Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1842/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Wroczyński, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007 roku sprawy ze skargi S. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. S. z Kancelarii Adwokackiej znajdującej się w W. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia

[...] października 1979 r. w przedmiocie przejęcia od A. M. na własność Państwa za spłaty pieniężne działki gruntu nr [...] o pow. 0,24 ha położonej

we wsi S.

Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

po rozpatrzeniu wniosku S. M. o ponowne rozpoznanie sprawy

na podstawie art. 127 § 3 Kpa i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa utrzymał w mocy powyższe rozstrzygniecie.

W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny stwierdził, że przejęcie przedmiotowej działki na własność Skarbu Państwa nastąpiło zgodnie

z obowiązującymi wówczas przepisami, to jest art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin /Dz. U. Nr 32, poz. 140/. A. M. spełniał, zdaniem organu, określone prawem warunki do przekazania Państwu części swojej nieruchomości rolnej za spłaty pieniężne. Posiadał on bowiem gospodarstwo rolne o powierzchni 1,72 ha, w skład którego wchodziła sporna działka, a ponadto nie był w wieku emerytalnym /urodzony w dniu [...] lutego 1941 r. miał w dacie przekazania działki dopiero 38 lat/ i nie posiadał ustalonej żadnej grupy inwalidzkiej. Organ administracyjny podkreślił ponadto, iż A. M. w dniu [...] września 1979 r. złożył wniosek o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa w zamian za spłaty pieniężne działki nr [...] o pow. 0,24 ha - położonej we wsi S. i stanowiącej część jego nieruchomości rolnej, zaś po otrzymaniu przedmiotowej decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] października 1979 r. nigdy jej nie zakwestionował. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oznacza to, że decyzja ta była zgodna z jego wolą.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. wniósł S. M.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że decyzja Naczelnika Urzędu Gminy w K. z dnia [...] października 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego, które stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Zdaniem strony skarżącej, przekazana na rzecz Państwa nieruchomość została w przedmiotowej decyzji błędnie oznaczona jako działka nr [...], bowiem w rzeczywistości była to działka nr [...] o powierzchni 21 arów. Podniesiono także, iż A. M., którego następcą prawnym jest skarżący, "/.../ z całą stanowczością sprzeciwiał się zabraniu mu tej działki /.../", o czym ma świadczyć, że przekazujący wskazaną część swojej nieruchomości na rzecz Państwa rzekomo nigdy nie przyjął zaoferowanej mu tytułem spłaty kwoty 6000 złotych, zaś działkę tę użytkował do swojej śmierci. Skarżący zarzucił nadto, że data na wniosku złożonym rzekomo przez jego brata została sfałszowana, o czym ma świadczyć poprawienie jej innym kolorem długopisu. Nadto, zdaniem skarżącego, A. M. "/.../ wycofał swoją pochopnie podjętą decyzje /.../", co znajduje potwierdzenie

w wykazie zaprojektowanych ekwiwalentów, w którym pod pozycją 32 miał wycofać swoje postanowienie, a pod pozycją 31 miał wyrazić swój sprzeciw oraz złożyć swój autentyczny podpis. Skarżący podniósł także, iż również inne dokumenty świadczą o tym, że decyzja Naczelnika Urzędu Gminy w K.

z dnia [...] października 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga S. M. nie jest zasadna. Nie stwierdzono bowiem w toku postępowania sądowoadministracyjnego, aby zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana z naruszeniem prawa.

Podkreślić należy, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 Kpa zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie rozstrzygnięcie. Numerus clausus wad decyzji administracyjnej skutkujących jej nieważnością zawiera dyspozycja art. 156 § 1 Kpa /vide wyrok NSA z dnia

10 czerwca 1998 r., IV SA 1290/96, niepublik.; wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1998 r., IV SA 1490/96, niepublik.; wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., IV SA 2319/96, niepublik./.

Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 Kpa, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy /oczywisty/ przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa /confer wyrok NSA z dnia 5 lutego 1988 r., sygn. akt IV SA 948/87, GAP nr 17

z 1988 r./.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego rozpoznania spór dotyczy tego, czy Naczelnik Gminy w K. wydając wspomnianą wyżej decyzję z dnia

[...] października 1979 r. dopuścił się naruszenia prawa, które można zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa w treści art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Sprawa toczy się bowiem już nie w trybie zwykłym, gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie "naruszenia prawa" mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia,

lecz w trybie nadzoru /trybie nadzwyczajnym/ i to w 27 lat po wydaniu w trybie zwykłym decyzji ostatecznej, kiedy to zupełnie wyjątkowo można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej

za nieważną. Rażące naruszenie prawa uznaje się w zasadzie przy szczególnie zakwalifikowanym naruszeniu przepisów prawa materialnego, gdyż stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w stosunku

do przepisów prawa procesowego jest czymś wyjątkowym. Zaznaczyć jedynie należy, że w odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie należy w szczególności uważać oczywiste niezastosowanie

lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów zasad ogólnych postępowania administracyjnego, określonych w art. 6-11 Kpa - w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania /art. 207 § 2 pkt 2 Kpa/, jak też mającym wpływ na nieprawidłowe zastosowanie prawa materialnego stosownie

do dyspozycji przepisu stanowiącego podstawę orzeczenia /vide uzasadnienie wyroku NSA z dnia 8 czerwca 1983 r., I SA 355/83, GP z 1984 r. nr 5/.

W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że z "rażącym naruszeniem prawa" mamy do czynienia wówczas, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości,

co do jego zrozumienia, wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów /confer wyrok NSA

z dnia 4 grudnia 1986 r., IV SA 716/86, "Seminarium Prawa Budowlanego" z 1987 r. nr 3, s. 62/. Treść decyzji można wówczas określić jako przeciwstawiającą się tym przepisom, na podstawie których została wydana.

Stosownie do dyspozycji art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin /Dz. U. Nr 32, poz. 140/, jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo.

Jak wynika z akt sprawy, A. M. w piśmie z dnia 12 września 1979 r. zatytułowanym "Podanie" i adresowanym do Urzędu Gminy w K. zwrócił się z wnioskiem o odpłatne przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gruntów rolnych oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] o powierzchni 0,24 ha położonych

w S., stanowiących jego własność oraz zgodził się na ustaloną cenę tego gruntu w wysokości 6000 złotych /k. 2 akt administracyjnych sprawy/.

Organ orzekający w sprawie nie mógł uwzględnić jako przesłanki skutkującej stwierdzeniem nieważności decyzji okoliczności ewentualnego sfałszowania daty wniosku. Przedmiotową okoliczność należałoby rozważać jako przesłankę wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji Naczelnika Gminy

w K. z dnia [...] października 1979 r., nie zaś jako podstawę stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Nie można bowiem powoływać się w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawy, które wymieniane są jako podstawy wznowienia postępowania. Przesłanki stwierdzenia nieważności nie są bowiem związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, ale wynikają z samej decyzji /vide wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998 r., I SA 339/98, niepublik.; wyrok NSA

z dnia 16 października 1998 r., II SA 1241/98, "Jurysta" nr 12 z 1998 r., s. 27; wyrok NSA z dnia 8 października 1999 r., IV SA 1646/97, niepublik./.

W odniesieniu do zarzutu strony skarżącej w zakresie braku woli A. M. przekazania za odpłatnością spornej nieruchomości Państwu podkreślić należy, iż okoliczność ta mogłaby być rozważana jedynie, gdyby istniały bezsporne dowody świadczące o przejęciu gospodarstwa wbrew woli przekazującego. Twierdzenie skarżącego, jakoby A. M. "/.../ z całą stanowczością sprzeciwiał się zabraniu mu tej działki /.../" nie jest zaś poparte wystarczającymi dowodami. Podkreślić bowiem należy, iż w aktach administracyjnych znajduje się wspomniany wniosek A. M. o przejęcie na rzecz Państwa w zamian

za spłaty pieniężne spornej nieruchomości i nie wynika z nich, by wnioskodawca kiedykolwiek kwestionował decyzję Naczelnika Gminy w K. z dnia

[...] października 1979 r., choć o sposobie i terminie złożenia odwołania od niej został prawidłowo pouczony /k. 3v akt administracyjnych sprawy/. Składanie ewentualnych zastrzeżeń w tym zakresie w toku postępowania w przedmiocie przejęcia nieruchomości na własność Państwa za spłaty pieniężne - nie może przesądzać obecnie o wydaniu przedmiotowej decyzji wbrew woli wnioskodawcy, zważywszy na to, iż nie odwołał się od jej treści.

Wobec powyższego, brak jest podstaw do przyjęcia oczywistego naruszenia prawa rozstrzygnięciem objętym decyzją Naczelnika Gminy w K. z dnia

[...] października 1979 r., a w konsekwencji niedopuszczalne byłoby stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przedmiotowym rozstrzygnięciem.

Nie sposób pominąć brak konsekwencji oraz niespójność zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Otóż, początkowo S. M. kwestionuje okoliczność złożenia przez A. M. wniosku z dnia 12 września 1979 r.

o odpłatne przejęcie przez Państwo części jego nieruchomości rolnej, zaś innym razem skarżący twierdzi, że A. M. "/.../wycofał swoją pochopnie podjętą decyzję /.../", co oznacza potwierdzenie przez skarżącego złożenia owego wniosku. Podkreślić należy, iż dla oceny, czy decyzja dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa, pozostają bez znaczenia okoliczności, które nastąpiły po jej wydaniu. Nie jest trafny zatem, w ocenie Sądu, zarzut strony skarżącej w zakresie braku odpłatności przekazania spornej nieruchomości. W decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] października 1979 r. orzeczono w przedmiocie spłaty pieniężnej za przejmowane na rzecz Państwa gospodarstwo i okoliczność wypłaty następnie wspomnianej należności pozostaje bez znaczenia dla oceny wystąpienia rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji z dnia [...] października 1979 r.

Na marginesie zaznaczyć należy, iż z akt administracyjnych sprawy wynika jedynie, że A. M. nie występował w prowadzonej od 1980 r. przez E. Bank Spółdzielczy w K. ewidencji decyzji Naczelnika Gminy w K. dotyczących przekazywanych odpłatnie na własność Państwa gospodarstw rolnych /pismo Banku z dnia 4 kwietnia 1997 r. - k. 8 akt administracyjnych sprawy/. Oznacza to, co też przyznaje skarżący, iż w roku 1980 i latach następnych wypłata należności /na rzecz poprzednika prawnego S. M./ wynikającej

z weryfikowanej decyzji z dnia [...] października 1979 r. we wskazanym Banku

nie miała miejsca. Nie wykazano jednakże, by należność ta nie została wypłacona A. M. jeszcze przed rokiem 1980. Sąd miał przy tym na względzie treść ust. 5 weryfikowanej decyzji Naczelnika Gminy w K. /k. 3v akt administracyjnych sprawy/ oraz datę jej wydania, jak również fakt, iż nie została ona nigdy zakwestionowana przez A. M., co oznacza, iż stała się ostateczna

przed rokiem 1980.

Twierdzenie skarżącego, jakoby przejęta przez Państwo nieruchomość rolna

w S. pozostawała w użytkowaniu A. M. do jego śmierci pozostaje bez znaczenia dla postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji

o przejęciu z dnia [...] października 1979 r. Okoliczność ta może świadczyć jedynie

o tym, że przedmiotowa decyzja nie odniosła natychmiastowego skutku faktycznego, nie podlega zaś analizie w niniejszym postępowaniu.

Niezrozumiały jest zarzut skarżącego dotyczący błędnego oznaczenia

w decyzji z dnia [...] października 1979 r. przejętej przez Państwo nieruchomości.

Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, iż przedmiotem przejęcia była działka o nr [...] o łącznej powierzchni 0,24 ha położona w S.,

która stanowiła część gospodarstwa rolnego należącego do A. M. /vide Akt własności ziemi - k. 1 akt administracyjnych sprawy, wniosek - k. 2 akt administracyjnych sprawy, decyzja z dnia [...] października 1979 r. - k. 3-3v akt administracyjnych sprawy/.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo uznał, iż w przedmiotowej sprawie spełnione zostały pozostałe przesłanki odpłatnego przejęcia przez Państwo części gospodarstwa rolnego A. M. - wynikające z dyspozycji art. 53 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. W dacie przedmiotowego przejęcia A. M. miał bowiem ukończone 38 lat /akt własności ziemi - k 1. akt administracyjnych sprawy/, co oznacza, iż nie nabył prawa do emerytury w świetle tejże ustawy, gdyż jednym z wymogów,

jakie należało spełniać, było osiągnięcie wieku 65 lat /dla mężczyzny/ - art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Z drugiej strony stwierdzić należy,

iż z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy

nie wynika, by A. M. w dacie wydanie decyzji Naczelnika Gminy

w K. z dnia [...] października 1979 r. miał przyznane z przytoczonej wyżej ustawy prawo do renty inwalidzkiej. Niezasadny jest zatem zarzut skarżącego, jakoby w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki przejęcia części gospodarstwa rolnego A. M. określone w treści art. 53 ust. 1 ustawy

z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

Mając na względzie powyższe rozważania, na podstawie regulacji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Sąd orzekł jak w sentencji.

H.B.