Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 471/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 9 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 125 poz 1317
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi Spółka na decyzję Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., decyzją z dnia

[...] nr [...] na podstawie art. 104 § 1 i 2 K.p.a., art.5 pkt. 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2017.1261 z późn. zm.), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu Pracy, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367), po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu w wyniku zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u M. K., złożonego przez lekarza chorób wewnętrznych, specjalistę medycyny rodzinnej - P. O. z Przychodni Medycyny Rodzinnej P. [...] z siedzibą w S. stwierdził u M. K. zamieszkałego w S. przy ulicy [...], PESEL [...], chorobę zawodową - [...], wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z2013 r. poz. 1367).

Odwołanie od ww. decyzji do Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł w terminie ustawowym K. Sp. z o.o. w S..

W odwołaniu wskazano, że zgodnie z informacjami zawartymi w literaturze fachowej, najczęstszymi czynnikami etiologicznymi alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych są antygeny obecne w zgniłym sianie oraz białka zawarte w odchodach ptasich i sierści zwierząt. Wskazano, iż w literaturze brak jest informacji w kwestii rzekomego oddziaływania formaldehydu lub pyłu drzewnego na powstanie ww. choroby. Podniesiono również, iż nie zostały przeprowadzone żadne badania specjalistyczne na obecność zarodników termofilnych promieniowców czy pasożytów.

Stwierdzono, iż bez starannego zbadania potencjalnych źródeł ww. choroby nie można zgodzić się na stwierdzenie choroby zawodowej M. K.. Ponadto wskazano, iż w bezpośredniej obecności zakładu K. znajduje się dziesięcioletni spichlerz zbożowy, mogący być źródłem problemów M. K..

Organ odwoławczy ustalił i zważył co następuje:

W dniu [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia lekarskiego wskazano, iż pacjent pracował

od 11 stycznia 1992 r. do chwili obecnej w narażeniu na pył drewna i formaldehyd

w charakterze szlifierza i prasowacza płyt wiórowych, a następnie jako mistrz linii wykończeniowej oraz na stanowisku kierownika wydziału płyt wiórowych MDF od grudnia 2015 r. w K. Sp. z o.o. S.. Od 2015 r. obserwowano zmiany śródmiąższowe w płucach w trakcie pobytu na leczeniu szpitalnym w Wielkopolskim Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w C., które nasiliły się w grudniu 2017 r. Stwierdzono również obecność guza płuca prawego o metabolicznych cechach złośliwości w stopniu zaawansowanym IIIA (T1cN2M0). Zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc u osoby z włóknieniem śródmiąższowym podopłucnowym pozwalają rozpoznać z dużym prawdopodobieństwem charakter zawodowy schorzenia - [...], które mieści się w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. w oparciu o zebrany materiał dowodowy, ocenę narażenia zawodowego i orzeczenie lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. wydał zaskarżoną decyzję.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ odwoławczy zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o wyjaśnienie podniesionych w odwołaniu wątpliwości.

W odpowiedzi jednostka orzecznicza wyjaśniła, iż brak przeprowadzonych przez K. Polska Sp. z o.o. badań na obecność termofilnych zarodników promieniowców nie wyklucza ich istnienia na powierzchni płyt i w pyle drewna, na które narażony był M. K., powodując przewlekłe alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych. Podkreślono, że fachowa literatura medyczna wymienia również prace przy obróbce drewna jako narażenie na wystąpienie zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych, o czym nie chciał wspomnieć Zarząd Firmy K.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. wskazał, iż 26 letnia praca

w charakterze prasowacza płyt, mistrza szlifierki płyt MDF oraz nadzorującego pracę linii wykończeniowej płyt wiórowych, spowodowała przewlekłe zapalenie pęcherzyków płucnych powodując zaburzenia wentylacji płuc o typie restrykcji z upośledzeniem dyfuzyjnej sprawności płuc, prowadząc do włóknienia śródmiąższowego podopłucnowego.

Podkreślono, iż nie ma wątpliwości, że diagnozowane u M. K. przewlekłe alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych przez Wlkp. Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w P. pozostaje w związku z narażeniem zawodowym na pył drewna i pozwala wykazać chorobę zawodową wymienioną w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych.

W dniu 2 lipca 2018 r. do Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wpłynęło pismo, wraz z załączonymi kartami leczenia szpitalnego, w którym M. K. ponownie wskazał, na czynniki, które towarzyszyły mu przez okres 26 lat pracy w K.

K. Sp. z o.o., odnosząc się do powyższego pisma jednostki orzeczniczej, ponownie powołał się na informacje Centralnego Instytutu Ochrony Pracy dotyczące potencjalnych przyczyn alergicznej choroby zawodowej i wskazała ,iż:

- Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., twierdząc, że brak przeprowadzonych przez K. badań na obecność termofilnych zarodników promieniowców rzekomo nie wyklucza ich istnienia na powierzchni płyt i w pyle (od szlifowania płyt), wywodząc tym samym spowodowanie przewlekłego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych - poświadcza elementarny brak znajomości tematu i warunków pracy na produkcji płyt drewnopochodnych w K. Sp. z o.o.;

- K. P. nie jest tartakiem, gdzie obrabia się surowe drewno, gdzie powstaje pył drzewny, w którym faktycznie mogą występować zarodniki promieniowców, a proces produkcyjny całkowicie wyklucza możliwość przeżycia jakichkolwiek organizmów biologicznych (grzybów, bakterii, wirusów, itp.). Ponadto po procesie technologicznym płyty trafiają na linię wykończeniową - miejsce pracy M. K. - gdzie są szlifowane. Pył poszlifierski jest odciągany za pomocą automatycznych stacji odpylania i trafia do zamkniętych zbiorników pyłowych;

- analogicznie postępuje się w przypadku płyt MDF, poza tym że są one dodatkowo poddawane we wstępnej fazie obróbce mechanicznej z udziałem pary pod ciśnieniem 14 barów, a następnie suszone i zaklejane oraz prasowane;

- wskazano, iż płyty poddawane są drobiazgowym analizom fizyko-mechanicznym

i posiadają atesty higieniczne;

- żadne termofilne zarodniki promieniowców ani też inne organizmy żywe, takich warunków reżimu technologicznego nie przetrwają, a pracy M. K. w żadnej mierze nie można zaklasyfikować do "prac przy obróbce drewna";

- bez starannego zbadania innych, potencjalnych źródeł zewnątrzpochodnego, alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych, w żadnym wypadku nie można zgodzić się na stwierdzenie choroby zawodowej M. K..

W związku z powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z prośbą o ustosunkowanie się do nowego materiału w sprawie.

W odpowiedzi jednostka orzecznicza poinformowała, że nie można wykluczyć obecności termofilnych zarodników promieniowców na powierzchni płyt MDF mimo reżimu technologicznego poprzedzającego kolejną obróbkę poprzez szlifowanie przez M. K.. Jednocześnie wskazano, że 26-letnia praca, również w godzinach nadliczbowych 10-12 godzin na dobę w kontakcie z pyłem szlifowanych płyt pozwala z dużym prawdopodobieństwem uznać chorobę zawodową - [...], wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.

W odpowiedzi na powyższe K. Sp. z o.o. podniosła m.in., iż ww. pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. jest w danej sprawie bezprzedmiotowe, ponieważ odnosi się jedynie do płyt MDF, natomiast M. K. w ostatnim dziesięcioleciu pracował na stanowisku kierowniczym nie MDF, lecz linii wykończeniowej płyt wiórowych (PW). Do skargi załączył opinię Państwowego Instytutu Technologii Drewna w P. z dnia [...] z której to wynika, iż proces produkcyjny zarówno płyty MDF jak i płyty wiórowej całkowicie wyklucza możliwość przeżycia jakichkolwiek organizmów biologicznych (grzybów, bakterii, wirusów, itp.), więc w szczególności promieniowców, zaliczanych do bakterii Gram- dodatnich.

Ponadto, dla potwierdzenia naukowej opinii, zlecono Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. empiryczne pobranie próbek wymazu z powierzchni płyt, pobranych losowo z linii wykończeniowej MDF i z magazynu płyt wiórowych. Załączone sprawozdanie z mikrobiologicznego badania powierzchni sanitarnej płyty MDF i PW przeprowadzonego przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną

w S., Oddział w S., z dnia 3 września 2018 r. potwierdza jednoznacznie brak obecności grzybów i drobnoustrojów na powierzchni zarówno płyty MDFjak i przedmiotowej PW.

Nadto K. Sp. z o.o. wskazał, iż należałoby przeprowadzić staranny wywiad środowiskowy i ustalić potencjalne źródła [...], występujące obecnie u M. K..

Jednostka orzecznicza I stopnia, poinformowała organ, że dostarczona opinia Instytutu Technologii Drewna w P., dotycząca istnienia zarodników termofilnych promieniowców na powierzchni płyt MDF/PW nie wyklucza, że w warunkach wysokiej wilgotności z uwagi na brak zabezpieczenia chemicznego (biocydami) płyty MDF/PW mogły ulec zainfekowaniu przez mikroorganizmy (m.in. grzyby strzępkowe rozkładające czy bakterie) wskutek niewłaściwego przechowywania płyt MDF/PW, co może mieć miejsce podczas prac M. K. w K. Sp. z o.o., stąd empiryczne pobranie próbek wymazu z powierzchni płyt MDF/PW (pobranych losowo) nie daje podstaw do zmiany decyzji co do zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych - postać przewlekłą jako choroby zawodowej. Zaznaczono, że stosowany formaldehyd jako środek odkażający sprzyjał nasileniu przewlekłemu alergicznemu zapaleniu pęcherzyków płucnych.

Strona skarżąca zakwestionowała powyższą opinię i wniosła uwagi i zastrzeżenia. Podkreślono, że opinia Instytutu Technologii Drewna w P., dotycząca istnienia zarodników termofilnych promieniowców na powierzchni płyt MDF/PW, wyklucza ich istnienie na powierzchni płyt, a więc na linii wykończeniowej, gdzie pracował M. K..

Podkreślono, że M. K. nie pracował na magazynie, który jest wyodrębniony geograficznie, a wymaz został pobrany zarówno na linii wykończeniowej jak i na magazynie i w obu przypadkach również empirycznie wykluczono 'występowanie zarodników i mikroorganizmów. Wskazano, że płyta jest przechowywana w warunkach suchych.

Jeśli zaś chodzi o formaldehyd, to w procesie produkcji zostaje on związany chemicznie i termicznie, w taki sposób, że wyrób gotowy posiada emisję na poziomie naturalnego drewna, co jest monitorowane w sposób ciągły. Podkreślono,

że formaldehyd (CHOH), czyli związek węgla, wodoru i tlenu, powstaje jako produkt degradacji organicznych w naturze jak też w dużych ilościach w spalinach samochodowych jako produkt niezupełnego spalania głównie z silników benzynowych bez katalizatora oraz w dymie papierosowym i w wyniku foto-oksydacji letniegoi jesiennego smogu.

Zatem czynniki nie mające związku ze środowiskiem pracy, sprzyjały alergicznemu zapaleniu pęcherzyków płucnych. W związku z powyższym według firmy należałoby przeprowadzić staranny wywiad środowiskowy i ustalić potencjalne źródła zewnątrzpochodnego, występującego obecnie [...]. Z powyższych powodów Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się z prośbą do konsultanta Krajowego w Dziedzinie Medycyny Pracy o zajęcie stanowiska odnośnie narażenia M. K. oraz wskazanie, czy proces produkcyjny i warunki panujące w zakładzie mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej - zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych - postać przewlekła. W szczególności o zajęcie stanowiska dotyczącego Opinii Instytutu Technologii Drewna w P., dotyczącej istnienia zarodników termofilnych promieniowców na powierzchni płyt MDF/PW, poza tym narażenia na formaldehyd oraz uwzględnienie narażenia, warunków pracy z punktu widzenia M. K..

W odpowiedzi na powyższe Konsultant Krajowy poinformował, iż jak wynika

z publikacji naukowych, zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych jest chorobą płuc wywoływaną nawracającym narażeniem na wdychanie różnorodnych środowiskowych antygenów (Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych - kryteria rozpoznania, leczenie, rokowanie i zapobieganie", Jędrych M.E., Szturmowicz M., Bestry I., Kuś J. Med. Pr 2016; 67 (4):517-527). W publikacji "Occupational hipersensitivity pneumonitis: an EAACI position paper". S. Quirce, O. Vandenplas, P. Campo, MJ Cruz, F. de Blay, D. Koschel, G. Moscato, G. Pala, M. Raulf, J. Sastre, A. Siracusa, SM Tarlo, J. Walusiak-Skorupa, Y. Cormier; Allergy. 2016 Jun; 71 (6): 765-79. Doi: 10.1111/all. 12866. Epub 2016 Mar 11, wskazano sześć szerokich kategorii czynników będących przyczyną wyżej wymienionej, heterogennej jednostki chorobowej. Grupy to: bakterie, grzyby, białka zwierzęce, białka roślinne, czynniki chemiczne o niskiej masie cząsteczkowej i metale. Wśród narażonych wymienieni są między innymi pracownicy pracujący przy obróbce drewna narażeni na białka roślinne drzew. Wyżej wymieniona publikacja jest wynikiem eksperckiego konsensusu opartego na szczegółowym przeglądzie dostępnej literatury przeprowadzonej przez grupę zadaniową EAACI (European Academy of Allergy and Clinical Immunology), składającą się z zespołu alergologów, lekarzy medycyny pracy i pulmonologów. Zatem to nie tylko bakterie

i grzyby są przyczyną zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych "w szczególności promieniowce, zaliczane do bakterii Gram-dodatnich", jak wskazano w piśmie z dnia 06.09.2018r. zawierającym opinie nr [...]

z Instytutu Technologii Drewna w P. z dnia 07.09.2018r. Narażenie zawodowe na białka roślinne zawarte w pyle drewna u M. K. nie budzi wątpliwości w związku z powyższym proces produkcyjny i warunki panujące w zakładzie mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej zewnątrzpochodne zapalenie pęcherzyków płucnych - postać przewlekła.

K. Sp. z o.o. po raz kolejny podkreślił, iż nie jest tartakiem, gdzie obrabia się surowe drewno, gdzie powstaje pył drzewny, w którym faktycznie mogą występować białka roślinne drzew. Wskazano, iż proces produkcyjny, a w szczególności wysoka temperatura obróbki plus chemia, w tym mocznik prowadzi do całkowitej denaturacji "białek roślinnych drzew", których nawet w drewnie jest bardzo mało, podobnie jak też całkowicie wyklucza możliwość przeżycia jakichkolwiek organizmów biologicznych (grzybów, bakterii, wirusów) oraz podtrzymała dotychczasowe zarzuty.

Zdaniem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., a także Konsultant Krajowy w dziedzinie medycyny pracy określili, iż narażenie zawodowe M. K. w K. Sp. z o.o. nie budzi wątpliwości. Proces produkcyjny i warunki panujące w zakładzie mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych - postać przewlekła. Nadto organ ten wskazał, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Natomiast zgodnie z art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Przepis ten jednoznacznie określa, którą jednostkę chorobową można uznać za chorobę zawodową. Za chorobę zawodową można uznać tylko wybrane schorzenia spełniające określone kryteria formalne

i medyczne.

Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.

Podstawę decyzji stanowi orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej

właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz ocena narażenia zawodowego pracownika. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., będący w myśl § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych jednostką właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, rozpoznał u M. K. chorobę zawodową - zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych - postać przewlekła, wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych.

W ocenie ww. jednostki orzeczniczej, zaburzenia sprawności wentylacji płuc

o typie restrykcji umiarkowanego stopnia oraz upośledzenie dyfuzyjnej sprawności płuc u osoby z włóknieniem śródmiąższowym podopłucnowym pozwalają rozpoznać z dużym prawdopodobieństwem charakter zawodowy schorzenia (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...].). Ponadto, organ odwoławczy podkreślił, iż nie ma wątpliwości, że diagnozowane u M. K. [...] pozostaje w związku z narażeniem zawodowym na pył drewna i pozwala wykazać chorobę zawodowa wymienioną w pozycji 7.2 wykazu chorób zawodowych. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych organ wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, podlegają, bowiem ocenie organu z punku widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego i jeżeli w ocenie organu są one jasne, wyjaśniają w sposób przekonywujący w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i warunki pracy badanego, to nie można znaleźć podstaw do tego, by organ zobowiązany był do dalszych poszukiwań celem potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r.,

II OSK 1766/10). Wprawdzie związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Jednakże istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lipca 2014 r., IV SA/Gl 817/13).

Zdaniem organu odwoławczego orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej oraz jej dodatkowe wyjaśnienia są przekonujące i czytelne, uzasadnione w sposób wyjaśniający wszelkie wątpliwości z odniesieniem zarówno do wyników przeprowadzonych badań, jak i innych zebranych dowodów w sprawie i stanowią podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej z uwagi na wystąpienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a rozpoznaną jednostką chorobową.

Skargę na decyzję Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] wniósł K. Spółka z o.o. w S.

W skardze zarzucił naruszenie przez organy prawa procesowego i materialnego, to jest:

1) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zaniechanie wystąpienie przez organ I instancji do lekarza orzecznika lub jednostki orzeczniczej II stopnia

o wyjaśnienie jakiego typu pył drzewny miał być przyczyną powstania choroby M. K. , a także wpływu sposobu leczenia związanego ze stwierdzonym nowotworem na powstanie zapalenia pęcherzyków płucnych ,

2) art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., którego skutkiem było bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, polegające na:

- niezastosowaniu przepisu § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów

w sprawie chorób zawodowych i w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji wyłącznie w oparciu o orzeczenie lekarskie bez odniesienia do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

- niezastosowaniu przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego w przedstawionym wyżej zakresie i w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy sprawy;

3) art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., którego skutkiem było bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego sprawy poprzez wadliwe uznanie "bezsporności" tudzież "wysokiego prawdopodobieństwa" spowodowania choroby w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym", a w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniem art. 2351 ustawy - Kodeks pracy, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazuje, że brak było wyżej wskazanych przesłanek dla ustalenia narażenia zawodowego

u skarżącej spółki, a tym samym brak podstaw do zastosowania art. 2351 ustawy - Kodeks pracy; a ponadto brak wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem , a warunkami pracy wynikającym z dokumentacji ryzyka zawodowego stanowiska M. K. ;

4) art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przy ustalaniu zarówno przyczyn wystąpienia schorzenia, jak i stopnia narażenia zawodowego na zajmowanym przez M. K. stanowisku pracy oraz nieprawidłowe rozpatrzenie całości materiału dowodowego;

5) art. 2351 ustawy - Kodeks pracy poprzez jego błędną wykładnię i ustalenie, że dla uznania danej choroby za chorobę zawodową wystarczy stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, a nie ustalenie, że warunki te ją spowodowały;

6) § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez jego niezastosowanie i pominięcie ustalenia pozazawodowych czynników' mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

7) § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż materiał dowodowy w sprawie był niewystarczający do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w sprawie [...] oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny

w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r.,

poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy rozstrzygnięciom organu administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r, poz. 2107 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej przesądza więc występowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013, poz. 1367), zaś drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie przesłanki wynikające z cytowanego wyżej art. 2351 Kodeksu pracy wystąpiły łącznie.

M. K. został zbadany w kierunku choroby zawodowej w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych – postać przewlekła, wymienionych w poz. 7.2 wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia lekarskiego wskazano, iż pacjent pracował

od 11 stycznia 1992 r. do chwili obecnej w narażeniu na pyl drewna i formaldehyd

w charakterze szlifierza i prasowacza płyt wiórowych, a następnie jako mistrz linii wykończeniowej oraz na stanowisku kierownika wydziału płyt wiórowych MDF od grudnia 2015 r. w K. Sp. z o.o. S.. Od 2015 r. obserwowano zmiany śródmiąższowe w płucach w trakcie pobytu na leczeniu szpitalnym w Wielkopolskim Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w C., które nasiliły się w grudniu 2017 r. Stwierdzono również obecność guza płuca prawego o metabolicznych cechach złośliwości w stopniu zaawansowanym IIIA (T1cN2MO). Zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc u osoby z włóknieniem śródmiąższowym podopłucnowym pozwalają rozpoznać z dużym prawdopodobieństwem charakter zawodowy schorzenia - przewlekle alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, które mieści się w pozycji 7.2 wykazu chorób zawodowych.

Argumenty każdej ze stron były kilkukrotnie wyjaśniane przez Z. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego

w S. w ww. jednostce orzeczniczej, a dodatkowo zwrócono się z prośbą o opinię do Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy. Powyższe jednostki zgodnie określiły, iż narażenie zawodowe M. K. w K. Sp. z o.o. nie budzi wątpliwości. Proces produkcyjny i warunki panujące w zakładzie mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych - postać przewlekła.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej organy przeprowadziły szczegółowe postępowanie wyjaśniające i dokonały oceny wszystkich dowodów zebranych w sprawie w tym wzięły pod uwagą choroby współistniejące u M. K. oraz czynniki środowiskowe nie naruszając w tym zakresie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Stosownie do treści § 8 ust. 1 przywołanego rozporządzenia organy wyraźnie wskazały, że podstawą wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej był materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanej jednostki diagnostycznej powołanej do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionej w § 5 omawianego aktu.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 tego rozporządzenia Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. jest właściwą jednostką orzeczniczą do wydania orzeczenia lekarskiego w przedmiocie choroby zawodowej M. K..

Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter kwalifikowanej opinii biegłego i stanowi zasadniczy dowód w sprawie, bez którego organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do stwierdzenia odmiennego schorzenia. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono istotnych wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Należy mieć na uwadze, że zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie), nie zaś w zakresie dotyczącym ich merytorycznej treści.

Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do formułowania wniosków innych niż te, które ustalono w toku badań stanowiących podstawę wydania tych orzeczeń.

Zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie zasięgnięto opinie konsultanta krajowego w dziedzinie medyny pracy, który wskazał zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych jest chorobą płuc wywoływaną nawracającym narażeniem na wdychanie różnorodnych środowiskowych antygenów (Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych - kryteria rozpoznania, leczenie, rokowanie

i zapobieganie", Jędrych M.E., Szturmowicz M., Bestry I., Kuś J. Med. Pr 2016; 67 (4):517-527). W publikacji "Occupational hipersensitivity pneumonitis: an EAACI position paper". S. Quirce, O. Vandenplas, P. Campo, MJ Cruz, F. de Blay, D. Koschel, G. Moscato, G. Pala, M. Raulf, J. Sastre, A. Siracusa, SM Tarło, J. Walusiak-Skorupa, Y. Cormier; Allergy. 2016 Jun; 71 (6): 765-79. Doi: 10.1111/all. 12866. Epub 2016 Mar 11, wskazano sześć szerokich kategorii czynników będących przyczyną wyżej wymienionej, heterogennej jednostki chorobowej. Grupy to: bakterie, grzyby, białka zwierzęce, białka roślinne, czynniki chemiczne o niskiej masie cząsteczkowej i metale. Wśród narażonych wymienieni są między innymi pracownicy pracujący przy obróbce drewna narażeni na białka roślinne drzew. Wyżej wymieniona publikacja jest wynikiem eksperckiego konsensusu opartego na szczegółowym przeglądzie dostępnej literatury przeprowadzonej przez grupę zadaniową EAACI (European Academy of Allergy and Clinical Immunology), składającą się z zespołu alergologów, lekarzy medycyny pracy

i pulmonologów. Zatem to nie tylko bakterie i grzyby są przyczyną zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych "w szczególności promieniowce, zaliczane do bakterii Gram-dodatnich", jak wskazano w piśmie z dnia 6 września 2018 r. zawierającym opinie nr [...] z Instytutu Technologii Drewna w P. z dnia 7 września 2018 r.( przez stronę skarżącą). Narażenie zawodowe na białka roślinne zawarte w pyle drewna u M. K. nie budzi wątpliwości w związku z powyższym proces produkcyjny i warunki panujące w zakładzie mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej zewnątrzpochodne zapalenie pęcherzyków płucnych - postać przewlekła.

Za trafne należy uznać stanowisko organu, że skoro ww. orzeczenie lekarskie

i opinia konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny pracy jest przekonywująca, to nie było podstaw by organ zobowiązany był przeprowadzać dalsze postępowania, aby potwierdzić stanowisko strony skarżącej.

Zdaniem Sądu zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, że diagnozowane u M. K. przewlekłe alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych pozostaje w związku z narażeniem zawodowym na pył drewna (i znajdujące się w nim białka roślinne), pozwala wykazać chorobę zawodową w pozycji 7.2 wykazu chorób zawodowych.

Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść należy, że z oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, że czynnikiem szkodliwym jest pył drewna bez różnicowania czy chodzi o płyt drewna twardego, czy też pył drewna miękkiego. Sama strona skarżąca w skierowaniu M. K. z dnia [...] ([...]) na badania profilaktyczne: okresowe wskazuje, jako między innymi czynniki szkodliwe dla zdrowia pył oraz formaldehyd również nie różnicując charakteru tego pyłu.

Jeszcze raz podkreślić należy, że celem prowadzonego postępowania przez organy obu instancji było ustalenie, czy stwierdzona u M. K. choroba zawodowa - zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych – postać przewlekła ma podłoże zawodowe, a nie ustalenie przyczyn powstania u niego choroby nowotworowej.

Z tych przyczyn, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.