Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2943/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 255 ust. 1 pkt 1, art. 255 ust. 4, art. 255(3) ust. 1 i ust. 5, art. 255(6), art. 255(8), art. 256 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c , art. 106 § 3, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej oraz K. D., D. K., F. K., I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1885/14 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od A. S. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej 1.100 (tysiąc sto) złotych oraz solidarnie na rzecz K. D., D. K., F. K., I. K. 800 (osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem objętym skargami kasacyjnymi, po rozpoznaniu skargi A. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnieniu patentu na wynalazek, w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję, w pkt 2 stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, w pkt 3 zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. UP RP oddalił wniosek A. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] o unieważnienie patentu nr PL.200202 na wynalazek pt: "Zawór bezpieczeństwa" udzielonego na rzecz K. D., D. K.-S., F. K., I. K. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą [...] w W. (dalej: uprawnieni) z pierwszeństwem od dnia 24 lutego 2003 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, że organ dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej kpa), art. 8 kpa, art. 77 § 1 kpa, a także art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: pwp lub Prawo własności przemysłowej) – poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu czynności dowodowych zmierzających do wyjaśnienia podnoszonej przez skarżącego kwestii wprowadzenia do obrotu gospodarczego zaworów ciśnieniowych stanowiących rozwiązanie techniczne tożsame z chronionym według spornego patentu. Wnioskodawca wykazywał brak nowości oraz nieoczywistości rozwiązania według spornego patentu, wskazując m.in. na fakt zastosowania wynalazku zawierającego sporne rozwiązanie w kopalni [...], co w jego ocenie świadczy o podaniu do wiadomości publicznej wynalazku, szkodzącym nowości rozwiązania w dacie jego zgłoszenia.

Ponadto Sąd wskazał na fakt dołączenia do akt sądowych pisma A S.A. z dnia 9 czerwca 2014 r., dopuszczonego jako dowód uzupełniający na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa). Z treści ww. pisma wynika, iż zawory bezpieczeństwa były stosowane od 1997 roku w [...]. Dokument ten koreluje z twierdzeniami strony o ujawnieniu spornego zaworu poprzez jego stosowanie w Kopalni [...] przed datą zgłoszenia, czyli 24 lutego 2003 r.

Sąd przypomniał, że zarzuty organu sugerujące brak tożsamości zaworów: objętego spornym patentem oraz tych, których dotyczy złożona do akt administracyjnych dokumentacja techniczna, a więc też tych, o których mowa w piśmie skarżącego z dnia 9 czerwca 2014 r., winny być rozważane w kontekście wszelkich wypowiedzi i oświadczeń strony w toku postępowania administracyjnego.

Sąd doszedł do przekonania, iż UP w wydanej decyzji nie odniósł się do wszystkich zarzutów wnioskodawcy, pomijając bezzasadnie wartość dowodową przedłożonej w dwóch podobnych egzemplarzach dokumentacji techniczno-ruchowej "Zaworu bezpieczeństwa" z maja 1996 r. W szczególności przedwczesny był wniosek, że żaden z dokumentów nie ujawnia konstrukcji spornych zaworów. Organ niedostatecznie zbadał, zdaniem Sądu, zakres ujawnienia informacji będących przedmiotem decyzji z dnia [...] października 1996 r. Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego oraz opinii atestacyjnej nr [...], a także nie dokonał analizy porównawczej zastrzeżeń spornego patentu i opisu technicznego zawartego w opinii atestacyjnej.

Sąd podkreślił, że gdyby w wyniku powtórnie prowadzonego postępowania dowodowego potwierdził się fakt wprowadzania zaworów do obrotu i rzeczywistego ich używania w kopalni w relewantnym dla oceny nowości okresie - fakt ten musiałby być wzięty przez organ pod uwagę jako mogący mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Reasumując, za nietrafne Sąd uznał rozumowanie organu, aby przedłożona do akt Dokumentacja techniczna nie stanowiła dowodu publicznego ujawnienia w sytuacji, gdy wywód strony zmierzał jednoznacznie do wykazania, iż publiczne ujawnienie miało w tym wypadku postać ujawnienia poprzez faktyczne stosowanie zaworu w Kopalni [...] w okresie relewantnym dla oceny okoliczności sprawy - przed datą zgłoszenia tego wynalazku do ochrony. Jeżeli były w tym względzie jakiekolwiek wątpliwości, to pismem z dnia 9 czerwca 2014 r. A S.A. jednoznacznie potwierdziła stanowisko strony w ww. kwestii.

Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia sprawy w kontekście twierdzeń wnioskodawcy w szczególności w aspekcie braku nowości spornego patentu. Poza wnikliwym ustosunkowaniem się do dokumentów znajdujących się w aktach bądź pozyskanych od stron, organ winien rozważyć podjęcie także innych działań z urzędu w kierunku należytego rozpatrzenia sprawy, jak np. zwrócić się o udzielenie dodatkowych wyjaśnień do Kopalni [...].

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c), art. 152 i art. 200 ppsa.

II

Skargę kasacyjną wniósł Urząd Patentowy zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa naruszenie:

1) przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. art. 256 ust. 1 pwp, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Urząd Patentowy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności zaniechał "podjęcia z urzędu czynności dowodowych zmierzających do wyjaśnienia podnoszonej przez skarżącego kwestii wprowadzenia do obrotu gospodarczego zaworów ciśnieniowych stanowiących rozwiązanie techniczne tożsame z chronionym według spornego patentu" (s. 12 wyroku), prowadzące od uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż ocena decyzji Urzędu powinna uwzględniać specyfikę postępowania spornego, które jest postępowaniem kontradyktoryjnym, Urząd Patentowy jest związany granicami wniosku, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, który składając wniosek o unieważnienie prawa wyłącznego powinien wykazać, jakie warunki wymagane do uzyskania prawa nie zostały spełnione, wyznaczając w ten sposób granice badania sprawy przez Urząd, Urząd nie ma obowiązku określania z urzędu jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego, jak również przeprowadzania dowodów z urzędu, natomiast zadaniem Urzędu jest wnikliwa, pełna i wyczerpująca ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego (czyli wskazanego przez strony), co powinno znaleźć odzwierciedlenie w wydanej decyzji, tym samym w istocie Urząd pełni rolę arbitra, a jego stanowisko w sprawie przedstawia wydana decyzja, co miało miejsce również w niniejszej sprawie;

2) przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. 106 § 3 w zw. art. 133 § 1 ppsa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia i ocenę zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem dowodów przedstawionych przez skarżącego dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a które zdaniem skarżącego podważają zdolność patentową (nowość) spornego rozwiązania, prowadzące do uwzględnienia skargi uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż dowody te nie były znane organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji, postępowanie sporne jest postępowaniem kontradyktoryjnym i dowody te powinny zostać przedstawione w toku postępowania spornego, a tym samym dowody te, jako spóźnione, nie mogły być brane pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji;

3) przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. – dalej: pusa) w zw. z art. 3 § 1 ppsa oraz z art. 80 kpa, polegające na przesądzeniu przez Sąd o tym, że przedłożona przez skarżącego dokumentacja techniczna stanowiła dowód publicznego ujawnienia spornego rozwiązania poprzez jego faktyczne stosowanie przed datą zgłoszenia wynalazku, a ewentualne wątpliwości w tym zakresie rozwiało pismo z dnia 9 czerwca 2014 r., którym A S.A. "jednoznacznie potwierdziła stanowisko strony w ww. kwestii, stwierdzając, iż zawory [...] były w ww. Kopalni stosowane od 1997 r." (s. 14 wyroku), prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż sąd administracyjny w ramach swojej właściwości dokonuje kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym, wskazując poczynione przez Urząd błędy i nie dokonując własnych ustaleń, Sąd natomiast powyższym stwierdzeniem przesądził o publicznym ujawnieniu spornego rozwiązania przed datą zgłoszenia wynalazku do ochrony, a co za tym idzie o braku cechy nowości, tym samym przekroczył zakres swojej kognicji oraz na podstawie art. 153 ppsa związał Urząd Patentowy dokonaną oceną i pozbawił Urząd możliwości dokonania własnych ustaleń faktycznych;

4) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez bezzasadne przyjęcie, że Urząd Patentowy w niedostateczny sposób ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności pominął wartość dowodową dokumentacji techniczno- ruchowej "Zaworu bezpieczeństwa" z maja 1996 r. i przedwcześnie wywiódł wniosek, co do braku ujawnienia konstrukcji spornych zaworów oraz niedostatecznie zbadał zakres ujawnienia informacji będących przedmiotem decyzji Prezesa Urzędu Górniczego z dnia [...] października 1996 r. oraz opinii atestacyjnej nr [...], a także nie dokonał analizy porównawczej zastrzeżeń spornego patentu i opinii technicznej zawartej w ww. opinii atestacyjnej, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż Urząd Patentowy ocenił cały materiał dowodowy i odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez strony i swoje stanowisko przedstawił w zaskarżonej decyzji, a ewentualne uchybienia w tym zakresie nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia;

5) prawa materialnego, tj. art. 24 w zw. z art. 25 ust. 1-3 pwp, poprzez błędną wykładnię polegającą na wadliwej interpretacji przesłanki nowości wynalazku i związanego z nią pojęcia publicznego ujawnienia rozwiązania, polegające na przyjęciu, że dla wykazania ujawnienia rozwiązania wystarczające są takie dokumenty jak dokumentacja techniczno-ruchowa zaworu [...] tj. decyzja o dopuszczeniu zaworów do stosowania, czy opinia atestacyjna, pomimo że, nawet przy założeniu, że część z nich ujawnia istotę spornego rozwiązania, to sam fakt wydania decyzji, sporządzenia dokumentacji, opinii, czy przeprowadzenie badania, nie uprawnia do automatycznego wniosku, iż doszło do ujawnienia rozwiązania, gdyż dla podważenia nowości rozwiązania konieczne jest wykazanie, że przed datą zgłoszenia dane rozwiązanie zostało podane do wiadomości powszechnej tj. nieograniczony krąg osób miał możliwość się z nim zapoznać i ujawnienie nastąpiło w takim zakresie aby znawca z danej dziedziny techniki mógł to rozwiązanie urzeczywistnić, tym samym konieczne jest przedstawienie materiałów potwierdzających np. wprowadzenie wytworów wg wynalazku do obrotu, wystawienie wynalazku.

Podnosząc te zarzuty skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

III

Skargę kasacyjną wnieśli również K. D., D. K.-S., F. K., I. K. – [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 24 i art. 26 pwp poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, przy braku istnienia ku temu w materiałach zgromadzonych w postępowaniu dowodów, że zgłoszony wynalazek nie spełniał kryteriów nowości i poziomu wynalazczego, a także bezzasadne przyjęcie, że zainstalowanie do prób 2 szt. spornych zaworów przed datą zgłoszenia wynalazku stanowi publiczne ujawnienie istoty wynalazku, niweczące przymioty nowości i nieoczywistości rozwiązania;

2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ppsa w zw. z art., art. 7, 8 i 77 § 1 kpa, poprzez bezzasadne przyjęcie, że Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r.nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności nie podjęcia z urzędu czynności dowodowych zmierzających do wyjaśnienia przez skarżącego kwestii wprowadzenia do obrotu gospodarczego zaworów ciśnieniowych stanowiących rozwiązanie techniczne tożsame z chronionym według spornego patentu - niewskazanie, który ze znanych organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji w sprawie Sp. [...] dowodów oferowanych przez skarżącego miał decydujące lub równorzędne znaczenie prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż Urząd Patentowy RP oparł swoje wnioski w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, omówił każdy z dowodów, jak również wskazał, które z dowodów i dlaczego nie były przydatne do rozstrzygnięcia sprawy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, natomiast jedynym nowym materiałem, niemającym wartości dowodu przedłożonym przez skarżącego na rozprawie przed WSA w dniu 26 lutego 2015 r. było pismo A z dnia 9 czerwca 2014r. (czyli pozyskane przez stronę po dacie wydania zaskarżonej decyzji) niewnoszące jakichkolwiek nowych, istotnych dla sprawy informacji, co sygnalizował na rozprawie pełnomocnik uprawnionych z patentu PL200202;

3. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 141 § 4 ppsa, poprzez ograniczenie się do wskazania wadliwości postępowania przed Urzędem Patentowym RP, nie uwzględnienia stanowiska uprawnionych z patentu nr PL200202 i zawarcie w uzasadnieniu ogólnikowego wskazania co do dalszego postępowania, nakładając na organ obowiązek wyręczenia strony /(...) podjęcie innych działań z urzędu.../ w pozyskaniu materiału dowodowego w sprawie, co wprowadza niepewność Urzędu Patentowego RP co do kierunku dalszych czynności postępowania podejmowanych przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, a tym samym uniemożliwia realizację zasady wyrażonej w art. 153 ppsa. Na marginesie wskazać należy, że zobligowanie Urzędu Patentowego RP do podejmowania działań z urzędu w zakresie pozyskiwania za stronę postępowania materiału dowodowego lub uzupełnianie oferowanego przez stronę postępowania materiału, stanowi groźny precedens w zakresie zasady kontradyktoryjności postępowania.

Podnosząc te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 255 ust. 1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej Urząd Patentowy rozstrzyga w postępowaniu spornym sprawy o unieważnienie patentu. W myśl natomiast art. 255 ust. 4 tej ustawy Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Postępowanie sporne wszczynane jest na pisemny wniosek, który m.in. powinien zawierać wskazanie podstawy prawnej oraz wskazanie środków dowodowych. Z dalszych regulacji obejmujących postępowanie sporne wynika, m.in., że w przypadku nadmiernego przewlekania postępowania przez strony Urząd Patentowy może wyznaczyć stronom postępowania w toku prowadzonego postępowania, także na posiedzeniu niejawnym, termin na podanie wszystkich twierdzeń oraz dodatkowych dowodów na ich poparcie, pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że strona wykaże, że ich powołanie w wyznaczonym terminie nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później (art. 2553 ust. 5 Prawa własności przemysłowej). Prawo własności przemysłowej wprowadza także obowiązek przeprowadzenia w postępowaniu spornym rozprawy, wyznacza obligatoryjne elementy protokołu z rozprawy, jak i obligatoryjne elementy decyzji (art. 2553 ust. 1 ,art. 2556, art. 2558 ust.1).

Z przytoczonych przepisów regulujących postępowanie sporne wynika, że jest ono oparte na zasadzie kontradyktoryjności, uwzględniającej zasadę dyspozycyjności stron postępowania. To strony wyznaczają kierunek i ramy materialnoprawne toczącego się postępowania, przedstawiając twierdzenia i dowody na ich poparcie służące ustaleniu faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a organ opiera się na dokumentacji przedstawionej przez spierające się strony, jak też na argumentacji podniesionej podczas rozprawy. Innymi słowy organ nie dokonuje samodzielnie rekonstrukcji stanu sprawy, a jedynie zajmuje stanowisko dotyczące argumentacji prezentowanej przez strony postępowania.

Postępowanie sporne nie stanowi więc nadzwyczajnego trybu, którego celem jest weryfikacja zgodności z prawem (materialnym i przepisami postępowania, które w sprawie o udzieleniu patentu miały zastosowanie) decyzji o udzieleniu patentu, lecz jest postępowaniem, w którym organ ocenia na podstawie dowodów przedłożonych przez strony tego postępowania czy zaistniała konkretna, wskazana we wniosku przesłanka unieważnienia tego prawa.

Stosownie do art. 256 ust. 1 Prawa własności przemysłowej do postępowania spornego przez Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa może polegać na stosowaniu przepisów bez żadnych modyfikacji (wprost) lub też na ich stosowaniu z pewnymi modyfikacjami albo na ich niestosowaniu wówczas, gdy ze względu na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla stosunków, do których miałyby być stosowane odpowiednio, nie mogą być w ogóle stosowane.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie już przyjmuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu spornym powinno uwzględniać specyfikę i cel tego postępowania, które ukształtowane jest na wzór postępowania cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 364/06; dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl) i że to na stronach tego postępowania - wnioskodawcy i uprawnionym - spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt II GSK 320/05; dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmuje się także, że w postępowaniu spornym Urząd Patentowy nie zbiera materiału dowodowego, gdyż taka powinność, z uwagi na kontradyktoryjność tego postępowania, spoczywa na stronach, nie zaś na Urzędzie Patentowym.

Ta specyfika postępowania spornego wyznacza wzorce oceny decyzji dokonywanej przez sąd administracyjny i granice sprawy sądowoadministracyjnej. Kontrolując decyzję w przedmiocie unieważnienia patentu pod względem jej zgodności z przepisami postępowania, sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić reguły rządzące postępowaniem spornym zawarte w Prawie własności przemysłowej, w tym również to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się do tego postępowania jedynie w sprawach nieuregulowanych w ustawie i to odpowiednio.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy odnoszące się do postępowania spornego mają też bezpośredni wpływ na dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny na wniosek jednej ze spierających się stron dowodu z dokumentu. Proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu uwzględniać bowiem musi kontrolę realizacji i przestrzegania przez organ orzekający w sprawie wiążących go - w zakresie dotyczącym dokonywania ustaleń stanu faktycznego sprawy, przeprowadzania dowodów oraz ich oceny - reguł proceduralnych. Skoro więc w postępowaniu spornym to strony tego postępowania zobligowane są do przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a Urząd Patentowy ma obowiązek ich oceny a nie "podjęcia z urzędu czynności dowodowych" (uzasadnienie zaskarżonego wyroku) to nie sposób przyjąć, że nie przedłożony w postępowaniu spornym dokument mający wskazywać na istnienie podstaw do uwzględnienie wniosku inicjującego postępowanie sporne, dopuszczony w trybie art. 106 § 3 ppsa, będzie pozostawał w związku z oceną zgodności z prawem decyzji wydanej w trybie tego postępowania.

Przenosząc te uwagi na oceniany w granicach skarg kasacyjnych wyrok podkreślić najpierw należy, że w jego podstawie prawnej powołano zarówno art.145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa. Z wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia wynika z kolei, że powodem uchylenia zaskarżonej decyzji było naruszenia art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 77 § 1 kpa, a także art.107 § 3 kpa. W ocenie Sądu I instancji do naruszenie tych przepisów doszło "poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu czynności dowodowych zmierzających do wyjaśnienia podnoszonej przez skarżącego kwestii wprowadzenia do obrotu gospodarczego zaworów ciśnieniowych stanowiących rozwiązanie techniczne tożsame z chronionym według spornego patentu". Jakkolwiek Sąd przywołując naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego powiązał je z art. 256 ust. 1 Prawa własności przemysłowej, to bez żadnego uzasadnienia i w oderwaniu od przytoczonych powyżej regulacji odnoszących się do postępowania spornego przyjął, że w postępowaniu spornym na Urzędzie Patentowym ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Zważyć przy tym należy, że Sąd I instancji nie zarzucił organowi naruszenia art. 80 kpa, a przynajmniej nie wskazał tego przepisu jako naruszony. Z akt postępowania spornego wynika, że w toku tego postępowania wnioskujący o unieważnienie patentu przedłożył szereg dokumentów, które w jego ocenie, miały wykazać brak przesłanki nowości i nieoczywistości rozwiązania. Urząd Patentowy ocenił te dowody i wskazał przyczyny, dla których przyjął, że "żaden z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie dowodzi podania do wiadomości powszechnej zaworu bezpieczeństwa SUPRA II przed datą zgłoszenia spornego wynalazku do ochrony" (str. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), jak też wskazał powody przyjęcia, że "żaden z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie świadczy o braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku". Jak już wskazano Sąd I instancji nie zarzucił organowi naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, lecz zaniechania podjęcia z urzędu czynności dowodowych zmierzających w istocie do wykazania istnienia przesłanki braku nowości. Wynika to wprost zarówno z powołanych przepisów, które Sąd uznał za naruszone, jak i ze wskazań, co do dalszego postępowania obligujących organ do podjęcia z urzędu działań w "kierunku należytego rozpatrzenia sprawy jak np. zwrócić się o udzielenie dodatkowych wyjaśnień do Kopalni [...]".

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwione uznał zarzuty obu skarg kasacyjnych obejmujące naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z powołanymi w nich przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym zastrzeżeniem, że w skardze kasacyjnej Urzędu Patentowego powołano nadto art. 80 kpa, który to przepis nie został wskazany jako naruszony przez Sąd I instancji.

Usprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia art. 106 § 3 ppsa w związku z art. 133 § 1 ppsa podniesiony w skardze kasacyjnej Urzędu Patentowego. Sąd I instancji na wniosek żądającego unieważnienia patentu dopuścił dowód "z dokumentu z dnia 9 czerwca 2014 r. wystawionego przez A SA", z którego wynika, że "zawory bezpieczeństwa [...] były stosowane od 1997 r. w [...]". Zgodzić się należy z organem, że Sąd I instancji oceniał zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem tego dowodu. Wynika to wprost z uzasadnienia zaskarżonego wyroku i jak się wydaje także powołanego w podstawie prawnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa.

Podzielić należy stanowisko Urzędu Patentowego oparte na powołanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzecznictwie, że złożony wraz ze skargą dowód jako spóźniony powinien być pominięty przy ocenie zaskarżonej decyzji. Przytoczyć w tej mierze należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt II GSK 320/05, w którym wyrażono pogląd, że dołączenie dopiero do skargi dowodów, które zgodnie z zasadą kontradyktoryjności powinny być przedstawione w postępowaniu spornym jest spóźnione.

Dodać nadto należy, że w procesie kontroli zgodności z prawem decyzji wydanej w postępowaniu spornym szczególnego znaczenia doznaje zasada orzekania na podstawie akt sprawy. To bowiem z akt postępowania spornego wynika jakie dowody zostały przedłożone na wykazanie istnienia podstaw do unieważnienia patentu. To w oparciu o te dowody dokonywana jest przez uprawniony organ ocena, czy, rzecz upraszczając, wnioskujący wykazał czy też nie wykazał istnienia przesłanek do unieważnienia. Z tego względu nie można uznać za skuteczne wykazywanie istnienia przesłanek do unieważnienia w oparciu o dowody niezłożone w postępowaniu spornym. To z kolei oznacza, że taki dowód złożony na etapie postępowania sądowego nie może być uznany za dowód niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, o którym stanowi art. 106 § 3 ppsa.

Podzielić należy także zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa podniesiony w skardze kasacyjnej uprawnionych do patentu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie w pełni odpowiada wymogom określonym w tym przepisie. Jak już wcześniej wskazano w podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano zarówno art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa. O ile w odniesieniu do tej pierwszej podstawy Sąd I instancji wyjaśnił przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, to w odniesieniu do art.145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa w zasadzie brak jest takiego wyjaśnienia. Można jedynie domniemywać, że Sąd I instancji w oparciu o dowód dopuszczony w trybie art. 106 § 3 ppsa uznał, że doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.

Ponadto uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest wewnętrznie sprzeczne. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów postępowania a równocześnie za "nietrafne" uznał "rozumowanie organu, aby przedłożona Dokumentacja techniczna nie stanowiła dowodu publicznego ujawnienia". Niezrozumiały pozostaje nadto wywód Sądu I instancji odnoszący się do nieoczywistości rozwiązania. W uzasadnieniu Sąd I instancji przytoczył odpowiednie przepisy odnoszące się do poziomu wynalazczego oraz piśmiennictwo obejmujące to zagadnienie, ale nie przeniósł tych regulacji prawnych i poglądów na ocenę zaskarżonej decyzji. Z tych fragmentów uzasadnienia wyroku, które odnoszą się do przesłanki nieoczywistości rozwiązania nie wynika, czy w tym zakresie decyzja pozostaje w zgodzie czy też w niezgodzie z prawem.

Zarówno w skardze kasacyjnej Urzędu Patentowego, jak i uprawnionych z patentu podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za przedwczesne, dostrzegając jednocześnie, że są one następstwem wadliwie poprowadzonego uzasadnienia wyroku.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargi kasacyjne i na podstawie art. 185 § 1 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach postępowania na rzecz Urzędu Patentowego RP orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 ppsa i art. 205 § 2 ppsa w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490; dalej: rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r.). Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania kasacyjnego składa się uiszczony wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 500 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 600 zł. O kosztach postępowania na rzecz K. D., D. K.-S., F. K., I. K. orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 ppsa i art. 205 § 2 ppsa w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania kasacyjnego składa się uiszczony wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 500 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 300 zł.