Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 888/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6167 Rybołówstwo morskie, i rybactwo śródlądowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 pkt 4
journal: Dz.U. 2004 nr 62 poz 574
law: Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie.
article: art. 6,  art. 7,  art. 16,  art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 180 poz 3  art. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiające zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32,  wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 358 poz 59  art. 26
law: Rozporządzenie Rady (WE) NR 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w  ramach wspólnej polityki rybołówstwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. sprawy ze skarg W. P. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej - oddala skargi -


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzjami z dnia [...] marca 2010 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzje Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia [...] grudnia 2009 r. wymierzające W. P., kapitanowi statku rybackiego [...], kary pieniężne w wysokości 10 000 zł za prowadzenie ukierunkowanych połowów dorsza w Morzu Bałtyckim i uzyskanie w związku z nielegalnym połowem korzyści finansowe, podczas rejsów:

- w dniu 24 września 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 1230 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 7020 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 25 września 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 810 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 4387,5 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 26 września 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 390 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 2015 zł (nr decyzji [...]).

- w dniu 1 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 810 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 4355 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 2 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 360 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 1950 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 4 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 330 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 1787,5 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 5 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 330 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 1787,5 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 15 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 750 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 4062,5 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 16 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 360 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 1950 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 22 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 600 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 3250 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 26 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 690 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 3672,5 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 27 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 660 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 3562 zł (nr decyzji [...]);

- w dniu 29 października 2007 r. – złowił i przywiózł do portu 120 kg dorsza w relacji pełnej, uzyskując w wyniku nielegalnego połowu korzyść finansową w wysokości 650 zł (nr decyzji [...]).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż

połowy te prowadzone były z naruszeniem art. 34 pkt 4 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie zabraniającym połowu organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana oraz z naruszeniem art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającym zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32, wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył, iż w wyniku przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji czynności kontrolnych stwierdzono, na podstawie wpisów do karty dziennika pokładowego dokonanych przez kapitana statku rybackiego [...] , iż statek ten podczas rejsów w dniach: 24-26 września 2007 r. oraz 1,2,4,5,15,16,22,26,27,29 października 2007 r. złowił i przywiózł do portu dorsze, mimo istnienia zakazu połowu tej ryby.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniach Minister nie podzielił stanowiska strony wskazującego na naruszenie art. 77 § 1 Kpa. W jego ocenie organ pierwszej instancji trafnie określił okoliczności faktyczne naruszenia przepisów o rybołówstwie tj. prowadzenie połowów dorszy podczas obowiązującego zakazu wprowadzonego przez Komisję Europejską. Fakt ten został potwierdzony wpisami w dziennikach połowowych.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące realizacji zasady prawdy obiektywnej wskazał, iż zobowiązanie na podstawie art. 7 i 77 Kpa organu do zbadania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 16 Kpa organ podniósł, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi – specjalne zezwolenie połowowe - nie została w wyniku wydania przez KE rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 wyeliminowana z obrotu prawnego, lecz nastąpiła częściowa utrata uprawnień w niej określonych z mocy prawa, wskutek zaistnienia przesłanek określonych w art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007. Uprawnienia określone w tym zezwoleniu wygasły po wyłowieniu ogólnej kwoty połowowej dorszy w Polsce. Połowy ryb mogły być prowadzone po spełnieniu następujących przesłanek: na statku winna znajdować się licencja połowowa wraz z zezwoleniem połowowym oraz połowy mogły dotyczyć jedynie organizmów morskich, w nim określonych, których ogólna kwota połowowa nie została wyczerpana. Podmioty wykonujące rybołówstwo mają obowiązek dokonywać tych połowów zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami krajowymi i wspólnotowymi, a więc nie wystarczy sama kwota wpisana w specjalnym zezwoleniu połowowym. Należy również przestrzegać przy wykonywaniu tego rodzaju działalności wymiarów i okresów ochronnych określonych dla danego gatunku, używać stosownych narzędzi połowowych, jak również należy zaprzestać prowadzenia połowów kiedy przepisy powszechnie obowiązujące tego wprost nie zakazują.

Organ wskazał ponadto, że zakaz prowadzenia połowów dorszy podyktowany był znacznym przekroczeniem przez polskich rybaków ogólnej kwoty połowowej dorszy jaka została przyznana Polsce w 2007 r. W preambule rozporządzenia Komisji nr 804/2007 wyraźnie wskazano, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i w związku z tym wielkości dopuszczalne uznaje się za wyczerpane.

Minister podkreślił także, że z danych pochodzących z Europejskiego Systemu Wymiany Danych (FIDES III) wynika, że przyznana kwota połowowa dorsza na obszarze 25-32 Morza Bałtyckiego została wykorzystana w 162,5 % przez polskie statki rybackie, co oznacza, iż została wyłowiona kwota dorsza przyznana na cały obszar Morza Bałtyckiego.

Przywołując stanowisko wyrażone w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt U 6/08 Minister podkreślił, iż zakaz połowu dorsza został ustanowiony przez Komisję Europejską na podstawie informacji uzyskanych od inspektorów, którzy podczas kontroli ustalili, że połowy dorsza dokonywane przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone KE przez Polskę na 2007 r. Komisja Europejska z własnej inicjatywy określiła, że z dniem wejścia w życie rozporządzenia KE z dnia 9 lipca 2007 r. ( tj. od 11 lipca 2007 r.) do 31 grudnia 2007 r. obowiązuje zakaz połowu, przechowywania, przeładunku lub wyładunku dorsza przez statki pływające pod polską banderą.

Odnośnie zarzutu nie powołania biegłego na okoliczność tego, czy w rzeczywistości doszło do wyczerpania ogólnej kwoty połowowej organ wskazał, że fakty powszechnie znane i fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Przepisy rozporządzenia Komisji nr 804/2007 zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE i z dniem 11 lipca 2007 r. zaczęły obowiązywać, zatem jako prawo powszechnie obowiązujące powinny być znane stronie i przez nią respektowane.

Na te wskazane decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. P., reprezentowany przez adwokata, zarzucając wydanie ich z:

- naruszeniem prawa materialnego art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 3 pkt 20 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniała przesłanka odpowiedzialności wynikająca z tych przepisów, w postaci wyczerpania kwoty połowowej,

- naruszeniem prawa procesowego art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 7 Kpa, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, polegające na nie dokonaniu jakichkolwiek ustaleń w zakresie wyczerpania bądź niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej za 2007 r. w momencie dokonywania przez skarżącego rejsów połowowych, w szczególności nie powołanie biegłego, nie przeprowadzenie dowodu z oficjalnych rejestrów połowowych, treści skargi Rzeczypospolitej Polskiej przeciwko Komisji Europejskiej oraz oficjalnych stanowisk Ministerstwa w 2007r. ,

- naruszeniem prawa procesowego art. 16 Kpa, poprzez nie uwzględnienie okoliczności, że połowy dokonywane były na podstawie niewyeliminowanych z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych w postaci licencji i specjalnego zezwolenia połowowego,

- naruszeniem prawa materialnego § 3 pkt 20 cyt. rozporządzenia, poprzez wymierzenie kary za jeden połów w sytuacji, gdy w stosunku do strony toczą się również inne postępowania dotyczące połowów tego samego rodzaju, a przedmiotowy przepis przewiduje jedną sankcję za prowadzenie połowów,

- naruszeniem prawa materialnego art. 6 Kpa, poprzez wymierzenie kary na podstawie dowolnie przyjętych kryteriów oraz nieustalenie sytuacji majątkowej skarżącego jako przesłanek wymiaru kary,

- naruszeniem przepisów postępowania art. 139 Kpa, poprzez ukaranie skarżącego według przepisów przewidujących surowszą odpowiedzialność po uchyleniu przez Ministra decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Podnosząc przytoczone naruszenia pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonych, jak i poprzedzających je decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skarg podniesiono, że nie można utożsamiać zakazu połowów wprowadzonego Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 804/2007 z faktem wyczerpania ogólnej kwoty połowowej za 2007r. Rozporządzenie to samo w sobie nie jest dowodem w sprawie. To, że Komisja subiektywnie przyjęła, iż istnieje zagrożenie nie oznacza, że ono faktycznie nastąpiło. Wskazano, że rozporządzenie to stało się przedmiotem zaskarżenia przez stronę polską do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu z uwagi na wątpliwości co do tego, czy ogólna kwota połowowa faktycznie została wyczerpana. Skarga została wycofana w wyniku uzyskania kompromisu co do określenia wysokości przełowienia. Wyliczenia Morskiego Instytutu Rybackiego w G. wskazują, że do końca 2007r. Polska wykorzystała jedynie 8,6 tys. ton dorsza, gdy limit ten wynosił 12,8 tys. ton. Skarżący wykonywał jedynie swoje uprawnienia i nie złamał ustawowego zakazu poprzez dokonywanie połowów mimo faktycznego wyczerpania ogólnej kwoty połowowej. warunkiem koniecznym dla wymierzenia kary jest dokonywanie połowów w czasie, gdy przyznana ogólna kwota połowowa została już wyczerpana. Zarzucono, że organ nie pokusił się o zbadanie czy faktycznie doszło do wyczerpania tej kwoty, przyjmując to jedynie za fakty powszechnie znane. Skarżący oświadczył, że dokonał połowu ryb w inkryminowanym okresie na warunkach decyzji – udzielonego mu specjalnego pozwolenia połowowego. Nie naruszył zatem prawa, gdyż realizował prawa nabyte przez armatora. Zdaniem strony skarżącej, nie można doprowadzić do ustania przedmiotowego prawa bez ustania decyzji ostatecznej przyznającej prawo nabyte oraz bez stosownego odszkodowania. Przedmiotowe uprawnienie nie wygasło, bowiem warunki wykonywania tej decyzji nie łączą połowów z uznaniem ogólnej kwoty połowowej za wyczerpaną. Specjalne zezwolenie połowowe nie podlegało żadnym zmianom. Organy bezprawnie przerzuciły na obywatela odpowiedzialność, będącą skutkiem ich bezczynności. W ocenie skarżącego karą administracyjną objęte jest wykonywanie połowów sprzeczne z ustawą, a nie pojedyncze zachowanie, czy też jeden połów. W tej sytuacji połowy objęte różnymi postępowaniami winny być objęte jedną decyzją o karze. Organy ustalając karę nie dokonały jakichkolwiek ustaleń w zakresie stanu majątkowego skarżącego, posługując się dowolnie przyjętymi kryteriami. Suma nałożonych na skarżącego kar stanowi kwotę trudną do zapłaty dla przeciętnego obywatela. Na skutek ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu wobec wymierzenia surowszej kary niż uprzednio, co nie powinno mieć miejsca ze względu na zakaz reformationis in peius. Zakaz ten dotyczy całego przebiegu postępowania, a nie wyłącznie jednego z jego etapów.

W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonych decyzjach.

Pismami procesowymi z dnia 10 listopada 2010 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z prywatnej opinii prof. I D. na okoliczność braku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce w 2007 r. Powołał się też na pismo Ministra Rolnictwa z listopada 2009 r. na okoliczność braku wiarygodności danych, pytanie deputowanego do Parlamentu Europejskiego i odpowiedź udzieloną na to pytanie - na okoliczność braku konkretnych dowodów ewentualnego przekroczenia przez Polskę w 2007 r. ogólnej kwoty połowowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniesione skargi zarejestrowane pod sygnaturami akt od IV SA/Wa 888/10 do IV SA/Wa 900/10 i prowadzić je dalej pod sygnaturą IV SA/Wa 888/10. Jednocześnie Sąd odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.

Przechodząc do oceny wniesionych skarg należy wskazać, iż nie zostały one oparte na uzasadnionych podstawach, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.

Rozporządzenia (WE) zaliczane do pochodnego prawa wspólnotowego są aktami wiążącymi w całości, przewidzianymi do bezpośredniego stosowania w każdym państwie członkowskim. Nie jest konieczny dla ich mocy obowiązującej akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Oznacza to, że stają się częścią krajowych systemów prawnych bez konieczności ich transpozycji, a w efekcie wywołują skutki bezpośrednie dla jednostek i mają charakter wiążący co do wszystkich zawartych w nich postanowień. Należy raz jeszcze podkreślić, iż mają moc obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich i są zintegrowane z systemami prawnymi tych państw, w przeciwieństwie do dyrektyw unijnych, które wiążą w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty. Odnośnie dyrektyw zatem to organy krajowe państwa członkowskiego wybierają formę i środki osiągnięcia tego rezultatu. W kwestii mocy wiążącej rozporządzeń wypowiadał się wielokrotnie ETS, który w jednym ze swych orzeczeń stwierdził, że państwa członkowskie Unii nie są uprawnione do podejmowania czynności zmierzających do pozbawienia rozporządzeń waloru źródeł prawa wspólnotowego (Judgment of the Cort of 31.01.1978. Fratelli Zerbone Snc v. Amministrazione delle finanse dello Stato. Case 94/77. European Cort Reports 1978, Page 0099).

W rozpatrywanej sprawie podstawą do wymierzenia skarżącemu kwestionowanej kary administracyjnej było naruszenie zakazu połowu dorsza, określonego w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 804/2007.

Bezspornym zatem jest, iż W. P., będąc kapitanem statku [...], wykonywał połowy dorsza po wprowadzeniu z dniem 11 lipca 2007 r. przez Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. zakazu połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32, wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski (Dz. Urz. UE L 180 z dnia 10 lipca 2007 r.) Za działania te w każdej ze skarżonych decyzji została mu wymierzona kara pieniężna w wysokości 10000 zł.

Kwestionowany zakaz wprowadzono w wyniku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007. Fakt wyczerpania owego limitu, wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, nie może w ocenie Sądu budzić wątpliwości. Wskazuje na to zawarte w akapicie 3 preambuły tego rozporządzenia stwierdzenie, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i jej przyznane, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1941/2006. Nadto Komisja w akapicie 5 preambuły stwierdziła jednoznacznie, że połowy dorsza dokonywane w morzu Bałtyckim na samym tylko obszarze Bałtyku Wschodniego (podobszar 25-32) wyczerpały całą kwotę połowową przyznaną Polsce i należy bezzwłocznie zakazać połowu tego stada.

Uprawnienie Komisji Europejskiej odnośnie ustalania wielkości dopuszczalnych połowów, jak też stosowania środków zapobiegających poważnym zagrożeniom dla ochrony żywych zasobów wodnych oraz wprowadzania zakazów działalności połowowej w przypadku, gdy została wyczerpana kwota przyznana danemu państwu członkowskiemu (art. 26 ust. 4), wynikało z Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki i rybołówstwa (Dz.U. L Nr 358 z 31 grudnia 2002 r.). Przepis art. 26 tego rozporządzenia stanowi, że Komisja Europejska jest podmiotem odpowiadającym za ocenę i kontrolę stosowania zasad wspólnej polityki rybołówstwa przez Państwa Członkowskie. Ustęp 4 tego artykułu upoważnia Komisję do wprowadzenia bezwzględnego zakazu działalności połowowej na podstawie dostępnych sobie informacji.

Należy także wskazać na treść art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2847/93 z dnia 12.10.1993 r. ustanawiającego system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. U. L nr 261/1 z 20.10.1993 r.). Nałożył on na Państwa Członkowskie obowiązek podjęcia właściwych działań o charakterze administracyjnym lub postępowań karnych, zgodnie z prawem krajowym, skierowanych przeciw osobom fizycznym lub prawnym odpowiedzialnym za nieprzestrzeganie wspólnej polityki rybołówstwa. Skutkować one mają, zgodnie z właściwymi krajowymi przepisami prawnymi, skutecznym pozbawieniem osób odpowiedzialnych za naruszenia – korzyści finansowych wynikających z naruszenia bądź innymi skutkami współmiernymi do wagi takich naruszeń, skutecznie zniechęcającymi do popełnienia podobnych wykroczeń. Wśród sankcji wymienia się kary pieniężne.

W ocenie Sądu, uprawnienie do dokonywania połowu przyznane specjalnym zezwoleniem połowowym, obowiązywało w granicach wyznaczonych z jednej strony przez termin jego obowiązywania i indywidualnie określoną kwotę połowową, z drugiej przez termin związany z wprowadzeniem zakazu połowów o charakterze ogólnym. Z chwilą wprowadzenia zakazu działalności połowowej rozporządzeniem Komisji Europejskiej indywidualnie przyznane uprawnienie połowowe przestało obowiązywać w zakresie objętym danym zakazem. Wskazany skutek nastąpił zatem z mocy prawa. Związane jest to z bezpośrednią skutecznością prawa wspólnotowego, a nie kreowane w wyniku wydania w sprawie indywidualnej stosownego rozstrzygnięcia administracyjnego. Wprawdzie organ administracji publicznej winien był w wydanym zezwoleniu połowowym zawrzeć to zastrzeżenie, jednakże jego brak nie rodzi żadnych skutków, co do sytuacji prawnej strony. Utrata uprawnień do połowów w rozpatrywanej sprawie jest wynikiem rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007, a nie skutkiem ewentualnej decyzji o wygaszeniu uprawnień do połowów dorszy, co pośrednio wynika także z art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP.

Stosownie do art. 34 pkt 4 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz.U. Nr 62 poz. 574 ze zm.) zabroniony jest połów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana. Art. 63 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi zaś, że kto wykonuje rybołówstwo morskie statkiem rybackim z naruszeniem przepisów ustawy i aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie oraz przepisów Wspólnej Polityki Rybackiej Unii Europejskiej podlega - w przypadku kapitana statku rybackiego o długości całkowitej równej albo większej niż 10 m - karze pieniężnej do wysokości nieprzekraczającej dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Na podstawie tego przepisu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 21 kwietnia 2005 r., w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o rybołówstwie (Dz.U. Nr 76 poz. 671 ze zm.) w której określił wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów ustawy i aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie oraz przepisów Wspólnej Polityki Rybackiej Unii Europejskiej. Stosownie do § 3 pkt 20 tego rozporządzenia wysokość kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy i aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie oraz przepisów Wspólnej Polityki Rybackiej Unii Europejskiej przez kapitana statku rybackiego o długości całkowitej równej albo większej niż 10 m wynosi od 10000 zł do 44000 zł - za prowadzenie połowów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana. Wobec tego kara pieniężna wymierzona kapitanowi statku – W. P. mieści się w granicach ustanowionych przez to rozporządzenie i stanowi dolną granicę zagrożenia przewidzianego za to naruszenie.

W ocenie Sądu, niezasadny jest także zarzut naruszenia § 3 pkt 20 omawianego rozporządzenia, przez wymierzenie kary za jeden połów, w sytuacji gdy przepis ten, jak podaje strona skarżąca, przewiduje jedną sankcję za prowadzenie połowów, nie zaś za jeden połów, podczas gdy w stosunku do skarżącego toczą się inne postępowania dotyczące połowów tego samego rodzaju. Racjonalna jest wykładnia tej regulacji dokonana przez organy orzekające, która poszczególne czyny skutkujące wymierzeniem kary wiąże z odrębnymi rejsami, podczas których prowadzone były ukierunkowane połowy dorsza. Prawidłowo zostały więc zastosowane przepisy powołanego rozporządzenia. Wykładnia proponowana przez stronę skarżącą prowadziłaby do nieuprawnionego zróżnicowania sytuacji podmiotów. Od dnia wszczęcia postępowania i jego zakończenia uzależniona byłaby w zasadzie ilość wykroczeń, za które wymierzano by jedną karę, o określonej normatywnie łącznej wysokości maksymalnej. Mogłoby to prowadzić do sytuacji, gdy osoba w stosunku, do której toczyłoby się postępowanie o wymierzenie kary w maksymalnej wysokości, w czasie jego trwania, podczas obowiązującego zakazu, mogłaby bez groźby surowszej sankcji dokonywać dalszych połowów, skoro czyny tego samego rodzaju byłyby objęte jedną karą administracyjną.

Na temat charakteru prawnego kar pieniężnych, wynikających z art. 63 cyt. ustawy i z jej rozporządzenia wykonawczego wypowiedział się już Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7.07.2009 r., sygn. akt K 13/08. Stwierdził tam, że podczas gdy kara w rozumieniu przepisów karnych może być wymierzana tylko, jeżeli osoba fizyczna swoim zawinionym czynem wypełni znamiona przestępstwa, to kara – sankcja administracyjna posiada inne cechy ją charakteryzujące. Może bowiem zostać nałożona zarówno na osobę fizyczna, jak i prawną, stosowana jest automatycznie, z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i ma mieć przede wszystkim funkcję prewencyjną, stąd adekwatnym wzorcem kontroli konstytucyjnej nie jest dla niej art. 42 Konstytucji RP. Nadto odpowiedzialność karnoadministracyjna ustanawiana jest w sferach uznanych za szczególnie istotne, do których niewątpliwie należy rybołówstwo morskie, a postępowanie administracyjne w tym zakresie charakteryzuje dewolutywność. Badając więc prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie wymierzenia owej kary pieniężnej Sąd Administracyjny ocenia kompetencję organu do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, poprawność proceduralną oraz zgodność decyzji z prawem materialnym. Przedmiotem tej oceny nie jest natomiast – jak zaznaczył Trybunał Konstytucyjny - ustalenie stopnia winy po stronie podmiotu, na który nałożono karę administracyjną. Trybunał stwierdził także, iż założona przez ustawodawcę wysokość kar jest znacząca, stanowi pochodną wagi interesu wspólnoty międzynarodowej chronionego ogółem przepisów dotyczących rybołówstwa i faktu, że niskie kary wobec potencjalnych zysków płynących z łamania odpowiednich przepisów nie odniosłyby zamierzonego skutku. Stanowisko to Sąd orzekający w pełni podziela. Należy mieć także na uwadze, że odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego i podmiot naruszający przepisy o rybołówstwie może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić (wyrok TK w sprawie o sygn. P 12/01). W rozważanej sprawie należy uznać, że po stronie skarżącego nie zachodził brak winy. Skarżący wiedział o zakazie połowów w związku z wyczerpaniem przyznanej Polsce w 2007 r. kwoty połowowej dorsza na tym akwenie (podobszarze 25 Morza Bałtyckiego). Z zakazem tym jednakże się nie godził, z uwagi na posiadane specjalne zezwolenie połowowe na ten gatunek ryby i w końcu września oraz październiku 2007 r. w dalszym ciągu prowadził połowy. Nie zachodzą jednakże podstawy do ustalania stopnia jego winy. Specyfiką kary administracyjnej jest zatem automatyczność jej stosowania w związku z zaistniałym zdarzeniem, a odpowiedzialność karnoadministracyjna niezależna jest od stopnia zawinienia podmiotu jej podlegającego. Przepisy ustawy o rybołówstwie nie przewidują możliwości złagodzenia kary, bądź odstąpienia od jej wymierzenia. Sytuacja majątkowa skarżącego, wbrew zarzutom skargi, nie mogła mieć zatem wpływu na kwestionowane rozstrzygnięcie. Zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, jako przesłanek wymiaru kary jest zatem niezasadny.

Zarzuty naruszenia art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 3 pkt 20 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie oraz art. 6, 7 i 77 § 1 Kpa podniesione w skargach należy więc uznać za niezasadne.

W ocenie Sądu zarzuty naruszenia zakazu reformationis in peius w przedmiotowych sprawach również nie zasługują na uwzglednienie, gdyż przepis art. 139 Kpa nie ma zastosowania w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 maja 1998 r., sygn. FPS 2/98 publ. ONSA 1998 nr 2, poz. 79). Wysokość kary wymierzonej w tych postępowaniach ponownie ustalał bowiem organ pierwszej instancji. Uprzednio wydane w tej sprawie decyzje jako podstawę wymierzenia kary uznawały przepis rozporządzenia MRiRW z dnia 21.04.2005 r., o którego niekonstytucyjności, z uwagi na możliwość dolegliwego karania szerokiego kręgu podmiotów za nieokreślone działania (zaniechania) orzekł TK we wspomnianym już wyroku z dnia 7.07.2009 r., sygn. akt K 13/08. Zauważył tam także, oceniając konstytucyjność w pozostałym zakresie tego rozporządzenia, iż wyłączność ustawy w sferze określania podmiotu, znamion przestępstwa oraz kary nie wyklucza dopuszczalności doprecyzowania tych elementów w aktach wykonawczych. W ocenie Trybunału, wskazane rozporządzenie jako całość spełnia te warunki i prawidłowo doprecyzowuje regulację ustawową, za wyjątkiem przepisów, których niekonstytucyjność stwierdził. Zauważył nadto, iż szerokie "widełki", w których górna granica kary administracyjnej może sięgać znacznych wielokrotności kary minimalnej pozwalają na indywidualizację kary, sprowadzają się do uwzględnienia w procesie stosowania sankcji administracyjnej zasady proporcjonalności i sprawiedliwości (słuszności), w zgodzie z ogólnymi zasadami Kpa. Wynika stąd, iż fakt zastosowania niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia jako podstawy wymierzenia kary administracyjnej musiał skutkować uchyleniem uprzedniej decyzji pierwszej instancji w tym przedmiocie. Nie mogło to jednakże prowadzić, wbrew twierdzeniom zawartym w skargach, do wydania przez Ministra rozstrzygnięć reformatoryjnych. Na przeszkodzie stała konieczność zastosowania innego przepisu rozporządzenia, przewidującego inną rozpiętość sankcji oraz inne minimum niż uprzednio zastosowany, niekonstytucyjny przepis. Sąd podziela stanowisko Trybunału, że szerokie "widełki", w których górna granica kary administracyjnej może sięgać znacznych wielokrotności kary minimalnej pozwalają na indywidualizację kary, uwzględnienie w procesie stosowania sankcji administracyjnej zasady proporcjonalności i sprawiedliwości (słuszności), w zgodzie z ogólnymi zasadami Kpa, co wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Nadto z art. 15 Kpa wynika konieczność zbadania sprawy w jej całokształcie przez obie instancje, który to wymóg zostaje spełniony dopiero wówczas, gdy organy obu instancji procedują w oparciu o te same przepisy, w wyniku czego organ odwoławczy ma możliwość skontrolowania, czy właściwa sankcja (co do podstawy i wysokości) została wymierzona za określone naruszenie przepisów Wspólnej Polityki Rybackiej Unii Europejskiej. W niniejszych postępowaniach, z racji istnienia podstaw do zastosowania innego, niż w prowadzonych uprzednio postępowaniach, przepisu ustalającego wysokość kary za określone naruszenie, należało w ramach przewidzianych w rozporządzeniu widełek ustalać wysokość sankcji, która powinna zostać zastosowana, co wymagało prowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Zważywszy zatem, iż wysokość sankcji, która winna być zastosowana zasadnie ustalał organ I instancji, zarzut naruszenia art. 139 Kpa nie mógł być skutecznie podniesiony.

Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu z prywatnej opinii prof. I. D., pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z listopada 2009 r. oraz pytania deputowanego do Parlamentu Europejskiego M. G. i udzielonej mu odpowiedzi przez Komisję Europejską na zarzuty niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej w 2007 r. oraz niewiarygodności danych przyjętych przez Komisję. Przeprowadzenie tych dowodów zmierzałoby bowiem do dokonania oceny legalności Rozporządzenia Komisji Nr 804/2007, a nie kontroli legalności zaskarżonych decyzji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.