia historii rachunków bankowych i lokat bankowych oraz kart kredytowych małżonków za okres trzech miesięcy tj. od października do grudnia 2015 r.

Wybiórcze wykonanie wezwania referendarza sądowego poprzez nadesłanie niepełnego rachunku bankowego oznacza, że skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji finansowej i tym samym okoliczność ta, nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.