Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1486/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 8,  art. 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

`Sygn. akt I SA/Wa 1486/20 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 9 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Rozwoju z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz skarżącego J. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju (Minister) postanowieniem z [...] maja 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. P. (Skarżący) od decyzji Wojewody [...] (Wojewoda) z [...] listopada 2015 r. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, położoną w obrębie [...][...], gmina T., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:

Wojewoda decyzją z [...] listopada 2015 r. orzekł o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz Skarżącego za ww. nieruchomość. Od powyższej decyzji [...] stycznia 2016 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) odwołanie wniósł Skarżący.

Minister, postanowieniem z [...] maja 2020 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wojewody. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że decyzja Wojewody została wysłana listem poleconym. Pierwszą próbę doręczenia przesyłki dokonano [...] listopada 2015 r. (data pierwszego awiza). Następnie przesyłkę awizowano powtórnie [...] grudnia 2015 r. Decyzja ta nie została podjęta w terminie przewidzianym w art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz U. z 2020 r. poz. 256), powoływana dalej jako "K.p.a.", a zatem skuteczny termin jej doręczenia nastąpił [...] grudnia 2015 r. W związku z upływem 14-dniowego terminu przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym w dniu [...] grudnia 2015 r. przesyłkę zwrócono do nadawcy. Wobec powyższego, zdaniem Ministra, termin na wniesienie odwołania od decyzji Wojewody upłynął Skarżącemu [...] grudnia 2015 r. Tymczasem, jak wynika z daty stempla pocztowego, odwołanie Skarżącego zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] stycznia 2016 r., a zatem po upływie 14-dniowego terminu do złożenia odwołania.

Jednocześnie Minister wskazał, że w aktach organu I instancji znajduje się notatka służbowa, z której wynika, że pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki zawierającej decyzję Wojewody i nieodebrania jej przez Skarżącego – organ ponownie przesłał swoją decyzję z [...] listopada 2015 r., która została odebrana osobiście przez Skarżącego w dniu [...] grudnia 2015 r. Natomiast Skarżący odwołanie wniósł [...] stycznia 2016 r. W ocenie Ministra, ponowne (drugie) doręczenie decyzji Skarżącemu nie wywarło żadnego skutku prawnego (procesowego), jaki Kodeks postępowania administracyjnego wiąże z doręczeniem decyzji stronie. W sytuacji bowiem prawidłowego doręczenia decyzji Wojewody w trybie podwójnego awizowania, zastosowanie w sprawie znalazł art. 44 § 4 K.p.a. Ponowne doręczenie decyzji nie otworzyło stronie nowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody. Pozostawało ono bez znaczenia dla biegu terminu do wniesienia odwołania.

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, że odwołanie Skarżącego zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a.

Na postanowienie Ministra z [...] maja 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Skarżący. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1) błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na wydanie zaskarżonego postanowienia w zakresie bezpodstawnego uznania, że odwołanie Skarżącego od decyzji Wojewody zostało wniesione po terminie;

2) naruszenie art. 9 i 11 K.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku prawidłowego informowania przez organ strony o przysługujących jej prawach, błędnego pouczenia strony, która zastosowała się do wadliwego pouczenia organu, przez co poniosła szkodę;

3) naruszenie art. 12 K.p.a. wobec przewlekłego postępowania i wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania po upływie 5 letniego okresu;

4) naruszenie art. 7, 8 i 77 § 1 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony;

5) naruszenia art. 44 K.p.a., wobec wadliwego przyjęcia przez Ministra skutecznego doręczenia zastępczego Skarżącemu decyzji z [...] listopada 2015 r.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzja Wojewody z [...] listopada 2015 r. została przesłana i przez niego osobiście odebrana [...] grudnia 2015 r. Doręczona decyzja nie zawierała żadnych adnotacji o ponownym jej przesłaniu, czy też o jej ostatecznym charakterze wobec nie wniesienia przez stronę odwołania w ustawowym terminie ale zawierała pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania do organu odwoławczego, za pośrednictwem Wojewody, w terminie 14 dni, od daty jej doręczenia. Skarżący stosując się do wspomnianego pouczenia w dniu [...] stycznia 2016 r. złożył odwołanie, natomiast po upływie prawie 5 lat otrzymał w dniu [...] maja 2020 r. postanowienie Ministra o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Skarżącego, organ, wydając zaskarżone postanowienie dopuścił się szeregu uchybień natury procesowej, na skutek zaniechania obowiązku prawidłowego informowania strony o przysługujących jej prawach, błędnego pouczenia strony, która zastosowała się do wadliwego pouczenia przez co poniosła szkodę na skutek braku możliwości merytorycznego rozpatrzenia jej odwołania. Ponadto, zdaniem Skarżącego, organ administracji publicznej jest obowiązany do udzielania pełnej informacji stronom postępowania, gdy informacja ta dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania. Organ winien czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Ponadto w jego ocenie brak było podstaw do przyjęcia skuteczności pierwszego doręczenia Skarżącemu decyzji Wojewody w trybie art. 44 K.p.a., ponieważ będąca w posiadaniu organu koperta, zawierająca zwróconą przesyłkę – nie wskazuje na prawidłowość doręczenia zastępczego.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływaną dalej jako "P.p.s.a." wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Zgodnie z treścią art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Jak wynika z akt sprawy, decyzja Wojewody z [...] listopada 2015 r. została wysłana listem poleconym. Pierwszą próbę doręczenia przesyłki dokonano [...] listopada 2015 r. (data pierwszego awiza). Następnie przesyłkę awizowano powtórnie [...] grudnia 2015 r., a [...] grudnia 2015 r. przesyłkę zwrócono do nadawcy z adnotacją adresat nieobecny. Zwrócona przesyłka wpłynęła do organu w dniu [...] grudnia 2015 r. W aktach organu I instancji znajduję się ponadto notatka służbowa z [...] grudnia 2015 r. sporządzona i podpisana przez pracownika organu I instancji - Inspektora Wojewódzkiego M. M., z której wynika, że w dniu [...] grudnia 2015 r. wysłał ponownie do Skarżącego decyzję Wojewody z [...] listopada 2015 r., po uzgodnieniu tego faktu w dniu [...] grudnia 2015 r. z Dyrektorem Wydziału. Identyczna informacja znajduje się na zwróconej [...] grudnia 2015 r. kopercie zawierającej decyzję z [...] listopada 2015 r., na której zamieszczono adnotację (ołówkiem), że wysłano ponownie [...] grudnia 2015 r., po uzgodnieniu z Panią Dyrektor w dniu [...] grudnia 2015 r. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się również pismo [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich (zobowiązanego decyzją z [...] listopada 2015 r. do wypłaty Skarżącemu odszkodowania) z [...] grudnia 2015 r. (data wpływu do organu), w którym zwrócono się do Wojewody o nadanie klauzuli ostateczności szeregu decyzji, w tym min. decyzji z [...] listopada 2015 r. Na piśmie tym znajduje się odręczna adnotacja (prawdopodobnie pracownika organu), że ww. decyzja jest nieostateczna.

Ponownie doręczona decyzja Wojewody z [...] listopada 2015 r. została osobiście odebrana przez Skarżącego w dniu [...] grudnia 2015 r.

W związku z powyższym nie można się zgodzić ze stanowiskiem Ministra zaprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu, że za termin skutecznego doręczenia Skarżącemu decyzji z [...] listopada 2015 r., należy uznać dzień [...] grudnia 2015 r. W ocenie Sądu, za termin skutecznego doręczenia Skarżącemu decyzji Wojewody uznać należy dzień [...] grudnia 2015 r., a tym samym odwołanie Skarżącego z [...] stycznia 2016 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) zostało wniesione w terminie wynikającym z art. 129 K.p.a.

Zauważyć należy, że organ ponownie doręczając Skarżącemu decyzję Wojewody nie przesłał jej Skarżącemu tylko do wiadomości. Jak słusznie wskazał Skarżący doręczona decyzja w dniu [...] grudnia 2015 r. nie zawierała żadnych adnotacji o ponownym jej przesłaniu, czy też o jej ostatecznym charakterze wobec nie wniesienia przez stronę odwołania w ustawowym terminie ale zawierała pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania do organu odwoławczego, za pośrednictwem Wojewody, w terminie 14 dni, od daty jej doręczenia. Skarżący stosując się do wspomnianego pouczenia w dniu [...] stycznia 2016 r. złożył odwołanie.

W tym miejscu należy wskazać, że Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.). Z zasadą tą wiąże się zasada udzielania informacji określona w art. 9 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Tym samym czynności organu winny zmierzać do budowania zaufania do działania organu podejmowanego nie tylko na podstawie prawa, ale także w ten sposób, aby sprawa została merytorycznie załatwiona, jeżeli są ku temu podstawy. Niedopuszczalna jest sytuacja w której strona ponosi ujemne konsekwencje wadliwego działania organów administracji publicznej. Jeśli organ I instancji zdecydował się doręczyć ponownie Skarżącemu decyzję Wojewody, to oznacza to, że uznał pierwotne doręczenie za wadliwe i nie spełniające wymagań z art. 44 k.p.a.

Z akt sprawy nie wynika, by Skarżący odbierając decyzję miał wiedzę o wcześniejszej próbnie jej doręczenia. W konsekwencji, w zaistniałych okolicznościach miał pełne prawo uważać, że decyzję doręczono mu pierwszy raz i zgodnie z zawartym w niej pouczeniem ma czternaście dni na wniesienie odwołania. Nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów organ I instancji zdecydował się na ponowne doręczenie Skarżącemu decyzji Wojewody, w sytuacji gdy pouczył Skarżącego o sposobie jej zaskarżenia i nie zaznaczył, że decyzja ta jest przesłana jedynie do wiadomości. Oznacza to tym samym, że w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nieprawidłowo ustalił stan faktyczny mający istotne znaczenia dla sposobu rozpatrzenia sprawy. Skarżący złożył odwołanie w terminie wynikającym z art. 129 K.p.a., a wydane w trybie art. 134 K.p.a. postanowienie nie znajduje podstaw prawnych. W ocenie sądu, pogląd przedstawiony przez organ odwoławczy doprowadzić może do ograniczenia zapewnienia obywatelowi możliwości czynnego udziału w postępowaniu oraz obrony i dochodzenia przysługujących mu praw.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i rozpatrzeć merytorycznie zasadność złożonego przez Skarżącego odwołania.

Wobec tego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 8 i art. 134 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. sąd orzekł jak w punkcie I wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczony na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 210 § 2 p.p.s.a.