Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1466/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. K., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w części dotyczącej daty początkowej okresu zasiłkowego i określiło, że zasiłek stały przysługuje od dnia 1 kwietnia 2016 r. (pkt 1 decyzji), zaś w pozostałej części utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji (pkt 2 decyzji).

Decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W wyniku wniosku K. K. z dnia 28 kwietnia 2016 r. Prezydent Miasta [...] ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. przyznał wnioskodawczyni zasiłek stały od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 31 marca 2017 r. w kwocie [...] zł miesięcznie (pkt 1 decyzji) oraz odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2016 r. (pkt 3 decyzji). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód w marcu 2016 r. na osobę wyniósł [...] zł (tj. dodatek mieszkaniowy – [...] zł, pomoc od matki – [...] zł, środki finansowe na opłaty mieszkaniowe od syna – [...] zł). Dochód w kwietniu 2016 r. na osobę wyniósł [...] zł (tj. dodatek mieszkaniowy – [...] zł, pomoc od matki – [...] zł, środki finansowe na opłaty mieszkaniowe od syna – [...] zł). Od maja 2016 r. dochód na osobę wyniósł [...] zł (tj. dodatek mieszkaniowy – [...] zł, środki finansowe na opłaty mieszkaniowe od syna – [...] zł). Kryterium dochodowe na osobę samotnie gospodarującą, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2000 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1058 ze zm., dalej powoływana jako u.p.s.) w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015, poz. 1058), wynosi 634,00 zł. Wobec tego organ pierwszej instancji stwierdził, że różnica pomiędzy ww. kryterium a dochodem K. K. wynosi od czerwca 2016 r. kwotę [...] zł i od tej daty, w takiej wysokości, należy przyznać zasiłek stały do dnia 31 marca 2017 r. (data końcowa całkowitej niezdolności do pracy wynikająca z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2016 r.). Natomiast odmowa przyznania świadczenia na okres od 1 kwietnia do 31 maja 2016 r., związana jest z przekroczeniem przez wnioskodawczynię kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, które określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.

Odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. wniosła K. K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. uchyliło decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. w części dotyczącej daty początkowej okresu zasiłkowego i określiło, że zasiłek stały przysługuje od dnia 1 kwietnia 2016 r., zaś w pozostałej części utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że świadczenie przyznawane jest od miesiąca złożenia wniosku, który to K. K. złożyła w miesiącu kwietniu 2016 r. Tym samym, określenie daty początkowej okresu zasiłkowego ustalonej na dzień 1 czerwca powoduje, że decyzja w tej części jest niezgodna z prawem. Natomiast odnośnie ustalonej daty końcowej zasiłku na dzień 31 marca 2017 r. Kolegium uznało ją za prawidłową.

Odnosząc się do kwot zaliczonych do dochodu K. K., Kolegium podniosło, że w jego ocenie organ pierwszej instancji zasadnie doliczył do dochodu środki otrzymywane od syna ponieważ nie ma znaczenia, że ten nie przekazuje tych kwot bezpośrednio matce, tylko bratanicy. Istotne jest w tym przypadku przeznaczenie tych kwot poprzez dokonywanie ich wpłaty tytułem opłat za mieszkanie. Natomiast Kolegium nie podzieliło stanowiska Prezydenta odnośnie doliczenia do dochodu kwoty [...] zł, zakwalifikowanej jako pomoc od matki. W jego ocenie brak jest bezspornych dowodów potwierdzających twierdzenie organu w tym zakresie. Tak więc Kolegium podniosło, że mimo zasadnego doliczenia do dochodu strony kwot pomocowych ze strony syna, po uwzględnieniu odliczenia od dochodu spornej kwoty [...] zł (pomoc od matki), wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła K. K., kwestionując prawidłowość wyliczenia przez organ dochodu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. skarżąca poparła skargę oraz oświadczyła, że z tytułu zasiłku stałego otrzymała należne jej kwoty od 1 kwietnia do września 2016 r. Obecnie pobiera zasiłek w kwocie [...] zł na podstawie decyzji z dnia [...] października 2016 r., której oryginał okazała, a Sąd załączył jej kopię do akt sprawy. Ponadto oświadczyła, że organ zawyżył kwotę przeznaczoną na utrzymanie mieszkania o [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., którą organ uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w części dotyczącej daty początkowej okresu zasiłkowego i określił, że zasiłek stały przysługuje od dnia 1 kwietnia 2016 r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podejmując takie rozstrzygnięcie uszło więc uwadze organowi odwoławczemu to, iż pozostawił w mocy pkt 3 decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., którym odmówił K. K. przyznania pomocy w formie zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia do dnia 31 maja 2016 r. Doprowadziło to więc do sytuacji, gdzie z jednej strony organ odwoławczy przyznał zasiłek stały od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2017 r. w kwocie [...] zł miesięcznie, z drugiej zaś strony pozostawił w obiegu prawnym pkt 3 decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy tego świadczenia za kwiecień i maj 2016 r., które to świadczenie i tak od kwietnia 2016 r. do września 2016 r. skarżącej wypłacał.

Ponadto zauważenia wymaga, że organ pierwszej instancji nie czekając na rozpoznanie skargi z dnia 29 sierpnia 2016 r. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. wydał w dniu [...] października 2016 r. decyzję, którą postanowił zmienić własną decyzję z dnia [...] czerwca nr [...], od 1 września 2016 r., w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł (karta 25 akt sądowych). Uzasadniając stanowisko Prezydent wskazał, że w sierpniu 2016 r. zmieniła się sytuacja dochodowa K. K., albowiem w miesiącu tym otrzymała niższe środki finansowe od syna na opłaty mieszkaniowe oraz utraciła dodatek mieszkaniowy. Od decyzji tej skarżąca nie składała odwołania.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się więc do prawidłowości wyliczenia dochodu K. K., stanowiącego podstawę ustalenia zasiłku stałego do miesiąca września 2016 r. albowiem od tego ostatniego miesiąca istotne znaczenie ma decyzja zmieniająca Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2016 r.

I tak, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych (...) kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 634,00 zł miesięcznie (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia). Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 u.p.s.). Zgodnie zaś z ust. 4 art. 8 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; (...).

Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604,00 zł miesięcznie (§ 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r.). Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (...) - art. 106 ust. 3 u.p.s.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i braku dochodów wpłynął do organu w dniu 28 kwietnia 2016 r. Świadczenie, przy spełnieniu wymogów ustawowych, przyznane mogłoby być zatem od dnia 1 kwietnia 2016 r. a nie 1 czerwca 2016 r., co akurat prawidłowo zostało zweryfikowane w postępowaniu odwoławczym przez Kolegium. Jednakże o ile ta wadliwość została dostrzeżona, to w ocenie Sądu, organy administracji nieprawidłowo wyliczyły dochód skarżącej, stanowiący podstawę ustalenia zasiłku stałego. I tak niewątpliwie decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. został przyznany skarżącej dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł na okres sześciu miesięcy począwszy od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. W konsekwencji bez wątpienia ta kwota doliczana jest do dochodu, celem wyliczenia wysokości zasiłku stałego, czego i też nie kwestionuje skarżąca. Ponadto zarówno organ pierwszej instancji, jak i odwoławczy, uznały za konieczne doliczenie do dochodu środki finansowe od syna D. z przeznaczeniem na opłaty mieszkaniowe: w miesiącu marcu 2016 r. - kwota [...] zł, w miesiącu kwietniu 2016 r. - [...] zł, od maja 2016 r. - kwota [...] zł. Zauważenia jednak wymaga, że w oświadczeniu z dnia 2 czerwca 2016 r. K. K. wskazała, że "syn miesięcznie przekazuje środki finansowe, które bratanica J. M. przeznacza na opłacenie czynszu". Z kolei, w oświadczeniu z dnia 3 czerwca 2016 r., które dotyczyło wyjaśnienia wysokości przekazywanych środków finansowych przez syna skarżąca wyraźnie stwierdziła, że kwota "dotyczy dopłaty do wysokości dodatku mieszkaniowego, który otrzymuje do czerwca". Z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] z dnia 22 grudnia 2015 r. wynika, że od stycznia 2016 r. opłaty miesięczne wobec Spółdzielni wynoszą [...] zł. Wobec powyższego do dochodu w miesiącu marcu, poprzedzającym złożenie wniosku oraz następnych, biorąc pod uwagę wyjaśnienia skarżącej, organy powinny doliczyć otrzymaną od syna różnicę pomiędzy należnymi opłatami na rzecz Spółdzielni a dodatkiem mieszkaniowym ([...] zł – [...] zł = [...] zł), czyli kwotę [...] zł a nie kolejno kwoty: [...] zł. Oznacza to, że rację ma skarżąca, iż dochód istotny dla ustalenia zasiłku stałego został zawyżony o kwotę powyżej [...] zł.

W tym miejscu przypomnieć należy, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. W toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, jako podmiot kierujący postępowaniem, stosownie do treści art. 7 k.p.a. obowiązany jest podejmować wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a następnie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, w oparciu o treść art. 77 § 1 k.p.a. oraz dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), jak również uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia i wyjaśnienia zastosowanej w nim podstawy prawnej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu powyższe rozważania wskazują, że organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem przepisu 37 ust. 1 i 2 u.p.s., w związku z wyżej powołanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podzielając ustalenia Prezydenta w części dotyczącej ustalenie dochodu skarżącej naruszyło te przepisy w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zaś naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, w tym dokonując wyliczenia dochodu skarżącej - celem ustalenia prawidłowo zasiłku stałego do miesiąca września 2016 r. - organy administracji wezmą pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku mając na względzie po pierwsze, że organ odwoławczy przyznał zasiłek stały od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2017 r. w kwocie [...] zł miesięcznie z drugiej zaś strony pozostawił w obiegu prawnym pkt 3 decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy tego świadczenia za kwiecień i maj 2016 r., po drugie okoliczność, że w dniu 26 października 2016 r. organ pierwszej instancji zmienił własną decyzję w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego od 1 września 2016 r. i decyzja ta pozostaje w obiegu prawnym.

W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.