Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2018/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2008 nr 26 poz 152
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów  pomiarowych
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 122 poz 6 art. 1, art. 2
law: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych - wersja ujednolicona.  (Tekst mający znaczenie dla EOG).
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 222 poz 1321
law: Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S.K. kwotę 2817 (dwa tysiące osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej Główny Inspektor), utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej Wojewódzki Inspektor) z dnia [...] marca 2013 r. o nałożeniu na S. K. (dalej skarżący), prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F. S. K., kary pieniężnej w wysokości 13260 złotych.

Wydając wspomnianą decyzję Główny Inspektor działał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej K.p.a.), art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 1, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm., dalej u.d.p.) oraz lp. 6 pkt 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 13 lit. c) załącznika nr 2 do u.d.p., art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, dalej: p.r.d.), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 222, poz. 1321, dalej także ustawa zmieniająca)

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...] lipca 2012 r. w R. na drodze gminnej zatrzymano do kontroli pojazd marki M. o nr rej. [...], natomiast kontrolę przeprowadzono w miejscowości S. na drodze krajowej nr [...]. Zespołem pojazdów kierował K. U., który wykonywał przewóz ziemi w imieniu skarżącego. W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono naruszenie w zakresie nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu, przekroczenie dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu oraz brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę bez uwag.

Wojewódzki Inspektor zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów u.d.p., w związku z ww. protokołem kontroli. Udzielając odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, skarżący podał, że kontrolowany pojazd wykonywał przewóz materiału potrzebnego do kontynuacji prac przy odbudowie drogi gminnej w R. Natomiast kierowca na własną odpowiedzialność dokonuje załadunku dostarczonego materiału i jego obowiązkiem jest właściwe załadowanie samochodu. W niniejszym przypadku w czasie załadunku kierowca nie wziął pod uwagę, że po nocnych opadach deszczu uległa zwiększeniu waga ładownego materiału, nie posiadał również możliwości zważenia. Skarżący dodał, że ani on, ani inna osoba w firmie, nie zmusza kierowców do wykonywania przewozu w ilości wyższej niż wskazują na to odpowiednie dopuszczenia (do pisma zostało załączone stosowne oświadczenie kierowcy).

Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia [...] września 2012 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 13 260 zł, tj. 1740 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi: powyższej 16,5 t do 17,5 t; 10080 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m – za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo; 1440 zł za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej trzyosiowego pojazdu samochodowego – powyżej 30 t do 35 t.

W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że podczas kontroli zostały wykonane dwa pomiary pojazdu, a protokół zawiera wyniki tylko jednego ważenia. Jego zdaniem, przewożony ładunek mógł ulec przemieszczeniu podczas przejazdu z miejsca zatrzymania do miejsca kontroli. Natomiast ważenie wykonane na miejscu zatrzymania pojazdu mogło ujawnić inne wyniki pomiaru.

W wyniku rozpoznania odwołania, Główny Inspektor uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazał, że w chwili rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy zmienił się stan prawny, gdyż weszła w życie ustawa o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy możliwe jest umorzenie postępowania wobec podmiotu wykonującego przejazd w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego. Organ odwoławczy stwierdził, że Wojewódzki Inspektor wydając decyzję nie badał przesłanek wymienionych w ww. artykule. Tak więc, organ I instancji powinien pouczyć stronę o treści art. 5 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy i wezwać do przedstawienia dowodów wyłączających jej odpowiedzialność.

Wojewódzki Inspektor wykonał zalecenia organu odwoławczego (zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2013 r.) i dnia [...] marca 2013 r. wydał decyzję, nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 13 260 zł. W ocenie organu brak było podstaw do zastosowania art. 5 ust. 2 ustawy zmieniającej.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 77, 80 K.p.a., 140aa ust. 4 pkt 1 i 2 p.r.d. Jego zdaniem, pomiaru dokonano za pomocą urządzenia do tego nieprzystosowanego, natomiast nacisk na osie mógł ulec zmianie podczas przejazdu z miejsca zatrzymania do miejsca ważenia. Podniósł także, że nie miał wpływ na powstanie naruszenia.

Główny Inspektor, wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy na wstępie wskazał na brzmienie przepisów art. 64 ust. 1 p.r.d., art. 40c oraz 41 ust. 4 i 5 u.d.p. Podkreślił, że droga gminna, po której poruszał się kontrolowany pojazd, jest drogą, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Dodał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisu dotychczasowe. Przypomniał, iż w wyniku pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia:

- przekroczenie nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu o 9,3 t, łączny pomierzony nacisk wyniósł 23,8 t,

- przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 5,6 t, łączna pomierzona masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 30,6 t,

- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ stwierdził, iż miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru równości terenu z dnia [...] marca 2012 r., który zatwierdził stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w K., z terminem ważności do dnia [...] kwietnia 2013 r. Powyższe oznacza, że wagi spełniły wymogi określonej w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. nr 26, poz. 152).

Nadto organ wskazał, iż wysokość kar pieniężnych za ww. naruszenia określona jest w załączniku nr 2 do u.d.p. Podał także, że wysokość kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t w L.p. 6 pkt 9 dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,81 o sumie nacisków osi powyżej 16,5 t do 17,5 t w lit. d) w wysokości 1740 zł, a w lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo - 1440 zł. Natomiast w Lp. 9 pkt 13 za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej trzyosiowego pojazdu samochodowego powyżej 30 t do 35 t w lit. c) w wysokości 1440 zł. Główny Inspektor podał, że kara wyniosła 13260 zł (1740+7x1440+1440).

Wyjaśnił, że pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie, podpisał protokół bez uwag. Ponadto procedura ważenia przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym a wyniki uznane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Zdaniem organu, brak jest podstaw do uznania, iż ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych zostało przeprowadzone nieprawidłowo. Organ odniósł się także do zarzutu strony w zakresie możliwości określania dopuszczalnej masy całkowitej wagi typu SAW10, jak i do możliwości stosowania przedmiotowych wag w przypadku kontroli drogowych przez organy Inspekcji Transportu Drogowego. Wyjaśnił, że zgodnie z instrukcją proces ważenia może być przeprowadzony co najmniej na dwa sposoby:

1) jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami),

2) ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia). W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu.

Zdaniem organu, to że w instrukcji zaleca się ważenie równoczesne nie oznacza, że instrukcja nie dopuszcza od takiego sposobu dokonywania pomiarów odstępstw. Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe wówczas należy pod koła położyć tzw. ślepe podkładki (nr 2.4. instrukcji). Jednakże ślepe podkładki można wyeliminować jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do nr 2.4. instrukcji).

W ocenie Głównego Inspektora, stanowisko NIK (oparte na opinii Głównego Urzędu Miar) zawiera jedynie stwierdzenie, że wynik ważenia pojazdu jako masa całkowita, może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny. Jednakże z uwagi na brak szczegółowego uzasadnienia poglądu nie może być wiążący dla organów stosujących prawo. Ponadto zauważył, że obecnie obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych w art. 2 ust. 2 jasno określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. Podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie świadectw legalizacji ponownej wag użytych w sprawie, z których wynika, iż są one wagami IIII klasy dokładności przy czym wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. W załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 26, poz. 152), określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. W przedmiotowej sprawie będzie to masa 75 kilogramów. Stosownie do § 6 ust 2 ww. rozporządzenia "błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia". W przedmiotowej sprawie będzie to masa 150 kilogramów. Organ zauważył, że uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2 % zaokrąglone w górę do 0,1 t.

Główny Inspektor powołał się także się na treści art. 5 ust. 2 ustawy zmieniającej dotyczący umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej dotyczącej przejazdu pojazdu nienormatywnego. Zgodnie z ww. przepisem postępowanie administracyjne umarza się wobec podmiotu wykonującego przejazd, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna.

Jednakże organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 5 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, gdyż kontrola wykazała również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Organ odwołując się do orzecznictwa oraz art. 355 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93) przedstawił rozumienie pojęć "należyta staranność" i "brak wpływu". Nadto podał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Organ podkreślił, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, a nie wystarczy tylko zakwestionowanie swojej odpowiedzialności.

W ocenie Głównego Inspektora, nie doszło do naruszenia zasady procedury administracyjnej, organ I instancji działał zgodnie z prawem i w granicach prawa, pouczając stronę o przysługujących jej prawach.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 7, 8, 77 i 80 K.p.a. poprzez: a) poczynienie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w oparciu o pomiar dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wykonany urządzeniem, które nie jest do tego przystosowane, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, b) nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego mającego wyjaśnić, czy nacisk ładunku na osie pojazdu uległ zmianie na trasie dojazdowej do stanowiska ważenia z powodu warunków drogowych oraz niewyjaśnienie, jaka była wartość nacisku na osie pojazdu w miejscu zatrzymania do kontroli;

- art. 5 ust. 2 pkt 2 i 1b ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie, wszczęcie postępowania administracyjnego i brak umorzenia wszczętego postępowania, podczas gdy masa całkowita pojazdu nie została ustalona, przekroczenie dotyczyło wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunku sypkiego, a okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

W ocenie skarżącego, postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać umorzone, gdyż kontrolowany pojazd przewoził ładunek sypki (ziemia), zaś przekroczenie dopuszczalnych norm dotyczyło wyłącznie przekroczenia nacisków na osie napędowe pojazdu, za co ustawodawca nie przewiduje sankcji. Podkreślił, że pomiar dokonano wagą nie przeznaczoną do ważenia masy całkowitej pojazdów, gdyż waga nieautomatyczna SAW-10 C produkcji firmy P. przeznaczona jest do ważenia nacisku kół lub osi pojazdów. Waga ta posiada również dodatkową funkcję umożliwiającą sumowanie obciążeń osi pojazdów, podając masę całkowitą, jednakże wynik ten może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny. Ewentualne wątpliwości powstałe po ustaleniu masy całkowitej pojazdu za pomocą tej wagi powinny być podstawą skierowania pojazdu do zważenia na innej, odpowiedniej wadze. Zauważył, że stanowisko takie jest prezentowane przez Wiceprezesa Głównego Urzędu Miar W. P., w piśmie skierowanym do Głównego Inspektora z dnia [...] kwietnia 2011 r. W przekonaniu skarżącego, stanowisko Głównego Urzędu Miar w jest stanowiskiem wiążącym. Ponadto przedstawił zakres zadań GUM i stwierdził, że Prezes GUM jest organem właściwym w przedmiocie podjęcia decyzji, jaki rodzaj wagi należy stosować do określania wagi całkowitej pojazdu. Podkreślił, że z opinii wyrażonej przez Prezesa GUM wynika zaś jednoznacznie, iż waga typu SAW 10C, jaką zastosowano w czasie kontroli pojazdu skarżącego, może być używana wyłącznie do mierzenia nacisku kół lub osi pojazdów, a nie ich masy całkowitej. Pomiar masy całkowitej pojazdu wykonany za pomocą tej wagi jest pomiarem nieprawidłowym i nie może stanowić podstawy decyzji w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych.

Skarżący wskazał, że pomiar masy całkowitej pojazdu został wykonany w ten sposób, iż pojazd najeżdżał po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów tych osi były następnie sumowane, zaś wynik ostateczny został przyjęty przez organ administracji jako masa całkowita pojazdu. Powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 07.04.2008 r., VI SA/Wa 203/08), zgodnie, z którym "Czym innym jest masa pojazdu a czym innym sumaryczna masa pojazdu. Masę pojazdu otrzymuje się w wyniku ważenia pojazdu, gdy jest w całości oparty na pomoście lub pomostach wagi, natomiast sumaryczną masę pojazdu stanowi suma obciążeń wszystkich osi pojazdu otrzymana poprzez ważenie pojazdu przez najeżdżanie kolejnymi osiami lub częściami pojazdu na pomost wagi. Uzyskane w ten sposób masy nie muszą być tożsame, stąd dopuszczalna jest rozbieżność miedzy ogólną wagą samochodu a sumą ważeń osi." Wobec powyższego uznał, że masa całkowita pojazdu nie została w niniejszej sprawie wyjaśniona. Wynik uzyskany za pomocą wagi SAW 10C, jest wynikiem orientacyjnym, a organ nie wykonał ponownego pomiaru, tym samym postępowanie winno być umorzone (zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy zmieniającej). Kontrolowanym pojazdem przewożono ładunek sypki, przekroczenie norm dotyczyło wyłącznie nacisku na osi pojazdu, a waga całkowita pojazdu nie została w sposób prawidłowy ustalona.

Nadto, zwrócił uwagę na rozbieżności w decyzjach organu I i II instancji, bowiem z decyzji Wojewódzkiego Inspektora wynika, że przekroczenie masy całkowitej pojazdu wyniosło jedynie 0,6 tony, podczas gdy w decyzji Głównego Inspektora wskazano wartość 5,6 tony. Zdaniem skarżącego, powyższe świadczy również o tym, że faktyczna masa całkowita pojazdu nie została przez organ administracji w sposób prawidłowy ustalona. Dodał również, że pojazd został przez inspektorów dokonujących pomiaru skierowany na trasę przebiegającą drogą z ostrym podjazdem (ok. 8%) pomimo, iż istniała droga o znacznie mniejszym nachyleniu ("Z."). Na dalszej trasie dojazdu do miejsca ważenia również występowało wiele wzniesień i stromych podjazdów (np. F. w S.). Przewożony ładunek był niestabilny i w trakcie transportu przesuwał się na naczepie, powodując zmianę nacisków na osie napędowe pojazdu. W ocenie strony, pomiar wykonany w innym miejscu czy na innym stanowisku mógłby dać radykalnie inne wyniku wskazań wagowych nacisku na osie.

Skarżący stwierdził, że norma wynikająca z art. 61 p.r.d. (dotycząca dokonywania załadunku towaru) adresowana jest przede wszystkim do załadowcy, a w niniejszym stanie faktycznym przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do stanowiska Głównego Urzędu Miar z dnia [...] marca 2012 r. (i opartego na nim raportu Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] marca 2012 r.), stwierdził, że nie zawiera szczegółowego poglądu i nie może być wiążące dla organów stosujących prawo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 września 2013 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Do pisma procesowego z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżący załączył raport NIK Delegatura w L. pt. "Informacja o wynikach kontroli ochrony dróg przed niszczeniem przez przeciążone pojazdy", odnoszący się także do kwestii wiarygodności pomiarów masy całkowitej pojazdów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r., którą utrzymano w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. o nałożeniu na S. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F. S. K., kary pieniężnej w wysokości 13 260 zł za naruszenie nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu, przekroczenie dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu oraz brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 77 i 80 K.p.a., a także przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 2 pkt 2 i 1b ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie.

Przepisy powołane w podstawie zaskarżonej decyzji obecnie już nie obowiązują. Nie ulega jednak wątpliwości, że obowiązywały w dacie wszczęcia postępowania i wydania zaskarżonej decyzji. Podstawę ich obowiązywania stanowił przede wszystkim art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321); zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji.

Jak już wspomniano, zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przede wszystkim przepisów postępowania (art. 7, 8, 77 i 80 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności skarżący zarzucił organowi poczynienie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w oparciu o pomiar dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wykonany urządzeniem, które nie jest do tego przystosowane, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Ponadto skarżący uznał, że nie zostało postępowanie dowodowe mające wyjaśnić, czy nacisk ładunku na osie pojazdu uległ zmianie na trasie dojazdowej do stanowiska ważenia z powodu warunków drogowych, a także niewyjaśnienie, jaka była wartość nacisku na osie pojazdu w miejscu zatrzymania do kontroli.

Dla Sądu nie ulega wątpliwości, że niektóre podniesione przez skarżącego zarzuty są w oczywisty sposób bezzasadne. Dotyczy to w szczególności zarzutu, iż w czasie załadunku kierowca nie wziął pod uwagę, że po nocnych opadach deszczu uległa zwiększeniu waga ładownego materiału, nie posiadał również możliwości zważenia. Nie jest to zarzut skierowany pod adresem organu, gdyż za ilość ładunku, na którego wagę mają wpływ warunki atmosferyczne, odpowiada kierujący pojazdem, niezależnie od brzmienia wskazówek przedsiębiorcy. Nie można też zarzucać, że w miejscu załadunku nie było możliwości zważenia pojazdu w celu ustalenia obciążenia jego osi oraz dmc. Należy przypomnieć, że kierowca z założenia może ograniczyć wagę ładunku. Jednocześnie nietrafny jest zarzut niewyjaśnienie, jaka była wartość nacisku na osie pojazdu w miejscu zatrzymania do kontroli. Wartości te są ustalane w wyznaczonych miejscach ważenia pojazdów, a nie w miejscach ich zatrzymania. Jak wspomniano w uzupełniającej skargę "Informacji" NIK – Oddział w L., tych miejsc ważenia pojazdów jest zbyt mało i jednocześnie nie buduje się następnych w wystarczającej ilości. Żaden jednak przepis prawa nie wymaga, by to organ miał wyjaśniać, czy nacisk ładunku na osie pojazdu uległ zmianie na trasie dojazdowej do stanowiska ważenia z powodu warunków drogowych. Co więcej, w ocenie Sądu dowód taki jest właściwie niewykonalny, gdyż zakłada możliwość zważenia pojazdu (ustalenia nacisków na osie) w miejscu jego zatrzymania. Poza tym za właściwe rozmieszczenie ładunku sypkiego, w sposób który zapobiega jego przemieszczaniu się w czasie przewozu, odpowiada kierowca.

Dlatego też, w ocenie Sądu, podstawowy zarzut w sprawie sprowadza się do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu na podstawie pomiaru wykonanego przy pomocy wag, które nie są do tego przystosowane. Konsekwencją takiego pomiaru było uznanie, że w rozpatrywanej sprawie doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Jak już wspomniano, kontrolowany pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w K., z terminem ważności do dnia [...] kwietnia 2013 r.

Samo ważenie pojazdu jest czynnością materialno-techniczną, której przebieg i sposób (metodę) dokonania nie regulują powszechnie obowiązujące przepisy prawne, lecz zalecenia i wskazówki zwarte z zasady w instrukcjach obsługi wag. Same wagi - w rozpatrywanej sprawie nieautomatyczne przenośne wagi do pomiarów statycznych - powinny legitymować się ważnymi świadectwami legalizacji, jak również nadawać się do dokonania odpowiednich pomiarów, tzn. ustalenia nacisku na osie pojazdu oraz ustalenia dmc pojazdu. Dlatego też zakres i sposób wykorzystania poszczególnych rodzajów wag przeznaczonych do ważenia pojazdów stanowi już przedmiot regulacji prawnej. Kwestii tej dotyczy w szczególności rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152), a także powołana przez organ dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych. W art. 1dyrektywy, (a nie – jak chce organ - art.2) ust. 2 rozróżniono m.in. następujące rodzaje wykorzystania wag nieautomatycznych:

a) (i) określanie masy dla transakcji handlowych;

(ii) określanie masy dla obliczenia opłaty, cła, podatku, premii, kary, wynagrodzenia, odszkodowania lub podobnych typów opłat;

iii) określanie masy w celu zastosowania przepisów ustawowych lub wykonawczych lub ekspertyzy sądowe (...).

Z powyższych sformułowań organ wyciąga wniosek, że powołana wyżej dyrektywa jasno ustaliła wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary, w tym również kar za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdu.

Jest to, w ocenie Sądu, wniosek zbyt daleko idący. Jak stwierdził bowiem NIK, opierając się w tym zakresie na ocenie Głównego Urzędu Miar, "Z instrukcji użytkowania i świadectwa homologacji wag SAW 10C (drugi typ wag przenośnych wykorzystywanych przez WITD) wynika, że również te wagi nie zapewniają możliwości prowadzenia prawidłowych pomiarów masy całkowitej pojazdów." I – dalej:"...wagi SAW 10C nie powinny być stosowane do wyznaczania masy całkowitej pojazd, a wynik takiego ważenia (poprzez sumowanie nacisków na osie) może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny, wymagający sprawdzenia na innych urządzeniach. Ze świadectwa homologacji typu WE, dopuszczającego wagi SAW 10C na rynek europejski wynika, że urządzenia te przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi. W świadectwie nie podano, że za pomocą tych urządzeń można wyznaczać masę całkowitą pojazdów, które obecnie w większości przypadków posiadają cztery lub więcej osi. Tym samym rzetelność pomiarów dokonywanych przy użyciu wag SAW 10C może być kwestionowana."("Informacja, str. 21-22).

Taki sam pogląd przedstawił skarżący stwierdzając, że pomiaru masy całkowitej przedmiotowego pojazdu dokonano wagą nie przeznaczoną do ważenia masy całkowitej pojazdów, gdyż waga nieautomatyczna SAW-10 C produkcji firmy P. przeznaczona jest do ważenia nacisku kół lub osi pojazdów. Waga ta posiada również dodatkową funkcję umożliwiającą sumowanie obciążeń osi pojazdów, podając masę całkowitą, jednakże wynik ten może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny. Ewentualne wątpliwości powstałe po ustaleniu masy całkowitej pojazdu za pomocą tej wagi powinny być podstawą skierowania pojazdu do zważenia na innej, odpowiedniej wadze.

Natomiast w ocenie Głównego Inspektora, stanowisko NIK (oparte na opinii Głównego Urzędu Miar) zawiera jedynie stwierdzenie, że wynik ważenia pojazdu jako masa całkowita, może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny. Jednakże z uwagi na brak szczegółowego uzasadnienia poglądu nie może być wiążący dla organów stosujących prawo. Nadto w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. organ ponownie wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie kontroli dopuszczalne było użycie wag przenośnych do pomiaru masy całkowitej pojazdu. Na poparcie tego twierdzenia przytoczono szereg prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, odnoszących się m.in. do stanowiska wyrażonego przez Główny Urząd Miar oraz raportu NIK z dnia [...] marca 2012 r.

Reasumując, w ocenie Sądu, wynik pomiarów masy całkowitej pojazdu wykonanych za pomocą przenośnych wag osiowych może być obarczony zbyt dużym błędem, by taki wynik uznać za wiarygodny, zwłaszcza w sytuacji, gdy miałby on służyć do celów nakładania kar pieniężnych.

Należy również skomentować stanowisko GITD w zakresie dowolnej i wybiórczej oceny dowodów. Organ podważa stanowisko konstytucyjnego organu jakim jest Najwyższa izba Kontroli, natomiast dla poparcia sowich argumentów powołuje się na informacje podległego organu – M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i poglądami doktryny przyjmuje się, że normy prawa przewidujące możliwość nakładania na obywateli różnego rodzaju obowiązków, w tym przede wszystkim finansowych kar administracyjnych - winny być precyzyjne i znajdować wyraźną podstawę w przepisach ustawowych. Prze[pisy te nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Zgodnie bowiem z konstytucyjną zasadą określoności przepisów prawa zawartą w treści zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) przepisy muszą być sformułowane w sposób poprawny, precyzyjny i jasny, zwłaszcza, gdy chodzi o ochronę praw i wolności oraz o sytuacje, gdy istnieje możliwość stosowania sankcji wobec obywatela (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 czerwca 2002 r., sygn. akt P. 13/01; patrz także: Jerzy Oniszczuk, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego na początku XXI w., Zakamycze 2004, s. 237-257 i cyt. tam orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego).

Ustalenia faktyczne w tej sprawie są niekompletne i nie w pełni rozpatrzone, a to stanowi, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora z dnia [...] maja 2013 r. wydana została z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiana zaufania do organów Państwa,(art. 7, 8 K.p.a.), których realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz działając na podstawie i w granicach prawa.

Z treści skargi wynika jednoznacznie, że w niniejszej sprawie naruszone powołane zasady ogólne postępowania administracyjnego oraz przepisy regulujące właściwe prowadzenie postępowania dowodowego (art. 77oraz 80 K.p.a.).

Jednocześnie Sąd nie stwierdził, by decyzje organów obu instancji różniły się co do wielkości przekroczenie masy całkowitej pojazdu ( 0,6 tony - 5,6 tony).Przedstawiona różnica wynikała z przedstawienia wyników pomiaru – z uwzględnieniem bądź nie dopuszczalnego obciążenia drogi.

Ponadto Sąd nie stwierdził możliwości zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przypomnieć tu choćby wypada, że przepis ten ma zastosowanie w przypadku przejazdu pojazdu nienormatywnego, który miał zezwolenie na przejazd.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.