Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 411/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-05-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.W. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.12.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2007r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności L.W. z E.W. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2007r. zlikwidowanej spółki "A" s.c. E. W., L.W., postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.12.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2007r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności L.W.z E.W. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2007r. zlikwidowanej spółki "A" s.c. E.W., L.W.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów L.W.

samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W marcu 2014r. przebył operację przewlekłego krwiaka podtwardówkowego nad prawą półkulą. Otrzymuje on rentę w wysokości 943,31 zł., miesięcznie (wysokość świadczenia za luty 2014r. ) W 2013r. z tego tytułu uzyskał 12 924,98 zł. Jest on również wraz E.W. wspólnikiem "P E.W. L.W." s.j. w K., która jak podaje, nie uzyskuje przychodów.

Jego miesięczne wydatki, według przesłanego spisu, obejmują : opłatę za energię elektryczną – ok. 240 zł. opłatę za gaz – 110 zł., (choć rachunek za luty 2014r. opiewał na kwotę 333,04 zł.), opłatę wodno - kanalizacyjną – ok. 110 zł., opłatę za "neostradę " – 50 zł., opłatę za wywóz śmieci – 45 zł., podatek od nieruchomości – ok. 73 zł., koszty leków – 350 zł.

Wnioskodawca oświadcza, że nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jest natomiast właścicielem nieruchomości o pow. 0,0897 ha, zabudowanej domem jednorodzinnym, o pow. ok. 200 m2, znajdującej na W. w K. Nieruchomość ta obciążona jest: hipoteką umowną zwykłą w wysokości 10 zł., na rzecz Banku Investycyjnego S.A., Oddział w Nowej Hucie; hipoteką umowna zwykłą, w wysokości 385 000 zł., na rzecz PKO BP S.A.; hipoteką przymusową w wysokości 1 046 438,90 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w; hipoteką przymusową w wysokości 779 385 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego; hipoteką przymusową w wysokości 6767,28 zł., na rzecz ZUS, Oddział w Krakowie. Z decyzji Prezydenta Miasta w sprawie podatku od nieruchomości wynika natomiast, że jest również właścicielem nieruchomości o pow. 722 m2, oznaczonej: 749 – W.J., dz. nr [..], co nie zostało ujawnione w formularzu PPF.

L.W. jest ponadto właścicielem pojazdów następujących marek; KIA UP Carnival, 2007 rok prod.- na którym ustanowiony jest zastaw skarbowy, Audi TT , 2001 rok prod., KIA Ta Picanto, 2011 rok prod.

Na wezwanie przedłożenia oświadczenia określającego z jakiego źródła finansowane jest wynagrodzenie pełnomocnika, adwokat L.W. podniósł , że źródło funduszy z jakich opłacany jest pełnomocnik objęte jest tajemnicą adwokacką.

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).

Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę dane, dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy, są niepełne. Przede wszystkim należy podkreślić , że miesięczny dochód strony skarżącej wynosi ok. 943,31 zł. a same jej wydatki opiewają na kwotę 978 zł., miesięcznie. Wydatki te nie obejmują jednak kosztów wyżywienia oraz kosztów związanych z eksploatacją samochodów, takich jak koszty benzyny, ubezpieczenia , czy napraw. Na wyżywienie oraz koszty związane z eksploatacją samochodów wnioskodawcy zostaje więc kwota 34,69 zł. Zasady logicznego rozumowania, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego wskazują natomiast, że suma ta nie może wystarczyć na realizację tych celów. Zaznaczyć też trzeba , że przedstawione kalkulacje oparte zostały na podanej przez stronę skarżąca cenie opłaty za gaz w wysokości 110 zł., miesięcznie. Rachunek za gaz w lutym 2014r. wyniósł natomiast

333,04 zł. Przy uwzględnieniu tej kwoty miesięczne wydatki strony skarżącej wynosiłyby ok. 1 201,04 zł. co zupełnie wykluczałoby jej dochody na poziomie 978 zł., miesięcznie.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz fakt , iż wnioskodawca oświadczył , iż nie posiada żadnych oszczędności oraz innych dochodów, poza wymienionym świadczeniem, pytanie o źródło finansowania wynagrodzenia pełnomocnika jest zupełnie zasadne, z punktu widzenia analizy przesłanek prawa pomocy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu jakoby kwestia ta objęta była tajemnicą adwokacką, nie można się z nim zgodzić.

Art. 6 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U z 2009r., nr 146, poz. 1188 z p. zm.) stoi bowiem na straży interesu klienta , nie adwokata i chroni jego dobro. W momencie powoływania się adwokata na tajemnicę adwokacką w uzupełniającym postępowaniu dowodowym jakim jest wezwanie strony skarżącej, na podstawie art. 255 w/w ustawy, o dostarczenie dodatkowych dokumentów czy oświadczeń, działanie to można natomiast określić jako nakierowane "na niekorzyść " klienta – strony. Zgodnie bowiem z przyjętą i cytowaną wyżej linią orzeczniczą sądów administracyjnych spowoduje ono w konsekwencji negatywne skutki procesowe, a w rezultacie i finansowe dla strony. Adwokat nie może ujawnić poufnych informacji, jeśli miałoby to odbyć się ze szkodą dla klienta. W tym przypadku jednak nie ma mowy o szkodzie a o korzyści zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

W podobnym duchu wypowiedział się też Sąd Najwyższy, w wyroku z dnia 20.12.2007r. sygn. akt SDI 28/07, w którym stwierdził, że wykorzystanie w toku procesu, przy aprobacie klienta, uzyskanych od niego wiadomości, także dokumentów, nie może być rozpatrywane w kategoriach naruszenia przez adwokata obowiązującej go tajemnicy. Zarzut naruszenia tajemnicy zawodowej może być natomiast zasadny, gdy adwokat, wiadomości oraz dokumenty pozyskane przy wykonywaniu obowiązków zawodowych, wykorzysta w innym celu niż związanym z prowadzeniem powierzonej mu sprawy.

Przyjęcie tezy postawionej przez pełnomocnika strony skarżącej skutkowałoby tym, iż uzyskanie przez orzekającego odpowiedzi na pytania zadane w trybie art. 255 w/w ustawy , w celu ustalenia sytuacji majątkowej strony, w oparciu o zasadę prawdy materialnej, stawałoby się niemożliwe lub znacznie utrudnione, w przypadku reprezentowania strony przez adwokata. Intencja ustawodawcy w tym zakresie była natomiast zupełnie odmienna.

W konsekwencji w/w okoliczności trzeba więc stwierdzić , że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).

Na marginesie dodać też należy, iż posiadanie dwóch nieruchomości oraz więcej niż jednego samochodu trudno przyjąć za przesłanki kwalifikujące do przyznania prawa pomocy.

Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz .270 z p. zm.).