Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 546/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA del. do WSA Tadeusz Kuczyński, Asesor WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. J. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję utrzymaną nią w mocy; II. zasądza od Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz E. J. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień przysługujących wdowie /wdowcom/ po kombatancie - innej osobie uprawnionej, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepis art. 20 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 Nr 142 poz. 950 z późn. zm./ stwierdził, iż E. J. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 21 powołanej ustawy i w związku z tym odmówił przyznania uprawnień. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, na podstawie art. 80 kpa przyznającego organowi administracji państwowej prawo do swobodnej oceny dowodów, Urząd stwierdził, iż strona nie przedstawiła dokumentów, które w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzałyby, że zmarły małżonek M. J. był osadzony w hitlerowskim Obozie Koncentracyjnym w O. Z braku przedłożenia wiarygodnych dowodów Związek Bojowników o Wolność i Demokrację odmówił w [...]r. M. J. przyznania uprawnień kombatanckich, na podstawie wówczas obowiązującej ustawy i regulaminu weryfikacyjnego. Jak wynika z pisma Zarządu Wojewódzkiego Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych w W. z dnia [...]r. przedłożona kserokopia deklaracji członkowskiej ZBoWiD-u świadczy jedynie o tym, że Komisja weryfikacyjna wystąpiła o przyznanie uprawnień ale wniosek ten nie został zaakceptowany. Wnioskodawcę wezwano do uzupełnienia dowodów czego on nie dopełnił.

Organ orzekający uznał, iż w tym przypadku ma zastosowanie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 Nr 142 poz. 950 z późn. zm./, który stanowi, iż uprawnienia kombatanckie przyznawane są na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.

Ponieważ strona nie udokumentowała swojego wniosku, brak jest - w ocenie organu - podstaw do potwierdzenia uprawnień kombatanckich zmarłemu i przyznania świadczeń pozostałej po nim wdowie - emerytce.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. J. podniosła, iż mąż nie posiadał oryginalnych dokumentów obozowych, gdyż zostały skradzione w O. Wyraziła zdziwienie, iż oświadczenie trzech świadków /współwięźniów/ nie jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie niedoli męża.

Wniosła o wyjaśnienie jakie dokumenty powinna zatem przedstawić.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepis art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 20 ust. 3 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142 poz. 950 z późn. zm./ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień przysługujących wdowie /wdowcom/ po kombatancie - innej osobie uprawnionej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów, które potwierdzałyby osadzenie męża w obozie Koncentracyjnym w O. Zatem brak jest podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich zmarłemu i przyznaniu świadczenia pozostałej po nim wdowie. Ponadto wskazano, iż wniosek p. J. nie zawiera również rekomendacji właściwego stowarzyszenia kombatanckiego.

W tym stanie rzeczy uznano, że decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...]r. jest zgodna z prawem i brak jest podstaw do jej uchylenia.

W skardze na powyższą decyzję E. J. zarzuciła, iż podczas rozpatrywania jej wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu zostało naruszone prawo.

W odwołaniu bowiem od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]r. wniosła o wyjaśnienie jakie dokumenty powinna przedstawić. Dopiero po 5 miesiącach otrzymała odpowiedź "informującą o odmowie".

Dodatkowo skarżąca wskazała, iż w dokumentach męża znajduje się notatka podpisana przez "ówczesnych bogów Koła ZBoWiD". W notatce tej podano, iż "w razie gdyby zaginęły dokumenty z tego okresu, w którym przebywał obywatel wówczas oświadczenie świadków można przyjąć za wiarygodne dokumenty".

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, iż stwierdzenia wnioskodawczyni o przedstawieniu dowodów w postaci oświadczeń trzech świadków, jak również o wcześniej przyznanych uprawnieniach kombatanckich męża, nie znajdują potwierdzenia w przedstawionej dokumentacji wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./.

Ustawa ta jednakże utraciła moc z chwilą wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271 /art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 poz. 1271/.

Art. 97 § 1 tych Przepisów wprowadzających /.../ stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba ze wynika to z przepisu prawa.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 Nr 142 poz. 950 z poźn. zm./ zwana dalej ustawą.

Postępowanie wyjaśniające w sprawie nie zostało jednakże przeprowadzone w sposób prawidłowy toteż ich zastosowanie nastąpiło przedwcześnie.

Przed podjęciem decyzji w indywidualnej sprawie organ orzekający bowiem zobowiązany jest, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, zbadać wszechstronnie sprawę, a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego. Obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, co do wszystkich okoliczności spoczywa na organie prowadzącym postępowanie /art. 7 i art. 77 kpa/.

W rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych uchybił tej zasadzie.

Uprawnienia wdowy po kombatancie są uprawnieniami pochodnymi /uchwała SN z dnia 25 stycznia 1996r. III AZP 32/95, OSN ZUJAP i US 1996/15 poz. 206/.

W związku z tym przedmiotem oceny w niniejszej sprawie powinno być to czy M. J. uprawnienia kombatanckie posiadał i czy tych uprawnień nie utraciłby, gdyby został zweryfikowany jeszcze za życia.

Jako kolejna natomiast powstaje kwestia czy, jeśli uprawnień kombatanckich M. J. nie przyznano ale uprawnienia takie uzyskałby gdyby żył - może je uzyskać wdowa po nim. Oceny organu orzekającego w tym przedmiocie brak. Przede wszystkim jednakże, co już wcześniej wskazano, brak dokładnego wyjaśnienia, czy uprawnienia kombatanckie M. J. przyznano i czy zostały skonkretyzowane w decyzji administracyjnej. W tym względzie bowiem istnieją niedomówienia. Z pisma Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w W., z dnia [...]r., wynika, że ówczesny ZBoWiD przyznał M. J. uprawnienia kombatanckie lecz decyzja ta nie została podpisana przez uprawnioną osobę. Nie wiadomo przy tym, czy było to wynikiem jej niedopatrzenia, czy też decyzji stronie nie doręczono, gdyż nie było podstaw do jej podjęcia. W przytoczonym piśmie zwraca się jednocześnie uwagę, iż więzień oświęcimskiego obozu koncentracyjnego powinien opierać swoje twierdzenie o pobycie w nim na stosownym zaświadczeniu Państwowego Muzeum w O., a nie oświadczeniach świadków. Z akt sprawy nie wynika, czy o możliwości starania się o stosowne zaświadczenie z tego Muzeum pouczono skarżącą i czy takie starania zostały przez nią podjęte.

Z przytoczonego pisma Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w W. wynika nadto, że dokumenty starającego się o uprawnienia kombatanckie, Związek ten zwrócił członkom Zarządu Koła w K. - p. S. /imienia brak/, i że dokumentów tych po uzupełnieniu nie zwrócono ZW-ZBoWiD. Dlaczego tak się stało również nie wiadomo, a mogłaby w tej kwestii wypowiedzieć się skarżąca, w trybie art. 86 kpa jak i wspomniany członek Zarządu Koła ZBoWiD w K.

Zwrócić przy tym należy uwagę, że do akt sprawy należało dołączyć oryginał Deklaracji członkowskiej a nie jej kserokopię. Wynika z niej, że M. J. był więźniem obozu Koncentracyjnego, co ustalono na podstawie oświadczenia świadka. Świadków tych jednakże deklaracja nie wymienia, nie zobowiązano także skarżącej do ich wykonania a przesłuchania tych osób w charakterze świadków w tym postępowaniu nie można wykluczyć.

Z akt sprawy również nie wynika przekonująco czy decyzja w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich M. J. została wydana i doręczona, a w kwestii tej pośrednio także mogłaby wypowiedzieć się skarżąca - jakkolwiek w piśmie z dnia [...]r. do Urzędu ds. Kombatantów podnosi ona, że świadczenia kombatanckie nie były wypłacane. Skarżąca powinna to uściślić, podając czy w ogóle nie korzystała z jakiegokolwiek przywileju związanego z uprawnieniami kombatanckimi.

Reasumując, Kierownik Urzędu powinien uzupełnić postępowanie wyjaśniające w kierunku wskazanym przez sąd, dokonać ewentualnie innych ustaleń jakich potrzeba wyłoni się w trakcie postępowania i swoje ustalenia faktyczne ocenić uwzględniając powyższe uwagi Sądu.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c - ustalono Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należało zatem orzec jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających /.../ Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne, nie ma ona przywileju wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu/.