Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3176/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. K. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [..] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] przyznającą R. S. zasiłek celowy w październiku 2012 r., w wysokości [...] zł na zakup środków czystości.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w toku postępowania organ pierwszej instancji uznał, że R. S. spełnia wymogi do przyznania zasiłku celowego i dlatego decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] przyznał zasiłek celowy w październiku 2012 r., w wysokości [...] zł na zakup środków czystości.

Od decyzji tej R. S. wniósł odwołanie podnosząc, że mimo złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy w dniu 30 października 2012 r., decyzję w tej sprawie otrzymał dopiero w dniu [...] stycznia 2013 r. Ponadto wskazał, że na październik 2012 r., została mu przyznana pomoc w zakresie określonym we wniosku, zaznaczył, że pomoc w październiku 2011 r., wyniosła [...] zł i była znacznie wyższa niż pomoc na października 2012 r.

Kolegium zauważyło, że świadczenie jakim jest zasiłek celowy przyznawane jest na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175, poz. 1362 ze zm.), który wskazuje, że przyznanie tej formy pomocy odbywa się w sferze swobodnego uznania i nawet jeśli są spełnione przesłanki organ może go przyznać lecz nie musi. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że skarżący nie kwestionuje w odwołaniu decyzji wydanej w pierwszej instancji (i wysokości kwoty zasiłku, ale odnosi się do zakresu pomocy udzielonej w październiku 2012 r., wszystkimi wydanymi decyzjami dotyczącymi przyznania pomocy na ten miesiąc. Kolegium wskazało, że przy tak skonstruowanych zarzutach nie może odnieść się do ich zasadności.

Reasumując Kolegium uznało, że brak jest podstaw do zakwestionowania ustaleń dokonanych przez organ I instancji w związku z powyższym Kolegium decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. S. domagając się jej uchylenia. Skarżący zakwestionował prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Zaznaczył, że do chwili obecnej mimo upływu roku od wydania decyzji nadal nie otrzymał pieniędzy. Podkreślił, że sytuacja jego rodziny jest bardzo trudna, on jest osobą niepełnosprawną od 1994 roku, jego żona nie pracuje w związku z czym jedynym dochodem rodziny jest zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie R. S. kwestionuje decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., udzielającą pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w październiku 2012 r., w wysokości [...] zł na zakup środków czystości.

Materialnoprawną podstawę dla wydania decyzji stanowił przepis art. 39 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. z 2009 r. Dz. U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Stosownie do ust. 2 powołanego przepisu do niezbędnych potrzeb bytowych zaliczył ustawodawca koszty zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wskazać należy, że w myśl art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis art. 3 ust. 3 i 4 ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Analiza powyższej regulacji prowadzi do wniosku, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym.

W niniejszej sprawie główny zarzut skarżącego dotyczy zakresu przyznanej pomocy społecznej udzielonej w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości w zestawieniu z wysokością tego świadczenia przyznanego w 2011 r., kiedy kwota ta była dużo wyższa.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zapadła w sprawie decyzja ma charakter uznaniowy, co wynika z użytego przez ustawodawcę słowa "może". Innymi słowy, decyzja podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracyjny może podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, ale nie ma nakazu ustalenia określonej jego treści. W konsekwencji może również przyznać świadczenie w innym rozmiarze lub odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia. Przy czym - element uznaniowości nie świadczy o tym, że decyzja polega na dowolności działania organu. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego otrzyma ten zasiłek, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1559/12, dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1560/10, por. baza wyroków www. nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga również to, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Tym samym słusznie organy obu instancji uznały, że rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i hierarchię zgłoszonych przez nich żądań - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu - nie można zarzucić naruszenia prawa.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w świetle poczynionych wyżej ustaleń, Sąd uznał zatem, że brak jest podstaw do jej uchylenia. Z akt wynika, że skarżący regularnie korzysta z pomocy społecznej. Skarżącemu przyznano pomoc finansową m. in. w postaci zasiłku stałego, zasiłku celowego na zakup środków czystości, na zakup środków higieny, na zakup kuchenki. W tej sytuacji nie można uznać, że uzyskując regularne wsparcie właściwego ośrodka pomocy społecznej skarżący ma prawo oczekiwać, iż pomoc ta zostanie mu przyznana rokrocznie w tej samej wysokości. Jak wskazano już wcześniej organy pomocy społecznej udzielają pomocy przy uwzględnieniu potrzeb wszystkich zainteresowanych i mając na uwadze możliwości wynikające z wielskości środków, którymi w danym roku budżetowym dysponują.

W ocenie Sądu, nie można zatem zaskarżonym decyzjom zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów procesowych w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W związku z powyższym, stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy – Prawo o pomocy społecznej orzekł jak w sentencji wyroku.