Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3662/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja /spr./ Sędziowie AWSA: Mariusz Kotulski Wojciech Jakimowicz Protokolant: Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi [...] Teatru [...] w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22.10.2001 r., znak: [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 9a w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity - Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543) oraz art. 138 § 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania J.A. S. od decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] października 1973 roku, Nr [...], orzekającej w punkcie 2 o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele rozbudowy zaplecza Teatru [...] przy ul. [...] w K., parceli 1. kat [...]/2, o pow. 0,1179 ha b. gm. kat S. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 17 października 1973 roku, Nr [...] w omówionej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, którym aktualnie jest Prezydent Miasta K. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w dniu [...] lutego 1973 roku, Dyrekcja Inwestycji Miejskich III [...] w K., pismem nr [...], wystąpiła z wnioskiem do Prezydium Rady Narodowej m. K. o wywłaszczenie parceli 1. kat [...]/2 b. gm. kat. S. w K. o pow. 0,1179 ha. W chwili złożenia wniosku o wywłaszczenie, nieruchomość była objęta Kw 10[...], gdzie jako właściciele figurowali L. W., A.J. S., E. G. J. W. i E. M.

Prezydium Rady Narodowej m. K. decyzją z dnia [...] października 1973 roku, Nr [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele rozbudowy zaplecza Teatru [...] przy ul. [...] w K. parceli 1. kat [...]/2, o pow. 0,1179ha b. gm. kat S. W uzasadnieniu decyzji podano, że nieruchomość jest przeznaczona na cele rozbudowy zaplecza Teatru [...], zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia [...] września 1972 roku, znak [...], wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. K. Stwierdzono również, że o wywłaszczeniu orzeczono, gdyż starania Dyrekcji Inwestycji Miejskich III w K. o nabycie nieruchomości nie dały rezultatu. W decyzji wywłaszczeniowej orzeczono również o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość ustalając jego całkowitą wysokość na kwotę [...][...][...][...][...] złotych.

Od decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] października 1973 roku, Nr [...] odwołanie wniósł A.J. S., podnosząc, że wywłaszczona część nieruchomości stanowi dla mieszkańców domu położonego przy ul. [...] w K. jedyny teren rekreacyjny wśród zabudowanej przestrzeni (ogród). Natomiast rozbudowa Teatru [...] może pójść w innym kierunku bez niszczenia zieleni, której tak mało w K. i która powinna znajdować się pod szczególną ochroną prawa. Ponadto podniesiono, że w sposób wadliwy policzono odszkodowanie za wywłaszczony grunt, ogrodzenie siatki na cokole, mur z cegły, komórki oraz drzewa.

Wnioskodawca wywłaszczenia - Dyrekcja Inwestycji Miejskich IV w K., w piśmie z dnia [...] listopada 1973 roku nr L. dz. [...] kierowanym do Komisji odwoławczej ds. Wywłaszczeń przy Ministrze Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska w Warszawie, krytycznie odniósł się do twierdzeń odwołującego się A. S. Przedmiotowa nieruchomość zdaniem wnioskodawcy nie tylko, że nie stanowi terenu rekreacyjnego, ale jest wysypiskiem śmieci i zbędnego sprzętu domowego z okolicznych posesji. Wywłaszczony teren jest natomiast z uwagi na swoje położenie jedynym możliwym dla rozbudowy zaplecza Teatru [...].

A. S. zmarł dnia [...] września 1979 roku, zgodnie natomiast z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia [...] marca 1980 roku, sygn. akt [...] spadek po nim nabyli: wdowa Z. S. oraz dzieci M. S., J. S. i E. W.

Zgodnie z wykazem zmian gruntowych z dnia 19 września 1990 roku, Nr ks. Rób. [...], wykonanym przez geodetę uprawnionego Z. M. parcela 1. kat 49 b. gm. kat S. o pow. 0,1679 utworzyła działkę nr [...], obr. 3 [...].

W dniu [...] kwietnia 2001 roku adwokat M. G., działając w imieniu E. W., córki A. S. zwrócił się do Wojewody [...] o podjęcie działań zmierzających do rozpatrzenia odwołania J.A. S. od decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] października 1973 roku. Nr: [...].

[...] Urząd Wojewódzki w K. Wydział Nadzoru Geodezyjnego i Nieruchomości pismami z dnia [...] czerwca 2001 roku. Nr [...] zwrócił się do Urzędu Miasta K. - Referatu Archiwum, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Krakowskiej Dyrekcji Inwestycji w Upadłości z prośbą o odszukanie w zasobach archiwalnych tych instytucji dokumentów związanych z odwołaniem złożonym przez J.A. S. od w/w decyzji wywłaszczeniowej. W szczególności [...] Urząd Wojewódzki w K. poprosił o odszukanie i udostępnienie dokumentów pozwalających stwierdzić, czy odwołanie A.J. S. zostało rozpatrzone. W odpowiedzi wszystkie wezwane instytucje poinformowały, że nie posiadają dokumentów dotyczących odwołania od decyzji wywłaszczeniowej.

W chwili obecnej zgodnie z wypisem z kw. 10[...] właścicielami przedmiotowej nieruchomości są; E. W., M. W., A.B. B., A. B., M. Z. i P. S.

W tym stanie rzeczy Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie stwierdził, swą właściwość rzeczową na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym, organem odwoławczym od decyzji wydanych w pierwszej instancji w sprawach między innymi wywłaszczenia jest wojewoda.

Z dotychczasowego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że nie zakończone postępowania odwoławcze prowadzone są na podstawie przepisów obowiązujących w dniu rozpatrywania odwołania. Potwierdza to również treść art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Skoro zatem nie istnieje już obecnie Prezydium Rady Narodowej m, K., to w świetle art. 9a w związku z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami organem obecnie właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji wywłaszczeniowej przez ten organ jest obecnie Wojewoda [...].

W rozpoznawanej sprawie, ze względu na datę wydania decyzji wywłaszczeniowej ([...].10.1973 rok), obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 roku, Nr 18, poz. 94). Służący za podstawę prawną decyzji wywłaszczeniowej art. 3 dopuszczał wywłaszczenie na cele użyteczności publicznej, obrony Państwa, zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a także dla planowanej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. W tak określonym katalogu celów wywłaszczenia mieścił się również cel w postaci budowy zaplecza teatru.

Obecnie jednak przedmiotowa sprawa musi być rozpatrywana na gruncie nowej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2000 roku. Nr 46, poz. 543) regulującej w dziale III rozdziałach 4 i 5 instytucję wywłaszczenia nieruchomości. Biorąc zatem pod uwagę, iż zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja wywłaszczeniowa poprzedzająca wydanie kwestionowanej decyzji powstała przed 28 laty odpowiadając wymaganiom ówczesnej ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, należy zauważyć, iż obecnie zachodzi konieczność zweryfikowania wniosku wywłaszczeniowego oraz wspomnianego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy w świetle wymagań aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśnienie powyższego wymaga tym samym przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w znacznej, części, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] października 1973 roku, Nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w sprawach zakresu wywłaszczeń nieruchomości, którym w aktualnym stanie prawnym jest Prezydent Miasta K. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym, organ wojewódzki nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w określonym powyżej zakresie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący - [...] Teatr [...] w K., nie precyzując jej żądania podniósł, że decyzją została podjęta z naruszeniem przepisów art. 75 par. 1 i art. 77 par. 1 k.p.a. oraz art. 86 k.p.a.. W szczególności naruszenie wskazanych przepisów nastąpiło poprzez oparcie się wyłącznie przez organ odwoławczy na aktach archiwalnych sprawy, bez wykazania własnej inicjatywy dowodowej w zakresie ustalenia czy została wydana decyzja zawierająca ostateczne rozstrzygnięcie, czy też akta niniejszej sprawy po likwidacji Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczeń przy Ministrze Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska zostały przekazane właściwemu urzędowi do kontynuowania postępowania. Nie zostały wyjaśnione istniejące wątpliwości w sprawie, a zwłaszcza; co stanowiło podstawę wydania pozwolenia na budowę obiektu na działce objętej decyzją wywłaszczeniową, oraz dlaczego dopiero w dniu 18.04.2001 r. spadkobiercy A. S. tj. osoby, która odwoływała się od decyzji wywłaszczeniowej podjęli działania zmierzające do rozpatrzenia odwołania od decyzji z dnia [...].10.1973 r., a wcześniej nie wykazywali zainteresowania postępowaniem. Te wątpliwości wskazywałyby zdaniem skarżącego na istnienie rozstrzygnięcia i to na niekorzyść spadkobierców poprzedniego właściciela, tym bardziej, że pracownicy [...] Teatru, otrzymywali z początkiem lat 90-tych w Urzędzie Rejonowym w K. informacje, z których wynikało, że decyzja wywłaszczeniowa jest prawomocna. Celem postępowania podjętego przez Wojewodę było ustalenie czy wydano w niniejszej sprawie ostateczne rozstrzygnięcie, a nie badanie merytorycznego rozstrzygnięcia organu I instancji. W tej sytuacji zaskarżona decyzja uchyla rozstrzygniecie I instancji, a zatem orzeka o innym przedmiocie postępowania niż rzeczywisty. W efekcie ogranicza się do stwierdzenia - na postawie zebranych dowodów - czy postępowanie wywłaszczeniowe zostało zakończone czy nie, a nie rozstrzyga o słuszności orzeczenia o wywłaszczeniu.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje

Stosownie do przepisu art. 97 par 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. 153, poz. 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem właściwym do rozpoznania mniejszej skargi w myśl powołanych przepisów jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią przepisu art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie jest związany granicami skargi i obowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Prawidłowe były działania organu odwoławczego podejmowane dla wyjaśnienia czy nie zostało już rozpatrzone w II instancji odwołanie A. S. od decyzji PRN m. K. - Wydział Gospodarki Komunalnej, z dnia [...].10.1973 r., Nr: [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa przedmiotowej nieruchomości i o odszkodowaniu. Okres czasu dwudziestu ośmiu lat, jaki upłynął od daty złożenia odwołania w dniu [...].10.1973 r. przez A. S., właściciela wywłaszczanej nieruchomości do wydania zaskarżonej decyzji, uzasadniał potrzebę wyjaśnienia kwestii czy nie została wydana przez właściwy organ odwoławczy w tym czasie decyzja ostateczna. W przypadku bowiem istnienia takiej decyzji skutkowała by określona wart. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji administracyjnej i wynikające z niej związanie organu administracji publicznej taką decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia /art. 110 k.p.a./. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że na przestrzeni czasu obejmującego okres postępowania między instancyjnego w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana prawa wywłaszczeniowego wprowadzona najpierw ustawą z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz. U. z dn. 14. 05.1985 r. Nr 22, poz. 99 z późn. zm./ wielokrotnie zmienianą, zaś od dnia 1.01.1998 r. obowiązuje nowa ustawa z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm./. Zmieniała się także właściwość organów orzekających w sprawach wywłaszczeniowych, tak pierwszej jak i drugiej instancji, w związku z ustawami reformującymi administrację publiczną, dość wymienić ustawę o samorządzie gminnym z dnia 8.03.1990r. /u.s.g./, ustawę o samorządzie powiatowym z dnia 5.06.1998r. /u.s.p./ ustawa kompetencyjna z dn. 17.05.1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw, ustawa z dnia 5.06.1998 r. o administracji rządowej w województwie .

Poszukiwania w urzędach, które były na przestrzeni tego czasu właściwe do rozpoznania odwołania nie przyniosły rezultatu, co oznacza, że odwołanie A. S. od decyzji wywłaszczeniowej nie zostało rozpatrzone. Zresztą o tym, że postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone świadczy istniejący wpis w III dziale księgi wieczystej nr Kw 10[...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości przy ul. S. (daw. B.) "o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie przedmiotowej działki o pow. 1179 m2, na rzecz Skarbu Państwa na cele rozbudowy zaplecza Teatru [...]". Organ II instancji rozpatrując odwołanie po tak długim czasie, musiał stosować przepisy obowiązującego obecnie prawa. Ustawa z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wprowadziła przepisem art. 233 zasadę bezpośredniego /natychmiastowego/jej działania do spraw będących w toku, a wszczętych przed jej wejściem w życie tj. przed dniem 1.01.1998 r. Sprawa będzie więc wymagała badania w świetle obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami /art. 112 i nast. u.g.n./ materialnoprawnych przesłanek wywłaszczenia, czyli celów, na jakie dopuszczona jest ta forma ingerencji państwa w sferę praw podmiotowych jednostki przysługujących jej z tytułu własności i treści tego prawa. /art. 112 i nast. w zw. z art. 6 u g.n./. Następnie zaś w zależności od rozwoju sprawy, o ile okazałoby się, że wskazany cel publiczny nie może być zrealizowany w inny sposób, jak tylko przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, to ustalenia będzie wymagał zakres wywłaszczenia /art. 113 ust. 1 i 3 u.g.n./ i wysokość odszkodowania art. 128 i nast. u.g.n./. W obecnym stanie prawnym stosownie do postanowień art. 129 u.g.n.- odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Prawidłową więc podjął decyzję organ II instancji uchylając zaskarżoną decyzję wywłaszczeniową i przekazując sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania zgodnie z właściwością. Organ odwoławczy bowiem jest uprawniony do przeprowadzenia tylko dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów /art. 136 k.p.a./. Przeprowadzenie natomiast w całości postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy, naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ustanowioną przepisem art. 15 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.