Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 272/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 272/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Anna Znamiec, Sędziowie WSA Bogusław Wolas, Asesor WSA Maja Chodacka (spr), Protokolant Aneta Kubacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2007 r., sprawy ze skargi T. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 grudnia 2004 r. nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 2.617 zł (dwa tysiące sześćset siedemnaście złotych).


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2003r. Skarżący zwrócił się do Urzędu Skarbowego o zwrot kwoty 19.710,81 zł. Kwota ta została szczegółowo wyliczona we wniosku i stanowiła wyegzekwowane nienależnie zaległości podatkowe spółki cywilnej "[...]" i zawierała także wyliczone odsetki od nienależnie wyegzekwowanych kwot. Powyższe było skutkiem następujących okoliczności.

Decyzjami z dnia [...] lutego 1996r. określono zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 1994 roku na rzecz spółki cywilnej "[...]", w której jednym ze wspólników był Skarżący. Następnie decyzją z dnia [...] marca 1996r. orzeczono o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości spółki cywilnej na wspólników spółki. Wspólnicy spółki nie uregulowali należności wynikających z decyzji, zatem urząd skarbowy wszczął postępowanie egzekucyjne wobec wspólników spółki.

W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym została wyegzekwowana na rzecz zaległego podatku z rachunku bankowego Skarżącego kwota 9.570,36 zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie 897,80 zł.

W wyniku zaskarżenia decyzji wymiarowych wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 17 lutego 2000r. stwierdzono nieważność decyzji organu drugiej instancji określających zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 1994r. Skutkiem tego Izba Skarbowa wydała w dniu [...]czerwca 2000r. decyzje, w których uchyliła decyzje organu pierwszej instancji i umorzyła postępowanie. Wobec powyższego wyegzekwowana kwota 9.570,36 zł została postanowieniami z dnia 31.12.2001 r. zaliczona na poczet części zaległości i odsetek w podatku od towarów i usług z działalności gospodarczej Skarżącego za miesiąc styczeń 1996r. Zaległość podatkowa za ten okres określona została decyzją Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2001 r. Termin płatności tego podatku upłynął w dniu [...] lutego 1996r., co oznaczało, że w dniu, w którym wydano postanowienie o przerachowaniu kwoty 9.570,36 zł Skarżący posiadał zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 1996r.

Jak wskazano na wstępie Skarżący pismem z dnia[...] sierpnia 2003r. wystąpił do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwrot kwoty 19.710,81 zł.

Wniosek ten Naczelnik Urzędu Skarbowego załatwił odmownie decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...]

Na skutek rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 24 czerwca 2004r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż wniosek Skarżącego jest częściowo zasadny, bowiem Skarżącemu przysługuje oprocentowanie od wpłat dokonywanych przez Skarżącego wskazanych w treści decyzji, liczone do dnia przerachowania nienależnych wpłat na inne zaległości, czyli do dnia 31.12.2001 r. w kwocie 7.640,10 zł.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji stwierdził, w postanowieniu z dnia [...] września 2004r, iż wyliczone na dzień 31.12.2001 r. oprocentowanie od kwoty 9.570,36 zł wynosiło 14.651,30 zł, a wyliczone na ten dzień odsetki od zaległości wynosiły 6.999,70 zł. Z powyższego wynikało, iż oprocentowanie należne Skarżącemu według stanu na dzień 31.12.2001 r. wynosiło 7.651,60 zł i stanowiło różnicę pomiędzy kwotami oprocentowania, a należnymi odsetkami. Z kolei odsetki od tej kwoty 7.651,60 zł za okres od dnia 1 stycznia 2002r. do dnia zaliczenia (09.09.2004r.) wyniosły 3.649,60zł.

Powyższą kwotę oprocentowania w wysokości 7.651,60zł oraz kwotę 3.649,60zł (łącznie 11.301,20 zł) zaliczono Skarżącemu na poczet zaległości i odsetek z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 1995 r. oraz wrzesień 1995 r.

Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o unieważnienie postanowienia w całości, stawiając zarzut przedawnienia, nieprawidłowości w wyliczeniu odsetek od zaległości podatkowych, zwłokę w wyegzekwowaniu kwot zaległości wraz z odsetkami, brak podstaw prawnych rozstrzygnięcia.

Dyrektor Izby Skarbowej, po przeprowadzeniu postępowania, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...]utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2004 roku w sprawie zaliczenia kwoty 7.651,60 zł i kwoty 3.649,60 zł na zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec i wrzesień 1995 roku. Na niniejszą decyzję wniesiono skargę (sprawa o sygn. akt l SA/Kr 204/05).

Po wydaniu postanowienia z dnia [...] września 2004r. o zaliczeniu oprocentowania Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia[...] września 2004r. nr [...] na podstawie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa umorzył postępowanie w sprawie zwrotu kwoty 10.468,16 z należnymi odsetkami.

Pobrane koszty egzekucyjne w wysokości 897,80 zł zostały zwrócone Skarżącemu w dniu[...] października 2004r.

Od decyzji organu pierwszej instancji Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji w całości z powodu opieszałości, matactwa, nieprzestrzegania przepisów Ordynacji podatkowej. W odwołaniu zarzucono niedotrzymanie terminu do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem Skarżącego o zwrot. Wskazano także, że zgodnie z przepisami art. 72 § 1 pkt 2; 74 § 1 pkt 2; 75 § 1; 76 § 1 pkt 1ai pkt 2 oraz 77 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa kwota 10.468,16 zł powinna być zwrócona Skarżącemu lub zaliczona na poczet ewentualnych zaległości w terminie 30 dni. Wskazano także na nieścisłości i nieprawidłowości zawarte w treści zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 30 grudnia 2004r. nr [...]4407/361/04 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ rozpatrując odwołanie stwierdził, iż w niniejszej sprawie pieniądze objęte wnioskiem o zwrot zarachowane zostały na poczet innych zaległości, a zatem postępowanie o zwrot tych pieniędzy stało się bezprzedmiotowe i wystąpiły przesłanki do jego umorzenia. Gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie dotyczące przerachowania wówczas organ rozpatrując sprawę ponownie zmuszony będzie z urzędu wznowić postępowanie w sprawie zakończonej niniejszą decyzją w oparciu o art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej.

W skardze wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 72, 75, 76, 77 ustawy Ordynacja podatkowa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż komornik urzędu skarbowego w 1998 roku zajął rachunek bankowy Skarżącego i zajął łącznie kwotę 10.468,16 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 1994r. Zaległości wynikały z decyzji organów podatkowych, które to decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego na skutek orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie. W dalszej treści skargi wskazano, iż urząd skarbowy nie zastosował się do obowiązujących przepisów Ordynacji podatkowej i w wyznaczonym terminie nie zwrócił należnej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami oraz nie zajął żadnego stanowiska w sprawie zaliczenia zajętej kwoty na poczet ewentualnych zaległości podatkowych oraz że bezprawnie przetrzymuje pieniądze Skarżącego zajęte z konta bankowego od [...] czerwca 2000r, tj. od daty wydania decyzji przez Izbę Skarbową, w których uchylono decyzje organu pierwszej instancji i umarzono postępowanie w sprawie wymiaru podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 1994r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i wskazał, iż Skarżący stawiając zarzuty naruszenia przepisów art. 72, 75, 76, 77 ustawy Ordynacja podatkowa nie podał na czym miało polegać naruszenie tych przepisów przez organ drugiej instancji. Nie podał też żadnych innych zarzutów, które świadczyłyby o niezgodnym z obowiązującym z prawem wydaniu decyzji.

W niniejszej sprawie pieniądze objęte wnioskiem o zwrot zarachowane zostały na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 1996r. postanowieniami Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2001 r. Postanowienia te są ostateczne, na rozpoznanie oczekuje w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie skarga na postanowienia Izby Skarbowej w Krakowie utrzymujące w mocy postanowienia Izby Skarbowej odmawiające stwierdzenia nieważności ostatecznych postanowień z dnia 31.12.2001 r.

Natomiast odsetki od kwoty 9.570,36 zł zostały rozliczone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2004r. w łącznej kwocie 11.301,20 zł i zarachowane na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec i wrzesień 1995r.

Z powyższego wynika, iż postępowanie o zwrot kwoty 10.468,16 zł wraz z odsetkami stało się bezprzedmiotowe i wystąpiły przesłanki do jego umorzenia na podstawie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ustawy wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z akt sprawy wynika, iż istota sporu sprowadzała się do ustalenia czy w niniejszej sprawie wniosek o zwrot kwoty 19.710,81 zł był uzasadniony. Organ podatkowy stał na stanowisku, iż pieniądze objęte wnioskiem o zwrot zarachowane zostały na poczet innych zaległości, a zatem postępowanie wszczęte wnioskiem Skarżącego o ich zwrot stało się bezprzedmiotowe.

W treści decyzji organy powołują się na fakt wydania w dniu 9 września 2004r. postanowienia w przedmiocie zaliczenia oprocentowania na poczet zaległości podatkowych, które to rozstrzygnięcie, następnie utrzymane w mocy przez organ odwoławczy miało potwierdzać bezprzedmiotowość postępowania w przedmiocie zwrotu, wobec zaliczenia należnych Skarżącemu kwot na zaległości podatkowe.

Na postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie zaliczenia oprocentowania na poczet zaległości została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji (sygn. akt l SA/Kr 204/05).

Sąd w powyższym wyroku wskazał, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Przepis ten nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. A więc dowody winny zostać zebrane i ocenione bezstronnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a ich analiza i ocena winna być dokonana w ich całokształcie i wzajemnym powiązaniu. Winno to znaleźć odzwierciedlenie w wydanym postanowieniu, które winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne zgodnie z przepisem art. 217 § 2 ustawy.

Uzasadnienie postanowienia powinno być zrozumiałe zarówno dla strony jak i dla organu dokonującego jej kontroli. Organ podatkowy kierując się tu zasadą przekonywania powinien wyjaśniać stronie zasadność przesłanek, którymi się kierował przy załatwianiu sprawy. Ustalony w postanowieniu stan faktyczny winien mieć swoje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Materiał dowodowy znajdujący się w tych aktach powinien być zgromadzony w taki sposób aby jasno i logicznie wynikało z niego jakimi względami kierował się organ podatkowy wydając zaskarżone postanowienie. W dalszej treści uzasadnienia wyroku Sąd wykazał, iż w sprawie zaliczenia kwot oprocentowania na poczet zaległości podatkowej nie można było uznać, że warunki te zostały spełnione.

Sąd podniósł, że aby skutecznie wykazać prawidłowość prowadzonego postępowania podatkowego organ odwoławczy musiał w sposób wyraźny odnieść się do wszystkich okoliczności, które świadczyły o zasadności dokonanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tymczasem organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do zarzutów Skarżącego, dotyczących wykazania, iż zobowiązanie podatkowe za miesiąc wrzesień 1995r. wygasło na skutek zapłaty, a za miesiąc czerwiec 1995r. na skutek przedawnienia, a zatem na dzień dokonania zaliczenia nie istniała zaległość podatkowa w kwocie zadeklarowanej przez podatnika za te miesiące.

Jako, że sprawa niniejsza w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu, jako bezprzedmiotowego oraz sprawa dotycząca zasadności zaliczenia oprocentowania na poczet zaległości podatkowych pozostają ze sobą w ścisłym związku tezy zawarte w uzasadnieniu przywołanego powyżej wyroku z dnia 9 sierpnia 2007r. sygn. akt l SA/Kr 204/05 zachowują aktualność w niniejszej sprawie.

Orzeczenie o bezprzedmiotowości postępowania był bowiem także przedwczesne i wadliwe.

Jak wynika z akt sprawy Skarżący dokonał w dniu [...] grudnia 1995r. wpłaty na rachunek Urzędu Skarbowego kwoty 2.688,00 zł, która odpowiadała kwocie wykazanej w złożonej deklaracji podatkowej VAT-7 za miesiąc wrzesień 1995r. Fakt ogólnego wskazania jako tytułu wpłaty sformułowania "składka VAT" oraz podanie nr NIP [...]spowodował, iż organ podatkowy - jak stwierdził w zaskarżonym postanowieniu - zaliczył tę wpłatę na poczet zaległości spółki cywilnej "[...]To stwierdzenie organu odwoławczego, nie dość, że nie stanowiło odpowiedzi na kluczowe dla rozstrzygnięcia pytanie, to dodatkowo dostarczyło kolejnych wątpliwości w rozpoznawanej sprawie.

Ogólne stwierdzenie organu odwoławczego, iż zaliczył tę wpłatę na poczet zaległości spółki cywilnej "[...]"jest niewystarczające. W szczególności, że numerem NIP wskazanym na druku polecenia przelewu posługiwała się spółka cywilna w różnych składach osobowych (T. K.U. P. oraz T. K., L. W.).

Organ powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i zbadać jakiego okresu rozliczeniowego w podatku VAT dotyczyła wpłata kwoty 2.688,00 zł dokonana w dniu [...] grudnia 1995r.

Organ nie odniósł się także do okoliczności, wskazywanej przez Skarżącego, że wpłacona kwota odpowiada kwocie wykazanej w deklaracji VAT-7 za miesiąc wrzesień 1995r.

Nadto w zaskarżonym postanowieniu nie wykazano w żaden sposób, iż rzeczywiście podatnik posiadał zaległość podatkową za miesiąc wrzesień 1995r.

W aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument dotyczący formalnego zarachowania dokonanej przez Skarżącego wpłaty w wysokości 2.688,00 zł na poczet zaległości spółki cywilnej "[...]". W swoim rozstrzygnięciu organ podatkowy także na taki dokument się nie powołuje.

Niczego nie wyjaśnia, a wręcz przeciwnie mnoży wątpliwości, enigmatyczne stwierdzenie, iż kwota wpłaty została zaliczona przez Urząd Skarbowy na poczet zaległości w podatku VAT. Organy podatkowe winny wyjaśnić, czy istniały rozstrzygnięcia dotyczące zaliczenia kwoty wpłaty, dalej w jaki sposób i w jakiej wysokości wpłata została zaliczona i jaka kwota zaległości podatkowej po tych operacjach została do uiszczenia.

Zaniechanie w tym zakresie skutkuje stwierdzeniem, iż w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy nie wykazał, iż rzeczywiście podatnik posiadał zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 1995r.

Co do miesiąca czerwca 1995r, gdzie sam Skarżący przyznaje, iż wpłaty nie dokonał, podniósł On zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego w dacie dokonania zaliczenia.

Odnośnie tego zarzutu należy stwierdzić, iż trafne są zarzuty skargi, że organy podatkowe w toku postępowania nie wskazały na dowód, że środek egzekucyjny został zastosowany i o fakcie tym podatnik został zawiadomiony (co świadczyłoby o przerwaniu biegu przedawnienia). Samo stwierdzenie, iż bieg terminu przedawnienia został przerwany pierwszą czynnością egzekucyjną, bez przywołania stosownych dokumentów tę okoliczność potwierdzających, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec wskazania powyższych wątpliwości i niejasności, które nie zostały wyjaśnione stosownymi dowodami także w niniejszym postępowaniu przed organem odwoławczym, brakiem odniesienia się przez organ odwoławczy do szeregu zarzutów podnoszonych przez Skarżącego, a także niewykazaniem, że postępowanie w sprawie zwrotu kwot należnych Skarżącemu jest bezprzedmiotowe decyzja organu odwoławczego w niniejszej sprawie jest sprzeczna z art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Treść wskazanych przepisów nakłada bowiem na organ podatkowy obowiązek kompleksowego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, oraz uzasadnienia wszystkich okoliczności, które mają znaczenie dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Lakoniczne stwierdzenie organu odwoławczego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie pieniądze objęte wnioskiem o zwrot zarachowane zostały na poczet innych zaległości, a zatem postępowanie o zwrot tych pieniędzy stało się bezprzedmiotowe i wystąpiły przesłanki do jego umorzenia nie spełnia przedstawionych powyżej wymogów.

Dlatego też na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r.' w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego (Dz. U. nr 163 póz. 1349 ze zm.) oraz opłatę od pełnomocnictwa.