Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 4153/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 97 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
article: art. 156, art. 157, art. 158
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącej M. K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE Komendant Główny Policji decyzją z [...] września 2021 r. nr [...], na podstawie art. 156, art. 157, art. 158 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735); zwanej dalej K.p.a., odmówił M. K. stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] marca 2017 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] stycznia 2017 r. nr [...] o opróżnieniu lokalu nr [...] w [...] przy ul. [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że lokal mieszkalny nr [...] przy [...] w [...] otrzymał R. K. na podstawie decyzji przydziału z [...] grudnia 1975 r. nr [...]. Do wspólnego zamieszkiwania uprawnieni byli żona M. K. oraz córka R. K. R. K. został zwolniony ze służby bez prawa do emerytury na podstawie rozkazu personalnego z [...] lutego 1978 r. nr [...]. Dnia [...] lutego 1978 r. nastąpiło rozwiązanie związku małżeńskiego M. i R. K. R. K. wyprowadził się z przedmiotowego lokalu [...] kwietnia 1978 r., a następnie zameldował się w [...] przy ul. [...].

W dniu [...] stycznia 2017 r. Komendant Miejski Policji w [...] wydał decyzję nr [...] o opróżnieniu lokalu nr [...] w [...] przy ul. [...] na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1991 r. o Policji.

Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie, na które została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wyrokiem z 16 października 2018 r., sygn. akt III SA/GI 471/18 Sąd oddalił skargę.

Wnioskiem z [...] grudnia 2019 r. M. K. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] stycznia 2017 r. nr [...] o opróżnieniu lokalu nr [...] w [...] przy ul. [...] z uwagi na rażące naruszanie przepisów prawa i potraktowania jej jako osoby wypełniającej przesłankę z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.

Po rozpatrzeniu wniosku Komendant Główny Policji decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] stycznia 2017 r. nr [...]o opróżnieniu lokalu nr [...] w [...] przy ul. [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] marca 2017 r. nr [...].

Na powyższe rozstrzygnięcie M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając m.in. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 98 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, który wyrokiem z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1768/20 uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] czerwca 2020 r. nr [...] zobowiązując organ do ponownego rozpatrzenia sprawy i poddania analizie wniosku o stwierdzenie nieważności oraz dokonania oceny w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 października 2018 r.

Komendant Główny Policji podał, że z treści wniosku M. K. o stwierdzenie nieważności decyzji wynika, że zarzuca organowi rażące naruszenie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji poprzez nieustalenie, czy jest rzeczywiście jednym z podmiotów określonych w art. 95 ust. 3 pkt 3 powołanej ustawy, a w konsekwencji czy istniały podstawy do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu nr [...] przy [...] w [...]. Ustawa o Policji przewiduje w swym zakresie, że tytuł prawny do lokalu mieszkalnego może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz Policji. Na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści policyjni oraz członkowie rodziny, ale ci ostatni wyłącznie w przypadku gdyby byli uprawnieni do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu lub emerycie/renciście policyjnym.

Żadna z wyżej wskazanych okoliczności nie wystąpiła w tym przypadku. Bezspornym w sprawie jest brak posiadania przez wnioskodawczynię jakiegokolwiek tytułu prawnego do wskazanego powyżej lokalu, w konsekwencji czego nakazano opróżnienie przedmiotowego lokalu na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także (...) w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego. Przepis art. 90 ustawy o Policji na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów.

Organ zaznaczył, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 471/18 rozstrzyga, że prawidłowo został zastosowany przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji stanowiący podstawę wydania przez Komendanta Miejskiego Policji w [...] decyzji nr [...] o opróżnieniu lokalu nr [...] w [...] przy ul. [...]. Organ Policji ma obowiązek wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji tego organu, jeżeli taki lokal zajmuje osoba niemająca do niego prawa. Wydanie takiej decyzji wyłączone jest z istnienia stosunku podległości służbowej w Policji. Organ Policji taką decyzję może wydać wobec każdej osoby, w tym także i tej, która nigdy nie należała do Policji, jeżeli zajmuje bez tytułu prawnego lokal mieszkalny będący w dyspozycji Policji. W ocenie Sądu "skoro ustawodawca w określony powyżej sposób ograniczył prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji, to takie ograniczenie nie stanowi naruszenia konstytucyjnej zasady równości i nie ma znaczenia, że skarżąca zamieszkiwała w nim bez tytułu prawnego od [...], kiedy to rozwiodła się z głównym najemcą lokalu, któremu lokal został jako służbowy przyznany a który się z niego nie rozliczył kończąc służbę i zmieniając miejsce zamieszkania. W tym miejscy należy również przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2017 r., sygn. akt SK 29/16, opub. w OTK-A 2017/75, który na pytanie o to, czy art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355), w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150) w zakresie, w jakim nakazują w drodze decyzji administracyjnej opróżnienie lokalu mieszkalnego znajdującego się w chwili jej wydania w dyspozycji organu podległego Ministrowi Spraw Wewnętrznych ze wszystkich zamieszkujących w nim, innych niż policjant czy też członek jego rodziny osób, w tym osób małoletnich w sytuacji, gdy osobom, które zajmują tenże lokal bez tytułu prawnego, nie został wskazany lokal, do którego miałoby nastąpić przekwaterowanie, nawet tymczasowy, a nie są one w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, a decyzja o opróżnieniu w zakresie legalności podlega kognicji sądów administracyjnych, z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji orzekł w ten sposób, że - art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067), w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1610 oraz z 2017 r. poz. 1442 i 1529) są zgodne z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

Zdaniem organu uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 października 2018 r. nie pozostawia wątpliwości, że nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Chodzi tu o przekroczenie prawa, a nie o błędy w interpretacji przepisów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. zakwestionowała decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] września 2021 r. nr [...] i wniosła o jej uchylenie, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1. art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170) skutkujące odmową stwierdzenia nieważności decyzji o opróżnieniu lokalu, podczas gdy nie uzyskała ani nie nabyła prawa do innego lokalu mieszkalnego lub domu,

2. art. 98 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie braku zachowania jej prawa do przydzielonego lokalu mieszkalnego oraz błędne przyjęcie, że wymeldowanie się R. K. skutkowało wygaśnięciem uprawnienia do lokalu, podczas gdy taki wniosek nie wynika z żadnego przepisu; błąd w ustaleniach polegający na uznaniu, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, podczas gdy nie została wydana decyzja o uchyleniu przydziału mieszkaniowego, która powinna zostać wydana wcześniej, co doprowadziło do nieuzasadnionego potraktowania jej jako osoby wypełniającej przesłankę opisaną w art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji,

3. art. 96 ust. 4 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy jej mąż nie spełniał przesłanek określonych w tym przepisie, nie został przeniesiony z urzędu do służby w innej miejscowości i nie przydzielono mu tymczasowej kwatery,

4. art. 11 i 107 K.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i wyjaśnienia stanowiska organu.

Skarżąca wskazała, że nie przeanalizowano w dostateczny sposób sytuacji prawnej jej oraz byłego męża, jako osób zamieszkujących w przydzielonym funkcjonariuszowi lokalu i kolejnych potem następujących zdarzeń.

Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organ wynika, że jej były mąż nie stał się policjantem w myśl art. 149 ust. 1 ustawy o Policji, gdyż w chwili rozwiązania Milicji Obywatelskiej nie był już funkcjonariuszem. Wszystkie fakty nastąpiły pod rządem ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (Dz. U. z 1973 r. Nr 23, poz. 136), ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej PRL (Dz.U. Nr 38, poz. 181) oraz wydanych na podstawie ich przepisów aktów wykonawczych.

Z art. 36 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. oraz z zarządzenia Nr 12 z dnia 16 stycznia 1962 r. Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie zasad i trybu przydzielania oraz opróżniania mieszkań służbowych przeznaczonych dla Milicji Obywatelskiej i Centrali MSW wynikała podstawa do otrzymania przez funkcjonariusza MO mieszkania służbowego w miejscowości, w której pełnił służbę. Następnie zostało wydane zarządzenie nr 82 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 listopada 1974 r. w sprawie mieszkań przeznaczonych dla funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz remontu mieszkań zajmowanych przez tych funkcjonariuszy, które weszło życie z chwilą podpisania (Dz. Urz. MSW z 1977 r. Nr 6 poz. 20, z późn. zm.). Zarządzenie to obowiązywało w chwili zwolnienia byłego męża skarżącej ze służby w MO, tj. [...] lutego 1978 r. Przepis § 17 ust. 1 stanowił, że zajmująca mieszkanie funkcyjne osoba, która nie spełniała warunków określonych w § 4 ww. zarządzenia zachowywała prawo do tego mieszkania, jeśli odpowiadało ono normom zaludnienia ustalonym na podstawie ustawy – Prawo lokalowe lub prawo do lokalu zamiennego. W § 4 tego zarządzenia wymienieni byli funkcjonariusze MO, emeryci milicyjni, renciści milicyjni i uprawnienie do renty rodzinnej członkowie rodzin po zmarłym funkcjonariuszu renciście i emerycie.

Zaznaczyła, że jej były mąż w chwili zwolnienia ze służby w MO był bezspornie osobą zajmującą mieszkanie funkcyjne niespełniającą warunków określonych w § 4 zarządzenia. Posiadał zatem tytuł do pozostania w lokalu lub prawo do uzyskania lokalu zamiennego wraz z żoną i córką na podstawie § 17 zarządzenia nr 82. W tym zarządzeniu w zamkniętym katalogu określono przyczyny opróżnienia mieszkania funkcyjnego, brak jest tam przesłanki w postaci zwolnienia funkcjonariusza ze służby .

Wyjaśniała, że [...] lutego 1978 r. ich małżeństwo zostało rozwiązane. W zarządzeniu nr 82 przewidziano, kiedy mieszkanie funkcjonariusza MO podlega opróżnieniu, ale nie ma stanu faktycznego odpowiadającego sytuacji małżonka rozwiedzionego pozostającego w lokalu, w którym uprzednio zamieszkiwał były funkcjonariusz MO. Z tego wynika, że organ, który przydzielił funkcjonariuszowi mieszkanie, nie mógłby żądać opróżnienia mieszkania w przypadku, gdy w mieszkaniu tym, po rozwodzie z osobą uprzednio posiadającą tytuł do lokalu, pozostałby drugi małżonek.

W § 26 ust. 1 i 2 zarządzenia nr 10/88 stwierdzono wprost, że małżonkowie rozwiedzeni zachowują prawo do zajmowania lokalu mieszkalnego do czasu nabycia (uzyskania) przez nich innych lokali mieszkalnych na podstawie decyzji administracyjnej, spółdzielczych lokali mieszkalnych, domów jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych stanowiących odrębną nieruchomość. Do rozwiedzionego małżonka niebędącego funkcjonariuszem miał natomiast zastosowanie § 28 ust. 1 i 2 ww. zarządzenia, zgodnie z którym, w przypadku gdy rozwiedziony małżonek niebędący funkcjonariuszem zajmował lokal mieszkalny odpowiadający pod względem powierzchni mieszkalnej normom zaludnienia obowiązującym w Prawie lokalowym, lokal ten przekazywany był właściwemu terenowemu organowi administracji państwowej obowiązanemu wydać decyzję o jego przydziale jako lokalu zamiennego. W słowniczku pojęć zawartym w tym zarządzeniu określono, że lokal będący w dyspozycji MSW i podległych mu organów przeznaczony dla funkcjonariusza to lokal mieszkalny, a zamienny lokal mieszkalny to lokal zamienny określony w przepisach Prawa lokalowego, zatem wyłączony spod działania ustawy o służbie funkcjonariuszy MO.

Kolejnymi przepisami regulującymi w ten sam sposób kwestie mieszkaniowe było zarządzenie nr 49 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych będących w dyspozycji MSW lub podległych mu organów (Dz. Urz. MSW Nr 2, poz. 4). Obecnie obowiązujący przepis § 8 rozporządzenia z dnia 18 maja 2005 r. odnoszący się do rozwiedzionego małżonka policjanta zawiera tożsamą regulację nakazującą pozostawienie go w przydzielonym lokalu mieszkalnym do czasu uzyskania lub nabycia przez niego innego lokalu mieszkalnego lub domu.

Do kwestii tych w żaden sposób nie odniósł się organ wydając zaskarżoną decyzję, co jest konieczne dla ustalenia, czy skarżąca jest jednym z podmiotów określonych w art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.

W jej ocenie żadna z tych kwestii nie została przeanalizowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 16 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 471/18.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329); zwanej dalej: "P.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 P.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana w następstwie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1768/20 uchylającego decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nakazujących skarżącej opróżnienie lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy [...].

W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w kontekście art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

Jak wynika z uzasadnienia powołanego wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1768/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił, na zasadzie art. 269 § 1 P.p.s.a., stanowisko zawarte w uchwale NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 i stwierdził, że decyzja organu Policji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji KWP w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], wydana na podstawie art. 157 i art. 158 oraz 156 § 1 k.p.a., jest co najmniej przedwczesna. "Z jej uzasadnienia nie wynika bowiem, aby organ dokonał niezbędnych ustaleń co do zawartości wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności ww. decyzji ostatecznej w kontekście prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 471/18, który korzysta z powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.). W konsekwencji organ nie ustalił, czy ze względu na przedmiot żądania skarżącej obowiązany jest załatwić wniosek co do istoty stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też wobec istnienia przeszkody przedmiotowej czyniącej rozpoznanie wniosku niedopuszczalnym - wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.)".

Sąd wskazał, że z treści wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wynika, iż skarżąca zarzuca organowi Policji rażące naruszenie art. 95 ust. 3 pkt 3 in fine ustawy o Policji poprzez zaniechanie ustalenia, w świetle ustawy z dnia 31 maja 1959 r. o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (Dz.U. z 1973 r., Nr 23, poz. 136), ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej PRL (Dz.U. Nr 38, poz. 181) oraz wydanych na podstawie tych ustaw aktów wykonawczych, czy nie podsiadała uprawnień do lokalu mieszkalnego (funkcyjnego), a w konsekwencji, czy istniały podstawy do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy [...]. Do tych kwestii organ się nie odniósł, nie rozważył wniosku skarżącej względem prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 471/18. W ww. wyroku Sąd poczynił rozważania odnośnie braku tytułu prawnego skarżącej do ww. lokalu mieszkalnego (s. 8 uzasadnienia wyroku), a ich podstawę stanowiły okoliczności faktyczne i prawne przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zalecił, aby organ ponownie rozpatrując sprawę uwzględnił dokonaną ocenę prawną. Zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSP 6/09 poddał analizie wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji w świetle ww. wyroku Sądu z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 471/18 i dokonał oceny, czy w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do wydania rozstrzygnięcia co do istoty w oparciu o art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy do wydania rozstrzygnięcia o charakterze procesowym w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a.

Jak wynika z analizy zaskarżonej decyzji organ nie zastosował się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1768/20. W uzasadnieniu decyzji organ nie wypowiedział się w kwestii dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzorczego na wniosek skarżącej. Nie poddał analizie skutków jakie wywiera prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 471/18 na możliwość wszczęcia postępowania nadzorczego na wniosek skarżącej, w którym zarzuca ona, iż Sąd oceniając zgodność z prawem decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego nie badał okoliczności podnoszonych przez stronę we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Wówczas organy obu instancji, a co za tym idzie i Sąd, nie oceniły czy skarżąca nie uzyskała tytuły prawnego do spornego lokalu na podstawie przepisów resortowych obowiązujących w dacie rozwiązania jej małżeństwa z funkcjonariuszem MO.

Komendant Główny Policji natomiast wydał w sprawie decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących opróżnienia lokalu mieszkalnego, co pozwala przypuszczać, iż uznał okoliczności wskazane przez skarżącą we wniosku z [...] grudnia 2019 r. za istotne i dotychczas nieobjęte kontrolą sądową. Jednakże nie przeprowadził jakiejkolwiek ustaleń co do zachowania przez skarżącą uprawnień do lokalu funkcyjnego po rozwiązaniu związku małżeńskiego z funkcjonariuszem MO, czy też nabycia prawa do tego lokalu jako lokalu zmiennego na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1959 r. o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (Dz.U. z 1973 r., Nr 23, poz. 136), ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej PRL (Dz.U. Nr 38, poz. 181) oraz wydanych na podstawie tych ustaw aktów wykonawczych i nie ocenił wpływu tych ustaleń na ewentualne naruszenie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji i postać tego naruszenia (kwalifikowanej bądź nie) w decyzjach wydanych w postępowaniu zwykłym.

Przeciwnie Komendant Główny Policji oparł swe rozstrzygnięcie nadzorcze na ocenie prawnej zawartej w prawomocnym wyroku z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 471/18. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zmierza zatem do wykazania bezcelowości prowadzenia postępowania nadzorczego i byłoby właściwe dla postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego, nie zaś do decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, co której sąd wydał wyrok oddalający skargę.

Przypomnieć należy, iż w powołanej uchwale z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją (aktualnie postanowieniem – dopisek własny) o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania".

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż: "Bez przeprowadzenia oceny odnoszącej się do tych aspektów sprawy, organ nie może przystąpić do rozpoznania skierowanego do niego żądania co do meritum". Taka natomiast sytuacja ma miejsce w analizowanym przypadku. Oznacza to, że organ nadzorczy ponownie rozpatrując sprawę po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1768/20 naruszył art. 153 i art. 170 P.p.s.a., co obligowało skład orzekający w niniejszej sprawie do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ocena prawna i wytyczne zawarte w powyższym wyroku pozostają nadal aktualne.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.