Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 575/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski / spr. / Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi S.T. i S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dzieci w placówce opiekuńczo wychowawczej I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu l instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. WSA/wyr. l - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].11.2004 r., (znak:[...]) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając na podstawie art. art. 81 ust.1, art. 8 ust.1, art.10 ust.3, art. 154 ust 6 ustawy z dnia 12.03. 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz.593z pózn.zm) § 5 ust.1 i § 6 Uchwały Nr XXX/340/2004 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 1.06.2004r. w sprawie szczegółowych warunków zasad częściowego lub całkowitego zwolnienia rodziców z opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo wychowawczej oraz zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym wychowanków placówek opiekuńczo -wychowawczych i rodzin zastępczych:

1. ustalił odpłatność za pobyt małoletniego B.T. ur. [...].04.1992 r., w Zespole Opiekuńczo- Wychowawczym w [...].- placówka interwencyjna, w okresie od 27.09.2004 r. do 31.03.2005 w wysokości 10% miesięcznego dochodu rodziny tj. 287,56zł miesięcznie,

2. ustalił odpłatność za pobyt małoletniego P.T. ur. [...].05.1993 r. w Zespole Opiekuńczo- Wychowawczym w N. - placówka interwencyjna, w okresie od 27.09.2004 r. do 31.03.2005 w wysokości 10% miesięcznego dochodu rodziny tj. 287,56zł miesięcznie,

3. określił łączną kwotę do zapłaty - 575,12zł miesięcznie, "przy czym w miesiącu przybycia proporcjonalnie do liczby dni pobytu dzieci".

Odwołanie S.T. i S.T. nie zostało uwzględnione i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...].02.2006 r., (znak: [...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc w uzasadnieniu co następuje.

1/ stosownie do treści art.81 ustawy o pomocy społecznej za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 80 ust. 8, w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice dziecka, osoba pełnoletnia lub jej rodzice, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych, kuratorów lub osobę pełnoletnia nie może być wyższa niż 50 % kwoty stanowiącej dochód dziecka lub osoby pełnoletniej. Przepis ust.1 stosuje się również do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub których władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. Starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia powyższej opłaty, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny lub osoby. Starosta, ustalając wysokość przedmiotowej opłaty, uwzględnia sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny lub osoby. 2/ art. 81 ust. 6 ustawy upoważnił radę powiatu do określenia, w drodze uchwały, warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty. W oparciu o te delegacje Rada Miasta Nowego Sącza wydała w dniu 1.06.2004 r., uchwałę Nr XXX/340/04 w sprawie określenia szczegółowych zasad częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, oraz zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym wychowanków placówek opiekuńczo - wychowawczych i rodzin zastępczych. Załącznik Nr 1 do uchwały stanowi, że wysokość zwolnienia uzależniona jest od sytuacji rodzinnej oraz dochodu w rodzinie osób zobowiązanych do ponoszenia opłat:

-w przypadku, gdy dochód w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat nie przekracza kryterium dochodowego, określonego w art.8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zwalnia się tę osobę z ponoszenia opłat,

-w przypadku gdy dochód w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się częściowe zwolnienie z opłat poprzez określenie procentowego przekroczenia dochodu rodziny w stosunku do ustalonego kryterium dochodowego, które w zestawieniu w tabeli w wskazuje procent dochodu rodziny stanowiący wysokość opłaty.

3/ na mocy postanowienia z dnia [...].09.2004 r., (sygn. akt: [...]) Sądu Rejonowego w [...]. - Wydział III Rodziny i Nieletnich, zarządzono (na czas trwania postępowania w sprawie) o umieszczeniu małoletnich B.T. i P.T. w Zespole Placówek Opiekuńczo- Wychowawczych w [...]. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w dniu 28.09.2004r., wydał skierowania do umieszczenia dzieci w palcówce interwencyjnej, na okres od dnia 27.09.2004r., do dnia 31.12.2004 r., - z możliwością przedłużenia okresu pobytu dzieci.

4/ zgodnie z § 1pkt 1 zarządzenia Nr 125 /2004 Prezydenta Nowego Miasta z dnia 11.03.2004r., w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówkach opiekuńczo - wychowawczych prowadzonych przez powiat grodzki, ustalono średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Zespole Placówek – Wychowawczych - w placówce interwencyjnej - na rok 2004 r., w wysokości: 2 831,32zł.

5/ w celu określenia sytuacji rodziny S.T. i S.T. został przeprowadzony wywiady środowiskowy, z którego wynika, iż wraz z P. i B. T. tworzą czteroosobową rodzinę. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę stron w łącznej kwocie 2.875, 57 zł. Koszt utrzymania domu to: czynsz 262 zł, energia elektryczna 94zł., gaz 40zł., oraz zakupu leków leki 500 zł., spłata kredytu HOO.OOzł. Strony posiadają mieszkanie własnościowe, samochód zakupiony w 2001 r., za kredyt i nie posiadają oszczędności. 6/ organ l instancji ustalając opłatę, uwzględnił sytuacje rodzinną, zdrowotną dochodową i majątkową rodziny lub osoby. Z uwagi na to, że dochód rodziny (2.875,57zł.,) przekracza kwotę 1.264zł kryterium dochodowe dla czteroosobowej rodziny o 227%, organ l instancji, zgodnie z załącznikiem Nr 1 do uchwały Rady Miasta Nowego Sącza, nie mógł zwolnić stron z przedmiotowej opłaty. Jednakże uwzględniając sytuację rodzinną, zdrowotną dochodową i majątkową rodziny, strony zostały zwolnione częściowo z opłaty za pobyt dzieci w placówce opiekuńczo wychowawczej, poprzez określenie jej wysokości w kwocie 575,12zł. (tj. 10% kwoty 2 875,57 dochodu rodziny).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyli S. T. i S. T. i nie precyzując żądania skargi podnieśli, że są zbulwersowani decyzją bo dotyczy ona dwójki bardzo chorych dzieci, które adoptowali w 1996 r. Od 3 lat dzieci mają problemy natury psychiatrycznej i tutaj ich wiedza, umiejętności i możliwości finansowe się skończyły. Mieszkają z dala od ośrodków pomocy rodzinie w zakresie potrzeb dzieci ze sfery psychologicznej. Taka pomoc wymaga od rodziców ogromnych nakładów finansowych, które wynikają z dojazdów do ośrodków specjalistycznych R.– K. (4 osoby), wygospodarowania ogromnego czasu wolnego obojga rodziców (czas na jedno spotkanie - to dzień urlopu dla obojga rodziców), pokrycia kosztów leczenia zarówno dzieci jak i rodziców (podnieśli, że są w wieku 48 lat i mają rozpoznaną chorobę nadciśnieniową i nerwicę). Sąd w [...], a za jego pośrednictwem kurator nie poinformował skarżących o odpłatności za pobyt dzieci w ośrodku diagnostycznym w T.. Wprawdzie wyrazili zgodę na umieszczenie dzieci w placówce opiekuńczo - wychowawczej ale myśleli, że to pomoże w rozpoznaniu choroby syna B. Nie było w tym czasie mowy o jakichkolwiek kosztach ponoszonych przez rodziców za pobyt dzieci w ośrodku medycznym w T. Gdyby wiedzieli, że zostaną obciążeni kosztami, to sami zadecydowaliby gdzie i czy w ogóle dzieci będą umieszczone. W obecnej sytuacji finansowej i zdrowotnej nie są w stanie zapłacić za pobyt dzieci w T., nie mają na dzień dzisiejszy żadnej pomocy w sprawie ustalenia rozpoznania przyczyny zachowania się B. i są na etapie szukania pomocy dla niego. Syn P. również ma trudności w adaptacji do warunków, jakie niesie 13 rok życia (przede wszystkim w szkole). Konkludując podnieśli, że jeżeli nie uzyskają pomocy w sferze psychiatrycznej i zwolnienia od opłat za pobyt dzieci w T. nie będą mogli sprawować opieki prawnej nad dwójką chorych i mających najtrudniejsze problemy, bo natury psychicznej, adoptowanych w 1996 roku przez dzieci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności 2 prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona bowiem dokonana w trybie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) kontrola sądowa stwierdziła, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu l instancji naruszają prawo.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 §1 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Prawidłowo zebrany materiał dowodowy może stać się przedmiotem oceny a jej konsekwencją wydanie prawidłowej decyzji. Z przedłożonych na rozprawie przed Sądem w dniu [...].09.2007 r., dokumentów (postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].12.2004 r., pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 5.01.2005 r., do Sądu Rejonowego w [...]) może wynikać, że zaskarżona decyzja nakłada na skarżących obowiązek odpłatności za pobyt dzieci w placówce opiekuńczo-wychowawczej w okresie w którym dzieci w takiej placówce nie przebywały. Nałożenie odpłatności na obywatela może wynikać z postanowień ustawy. W art. 81 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca postanowił m.in., że za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, m.in. rodzice dziecka. Pojęcie "pobytu" należy wykładać zgodnie z wykładnią językową, l tak w języku polskim przez "pobyt" rozumie się "znajdowanie się, bycie gdzieś; bytność, przebywanie". Skoro ustawodawca odpłatność uzależnił od pobytu dziecka w placówce, brak jest podstaw do obciążenia skarżących odpłatnością za czas kiedy małoletni w placówce nie przebywali.

Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji, naruszają prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" oraz art. 135 oraz 152 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.