Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 688/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 18 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant: asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2005 roku przy udziale - sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia o zanieczyszczeniu ziemi - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], znak: [...] Starosta [...] na podstawie art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) oraz art. 104 i 106 Kpa odrzucił zgłoszenie A S.A. z siedzibą w P. (dalej A S.A.) dotyczące zanieczyszczenia ziemi na terenie Stacji Paliw w R., ul. A, działka nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, iż w dniu 2 lipca 2004 r. A S.A. przedłożył, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi na terenie Stacji paliw w R. ul. A - działka Nr [...], a tym samym wniósł o dokonanie wpisu powyższej nieruchomości do rejestru gruntów zanieczyszczonych, uzupełniony w dniu 14 września 2004 roku o wyniki badań w polu zbiornikowym obok zbiornika ON z głębokości 0,5 m wykonane w D Sp. z o.o. w P. Organ I instancji stwierdził, iż z przedłożonych wykonanych jednorazowo wyników badań nie można określić, czy istnieje zanieczyszczenie gruntu i czy istniało przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) tj. przed dniem 1 października 2001 r.

Starosta wskazał również, iż A S.A. będąc następcą prawnym Spółki Akcyjnej B i wchodząc we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, przejął także obowiązki związane z odpowiedzialnością za szkody w środowisku wyrządzone przez spółkę przejętą.

W odwołaniu od powyższej decyzji A S.A. nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, iż wyniki załączonych do zgłoszenia wyników badań nie potwierdzają przekroczenia poziomu zanieczyszczeń. Skarżący stwierdził, iż pomimo braku jednoznacznego potwierdzenia faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby na terenie przedmiotowej nieruchomości, zebrane informacje ustne wskazują na to, że takie zanieczyszczenie występuje w głębszych warstwach ziemi i spowodowane zostało przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.

A S.A. zakwestionował również stanowisko organu, wskazujące na skarżącego jako następcę prawnego B S.A. (dalej B S.A.) przejmującego obowiązki związane z odpowiedzialnością za szkody w środowisku wyrządzone przez spółkę przejętą.

Skarżący przedstawił pogląd, zgodnie z którym w wyniku połączenia C S.A. z B S.A, A S.A. stał się na podstawie art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz.502 ze zm.) następcą cywilnoprawnym Spółki Akcyjnej B S.A. A S.A., zaś ewentualne następstwo prawne z zakresu prawa administracyjnego regulowały przepisy materialnego prawa administracyjnego oraz art. 30 § 4 Kpa stanowiące, że następstwo prawne dotyczy wyłącznie spraw obejmujących prawa zbywalne, natomiast sukcesja administracyjno-prawna w procesie łączenia spółek, jako jeden z wyjątków od zasady zakazu sukcesji administracyjnej, została wprowadzona dopiero w art. 494 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks Spółek Handlowych (Dz. U. Nr 94. poz. 1037 ze zm.), który wszedł w życie po połączeniu spółek.

Opierając się na wskazanej powyżej interpretacji skarżący uznał, że z datą połączenia następstwo prawne pomiędzy A S.A., a B S.A. w zakresie odpowiedzialności sprawcy za szkodę w środowisku nie wystąpiło (obowiązywała tzw. zasada "zanieczyszczający płaci"). Odpowiedzialność za szkodę w środowisku była nieprzenoszalna - obowiązywał art. 86 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., który stanowił, że każdy obowiązany jest do dbałości o stan środowiska i "ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie".

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podst. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].

Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 102 prawa ochrony środowiska na władającym powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi spoczywa obowiązek przeprowadzenia jej rekultywacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z art. 102 ust. 2-5 w przypadku, gdy istniejące zanieczyszczenie ziemi lub gleby nastąpiło przed wejściem w życie ustawy – Prawo ochrony środowiska i spowodował je inny podmiot niż obecnie władający nieruchomością możliwe jest zwolnienie władającego gruntem z obowiązku jego rekultywacji. Obecny użytkownik zobowiązany jest jednakże zawiadomić o tym fakcie starostę, w terminie do 30 czerwca 2004 roku (art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw).

Organ wyjaśnił, że ustawa – Prawo ochrony środowiska weszła w życie z dniem 1 października 2001 roku, kiedy władającym gruntem był A S.A.

W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że załączone do zgłoszenia o zanieczyszczeniu ziemi wyniki badań nie wskazują, by na przedmiotowej działce wystąpiło zanieczyszczenie gleby. Żaden z badanych parametrów nie przekroczył wartości dopuszczalnych przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 września 2002 roku w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz.U. Nr 165, poz. 1359). Zdaniem organu podnoszony przez odwołującą się stronę fakt, iż badania dotyczyły jedynie wierzchniej warstwy ziemi, a takie zanieczyszczenia występuje w głębszych warstwach ziemi i spowodowane zostały przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się ponadto z argumentacją skarżącego o braku następstwa prawnego w zakresie administracyjnym. Organ wskazał, iż obowiązujący w dniu połączenia A S.A. i B S.A. Kodeks handlowy z 1934 roku przewidywał w art. 465 § 3 sukcesję uniwersalną :"z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej."

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A S.A. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenie organowi I instancji. Zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. przyjęcie z naruszeniem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), że jest oczywiste, iż nowopowstała spółka A S.A. przejęła również odpowiedzialność za szkody spowodowane w środowisku przez przejmowaną spółkę B;

2. naruszenie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca.2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze. zm.) poprzez przyjęcie:

- że termin "wyniki badań", o których mowa w tym przepisie oznacza wyłącznie wyniki badań laboratoryjnych,

- że uwzględnione w zgłoszeniu "wyniki badań" muszą potwierdzać stopień zanieczyszczenia powierzchni ziemi na dzień przejęcia nieruchomości;

3. uznanie, z naruszeniem art. 63 § 2 Kpa, że zarzucane zgłaszającemu nie przedstawienie wyników badań laboratoryjnych potwierdzających stopień zanieczyszczenia nieruchomości na dzień jej przejęcia stanowi brak formalny zgłoszenia, a mimo to niewezwanie zgłaszającego do usunięcia braku w trybie art. 64 § 2 Kpa.

4. naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez obrazę zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania słusznego interesu strony oraz naruszenie obowiązku organu administracji publicznej zebrania całego materiału dowodowego.

Skarżący stwierdził, iż art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw stanowi lex specialis w stosunku do wszystkich powołanych przez organ przepisów dotyczących następstwa prawnego w zakresie publicznoprawnego następstwa administracyjnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie tej ustawy. Ponadto skarżący stwierdził, że przed wejściem w życie nowego kodeksu spółek handlowych sukcesja była dopuszczalna jedynie, kiedy przepis szczególny dopuszczał taką ewentualność, a po jego wejściu w życie obowiązuje zasada sukcesji, chyba że przepis szczególny lub akt administracyjny wyłącza jej dopuszczalność.

Zdaniem A S.A. wprowadzenie w ustawie Prawo ochrony środowiska obowiązku przeprowadzenia rekultywacji gleby przez władającego nieruchomością, bez wprowadzenia przepisów przejściowych byłoby niezgodne z zasadami państwa prawa, w związku z czym w art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ustawodawca udzielił władającym terminu na zgłoszenie zanieczyszczeń wywołanych przez inną osobę, co zwalniało władającego od obowiązku rekultywacji terenu.

Skarżący podniósł również zarzut, iż organy administracji niesłusznie odrzuciły zgłoszenia A S.A. o zanieczyszczeniu terenu z uwagi na niewykazanie przekroczenia poziomu zanieczyszczeń. Zdaniem A S.A. art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy, nakazuje załączyć do zgłoszenia "wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia", nie wskazuje jednak sposobu wykonania badań ani też nie określa rodzaju ich wyników. Skarżący wyjaśnił, że w praktyce szacowania stanu nieruchomości w zakresie zanieczyszczeń produktami ropopochodnymi rutynowo opisuje się występowanie zanieczyszczeń wyłącznie na podstawie naocznych oględzin, poprzez stwierdzenie występowania widocznych plam lub wycieków substancji ropopochodnych. Zdaniem skarżącego wnioski z tego rodzaju czynności mogą być uznane w sektorze paliwowym za "wyniki badań", o których mowa w ustawie. W praktyce krajowych i zagranicznych przeglądów stanu środowiska w branży paliwowej naoczne badania przyjmuje się jako tzw. wyniki badań Fazy I audytów ekologicznych. W razie dalszych wątpliwości co do zakresu migracji zanieczyszczeń, można, ale nie zawsze trzeba, przeprowadzać badania laboratoryjne, (Faza II audytu), które są kosztowne i mogą ingerować w stan środowiska wodnego.

Do skargi A S.A. załączył kserokopie raportu "Ocena stanu zanieczyszczenia i zagrożenia wód podziemnych produktami naftowymi na obszarze Polski" z grudnia 1988 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie.

Uzasadniając wniosek organ stwierdził, że skarżący podnosi argumenty, które były znane organowi już z wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji. Podnoszone przez stronę w skardze zarzuty nie znajdują uzasadnienia w materiale zgromadzonym w sprawie.

Organ wyjaśnił, iż zasadą jest, że to władający jest obowiązany do rekultywacji gruntu chyba, że zajdą okoliczności wymienione w art.102 ust.2-5 Prawa ochrony środowiska. Potwierdzeniem okoliczności wymienionej w art.102 zwalniającej władającego powierzchnią ziemi z obowiązku rekultywacji jest art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie stwierdziło, iż w rozpatrywanej sprawie z akt sprawy nie wynika, aby spełnione zostały wskazane w ustawie warunki. Organ podniósł, że załączone do akt sprawy wyniki badań nie wskazują, by na przedmiotowej działce wystąpiło zanieczyszczenie ziemi. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, iż ustawodawca nie przesądził, jaka powinna być metoda badania stopnia zanieczyszczenia, a tym samym zastosowanie znajdują ogólne zasady postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykazało, że kwestia ustalania zanieczyszczenia ziemi została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 roku w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz.U. Nr 165.poz. 1359). Organ stwierdził ponadto, że załączona do skargi kserokopia "Oceny stanu zanieczyszczenia i zagrożenia wód podziemnych produktami naftowymi na obszarze Polski" z 1988 roku jest opracowaniem ogólnym wykonanym dla innych celów i nie precyzuje, czy na obiekcie będącym przedmiotem skarżonej decyzji takie badania były przeprowadzane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ).

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji sąd zobligowany jest również uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji publicznej I instancji powołał art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) oraz art. 104 i 106 Kpa.

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot – ust. 2.

Stosownie do art. 12 ust. 3 cytowanej ustawy właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4.

Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie wywołuje ono skutków prawnych, o których mowa w ust.1– 4.

Zgodnie z art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), zwanej dalej "Prawem ochrony środowiska", starosta prowadzi, aktualizowany corocznie rejestr zawierający informacje o terenach, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, z wyszczególnieniem obszarów, na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę.

W tym przypadku – jak stanowi art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) - przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Zgodnie z art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5, do przeprowadzenia ich rekultywacji.

A zatem uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze zwalnia zgłaszającego z obowiązku przeprowadzenia rekultywacji. W tym stanie rzeczy nie można podzielić poglądu skarżącej Spółki, iż zgłaszający nie żąda ukształtowania stosunku prawnego, który dotyczyłby bezpośrednio jego praw i obowiązków wynikających z prawa materialnego i dlatego dokonanie czynności zgłoszenia nie może być uznane w świetle art. 61 § 1 Kpa za żądanie strony wszczęcia postępowania.

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu – art. 61 § 1 Kpa.

Postępowanie administracyjne wszczyna się w celu "załatwienia sprawy", przez co należy rozumieć - wydanie decyzji, chyba, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. W przypadku dokonania zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu organ ma obowiązek uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska lub wydania decyzji o odrzuceniu zgłoszenia. Tym samym dokonanie zgłoszenia wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu i kończy się wpisem zgłoszenia w rejestrze lub odrzuceniem zgłoszenia.

Odrzucenie zgłoszenia przez organ w trybie art. 12 ust. 4 tejże ustawy oznacza odmowę uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze. Ostateczna decyzja o odrzuceniu zgłoszenia powoduje, iż zgłoszenie nie wywiera skutków prawnych, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.).

To zaś oznacza, iż w takim przypadku zastosowanie znajdują przepisy art. 102 ust. 1 -3 Prawa ochrony środowiska regulujące obowiązek rekultywacji i nakładające ten obowiązek na władającego powierzchnią ziemi / wyłącznie - ust. 1 bądź solidarnie ze sprawcą - ust. 2 / chyba, że wykaże, iż zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane po dniu objęcia przez niego władania, spowodował inny wskazany podmiot.

Należy zatem przyjąć, iż wpis w rejestrze następuje na wniosek zgłaszającego, który tą drogą chce uwolnić się od obowiązku rekultywacji.

Konkludując, zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) jest formą wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 Kpa.

W niniejszej sprawie A S.A. dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot - B S.A., aby uwolnić się od obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej ziemi, a zatem postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony skarżącej.

Przepis art. 12 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy określa przesłanki materialnoprawne, których łączne spełnienie pozwala na uzyskanie przez zgłaszającego uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze.

Jedną z koniecznych przesłanek warunkujących uzyskanie przez zgłaszającego uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska jest zachowanie terminu ustanowionego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). Przepis ten jednoznacznie stanowi, iż władający powierzchnią ziemi, aby mógł uwolnić się od obowiązku rekultywacji musi dokonać zgłoszenia w terminie – do dnia 30 czerwca 2004 r.

Termin, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy jest terminem materialnoprawnym. Terminem materialnoprawnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnoprawnego.

/ por. B.Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 287 /.

To zaś rodzi określone skutki prawne. Do terminów materialnoprawnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57 i że nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na podstawie art. 58 – 60.

/ por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, s.360 /.

Tak więc wprawdzie art. 57 § 5 / zdanie pierwsze / Kpa stanowi, iż termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym, to jednak przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie jako dotyczący wyłącznie terminów procesowych.

Wnoszenie żądania - uwzględnienia zgłoszenia faktu zanieczyszczenia gleby lub ziemi albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska - oznacza nic innego, jak wszczęcie postępowania administracyjnego. Działaniem skierowanym na "uwzględnienie zgłoszenia" będzie wszczęcie postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Tym samym dla zachowania terminu /o którym mowa w art. 12 ust. 1 tej ustawy/, niezbędne będzie w tym przypadku wszczęcie postępowania przed jego upływem.

W myśl art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

W tej sytuacji za datę dokonania zgłoszenia, przewidzianego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), należy uznać datę zgłoszenia / doręczenia / żądania właściwemu staroście.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie zanieczyszczenia ziemi zostało wszczęte w dniu 2 lipca 2004 roku, a więc po upływie terminu określonego w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.

Przepis art. 12 ust. 4 tejże ustawy wyraźnie przewiduje odrzucenie zgłoszenia jako formę załatwienia sprawy, gdy nie są spełnione warunki ustawy. Warunki ustawy – jak wyżej wskazano określa art. 12 ust. 1 ustawy. Jednym z tych warunków jest zachowanie ustanowionego terminu.

Analogiczne stanowisko co do charakteru prawnego terminu określonego przepisem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) oraz daty wszczęcia postępowania administracyjnego, zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę A S.A. w sprawie sygn. akt IISA/ŁD 160/05. Sąd w składzie rozpoznającym skargę tego samego podmiotu w niniejszej sprawie, w pełni podzielił stanowisko wyrażone przez skład orzekający w powołanej sprawie i przytoczył argumenty tożsame z przedstawionymi w uzasadnieniu wyroku tego składu.

W toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze wniesionej do Sądu, A S.A. przyznał, iż jest pod tytułem ogólnym następcą prawnym B S.A. Skarżący podniósł jednak, powołując się na przepis art. 463 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy ( Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) zarzut braku sukcesji administracyjnoprawnej jako elementu sukcesji uniwersalnej. W dacie wykreślenia B S.A. z rejestru ( 7 września 1999 r.) obowiązywał bowiem przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, który wedle poglądów wyrażanych w doktrynie nie obejmował swoim zakresem sukcesji publicznoprawnej. Takim zaś obowiązkiem o charakterze publicznoprawnym jest obowiązek wynikający z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2 – 5 do przeprowadzenia rekultywacji.

Powołany przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego stanowił, iż z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Nie ma nim przeto wyłączenia w zakresie praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym, a stanowisko doktryny co do braku sukcesji administracyjnoprawnej na gruncie tego przepisu nie jest jednolite.

Ukształtowana natomiast została linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 i nast. Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych ( vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 1999 r. IISA 7091/98 – M. Podat. 1999/11/40 ). W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA powołał się na wcześniejsze wyroki wydane w sprawach: SA/Gd 2508/94, IIISA 422/94 i IIISA 863/94 ) i wyraził pogląd, iż przepis art. 463 Kodeksu handlowego jest normą ustrojową dla spółek akcyjnych sytuującą je w całym systemie prawnym. Stąd też, jeżeli przepis art. 465 § 3 będący normą rangi ustawowej mówi o wstąpieniu przez spółkę przejmującą we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, to nie ma powodów do ograniczania jej zasięgu tylko do zakresu stosunków cywilnoprawnych.

Sąd w składzie rozpoznającym skargę w niniejszej sprawie stanowisko to podzielił uznając, iż także z tej przyczyny zgłoszenie zanieczyszczenia gleby w oparciu o art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) podlegało odrzuceniu.

Z przytoczonych względów, decyzji organów obu instancji nie można przypisać zarzutu niezgodności z prawem.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skargę oddalił.