Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 22/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 art. 23a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 26 sierpnia

2014 r., nr [...], - po rozpoznaniu wniosku B. S.

o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 1 czerwca 2011 r., nr [...], uchyliło ww. decyzję i orzekło co do istoty sprawy, poprzez stwierdzenie nieważności w całości decyzji Burmistrza Prudnika z 12 września 2006 r., nr [...],

w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych.

Decyzję wydano opierając się o następujący stan sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 1 czerwca

2011 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji ostatecznej wydanej przez, działającego z upoważnienia Burmistrza Prudnika, Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku, z dnia 12 września 2006 r.,

nr [...], w sprawie przyznania B. S. świadczeń rodzinnych w postaci zasiłków rodzinnych oraz dodatków do tych zasiłków na dzieci M., A. i H. S. za okresy: od 1 września 2006 r. do 1 listopada 2006 r., od 16 maja 2007 r. do 31 lipca 2007 r. i od 3 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r.

W wyniku wniosku B. S. o ponowne rozpoznanie sprawy, wymienioną na wstępie decyzją z dnia 26 sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 1 czerwca 2011 r. i orzekło co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Prudnika, Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku z dnia 12 września 2006r., nr [...], w sprawie przyznania B. S. następujących świadczeń rodzinnych:

1) zasiłku rodzinnego na dziecko M. S., w kwocie 64,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 200 6r. do 31 sierpnia 2007 r.,

2) zasiłku rodzinnego na dziecko A. S., w kwocie 64,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.,

3) zasiłku rodzinnego na dziecko H. S., w kwocie 48,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.,

4) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym, przyznany na M. S. w kwocie 400,00 zł miesięcznie, na okres od

1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.,

5) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznany na M. S., w kwocie 100,00 zł, jednorazowo,

6) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznany na A. S. w kwocie 100,00 zł jednorazowo,

7) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, przyznany na H. S., w kwocie 80,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że B. S. wnioskiem z dnia 4 września 2006 r., wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej Prudniku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: M., A. i H. S. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym, na M. S., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez M. i A. S., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na H. S.

Ostateczną decyzją z dnia 12 września 2006 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku orzekł o przyznaniu Pani B. S. następujących świadczeń rodzinnych:

1. zasiłku rodzinnego przyznany na dziecko M. S., w kwocie 64,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.,

2. zasiłku rodzinnego przyznany na dziecko A. S., w kwocie 64,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.,

3. zasiłku rodzinnego przyznany na dziecko H. S., w kwocie 48,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.,

4. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym, przyznany na M. S. w kwocie 400,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.,

5. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznany na M. S., w kwocie 1000,00 zł, jednorazowo,

6. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznany na A. S. w kwocie 100,00 zł jednorazowo,

7. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, przyznany na H. S., w kwocie 80,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.

Następnie, w dniu 1 września 2008 r. B. S. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Prudniku oświadczenie o wykonywaniu pracy za granicą, w którym podała, że jej mąż W. S. pracował w [...] w okresach: od 18 maja 2005 r. do 17 sierpnia 2005 r., od 18 sierpnia 2005 r. do 10 listopada 2005 r., od 30 maja 2006 r. do 31 lipca 2006 r., od 1 sierpnia 2006 r. do 31października 2006 r., od 16 maja 2007 r. do 31 lipca 2007 r., od 3 sierpnia 2007 r. do 31 listopada 2007 r. od 21 kwietnia 2008 r. do 8 lipca 2008 r. i od 4 sierpnia 2008 r. do 31października 2008 r. oraz wyjaśniła, że była to praca sezonowa. Stwierdziła, że mąż odprowadzał składki na ubezpieczenie emerytalne w ramach obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego. Ponadto podała, że mąż nie miał przyznanych świadczeń z tytułu emerytury, renty czy też renty rodzinnej za granicą.

W związku z powyższym wyjaśnieniem, Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku zwrócił się do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu o ustalenie, czy w sprawach świadczeń rodzinnych przyznanych B. S. w okresach zasiłkowych: 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007

i 2007/2008, mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odpowiedzi Kierownik Referatu Organizacji i Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu, pismem z dnia 12 grudnia 2008 r. nr [...], poinformował, iż

w sprawie dotyczącej wniosków B. S. o świadczenia rodzinne mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

w okresach podanych przez stronę.

Dnia 1 czerwca 2011 r. wpłynęło do Kolegium pismo B. S.,

w którym ponownie podnosiła, że od wynagrodzeń jej męża W. S., wypłaconych w [...], nie były odprowadzane składki emerytalne, świadczyło, iż nie był on pracownikiem najemnym, a zatem nie wystąpił element koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 1 czerwca 2011 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji ostatecznej wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Prudnika, Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku, z dnia 12 września 2006 r.,

nr [...], w sprawie przyznania B. S. świadczeń rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ I instancji, podjęło swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została

z naruszeniem przepisów o właściwości. Kolegium przyjęło, wobec treści pisma Kierownika Referatu Organizacji i Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu z dnia 12 grudnia 2008 r., iż

w sprawach świadczeń rodzinnych przyznanych B. S., mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

w następujących okresach: od 18 maja 2005 r. do 10 listopada 2005 r., od 30 maja 2006 r. do 31 lipca 2006 r., od 1 sierpnia 2006 r. do 1 listopada 2006 r., od 16 maja 2007 r. do 31 lipca 2007 r., od 3 sierpnia 2007 r. do 3 listopada 2007 r., od 18 kwietnia 2008 r. do 18 lipca 2008 r. i od 4 sierpnia 2008 r. do 4 listopada 2008 r.

W konsekwencji, Kolegium uznało, że upoważniony przez Burmistrza Prudnika, Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku, wydając w dniu 12 września 2006 r. decyzję w przedmiocie przyznania B. S. świadczeń rodzinnych na dzieci: M., A. i H. S. nie był właściwy do wydania tej decyzji, albowiem w tym dniu sprawa uprawnień strony do świadczeń rodzinnych na dzieci wymagała wydania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie SKO podało, że organem kompetentnym do załatwienia wniosku strony

z dnia 4 września 2006 r. o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków, był Marszałek Województwa Opolskiego (lub upoważniony Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu), a to oznaczało, że decyzja wydana przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku z dnia 12 września 2006 r., przyznająca stronie świadczenia rodzinne na dzieci, dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., a więc wydana została przez organ niewłaściwy.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się B. S. i wniosła do Kolegium wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Podała, że dowody, na które powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji nie potwierdzają faktu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne w [...], co przesądza o tym, że w sprawie nie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Wnioskodawczyni wskazała, że jej oświadczenie z dnia 2 września 2008 r., w którym informowała

o odprowadzaniu za granicą składek emerytalno-rentowe męża okazało się nieprawdziwe, gdyż jej mąż nie osiągał minimalnego wynagrodzenia za granicą, pozwalającego na odprowadzanie z tego tytułu składek emerytalno-rentowych. Strona podniosła, że jej mąż nie jest pracownikiem najemnym, ani osobą prowadzącą działalność na własny rachunek, nie posiadał też gospodarstwa rolnego ani nie odprowadzał składek w III dobrowolnym filarze emerytalno-rentowym, a przedłożony przez nią formularz E411 potwierdzał fakt wykonywania pracy zawodowej, a nie fakt odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu - działając w oparciu o przepis art. 138 § 2 Kpa - decyzją z dnia 28 listopada 2011 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Następnie, decyzją z dnia 19 maja 2014 r., nr [...], Kolegium stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia 28 listopada 2011 r., przyznając, że organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy nie może przekazać sobie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego - Kierownik Referatu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu, pismem z dnia 7 sierpnia 2014 r., ponownie wyjaśnił, że w sprawie wniosków B. S. o ustalenie uprawnień do świadczeń rodzinnych na okresy zasiłkowe 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008 przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresach od 18 maja 2005 r. do 10 listopada 2005 r., od 30 maja 2006 r. do 31 lipca 2006 r., od 1 sierpnia 2006 r. do 1 listopada 2006 r., od 16 maja 2007 r. do 31 lipca 2007 r., od 3 sierpnia 2007 r. do 3 listopada 2007 r., od 18 kwietnia 2008 r. do 18 lipca 2008 r. i od 4 sierpnia 2008 r. do 4 listopada 2008 r. Ponadto organ przesłał uwierzytelnioną kopię formularza E411 oraz dokumentu SED F002 właściwej instytucji [...] [...] wraz z tłumaczeniem na język polski, potwierdzającą powyższe ustalenia oraz wskazania, w jakich okresach mąż strony był uprawniony do świadczeń rodzinnych za granicą, tj. w okresach od 1 czerwca 2005 r. do 30 listopada 2005 r., od 1 czerwca 2006 r. do 31 października 2006 r., od 1 czerwca 2007 r. do 30 listopada

2007 r., od 1 maja 2008 r. do 30 listopada 2008 r.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 26 sierpnia 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, rozpoczynając swoje rozważania, zaakcentowało, że stwierdza się nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości.

Wyjaśniło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zalicza się do systemu nadzwyczajnych trybów weryfikacji indywidualnych aktów administracyjnych. Istnienie wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 K.p.a. sprawia, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady te tkwią w samej decyzji i godzą w podmiotowe elementy stosunku prawnego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych albo do prawnej bezskuteczności decyzji. Jedną z przesłanek nieważności decyzji jest wydanie jej z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.), zaś naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego, organ niewłaściwy nie jest bowiem prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Kolegium dodało, że przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ a z urzędu musi przestrzegać swojej właściwości.

W dalszej kolejności swoich wywodów SKO podało, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie nabycia prawa do świadczeń rodzinnych stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z

2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm. – dalej jako ustawa) oraz przepisy wspólnotowe obowiązujące w dniu wydawania decyzji przyznającej stronie świadczenia rodzinne, tj. rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z dnia 5.07.1971, str. 2, ze zm.) oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (Dz. Urz. WE L 74 z dnia 27 marca1972, str. 1, ze zm.). Odnotowało też, że pomimo wejścia w życie z dniem 1 maja 2010 r. nowych przepisów regulujących system koordynacji, przepisy rozporządzenia nr 1408/71 oraz rozporządzenia nr 574/72 mają zastosowanie w kontrolowanej sprawie z uwagi na treść art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 29 kwietnia 2004 r., str. 1 ze zm.), wedle którego "stare" rozporządzenia pozostają w mocy i wywołują skutki prawne do celów stosowania m.in. przepisów porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Dowodziło, że według art. 3 pkt 11 ustawy organem właściwym realizującym zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Organ ten - stosownie do art. 20 ust. 3 ustawy - może upoważnić, w formie pisemnej, swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych, a także do wydawania decyzji w tych sprawach. Z kolei, kompetencje do realizacji zadań w zakresie świadczeń rodzinnych związanych z pełnieniem funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego - stosownie do art. 21 ust. pkt 1 i 2 ustawy - posiada marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne. Zaznaczyło, że marszałek województwa może, w formie pisemnej, upoważnić dyrektora, jego zastępcę lub innego pracownika regionalnego ośrodka polityki społecznej albo innego pracownika urzędu marszałkowskiego do załatwiania w jego imieniu spraw dotyczących realizacji świadczeń rodzinnych w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wydawania w tych sprawach decyzji (art. 21 ust. 2 ustawy).

Przypomniało, że [...], w której zatrudnienie podjął W. S. (mąż strony) jest członkiem Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Na podstawie art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 29 kwietnia 2004 r., str. 1 ze zm.), przepisy te mają zastosowanie również do celów stosowania m.in. przepisów porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Zatem, w przypadku przemieszczania się osób w granicach Europejskiego Obszaru Gospodarczego, co miało miejsce w sprawie, Kolegium przyjęło, że organem pełniącym funkcję instytucji właściwej jest marszałek województwa, którego zadaniem jest wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia.

Mając na uwadze materiał dokumentacyjny zgromadzony w aktach administracyjnych Kolegium uznało, że w sprawach o przyznanie B. S. świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008 mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zaakcentowało, że Kierownik Referatu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu pismem z dnia 7 sierpnia 2014 r. poinformował, że w sprawie wniosków B. S. o ustalenie uprawnień do świadczeń rodzinnych na okresy zasiłkowe 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008 przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w podanych okresach.

Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że organ ten przesłał uwierzytelnioną kopię formularza E411 oraz dokumentu SED F002 z właściwej instytucji [...] [...] wraz z tłumaczeniem na język polski, na podstawie których ustalił ww. kwestie. Dokonując analizy materiału dowodowego, w postaci m.in. formularza E411 pkt 6.1, Kolegium przyjęło, że W. S. pracował w [...] w powyższych okresach, a ponadto (pkt 6.2 formularza) w okresach od 1 czerwca 2005 r. do 30 listopada 2005 r. oraz od 1 czerwca 2006 r. do 31 października 2006 r., od 1 czerwca 2007 r. do 30 listopada 2007 r. oraz od 1 maja 2008 r. do 30 listopada 2008 r. miał on przyznane za granicą świadczenia rodzinne na dzieci. W dniu wydawania decyzji przez organ I instancji, a więc w dniu 12 września 2006 r., W. S. wykonywał zatem pracę najemną w [...], a to z kolei oznaczało, iż od tej daty podlegał ustawodawstwu państwa zatrudnienia, ponadto otrzymywał też zagraniczne świadczenia rodzinne na dzieci.

W decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2014 r. w pełni zgodzono się ze stanowiskiem, uznającym W. S. za pracownika najemnego i podlegającego ustawodawstwu norweskiemu, jest więc uznano, że jest on osobą (podmiotem) objętym zakresem podmiotowym rozporządzenia nr 1408/71. Argumentowano, że zgodnie z art. 2 ust. 1 tego rozporządzenia - przedmiotowe rozporządzenie "stosuje się do obywateli Państwa Członkowskiego, bezpaństwowców

i uchodźców mieszkających w Państwie Członkowskim, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu jednego lub kilku Państw Członkowskich oraz do członków ich rodzin

i osób pozostałych przy życiu". Zakres przedmiotowy ww. rozporządzenia został określony w jego art. 3. Zgodnie z ustępem 1 lit. j tegoż artykułu, rozporządzenie stosuje się do całego ustawodawstwa odnoszącego się do następujących działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą świadczeń rodzinnych. Określenie "świadczenie rodzinne" oznacza z kolei - w myśl art. 1 lit. z wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych wspomnianych w załączniku I.

Wobec powyższego, ocenie Kolegium, w sprawie przyznania stronie świadczeń rodzinnych na dzieci w okresach: od 1 września 2006 r. do 1 listopada 2006r., od 16 maja 2007 r. do 31 lipca 2007 r. i od 3 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007r. zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wymienione w art. 3 pkt 15a ustawy świadczeniach rodzinnych, tj. ww. rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. oraz ww. rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. Stosownie do przywołanych przepisów marszałek województwa jako instytucja właściwa rozstrzyga zbieg praw do świadczeń, stosując zasady pierwszeństwa określone w art. 76 w zw. z art. 73 i 74 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 i art. 10 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72. Organ ten ustala, które ustawodawstwo państwa członkowskiego ma pierwszeństwo w wypłacie stronie świadczeń rodzinnych na dzieci - czy jest to kraj zatrudnienia pracownika najemnego, który podlega ustawodawstwu danego państwa członkowskiego, czy też sprawa podlega rozpatrzeniu zgodnie z przepisami prawa polskiego, tj. z ustawą o świadczeniach rodzinnych. Tym samym marszałek województwa wydaje decyzje administracyjne w sprawach świadczeń rodzinnych w sytuacji, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy, a więc gdy świadczenia te realizowane są w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Reasumując, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego powtórzył, że skoro małżonek strony – W. S. w okresie od 1 sierpnia 2006 r. do 1 listopada 2006 r. pracował w [...] i jednocześnie w okresie od 1 czerwca 2006 r. do 31 października 2006 r. pobierał za granicą świadczenia rodzinne na dzieci: M., A. i H. S., to w dacie wydania decyzji z 12 września 2006 r. w zakresie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2006/2007 podlegał on ustawodawstwu norweskiemu, a zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych dla B. S. i wydania decyzji w tym zakresie, był Marszałek Województwa Opolskiego, a nie działający z upoważnienia Burmistrza Prudnika, Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku.

Oznacza to, że decyzja z 12 września 2006 r. dotknięta była wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § I pkt 1 K.p.a., a więc wydana została naruszeniem przepisów o właściwości.

Jednakże Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, rozpoznając wniosek B. S. o ponowne rozpoznanie sprawy, uchyliło decyzję z dnia 1 czerwca 2011 r., nr [...] i orzekło co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Prudnika Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej

w Prudniku z dnia 12 września 2006r., nr [...], przyznającej stronie wskazane świadczenia rodzinne, ponieważ Kolegium w decyzji z dnia 1 czerwca 2011 r. błędnie orzekło, że stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z dnia 12 września 2006 r. dotyczy konkretnych okresów, a to: od 1 września 2006 r. do 1 listopada 2006 r., od 16 maja 2007 r. do 31 lipca 2007 r. i od 3 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r., podczas gdy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji bierze się pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania.

Skoro w dacie wydania decyzji z dnia 12 września 2006 r. zastosowanie miały już przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zatem niezasadne było orzekanie o stwierdzeniu nieważności decyzji za poszczególne okresy, jak to uczyniło Kolegium w decyzji z dnia 1 czerwca 2011 r. Ponadto wskazano, że Kolegium w decyzji z dnia 1 czerwca 2011 r. w punkcie 3 decyzji podało błędny okres pobierania zasiłku rodzinnego przyznanego stronie w okresie zasiłkowym 2006/2007 na dziecko H. S., w kwocie 48,00 zł miesięcznie, wskazując, że przyznany on został na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r.

Odnosząc się do zarzutów strony, SKO zakcentowało, że koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego ma miejsce nie tylko wtedy, gdy osoba wyjeżdża za granicę i podejmuje tam pracę, od której odprowadzane są składki na ubezpieczenie zdrowotne, ale także wtedy, gdy członkowi rodziny wypłacane są za granicą świadczenia rodzinne na dzieci.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosła B. S. – podtrzymując swoje dotychczasowe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r., mąż skarżącej - występując jako pełnomocnik procesowy skarżącej, uzupełnił argumentację skargi, podnosząc, że akta administracyjne są niepełne, nie zawierają bowiem decyzji z 2010 r. Ponownie zarzucił, że w [...] z tytułu jego zatrudnienia nie były odprowadzane składki emerytalne, co oznacza, że nie był pracownikiem najemnym, stąd w sprawie nie zaistniała koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Równocześnie przyznał, że otrzymywał zasiłek rodzinny w [...], podkreślając, że świadczenia rodzinne w [...] należały się jemu w roku 2005, 2006, 2007, bo tak stanowi ustawodawstwo tego kraju.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję, postanowienie, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania skarżonego aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie - ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 sierpnia 2014 r. stwierdzająca nieważność decyzji Burmistrza Prudnika z 12 września 2006 r., nr [...], w sprawie przyznania B. S. świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny właściwego zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz prawidłowości zastosowania art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., dalej jako ustawa).

Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organu orzekającego w niniejszej sprawie odnośnie prawidłowości zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz ww. art. 23a ustawy.

Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa (ust. 1). W przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21. W przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Z informacji Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu z dnia 12 grudnia 2008 r. wynika, że mąż B. S. podjął legalnie zatrudnienie na terytorium [...] w okresach od: 18 maja 2005 r. do 10 listopada 2005 r.; od 30 maja 2006 r. do 31 lipca 2006 r.; od 1 sierpnia 2006 r. do 1 listopada 2006 r.; od 16 maja 2007 r. do 31 lipca 2007 r.; od 3 sierpnia 2007 r. do 3 listopada 2007 r.; od 18 kwietnia 2008 r. do 18 lipca 2008 r.; od 4 sierpnia 2008 r. do 4 listopada 2008 r.

Fakt ten przesądza o tym, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z przemieszczaniem się osób w granicach Wspólnoty Europejskiej w związku z podjęciem przez członka rodziny aktywności zawodowej w innym kraju członkowskim.

To z kolei oznacza, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obejmujące także dział świadczeń rodzinnych w ramach Wspólnoty Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

W przypadku wystąpienia takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z dnia 5 lipca 1971 r., str. 2, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 35, ze zm.) oraz rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 74 z dnia 27 marca 1972 r., str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 83, ze zm.). Zgodnie z art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71, pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu państwa członkowskiego są uprawnieni, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium innego państwa członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. Oznacza to, że obowiązuje zasada, że świadczenia rodzinne są należne na mocy ustawodawstwa tego państwa, którego ustawodawstwem objęty jest pracownik, nawet jeżeli członkowie jego rodziny mieszkają w innym państwie.

Powyższe akty normatywne aktualnie zostały zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE.L 166 z 30 kwietnia 2004 r. z późn. zm.) oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE. L 284 z 30 października 2009 r.), Jednakże pomimo wejścia z dniem 1 maja 2010 r. nowych przepisów regulujących system koordynacji, przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 oraz rozporządzenia nr 574/72 mają zastosowanie w kontrolowanej sprawie z uwagi na treść art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zgodnie z którym dotychczasowe rozporządzenia pozostają w mocy i wywołują skutki prawne do celów stosowania przepisów porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Wspomniana koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego pozwala na wyeliminowanie skutków podlegania rożnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianą pobytu lub zamieszkania. Koordynacja oparta jest na uprzednim stwierdzeniu odrębności i niemożliwej do usunięcia różnorodności krajowych systemów zabezpieczenia społecznego, które zazębiają się w stosunku do konkretnej osoby.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że przed złożeniem przez skarżącą wniosku z dnia 4 września 2006 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci A., M. i H. S., członek rodziny skarżącej - jej mąż W. S., między innymi, w okresach od 1 sierpnia 2006 r. do 1 listopada 2006 r. i od 16 maja 2007 r. do 31 lipca 2007 r., a także od 3 sierpnia 2007 r. do 3 listopada 2007 r. pracował w [...], która nie będąc członkiem Unii Europejskiej jest członkiem Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Podkreślić przyjdzie, że okoliczności tej nie kwestionowała strona skarżąca, jak i faktu otrzymywania przez W. S. świadczeń rodzinnych w [...].

Zatem, był on w świetle art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 osobą uprawnioną w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkiwali na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez tamtejsze ustawodawstwo. W takiej sytuacji organem, który był właściwy do rozpoznania wniosku B. S. o świadczenia rodzinne w okresie od września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. był zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy - Marszałek Województwa Opolskiego. Jeśli więc sprawę rozstrzygnął Burmistrz Prudnika decyzją z dnia 12 września 2006 r., to taka decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi wadę przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Sprawa o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest odrębną sprawą, która w tym wypadku została wszczęta z urzędu przez organ wyższego stopnia w stosunku do Burmistrza Prudnika (zgodnie z art. 157 § 1 i § 2 K.p.a.). Wcześniej przedstawiony stan faktyczny dawał podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza i wydania decyzji w tym przedmiocie. W tym miejscu zaakcentować przyjdzie, że stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości organu nastąpiło na skutek tego, że wyjazd nastąpił przed wydaniem decyzji o wyjedzie, a organ o tym wyjeździe nie wiedział.

Słusznie wskazuje SKO, że powyższe wcale nie przesądza, że świadczenia rodzinne, które zostały przyznane B. S. na dzieci wymienione w treści decyzji jej się nie należały. Jednak wniosek skarżącej powinien rozstrzygnąć Marszałek Województwa Opolskiego, a nie Burmistrz Prudnika. Konstytucyjne zasady związane z ochroną dobra rodziny nie stanowią przesłanki negatywnej, która miałaby uniemożliwić stwierdzenie nieważności decyzji dotkniętej wadą przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.

Podkreślić należy, że organy administracji są zobowiązane do stosowania prawa i działania zgodnie z nim, a w sytuacji ujawnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji były zobowiązane do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. To właśnie "tolerowanie" decyzji, które są dotknięte wadą dającą podstawy do stwierdzenia nieważności narusza porządek prawny, a nie ich eliminowanie z obrotu prawnego.

W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji organy nie badają, jakie skutki wywoła to stwierdzenie, a jedyną negatywną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji przewiduje przepis art. 156 § 2 K.p.a., zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji m.in. z przyczyny wymienionej w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwołalne skutki prawne. Wypłacenie świadczeń rodzinnych na podstawie decyzji je przyznającej nie wywołuje z całą pewnością takich nieodwracalnych skutków prawnych, więc taka przesłanka nie zaistniała w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do wywodów pełnomocnika skarżącej podniesionych na rozprawie stwierdzić należy, że wyrokami, które powołano, tut. Sąd uchylił decyzje SKO wydane w innych sprawach, a nie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, która jest odrębną sprawą administracyjną. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej akurat sprawy pozostają kwestie innych decyzji wydawanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z naruszeniem prawa w odrębnych sprawach, czy kwestie przewlekłości postępowania, skoro pozostają one poza zakresem tej konkretnej sprawy administracyjnej.

W niniejszej sprawie organ nie musiał też dokonywać wykładni prawa, a jedynie zastosowano konkretne przepisy ustaw, których treść nie budzi wątpliwości czy problemów interpretacyjnych. Jak wyżej wskazano i co podkreślają organy, stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza nie przesądza jeszcze, że przyznane nią świadczenia nie należały się skarżącej co do zasady, ale jej wniosek powinien być rozpoznany przez właściwy organ - w tym wypadku takim organem jest Marszałek Województwa Opolskiego. Marszałek zbada i oceni czy skarżącej te świadczenia się należą i w jakiej wysokości. Do wyłącznej kompetencji Marszałka Województwa należy bowiem wydanie decyzji administracyjnej w trybie art. 21 ustawy - dotyczącej sytuacji opisanej w art. 23 a ust 6 ustawy.

Podsumowując, Sąd uznał, że decyzje organu obu instancji są zgodne z prawem zaś zarzuty skarżącej są niezasadne. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.