Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 499/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sądowy Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] r. Nr [...] o pozbawieniu R. W. uprawnień kombatanckich.

Pismem z dnia [...] r. R. W. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją tegoż organu a dotyczącego pozbawienia go uprawnień kombatanckich. Wskazany organ pismem z dnia [...] r. zwrócił się do strony o sprecyzowanie swojego żądania skierowanego do organu administracji. W następstwie tego pisma R. W. oświadczył w dniu [...] r., że domaga się wznowienia postępowania z uwagi na okoliczność przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. R. W. pismem z dnia [...] r. wystąpił do wskazanego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie jego wniosku. Organ ten decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy wcześniej wydaną decyzję i podzielił argumentację związaną z tym, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania. W następstwie wniesionej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 stycznia 2009 r. tutejszy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia Sąd nakazał organom administracji przeprowadzenie wnikliwego postępowania na okoliczność wyjaśnienia przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego.

Konsekwencją wskazanego powyżej wyroku stała się decyzja wydana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i osób Represjonowanych z dnia [...] r., mocą którego wskazany organ odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją tegoż organu z dnia [...] r. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że wniosek strony nie spełnia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Z rozstrzygnięciem tym ponownie nie zgodził się R. W., który wystąpił o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie. W motywach tego rozstrzygnięcia organ administracji publicznej podzielił wcześniej zajmowane stanowisko i nie znalazł argumentów pozwalających uwzględnić stanowisko prezentowane przez stronę. Z takim stanowiskiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zgodził się R. W., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i podnosił, że jego zdaniem zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania i przywrócenie mu niesłusznie zabranych uprawnień kombatanckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 października 2009 r. sygn. akt IV SA/GL 543/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że organ orzekający w sprawie nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, czym naruszył art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i 3, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W następstwie tych uchybień organ ten nie wyjaśnił należycie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a dokonana ocena materiału dowodowego nosi cechy dowolności, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. W konkretnych zaleceniach sformułowanych w wyroku wskazano, że organ administracji winien ponownie rozważyć w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy skarżący dowiedział się o podniesionej przez niego nowej okoliczności, to jest o piśmie sygnowanym przez J. G., jak również o jego treści, celem wyjaśnienia, czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Konsekwencją powyższego wyroku oraz czynności procesowych podjętych po jego wydaniu stało się postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., mocą którego wznowione zostało postępowanie w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił stwierdzenia, iż decyzja z dnia [...] r. skierowana do R. W. wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do żądań skierowanych przez stronę. W tej części uzasadnienia organ ten odwołał się do zasady trwałości decyzji administracyjnej i zasygnalizował, że jej weryfikacja możliwa jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Podkreślił, że wznowienie postępowania administracyjnego nastąpiło z uwagi na przedłożenie nowego dowodu nieznanego wcześniej, którym jest oświadczenie J. G. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że J.G. uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu służby w Armii Ludowej, a nie z tytułu walk z nacjonalistami ukraińskimi. Z tego też powodu jego oświadczenie nie może wpływać na ocenę uprawnień kombatanckich strony, a oświadczenia pozostałych świadków – E. L. i T. H. były znane organowi w trakcie wcześniejszych postępowań administracyjnych i z tego powodu nie mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania.

R. W. pismem z dnia [...] r. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jego zdaniem został niesłusznie pozbawiony uprawnień kombatanckich, ponieważ nie brał udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem, a ponadto jednostka, w której służył brała udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią, a wynika to z postanowienia WKU w B. z dnia [...] r. Nr [...]. Nadto okoliczność ta została potwierdzona oświadczeniem dowódcy jednostki L. Kolejnym pismem z dnia [...] r. R.W. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie przywołując analogiczną argumentację.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia, iż decyzja z dnia [...] r. nr [...] wydana na rzecz R. W. wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do meritum rozpatrywanej sprawy. W tej części podjętego rozstrzygnięcia Kierownik Urzędu wskazał, że wznowienie postępowania jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Następnie podkreślono, że stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 5 wyżej wymienionego kodeksu postępowanie wznawia się jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Zaznaczono również, że z uwagi na upływ 5 letniego terminu przewidzianego treścią art. 146 § 1 powoływanego Kodeksu, organ nie mógł uchylić decyzji z [...] r. o pozbawieniu R. W. uprawnień kombatanckich, a jedynie uprawniony był do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa bądź odmowy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zaznaczył, że przywoływana powyżej decyzja z dnia [...] r. jest prawidłowa, a ponadto zainteresowany nie przedstawił wiarygodnych dowodów na okoliczność udziału w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią.

W szczególności organ nie dał wiary oświadczeniom świadka J. G., będącego podstawą wznowienia postępowania, ponieważ oświadczenie to nie było możliwe do zweryfikowania z uwagi na jego śmierć. Dodatkowo zaznaczono, że świadek ten nabył uprawnienia kombatanckie z innego tytułu, a mianowicie służby w Armii Ludowej. Z kolei oświadczenia innych świadków przywołanych przez stronę były już przedmiotem oceny organów administracji na wcześniejszych etapach prowadzonego postępowania. W końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się w sposób merytoryczny do okoliczności związanych z nabyciem przez skarżącego uprawnień kombatanckich oraz przyczyn, z powodu których został ich pozbawiony.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł R. W. W skardze tej zarzucił organowi administracji publicznej nie respektowanie zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zamieszczonych w wyroku z dnia 23 października 2009 r. oraz lekceważy się jego korespondencję kierowaną do tego organu. Zdaniem skarżącego niesłusznie został pozbawiony uprawnień kombatanckich, ponieważ nie walczył i nie brał udziału w walkach z reakcją podziemia. W tym zakresie odwołał się do pisma z dnia [...] r., w którym stwierdza się, że jednostka, w której służył brała udział w walkach z bandami UPA. Odwołał się również do oświadczenia E. L. z dnia [...] r. dotyczącego braku imiennego wykazu osób wchodzących w skład jednostki, w której służył. Okoliczność ta została potwierdzona oświadczeniami innych osób i są to wszystko nowe dowody w sprawie, które powinny zostać wzięte pod uwagę przez organ podejmujący rozstrzygnięcia w sprawie. W konkluzji swojej skargi R. W. ponownie podniósł, że niesłusznie został pozbawiony uprawnień kombatanckich i powinny zostać one mu przywrócone.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] r. R. W. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i ponownie wystąpił o przywrócenie uprawnień kombatanckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 153 wyżej wymienionej ustawy ocena prawna i wskazana co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w danej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić, uwagę na fakt, że skarżący mocą decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych został pozbawiony statusu kombatanta, a następnie mocą wniosku z dnia [...] r. podjął działania zmierzające do wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. We wskazanym wniosku skarżący wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] r., a jako podstawę podał ujawnienie się nowej okoliczności, którą było oświadczenie J. G.

Stosownie do postanowień art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tego Kodeksu nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 powoływanego Kodeksu oraz w art. 145a tego aktu, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Nadto nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Według art. 151 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Natomiast po myśli art. 151 § 2 powoływanego aktu w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Przedstawiony powyżej stan normatywny pozwala uznać, że zawiera on zamknięty katalog rozstrzygnięć podejmowanych przez organ administracji publicznej w ramach wznowienia postępowania. Oznacza to, że organ administracji może podjąć rozstrzygnięcie przewidziane jedynie przywołanymi przepisami. Z kolei wydanie decyzji o sentencji nie przewidzianej tymi przepisami oznaczało będzie wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczność ta stanowi z kolei przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, co wynika z treści art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji w następstwie wznowienia postępowania wydał decyzję mocą, której odmówił stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że po myśli art. 151 § 2 wyżej wymienionego Kodeksu organ administracji ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli nie można uchylić decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanek uniemożliwiających eliminację decyzji zawierającej wadę skutkującą uruchomienie tego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Zatem wskazany przepis nie przewiduje wydania przez organ administracji takiego rozstrzygnięcia, jakie podjęte zostało w rozpatrywanej sprawie przez organ administracji publicznej. W przypadku wystąpienia takiej sytuacji, jaka zaistniała w rozpatrywanej sprawie organ administracji podejmuje rozstrzygnięcie przewidziane przepisami powoływanego Kodeksu, czyli odmawia uchylenia decyzji, której weryfikacji domaga się strona tego postępowania. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ podaje motywy, jakimi się kierował. Przeprowadzona analiza stanu faktycznego oraz normatywnego w sprawie pozwala uznać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem wskazanych reguł.

W świetle powyższego przyjdzie uznać, że wyczerpane zostały przesłanki przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Z uwagi na stwierdzenie nieważności obu decyzji wydanych przez organy administracji tutejszy sąd ograniczył się do wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia dotkniętego tak istotną wadą i nie odnosi się już do zagadnień o charakterze merytorycznym, ponieważ te będą możliwe dopiero w odniesieniu do rozstrzygnięcia nie dotkniętego tak ciężką wadą.

Skutkiem niniejszego wyroku jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, w wyniku, czego sprawa zostanie ponownie rozpatrzona przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W ramach tego postępowania organ administracji postępował będzie z uwzględnieniem wskazań zamieszczonych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 23 października 2009 r. sygn. akt 543/09, jak również mając na względzie przyjętą wykładnię przepisów prawa procesowego w niniejszym wyroku.

Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji rozstrzygnięto w sposób nie przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

su.