Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 627/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.145 par.1 pkt 1c, art.200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.75 par.1, art.80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Z. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie zamiaru przekształcenia szkoły 1. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2017 r., 2. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz Gminy Z. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2017 r. Rada Gminy [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru przekształcenia z dniem [...] sierpnia 2017 r. Szkoły Podstawowej z oddziałem przedszkolnym im. [...] w [...] w szkołę podstawową obejmującą strukturą organizacyjną klasy l-IV. W uchwale wskazano, że uczniom klas V-VIII Szkoły Podstawowej w [...] zapewni się możliwość realizacji obowiązku szkolnego w Szkole Podstawowej w [...]. Uzasadnieniem dla zamiaru przekształcenia jest niemożność utworzenia ośmioletniej szkoły podstawowej o pełnej organizacji obejmującej klasy l-VIII w budynku Szkoły Podstawowej w [...] i konieczność polepszenia warunków lokalowych uczniów klas I - III i dzieci w wieku przedszkolnym (uruchomienie dodatkowego oddziału przedszkolnego, zorganizowanie sali zabaw dla najmłodszych, świetlicy i kuchni). Wskazano, że Szkoła Podstawowa w [...] zapewni uczniom klas V-VIII bardzo dobre warunki nauczania.

Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] Wójt Gminy [...], wystąpił do [...] Kuratora Oświaty o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie. Wójt Gminy [...] do powołanego pisma dołączył również rozszerzone uzasadnienie wniosku o wydanie opinii w sprawie zamiaru przekształcenia wymienionej szkoły. W uzasadnieniu tym podniesiono, że Szkoła Podstawowa w [...] nie dysponuje odpowiednią liczbą pomieszczeń na zorganizowanie w niej klas l-VIII i oddziału przedszkolnego. Brak jest możliwości dostosowania innych pomieszczeń w szkole do celów dydaktycznych spełniających wymagania budowlane i sanitarne. W opinii Wójta Gminy [...], w szkole brakuje dodatkowych sal przedmiotowych dla uczniów klas starszych, sali zabaw dla dzieci z oddziałów przedszkolnych i odpowiedniej świetlicy. Wskazano, że zachodzi prawdopodobieństwo potrzeby uruchomienia w niektórych klasach dwóch oddziałów, co wymaga zabezpieczenia dodatkowych pomieszczeń i stanowić będzie dużą trudność. Planowana reorganizacja, zdaniem strony, zagwarantuje uniknięcie dwuzmianowości w szkole. Ponadto, strona stwierdziła, że warunki nauczania w Szkole Podstawowej w [...] są bardzo dobre, obiekt szkolny jest nowoczesny, z pełnowymiarową salą gimnastyczną, siłownią, sauną, małą salką gimnastyczną z kompleksem sanitarnym, 14 salami przedmiotowymi, biblioteką z centrum multimedialnym, stacjonarną pracownią komputerową i dwoma pracowniami mobilnymi z dostępem do Internetu.

[...] Kurator Oświaty postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. negatywnie zaopiniował zamiar przekształcenia Szkoły Podstawowej w [...] z oddziałem przedszkolnym, argumentując, że szkoła ta ma odpowiednie warunki do przekształcenia jej w ośmioletnią szkołę podstawową.

Na powyższe postanowienie, Wójt Gminy [...], pismem z dnia [...] marca 2017 r., wniósł, zażalenie do Ministra Edukacji Narodowej. W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenie postępowania.

Minister Edukacji Narodowej po rozpatrzeniu zażalenia i analizie materiału dowodowego, w dniu [...] września 2017 r. wydał postanowienie (znak: [...]), w którym stwierdził, że postanowienie [...] Kuratora Oświaty należy uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Minister uznał, że nie wszystkie zarzuty strony zasługują na uwzględnienie, jednak z uwagi na to, że [...] Kurator Oświaty nie wyjaśnił badanej sprawy w wystarczającym stopniu, a okoliczności te mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Powyższe postanowienie zostało doręczone Gminie [...] w dniu [...] września 2017 r.

[...] Kurator Oświaty, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu [...] listopada 2017 r. wydał postanowienie Nr [...] r. negatywnie opiniujące zamiar przekształcenia przez Gminę [...] Szkoły Podstawowej z oddziałem przedszkolnym im. [...] w [...]. Kurator w uzasadnieniu do postanowienia stwierdził, że liczba dzieci uczęszczających do poszczególnych klas ww. szkoły nie wskazuje na konieczność utworzenia podwójnych oddziałów w każdej klasie. Zdaniem Kuratora, Szkoła Podstawowa w [...] posiada bardzo dobre warunki lokalowe, a przy właściwej organizacji pracy szkoły jest możliwe funkcjonowanie jej jako szkoły o pełnej strukturze organizacyjnej z jednym oddziałem przedszkolnym bez konieczności wprowadzenia zmianowości. Kurator wskazał, że pomieszczenie w budynku szkolnym, które aktualnie jest wykorzystywane na cele Gminnej Biblioteki, mogłoby być dostosowane i wykorzystane na oddział przedszkolny z własną szatnią, toaletą i oddzielnym wyjściem na boisko szkolne. Sala nr 6, która pełni funkcję świetlicy szkolnej, mogłaby również pełnić funkcję sali lekcyjnej w godzinach: 8:05 - 14:00. Ponadto Kurator wskazał, że zaplanowane przez gminę przekształcenie ww. szkoły sprawi, że baza lokalowa szkoły nie zostanie w pełni wykorzystana.

Zdaniem Kuratora, zamiar uruchomienia w szkole w [...] dwóch dodatkowych oddziałów przedszkolnych nie może być uzasadnieniem do przeprowadzenia zamierzonego przekształcenia szkoły. Obecnie do oddziału przedszkolnego uczęszcza 19 dzieci, co oznacza, że jest w nim jeszcze 6 wolnych miejsc. Ponadto, liczba urodzeń dzieci w gminie nie wskazuje na konieczność tworzenia dodatkowych oddziałów przedszkolnych w miejscowości [...].

Organ I instancji odniósł się do treści opinii Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], w zakresie możliwości wystąpienia hałasu i zbyt wysokiego stężenia CO2 przy zbyt dużym zagęszczeniu dzieci w szkole w [...]. Kurator, z uwagi na brak norm co do tych wskaźników, nie uwzględnił ww. stanowiska jako istotnego dla sprawy. Kurator wskazał, że z pisma Komendanta Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w [...] wynika, że stan pomieszczeń ww. szkoły nie narusza przepisów w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Odrzucił argumenty Gminy [...] (poparte przez Gminę ekspertyzą techniczną) co do niespełniania przez budynek szkolny w [...] części wymogów określonych przepisami prawa powszechnie obowiązującego, z uwagi na brak wskazania, które to normy zdaniem Gminy nie są spełnione.

W podsumowaniu uzasadnienia, odwołując się do stanowiska rodziców i Proboszcza Parafii [...] w [...], który w szkole zatrudniony jest jako katecheta Kurator podkreślił, iż brak jest podstaw do wydania pozytywnej opinii.

Wójt Gminy [...] pismem z [...] listopada 2017 r., wniósł zażalenie do Ministra Edukacji Narodowej na ww. postanowienie. Wójt wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania. W zażaleniu Wójt Gminy [...] zarzucił Kuratorowi:

1. Naruszenie art. 89 ust. 5 ustawy - Prawo oświatowe poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem 30 - dniowego terminu do jego wydania. Zdaniem Strony, Kurator w sposób istotny naruszył prawo, a tym samym cyt. "wydanie zaskarżonego postanowienia było nieuprawnione i jako takie jest prawnie bezskuteczne";

2. Naruszenie prawa procesowego, tj., art. 10 par. 1 oraz art. 79b kpa poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez umożliwienia wypowiedzenia się stronie co do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niewystosowanie do strony stosownego zawiadomienia;

3. Naruszenie art. 107 oraz art. 126 kpa poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o dowolnie przyjęte ustalenia faktyczne zawarte w treści postanowienia oraz pominięcie faktów;

a) obiekt Szkoły Podstawowej w [...] nie posiada warunków umożliwiających nauczanie w ramach pełnej ośmioklasowej szkoły bez konieczności dwuzmianowości,

b) brak warunków lokalowych zapewniających, uczniom i nauczycielom ośmioklasowej szkoły, bezpieczne i higieniczne warunki pracy i nauki,

c) brak odniesienia się do wskazanych przez stronę przyczyn zamierzonej reorganizacji szkoły;

4. Naruszenie art. 7 i art. 77 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia opartego o wadliwe ustalenia faktyczne, związane z opisem obiektu Szkoły Podstawowej w [...] oraz nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego oraz dowodu z oględzin w sposób spełniający wymagania art. 67 i 68 kpa.

Skarżący zwrócił też uwagę na to, że pomieszczenie Biblioteki Gminnej (które rozdysponował Kurator) nie znajduje się w dyspozycji szkoły a jest przynależne do Gminnego Ośrodka Kultury.

Rozpatrując odwołanie Minister Edukacji Narodowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] Kuratora Oświaty.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził że, z dniem 1 września 2017 r. Szkoła Podstawowa w [...] uległa przekształceniu z mocy prawa. W związku z powyższym, organ II instancji opiniował zamiar przekształcenia ww. szkoły z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego. Minister Edukacji Narodowej po analizie uzupełnianego materiału dowodowego, za zasadne uznał podtrzymanie negatywnej opinii [...] Kuratora Oświaty co do przekształcenia Szkoły Podstawowej w [...], polegającego na ograniczeniu jej struktury organizacyjnej do klas l-IV z oddziałem przedszkolnym. Wskazał, że Szkoła Podstawowa w [...] posiada: 7 sal lekcyjnych, w tym: 5 klasopracowni (sale nr: 15, 17, 18, 19, 21), pracownię informatyczną, świetlicę szkolną (sala nr 5) oraz pomieszczenie do dyspozycji oddziału przedszkolnego (sala nr 6). Ponadto szkoła dysponuje salą gimnastyczną (296 m2) z zapleczem, oddzielnymi toaletami dla chłopców i dziewcząt oraz innymi pomieszczeniami (gabinety: logopedy, pedagoga szkolnego i pielęgniarki, sekretariat, księgowość, pokój nauczycielski, pokój dyrektora, biblioteka, jadalnia, szatnie oraz pomieszczenia pomocnicze tj. gospodarczo-techniczne). Włączniku szkoły (pomiędzy budynkiem głównym a salą gimnastyczną), znajduje się pomieszczenie będące w dyspozycji Gminnej Biblioteki. Szkoła jest wyposażona w odpowiednie pomoce dydaktyczne, sprzęt i wyposażenie niezbędne do realizacji podstawy programowej oraz realizacji statutowych zadań szkoły.

W ocenie Ministra, szkoła wymaga jedynie odpowiedniego doposażenia w pomoce dydaktyczne do nauczania chemii, fizyki, biologii i techniki, co leży w kompetencjach i zadaniach Gminy [...], jako organu prowadzącego szkołę - zgodnie z art. 10 ustawy - Prawo oświatowe za działalność szkoły (w tym za odpowiednie jej wyposażenie) odpowiada organ prowadzący. Oznacza to, że brak odpowiedniego doposażenia szkoły nie może stanowić głównego powodu przekształcenia szkoły. Według organu II instancji w szkole w [...] zapewnione są bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pobytu uczniów, co potwierdzają protokoły kontrolne właściwego miejscowo inspektora straży pożarnej i inspektora sanitarnego, a budynek nadaje się do dalszej eksploatacji i nie stwarza zagrożenia życiu i zdrowiu osób w nim przebywających. Ponadto, z materiału dowodowego wynika, że pracownia informatyczna, 5 klasopracowni, sala gimnastyczna oraz świetlica (odpowiednio dostosowana do prowadzenia zajęć lekcyjnych) umożliwiają jednoczesne nauczanie uczniów z ośmiu oddziałów, z zachowaniem jednozmianowości w szkole. Powyższe oznacza, że Szkoła Podstawowa w [...], biorąc pod uwagę liczbę uczniów i liczebność poszczególnych oddziałów, dysponuje bazą lokalową odpowiednią do nauki w klasach I-VIII. Liczba pomieszczeń w Szkole Podstawowej w [...] nie uzasadnia zatem konieczności ograniczenia struktury klas ww. szkoły.

Organ wyjaśnił dodatkowo, że do Szkoły Podstawowej w [...] w roku szkolnym 2017/2018 (wg. stanu na [...] stycznia 2018 r.) uczęszcza 89 uczniów (w tym: oddział przedszkolny - 18 wychowanków, kl. I - 13 uczniów, kl. II - 10 uczniów, kl. III - 20 uczniów, kl. IV - 17 uczniów, V - 11 uczniów). Powyższe dane dotyczące liczby oddziałów i liczby uczniów, pochodzą z Protokołu z oględzin budynku Szkoły Podstawowej im. [...] w [....] sporządzonego [...] stycznia 2018 r. Jak wynika z analizy materiału dowodowego, w szkole w [...] nie wystąpią "podwójne oddziały" jak założyła Gmina, gdyż aktualna liczba uczniów w oddziałach oraz liczba urodzonych dzieci na to nie wskazują (liczba dzieci urodzonych i zamieszkałych w obwodzie ww. szkoły w latach 2012-2017 wynosi odpowiednio: 18, 24, 11, 10, 19, 12). Ponadto nie występuje - na co wskazuje gmina [...] - konieczność uruchomienia w szkole w [...] trzech oddziałów przedszkolnych, gdyż aktualnie do jednego oddziału przedszkolnego uczęszcza 18 dzieci w wieku 5-6 lat. Ponadto liczba dzieci 3 - letnich (10 urodzonych w 2015 r.) i 4 - letnich (11 urodzonych w 2014 r.) zamieszkałych w miejscowościach należących do obwodu Szkoły Podstawowej w [...] łącznie wynosi 21 dzieci, co nie powoduje konieczności tworzenia od [...] września 2018 r. dwóch dodatkowych oddziałów przedszkolnych, aby zapewnić miejsca edukacji dla dzieci 3 - , 4 - letnich. W całej gminie dzieci 4- letnich (urodzonych w 2014 r. ) jest 86, a dzieci 3 - letnich (urodzonych w 2015 r.) jest 75, przy czym liczba urodzeń w latach 2014-2015 jest nieco niższa niż w latach poprzednich: 95 dzieci w 2013 r., 88 dzieci w 2012 r., 98 dzieci w 2010 r.

Minister Edukacji Narodowej zauważył, że zgodnie z art. 205 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może wskazać uczniom oddziałów klasy VI szkoły podstawowej prowadzonej przez tę jednostkę, miejsce realizacji obowiązku szkolnego od klasy VII do VIII, w latach szkolnych 2017/2018 - 2022/2023, w publicznej szkole podstawowej, powstałej z przekształcenia gimnazjum, prowadzonej przez tę jednostkę. Ustawodawca zakreślił maksymalny termin obowiązywania takiego wskazania do roku szkolnego 2022/2023. Celem wprowadzenia rozwiązań prawnych art. 205 ww. ustawy z jednej strony jest na uniknięcie ewentualnego przepełnienia w ośmioletnich szkołach podstawowych oraz uzyskanie czasu na dostosowanie dotychczasowych budynków szkolnych na potrzeby ośmioletnich szkół podstawowych, z drugiej zaś na stworzenie już w roku szkolnym 2019/2020, powstałych z przekształcenia gimnazjów, szkół podstawowych kształcących uczniów klasy l-VIII. Choć w ocenie Ministra nie było to konieczne, Gmina [...] skorzystała z wyżej opisanego rozwiązania i podjęła na podst. art. 205 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, uchwałę Rady Gminy [...] nr [...], z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie wskazania miejsca realizacji obowiązku szkolnego uczniów Szkoły Podstawowej im. [...] w [...], w innej publicznej szkole podstawowej powstałej z przekształcenia gimnazjum. Rada Gminy [...] w ww. uchwale, od roku 2017/2018 do 2022/2023, wskazała uczniom Szkoły Podstawowej w [...] po ukończeniu klasy VI jako miejsce realizacji obowiązku szkolnego w klasie VII i VIII Szkołę Podstawową w [...]. Postanowienia zawarte w przywołanej uchwale oznaczają, że Gmina [...] nie tylko zapewnia odpowiednie warunki nauki, opieki i wychowania uczniom uczęszczającym w najbliższych latach do Szkoły Podstawowej im. [...] w [...], a do roku 2023 będzie miała czas na ewentualne prace remontowo - adaptacyjne budynku szkolnego w [...] i dostosowanie go do potrzeb ośmioletniej szkoły podstawowej o pełnej strukturze z dwoma oddziałami przedszkolnymi.

Odnosząc się do zarzutów wnoszącego zażalenie dotyczących naruszenia art. 79b kpa (w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r.), Minister uznał zarzut za niezasadny, gdyż zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. u. z 2017 r. poz. 935), do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym, że do tych postępowań stosuje się art. 96a-96n ustawy zmienianej wart. 1. Postępowanie, o którym mowa w zażaleniu Wójta Gminy [...] zostało wszczęte w dniu [...] lutego 2017 r. (wniosek strony o wydanie opinii), a zatem zgodnie z wyżej przywołanym przepisem zastosowanie w tym przypadku mają przepisy k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym (sprzed 1 czerwca 2017 r.) za wyjątkiem przepisów art. 96a-96n k.p.a., które należy stosować od dnia 1 czerwca 2017 r. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 79b kpa. Tym samym zarzut naruszenia art. 79b kpa jest niezasadny.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez umożliwienia wypowiedzenia się strony co do całości zebranego materiału dowodowego, Minister stwierdza, że fakt ten nie miał wpływu na wydane postanowienie, bowiem organ I instancji w całości oparł się na materiale dowodowym znanym stronie, na dostarczonym przez stronę, lub znanym stronie z uwagi na bezpośredni nadzór nad szkołą (dokumentacja będąca w posiadaniu szkoły) oraz na pismach kierowanych również do wiadomości strony. Nieuprawniony był także w ocenie Ministra zarzut naruszenia art. 89 ust.5 Prawa oświatowego, gdyż nie ma on zastosowania do opinii wydawanej po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez kuratora.

Skargę na powyższe postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...]lutego 2018 r. wywiodła do tut. Sądu Rada Gminy [...] reprezentowana przez Wójta zarzucając organowi:

1/ naruszenie art. 89 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia Dolnośląskiego Kuratora Oświaty wydanego z rażącym z naruszeniem 30 - dniowego terminu do jego wydania, wynikającego z powyżej wskazanej normy prawa materialnego;

2/ naruszenie art. 15 w zw. z art. 138 par. 2a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez całkowity brak rozpoznania zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 89 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe;

3/ naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59, z późn. zm.) szczególnie w relacji do wymagań preambuły tej ustawy oraz wskazań zwartych w art. 70 Konstytucji RP, poprzez zobowiązanie gminy do tworzenia warunków edukacyjnych dyskryminujących uczniów Szkoły Podstawowej w [...] w relacji do uczniów sąsiedniej Szkoły Podstawowej w [...];

4/ naruszenie prawa procesowego tj. art. 138 par. 2 w zw. z art. 6 i art. 8 K.p.a. oraz w zw. z art. 10 par. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie zaskarżonego orzeczenia bez umożliwienia wypowiedzenia się strony, co do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego;

5/ naruszenie art. 107 oraz art. 126 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o dowolnie przyjęte ustalenia faktyczne zawarte w treści postanowienie oraz pominięcie faktu, iż:

- obiekt Szkoły Podstawowej w [...] nie posiada i nie będzie posiadać warunków umożliwiających nauczanie w ramach pełnej ośmioklasowej szkoły bez konieczności dwuzmianowości lub bez poniesienia dużych nakładów finansowych naruszających zasady celowości i gospodarności obowiązujące organy Gminy [...];

- brak jest realnych warunków lokalowych mogących zapewnić uczniom i nauczycielom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i nauki dla szkoły ośmioklasowej;

- brak odniesienia się do wskazań strony skarżącej w zakresie przyczyn zamierzonej reorganizacji szkoły do szkoły czteroklasowej uzasadniających powyższe działanie organów Gminy [...];

6/ naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie rozstrzygnięcia opartego o wadliwe ustalenia faktyczne, związane z opisaniem obiektu Szkoły Podstawowej w [...] pomimo braku przeprowadzenia: dowodu z oględzin obiektu Szkoły Podstawowej w [...] na okoliczność wykazania warunków nauczania w tej szkole, które są niewątpliwie korzystniejsze dla uczniów klas V-VIII, niż te które występują w Szkole Podstawowej w [...], a obowiązek taki spoczywał na [...] Kuratorze Oświaty.

Wskazując na powyższe podstawy strona skarżąca wniosła o:

1/ uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia [...] Kuratora Oświaty;

2/ orzeczenie o kosztach postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż uregulowanie zawarte w art. 89 ust. 5 ustawy - Prawo oświatowe stanowi, iż "5. Opinia, o której mowa w ust. 3, jest wydawania w ciągu 30 dni od dnia doręczenia kuratorowi oświaty, a w przypadku publicznej szkoły artystycznej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, wystąpienia jednostki samorządu terytorialnego o wydanie tej opinii", zaś postanowienie [...] Kuratora Oświaty zostało wydane z naruszeniem terminu 30 dni, licząc od dnia otrzymania akt sprawy od Ministra Edukacji Narodowej do dnia jego wydania. O tym, iż termin powyższy został naruszony świadomość posiadał również [...] Kurator Oświaty, albowiem z sobie tylko znanych powodów przedłużył termin rozpoznania sprawy opierając się o przepisy wskazane w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, które nie mają zastosowania w sprawie terminów zawitych wynikających z przepisów ustawy prawa materialnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z siedzibą w Krakowie z dnia 5 września 2017 r. w sprawie III SA/Kr 592/17, który na gruncie praktycznie tożsamej problematyki prawnej wskazał, iż kurator oświaty nie ma możliwości przedłużenia terminu wskazanego w przepisach prawa oświatowego, albowiem termin w tych przepisach wskazany ma charakter terminu materialnoprawnego, który nie ulega wydłużeniu, wskazując przy tym, iż " (...) rację ma strona skarżąca podnosząc, że pomimo upływu terminu do wydania opinii, Kurator Oświaty wydał zaskarżony akt"). Powyższe wskazanie WSA w Krakowie w ocenie skarżącego jednoznacznie potwierdza słuszność stanowiska, iż [...] Kurator Oświaty wydając swoje postanowienie po upływie trzydziestodniowego terminu zawartego w ustawie w sposób istotny naruszył prawo, gdyż wydanie przez niego postanowienia w dniu [...]listopada 2017r. było spóźnione a więc nieuprawnione i jako takie jest prawnie bezskuteczne.

Podkreślono także, iż wbrew wskazaniom MEN w sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania przekształcenia Szkoły Podstawowej w [...] w szkołę o strukturze organizacyjnej klas I-IV. Determinowane są one wskazaniami zawartym w treści art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59) szczególnie w relacji do wymagań preambuły tej ustawy oraz wskazań zwartych w art. 70 Konstytucji RP.

Tym samym strona skarżąca podejmując działania wskazane w Uchwale z dnia 1 lutego 2017 r. kierowała się jedynie ciążącym na niej obowiązkiem wynikającym odpowiednio z:

a) preambuły ustawy - Prawo oświatowe, w której zawarto: "Szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotować go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności.";

b) art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe, który stanowi, iż "Organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności: 1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki";

c) art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy - Prawo oświatowe, który stanowi, iż: "Szkoły i placówki podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego".

2. Działania, o których mowa w ust. 1, dotyczą:

1) efektów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki oraz realizacji celów i zadań statutowych; 2) organizacji procesów kształcenia, wychowania i opieki; 3) tworzenia warunków do rozwoju i aktywności, w tym kreatywności, uczniów; 4) współpracy z rodzicami i środowiskiem lokalnym; 5) zarządzania szkołą lub placówką.

Z oczywistych względów prowadzenie zajęć dla 9 oddziałów (klasy I-VIII oraz oddziału przedszkolnego niezależnie od faktu przeniesienia na czas określony uczniów klas VII-VII do szkoły w [...]) w budynku w [...] będzie w ocenie skarżącego skutkowało koniecznością zajęć łączonych dla uczniów klasy V i klasy VI, względnie dwuzmianowością, co wynika z faktu, iż szkoła realnie dysponuje jedynie pięcioma klasami. Sytuacja taka stać zaś będzie w sprzeczności z powyższymi normami jak również naruszać będzie prawo do prawidłowej edukacji, wynikające m.in.: z art. 70 Konstytucji RP.

Skarżący wyjaśnił także, iż obecnie ta sytuacja jest o tyle rozładowana, że wszyscy rodzice dzieci obecnej klasy VI w obecnym roku szkolnym przepisali swoje dzieci do innych szkół, głównie do Szkoły Podstawowej w [...].

W tym miejscu skarżący uznał też, iż zasadnym jest powołanie się na rozważania doktryny oraz orzecznictwa w zakresie zasady proporcjonalności wywiedzionej z art. 2 Konstytucji RP, które znajdują odniesienie do de facto aktów nadzoru, którymi są wydane postanowienia przez [...] Kuratora Oświaty oraz MEN, a które niewątpliwie również powinny stanowić podstawę oceny legalności działania poszczególnych stron niniejszego postępowania. Podniesiono, iż Trybunał Konstytucyjny wyprowadził zasadę proporcjonalności, jako "klauzulę limitacyjną z zasady demokratycznego państwa prawnego (zob. wyr. z: 12.1.1999 r" P 2/98, OTK 1999, Nr 1, poz. 2; 25.11.2003 r" K 37/02, OTK-A 2003, Nr 9, poz. 96; 13.3.2007 r" K 8/07, OTK-A 2007, Nr 3, poz. 26; 9.7.2012 r" P 8/10, OTK-A 2012, Nr 7, poz. 75; 31.1.2013 r" K 14/11, OTK-A 2013, Nr 1, poz. 7; 12.2.2014 r., K 23/10, OTK-A 2014, Nr 2, poz. 10)". Po wejściu w życie Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. Trybunał zaczął różnicować podstawy obowiązywania zasady proporcjonalności: 1) z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jako warunek ograniczania konstytucyjnych praw; 2) zasada proporcjonalności, jako ograniczenie swobody ustawodawcy ze względu na ograniczenie przedmiotowych zasad konstytucyjnych. Jednak TK zadeklarował jednocześnie, iż kształt nowych unormowań konstytucyjnych w pełni uzasadnia odwołanie do wcześniej formułowanych tez dotyczących interpretacji i zastosowania zasady proporcjonalności. Nie zmienił również postrzegania jej zasadniczej funkcji, którą pozostała obrona jednostki przed nadmierną ingerencją ustawodawcy w jej konstytucyjne prawa i wolności i stale ma zastosowania do relacji między jednostką a państwem.

Skutkiem powyższej oceny jest dokonanie ustaleń, iż ewentualna ingerencja organów nadzoru nad samorządem jest dopuszczalna w konstytucyjnie określonych przypadkach, nie może być jednak nadmierna, tzn. sprzeczna z zasadą proporcjonalności. Zasada proporcjonalności jest niewątpliwie znaczącą zasadą proporcjonalności, jako ograniczenie swobody ustawodawcy ze względu na ograniczenie przedmiotowych zasad konstytucyjnych. Jednak TK zadeklarował jednocześnie, iż kształt nowych unormowań konstytucyjnych w pełni uzasadnia odwołanie do wcześniej formułowanych tez dotyczących interpretacji i zastosowania zasady proporcjonalności. Nie zmienił również postrzegania jej zasadniczej funkcji, którą pozostała obrona jednostki przed nadmierną ingerencją ustawodawcy w jej konstytucyjne prawa i wolności i stale ma zastosowania do relacji między jednostką a państwem.

Skutkiem powyższej oceny jest dokonanie ustaleń, iż ewentualna ingerencja organów nadzoru nad samorządem jest dopuszczalna w konstytucyjnie określonych przypadkach, nie może być jednak nadmierna, tzn. sprzeczna z zasadą proporcjonalności. Zasada proporcjonalności jest niewątpliwie znaczącą zasadą państwa prawnego. W świetle dotychczasowego orzecznictwa TK spośród możliwych środków działania należy wybierać możliwie najmniej uciążliwe dla podmiotów, wobec których mają być zastosowane, lub dolegliwe w stopniu nie większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu.

Gwarancją zachowania proporcjonalności w ograniczaniu praw, w celu realizacji interesu publicznego jest za każdym razem właściwe zrównoważenie interesu prywatnego i publicznego. Trybunał kilkukrotnie przypomniał, że zasada proporcjonalności ma znaczenie szersze, odnosi się do sytuacji, w których państwo za pomocą stanowionego przez siebie prawa oddziałuje na pozycję osoby pozostającej pod jego władzą. W takich sytuacjach zarzut braku proporcjonalności jest oceniany bez nawiązania do wkroczenia w podmiotowe prawo konstytucyjne. Powyższe wskazanie w ocenie skarżącego należy odnieść również do nakazu zachowania odpowiedniej i racjonalnej proporcji pomiędzy ingerencją nadzorczą, a sferą samodzielności podmiotu zdecentralizowanego. W doktrynie wskazuje się, iż zasada proporcjonalności jest neutralna i występuje w każdym racjonalnie zorganizowanym porządku prawnym . Znajduje swoje zastosowanie wszędzie tam, gdzie organ administracyjny dysponuje uprawnieniami do nałożenia określonego obowiązku albo też ograniczenia określonego prawa. Tym samym ingerencja organu nadzoru nie powinna być niewspółmierne do celu, jaki ma być osiągnięty.

Podkreślono również, że uchwała objęta działaniem administracyjnym organów nadzoru pedagogicznego służy należytej realizacji interesu społecznego oraz chroni interesy uczniów i ich rodziców, umożliwiając edukację w warunkach spełniających wskazania powyższych norm ustawy Prawo oświatowe. Tego, iż powyższe działanie ze strony organu Gminy ma realne podstawy dowodzi to, iż żaden z rodziców z dotychczasowej klasy V Szkoły podstawowej w [...] nie zdecydował się na kontynuowanie edukacji w klasie VI tej Szkoły w roku szkolnym 2017/2018, lecz dzieci zostały zapisane do innej szkoły jeszcze przed podjęciem w/w zarządzenia. Zauważono też, iż MEN, opierając się o oględziny przeprowadzone w toku postępowania przed organem II instancji, pomija fakt, iż [...] Kurator Oświaty nie dokonał takiej czynności dla Szkoły Podstawowej w [...] w celu oceny, w której placówce lepiej są zaspokojone potrzeby uczniów klas V-VIII. Ustalenia dokonane przez [...] Kuratora Oświaty i powielone następnie w treści uzasadnienia zaskarżanego postanowienia, są niekompletne oraz nie są poparte żadnym prawidłowo zgromadzonym materiałem dowodowym. Nie mogą też stanowić wystarczającej podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, lub obiektów budowlanych.

Tym samym bezsporne jest, iż nie doszło do należytego zbadania najlepszych warunków nauczania dla w/w uczniów, co przełożyło się na zbyt dowolną ocenę możliwości technicznych dla realizowania obowiązków ośmioklasowej Szkoły Podstawowej z oddziałem przedszkolnym.

W ocenie skarżącego argumentacja polegająca na tym, iż obowiązkiem gminy jest dokonanie takich działań, aby po roku szkolnym 2020/2021 Szkoła w [...] mogła pełnić obowiązki szkoły ośmioklasowej dowodzą całkowicie chybionych ustaleń faktycznych. Nie wystarczy bowiem dokonać zakupu pomocy naukowych, aby w szkole "zmieściło się" 9-10 oddziałów szkolnych oraz przedszkolnych. Powyższe wymaga kosztownej rozbudowy obiektu. Działanie to jest całkowicie nieuzasadnione w sytuacji, gdy rodzice dzieci z klasy V wolą przenosić swoje dzieci do innych - istniejących i lepiej wyposażonych - szkół. Również wskazana w treści zaskarżonego postanowienia demografia dowodzi, iż wydatkowanie setek tysięcy złotych (lub kwot powyżej miliona złotych) na rozbudowę obiektu Szkoły w [...] dla potrzeb pojedynczych dzieci jest całkowicie irracjonalne w sytuacji, gdy w odległości ok. 4 km w [...] istnieje już nowoczesna szkoła wyposażona na poziomie bardzo dobrych szkół znajdujących się w dużych miastach i Szkoła Podstawowa w [...] bez milionowych nakładów nie uzyska tego samego poziomu infrastruktury szkolnej.

Tymczasem zgodnie z zaleceniami MEN, samorządy mają dążyć do systemu jednozmianowego w pracy szkoły, co w przypadku w/w placówki w obecnym stanie jest niemożliwe. Dowodzi tego sporządzona przez Stronę Skarżącą ekspertyza techniczna obiektów w/w Szkoły. Ponadto dojdzie do sytuacji rażącego zróżnicowania jakości zaplecza edukacyjnego w szkołach położonych do siebie w odległości ok. 4 km.

Samo wskazanie zawarte w treści postanowienia dowodzi, iż w placówce znajduje się 5 sal lekcyjnych oraz pracownia informatyczna. Brak jest pracowni fizycznej, chemicznej czy też biologicznej, zaś stworzenie tych pracowni wymaga przede wszystkim zamknięcia w całości obiektu na okres kilkunastu miesięcy i wybudowania, co najmniej jeszcze jednej kondygnacji w Szkole w [...]. Nie ma przy tym pewności, że dzieci uczęszczające z tego powodu do innych szkół na terenie Gminy lub położonego ok. 7 km od [...] miasta [...] w ogóle będą chciały wrócić do Szkoły w [...]. Tym samym istnieje realne zagrożenie, iż w takiej sytuacji Gmina pozostałaby z nowym, acz nieprzydatnym, obiektem oświatowym.

Wskazania zaskarżonego postanowienia jednoznacznie dowodzą, iż w 6 salach lekcyjnych nie da się prowadzić zajęć dla 8 oddziałów szkolnych i jednego lub dwóch oddziałów przedszkolnych bez systemu dwuzmianowego, nawet obecnie wymaganych byłoby ok 7 klas dla 7 oddziałów - przedszkolnego oraz klas I - VI. Nie zmienia tego faktu, to iż występuje jeszcze sala gimnastyczna oraz świetlica, albowiem nie mogą one pełnić roli sal lekcyjnych i są wykorzystywane w programie nauczania w innym celu. Dlatego też rodzice dzieci z obecnej - teoretycznie istniejącej - klasy VI przenieśli - dobrowolnie - swoje dzieci do innych placówek.

Z kolei nakazywanie przenoszenia dzieci z miejscowości [...] (wiek 3-6 lat) do oddziału przedszkolnego w Szkole Podstawowej w [...] wskazane na str. 6 zaskarżonego postanowienia [...] Kuratora Oświaty pomimo, iż niewątpliwie kuriozalne nie spotyka się z żadną oceną procesową ze strony MEN.

Wskazano też, iż nadal jest obowiązujące postanowienie nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] odmawiające wydania pozytywnej opinii dla lokalu, w którym ma być prowadzone przedszkole utworzone w wyniku przekształcenia oddziału przedszkolnego znajdującego się na II kondygnacji budynku szkoły wymagane jest przeniesienie oddziału przedszkolnego na parter budynku oraz spełnienie innych wymagań techniczno - budowlanych określonych w postanowieniu. W trakcie kontroli stwierdzono brak spełnienia w budynku szkoły następujących wymagań:

- budynek szkoły posiada jedną otwartą, centralnie usytuowaną klatkę schodową - klatka schodowa nie jest wyposażona w system oddymiania;

- długość dojścia ewakuacyjnego mierzona z pomieszczenia, w którym mieści się oddział przedszkolny wynosi 22 m - wymagana przepisami maksymalna długość powinna wynosić 10 m;

- drogi ewakuacyjne nie posiadają awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego;

- budynek szkoły nie został wyposażony w wewnętrzną instalację hydrantową przeciwpożarową.

Przedmiotowe wskazania zostały potwierdzone w ekspertyzach technicznych sporządzonej przez uprawnionych rzeczoznawców /dokumenty w aktach sprawy, w której po szczegółowej analizie zawarto wnioski, iż:

- w związku z planowanym powiększeniem liczby oddziałów szkolnych z 6 do 8 a co za tym idzie liczby uczniów w tych oddziałach z 93 do 135 istniejący budynek może nie spełniać obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych i wytycznych rozporządzeń,

- analiza aktualnych uwarunkowań budynku pokazuje, że w stosunku do już występującej liczby użytkowników obiekt nie dysponuje odpowiednią powierzchnią zapewniającą komfort pracy i nauki,

- niektóre pomieszczenia takie jak szatnia, jadalnia, toalety trzeba będzie znacząco powiększyć co wiąże się z koniecznością pomniejszenia innych pomieszczeń lub ich likwidacją,

- przy zwiększeniu ilości oddziałów do ośmiu należy przewidzieć dodatkowe powierzchnie na nowe gabinety odpowiadające ramowemu programowi nauczania,

- zgodnie z planowanym ramowym programem nauczania dla szkoły podstawowej uczniowie klas IV-VIII będą mieli zajęcia z 18 obowiązkowych przedmiotów (w tym wychowanie fizyczne) natomiast uczniowie klas I-III będą mieli edukację wczesnoklasową obejmującą 10 zajęć edukacyjnych (w tym wychowanie fizyczne),

- ponadto wskazano, iż "Przystosowanie do aktualnie obowiązujących przepisów w tym zakresie powinno nastąpić w przypadku prowadzenia remontu kapitalnego. Dla oddziału przedszkolnego powinny zostać stworzone nowe pomieszczenia higieniczno-sanitarne brak takiego pomieszczenia w chwili obecnej";

Ostateczna konkluzja w/w opinii dowodzi jednoznacznie, iż istniejący układ funkcjonalny i parametry techniczne budynku nie pozwalają na wygospodarowanie nowych powierzchni niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania szkoły ośmioklasowej, albowiem jak wskazano "Wykonana analiza aktualnych uwarunkowań budowlanych pokazuje, że w stosunku do już występującej liczy użytkowników obiekt nie dysponuje odpowiednią powierzchnią zapewniającą komfort pracy i nauki. Niektóre pomieszczenia takie jak szatnia, jadalnia, toalety trzeba będzie znacząco powiększyć, co wiąże się z koniecznością pomniejszenia innych pomieszczeń łub ich likwidacji. Przy zwiększeniu ilości oddziałów do ośmiu należy przewidzieć dodatkowe powierzchnie na nowe gabinety odpowiadające ramowemu programowi nauczania..."

Powyższe potwierdza, pominięte w treści zaskarżonego postanowienia, wskazanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, który wskazuje na realne zagrożenia dla zdrowia dzieci w postaci nadmiernego natężenia hałasu, nadmiernego zagęszczenia, "duchoty", braku odpowiednich warunków sanitarnych w przypadku utrzymania szkoły ośmioklasowej. Obowiązkiem organu prowadzącego jest zapewnienie bezpiecznego procesu nauczania również w zakresie zdrowia dzieci. Poddanie dzieci nadmiernemu hałasowi niewątpliwie jest niedopuszczalne i stanowi oczywiste naruszenie w/w obowiązku zawartego w art. 44 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe. Treść powyższej opinii Sanepid-u dowodzą jednoznacznie, iż utrzymywanie 8-klasowej Szkoły w [...] grozi daleko idącymi konsekwencjami w postaci zagrożenia zdrowia dzieci uczących się w/w szkole.

Również obecnie Komendant Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w opisie szkoły wskazuje, że w dniu przeprowadzonej kontroli wszystkie pomieszczenia są w pełni wykorzystanie zgodnie z potrzebami edukacyjnymi, opiekuńczymi i wychowawczymi, podkreśla także, że: "W koncepcji zagospodarowanie SP [...] opracowanej na zlecenie Gminy [...] ujęto zorganizowanie na parterze dwóch oddziałów przedszkolnych oraz pomieszczeń socjalnych dla dzieci. Zorganizowanie dwóch oddziałów przedszkolnych oraz szkoły ośmioklasowej wiąże się z koniecznością wprowadzenia zmianowego systemu nauczania".

Jak wykazano powyżej wszystkie opinie opracowane przez uprawnione osoby oraz instytucje, do których zwrócił się [...] Kurator Oświaty wykazały zagrożenia dla możliwości prowadzenia w [...] 8-mio klasowej szkoły podstawowej i bezdyskusyjnie wskazały potrzebę rozbudowy szkoły lub prowadzenia nauki na dwie zmiany. Utworzenie szkoły ośmioklasowej w obecnych warunkach w sposób zdecydowany pogorszy warunki nauki, wychowania i opieki, stanowi zagrożenie dla zdrowia dzieci i młodzieży. Wymaga także dodatkowych środków na inwestycje, co jest bezzasadne w momencie, gdy gmina dysponuje nowoczesną bazą dydaktyczną w Szkole Podstawowej w [...].

Wskazano również należy, iż w sprawie przekształcenia Szkoły Podstawowej w [...] w szkołę o strukturze klas I - IV pozytywną opinię wydały: Związek Nauczycielstwa Polskiego, Zarząd Oddziału w gminie [...] opiniujący na podstawie upoważnienia Rady OPZZ Województwa [...] oraz Rada Pedagogiczna Szkoły Podstawowej im. [...] w [...], zaś Uchwała Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie podjęcia działań zmierzających do przekształcenia Szkoły Podstawowej z oddziałem przedszkolnym im. [...] w [...] została przyjęta na sesji stosunkiem głosów przy stanie Rady 15 radnych: 9 głosów za przyjęciem uchwały, 5 głosów przeciwnych i 1 głos wstrzymujący się.

Wydaje się więc, iż wiedza i kompetencje w/w organów są nieco większe, niż wskazywany przez Organ I instancji jako "autorytet w zakresie organizacji nauczania" - niewątpliwie godny szacunku - ksiądz proboszcz a przy tym katecheta, którego zdanie jest niewątpliwie liczące się dla strony skarżącej, jednak na równi w innymi, acz bardziej kompetentnymi podmiotami w tej kwestii.

Ponadto MEN w uzasadnieniu do zaskarżonego postanowienia pomija fakt wskazania przez organ prowadzący szkołę, że warunki nauki dla dzieci klas V-VIII z obwodu szkoły w [...] zdecydowanie się polepszą w sytuacji kontynuacji nauki w Szkole Podstawowej w [...]. Do obecnej chwili [...] Kurator Oświaty nie zapoznał się z również warunkami w Szkole im. [...] w [...], która jest przewidziana dla 350 uczniów. W uzasadnieniu do uchwały zaznaczono, że reorganizacja poprawi zdecydowanie warunki nauki uczniów klas V-VIII i dzieci z klas młodszych wraz z oddziałami przedszkolnymi.

Skarżący stwierdził też, iż MEN idąc śladem [...] Kuratora Oświaty również w tym aspekcie dopuszcza się manipulacji faktami, albowiem w sposób nieuprawniony pomija dane z ostatnich dwóch lat a zwłaszcza z roku szkolnego 2016/2017 i trwającego roku szkolnego 2017/2018. Liczba uczniów szkoły kształtowała się następująco: szkoła podstawowa: 2016/2017 - 92, 2017/2018 - 72, oddział przedszkolny: 2016/2017 - 24, 2017/2018 - 19.

Za bezsporne przy tym należy według skarżącego uznać, iż MEN pomija fakt, że w szkole, zgodnie ze statutem i zapotrzebowaniem społecznym funkcjonować mają oddziały przedszkolne w tym oddział dla 3 i 4 latków, o co jednoznacznie wnioskują rodzice. Takie działanie jest w dużym stopniu gwarantem funkcjonowania szkoły w przyszłości. Z doświadczenia organu prowadzącego szkołę wynika, że jeśli rodzice dzieci 3 i 4 letnich zapiszą dzieci do innych przedszkoli, to dzieci już nie wrócą do szkoły w [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest odniesienia się do faktu, że szkoła ma statutowy obowiązek zabezpieczyć opiekę nad dziećmi w godzinach od 7.00 do 17.00, zatem zachodzi potrzeba zagwarantowania odpowiednich warunków dla oczekujących na rodziców dzieci w oddzielnym pomieszczeniu, które jednocześnie powinno być salą zabaw dla dzieci w wieku przedszkolnym podczas zajęć dydaktycznych. Zachodzi także potrzeba zorganizowania stołówki w celu zabezpieczenia wyżywienia jaki i wygospodarowania pomieszczeń na wybudowanie toalet przeznaczonych dla oddziałów przedszkolnych. Przy dokładnej analizie organizacja szkoły z oddziałami I-IV jest w pełni zasadna i stanowi najlepsze rozwiązanie zapewniające funkcjonowanie szkoły w kolejnych latach. Zaznaczono, że w miejscowościach należących do obwodu szkolnego, ani na trasie dojazdowej do szkoły, nie ma żadnych oddziałów publicznych i niepublicznych. Zatem w obecnej sytuacji m.in. na rynku pracy rodzice pilnie poszukują możliwości skorzystania ze zorganizowanej opieki nad ich dziećmi, a w przypadku dobrej oceny działalności szkoły z pewnością pozostawią pociechy w bezpiecznej szkole z odpowiednimi warunkami dla najmłodszych. Za zabezpieczenie miejsc w oddziałach przedszkolnych dla wszystkich dzieci odpowiada Wójt Gminy, a Kurator winien wspierać całościową politykę edukacyjną gminy dbając o jak najlepsze warunki edukacji.

Według stanowiska MEN i [...] Kuratora Oświaty Gmina [...] powinna zorganizować szkołę z oddziałami szkolnymi I-VIII i oddziałem przedszkolnym i tym samym organizować naukę w warunkach o wiele gorszych niż zaproponowane i zaakceptowane przez rodziców obecne warunki dla uczniów klasy V - VIII w SP [...]. Przedstawiona przez organ koncepcja stwarza bardzo dobre warunki dla wszystkich uczniów i jest gwarantem funkcjonowania szkoły w następnych latach. Stanowi także bardzo dobrze uzupełniającą się gminną sieć szkół.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając skarżone postanowienie, oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty według powyższych kryteriów uznać należało, iż powinny one zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organy ustaliły w sposób poprawny i wyczerpujący stan faktyczny sprawy. Ta materia ma kluczowe znaczenie dla każdego postępowania administracyjnego. Tylko bowiem całościowo ustalony stan faktyczny umożliwia wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, które będzie uwzględniało realia konkretnej sprawy.

W tym miejscu należało również podkreślić, iż ustaleń faktów organy administracji nie mogą dokonywać w sposób dowolny, nakierowany jedynie na uzasadnienie z góry postawionej tezy. Organy winny uwzględniać twierdzenia podnoszone przez strony postępowania na każdym jego etapie i następnie powinny dokonywać ich weryfikacji pod kątem m. in. zgodności z faktami jak i pod kątem istnienia związku pomiędzy tymi twierdzeniami a przedmiotem sprawy.

Jeżeli natomiast przedmiotem weryfikacji dokonywanej przez organ są opinie wydane przez uprawnione i fachowe podmioty, organy administracji winne odnosić się do nich w drodze powoływania się na kontropinie. Sam organ administracji, jako nie dysponujący wiedzą specjalistyczną, nie jest bowiem uprawniony do tego, aby merytorycznie oceniać poprawność wnioskowania dokonanego przez wyspecjalizowane podmioty, które w opiniach wypowiedziały się w zakresie materii o charakterze szczegółowym.

Przenosząc powyższe konkluzje na realia faktyczne niniejszej sprawy tut. Sąd doszedł do wniosku, iż organy obydwu instancji nie podołały ciążącym na nich obowiązkom w zakresie wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego.

Przede wszystkim podkreślenia wymagało to, iż oceniając możliwość prowadzenia w szkole w [...] nauczania w zakresie klas I – VIII organ odwoławczy nie zweryfikował wniosków organu I instancji, że nauczanie może być prowadzone m. in. w pomieszczeniach Biblioteki Publicznej pomimo tego, iż w odwołaniu strona skarżąca wyjaśniła, że pomieszczenie zajmowane przez Bibliotekę nie znajduje się w dyspozycji szkoły a przynależy do Gminnego Ośrodka Kultury. W tym zaś miejscu przypomnieć natomiast należy, iż zarówno Kurator jak i Minister Edukacji Narodowej w niniejszym postępowaniu mogą wypowiadać się jedynie w zakresie sposobu wykorzystywania przez organ prowadzący szkołę tych powierzchni, które przynależą do danej placówki oświatowej. Organy administracji nie mogą zaś w imieniu gminy decydować o sposobie użytkowania wszelkich nieruchomości będących własnością samorządu. Stanowiłoby to bowiem niedozwoloną ingerencję w sferę niezależności organu administracji samorządowej.

Powyższe uchybie stanowi w ocenie tut. Sądu samoistną przesłankę do uchylenia badanych rozstrzygnięć. Jeżeli bowiem przyjąć, że dokonane przez Kuratora wyliczenia powierzchni możliwej do użytkowania na cele edukacyjne, zostały oparte na niepoprawnie ustalonych danych (danych zawyżonych co do ilości pomieszczeń możliwych do wykorzystania), to oczywistym jest, że także konkluzje tego organu zawarte w opinii, będą jawić się jako niepoprawne, bo nieuwzględniające rzeczywistego stanu faktycznego. Skoro wiec organ odwoławczy nie zweryfikował powyższych okoliczności, to tym samym dopuścił się uchybienie przepisów postępowania regulujących materię prowadzenia postępowania dowodowego, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W ocenie tut. Sądu organy obydwu instancji uchybień w/w rodzaju dopuściły się także w odniesieniu do opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Pomimo bowiem tego, iż w opinii tej zawarte zostały poważne wątpliwości co do możliwości prowadzenia w budynku szkoły nauczania w klasach od I do VIII (Inspektor Sanitarny wskazał przecież na realne zagrożenie dla zdrowia dzieci w postaci nadmiernego zagęszczenia, nadmiernego hałasu i niezapewnienia niezbędnej ilości tlenu) organ nie uwzględnił tej opinii w procesie rozpoznawania sprawy. Wnioski Inspektora Sanitarnego organ odwoławczy za organem I instancji zdyskredytował, przywołując jedynie fakt braku przepisów prawnych określających stosowne normy w tym zakresie. Żaden z organów nie dopuścił zaś dowodu z opinii innego fachowego podmiotu, dla ustalenia istnienia zagrożenia dla zdrowia dzieci.

Tego typu postępowanie, pomijając już fakt że nieodpowiedzialne bo nieuwzględniające kryterium zdrowia uczniów, jawiło się jako sprzeczne z zasadami prowadzenia postępowania dowodowego. Jak zostało to już podniesione na wstępie niniejszego uzasadnienia, dowody w postaci opinii fachowych gremiów, mogą podlegać weryfikacji jedynie w drodze dopuszczenia w postępowaniu administracyjnym dowodu z opinii innego fachowego podmiotu (np. biegłego). Takiej weryfikacji nie może zaś dokonywać samodzielnie organ administracji, gdyż nie posiada stosownej wiedzy specjalistycznej. Tylko więc kontropinia sporządzona przez uprawnionego fachowca, zawierająca wnioski sprzeczne z tymi, jakie wynikały z pierwotnej opinii, mogą stanowić dla organu podstawę do nieuwzględnienia konkluzji owej pierwszej opinii.

Oczywiście wymaga w tym miejscu podkreślić, iż organ dysponując dwiema sprzecznymi opiniami, winien je oceniać jako równoprawne dowody. Nadto powinien szczegółowo wyjaśnić powody, dla jakich uwzględnił wnioski jednej z opinii a drugiej z opinii odmówił mocy dowodowej.

Na marginesie dodania wymagało też to, że wbrew wywodom organów obydwu instancji, brak stosownych norm nie dyskredytuje per se wniosków z opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Wręcz przeciwnie, skoro (co nie może budzić wątpliwości), Inspektor Sanitarny jest organem zarówno fachowym jak i uprawnionym do wypowiadania się w przedmiotowym zakresie, to w sytuacji braku przepisów określających konkretne normy, opinia Inspektora nabiera cech quasi opinii biegłego. Tym bardziej wiec powinna zostać uwzględniona w procesie decyzyjnym przez organy administracji państwowej. Zarówno bowiem Kuratorowi, jak i Ministrowi Edukacji Narodowej wypowiadającym się w przedmiocie przekształcenia szkoły, nie może umykać podstawowa kwestia jaką jest zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauczania. Na materię kształcenia dzieci i młodzieży nie można (a co najmniej nie powinno) patrzeć się w oderwaniu od powyższej problematyki.

Uchybieniem w sposób istotny rzutującym na rozstrzygnięcie był też brak dokonania przez obydwa organy oceny kolejnego dowodu w sprawie tj. opinii technicznej dotyczącej budynku szkoły. Kurator co prawda zauważył, ze autor tej opinii stwierdził niespełnianie przez budynek szkoły przepisów obowiązującego prawa, lecz nie podjął żadnych kroków w celu wyjaśnienia powyższych wątpliwości. W szczególności, mimo że potraktował te opinię jako mało szczegółową, nie zwrócił się do organu prowadzącego szkołę o spowodowanie uzupełnienia omawianej opinii przez jej autora o elementy niezbędne w ocenie Kuratora. Nadto Kurator nie zwrócił się też do innego fachowego podmiotu aby ten zbadał powyższą kwestię i ewentualnie usunął zaistniałe wątpliwości co do możliwości bezpiecznego prowadzenia zajęć w szkole.

Skoro więc organ I instancji nie dokonał prawidłowej oceny omawianego dowodu (a uchybienia tego nie usunął Minister), to stanowi to kolejny argument przemawiający za stwierdzeniem uchybienia mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Za poprawnością oceny w/omawianego dowodu przez organy, z całą pewnością nie może przemawiać podniesiona przez Kuratora okoliczność, iż szkoła w [...] powstała w 1945 r. a w latach 70 XX wieku była szkołą zbiorczą i udawało pomieścić się w niej wszystkich uczniów. Nie sposób bowiem abstrahować od tego, iż od roku 1945 a nawet od lat 70 XX wieku upłynęło bardzo dużo czasu, w którym zmieniły się przepisy regulujące kryteria dopuszczalności korzystania przez ludzi z budynków użyteczności publicznej. Nie sposób również pomijać tego, iż z roku na rok Państwo Polskie winno starać się poprawiać warunki kształcenia. Z tego więc punktu widzenia, swoiste "równanie w dół" praktykowane przez organ I instancji nie powinno znajdować akceptacji Ministra Edukacji Narodowej.

Treść uzasadnienia postanowienia Kuratora zdaje się także uzasadniać przypomnienie organowi I instancji (skoro nie uczynił tego organ odwoławczy), iż co prawda w postępowaniu administracyjnym dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (vide art. 75 § 1 K.p.a.) to jednak ustawodawca w art. 80 K.p.a. podkreślił, ze organ administracji publicznej, na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia to, czy dana okoliczność została udowodniona. Sposób sformułowania podsumowania, dokonanego w uzasadnieniu pierwszo instancyjnego postanowienia przez Kuratora (vide ostatnia strona uzasadnienia), może zaś prowadzić do wniosku, iż kluczowe i przesądzające o konieczności wydania negatywnej opinii w sprawie przekształcenia szkoły, były dla Organu I instancji dowody z oświadczeń części rodziców (nie sprecyzowanych nawet co do ilości) jak też jednej osoby nauczającej. Kurator nie wyjaśnił natomiast tego, dlaczego przyznał w/w dowodom wyższą wagę niż dowodom chociażby z ekspertyzy technicznej, opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, opinii ZNP, Zarządu Oddziału w Gminie [...] opiniującego z up. Rady OPZZ Województwa [...], czy opinii Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej w [...]. Za wyjaśnienie powyższej kwestii nie sposób uznać tego, ze organ I instancji ujawnił profesję osoby nauczającej, na której oświadczeniu się oparł. W K.p.a. ustawodawca nie zawarł zaś przepisów (regulujących materię postępowania dowodowego), które uzależniałyby moc dowodową zeznań czy oświadczeń świadka, od piastowanej przez niego funkcji czy wykonywanej profesji.

Na zakończenie dodać też należało, iż bez wpływu na poprawność skarżonego rozstrzygnięcia pozostaje uwypuklany przez Ministra fakt, iż szkoła w [...] aktualnie jest szkołą kształcącą w zakresie klas I – VIII. Ta okoliczność nie niweluje bowiem wątpliwości co do istnienia zagrożeń dla zdrowia uczniów wyrażonych m.in. w opiniach fachowych podmiotów (w tym Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego).

W związku z powyższym, uznając że skarżone postanowienia naruszają prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.).

O kosztach rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302 z późn. zm.).

Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane do tego, aby uwzględniając argumenty podniesione w niniejszym uzasadnieniu, zebrać w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, oraz ocenić zebrane dowody w sposób swobodny a nie dowolny. Dokonanie powyższych działań umożliwi bowiem dopiero zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie.