Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt SA/Bd 2977/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 i ust. 2, art. 45 ust. 6
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 168 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej kwotę 20,70 zł (dwadzieścia złotych 70/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 14 marca 2003r. R. J. złożyła w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w B. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2002. Zeznanie zostało złożone na formularzu PIT-37 przeznaczonym między innymi dla łącznego opodatkowania małżonków. W zeznaniu wykazała podatek należny w wysokości [...] zł oraz nadpłatę w kwocie [...] zł. Na stronie trzeciej zeznania w części przeznaczonej na adnotacje urzędu skarbowego wpisana została uwaga podpisana przez R. J., z której wynika, że w dniu 9 lub 8 (data nieczytelna) maja 2003r. zgłosiła się na wezwanie Urzędu Skarbowego i wniosła o anulowanie zeznania z powodu braku podpisu M. J., ponieważ zeznanie zostało złożone 14 marca 2003r. tj. po śmierci męża.

Następnie pismem z dnia 10 maja 2003r. zwróciła się do organu podatkowego o wypłacenie nadpłaty wynikającej z wyżej wymienionego zeznania podatkowego. Podniosła, że od kilku lat mąż chorował i zmuszona była załatwiać wszystkie sprawy urzędowe osobiście. W 2003r. złożyła w terminie zeznanie podatkowe. Ponieważ jej mąż zmarł w miesiącu styczniu 2003r. nie była w stanie złożyć zeznania w tym też miesiącu, lecz złożyła w miesiącu marcu. Zaznaczyła, że była na całkowitym utrzymaniu męża, a teraz otrzymuje rentę. Podała, że w miesiącu kwietniu 2003r. została wezwana do Urzędu Skarbowego, w którym urzędniczka kazała wycofać złożone zeznanie podatkowe motywując tym, że z chwilą śmierci męża nie przysługuje jej nadpłata. Pod dyktando pracownika Urzędu Skarbowego napisała, że wycofuje złożone zeznanie podatkowe. Dodała, że kwota [...] zł jest dla niej ogromną sumą i wnosi o jej "odzyskanie".

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Pierwszy Urząd Skarbowy w B. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zakwestionował sposób rozliczenia w złożonym zeznaniu rocznym z uwagi na brak podpisu małżonków na wniosku o łączne opodatkowanie dochodu. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że M. J. zmarł 11 stycznia 2003r. Powołując się na art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) organ stwierdził, że nie zostały spełnione przez małżonków wszystkie przesłanki wymagane do skorzystania z łącznego opodatkowania dochodów. Organ podkreślił, że z powodu braku możliwości zgodnego oświadczenia woli przez podatników, niedopuszczalne jest wspólne opodatkowanie dochodów małżonków.

Od decyzji organu I pierwszej instancji R. J. złożyła odwołanie. Podniosła, że mąż był chory, w związku z tym sama załatwiała wszystkie sprawy urzędowe w jego imieniu. W czasie, kiedy mąż przebywał w szpitalu w dniu 5 stycznia 2003r. wypełniła wszystkie dokumenty, w tym rozliczenie roczne. Formularz ten złożyła w Urzędzie Skarbowym dużo później, ponieważ po śmierci męża była chora. Zeznanie jednak zostało złożone w ustawowym terminie. Oprócz lekarzy niezdolność do samodzielnego życia mogą zaświadczyć listonosz, gdyż podpisywała odbiór emerytury od kilku lat, a także ksiądz i sąsiedzi. Do odwołania załączyła zaświadczenie z dnia 23 czerwca 2003r. wydane przez lekarza medycyny ogólnej, z którego wynika, że M. J. był osobą z ograniczoną sprawnością fizyczną i umysłową ze względu na chorobę, w związku z czym pozostawał pod całkowitą opieką żony.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podzielił stanowisko Pierwszego Urzędu Skarbowego, zgodnie z którym złożone zeznanie nie zostało podpisane przez męża R. J. i w konsekwencji nie został spełniony warunek uprawniający do wspólnego rozliczenia dochodów. Zaznaczył, iż generalną zasadą obowiązującą w prawie podatkowym jest odrębne opodatkowanie dochodów przez małżonków, a jedynie spełnienie wszystkich wymienionych warunków daje możliwość skorzystania z łącznego opodatkowania dochodów małżonków w zeznaniu rocznym. Skoro konieczne przesłanki nie zostały spełnione, to zasadnie odmówiono stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w kwocie [...] zł.

Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. R. J. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy. Podniosła, że organ podatkowy nie przyjmuje do wiadomości, iż chory M. J. nie był w stanie podpisywać żadnych dokumentów. Od kilku lat ona sporządzała rozliczenia podatkowe. Zaznaczyła, że ich jedynym dochodem była emerytura męża, a wszystkie oszczędności przeznaczali na leczenie męża. Obecnie chce postawić nagrobek i na ten cel przeznaczyć nadpłatę. Powtórzyła, że fakt choroby wynika z zaświadczenia lekarskiego, a ponadto okoliczność tę mogą potwierdzić listonosz, sąsiedzi oraz ksiądz.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Podniesione natomiast okoliczności związane z trudną sytuacją materialną uznał za niemające wpływu na wysokość zobowiązania podatkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem, w myśl art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, że decyzja narusza prawo. Z treści art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie podstawowe znaczenie dla postępowania podatkowego ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko wówczas możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony postępowania.

Na podstawie art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Zgodnie z art. 187 §1 powołanej ustawy organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organów podatkowych wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury oraz stanowią wskazówkę interpretacyjną prawa materialnego.

Odnosząc powyższe zasady do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie.

W aktach sprawy znajduje się zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2002r. przez R. J. i M. J. Prawdą jest, iż zeznanie zostało podpisane przez R. J. Brak natomiast na zeznaniu własnoręcznego podpisu męża M. J. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów. Jednocześnie w ust. 2 tego artykułu postanowiono, że małżonkowie podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, między którymi istnieje wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, mogą być jednak na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów, po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot określonych w art. 26. W tym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków. Zasadą zatem jest odrębne opodatkowanie dochodów każdego z małżonków, natomiast wyjątkiem od tej zasady jest łączne opodatkowanie, o ile zostaną spełnione ściśle określone przez ustawodawcę warunki.

Z powyższego wynika, że jednym z warunków skorzystania z łącznego opodatkowania przez małżonków jest złożenie przez nich wniosku w tym zakresie w zeznaniu rocznym. Niewątpliwie złożenie takiego wniosku następuje przez złożenie podpisów na formularzu zeznania.

W zaskarżonej sprawie na stronie pierwszej zeznania w części "B" poz. "9", która jest przeznaczona na podpis męża, widnieje podpis R. J. Obok jednak uczyniono adnotację, z której wynika, że podpis złożono z upoważnienia męża.

Sąd zwraca uwagę, że wniosek o łączne opodatkowanie małżonków jest podaniem w rozumieniu art. 168 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zgodnie z którym podaniem jest żądanie, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia oraz wnioski. Stosownie natomiast do art. 168 §3 tej ustawy jeżeli podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Ustawodawca zatem uregulował sytuację, w której wnoszący nie może podpisać podania, w tym wniosku.

Zauważyć należy, że w postępowaniu podatkowym R. J. podnosiła, że mąż – M. J. nie był w stanie złożyć podpisu. Należało zatem wyjaśnić, czy zachodziła sytuacja, w której zastosowanie ma rozwiązanie przewidziane w art. 168 §3 Ordynacji podatkowej. R. J. podnosi, że zeznanie podatkowe zostało przez nią wypełnione w dniu 5 stycznia 2003r., a zatem jeszcze przed śmiercią M. J. Natomiast zeznanie złożyła w Urzędzie Skarbowym znacznie później tj. 14 marca 2003r. z powodu choroby, która ją dotknęła po śmierci męża. Organy podatkowe nie odniosły się do podnoszonych argumentów Skarżącej i nie wyjaśniły, dlaczego ich zdaniem nie była możliwa sytuacja, w której M. J. upoważnił żonę do złożenia podpisu w dniu 5 stycznia 2003r. Z adnotacji na zeznaniu przecież wynika, że podatnik zmarł 11 stycznia 2003r. Jeżeli zdaniem organów w zaskarżonej sprawie nie zachodziła sytuacja, na którą powołuje się podatniczka, to obowiązane były uzasadnić swoje stanowisko w wydawanych decyzjach. Brak odniesienia do podnoszonych przez skarżącą kwestii powoduje, że decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym. Organ zatem obowiązany jest rozpatrzyć sprawę z uwzględnieniem rozwiązania zawartego w przepisie art. 168 §3 Ordynacji podatkowej.

Jednocześnie należy zgodzić się z Dyrektorem Izby Skarbowej w B., że argumenty skarżącej związane z jej trudną sytuacją materialną i koniecznością postawienia nagrobka nie mają znaczenia w sprawie stwierdzenia nadpłaty.

Zwrócić również należy uwagę, że na podstawie art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku. Złożone zatem zeznanie podatkowe korzysta z domniemania prawdziwości i rzetelności, dopóki organ podatkowy nie określi zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w innej wysokości.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzeczono, jak w sentencji.