Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2622/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 8 a; art. 81 ust. 1 i 1 a
journal: Dz.U. 1999 nr 72 poz 802
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie WSA Lidia Serwiniowska WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej we W., powołując się na przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a i art. 81 ust 1 i la ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.), zwolnił E. R. ze służby z dniem [...] r. W uzasadnieniu podał, że Prokurator Okręgowy w J. G. skierował do Sądu Rejonowego w Z. akt oskarżenia przeciwko E. R. o popełnienie czynu określonego w art. 271 § 1 kodeksu karnego i innych.

Wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza celnego zwalnia się w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Tak sformułowany przepis prawa sprawia, że decyzja Dyrektora Izby Celnej nie ma charakteru uznaniowego i jest obligatoryjna.

W związku z powyższym organ ten orzekł jak w wydanej decyzji.

E. R. złożyła od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym domagała się uchylenia wydanej decyzji oraz przywrócenia jej do pracy.

Podniosła, że została zwolniona ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a i art. 81 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej, zgodnie z którymi funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby celnej w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Potwierdziła, że w dniu [...] r. Prokurator Okręgowy w J.G. skierował przeciwko niej akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Z., a postępowanie karne przed tym sadem jest prowadzone pod sygn. akt [...].

Podkreśliła, że jedną z najważniejszych zasad prawa w Rzeczypospolitej Polskiej jest zasada lex retro non agit, wynikająca z art. 1 Konstytucji, to jest z zasady demokratycznego państwa prawa. Artykuł ten daje obywatelowi ochronę przed samowolą państwa w stosowaniu przepisów. Chroni go również przed dowolnym interpretowaniem przepisów prawnych. Jeśli w przepisach przejściowych ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ustawodawca nie reguluje, czy przepisy tej ustawy mają zastosowanie do osób, przeciwko którym postępowanie karne zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to powstaje pytanie, dlaczego Dyrektor Izby Celnej we W. przyjął, że właśnie te przepisy dotyczą jej osoby. Akt oskarżenia przeciwko niej został także wniesiony przed dniem wejścia w życie ustawy, to jest w dniu 7 czerwca 1999 r., a przepisy, które umożliwiają zwolnienie jej ze służby z powodu skierowania aktu oskarżenia do Sądu, zostały wprowadzone ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. - o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122). Mając na uwadze tą

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2622/03

konstytucyjną zasadę, należałoby więc zdaniem E.R. przyjąć, iż przy zwalnianiu jej ze służby bez wypowiedzenia z przyczyn leżących po jej stronie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. Nr 31, poz. 214 z późn. zm.). E. R. powołała art. 14 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że stosunek pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym ulega z mocy prawa rozwiązaniu z jego winy bez wypowiedzenia, w razie:

1) prawomocnego skazania na karę pozbawienia praw publicznych albo prawa wykonywania zawodu,

2) prawomocnego ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z pracy w urzędzie,

3) zawinionych uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Powołała też inne okoliczności, z którymi powyższa ustawa wiąże wygaśnięcie oraz rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z urzędnikiem mianowanym.

Podkreśliła, że ustawodawca w art. 14 ustawy o pracownikach urzędów państwowych nie przewidział możliwości zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby w wypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. W związku z tym E. R. uważa, że przy wydawaniu decyzji o zwolnieniu jej ze służby, Dyrektor Izby Celnej we W. naruszył konstytucyjną zasadę lex retro non agit. W konsekwencji naruszył fundamentalną zasadę demokratycznego państwa prawa, stosując przepisy ustawy o Służbie Celnej, a nie ustawy o pracownikach urzędów państwowych, które w jej przypadku powinny mieć zastosowanie.

Zwróciła ponadto uwagę na art. 3 ust 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. - o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z dyspozycją tego artykułu należy, jej zdaniem, przyjąć a contrario, że postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, z zastrzeżeniem ust. 2. Należy więc przyjąć, że gdyby zamiarem ustawodawcy było stosowanie wszystkich przepisów wprowadzonych omawianą nowelizacją do spraw rozpoczętych przed wejściem w życie tej nowelizacji, to z pewnością ująłby to w jednym z przepisów, tak jak to miało miejsce w powołanym art. 3 ust. 2 ustawy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej we W., decyzją z dnia [...] r., Nr [...], powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust. 1 pkt 8a i art. 81 ust. lila ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję z [...] r.

W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] r. zwolnił ze służby funkcjonariusza celnego E. R., która złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2622/03

sprawy. Zarzuciła rażącą obrazę art. 25 ust. 1 pkt 8a i art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Podniosła, że zwolnienie jej ze służby stanowi złamanie zakazu działania prawa wstecz. Zarzuciła ponadto niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o Służbie Celnej w sytuacji, gdy w jej sprawie powinny były mieć zastosowanie przepisy ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Rozpatrując odwołanie organ wskazał, że chybiony jest zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, katalog przyczyn stanowiących obligatoryjną podstawę zwolnienia ze służby został rozszerzony o przesłankę wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Podstawą wydania takiej decyzji nie jest stan faktyczny i prawny istniejący w dniu skierowania aktu oskarżenia do sądu przeciwko E. R., ale stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania zaskarżonej decyzji, to jest w dniu [...] r. Wbrew twierdzeniu skarżącej, nie mają w tej sprawie zastosowania przepisy ustawy o pracownikach urzędów państwowych. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, E. R. przyjęła propozycję pełnienia służby w Urzędzie Celnym w L., uzyskując dnia [...] r. mianowanie do służby i od tej daty mają do niej zastosowanie przepisy ustawy o Służbie Celnej. Nie ma więc możliwości stosowania w jej sytuacji ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Niezasadny jest też zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję zasady niedziałania prawa wstecz z uwagi na to, że art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej nakazuje prowadzić postępowania wszczęte przed jej wejściem w życie według dotychczasowych przepisów. W przedmiotowej sprawie postępowanie karne zostało rzeczywiście wszczęte przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Art. 3 ust. 1 nie dotyczy jednak tego postępowania. Żadne postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia E. R. ze służby nie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Przesłanka obligatoryjnego zwolnienia ze służby w trybie art. 25 ust. 1 pkt 8a obowiązuje od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, to jest od dnia 10 sierpnia 2003 r. Decyzja o zwolnieniu ze służby została wydana dnia [...] r. Zatem zarzut naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz jest bezzasadny.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję E. R. wniosła o jej uchylenie.

Zarzuciła decyzji rażące naruszenie prawa w postaci art. 25 ust. 1 pkt. 8a ustawy z dnia 24.07.1999 r. o Służbie Celnej w związku z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP polegające na zastosowaniu wobec skarżącej normy prawnej wprowadzającej przesłankę zwolnienia ze służby w trybie powołanego przepisu, który wszedł w życie w dniu 10 sierpnia 2003 r.

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2622/03

Zdarzenie stanowiące przesłankę jego zastosowania, tj. wniesienie aktu oskarżenia do sądu miało natomiast miejsce dnia [...] r. Przez to doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady lex retro non agit, wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawa.

Zdaniem skarżącej, nie można się zgodzić z tym, że Dyrektor Izby Celnej uznał za chybiony zarzut naruszenia powołanego art. 25 ust 1 pkt 8 a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, wskazując, że ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks Celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej katalog przyczyn stanowiących obligatoryjną podstawę zwolnienia ze służby został rozszerzony o przyczynę wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Skarżąca uważa, że wejście w życie ustawy stanowiącej podstawę do zastosowania jej względem zachowania się danej osoby, musi wyprzedzać czasowo zdarzenie, które ma być podstawą jej zastosowania. Dane zdarzenie tylko wtedy może stanowić podstawę zastosowania danej normy prawnej, kiedy było ono przewidziane przez ustawę obowiązującą w czasie, kiedy zdarzenie miało miejsce. Zasada lex retro non agit w odniesieniu do polskiego prawa ma charakter zasady konstytucyjnej, wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawa i wyrażonej szczegółowo w art. 42 ust. 1 Konstytucji. Rzeczpospolita Polska jest także związana tą zasadą na podstawie norm prawa międzynarodowego, a to art. 7 ust. 1 EKPCiPW oraz art. 15 ust. 1 MPPPiO.

Zdaniem skarżącej, z zasadą lex retro non agit będzie zatem sprzeczne zastosowanie wobec niej przepisu wprowadzającego przesłankę zwolnienia ze służby w trybie art. 25 ust. 1 pkt. 8a, który wszedł w życie w dniu 10 sierpnia 2003 r., to jest ze względu na wniesiony akt oskarżenia. Zdarzenie stanowiące przesłankę zastosowania powołanego przepisu, to jest wniesienie aktu oskarżenia do sądu, miało natomiast miejsce w dniu [...] r. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż jeśli jakaś norma prawna ma motywować adresata normy do określonego zachowania się, to z natury rzeczy nie może tego czynić w stosunku do zachowań poprzedzających wydanie danej normy.

Strona skarżąca podkreśliła, że zasada lex retro non agit jest powszechnie uważana za fundament kultury prawnej współczesnych państw. Jest ona elementarną zasadą państwa prawnego. W Polsce została przyjęta orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1986 r. w sprawie U 1/86 (OTK 1986 poz. 2). Trybunał Konstytucyjny badając regułę nieretroakcji doszedł do fundamentalnego ustalenia: "Zasada nie działania prawa wstecz jako dyrektywa postępowania skierowana pod adresem organów stanowiących prawo polega na tym, że nie należy stanowić norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowoustanowione normy prawne do zdarzeń (rozumianych sensu largo), które miały miejsce przed wejściem w

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2622/03

życie nowo ustanowionych norm prawnych i z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych normami tymi przewidzianych. W przypadku, gdy ustawodawca nakazuje kwalifikowanie według nowych norm zdarzenia zaistniałe przed wejściem tych nowych norm w życie, wówczas mamy do czynienia z ustanowieniem norm z mocą wsteczną (z nadaniem nowym normom mocy wstecznej). Norma nie działa wstecz, jeżeli na jej podstawie należy dokonywać kwalifikacji zdarzeń, które wstąpiły po jej wejściu w życie. Przy ustalaniu następstw prawnych zdarzeń, które miały miejsce pod rządami dawnych norm, ale występują w okresie, gdy nowa norma weszła w życie - zgodnie z zasadą lex retro non agit - następstwa te należy określać na podstawie dawnych norm, ale jedynie do czasu wejścia w życie nowych norm. Trybunał Konstytucyjny podzielił wówczas pogląd biegłej, doc. dr hab. S.Wronkowskiej-Jaśkiewicz, że brak stanowiska ustawodawcy "w jakiejś sprawie" musi być interpretowany jako nieudzielenie w danym zakresie kompetencji normodawczych". Obszernie na ten temat wypowiedzieli się m.in. E. Łętowska w Glosie do orzeczenia TK z dnia 28 maja 1986, nr U 1/86 (Państwo i Prawo 1986 r., nr 10 s. 138-143, T. Zieliński, Ochrona praw nabytych - zasada państwa prawnego, Państwo i Prawo 1992 nr 3 s. 3-11).

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz jest chybiony. Podstawą faktyczną zwolnienia ze służby było skierowanie aktu oskarżenia do sądu przeciwko skarżącej o popełnienie czynu z art. 271 § 1 kodeksu karnego. Podstawą prawną wydania decyzji był obowiązujący od dnia 10 sierpnia 2003 r. art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Podstawą prawną nie był stan faktyczny i prawny istniejący w dniu skierowania aktu oskarżenia do sądu, ale stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania decyzji, to jest w dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej wydając decyzję w tym dniu zastosował przepisy wprowadzone ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. Nie naruszył zatem zasady niedziałania prawa wstecz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2622/03

administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Zwolnienie E. R. ze służby celnej nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią: "Funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku: wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego". Przepis ten został dodany do art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2003r., Nr 120, poz. 1122), zmieniającej ustawę o Służbie Celnej z dniem 10 sierpnia 2003 r. W podstawie prawnej obydwu decyzji wydanych w sprawie powołano także przepis art. 81 ust. 1 i la ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten stanowi, że: "W wypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przeniesieniu albo zleceniu mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz celny może, w terminie 14 dni, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" (ust. 1); "Złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, o którym mowa w ust. 1, nie wstrzymuje wykonania decyzji." (ust. la).

Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że do Sądu Rejonowego w Z. został wniesiony przeciwko skarżącej akt oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa z art. 271 § 1 kodeksu karnego, a postępowanie w tej sprawie toczyło w przed tamtejszym Sądem Rejonowym pod sygn. akt [...] w dacie wydania przedmiotowych decyzji administracyjnych. Wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego stanowiło podstawę do zwolnienia skarżącej ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych decyzji. Zważyć należy, że powyższy przepis prawa ma charakter przepisu ius cogens. Oznacza to, że w sytuacji spełnienia się określonych w nim przesłanek organ - Dyrektor Izby Celnej - mógł podjąć tyko decyzję o treści określonej w tym przepisie prawa, to jest zwolnić skarżącą ze służby. Według tego przepisu wystarczającą przesłanką zwolnienia skarżącej ze służby było samo wniesienie przeciwko niej aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego, co w niniejszej sprawie miało miejsce i jest okolicznością niesporną. Dodając

do art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, przepisem art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. zmieniającej ustawę o Służbie Celnej z dniem 10 sierpnia 2003 r. przepis pkt 8a, ustawodawca rozszerzył katalog przyczyn stanowiących obligatoryjną podstawę zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby o przyczynę: "wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego".

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2622/03

Wbrew odmiennemu w tym względzie poglądowi skarżącej, przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej jest zgodny z Konstytucją RP. Wyrokiem z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04 (OTK-A 2004/9/93) Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem, że: "Art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

W następnym wyroku z dnia 21 grudnia 2004r., sygn. akt SK 19/03 (OTK-A 2004/11/118) Trybunał Konstytucyjny zajmował się kwestią zgodności art. 25 ust. 1 pkt 3 tej ustawy z Konstytucją RP i orzekł: "Art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2004 r. Trybunał Konstytucyjny, oceniając zgodność art. 25 ust. 1 pkt 8a z Konstytucją RP, odwołał się do swego dotychczasowego orzecznictwa dotyczącego konstytucyjności podobnych uregulowań zawartych w innych ustawach. W orzeczeniach tych wyraził pogląd, że: "zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by ograniczała czy wręcz uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego". (...) "W interesie publicznym leży ochrona autorytetu państwa oraz zapobieżenie sytuacjom kryminogennym w strukturach władzy publicznej (...)". "Karnoprawna zasada domniemania niewinności nie może być wiązana z każdym naruszeniem prawa. Przede wszystkim nie może być rozumiana tak szeroko, aby stanowiła usprawiedliwienie czy formę zabezpieczenia obiektywnych naruszeń prawa, zwłaszcza wtedy, gdy od adresata normy prawnej wymaga się zawodowych zachowań, zarówno w sferze ekonomicznej, jak i prawnej. (...) Nie ma podstaw, a niejednokrotnie faktycznych możliwości, do rozciągania treści tych przepisów na wszelkie postępowania, w których stosowane są jakiekolwiek środki przewidujące dla adresata orzeczenia jakiekolwiek sankcje i dolegliwości". "Bezpośrednie uregulowanie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, niewątpliwie świadczy o rozszerzeniu jej zastosowania. Nie oznacza to jednak rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem w ogóle nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji. (...) Konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Nie może być jednak rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziaływujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. Dopuszczalność

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2622/03

takich konsekwencji powinna być ważona nie na płaszczyźnie zasady domniemania niewinności, ale w płaszczyźnie zasady proporcjonalności, wykluczającej zakres ingerencji w sferę praw i wolności. Ocena dokonywana jest więc nie z perspektywy art. 42 Konstytucji, ale tych regulacji konstytucyjnych, które określają treść i zakres praw i wolności, w obszarze których dochodzi do ingerencji". Analizując swoją dotychczasową linię orzeczniczą dotyczącą zakresu zastosowania art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, Trybunał Konstytucyjny nie znalazł podstaw do odstąpienia od niej.

Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny również orzekł, że zakwestionowane przepisy prawa są zgodne z art. 32 Konstytucji RP. Nie uznał, aby wprowadzenie jako obligatoryjnych podstaw zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego (art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej) oraz tymczasowego aresztowania (art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej), a także ukształtowanie możliwości przywrócenia do pracy na zasadach określonych w art. 61 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, stanowiło istotne zróżnicowanie statusu prawnego przedstawicieli tej grupy zawodowej w stosunku do innych służb mundurowych. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że: "Wieloaspektowy, publiczny wymiar Służby Celnej powoduje, że w istotnym stopniu jej działania, a nawet wyobrażenia o nich, kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Stąd też wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Służby Celnej muszą być tak wysokie, aby podstawy ich autorytetu się umacniały. Okoliczność, że wymagania takie w stosunku do nich są niejednokrotnie wyższe niż w stosunku do innych służb, nie oznacza, że w stosunku do innych służb nie mogą być zwiększone, o ile tego wymagać będzie sytuacja." "W rezultacie stwierdził, że: "zakwestionowane przepisy nie naruszają konstytucyjnej zasady równości." Jednocześnie zauważył, że: "Nie oznacza to oczywiście, że w związku z tym nie istnieje potrzeba szczególnych - ze względu na skalę represyjności przyjętych środków - zabezpieczeń praw funkcjonariuszy celnych. Jest to jednak problem, którego analiza wykracza poza rozważania możliwe przy wskazanych wzorcach kontroli."

W końcowej części uzasadnienia cytowanego wyroku, nie widząc podstaw do orzeczenia niekonstytucyjności zakwestionowanych przepisów prawnych, wskazał - analizując treść ustawy w zakresie związanym ze skarżonymi przepisami (a więc poza przedmiotem swojego orzekania) - na konieczność pełnego, racjonalnego i jednocześnie zgodnego z konstytucyjnymi standardami rozwiązania problemu skutków stwierdzonej ex post bezzasadności zwolnienia ze służby - w wyniku uniewinnienia funkcjonariusza, umorzenia postępowania karnego albo uchylenia postanowienia o tymczasowym

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2622/03

aresztowaniu. Podał, iż w ten sposób sygnalizuje zasadność stosownej prawotwórczej aktywności. Dodał, że: "Troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represywności. Nie zwalnia zaś z konieczności zapewnienia poczucia sprawiedliwości, minimum bezpieczeństwa socjalnego oraz podstawowych warunków egzystencji dla osób pozostających bez pracy nie z własnej woli (por. wyrok TK z 4 grudnia 2000 r., sygn. K. 9/00, OTK ZU nr 8/2000, poz. 294), gdy w następstwie przeprowadzonego postępowania karnego przesłanki zastosowania środków represywnych nie znalazły potwierdzenia."

W tej sytuacji podniesiony w skardze zarzut niekonstytucyjności art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej, jak również zarzut niekonstytucyjności art. 25 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy oraz ich sprzeczności z art. 6 ust. 2 Konwencji Praw Człowieka i Obywatela uznać należy za nietrafny.

Za nietrafny, także w świetle wyżej powołanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego, uznać należy podniesiony w skardze zarzut zrównania podstawy prawnej zwolnienia ze służby określonej w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej z podstawą określoną w art. 25 ust. 1 pkt 8a tejże ustawy. Każdy z tych przepisów ustanawia odmienną podstawę zwolnienia funkcjonariusza ze Służby Celnej. Podstawą zwolnienia skarżącego ze Służby Celnej był przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, a przesłankę w nim wymienioną wypełniało wniesienie przeciwko skarżącej do Sądu Rejonowego w Z. aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa z art. 271 § 1 kk.

W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści uznać należy za prawidłowe. Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu. Orzeczono to na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.