Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 560/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 16
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz - Kremis, Protokolant Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokat K. O. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23 % VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania skarżącej M. K. od, wydanej z upoważnienia Prezydenta W. decyzji z dnia [...] ([...]), podjętej po wznowieniu postępowania i orzekającej o:

1. uchyleniu decyzji własnej Nr [...] z dnia [...] w całości;

2. odmowie przyznania świadczenia w formie świadczenia wychowawczego wnioskowanego na syna na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.,

- utrzymało w mocy tę decyzję.

Organ odwoławczy przytoczył, że wnioskiem z 1 kwietnia 2016 r. skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, na okres zasiłkowy 2015/2016. We wniosku, do składu rodziny zaliczyła jedynie siebie oraz syna. Wydaną z upoważnienia Prezydenta W., opisaną wyżej decyzją z dnia 18 kwietnia 2016 r. przyznano wnioskowane świadczenie. Z akt sprawy zaś wynika, że w dniu 18 sierpnia 2012 r. skarżąca zawarła związek małżeński. W oświadczeniu z dnia 19 października 2019 r. skarżąca podała, że nie zaliczyła do składu rodziny swojego męża, gdyż "nikt ją o to nie pytał" i uważała, "że skoro nie jest ojcem" jej syna, "to nie ma to znaczenia". Wskazała również, że od 2013 r. nie kontaktuje się z mężem, używała nazwiska panieńskiego "z przyzwyczajenia".

Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, organ pierwszej instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie świadczeń wychowawczych przyznanych na podstawie decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie wyszła na jaw nowa okoliczność, to jest zawarcie przez stronę - w dniu 18 sierpnia 2012 r. związku małżeńskiego. Decyzją z dnia [...] ([...]), organ pierwszej instancji uchylił decyzję własną z dnia [...] w całości i odmówił przyznania świadczenia w formie świadczenia wychowawczego. Skarżąca wniosła od powyższej decyzji odwołanie, po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. - decyzją z dnia [...] - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium wskazało m.in., że organ powinien podjąć czynności skierowane na uzyskanie informacji dotyczących sytuacji dochodowej męża skarżącej - bezpośrednio od jego osoby.

W ponownie przeprowadzonym postępowanie organ pierwszej instancji ustalił adres zameldowania oraz zamieszkania wymienionego oraz wystąpił dwukrotnie do niego z wezwaniem do udzielenia informacji dotyczących jego sytuacji dochodowej. Wezwania te, skutecznie doręczone, pozostały bezskuteczne.

W tej sytuacji, powołaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji ponownie uchylił decyzję własną z dnia [...] w całości i odmówił przyznania świadczenia w formie świadczenia wychowawczego. Organ ten podał, że skarżąca pozostawała w związku małżeńskim do dnia 31 sierpnia 2018 r., a zatem ustalenie dochodu jej rodziny nie mogło nastąpić z pominięciem dochodu uzyskiwanego przez małżonka, choćby nie utrzymywała z nim kontaktu. Wskazał, że nieuregulowana sytuacja rodzinna nie może pociągać za sobą skutku w postaci zwolnienia jednego z małżonków z obowiązku udokumentowania dochodów drugiego małżonka. Podsumowując organ podał, że nie można ustalić wysokości dochodu rodziny strony, a tym samym ustalić prawa do świadczeń wychowawczych na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.

Skarżąca w odwołaniu się od decyzji argumentowała, że przyczyną zaistniałej sytuacji była konieczność sprawowania opieki nad matką i jednoczesne rozstanie się z ówczesnym mężem. Małżeństwo trwało rok. Pierwszy proces rozwodowy został umorzony bez rozstrzygnięcia. Dopiero złożenie przez nią pozwu po upływie trzech lat doprowadziło do orzeczenia rozwiązania jej małżeństwa. Zaznaczyła, że nie było jej intencją oszukanie kogokolwiek. Nie zdawała sobie sprawy, że brak poinformowania organu o zmianie jej sytuacji rodzinnej może przynieść konsekwencje prawne. Znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie, przytoczyło, że zasadnie organ zastosował tryb wznowieniowy postępowania to jest przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie bowiem wyszła bezsprzecznie na jaw nowa okoliczność istniejąca w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie, to jest zawarcie przez stronę - w dniu 18 sierpnia 2012 r. związku małżeńskiego. Okoliczność ta nie była przy tym znana organowi prowadzącemu postępowanie, gdyż skarżąca przedłożyła organowi pierwszej instancji odpis zupełny aktu małżeństwa dopiero w dniu 26 października 2019 r. Dalej organ odwoławczy zauważył, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r,, poz. 2407 ze zm. - zwanej dalej "ustawą"), w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2019 r. Tak bowiem, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 2019 r., poz. 2407), w sprawach o świadczenie wychowawcze na okres po dniu 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym tą ustawą. Z powyższego wynika, że w sprawach o ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. znajdują zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu sprzed tej daty.

W art. 2 pkt 16 tej ustawy ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia rodziny, a językowa wykładnia tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, zatem należy uznać, że ustawodawca - na gruncie tej ustawy - instytucję rodziny rozumiał tak, jak wyraził to w wyżej wymienionej definicji. Powyższy przepis jest przepisem szczególnym i musi być wykładany ściśle. Jakakolwiek zatem jego wykładnia rozszerzająca nie jest uzasadniona (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2019 r. I OSK 904/17). Warunkiem istnienia rodziny nie jest zatem wspólne zamieszkiwanie, wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego, wspólność w zakresie budżetu domowego czy wzajemne stosunki między członkami rodziny. Definicja ta nie łączy pojęcia "rodzina" z pokrewieństwem czy obowiązkiem alimentacyjnym. "Rodzinę" tworzą wymienione w przepisie podmioty W konsekwencji w świetle ww. przepisu nawet małżonkowie pozostający w faktycznej separacji są nadal traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny, przy ustalaniu prawa do świadczeń wychowawczych, których przyznanie uzależnione jest od spełnienia tzw. kryterium dochodowego.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że nie kwestionuje przedstawionych w odwołaniu okoliczności dotyczących rozwiązania małżeństwa przez rozwód oraz akcentowanego braku kontaktu z byłym już mężem. W świetle jednak powyższej wykładni cytowanego przepisu, nie są to okoliczności, które zwalniałyby organ ustalający na jej wniosek prawo do świadczeń rodzinnych, od konieczności wzięcia pod uwagę dochodów małżonka. Istotne jest bowiem, że wyrok rozwiązujący małżeństwo uprawomocnił się z dniem 1 września 2018 r. i do tego czasu osoby te tworzyły rodzinę w myśl przepisów ustawy.

W konsekwencji organ uznał, że zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Następnie organ podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w rozpatrywanym okresie, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jednocześnie, po myśli art. 2 pkt 4) ustawy, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Przez rodzinę rozumieć należy zaś odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Jak dalej organ wywodził, przepisy ustawy ustanawiają zatem kryterium dochodowe, którego przekroczenie uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Dla weryfikacji spełniania tej przesłanki konieczne jest przy tym ustalenie dochodu rodziny wnioskodawcy. W myśl powołanych powyżej przepisów, w takiej sytuacji, wziąć należy pod uwagę wartość dochodu osiągniętego przez każdego z małżonków.

Z akt sprawy natomiast wynika, że organ pierwszej instancji wystosował do strony wezwanie do przedłożenia dokumentów dotyczących dochodów uzyskiwanych przez byłego małżonka. Wezwanie to pozostało bezskuteczne. Ponadto, wystosowano również wezwania bezpośrednio do małżonka - w dniach 27 października 2020 r. oraz 3 lutego 2021 r. Także te wezwania, pozostały bezskuteczne. Organ dopełnił zatem wszelkich aktów staranności, które pozwoliły by na ustalenie dochodu rodziny strony i rozpatrzenie przesłanek warunkujących możliwość przyznania wnioskowanych świadczeń. Nie jest to jednak możliwe. Organ zaakcentował przy tym, że takiego stanu rzeczy upatrywać należy w postawie strony, która, składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń, nie poinformowała organu o zawarciu związku małżeńskiego a nadto posługiwała się nazwiskiem panieńskim.

W takiej sytuacji, jak końcowo stwierdził organ - za prawidłową uznać należy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą przyznania prawa do świadczeń wychowawczych w podanym okresie zasiłkowym.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W piśmie procesowym działający w imieniu skarżącej pełnomocnik, ustanowiony z urzędu, uzupełnił stanowisko skarżącej, formułując zarzuty naruszenia:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 7 w zw. z art. 7b i z art. 75 § 1 oraz z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, na przykład poprzez zaniechanie bezpośredniego zwrócenia się do właściwych organów administracji publicznej dysponujących danymi w zakresie wysokości osiąganego dochodu w latach poprzednich przez małżonka, a który to dowód bezpośrednio przyczyniłby się do wyjaśnienia sprawy oraz nieprzeprowadzenia stosownych dowodów celem potwierdzenia sytuacji rodzinnej skarżącej i faktycznego życia w rozłączeniu z mężem (np. wywiadu środowiskowego, wezwania do wskazania przebiegu postępowania rozwodowego, zwrócenie się do sądu orzekającego), co miałoby istotne znaczenie dla określenia, czy małżonek może być brany pod uwagę w trakcie rozpatrywania sprawy jako członek rodziny;

b) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i z art. 81 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie oraz jego dowolną ocenę, tj. pominięcie okoliczności przedstawianych przez skarżącą w zakresie jej faktycznej separacji z mężem oraz życia w rozłączeniu, co miało bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie sytuacji majątkowej rodziny i niespełnienia kryterium dochodowego umożliwiającego ubieganie się o świadczenie wychowawcze;

c) art. 8 ust. 1 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania w sposób należyty i wyczerpujący skarżącej o istotnych dla sprawy okolicznościach faktycznych i prawnych, czyli:

- konieczności przedłożenia stosownych dokumentów dla wykazania podnoszonych przez skarżącą twierdzeń w zakresie pozostawania z małżonkiem w faktycznej separacji i rozpoczętego postępowania rozwodowego, a także ewentualne przeprowadzenie dalszych dowodów w tym zakresie - w szczególności wywiadu środowiskowego,

- znaczenia zmiany stanu cywilnego skarżącej dla ustalenia wysokości przysługującego świadczenia wychowawczego, w tym także zmiany stanu cywilnego niepowiązanej bezpośrednio z ojcem biologicznym dziecka;

d) art. 81a k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na korzyść strony, do których w realiach sprawy należy sytuacja majątkowa małżonka skarżącej z okresu 2010-2016 r., która miała istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skoro w mniemaniu organu była to okoliczność niemożliwa do ustalenia, to powinna być rozstrzygnięta przez organ na korzyść strony, przy czym z racji nieutrzymywania kontaktów z mężem skarżąca nie mogła przedstawić żądanych dokumentów samodzielnie.

II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) niewłaściwego zastosowania art. 2 pkt 16 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (w wersji sprzed zmiany ustawy z 30.06.2019 r.), poprzez uznanie, że członkiem rodziny w znaczeniu nadanym przepisem jest także małżonek niezamieszkujący wspólnie z dzieckiem i nieponoszący kosztów utrzymania dziecka, podczas gdy z przepisu i orzecznictwa wynika, że członkowie rodziny są powiązani nie tylko na zasadach więzi rodzinnych, ale także ekonomicznych, zatem w realiach sprawy nie została spełniona przesłanka uznania małżonka za członka rodziny skarżącej i wobec tego wzięcie pod uwagę jego dochodów przy ustalaniu prawa do świadczeń wychowawczych jest pozbawione podstawy prawnej.

Na kanwie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie podjętych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie jest zasadna, albowiem nie doszło do naruszenia norm procesowych lub prawa materialnego.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy przywołanej wyżej ustawy o z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm. - zwanej dalej "ustawą"), w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2019 r. Istota sporu w niniejszej sprawie zasadza się zdaniem Sądu na interpretacji pojęcia rodziny. Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (zwanej poniżej "ustawą") pojęcie rodzina "oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców."

Jak z powyższego wynika, w zacytowanym art. 2 pkt 16 ustawodawca określił krąg osób tworzących rodzinę. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny obwarowane było dodatkowymi warunkami. Istotne jest, czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Zatem bez znaczenia dla potrzeb ustalenia uprawnienia do otrzymywania świadczenia jest pozostawanie z osobą uprawnioną do świadczeń we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też w bliskich relacjach. Znaczenie i zakres pojęcia "rodziny" pozostaje bowiem, na potrzeby spraw dotyczących świadczeń w oderwaniu od rozumienia języka potocznego lub prawnego (definicji przyjętych w innych aktach prawnych). Przyjęta definicja nie bazuje wyłącznie na kryteriach pokrewieństwa. Odpowiednie uwzględnianie wymienionych w art. 2 pkt 16 ustawy osób w składzie rodziny skutkuje tym, że podlegają oni zaliczeniu do tego kręgu, o ile w konkretnej sytuacji istnieją. Definiując pojęcie rodziny ustawodawca nakazał uwzględniać wyłącznie stan prawny, a nie stan faktyczny, czy przesłankę wspólnego gospodarowania (wyroki NSA 14 listopada 2017 r. sygn. I OSK 1155/17, z dnia 26 kwietnia 2018 r. I OSK 2365/17).

Wobec tego należy stwierdzić, że dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny, irrelewantny prawnie w rozumieniu przytoczonej regulacji jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia bowiem jedynie ściśle określony stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zatem ustalanie tych faktów w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia.

Definicja pojęcia "rodzina", zawarta w art. 2 pkt 16 ustawy, w sposób precyzyjny i wyczerpujący określa krąg osób, które w są uznawane za rodzinę – nakazuje stosowanie tego pojęcia w sposób formalny bez odwołania się do okoliczności wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, wspólnego zamieszkania lub faktów związanych z dobrymi lub złymi relacjami pomiędzy wymienionymi w tym przepisie osobami. Pomimo posłużenia się przez ustawodawcę, w omawianym art. 2 pkt 16, sformułowaniem "odpowiednio", nie można uznać, że dopuszczono w tego rodzaju sprawach analizę stanu faktycznego rodziny w kontekście osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe.

W zaprezentowanym świetle, na tle hipotezy normy art. 2 pkt 16 ustawy oraz prawidłowej wykładni tego przepisu trzeba podkreślić, że całkowicie zbędne zatem było poszukiwanie tudzież gromadzenie przez organy administracji dowodów na okoliczności - sytuacji rodzinnej skarżącej i faktycznego życia w rozłączeniu z mężem, w szczególności separacji małżonków, postępowania rozwodowego, rzeczywistego prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, ponoszonych kosztów, utrzymywania kontaktów, czy też charakteru relacji między małżonkami etc. Ich ustalanie bowiem nie ma żadnego znaczenia prawnego w sprawie, albowiem nie są to okoliczności o charakterze prawotwórczym na gruncie normy art. 2 pkt 16 ustawy, za orzekany okres świadczeniowy, o czym wyżej mowa. Tym samym nie mogło dojść do naruszenia procedury w tym zakresie. Organ zgodnie z obowiązującym reżimem kodeksowym dochodzenia do stanu wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i odzwierciedlenia tego w uzasadnieniu decyzji przestrzegał norm art. 7, art. 8 ust. 1, art. 9 k.p.a. art. 7b, art.

75 § 1 oraz z art. 77 § 1 k.p.a. a także art. 80 i z art. 81 k.p.a. art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego nieuzasadnione są zarzuty o naruszeniu art. 2 pkt 16 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy. Akcentowana w skardze zmiana stanu cywilnego skarżącej (rozwiązanie małżeństwa przez rozwód) w stopniu mającym wpływ na ustalenie prawa do świadczenia i jego wysokości nabiera znaczenia prawnego dopiero po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego i to wówczas dochodzi do ukształtowania się na nowo składu rodziny z konsekwencjami związanymi z ustaleniem poziomu dochodów jej członków.

W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych skarżącej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Przesłanki wznowienia postępowania są określone w art. 145 § 1 k.p.a. w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Aby dana okoliczność (dowód) mogła stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi ona istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej i nie mogła być znana organowi, Dowody i fakty muszą być nowe, tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Muszą więc stanowić nowość w konkretnym postępowaniu. Musiały więc nie być znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie. Ponadto przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. będzie zachodziła wówczas, gdy ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub dowody nieznane organowi wydającemu decyzje są istotne dla sprawy, tzn. dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na treść decyzji w kwestiach zasadniczych. Przez nową istotną okoliczność dla sprawy – w rozumieniu art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. – należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca w dniu 18 sierpnia 2012 roku zawarła związek małżeński. Okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji przyznającej stronie świadczenia i nie była wówczas znana organowi, ponieważ skarżąca odpis zupełny aktu małżeństwa przedłożyła organowi w dniu 26 października 2019 r. Należy też zauważyć, że skarżąca we wniosku o przyznanie świadczenia wpisała nazwisko panieńskie, pomimo że z odpisu aktu małżeństwa wynika, iż nosiła wówczas nazwisko męża. Skarżąca jako członków rodziny podała siebie i syna, nie wykazując małżonka. W części II wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, że wszystkie dane są prawdziwe i fakt zapoznania się z pouczeniami zamieszczonymi w formularzu wniosku, które dotyczyły także obowiązku poinformowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do komentowanego świadczenia, strona potwierdziła własnoręcznym podpisem.

Z pewnością więc okoliczność pozostawania przez skarżącą w związku małżeńskim była nową okolicznością dla organu.

Jest to też okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia, albowiem bez wątpienia, stosownie do art. 2 pkt 16 ustawy małżonek wchodził w skład do dnia 1 września 2018 r. (do dnia uprawomocnienia się wyroku rozwiązującego małżeństwo strony), a wskutek tego dochody męża strony osiągane za dane okresy świadczeniowe przypadające do dnia 1 września 2018 r. należało zaliczać do dochodu rodziny. W tym celu organ w trakcie wznowionego postępowania w przedmiocie przyznania świadczeń wezwał skarżącą do udokumentowania dochodów osiąganych przez jej ówczesnego małżonka oraz wystąpił dwukrotnie do tego byłego już małżonka w celu przedłożenia dokumentów dotyczących uzyskiwanych dochodów. Powyższe wezwania okazały się bezskuteczne, a więc strona skarżąca nie udokumentowała dochodów swojego małżonka. Przy tym nie można uznać w żadnym wypadku by doszło do naruszenia art. 81a k.p.a. Po pierwsze – skarżąca wbrew twierdzeniom skargi była należycie informowana o wszystkich okolicznościach mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia przez organ na etapie składania i rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa do komentowanego świadczenia, po wtóre - sama wprowadziła w błąd organ nie ujawniając, że pozostaje w związku małżeńskim, co ewidentnie utrudniło, a w zasadzie uniemożliwiło, zgodne z rzeczywistym stanem ustalenie dochodów wszystkich członków rodziny. Po trzecie wreszcie – organ podjął jednak czynności procesowe w kierunku ustalenia dochodów małżonka strony za okres świadczeniowy, ponieważ wezwał stosownie zarówno skarżącą jak i jej rozwiedzionego małżonka. Fakt, że nie udało się ustalić dochodów obciąża wyłącznie stronę skarżącą, gdyż postępowanie w tej kategorii spraw wszczynane jest na wniosek zainteresowanej osoby, a to oznacza, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu spełnienia przesłanek ustawowych dla przyznania żądanego świadczenia, a jak już uprzednio zauważono – brak ustalenia dochodów małżonka skarżącej nastąpiło z przyczyn nieleżących po stronie organu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi w całości. Orzeczenie o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu znajduje wsparcie w art. 250 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.).