Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 619/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz – Frymus Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie potwierdzenia represji 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) na rzecz adw. A.C. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] zł ([...]) podwyższoną o kwotę [...]zł ([...]) stawki podatku od towaru i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności- łącznie kwotę [...]zł ([...]) /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ E. Makosz- Frymus /-/ M. Dybowski


UZASADNIENIE

IV SA/Po 619/06

U Z A S A D N I E N I E

S.S. pismem z dnia [...] września 2005 r. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej Kierownik Urzędu) o przyznanie statusu represjonowanego. Wniosek swój Zainteresowany motywował szczególności tym, że dnia [...] grudnia 1981 r.- w stanie wojennym- został zwolniony dyscyplinarnie z pracy w "H. K." za działalność związkową, samorządową, religijną i przekonania polityczne (k. 17v-18 akt administracyjnych). Do wniosku załączył odpisy szeregu dokumentów (k. 3-16 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U 162/98/1118 ze zm.- dalej uFUS) i art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.- dalej ustawa o kombatantach), i art. 104 § 1 i art. 107 § 4 kpa potwierdził, że S. S. w okresie od [...] grudnia 1981 do [...] marca 1982 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Kierownik Urzędu na podstawie art. 107 § 4 kpa odstąpił od uzasadnienia (k. 26 akt administracyjnych).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.S. wskazał, że ubiega się o przyznanie dodatku do emerytury lub odszkodowania. Zwolnienie z pracy na podstawie art. 14 § 2 dekretu o stanie wojennym [w zw.] z art. 52 KP stanowczo zaniżyło Jego zarobki, co miało ujemny wpływ na wysokość Jego renty, a obecnie emerytury. Wniósł o przyznanie prawa do skorzystania z danych GUS o wynagrodzeniu w transporcie uspołecznionym od chwili zwolnienia do pójścia na rentę (od [...] grudnia 1981 do [...] września 1995 r). Wniósł o "wystosowanie pisma do ZUS w oparciu o kpa" nakazującego naliczenie emerytury z obecnej kwoty bazowej, "co załatwi sprawę". Wniósł o pomoc Kierownika Urzędu, bo "nie wie, o co może się ubiegać, a o co nie" (k. 28 akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. Naczelnik Wydziału VII Departamentu Orzecznictwa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej Urząd) wezwał Wnioskodawcę do sprecyzowania, jakiego działania oczekuje ze strony Urzędu. Naczelnik Wydziału VII pouczył Zainteresowanego, że Urząd nie ma kompetencji w zakresie wnioskowanych przezeń działań ze strony wskazanych w piśmie instytucji (k. 29 akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. S.S. wyjaśnił, że oczekuje działania celem przyznania dodatku do emerytury, przyznania statusu osoby represjonowanej, odszkodowania za trzy miesiące pozostawania bez pracy od [...].12.1981 do [...].IV. 1982 r., naliczenia emerytury ze średniej z 2005 r., orzeczenia utraty zdrowia na skutek doznań psychicznych i fizycznych (uraz głowy) wynikających z represji, uprawnień przysługujących kombatantom i osobom represjonowanym (k. 31 akt administracyjnych).

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]grudnia 2005 r. nr [...]

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

( j.t. Dz.U 39/04/353 ze zm.- dalej uFUS) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2005 r.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, że Zainteresowany wniósł o potwierdzenia, że w okresie od [...] grudnia 1981 do [...]marca 1982 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Kierownik Urzędu potwierdził, że Strona w okresie od [...] grudnia 1981 do [...] marca 1982 r. pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona nie wykazała, by w sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne i prawne, uzasadniające uchylenie decyzji własnej. Okresami nieskładkowymi są okresy niewykonywania pracy w okresie przed dniem [...] czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat (art. 7 pkt 4 uFUS). Okresy nieskładkowe, o których mowa m. in. w art. 7, mogą być uwzględnione, jeśli zostały udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Kierownik Urzędu, zgodnie z przepisami ustawy o kombatantach (art. 117 ust. 4 uFUS). Przedstawiony przez Stronę materiał dowodowy potwierdza fakt, że pozostawanie bez pracy w okresie od [...] grudnia 1981 do [...] marca 1982 r., było skutkiem represji politycznych. Kierownik Urzędu nie jest właściwy w sprawach pozostałych okoliczności, potwierdzenia których domaga się strona. Realizowana przez Urząd ustawa o kombatantach nie wiąże żadnych skutków prawnych z faktem pozostawania bez pracy na skutek represji politycznych we wskazanym okresie. Korespondencja w sprawie wskazuje na możliwość zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 uFUS (zgodnie z którym okresami składkowymi są okresy świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających świadczenie pracy na rzecz ww organizacji. W przypadku wystąpienia przez Stronę ze stosownym wnioskiem i po przedstawieniu dowodów, okoliczność ta stać się może przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.S. zarzucił "niepełne w treści orzecznictwo i nieprzyznanie dodatku do emerytury dla osób represjonowanych". Przez Urząd i dokumenty jest potwierdzone, że od [...].12.1981 do [...].4.1982 r. Skarżący podniósł w szczególności (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy), że nie mógł podjąć pracy na skutek represji politycznych. Zakłady pracy zostały zmilitaryzowane. Urząd nie orzekł, że Zainteresowany został zwolniony z H. K. na skutek represji za działalność związkową. Zainteresowanego zwolniono z pracy art. 52 [KP i] art. 14 § 2 dekretu o stanie wojennym za czynne organizowanie strajku w dniu [...]grudnia 1981 r. i podtrzymywanie strajku do [...] grudnia 1981 r. "Solidarność" strajkowała przeciw stanowi wojennemu i uwięzieniu przywódców "Solidarności". Wprowadzenie stanu wojennego było sprzeczne z ideami "Solidarności" i zagrożeniem dla wolności Polski. Zwolnienie z art. 52 [KP i] art. 14 § 2 dekretu, w stanie wojennym było wilczym biletem. W H.K. Zainteresowany zarabiał ponad [...] zł, natomiast w pierwszej pracy z nakazu otrzymał [...] zł. Jak Zainteresowany ma udowodnić, że działał w [...], skoro w firmach, w których był zatrudniony, takie nie istniały. Zainteresowany sądził, że Dyrektor Departamentu Orzecznictwa: ma wpływ na decyzje ZUS; może przyznać emeryturę specjalną lub dodatek do emerytury. W ocenie Skarżącego, co do dowodów Jego działalności politycznej i związkowej, winny wystarczyć dokumenty, które przedstawił. S.S. wniósł o przyznanie dodatku emerytalnego z tytułu represji za działalność związkową i polityczną w czasie strajku. Represje w stanie wojennym to brak pracy przez 3 miesiące, zatrudnianie na najniższych stawkach; zmuszenie Zainteresowanego do przeprowadzki z O. do Ś.. Życie w ciągłym stresie doprowadziło Skarżącego do choroby. Nie szukał sprawiedliwości po 1992 r.

W odpowiedzi naskarżę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną.

1. Sąd administracyjny dokonuje kontroli decyzji organów administracji publicznej

jedynie w zakresie ich zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych- Dz.U. 153/02/1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa). Wobec powyższego istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnieniem jest, czy i jakie roszczenia przysługują stronie na podstawie prawa materialnego; któremu z organów przysługuje kognicja dla orzekania o każdym z tych roszczeń; w jakim trybie roszczeń tych strona może skutecznie dochodzić.

2. Skarżący zdaje się nawiązywać do rozumienia pojęcia represja, powszechnie przyjętego w języku polskim (" surowe środki odwetu; ich stosowanie"- "Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego PWN 1965 t. VII s.931; "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka- PWN 1992 t.3 s.47; "kara, karanie (przez państwo albo sądy); polityczny: środek odwetu, ucisku, tłumienia buntu"- W. Kopaliński "Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych" WP 1990 s.438-9) i z tego rozumienia wyprowadza błędny wniosek, że podleganie represjom w rozumieniu politycznym po dniu [...] grudnia 1981 r., pozwala na nabycie uprawnień na podstawie uFUS – innych niż wynikające z zaskarżonej decyzji. W przypadku S.S.- rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodów politycznych, z uwagi na czynne organizowanie strajku w H. K. dnia [...] grudnia 1981 r., a następnie udział w strajku w okresie od 14 grudnia 1981 do 23 grudnia 1981 r.) na podstawie art. 52 kp w z. z art. 14 ust. 2 dekretu Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym- ( Dz. U. 29/81/154- dalej dekret) było represją w rozumieniu politycznym (jako środek ucisku), lecz nie w rozumieniu karnym.

3. Ustawodawca nie każdą represję objął materialnoprawnym działaniem ustawy, wyraźnie definiując (definicja legalna) pojęcie "represje" w rozumieniu- przykładowo: art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach, art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm- dalej ustawa z 1996 r. ), jak i w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu (j.t. Dz.U. 60/01/622 ze zm- dalej ustawa z 1994 r. ). Obowiązkiem Sądu Administracyjnego jest badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, nie zaś zastępowanie ustawodawcy w określaniu, które jeszcze rodzaje represji winny wiązać się z nabyciem uprawnień na podstawie danej ustawy. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że pozostaje w zgodzie z zasadą państwa prawnego przyznanie uprawnień do świadczenia tylko pewnej, ściśle określonej grupie osób srożej represjonowanych, z pominięciem osób, które doznały represji mniej dolegliwych ( art. 2 i art. 32 Konstytucji RP; uzasadnienie uchwały 7 Sędziów NSA z 12.10.1998- OPS 5/98- ONSA 1/99/1). Przykładowo art. 1 ustawy z 1996 r. przewiduje prawo do świadczenia pieniężnego dla osób, które podlegały represjom określonym w ustawie. Ustawa nie przewiduje objęcia świadczeniem wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Nie dotyczy też wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy- w szczególności ustawa przewiduje świadczenia tylko dla tych osób, wobec których okupanci stosowali represję pracy niewolniczej w zaostrzonej formie. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja przymusowo zatrudnionych, izolowanych od dotychczasowego środowiska, była nieporównanie gorsza od sytuacji innych, przymusowo zatrudnionych osób, i to nawet wówczas, gdy warunki pracy były porównywalne ( uzasadnienie uchwały 7 S NSA z 12.10.1998- ONSA 1/99/1). W art. 2 ustawy z 1996 r., ustawodawca definiuje pojęcie represji w rozumieniu tej ustawy.

4. Kierownik Urzędu prawidłowo zakwalifikował wniosek S.S. z dnia [...] września 2005 r. jako wniosek o wydanie decyzji o potwierdzenie okresu nieskładkowego- okresu niewykonywania pracy w okresie przed dniem [...] czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych ( art. 7 pkt 4 w zw. z art. 117 ust. 1 i 4 uFUS). Przepisy art. 117 uFUS zawarte są w Dziale IX Postępowanie w sprawach świadczeń i wypłata świadczeń Rozdziale 1 Ogólne zasady postępowania. Art. 117 uFUS zawiera wyłącznie normy o charakterze procesowym- określa reguły dowodzenia wymienionych w przepisach okresów składkowych i nieskładkowych (K. Antonów, M. Bartnicki "Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz" Zakamycze 2004 s. 387 uw. 1, s. 390 uw. 3), nie zaś materialnoprawnym. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy (w świetle twierdzeń Wnioskodawcy o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przedkładanych odpisów dokumentów), ustawodawca określił, że okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 pkt 4 uFUS, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Kierownik Urzędu, zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (art. 117 ust. 3 uFUS).

5. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, oparte są na prawidłowych ustaleniach Kierownika Urzędu. W szczególności odpis: świadectwa pracy z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...], z adnotacją o rozwiązaniu stosunku pracy w trybie art. 52 KP, z adnotacją z dnia [...] października 1990 r. Zastępcy Kierownika Biura Kadr i Szkolenia Kombinatu Metalurgicznego "H.K." w D.G.; pisma Zastępcy Kierownika Biura Kadr i Szkolenia Kombinatu Metalurgicznego "H.K." w D.G. z dnia [...] grudnia 1981 r. Zn. [...] o rozwiązaniu z dniem 30 grudnia 1981 r. umowy o pracę bez wypowiedzenia "z powodu art. 14 pkt 2 dekretu Rady Państwa z dnia 13 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w zw. z art. 52 KP"; orzeczenia z dnia [...] stycznia 1982 r. nr [...]Terenowej Komisji Odwoławczej do spraw Pracy w D.G. o oddaleniu wniosku S.S.; opinii pracowniczej z dnia [...] marca 1982 r. [...] Kombinatu Metalurgicznego "H.K." w D.G.; świadectwa pracy z dnia [...] sierpnia 1995 r. [...] Stacji Rejonowej K. o zatrudnieniu Zainteresowanego w okresie od [...] kwietnia 1982 do [...].6.1982 jako stażysty na nastawniczego i od [...].6.1982 do [...] marca 1984 r. jako nastawniczego I kl (k. 13-16, 6 akt administracyjnych), dały pełną podstawę dla poczynienia ustaleń, że S.S. w okresie od [...] grudnia 1981 r. do [...] marca 1982 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Odpisy tych dokumentów nie nasunęły Kierownikowi Urzędu żadnych wątpliwości co do ich wiarogodności i autentyczności (art. 80 kpa). W szczególności zaskarżona decyzja nie mogła obejmować dnia [...] grudnia 1981 r., skoro rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z dniem [...] grudnia 1981 r., a w świadectwie pracy Kombinat Metalurgiczny wskazał, że stosunek pracy trwał do [...] grudnia 1981 r. włącznie ( odpowiednio- uchwała SN z dnia 6.X.1998- III ZP 31/98– OSNP 3/99/80, akceptowana przez M.T.Romer "Prawo pracy. Komentarz" W.Pr.2005 s. 338 uw. 13). Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze (k.3 akt sądowych), nie sposób było potwierdzić decyzją kierownika Urzędu okresu pozostawania bez pracy do dnia "[...].IV.1982", skoro miesiąc kwiecień ma 30 dni, a nadto z odpisu świadectwa pracy z dnia [...] sierpnia 1995 r. PKP Stacji Rejonowej K. wynika jednoznacznie, że S.S. już dnia [...] kwietnia 1982 r. rozpoczął pracę i był pracownikiem PKP bez przerwy od [...] kwietnia 1982 do [...] marca 1984 r. (k. 6 akt administracyjnych). Podanie w skardze daty "[...].IV.1982" jest zapewne omyłką pisarską Skarżącego, skoro we wniosku z dnia [...] września 2005 r. podał jednoznacznie, że "od [...].12.1981 do dnia [...].04.1982" nie miał żadnych dochodów, "okres braku pracy od [...]12.1981 do dnia [...].04.1982 r. udokumentowałem świadectwami pracy" (k. 18v-18 w zw. z k.6,15 akt administracyjnych). Wskazywanie skrajnych dat "od [...].12.1981 do dnia [...].04.1982" w zestawieniu z przedłożonymi odpisami świadectw pracy pozwala na przyjęcie, że Wnioskodawca wskazuje w istocie okres pomiędzy tymi datami granicznymi- to jest w rzeczywistości okres obejmujący [...] grudnia 1981 do [...] marca 1982 r. włącznie.

Skoro takie były twierdzenia Zainteresowanego o faktach i takie przedłożył Kierownikowi Urzędu dokumenty, to zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca ją decyzja są zgodne z prawem, a skarga podlega oddaleniu ( art. 151 ppsa).

6. Kierownik Urzędu trafnie zauważył, że Zainteresowany nie podnosił we wniosku ani w przedłożonych przez siebie odpisach dokumentów, by świadczył pracę po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r (art. 6 ust. 1 pkt 10 uFUS). S.S. twierdzeń takich nie podnosi także w skardze ("jak mogę udowodnić, że działałem w Z.Z. "[...]" skoro w firmach, w których mnie zatrudniano, takie nie istniały") ani nie wskazuje w niej dowodów na tę okoliczność ( "Co do dowodów mojej działalności politycznej i związkowej, to powinny wystarczyć dokumenty, które przedstawiłem"; k. 3v akt sądowych). Wymieniani przez Skarżącego świadkowie wskazywani są jedynie dla wykazania udziału S.S. w strajku (które to okoliczności- jako będące przyczyną zwolnienia z H.K.- zostały należycie ustalone i uwzględnione- zgodnie z wnioskiem Zainteresowanego, w zaskarżonej decyzji). Skarżący nie powoływał się w ogóle na pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r., a jedynie na działalność związkową w postaci udziału w strajku w dniach od [...] do [...] grudnia 1981 r., zakazaną przez art. 14 ust. 2 dekretu Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym- Dz.U. 29/81/154 w brzmieniu pierwotnym) i doznane następnie represje w rozumieniu represji politycznych. Nie ulega wątpliwości, że gdyby Zainteresowany uzyskał nowe dowody konieczne dla wykazania przesłanek z art. 6 ust. 1 pkt 10 uFUS (np. na podstawie dokumentów z Instytutu Pamięci Narodowej), wówczas może wystąpić do Kierownika Urzędu z nowym wnioskiem- na podstawie art. 117 ust. 4 uFUS.

7. Orzekanie o prawie do emerytury i wysokości tejże należy do organu rentowego, którym co do zasady jest jednostka organizacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, określona w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwa do wydawania decyzji w sprawach świadczeń ( art. 4 pkt 6 uFUS w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych- Dz.U. 137/98/887 ze zm.). W ramach podziału kompetencji między organ rentowy a Kierownika Urzędu, Kierownik Urzędu ani działający w Jego imieniu Dyrektor Departamentu Orzecznictwa nie "ma wpływu na decyzje ZUS" (k. 3v akt sądowych). W szczególności Kierownik Urzędu nie może przyznać emerytury specjalnej lub dodatku do emerytury" (k. 3v akt sądowych).

8. Zaskarżona decyzja- jeśli stanie się prawomocną- wiązać będzie organ rentowy co do wykazania przez Skarżącego okresu nieskładkowego (od [...] grudnia 1981 do [...] marca 1982) na podstawie art. 7 pkt 4 uFUS i w tym tylko znaczeniu "wpłynie" na decyzję emerytalną organu rentowego. Gdyby Zainteresowany nie zgadzał się z decyzją organu rentowego w zakresie prawa do emerytury bądź jej wysokości, może wnieść odwołanie do właściwego sądu powszechnego- Sądu Okręgowego- Sądu Ubezpieczeń Społecznych (art. 177 in princ. Konstytucji RP- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319, zm. 200/06/1471; art. 477 [8] § 1 w z. z art. 476 § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 1 kpc). Tylko w takim postępowaniu organ rentowy ( a nie Kierownik Urzędu) rozstrzygnie, czy w świetle prawa materialnego możliwym będzie "naliczenie emerytury z zarobków przed zwolnieniem z art. 52 [kp i ] art. 14 § 2 lub ze średniej ZUS" (k. 3v akt sądowych) bądź "naliczenie emerytury ze średniej z 2005 r." bądź "obecnej kwoty bazowej" (k. 28, 31 akt administracyjnych).

9. O ewentualnym przyznaniu emerytury na warunkach lub w wysokości innej niż określona w ustawie w szczególnie uzasadnionych przypadkach orzec może wyłącznie Prezes Rady Ministrów (art. 82 ust. 1 uFUS). O przyznaniu świadczeń w drodze wyjątku- przy spełnieniu dalszych przesłanek przewidzianych prawem materialnym- orzec może wyłącznie Prezes ZUS ( art. 83 ust. 1 uFUS, art. 16 ust. 1, 2 i 6 ustawy o kombatantach).

Ze stosownymi wnioskami Zainteresowany może wystąpić- odpowiednio- do właściwego organu rentowego, Prezesa Rady Ministrów bądź Prezesa ZUS.

10. Zagadnienie wynagrodzenia ewentualnej szkody, wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej za: utratę zarobków w okresie od [...] grudnia 1981 do [...] marca 1982 r.; obniżenie zarobków w okresie od [...]kwietnia 1982 do [...] września 1995 r. (daty przejścia na rentę), a następnie zmniejszenia wysokości renty i emerytury w stosunku do tej, którą Skarżący by uzyskał nadal wykonując wysokopłatną pracę w H.K.; za utratę zdrowia – w przypadku wykazania adekwatnego związku przyczynowego między represjami a pogorszeniem się stanu zdrowia, rozstrzygnąć może wyłącznie sąd powszechny (art. 177 in princ. Konstytucji, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji, art. 417 i nast. kc).

Wraz z wejściem w życie Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., domniemywa się właściwość sądów powszechnych we wszystkich sprawach, z wyjątkiem ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów ( art. 177 Konstytucji). W doktrynie trafnie wskazuje się, że dla przyjęcia właściwości sądu powszechnego nie jest konieczne pozytywne określenie jego kompetencji, lecz wystarczy brak ustawy zastrzegającej kompetencję do rozpoznania sprawy przez inny sąd ( R. Lewicka "Realizacja prawa do sądu a spory kompetencyjne w świetle nowych regulacji prawnych" PiP 11/04/62; przykładowo uzasadnienia: wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10.7.2000- SK 12/99- OTK 5/00/143; postanowienia SN z 25.1.2001- I CKN 1343/00– OSNC 9/01/133; wyroku SN z 12.12.1997- I CKN 370/97- OSNC 7-8/ 98/116; postanowienia SN z: 6.4.2000- II CKN 285/00- OSNC 10/00/188; 21.5.2002- III CK 53/02- OSNC 2/03/31). Domniemania właściwości sądu powszechnego nie usuwa określenie klauzulą pozytywną zakresu orzekania sądów administracyjnych w art. 184 zd. 1 Konstytucji, który wskazuje, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej.

Zdarzenia, z których Skarżący wywodzi skutki prawne, powstały przed dniem [...] września 2004 r.- przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy- Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 162/04/1692- dalej ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 5 ustawy zmieniającej, do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie owej ustawy, stosuje się przepisy art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. W doktrynie trafnie wskazuje się, że od momentu wejścia w życie Konstytucji RP ( 17 października 1997 r.), treść normatywna art. 160 kpa uległa zmianie ( M. Safjan "Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej- po 1 września 2004 r." W.Pr. 2004 s. 91- 93).

Ponieważ w sprawie nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem art. 145 § 1 kpa ani uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 153 kpa. W sprawie nie znajdzie także zastosowania art. 160 kpa, bowiem nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 kpa ani do stwierdzenia nieważności takiej decyzji; w szczególności o odszkodowaniu od organu wymienionego w § 1 nie mógł orzec organ administracji publicznej, bowiem nie stwierdził nieważności decyzji z powodu naruszenia art. 156 § 1 kpa ani nie stwierdził, w myśl art. 158 § 2 kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 ( art. 160 § 4 zd. 1 kpa). W sprawie nie doszło też do wzruszenia decyzji w stanie nagłej konieczności na podstawie art. 161 kpa. W sprawie nie zachodzą także przesłanki zastosowania art. 287 ppsa. W żaden sposób o tym żądaniu nie mógł rozstrzygać decyzją Kierownik Urzędu.

11. Do prerogatyw władzy ustawodawczej, a nie sądowniczej, należy określanie, które z rodzajów represji uprawniają osoby poddane represjom w latach wojny i w okresie powojennym, do danej kategorii świadczeń, przewidzianej w jednej z trzech ustaw (ustawy o kombatantach; ustawy z 1996 r., ustawy z 1994 r. ), bądź uprawniają do nabycia świadczeń emerytalnych na podstawie uFUS. Trafnie Skarżący wskazuje, że podlegał represjom w okresie od [...] grudnia 1981 do [...] marca 1982 r., a nadto że zdarzenia te wpłynęły na dalsze życie Zainteresowanego, jednakże wbrew ocenie S.S., ustawa o kombatantach ani ustawa o emeryturach i rentach z FUS- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy- nie wpłynęły na możliwość uwzględnienia wniosku w większym zakresie, niźli wynika to z zaskarżonej decyzji. O prawidłowej subsumcji zadecydowało to, że Zainteresowany nie wykazał, by nie wykonywał pracy w okresie (dłuższym niż uwzględniony przez Kierownika Urzędu) przed dniem [...]czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, ani by świadczył pracę po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. (art. 7 ust. 4, art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 117 ust. 4 uFUS).

Wobec powyższego skargę należało oddalić (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 ppsa i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 163/02/1348 ze zm.).

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz- Frymus /-/ M. Dybowski

AT