Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2208/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie : Sędzia NSA Ewa Markiewicz, p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant ref. staż. Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Sygn. akt: II SA / Łd 2208 / 01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. Nr 142 z 1997 roku, poz. 950 ze zm.) pozbawił S. A. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w P., decyzją z dnia [...]. W uzasadnienia wydanej decyzji organ wskazał, iż S. A. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Tym samym w toku postępowania weryfikacyjnego organ stwierdził, iż na mocy dotychczasowych przepisów S. A. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenia władzy ludowej". W myśl przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 przywołanej powyżej ustawy osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.

Ponadto Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż zgodnie ze stanowiskiem potwierdzonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego organ nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2 i art. 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku.

W dniu 26 marca 2001 roku S. A. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu podał, iż oczekuje na ustalenie obiektywnego stanu rzeczy, na wszechstronną i wnikliwą ocenę materiału dowodowego. Nadto wskazał, iż we własnym sumieniu był osobą o znikomym stopniu zagrożenia społecznego, zaś decyzja pozbawiająca uprawnień kombatanckich jest krzywdząca zarówno z punktu widzenia moralnego jak i materialnego. Skonstatował, iż nowa władza winna mieć pretensje do byłego ustroju a nie do obywateli oddanych Polsce.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako organ II instancji decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż S. A. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie zaświadczenia KWMO w Ł. z dnia [...] roku stwierdzającego, że w okresie od 15 lutego 1945 roku do 15 czerwca 1945 roku pełnił służbę jako funkcjonariusz KWMO i w tym okresie brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. W deklaracji ZBoWiD oraz w życiorysie S. A. wskazał, iż w lutym 1945 roku wstąpił ochotniczo do Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego jako kierowca mechanik i brał czynny udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. W okresie do 15 czerwca 1945 roku był zatrudniony w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. w charakterze kierowcy. Organ II instancji wskazał, iż skoro S. A. był zatrudniony w aparacie bezpieczeństwa publicznego, w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, to stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" przywołanej powyżej ustawy pozbawiony został uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów, zaś stosownie do treści art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" tejże ustawy, nie przysługuje mu uprawnienie kombatanckie z żadnego tytułu. Według treści art. 21 ust. 3 omawianej ustawy powyższego przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a", pozbawiającego uprawnień kombatanckich nie stosuje się wobec osób, które wykażą, iż do służby w aparacie bezpieczeństwa publicznego zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Mając na uwadze, iż odwołujący się nie wskazał na to, aby w sprawie mógł mieć zastosowanie przepis art. 21 ust. 3 omawianej ustawy organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich.

W dniu 9 listopada 2001 roku, na powyższą decyzję S. A. wywiódł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wnosząc o jej uchylenie bądź o zmianę (przekwalifikowanie) i przywrócenie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż nie może pogodzić się ze stwierdzeniami zawartymi w kwestionowanej decyzji, w szczególności przytoczył, jaki charakter – jego zdaniem – miały organizacje (WiN, NSZ), które zwalczał będąc pracownikiem Urzędu Bezpieczeństwa. Nadto wskazał, iż pełniąc służbę wojskową w okresie od 22 kwietnia 1947 roku do 11 kwietnia 1949 roku, z tego tytułu uzyskał uprawnienia kombatanckie, a wystarczającym potwierdzeniem tej okoliczności jest stosowny wpis w książeczce wojskowej Nr [...] seria [...].

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.

Postępowanie w niniejszej sprawie, pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, nie zostało przez ten Sąd zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 roku, a zatem sprawa ta podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. (art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)) Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: p.s.a.) (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.s.a.).

Utrwalony w orzecznictwie jest pogląd, iż w trakcie postępowania weryfikacyjnego z udziałem kombatanta, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien zbadać czy osobie tej przysługują uprawnienia kombatanckie z innego tytułu, niż ten, jaki był podstawą nadania uprawnień przez organ ZBoWiD.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które między innymi na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 roku do 30 czerwca 1947 roku.

Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej". Jak zostało to powyżej przytoczone taka podstawa do nabycia uprawnień kombatanckich nie znalazła się w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 roku, a co więcej, osoby – a w tej liczbie również skarżący – które na tej podstawie nabyły uprawnienia kombatanckie uprawnień tych zostały z mocy prawa pozbawione.

Skarżący w toku postępowania weryfikacyjnego powoływał się na to, iż pełnił służbę wojskową w jednostkach Ludowego Wojska Polskiego w okresie, o którym była już powyżej mowa i który ustawa zalicza do działalności skutkującej przyznaniem uprawnień kombatanckich. Pomimo służby w Wojsku Polskim skarżący z tego tytułu nie może nabyć uprawnień kombatanckich. Miarodajny w tym zakresie jest przepis art. 21 ust. 2 pkt 4) lit. "a" omawianej ustawy stanowiący, iż uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym powyższej restrykcji nie stosuje się wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy (art. 21 ust. 3 omawianej ustawy).

Konsekwencja, wobec osób, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub

funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, w rozumieniu art. 21 ust. 2. pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku, jest pozbawienie wcześniej nabytych uprawnień kombatanckich. (art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" omawianej ustawy).

Mając na uwadze zatrudnienie skarżącego w aparacie bezpieczeństwa

publicznego, w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa – należało dojść do przekonania, iż zasadnie organ administracji publicznej stosując powyżej przytoczone regulacje prawne, doszedł do przekonania, iż skarżący utracił uprawnienia kombatanckie przyznane z tytułu utrwalania władzy ludowej i jednocześnie nie mógł nabyć owych uprawnień z innego tytułu. (vide: wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2001 roku w sprawie V S.A. 3875/00, opublikowany LEX nr 50161, wyrok NSA z dnia 11 października 2001 roku w sprawie V S.A. 190/00, opublikowany LEX 79354) Jednocześnie należało podkreślić, iż z zastrzeżeniem przepisu art. 21 ust. 3 omawianej ustawy, pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje ze względu na sam fakt służby w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, niezależnie od charakteru wykonywanych czynności, w szczególności, czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. (vide wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2000 roku w sprawie V S.A. 735/00, opublikowany LEX 79352)

Z przytoczonych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę (art. 151 p.s.a.).