Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1899/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Dnia 23 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Joanna Zdzienicka- Wiśniewska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA: Marek Górski Sędzia NSA: Małgorzata Gorzeń Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "U" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 2 sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1/ uchyla zaskarżoną decyzję 2/ zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

3 I SA/Gd 1899/02

Uzasadnienie

Na podstawie zgłoszenia celnego nr E [...] z dnia 4 marca 1999 r., dokonanego przez Spółkę z o.o. "U" Dyrektor Urzędu Celnego objął procedurą tranzytu towar w postaci 13.000.000 sztuk papierosów marki "Golden American".

Ze zgłoszenia tranzytowego wynika, iż przedmiotowy towar miał być dostarczony do Urzędu Celnego Oddziału Celnego Drogowego celem wywiezienia na Białoruś. Do Urzędu Celnego wpłynęło potwierdzenie odbioru towaru przez urząd celny przeznaczenia, jednakże pismem z dnia 22 marca 1999 r. Oddział Celny nie potwierdził odbioru przedmiotowego towaru, jednocześnie informując, że towar nie figuruje w ewidencji wywozowej tamtejszego oddziału.

Z uwagi na zaistniałą sytuację oraz podejrzenie dokonania fałszerstwa potwierdzenia wywozu Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia 31 marca 1999 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie stwierdzenia nieprawidłowości podczas realizacji procedury tranzytu. W dniu 22 kwietnia 1999 r. powyższą sprawę przekazano do Dyrektora Urzędu Celnego gdzie po przeprowadzeniu postępowania poszukiwawczego i wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie, czy towar w postaci 13.000.000 sztuk papierosów marki "Golden American", będący przedmiotem noty tranzytowej, faktycznie opuścił polski obszar celny oraz czy główny zobowiązany wykonał obowiązki wynikające z procedury tranzytu, ustalono, iż przedmiotowy towar jak i nota tranzytowa nie zostały przedstawione w tamtejszym urzędzie celnym. Ustalono także, że z Oddziału Celnego Drogowego nie wysłano jakiejkolwiek korespondencji potwierdzającej wywoź przedmiotowych papierosów na Białoruś. Dążąc do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych uzyskano informację Krajowego Urzędu Celnego , z której wynika, iż odbiorca towaru wskazany w zgłoszeniu celnym - firma "B" - nie posiada licencji na eksport i import papierosów oraz nie zamawiała żadnej przesyłki papierosów. Z informacji pozyskanej z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wynika, że odbiorca towaru nie realizował w czasie swojej działalności żadnych kontraktów związanych z dostawą papierosów.

Postanowieniem z dnia 18 maja 1999 r. wyznaczono stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

W odpowiedzi strona pismem z dnia 24 maja 1999 r. wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do chwili zakończenia czynności dokonywanych przez policję, a mających na celu ustalenie, czy dokument SAD został sfałszowany, bądź podrobiony. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty do spraw stwierdzenia fałszerstw, celem ustalenia, czy dokument SAD oraz umieszczone na nim odciski pieczęci zostały podrobione lub sfałszowane.

W piśmie z dnia 26 maja 1999 r. strona zażądała przeprowadzenia dowodów z korespondencji prowadzonej pomiędzy pełnomocnikiem strony a Urzędem Celnym

Odrębnymi postanowieniami z dnia 7 czerwca 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego odmówił zawieszenia postępowania i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Dnia 11 czerwca 1999 r. strona złożyła zażalenie na postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 7 czerwca 1999 r. odmawiające zawieszenia postępowania, jednakże Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Dnia 3 sierpnia 1999 r. strona złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Prezesa GUC z dnia 7 lipca 1999 r. Sprawę zarejestrowano pod sygnaturą akt [...]. W wyroku z dnia 17 kwietnia 2002 r. oddalono skargę.

Postanowieniem z 14 lipca 1999 r. przedłużono termin zakończenia postępowania do dnia 15 sierpnia 1999 r. Następnie wyznaczono stronie trzydniowy termin do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Decyzją z dnia 19 sierpnia 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego określił dług celny ciążący na przedmiotowym towarze.

Pismem z dnia 30 sierpnia 1999 r. strona złożyła odwołanie, podnosząc, iż zagadnieniem wstępnym w sprawie winno być ustalenie, czy dokument SAD nr [...] został sfałszowany.

Z uwagi na toczące się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawie ze skargi Spółki z o.o. "U" na postanowienie Prezesa GUC z dnia 7 lipca 1999 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania o sygn. akt [...], organ celny II instancji zawiesił postępowanie odwoławcze do czasu wydania orzeczenia.

Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zakończyło się 17 kwietnia 1999 r. wydaniem wyroku, w którym oddalono skargę. W uzasadnieniu wskazano, iż ustalenie sprawcy sfałszowania dokumentu SAD nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, a postępowanie prowadzone przez prokuraturę w sprawie podrobienia pieczęci Urzędu Celnego nie stanowi zagadnienia wstępnego, powodującego konieczność zawieszenia postępowania celnego. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2002 r. Dyrektor Izby Celnej podjął zawieszone postępowanie odwoławcze, a 2 sierpnia 2002 r. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu celnego i Instancji.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w myśl art. 98 Kodeksu celnego procedura tranzytu zostaje zakończona, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostań przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z przepisami tej procedury.

Główny zobowiązany - "U" Sp. z o.o. winien był przedstawić w Urzędzie Celnym towar oraz odpowiednie dokument) Wypełnienie tego obowiązku spowodowałoby zniesienie odpowiedzialności wobec organów celnych.

Z ustaleń organu I instancji wynika, iż brak jest jakichkolwiek zapisów dostarczeni; towaru. Skarżący jako dowód powołał potwierdzone przez urząd celny przeznaczeni; zgłoszenie celne SAD [...]. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż dokument ten stanowi tylko jeden z dowodów w sprawie wywozu towaru za granicę. Zdaniem organu II instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że omawiany towar w postaci papierosów nie opuścił polskiego obszaru celnego. Dyrektor Urzędu Celnego w Gdyni wskazał ponadto, że zwrócił się do białoruskich władz celnych o zweryfikowani) przedstawionych przez stronę dokumentów. W odpowiedzi przekazano informacje, że w okresie od 8 do 20 marca przedmiotowy towar nie został wwieziony na terytorium Białorusi a wskazana przez stronę w dokumencie tranzytowym jako odbiorca firma "O" nie figuruje w wykazie firm uprawnionych do przywozu papierosów na terytorium Białorusi.

W opinii Dyrektora Izby Celnej organ I instancji podjął wszelkie czynności w celu wszechstronnego zbadania sprawy i w oparciu o zebrany materiał dowodowy uznał, iż będący przedmiotem niniejszej sprawy towar nie został dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia co w konsekwencji oznacza, iż nie opuścił polskiego obszaru celnego. Wobec powyższego ustalenie sprawcy sfałszowania zapisów i pieczęci dokonanych w zgłoszeniu tranzytowym nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ główny zobowiązany nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku dostarczenia towaru do urzędu celnego przeznaczenia. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że prowadzone przez prokuraturę postępowanie nie stanowi zagadnienia wstępnego powodującego konieczność zawieszenia postępowania. Kwestię tę rozstrzygnął już Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z 17 kwietnia 2002 r.

Ponadto Dyrektor organu celnego II instancji podniósł, iż poddane weryfikacji dowody przedstawione przez stronę, to jest korespondencja z białoruskimi organami celnymi, w ocenie tychże nosi cechy falsyfikatu. Trudno zgodzić się zatem z zarzutami skarżącej dotyczącymi braku rzetelności, bowiem to dowody dostarczone przez stronę okazały się niewiarygodne.

Odnosząc się natomiast do zarzutu pełnomocnika strony dotyczącego odmówienia mu przez Dyrektora Urzędu Celnego prawa do reprezentacji strony w postępowaniu, organ odwoławczy zauważył, iż wynikało to z obowiązujących wówczas przepisów Kodeksu celnego.

Mając na uwadze całokształt okoliczności faktycznych i prawnych Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "U" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. w likwidacji wniosła o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając:

1. obrazę przepisu art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wyznaczenie stronie skarżącej terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, przez co strona została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w tym także złożenia wniosków dowodowych, które to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. obrazę przepisu art. 180 § 1 w zw. z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niepowołanie dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność ustalenia autentyczności podpisu znajdującego na dokumencie SAD oraz poprzez niepowołanie opinii z biegłego na okoliczność ustalenia autentyczności znajdujących się na przedmiotowym dokumencie odcisków pieczęci,

3. obrazę przepisu art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z akt postępowania karnego toczącego się w sprawie o sfałszowanie dokumentów oraz poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ewentualnego dokonania fałszerstwa dokumentu SAD,

4. obrazę przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy.

W uzasadnieniu wskazano, że strona zgłosiła wnioski dowodowe dotyczące weryfikacji autentyczności dokumentów, co w sytuacji potwierdzenia podpisów i pieczęci stanowiłoby niepodważalny dowód, że towar objęty procedurą celną trafił wraz z dokumentami do urzędu celnego przeznaczenia. Ewidencja wywozowa potwierdza jedynie wywóz a nie przedstawienie towaru zgodnie z art. 98 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się

dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżony, decyzji z prawem.

Istota niniejszego postępowania została zdefiniowana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2002 r. w spraw ze skargi "U' Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na postanowienie Prezesa Główne Urzędu Ceł z dn 7 lipca 1999 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania (sygn. akt I SA/Gd 1700/95 zakończonego prawomocną decyzją merytoryczną, odnośnie której skarga jest rozpoznawana w niniejszej sprawie. Istotna jest ocena zebranego w sprawie materiału dowodowej umożliwiająca ustalenie zaistnienia określonego uprawnienia lub obowiązku celnej w stosunku do podmiotu korzystającego z procedury tranzytu. Strona skarżąca jako wywodząc zaistnienie przesłanek braku podstaw do wymierzenia cła jest zobowiązana do przedstawień: odpowiednich dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanek określonych w art. 5 Kodeksu celnego warunkujących zakończenie procedury tranzytu. Sprostanie ciężarowi dowodowemu jest warunkiem zniesienia odpowiedzialności skarżącej z tytułu obowiązku celnego. Zgodnie bowiem z art. 1 § 2 Kodeksu celnego wprowadzenie na polski obszar celny towaru powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego.

W niniejszej sprawie zostało przeprowadzone postępowanie mające na cel weryfikację dokumentów zaoferowanych przez stronę. Organy celne zebrały materii dowodowy dotyczący kontrahenta skarżącej wskazanego jako odbiorca towaru na terenie Białorusi, informacje białoruskich służb celnych oraz dowody dotyczące polskiej dokumentacji celnej.

Organy celne właściwie wywiodły z treści powołanego wyroku, że postępowanie celne w niniejszej sprawie dotyczy wypełnienia przez stronę ustawowych obowiązków wynikających z Kodeksu celnego, pominęły jednak istotę tego postępowania wskazaną również przez Sąd w sprawie I SA/Gd 1700/99 ograniczonego do oceny, czy strona zgodnie z art. 98 Kodeks celnego przedłożyła w urzędzie celnym przeznaczenia towary i odpowiednie dokumenty Sąd potwierdził jedynie, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi n prowadzone postępowanie w sprawie sfałszowania dokumentu, nie stwierdził jednak, ż ustalenie okoliczności sfałszowania tego zgłoszenia celnego - dokumentu potwierdzającego przedstawienie towarów w urzędzie celnym przeznaczenia nie ma znaczenia dla niniejsze sprawy. Sąd wskazał, że przedstawienie w Oddziale Celnym odpowiednich dokumentów i towaru spowodowałoby zniesienie odpowiedzialności skarżącej wobec polskich władz celnych. Skoro w niniejszej sprawie stosowny dokument został przedstawiony i zachodzi domniemanie jego prawdziwości formalnej i materialnej, należy stwierdzić, że strona dopełniła ciążących na mej obowiązków. Powyższe domniemanie może być podważone jedynie poprzez wykazanie, że dokument został sfałszowany lub uzyskany w sposób niezgodny z prawem. W niniejszej sprawie strona skarżąca zasadnie zarzuca, iż ten etap dowodowy został pominięty. Ustaleń w tym zakresie nie może zastąpić postępowanie zmierzające do ustalenia losów towaru po przedstawieniu przez stronę w polskim urzędzie celnym. Skoro przepis art. 98 Kodeksu celnego wskazuje jako przesłankę zakończenia procedury tranzytu jedynie "przedstawienie towaru i dokumentów" dokumentów a nie wywóz, organy kwestionujące zakończenie procedury tranzytu winny wykazać nieprawidłowość dokumentu potwierdzającego , przedstawienie".

Zgodnie z art. 98 Kodeksu celnego procedura tranzytu zostaje zakończona, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z przepisami tej procedury. Przepis ten reguluje konstrukcję zakończenia tranzytu, podkreślając wymóg przedstawienia dokumentów w urzędzie celnym. Przedstawienie towarów organowi celnemu to zawiadomienie organu celnego przez osobę zobowiązaną, dokonane w wymaganej formie, o dostarczeniu towarów do urzędu celnego albo miejsca wyznanego łub uznanego przez organ celny. Przepis art. 98 Kodeksu celnego precyzyjnie określa moment zakończenia procedury tranzytu. Procedura ta kończy się, gdy towary i dokumenty dotyczące towaru zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia. Dostarczenie towarów do urzędu celnego przeznaczenia należy traktować za równoznaczne ze złożeniem deklaracji skróconej (por. "Kodeks celny. Komentarz" Feliks Prusak, Warszawa 2000 r., str. 546). Skoro osoba przewożąca towar dostarczyła do urzędu celnego wskazanego - w stanie, w jakim przyjęła ten towar od urzędu celnego przekazującego, to tym samym wykonała obowiązek ciążący na tej osobie (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Lu 337/95). Towary po przedstawieniu a przed nadaniem im właściwego przeznaczenia celnego mogą, za glosą organu celnego, być zbadane. Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych normowały również tryb i warunki procedury tranzytu.

W niniejszej sprawie organy celne nie kwestionują dokumentu SAD potwierdzającego przedstawienie towaru do odprawy.

W niniejszej sprawie organ celny II instancji uchybił obowiązkowi wyznaczenia stronie przed wydaniem decyzji terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co stanowi naruszenie przepisu art. 200 § 1 Ordynacji podatkowe stosowanego odpowiednio w postępowaniu przed organami celnymi w zw. z art. 262 Kodeks celnego. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w mniejsze sprawie, skoro przed wydaniem decyzji postępowanie było zawieszone. Wniosek taki jest uzasadniony mimo znajdujących się w aktach licznych pism i wnioski strony potwierdzających znajomość całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zawierających konsekwentne oświadczenia strony dotyczące dowodów zaoferowanych i możliwości ocen materiałów nadesłanych na żądanie organów celnych.

Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art. 145 § 1 ust. lc oraz art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w punkcie I wyroku.

Strona zwolniona od kosztów sądowych przed zakończeniem rozprawy bezpośrednie poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosiła wniosku o przyznanie należnych kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie, wobec czego zgodnie z art. 210 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153. poz. 1270) utraciła uprawnienie do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Zgodnie z treścią art. 98 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 I 2004 r. stosuje się przepisy dotychczasowe o wpisie i innych kosztach sądowych, zatem uprzednio w skardze złożony wniosek o zwrot kosztów zastępstwa procesowego nie spełnia wymogów art. 210 wyżej powołanej ustawy p.p.s.a.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku, albowiem treść zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że nie może być ona wykonana.

AW