Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3272/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2005 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Prezydent Miasta W., działając na podstawie art. 6 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.; powoływanej dalej jako "upol") oraz art. 165 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako "ord.pod.") i uchwały Nr XLII/961/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 25 listopada 2004 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na rok 2005 – ustalił E. R. (zwanemu dalej "Skarżącym") zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości w kwocie 139,20 zł. Decyzja dotyczyła nieruchomości położonej w W., o powierzchni 696 mkw.

W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] marca 2005 r. Skarżący nie zgodził się z nałożeniem na niego ww. zobowiązania podatkowego, stwierdzając że nie ciąży na nim taki obowiązek. Skarżący wyjaśnił, że Urząd Dzielnicy B. od wielu lat odmawia mu podpisania umowy użytkowania wieczystego w formie aktu notarialnego i wpisu od księgi wieczystej. Dodatkowo Skarżący wskazał, że "Urząd" dopuścił się wybudowania dzikiej drogi przez całą długość działki przekazanej mu w wieczyste użytkowanie decyzją z dnia [...] listopada 1987 r., nr [...]. Skarżący, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2005 r. konkludował, że "użytkownik wieczysty uiszcza przez czas swego prawa opłatę roczną. Należy się więc ona, jeśli prawo to i powstało, i istnieje. W świetle zaś art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie budzi wątpliwości, że powstaje ono dopiero w momencie wpisu. Nie ma prawa, dopóki nie ma wpisu".

Decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., powoływane dalej jako " Kolegium", na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ord.pod. utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 3 ust. 1 upol podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości, będące zgodnie z pkt 4 ww. artykułu posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu do księgi wieczystej. Organ przyznał zatem rację Skarżącemu, że prawo użytkowania wieczystego powstaje po dokonaniu tego wpisu. Zaznaczył, że decyzją z dnia [...] listopada 1987 r., nr [...] oddano Skarżącemu w użytkowanie wieczyste przedmiotową nieruchomość gruntową na lat 40. Nie została jednak zawarta umowa w formie aktu notarialnego i wobec niespełnienia tej przesłanki prawo użytkowania wieczystego nie powstało. Skarżący stał się podatnikiem podatku od nieruchomości zgodnie z art. 3 ust. l pkt 4 lit. b upol, jako posiadacz nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, którą włada bez tytułu prawnego.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, powołując się na ww. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2005 r., zarzucił Kolegium, że nie respektuje orzeczenia tego Sądu. Dodatkowo podniósł, że "(...) Urząd Dzielnicowy, a następnie Prezydent Miasta W. – przez zaniechanie udzielenia odpowiedzi przez dwa lata — tj. wydania decyzji o użytkowaniu wieczystym, przez wpisanie wyżej podanej nieruchomości do księgi wieczystej, uniemożliwia mi należyte korzystanie z nieruchomości) i na domiar tego nakłada na mnie ciężary podatkowe, co jest w świetle prawa i wyroku, naruszeniem praworządności.". W ocenie Skarżącego "(...)sprawy obywatelskie powinny być kierowane do różnych instytucji (przez urzędników) w taki sposób, żeby według właściwości rzeczowej znalazły swoje należyte rozstrzygnięcie.".

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Pismem z dnia 9 lutego 2006 r. Skarżący zwrócił się do tutejszego Sądu z wnioskiem o rozszerzenie powództwa (skargi) na bezczynność Urzędu Prezydenta Miasta W. w związku z brakiem odpowiedzi na wniosek o założenie księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości.

Zarządzeniem z dnia 10 lutego 2006 r. Sąd zarządził zarejestrować w osobnym repertorium skargę na bezczynność organu, o której mowa wyżej i poinformować Skarżącego, że sprawa ta nie może zostać rozpoznana łącznie ze sprawą ze skargi w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r.

W dniu 15 lutego 2005 r. Skarżący, który stawił się na rozprawie osobiście, w całości poparł skargę. Jednocześnie Skarżący oświadczył, że przedmiotowa działka jest w jego posiadaniu. Argumentował, że z powoływanego wyżej wyroku Sądu Najwyższego zrozumiał, że osoba która nie ma założonej księgi wieczystej na posiadaną nieruchomość, nie ma obowiązku płacenia podatku. Jednocześnie Skarżący zaznaczył, że nie kwestionuje wysokości podatku, natomiast kwestionuje jego zasadność. Wyjaśnił, że droga, o której pisał w piśmie skierowanym do Sądu, nie zmniejsza jego działki, ponieważ teren przez który przebiega jest jego terenem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekając związany jest jedynie granicami sprawy wyznaczonej przez przedmiot zaskarżenia. W tym przypadku jest nim zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2005 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2005 r. ustalającą Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2005 r.

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, o których była mowa wyżej, a które skutkować by mogły uchyleniem tej decyzji.

Przystępując do meritum sprawy należy wskazać, iż z akt podatkowych wynika, że Skarżący jest posiadaczem nieruchomości gruntowej, co do której była wydana decyzja z dnia [...] listopada 1987 r., nr [...] oddająca tę nieruchomość w użytkowanie wieczyste Skarżącemu na 40 lat. Z pism składanych w toku postępowania podatkowego oraz skargi wynika również, że Skarżący nie kwestionuje wysokości samego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, lecz kwestionuje jego zasadność powołując się na brak wpisu o użytkowaniu wieczystym przedmiotowej nieruchomości do księgi wieczystej. Istotą niniejszej sprawy jest zatem ocena, czy Skarżący będąc posiadaczem nieruchomości jest opodatkowany podatkiem od nieruchomości.

W tym celu należy odwołać się do art. 3 upol, który określa zakres podmiotowy tego podatku. W ustępie 1 pkt 1-4 tego artykułu wymienione zostały podmioty, na których ciąży obowiązek w podatku od nieruchomości. Należą do nich: 1) właściciele nieruchomości lub obiektów budowlanych, 2) posiadacze samoistni nieruchomości lub obiektów budowlanych, 3) użytkownicy wieczyści gruntów, 4) posiadacze nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego.

Jak wspomniano, Skarżący jest posiadaczem nieruchomości. Nie została natomiast zawarta umowa w formie aktu notarialnego o oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste, której podstawę miała stanowić ww. decyzja z 1987 r., oraz użytkowanie wieczyste nie zostało wpisane do księgi wieczystej. Skarżący nie mógł zatem być uznany za właściciela, ani za użytkownika wieczystego. Należało więc rozważyć, czy jest posiadaczem samoistnym (art. 3 ust. 1 pkt 2 upol), czy też posiadaczem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a lub b upol.

Definicję posiadacza ustawodawca zawarł w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Ustawodawca ustanowił, że posiadaczem samoistnym jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Wynika z tego, że nie mieści się w tej kategorii Skarżący jako posiadacz nieruchomości, legitymujący się decyzją o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, bez jednoczesnego zawarcia umowy w formie aktu notarialnego i dokonania wpisu w księdze wieczystej tego użytkowania.

W świetle art. 3 ust. 1 pkt 4 upol pozostała do rozważenia kwestia, czy zasadnie organy orzekające uznały, iż Skarżący jest podatnikiem podatku od nieruchomości z uwagi na lit. b tego artykułu. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów Skarżący jest władającym przedmiotową nieruchomością. Z oświadczenia Skarżącego zawartego w treści protokołu rozprawy wynika, że bez wątpienia jest on w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości. Nie ulega również wątpliwości, iż Skarżący nie zawarł umowy w zakresie użytkowania wieczystego w formie aktu notarialnego, a w konsekwencji nie dokonano wpisu tego prawa do księgi wieczystej. W takim stanie rzeczy zasadnie przyjęto, iż Skarżący jest podatnikiem podatku od nieruchomości w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b upol.

Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie, bez znaczenia dla obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości jest brak wpisu w księdze wieczystej użytkowania wieczystego tej nieruchomości na rzecz Skarżącego. Argument podnoszony przez Skarżącego, że brak wpisu o użytkowaniu wieczystym do księgi wieczystej, powoduje brak obowiązku ponoszenia ciężaru rocznej opłaty za użytkowanie wieczyste, może być rozważany i ewentualnie uznany za zasadny w odrębnym od niniejszego postępowaniu (postępowaniu dotyczącym tychże opłat). Podkreślić jednak należy, że jest on prawnie obojętny na gruncie niniejszej sprawy, która nie dotyczy tych opłat, lecz podatku od nieruchomości.

Odnosząc się więc do powołanego przez Skarżącego wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2005 r. wyjaśnić trzeba, że nie mógł on stanowić przesłanki przemawiającej za uwzględnieniem skargi. Orzeczenie Sądu Najwyższego, jak wspomniano, nie dotyczy obowiązku podatkowego, a odrębnej instytucji "opłat za użytkowanie wieczyste", którą w sposób błędny Skarżący przenosi na istnienie lub nie obowiązku podatkowego, lub nawet z tym ostatnim utożsamia.

Powyższe oznacza zatem, że prawidłowe były ustalenia organów podatkowych, iż na Skarżącym ciąży obowiązek podatkowy w podatku od ww. nieruchomości. Tym samym zarzut bezpodstawnego jego nałożenia okazał się chybiony. Sąd nie dopatrzył się przy tym, aby wysokość zobowiązania podatkowego została wadliwie ustalona, a i sam Skarżący tej wysokości nie kwestionował.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.