Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 843/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. O. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z [...] lutego 2019 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego ( dalej "Komisja II stopnia") utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. ( dalej "Komisja Egzaminacyjna") z dnia [...] października stwierdzającą, że J. O. (dalej jako "Skarżący", "Zdający") uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego.

Jako podstawę prawną wskazano art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2017 r. poz. 2291, z późn. zm.- dalej p.n.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach 4-6 września 2018 r. Skarżący przystąpił do egzaminu notarialnego na podstawie art. 74 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W., powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 marca 2017 r.

Po przeprowadzeniu oceny każdego z zadań egzaminu notarialnego, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że Zdający otrzymał:

a) z pierwszego projektu aktu notarialnego - ocenę niedostateczną.

b) z drugiego projektu aktu notarialnego - ocenę dostateczną.

c) z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności - ocenę dostateczną.

Z pierwszego projektu aktu notarialnego, Zdający otrzymał od poszczególnych egzaminatorów oceny: dostateczną i niedostateczną.

Zadanie egzaminacyjne z pierwszego projektu aktu notarialnego dotyczyło sporządzenia projektu aktu notarialnego obejmującego umowę sprzedaży nieruchomości i udziału we współwłasności nieruchomości oraz oświadczenia o ustanowieniu hipoteki umownej łącznej.

Powyższą uchwałę Zdający zaskarżył odwołaniem, w którym zakwestionował ocenę z pierwszego projektu aktu notarialnego, podnosząc zarzuty w odniesieniu do uzasadnienia sędziego będącego egzaminatorem, który wystawił ocenę niedostateczną.

Rozpoznając sprawę na skutek odwołania Komisja II stopnia uznała, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Komisja II stopnia w uzasadnieniu skarżonej uchwały omówiła przepisy mające zastosowanie w sprawie i następnie szczegółowo w 15 punktach opisała zarzuty stawiane w odwołaniu dochodząc do wniosku, że analiza pierwszego projektu aktu notarialnego nie pozwala na wystawienie za ten projekt oceny pozytywnej, pomimo wystawienia przez jednego z egzaminatorów (notariusza) oceny dostatecznej.

Komisja II stopnia, odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu, uznała te zarzuty za niezasadne.

Po pierwsze, nie jest słuszny zarzut, że uzupełnienie przez Skarżącego stanu faktycznego nie jest zmianą kazusu. Zgodnie z art. 74 § 3 Prawa o notariacie "Egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego, zwanej dalej "zdającym", do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza". Uzupełniony przez Zdającego stan faktyczny (przyjęcie założenia, że kupujący jest osobą bliską sprzedających - vide opinie egzaminatorów) uniemożliwił poruszenie wielu kwestii, w tym tych najważniejszych dotyczących prawa pierwokupu. Drugi egzaminator miał w tym zakresie również wątpliwości, które rozstrzygnął na korzyść Zdającego wystawiając ocenę pozytywną.

Komisja II stopnia nie zgodziła się ze Skarżącym, że w przypadku udzielenia kredytu na zakup nieruchomości jakikolwiek bank wypłaci (przeleje) środki finansowe sprzedającemu bez uprzednio zawartej umowy sprzedaży bowiem wypłata takiego kredytu gotówką przez bank nie jest stosowana, a także zapłata ceny przed podpisaniem aktu notarialnego nie jest powszechną praktyką. Ponadto istnieje obowiązek przeprowadzania transakcji finansowych za pośrednictwem rachunków płatniczych.

Zdaniem organu w przygotowanym przez Zdającego projekcie aktu notarialnego brak jest informacji czy decyzja zatwierdzająca projekt podziału jest ostateczna. W kwestii dostępu do drogi publicznej to projekt aktu notarialnego powinien zawierać takie oświadczenie w odniesieniu do obu działek powstałych z podziału ponieważ dostęp do drogi publicznej w przypadku braku bezpośredniego dostępu do drogi publicznej może być realizowany w różny sposób, tj. poprzez ustanowienie służebności czy udział we współwłasności nieruchomości stanowiącej drogę. Fakt dostępu do drogi publicznej może też wynikać z treści decyzji zatwierdzającej projekt podziału, jednakże nie wynika to z opisu decyzji w projekcie aktu notarialnego.

Za słuszny uznano też zarzut egzaminatora, że w projekcie aktu notarialnego brak jest istotnych pouczeń, nawet pouczeń dotyczących art. 6 ust.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, czy też art. 6a ustawy o podatku rolnym, co stanowi naruszenie art. 80 Prawa o notariacie.

W projekcie brak jest wskazania wierzyciela, na rzecz którego hipoteka jest ustanawiana. Notariusz ma obowiązek sporządzać akty notarialne w sposób zrozumiały i przejrzysty ( art.80 Prawa o notariacie). Zgodnie z art. 626(8) kodeksu postępowania cywilnego: "Rozpoznając wniosek o wpis sąd bada jedynie treść i formę wniosku. dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej." W związku z tym argument o wykładni oświadczeń woli jest chybiony.

Ponadto podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży został pobrany w niewłaściwej wysokości oraz nie został pobrany podatek od czynności cywilnoprawnych od ustanowienia hipoteki. Błędny jest również zapis w projekcie aktu notarialnego, że między innymi podatek od czynności cywilnoprawnych od ustanowienia hipoteki (który nie został pobrany) zostanie zarejestrowany przy wniosku składanym elektronicznie przez notariusza.

Zdaniem organu, w projekcie aktu notarialnego nie zostało ujęte żądanie ujawnienia podziału działki numer 5. Ponadto Skarżący nie wskazał KRS banku i bank również nie został wskazany jako uczestnik postępowania (brak adresu).

W odniesieniu do kwestii taksy notarialnej to taksa notarialna za sporządzenie oświadczenia o ustanowieniu hipoteki została pobrana w nieprawidłowej wysokości i została wskazana niewłaściwa podstawa prawna, co organ szczegółowo wyjaśnił na stronie 9 uzasadnienia uchwały.

W projekcie aktu nie zostało podane w jaki sposób opłata sądowa została uiszczona (art. 7 § 2 Prawa o notariacie w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6.10.2015 r. w sprawie pobierania przez not. opłat sądowych od wniosków o wpis w Kw).

Zbędny jest zapis dotyczący wydawania wypisów stronom aktu notarialnego ponieważ wynika to z art. 110 Prawa o notariacie.

Zdaniem organu uzasadniony jest zarzut egzaminatora, że praca jest mało staranna i zawiera błędy. Projekt aktu notarialnego zawiera bardzo dużą ilość literówek".

W drugiej części uzasadnienia Komisja II stopnia wymieniła inne uchybienia Zdającego w projekcie aktu notarialnego, a mianowicie:

1) nie powołano zaświadczenia, że nie została podjęta uchwała, o której mowa w art. 8 i art. 25 ustawy z dnia 9 października 2015r. o rewitalizacji (Dz.U. z 2018r., poz. 1398) ani nie zawarł żadnego oświadczenia w tym przedmiocie, w konsekwencji nie wyeliminowano prawa pierwokupu;

2) nie powołano wyrysów dla działek 5/1 i 5/2 powstałych z podziału działki 5 - § 78 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (Dz.U.2016.312 ze zm.);

3) w opisie decyzji zatwierdzającej projekt podziału zabrakło informacji, iż jest ostateczna,

4) brak też jest pouczeń o art. 626(4) i art.626(12) kodeksu postępowania cywilnego, które określają obowiązki stron aktu jak i osoby, na rzecz której w księdze wieczystej jest wpisane prawo.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Komisja II stopnia uznała, że brak jest podstaw do zmiany oceny za projekt pierwszego aktu notarialnego na ocenę pozytywną. Organ podkreślił, że Zdający zmienił kazus, co uniemożliwiło sprawdzenie przygotowania zdającego do należytego wykonywania zawodu notariusza, jako osoby zaufania publicznego. Zdający naruszył przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece, ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ustawy o gospodarstwie nieruchomościami, ustawy - Prawo o notariacie, ustawy o rewitalizacji i ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Dodatkowo stwierdzone uchybienia jedynie potwierdzają słuszność wystawionej oceny niedostatecznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił:

1) naruszenie art. 74 § 3 i art 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wystawienie oceny negatywnej projektu aktu notarialnego sporządzonego podczas pierwszego dnia egzaminu notarialnego w sytuacji, gdy sporządzony przez Skarżącego projekt jest poprawny, zachowuje wymagania formalne, stanowi właściwe zastosowanie przepisów prawa i wskazuje na umiejętność ich interpretacji, a zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu jest prawidłowy, co świadczy o tym, że Skarżący jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza,

2) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie, poprzez nieuwzględnienie przy ocenie pracy Skarżącego z części egzaminu notarialnego polegającej na opracowaniu projektu pierwszego aktu notarialnego faktu, że praca sporządzona była z zachowaniem wymogów formalnych, przepisy zastosowane przy rozwiązywaniu zadania były właściwe, a Skarżący wykazał się umiejętnością ich interpretacji, zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny;

3) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 74§ 3 ustawy Prawo o notariacie poprzez jego błędną wykładnię nakazującą Skarżącemu przewidzenie w jaki sposób autorzy zadania egzaminacyjnego chcieli, aby zostało ono rozwiązane tj. nieuwzględnienie przy ocenie pracy Skarżącego z części egzaminu notarialnego polegającej na opracowaniu projektu pierwszego aktu notarialnego faktu, że praca sporządzona była z zachowaniem wymogów formalnych, przepisy zastosowane przy rozwiązywaniu zadania były właściwe, a Skarżący wykazał się umiejętnością ich interpretacji, zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny;

4) obrazę przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11 art. 77, art. 80, art. 81 a, art. 107 § 3 oraz art. 138 k.p.a. w związku z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie, poprzez niepodjęcie w toku postępowania odwoławczego kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie, w tym zarzutów sformułowanych przez Skarżącego w odwołaniu, o czym świadczy pominięcie okoliczności wskazujących na pozytywną ocenę pracy oraz oparcie się przez Komisję II stopnia jedynie na uchybieniach zawartych (zdaniem Komisji II stopnia) w pracy Skarżącego oraz na zarzutach dodatkowych, sformułowanych przez Komisję II stopnia, przy całkowitym braku rozważenia pozytywnych elementów projektu pierwszego aktu notarialnego w treści uchwały, przyjęcie niezgodnej z zasadami prawa administracyjnego niekorzystnej oceny dowodów a właściwe brak jej przeprowadzenia.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały oraz o stwierdzenie, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały szczegółowo omówione.

Komisja II stopnia w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, Sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Spod kontroli sądowej uchyla się w konsekwencji możliwość merytorycznej analizy zasadności wydanej uchwały, a sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnych uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, CBOSA, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16).

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 74 f § 1 ustawy - Prawo o notariacie (p.n.), pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną.

W sprawie zakończonej zaskarżoną uchwałą, Komisja II stopnia stwierdziła, że Skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego, gdyż otrzymał ocenę niedostateczną z projektu pierwszego aktu notarialnego, przy czym egzaminator sędzia wystawił ocenę niedostateczną, zaś egzaminator notariusz wystawił ocenę dostateczną.

Skarżący zarzucił niewłaściwe ustalenie oceny za projekt pierwszego aktu notarialnego, uznając że sporządzony projekt aktu notarialnego zasługiwał na ocenę pozytywną.

Trzeba wyraźnie podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie Komisja II stopnia, jako komisja odwoławcza, szczegółowo odniosła się do zarzutów odwołania; w przypadku niektórych zarzutów przeprowadziła obszerne wywody merytoryczne.

Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia ocen cząstkowych oraz zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że dokonując oceny pracy Skarżącego kierowano się wskazówkami zawartymi w art. 74e § 2 p.n. indywidualizując je w ramach tejże pracy egzaminacyjnej. W ocenie Sądu, uchwała Komisji II stopnia zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Również jej uzasadnienie jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Należy też zaznaczyć, że związanie organu odwoławczego zakresem zaskarżenia i treścią podniesionych zarzutów nie oznacza braku kompetencji do dokonania kompleksowej oceny zaskarżonej pracy egzaminacyjnej, w szczególności do oceny jakie znaczenie dla końcowego rezultatu postępowania mają uwzględnione (w razie stwierdzenia ich zasadności) zarzuty osoby odwołującej się. Według Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia procedowała w ramach zaskarżonej części egzaminu i w ramach zarzutów podniesionych przez Skarżącego. Fakt, że działając w takich ramach organ całościowo spojrzy na pracę egzaminacyjną, nie oznacza wyjścia poza granice odwołania, gdyż w ramach zarzutów odwołania kontrola polega na dokonaniu oceny z uwzględnieniem wszystkich elementów, które mają wpływ na taką a nie inną ocenę zaskarżonej części pracy. W ocenie Sądu, nawet posłużenie się innymi niż Komisja Egzaminacyjna argumentami dowodzi rozpoznania sprawy w sposób autonomiczny i dziać się to może w granicach postawionych zarzutów. Podniesienie przez Komisję II stopnia nowych zarzutów, nie wskazanych przez Komisję Egzaminacyjną, stanowiło dodatkową argumentację przemawiającą za utrzymaniem wystawionych uprzednio ocen z zaskarżonej części egzaminu notarialnego.

Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, że uzupełnienie przez Skarżącego stanu faktycznego jest niedozwoloną zmianą kazusu. Uzupełniony stan faktyczny uniemożliwił poruszenie wielu kwestii, w tym tych najważniejszych, dotyczących prawa pierwokupu. Egzaminator sędzia w swej opinii stwierdził, że; " (...) zmieniono kazus w sposób sprzeczny z treścią zadania. Z tego powodu nie omówiono szeregu zagadnień, w szczególności wyłączeń prawa pierwokupu, które należało poruszyć, aby prawidłowo rozwiązać zadanie".

Drugi egzaminator (notariusz) miał w tym zakresie również wątpliwości, które rozstrzygnął na korzyść Skarżącego wystawiając ocenę dostateczną. Egzaminator notariusz napisał w pkt 3.3 swojej opinii, że: " Z uwagi na charakter rolny nieruchomości zdający winien zastosować przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego, zgodnie z którymi nabywca nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Zdający nie powołał żadnych dokumentów na potwierdzenie okoliczności, że kupujący jest rolnikiem indywidualnym w rozumieniu ukur. Przyjął natomiast założenie, że kupujący jest osobą bliską sprzedających ( bratankiem E. K. i siostrzeńcem A. K.). Zgodnie z art. 2a ust. 3 lit. a ukur nie stosuje się ograniczeń w nabywaniu nieruchomości rolnych, jeżeli nabywcą jest osoba bliska zbywcy. Wątpliwości budzi czy zaproponowane rozwiązanie jest oparte na dopuszczalnym uzupełnieniu stanu faktycznego". Ponadto w pkt 3.4, pkt 3.5 tej oceny egzaminator notariusz wskazał, że przyjęcie założenia, że kupujący jest osoba bliską sprzedających wyłączało stosowanie przepisów o prawie pierwokupu Skarbu Państwa na podstawie ustawy o lasach, prawie pierwokupu gminy na podstawie ustawy o gospodarce gruntami, prawa pierwokupu przysługującego dzierżawcy i Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa na podstawie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.

Skarżący nie zgadzając się z tym stanowiskiem podnosi w skardze, że zarzut powyższy jest nieuzasadniony Jego zdaniem analiza zadania egzaminacyjnego w sposób oczywisty wskazuje, że autorzy zadania nie wskazali czy i jakie pokrewieństwo, powinowactwo lub jego brak występuje między stronami. Ponadto, w treści polecenia zadania polegającego na opracowaniu pierwszego aktu notarialnego wskazano wyraźnie: "Proszę uzupełnić brakując elementy stanu faktycznego według własnego uznania i sporządzić projekt aktu notarialnego(...)".. Skarżący uważa, że gdyby intencją autorów zadania byłoby wyeliminowanie możliwości pokrewieństwa stron, uczyniliby to w treści polecenia jak miało to miejsce na wcześniejszych egzaminach, a mianowicie: egzamin z 5 września 2012 roku gdzie w zadaniu wskazano "T. M. - obywatelka Ukrainy , wdowa, zamieszkała w Polsce, nienależąca do kręgu spadkobierców ustawowych po (...) ", lub egzamin z 5 listopada 2013 roku gdzie wskazano: "W związku z tym, że małoletni A. A. nie jest sprzedającemu znany ani z nim spokrewniony(...)". Jednocześnie Skarżący twierdzi, że przyjęte przez niego założenie nie spowodowało niemożliwości sporządzenia umowy zgodniej z poleceniem zadania egzaminacyjnego.

Z tymi argumentami Skarżącego nie można się zgodzić. Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, która prawidłowo uznała, że przyjęty przez Skarżącego stan faktyczny uniemożliwił poruszenie wielu kwestii, w tym tych najważniejszych dotyczących prawa pierwokupu. Co prawda egzaminator notariusz wątpliwości rozstrzygnął na korzyść Skarżącego i wystawił ocenę dostateczną, chociaż przyznał ostatecznie, że zaproponowanie rozwiązanie nie zabezpiecza należycie interesów strony sprzedającej.

Stosownie do treści art. 74 § 14 p.n. na każdą z części egzaminu notarialnego zespół sporządza zadania wraz z opisami istotnych zagadnień. Według § 15 tego art. ostateczną treść zadań wraz z opisami istotnych zagadnień ustala zespół większością głosów w obecności co najmniej pięciu członków zespołu.

Sąd uważa, że Skarżący w sposób nieuprawniony przyjął, że skoro treść zadania egzaminacyjnego "milczy" na temat pokrewieństwa stron stawających do aktu notarialnego, zatem zdający mogą dowolnie uzupełniać to zadanie w kierunku dla siebie korzystnym. W ocenie Sądu użyte w zadaniu egzaminacyjnym sformułowanie: " Proszę uzupełnić brakując elementy stanu faktycznego według własnego uznania(...)" nie oznacza, że zdający może do zadania wprowadzać elementy, które merytorycznie zmienią treść tego zadania, ułatwiając jego rozwiązanie zdającemu i jednocześnie nie pozwalając na pełną ocenę danej pracy egzaminacyjnej. Zdaniem Sądu sformułowanie o "uzupełnieniu stanu faktycznego według uznania" dotyczy elementów, które są obiektywnie obojętne i nieistotne z punktu widzenia rozwiązania danego zadania. W tej sytuacji brak wskazania stopnia pokrewieństwa oznaczał, że w przedmiotowym kazusie kupujący i sprzedający są osobami obcymi. Należy podkreślić z całą stanowczością, że merytoryczna zmiana zadania egzaminacyjnego nie pozwoliła pełne na sprawdzenie przygotowania Skarżącego do wykonywania zawodu notariusza. W szczególności uniemożliwiła omówienie zagadnień co do prawa pierwokupu, które należało poruszyć, aby prawidłowo rozwiązać zadanie. Zdaniem Sądu jest to najpoważniejsze uchybienie Skarżącego, które miało istotny wpływ na końcową ocenę projektu z pierwszego aktu notarialnego.

Jednocześnie Sąd zaznacza, że w sporządzonych ocenach, wyważając negatywne i pozytywne aspekty pracy, egzaminatorzy wskazali nie tylko błędy, ale również pozytywne jej elementy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały przytoczono w sposób drobiazgowy mankamenty tejże pracy egzaminacyjnej, stąd nie ma potrzeby powtarzania ich w tym miejscu. Wykazane przez Komisję II stopnia błędy dotyczące projektu pierwszego aktu notarialnego są nader istotne, gdyż ich skutki dotykają bezpośrednio nie tylko samego notariusza sporządzającego akt notarialny, ale także strony tego aktu, na co zwrócił uwagę egzaminator notariusz. Zatem popełnione przez Skarżącego błędy w projekcie pierwszego aktu notarialnego, dostrzeżone przez Komisję Egzaminacyjną i ponownie wskazane przez Komisję odwoławczą, nie uzasadniały podwyższenia oceny z tej części egzaminu i – w ocenie Sądu – brak jest podstaw do kwestionowania tego stanowiska. Ponadto w pracy znalazły się liczne błędy mniej istotne, które także niewątpliwie wpływają na jej końcową ocenę. Zdaniem WSA i wbrew zarzutom skargi, organ wyważył pozytywne i negatywne elementy ocenianej pracy, czego wyrazem jest treść uzasadnienia zakwestionowanej uchwały.

Sąd podziela stanowisko organu, że oprócz wcześnie omówionej niedozwolonej zmiany treści zadania egzaminacyjnego w projekcie znajdują się na tyle poważne uchybienia przepisom prawa, w szczególności dotyczące naruszenia przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ustawy o gospodarstwie nieruchomościami, ustawy - Prawo o notariacie, ustawy o rewitalizacji i ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Wbrew stanowisku Skarżącego - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sam fakt, że zachowano wymogi formalne nie pozostaje w sprzeczności z negatywną oceną pracy.

Skoro ustawa w art. 74e § 2 p.n. przewiduje, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, w myśl § 3 każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej, a stosownie do art. 74e § 4 p.n. ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, to znaczy, że ustawodawca przewidział i dopuszcza rozbieżność ocen.

Podkreślić trzeba, że istota i charakter egzaminu zawodowego wymagają aby zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego nie zawierał błędów. Natomiast treść zarzutów skargi wskazuje, że Skarżący usiłuje pomniejszać błędy swojej pracy wytknięte przez egzaminatorów i poparte przez Komisję II stopnia. W ocenie Sądu ten sposób myślenia pomija fakt, że skoro zdanie egzaminu notarialnego ma uprawniać do wykonywania zawodu notariusza, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien ściśle odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako akt skuteczny i ważny.

Celem egzaminu notarialnego jest sprawdzenie wiedzy osób aplikujących do wykonywania wysoko kwalifikowanego zawodu notariusza oraz tego, czy jest on odpowiednio przygotowany do samodzielnego dokonywania czynności notarialnych. Stąd też jego praca egzaminacyjna musi spełniać jednocześnie wszystkie wymienione w art. 74e § 2 p.n. kryteria. ( tak w wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn.akt II GSK 29/18 .

Odpowiadając na zarzuty skargi dotyczące braku zastosowania skali ocen Sąd zauważa, że praca egzaminacyjna musi spełniać jednocześnie wszystkie kryteria wymienione w art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie, natomiast w zależności od tego, w jakim stopniu są one spełnione, egzaminatorzy, specjaliści z danej dziedziny, wystawiają stosowne oceny. Zatem oceniana praca musi spełniać podstawowe wymogi formalne, zdający musi zastosować zasadniczo właściwe przepisy prawa i poprawnie je zinterpretować, a problem co do istoty musi być trafnie rozstrzygnięty. Tylko praca spełniająca powyższe kryteria może uzyskać pozytywną ocenę (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1950/11, LEX nr 1270115). W przedmiotowej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia.

Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwalę o wyniku egzaminu oraz komisja odwoławcza, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez zdającego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że popełnienie przez zdającego nawet jednego błędu, jednakże o zasadniczym, fundamentalnym znaczeniu może przekreślić jego szanse na otrzymanie oceny pozytywnej (por. wyrok NSA z 9 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2527/15, publik. na stronie www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Ocenę taką mogą powodować także inne wady, a w szczególności ich wielość i istotność uzasadniające uznanie, że projekt aktu nie spełnia podstawowych wymogów formalnych albo zastosowano w nim niewłaściwe przepisy lub niepoprawnie je zinterpretowano albo zaproponowano nieprawidłowe rozstrzygnie problemu.

Wbrew stanowisku Skarżącego rozwiązanie zadania, nawet poprawne pod względem formalnym może uzyskać ocenę negatywną wobec merytorycznych błędów popełnionych przez zdającego o ciężkim charakterze gatunkowym, świadczących o braku dostatecznej wiedzy merytorycznej, niepozwalających na uznanie, że jest on przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Stanowi to bowiem istotę egzaminu notarialnego, którego pozytywny rezultat otwiera dostęp do wykonywania zawodu.

W konsekwencji, wadliwość rozwiązania przez Skarżącego zadania uzasadniała otrzymaną ocenę niedostateczną z tej części egzaminu notarialnego. W rozpatrywanej sprawie analiza pracy Skarżącego została uzasadniona w sposób wystarczający przez organy i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego ani przepisów prawa materialnego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.