Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 529/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Protokolant Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz Z. Ś. decyzją w dnia [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 990 ze zm.) zwanej dalej ustawą po rozpatrzeniu wniosku B. P. w przedmiocie wymeldowania W. P. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego orzekł o wymeldowaniu W. P. z lokalu mieszkalnego Nr [...] położonym w miejscowości O. W.

Uzasadniając swoją decyzję podał, że z wnioskiem o wymeldowanie W. P. wystąpił B. P., który podał, że nie mieszka ona w lokalu od ponad 3 lat, opuściła go dobrowolnie zabierając swoje rzeczy osobiste.

Organ rozpoznając powyższy wniosek, powołał treść art. 15 ust. 2 ustawy i wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że lokal położony w O. W. [...] jest własnością W. i B. P. Fakt, że W. P. opuściła lokal zabierając swoje rzeczy potwierdził świadek jak również wywiad środowiskowy sporządzony przez funkcjonariusza Komendy Rejonowej Policji w Z. Ś. z dnia 30 marca 2010 r.

W. P. złożyła wyjaśnienie na piśmie, w którym podała, że w lokalu w O. W. nie przebywa ze względu na stan zdrowia psychicznego spowodowanego konfliktami z mężem, czasowo przebywa u córki we W., w lokalu pozostawiła swoje rzeczy osobiste, oświadczyła, że nie wymelduje się, gdyż ma zamiar w lokalu mieszkać, a od stycznia 2009 r. mąż utrudnia jej dostęp do domu przez wymianę zamków w drzwiach.

W dniu 4 maja 2010 r. organ przeprowadził wizję lokalną z udziałem stron, która wykazała, że W. P. z lokalu zabierała rzeczy sukcesywnie. Podczas wizji, również wyjmowała z szafy i pakowała część rzeczy: płaszcze, kurtki, bluzki.

Organ stwierdził, też że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, że "za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została przez dysponenta lokalu usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu". W. P. nie mieszka w lokalu w O. W. od około 3 lat i nie występowała ze skargą do organów prokuratury w sprawie uniemożliwienia jej zamieszkania.

Wyjaśniono, że ewidencja ludności służy jedynie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, ani też ich nie pozbawia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła W. P. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy oraz art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego oraz błąd w ustaleniach faktycznych co do okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy – w związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie względnie uchylenie decyzji organu I instancji, i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Twierdziła, że organ błędnie przyjął, że dysponentem lokalu jest jej mąż, gdyż dom, jest współwłasnością.

Ponadto nie zgadza się z twierdzeniem, że lokal opuściła dobrowolnie, gdyż dobrowolnie oznacza z własnej woli osoby zainteresowanej a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Ponadto powinno ono mieć charakter trwały i dobrowolny. Nie ma takiego charakteru opuszczenie, do którego strona została zmuszona.

Twierdzenie organu, że opuściła lokal dobrowolnie pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym, którego organ I instancji nie ustalił w sposób prawidłowy. Przebywa u córki bo mąż znęcał się nad nią psychicznie i ostatecznie doprowadził do stanu depresyjnego. Stan zdrowia spowodował, że zmuszona była udać się do córki celem podratowania zdrowia. Przejściowa nieobecność w lokalu nie upoważnia do wymeldowania po myśli art. 15 ust. 2 ustawy.

Wskazała również na orzecznictwo, które w jej ocenie potwierdza zaprezentowane poglądy.

Wojewoda D. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, po rozpatrzeniu odwołania W. M. (zmiana nazwiska po rozwodzie) uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania W. M. (poprzednio P.) z miejsca pobytu stałego w lokalu Nr [...] w miejscowości O. W.

W pierwszej kolejności organ odniósł się do wątpliwości jakie pojawiły się w kwestii dotyczącej terminowości wniesienia odwołania. W piśmie przewodnim z dnia 10 czerwca 2010r. przesłanym do wiadomości między innymi W. M. organ I instancji stwierdził, że odwołanie zostało przesłane po terminie. W odpowiedzi na nie zainteresowana oświadczyła, że odwołanie wniosła przed upływem terminu, za pośrednictwem Poczty Polskiej, na dowód czego strona dołączyła kopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej.

W związku z rozbieżnym stanowiskiem Wojewoda D. wezwał organ I instancji do przesłania koperty, w której W. M. przesłała odwołanie od rozstrzygnięcia Burmistrza Z.Ś. W odpowiedzi organ prowadzący postępowanie stwierdził, że w niewyjaśnionych okolicznościach koperta zaginęła, tym samym błędnie przyjęto, że odwołanie strony zostało wniesione po terminie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a przede wszystkim fakt uprawdopodobnienia przez skarżącą, iż jej odwołanie zostało nadane na poczcie przed upływem terminu, Wojewoda D. rozpatrzył przedmiotowe odwołanie.

Uzasadniając swoje stanowisko podał, że w niniejszej sprawie istotnym jest fakt, iż w dniu 25 lutego 2009r. więc przed wszczęciem niniejszej sprawy W. M. zameldowała się czasowo we W. Tak więc bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania odwołującej się, nie można skutecznie podnosić, że odwołująca się bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania. Bez zakwestionowania prawidłowości zameldowania na pobyt czasowy nie można twierdzić, że skarżąca trwale opuściła miejsce stałego zameldowania, tym bardziej, że żaden przepis nie zobowiązuje lokatorów mieszkania do przebywania w nim określoną ilość godzin dziennie czy stałego w nim nocowania.

Zwrócił też uwagę na wyrok NSA z dnia 13 października 2009r., sygn. akt II OSK 1676/2008, w którym stwierdzono, że zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu.

Ostatecznie organ II instancji stwierdził, że w jego ocenie odwołująca się dopełniła ciążącego na niej obowiązku meldunkowego poprzez zameldowanie się w miejscu pobytu czasowego, natomiast tryb przewidziany w art. 15 ust. 2 ustawy, który stanowi podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji dotyczy osób, które uchylają się od spełnienia tego obowiązku. Fakt, że organ meldunkowy we Wrocławiu nie miał wątpliwości przyjmując od odwołującej się zgłoszenie pobytu czasowego do dnia 31 grudnia 2010r. powoduje, że Urząd Miejski w Z. Ś. związany jest, tym stanowiskiem, tym samym nie może go kwestionować. Organy nie mogą interpretować kwestii związanych z charakterem pobytu w ten sposób, że w razie wątpliwości rozstrzygają sprawę na niekorzyść obywatela. Przeciwnie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny a takiego w sprawie nie stwierdzono.

Skargę na powyższą decyzję wniósł B. P. i zarzucił jej:

I. naruszenie art. 7 k.p.a i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności terminowości złożenia przez W. M. odwołania od decyzji organu I instancji oraz brak uzasadnienia faktycznego w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego terminowości wniesienia przez W. M. odwołania od decyzji organu I instancji,

II. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia w toku prowadzonego postępowania daty opuszczenia miejsca pobytu stałego przez W. M.

Wskazując na powyższe wezwał, o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy Wojewodzie D. do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając skargę twierdził, że decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego dotyczącego rozstrzygnięcia terminowości złożenia odwołania. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy.

Ponadto nie wyjaśniono dokładnie istotnej dla sprawy okoliczności, daty opuszczenia przez W. M. lokalu w O. W., Sądowi wiadomo było, że toczy się sprawa rozwodowa, akta tej sprawy Sąd winien dopuścić jako dowód z urzędu. W pozwie jak i w toku przesłuchania zainteresowana zeznała, że nie mieszka w spornym lokalu od marca 2007r. a nie jak przyjęto w niniejszym postępowaniu na podstawie pisma Komendy Powiatowej Policji w Z. Ś. od około 2 lat. Zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu doprowadziło do nieprecyzyjnych i błędnych ustaleń w tym zakresie. Ze wskazanych względów zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7 k.p.a. nakładającym na organ administracji publicznej rozstrzygający sprawę obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Pierwszy z zarzutów skargi dotyczy niewyjaśnienia terminowości złożenia przez W. M. odwołania. Jest on nieuzasadniony. Przede wszystkim stwierdzić należy, że tylko negatywne rozstrzygnięcie w tej kwestii wymaga wydania po myśli art. 134 k.p.a. postanowienia. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sytuacja, w której brak jest podstaw do uznania, że termin do wniesienia odwołania został uchybiony nie wymaga wydania postanowienia a tym samym uzasadnienia o którym mówi art. 126 k.p.a. Przyjmuje on, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postępowań, od których przysługuje zażalenie – również art. 145-152 oraz art. 156-159 (...).

Proces kontroli terminowości, zakończony pozytywnie odbywa się bez finalnego rozstrzygnięcia i nie wymaga żadnego uzasadnienia; brak jest przepisu zobowiązującego aby w tej kwestii organy miały dokonywać jakichkolwiek wyjaśnień wydając decyzję.

W niniejszej sprawie pojawiły się wątpliwości organu, zostały one sprawdzone i przedstawione w decyzji organu II instancji. Pomijając to co stwierdzono wyżej, są one wystarczające aby strony postępowania poinformować o faktach które miały miejsce po doręczeniu odwołującej się decyzji.

Ponadto Sąd rozpoznający skargę z urzędu bada czy zostały zachowane terminy do wniesienia skargi lub odwołania. Podobnie jak w postępowaniu administracyjnymi kierując się przepisem art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwaną dalej p.p.s.a. skargę odrzuca lub w przypadku uchybienia terminu do złożenia odwołania może zastosować tryb przewidziany w art. 145 p.p.s.a.

W związku z zarzutem skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny po analizie akt stwierdza, że brak jest podstaw do uznania, że odwołanie zostało wniesione po terminie.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie.

W niniejszej sprawie organ I instancji doręczył W. M. – na poprzednie jej nazwisko W. P. decyzję – co wynika z dołączonego opisu na zwrotnym poświadczeniu odbioru, w dniu 24 maja 2010r. W aktach sprawy tak administracyjnej jak i sądowej znajduje się dołączony przez W. M. dowód nadania przez nią pisma do Burmistrza Urzędu Miejskiego w Z. Ś. z dnia 4 czerwca 2010r. Wskazuje ono na to, iż zainteresowana złożyła odwołanie w 11 dniu liczonym od doręczenia decyzji; dokument ten koresponduje z datą odwołania z dnia 2 czerwca 2010r.

Obowiązkiem organu I instancji było zachowanie koperty w której doręczono odwołanie, zwłaszcza gdy tak jak ten organ miał wątpliwości co do terminowości złożenia odwołania. Organ uchybił wskazanemu obowiązkowi, przyjął zaś, że W. M. złożyła odwołanie po terminie bez uszanowania zasady, że wątpliwości muszą być interpretowane na korzyść w tym przypadku odwołującej się.

Również drugi zarzut wnioskodawcy nie jest trafny.

Podstawą materialnoprawną, zaskarżonej decyzji jest art. 15 § 2 ustawy. Stanowi on, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Cel tego przepisu jest jednoznaczny i jednoznaczne jest także orzecznictwo i doktryna w zakresie jego interpretacji. Ma on charakter porządkowy, jego zadaniem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego w ewidencji. Fakt zameldowania lub wymeldowania nie ma wpływu na stosunki cywilnoprawne, prawa własności.

Jednoznaczna też jest treść art. 9 ust. 2 b ustawy. Mówi on, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu.

To gdzie dana osoba przebywa ma wynikać z ewidencji ludności i zameldowania. Niezgodność faktycznego zamieszkiwania z zameldowaniem powoduje uruchomienie działań zmierzających do usunięcia tej sprzeczności.

W niniejszej sprawie występuje zgodność między zameldowaniem i zamieszkiwaniem. Ustawodawca w omawianej ustawie przewidział zameldowanie stałe i czasowe. (art. 4).

Poza sporem w niniejszej sprawie jest fakt, że W. M. jest zameldowana na pobyt stały w lokalu w O. W., na okres tymczasowy zaś we W. Tymczasowe zameldowanie obejmuje okres od lutego 2009 r. do 31 grudnia 2010r. Nastąpiło na rok przed złożeniem przez skarżącego wniosku o wymeldowanie. Okoliczności te wskazują, że W. M. uregulowała swoją sytuację w tym zakresie i skorzystała z możliwości zameldowania się na okres czasowy. "Usprawiedliwiona" zatem jest jej nieobecność w lokalu w O. W.

Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2009r. sygn. akt II OSK 1676/2008, na który powołuje się także organ I instancji, i z którego wynika, że dopóki czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu.

Zgodzić też się należy, że bez zakwestionowania prawidłowości zameldowania na pobyt czasowy nie można twierdzić, że zainteresowana trwale opuściła miejsce stałego zameldowania.

W tych okolicznościach jeżeli nawet przez okres kilku miesięcy poprzedzających zameldowanie czasowe, W. P. na stałe nie zamieszkiwała w O. W., na dzień rozpoznania sprawy nie ma to znaczenia, od blisko 2 lat ma uregulowaną sprawę meldunkową. Zresztą z zebranego materiału dowodowego wynika, jest to okoliczność ostateczna niesporna, że w małżeństwie stron nie układało się dobrze, a ponadto, że co najmniej do dnia 4 maja 2010r. W. P. posiadała w mieszkaniu w O. W. swoje rzeczy osobiste.

Powyższe okoliczności w ocenie Sądu stanowią potwierdzenie pobudek opuszczenia lokalu wskazywanych przez W. M. oraz tego, że jej wolą nie było na stałe opuszczenie lokalu w O. W.

Na marginesie dodać trzeba, choć z uwagi na to co stwierdzono wyżej nie ma istotnego znaczenia dla niniejszej sprawy, to że organ nie dopuścił z urzędu dowodu z akt sprawy rozwodowej, w której jak wynika ze skargi zainteresowana podała, że w O. W. nie mieszkała od marca 2007r.

Dodać w związku z zarzutami skargi należy także, że w niniejszej sprawie W. M. stwierdziła w dniu 13 kwietnia 2010r. że nie zamieszkuje w O. W. od około 1,5 roku a powyższe wyjaśnienie koresponduje z informacją zawartą w piśmie Komendy Powiatowej Policji w Z. Ś. z dnia 30 marca 2010r. w której stwierdzono, po rozpytaniu sąsiadów, że nie mieszka ona w miejscu stałego zameldowania od około 2 lat. Ustalenia organu dotyczące tej kwestii znajdują zatem potwierdzenie w zebranym materiale.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak wyżej.