Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1578/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 174, art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 757/14 w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 marca

2015 r. o sygn. akt III SA/Lu 757/14 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [A.] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego oddalił skargę.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

W dniu [...] listopada 2013 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego w K. przeprowadził kontrolę dokumentów posiadanych przez kierowcę S. K., obywatela Białorusi, kierującego ciągnikiem samochodowym marki RENAULT o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą marki KOGEL o numerze rejestracyjnym [...], przekraczającego granicę Polski. Kierowca wykonywał przewóz towaru z Polski do Kazachstanu. W trakcie kontroli kierowca okazał m. in.: wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wystawionej dla [A.] Sp. z o.o. w S. (dalej: "spółka", "skarżąca"); karnet TIR [...]; świadectwo kierowcy nr [...], ważne do [...] listopada 2013 r.

W trakcie kontroli stwierdzono naruszenie określone w lp. 3.3. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.), dalej: u.t.d., polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, w związku z brakiem wymaganego ważnego świadectwa kierowcy.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. nałożył na spółkę [A.] karę pieniężną w wysokości 8000 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka podniosła, że przewóz miał wykonywać młody kierowca S. D.. Kierowca ten posiadał ważne świadectwo kierowcy z [...] sierpnia 2012 r., lecz [...] listopada 2013 r. w drodze na granicę źle się poczuł, a następnie udał się do szpitala B., z podejrzeniem zapalenia wyrostka robaczkowego. Z tych przyczyn S. K. musiał dokonać odprawy celnej, mimo że nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy. W dniu [...] grudnia 2013 r. otrzymał on kolejne świadectwo kierowcy ważne od dnia [...] grudnia 2013 r. do dnia [...] października 2015 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L z dnia 14 listopada 2009 r. Nr 300, str. 72), dalej: rozporządzenie Nr 1072/2009, dotyczące świadectwa kierowcy.

Organ odwoławczy stwierdził, że w dniu kontroli, tj. w dniu [...] listopada 2013 r., kierowca kontrolowanego pojazdu, wykonujący międzynarodowy przewóz rzeczy, nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy. Okazane w trakcie kontroli świadectwo kierowcy nr nr [...] było ważne do dnia [...] listopada 2013 r. Organ ustalił, że w dniu [...] grudnia 2013 r. wydane zostało świadectwo kierowcy dla S. K. zatem w niniejszej sprawie międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywany był przez kierowcę niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej bez wymaganego świadectwa kierowcy. Stwierdzone naruszenie uzasadniało nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8000 zł, na podstawie lp. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.

Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. bowiem skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na nagłe wystąpienie choroby kierowcy S. D. oraz potwierdzających wizytę w szpitalu lub pobyt w innej placówce. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że z akt sprawy wynika, że korzystanie przez skarżącą z usług kierowcy S. K. było zamierzone, o czym świadczą wydruki z tachografu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 marca 2015 r. oddalił skargę.

Sąd I instancji uznał, że w świetle ustaleń organu, nie budzi wątpliwości okoliczność, że od [...] listopada 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. kierowca S. K. nie posiadał świadectwa kierowcy a zatem w dniu kontroli [...] listopada 2013 r., organ prawidłowo stwierdził wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowy rzeczy niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

WSA wskazał, że skarżąca nie kwestionuje stwierdzonego naruszenia, kwestionuje natomiast zasadność obciążenia jej odpowiedzialnością za naruszenie. Jej zdaniem był to przypadek nagły i losowy, którego nie mogła przewidzieć. Na skutek choroby kierowcy, jadący jako pasażer i instruktor drugi kierowca, zmuszony był przejąć rolę kierowcy, mimo braku ważnego świadectwa kierowcy.

WSA podzielił stanowisko organu, że z akt sprawy wynika, iż korzystanie przez skarżącą z usług kierowcy S. K. było zamierzone, co potwierdzają wydruki z tachografu zamontowanego w pojeździe. W dniu [...] listopada 2013 r. pojazd prowadził S. D. , następnie od godz. 04:57 dnia [...] listopada 2013 r. pojazd prowadzony był przez S. K. , który kierował pojazdem również w dniu kontroli. Z pisma eksportera towarów wynika, że S. K. był obecny był przy załadunku towarów w G. w dniu [...] listopada 2013 r. Powyższe wynika również z protokołu załadunku, na którym widnieje nieczytelny podpis S. K., opowiadający podpisowi w paszporcie, na karnecie TIR i międzynarodowym samochodowym liście przewozowym CMR Nr [...] z [...] listopada 2013 r. WSA podkreślił, że S. K. podpisał protokół kontroli z dnia [...] listopada 2013 r. bez zastrzeżeń.

Zdaniem Sądu I instancji z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie zasługuje na uwzględnienie. Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 3 oraz art. 93 ust. 1 u.t.d.

W ocenie WSA organy administracji oparły się na prawidłowo zebranym w sprawie materiale dowodowym, wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, ustosunkowały się do wszystkich przedstawionych przez stronę zarzutów i dowodów oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i na podstawie prawidłowo zastosowanego załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nałożyły na skarżącą karę pieniężną za stwierdzone naruszenia w wysokości 8000 zł.

Skargę kasacyjną złożyło [A.] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S..

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono;

1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a/ art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] maja 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] marca 2014 r. nie naruszyła:

- przepisów art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 32a, art. 89 ust.1 pkt 3, art. 92a ust. 1 i ust. 6, art. 93 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 ze zm.) w zw. z art. 3 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 r. z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. WE L 300 str. 72-87), jak również art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym,

- art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 77 i nast. Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnego i dokładnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego pod kątem zastosowania normy art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym;

- art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 ze zm.) poprzez wydanie decyzji merytorycznej w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy istniały podstawy do umorzenia niniejszego postępowania,

b/ art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, w tym w szczególności do przedstawionego w niej przebiegu zdarzeń w dniach [...]-[...] listopada 2013 r. , które doprowadziły do zaistnienia sytuacji opisanej w protokole z kontroli. co odniosło ten skutek, iż strona postępowania sądowo-administracyjnego pozbawiona została informacji o przesłankach rozstrzygnięcia,

2/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 32a, art. 89 ust.1 pkt 3, art. 92a ust. 1 i ust. 6, art. 93 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 ze zm.) w zw. z art. 3 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 r. z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. WE L 300 str. 72-87), jak również art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd, iż w sprawie nie zaszły przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, gdyż okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że skarżący (podmiot wykonujący przewozy) nie miał wpływu na powstanie naruszenia i naruszenie nie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć.

Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Związanie skargą kasacyjną oznacza natomiast, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Przedmiotem oceny Sądu mogą być więc jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach prawnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a , a więc na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te zostały przenikają się wzajemnie a zatem zostały sformułowane w sposób, który wymagał ich łącznego rozpoznania przez Sąd II instancji. Istotnym mankamentem skargi kasacyjnej jest to, że jej autor poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego podważa ustalenia faktyczne dotyczące przyczyn nieokazania świadectwa kierowcy. W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa (por. J.P. Tarno, Komentarz, str. 373 wraz z podanym orzecznictwem) próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Podniesione w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania bazują na twierdzeniu, że w wyniku niewłaściwej kontroli Sąd I instancji oparł się na materiale dowodowym świadczącym na niekorzyść skarżącej i prowadzą do zakwestionowania stanu faktycznego przyjętego przez organy i zaakceptowanego przez WSA.

Przechodząc zatem do zarzutów naruszenia przepisów postępowania sformułowanych w pkt 1 lit. a petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazuje, że w dniu [...] listopada 2013 r. - w drodze na granicę - kierowca S. D. doznał gwałtownych bólów brzucha z podejrzeniem wyrostka robaczkowego, stwierdzone przez lekarza w szpitalu w B., jednakże nie zdecydował się na pozostanie w tym szpitalu (nie jest obywatelem Polski) tylko udał się do szpitala w B. W związku z tym drugi kierowca zmuszony był odprawić auto na granicy pomimo, że nie otrzymał jeszcze następnego świadectwa kierowcy.

Zdaniem NSA, konfrontując zebrany w sprawie materiał dowodowy z twierdzeniami skarżącej Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko organów, że jak wskazano w tych decyzjach skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających wizyty lub pobyt w szpitalu jednego z kierowców.

Zdaniem NSA nie jest więc zasadny zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. W tym zakresie stanowisko zaprezentowane przez autora skargi kasacyjnej stanowi polemikę z wnioskami organu, zaakceptowanymi przez Sąd I instancji, dotyczącymi oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Odmienna ocena zgromadzonych w sprawie dowodów nie może decydować o skuteczności stawianych zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. zawarty w pkt 1 lit. b petitum skargi. Podkreślenia wymaga, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy jest ono sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest jego kontrola instancyjna. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w niewadliwy sposób realizuje funkcję perswazyjną – w tej mierze, zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, nie uzasadnia jeszcze oceny o wadliwości kontrolowanego wyroku w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Dlatego też stwierdzić należy, że WSA nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

W konsekwencji uwzględniając powyższą argumentację Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za nieusprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego zawarte w pkt 2 petitum skargi bowiem Sąd I instancji właściwe zinterpretował i zastosował przepisy prawa materialnego. Odnosząc się do tego zarzutu należy zaznaczyć, że skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Zarzut niewłaściwego zastosowania w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w konstruowaniu danego zarzutu kasacyjnego w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12, LEX nr 1382183). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145).

Dokonując oceny zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten nie został postawiony prawidłowo. Autor skargi kasacyjnej stawia ten zarzut kumulatywnie, jest on niejako następstwem zarzutu naruszenia przepisów postępowania. W ramach tego zarzutu naruszenia prawa materialnego kasator uważa, że postępowanie winno być umorzone bowiem okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że skarżąca (podmiot wykonujący przewozy) nie miał wpływu na powstanie naruszenia i naruszenie nie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć czyli fakt nagłej choroby kierowcy. Co do tych argumentów Naczelny Sąd Administracyjny ustosunkował się we wcześniejszej części uzasadnienia.

Reasumując powyższe rozważania w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrywana skarga kasacyjna nie wykazała również zasadności zarzucanego Sądowi I instancji naruszenia wskazanych w pkt 2 petitum skargi przepisów prawa materialnego.

Z tych wszystkich względów, skarga kasacyjna – z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw – podlegała oddaleniu.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

.

-----------------------

z