Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 988/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Dnia 21 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Piotr Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. L. i A. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 21 grudnia 2004 r. B.L. i A.L. złożyli w Urzędzie Miasta Ł. wniosek o ustalenie odszkodowania za zajęcie pod drogę publiczną - ul. A 114 w Ł., w części należącej do wnioskodawców nieruchomości (3 m2 działki nr 412/2 i 48 m2 działki nr 413/3). Do wniosku załączono wypis z rejestru gruntów datowany na dzień 21 grudnia 2004r.

W dniu 30 grudnia 2007r. Prezydent Miasta Ł. wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za zajętą nieruchomość, skierowane do wnioskodawców oraz Wydziału Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji.

Pismem z dnia 30 grudnia 2004 r. Prezydent Miasta Ł. wystąpił do Wojewody [...] o podjęcie czynności mających na celu stwierdzenie, czy część nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 114, stała się z mocy art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) własnością Skarbu Państwa, czy też jednostki samorządu terytorialnego. Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2004 roku Prezydent Miasta Ł. zawiesił postępowanie odszkodowawcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazując na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. kwestii nabycia własności ww. nieruchomości przez Gminę Ł. lub Skarb Państwa.

Ostatecznymi decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] i nr [...] stwierdzono nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Ł. - miasto na prawach powiatu własności części nieruchomości zajętych pod drogę publiczną oznaczonych jako działki nr 412/2 o powierzchni 3 m2 i nr 413/2 o powierzchni 48 m2.

Postanowieniem z dnia 16 maja 2006 r. Prezydent Miasta Ł. podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania. Następnie postanowieniem z dnia 31 lipca 2006 r. Prezydent Miasta Ł. powołał rzeczoznawcę majątkowego A.Z. jako biegłego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.

W dniu 3 sierpnia 2006r. rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy dotyczący oszacowania wartości nieruchomości dla celu ustalenia odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm). Operat został złożony w Urzędzie Miasta Ł. w dniu 23 sierpnia 2006r. Rzeczoznawca określił wartość nieruchomości zajętej pod ulicę A 114 w wysokości 2.130zł.

W dniu 30 sierpnia 2006r. przez organem administracji odbyła się rozprawa, w trakcie której strony zakwestionowały wartość nieruchomości określoną w operacie szacunkowym i oświadczyły, iż rzeczoznawca nie uwzględnił faktu, iż nieruchomość oprócz uzbrojenia w energię elektryczną była wyposażoną w sieć gazową i wodociągową.

W następstwie powyższych oświadczeń rzeczoznawca majątkowy sporządził w dniu 12 września 2006r. aneks do operatu szacunkowego uwzględniając okoliczność, iż na dzień 29 października 1998r. nieruchomość miała dostęp do miejskiej sieci gazowej i ustalił, wartość nieruchomości w wysokości 2.300zł.

Podczas kolejnej rozprawy administracyjnej w dniu 15 września 2006r. strony oświadczyły, iż na dzień 31 grudnia 1998r. nieruchomość była wyposażona w wodociąg.

W dniu 28 grudnia 2006r. rzeczoznawca majątkowy przedłożył organowi aneks z dnia 22 grudnia 2006 r., w którym uwzględnił infrastrukturę techniczną w postaci wodociągu, co spowodowało zwiększenie wartości nieruchomości do kwoty 2.500 zł.

Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta Ł. nr [...] ustalił odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w wysokości 2.500zł i przyznał ww. kwotę w całości na rzecz B. i A.L. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 i 5, art. 130, art. 132 ust 1, 1a, 2, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) w związku z oraz art. 104 i 107 k.p.a..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 73 ustawy z dnia

13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz przedstawił przebieg postępowania. Następnie organ wskazał, iż określenia wartości rynkowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną dokonano według stanu nieruchomości z dnia 29 października 1998r. z uwzględnieniem poziomu cen nieruchomości z daty wykonania opracowania, przy zastosowaniu podejścia porównawczego i metody korygowania ceny średniej. W podejściu porównawczym uwzględniono wartości jakie osiągają nieruchomości w wyniku transakcji wolnorynkowych.

W ocenie organu uzupełniony operat szacunkowy sporządzony został zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207 poz. 2109 ze zm.).

Zdaniem organu ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego nie wynika inna wartość nieruchomości niż wskazana w wykonanym operacie szacunkowym. Również przez wnioskodawców nie zostały przedłożone jakiekolwiek dowody, które mogłyby potwierdzać inną wartość prawa własności części nieruchomości zajętych pod drogę publiczną.

Organ przyznał odszkodowanie za nieruchomości B. i A. małżonkom L., którzy byli właścicielami nieruchomości zajętej pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 roku, co wynika z wpisów istniejących w księgach wieczystych KW Nr [...] i KW Nr [...].

Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Ł. B. i A.L. wnieśli odwołanie zarzucając naruszenie: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zastrzeżeń stron odnoszących się do wartości nieruchomości, naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. przez nieoznaczeni stron postępowania, naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez niewywiązanie się z obowiązku należytego informowanie stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw skarżących. Odwołujący się wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie odszkodowania za zajęcie nieruchomości w wysokości uwzględniającej jej rzeczywistą wartość.

Strony nie zgadzają się z orzeczoną wysokością odszkodowania, twierdząc iż wartość gruntu w okolicy przedmiotowej nieruchomości wynosi nie mniej niż 120 zł za m2. Zdaniem odwołujących się organ nie wyjaśnił dokładnie dlaczego podawana przez strony wartość nieruchomości jest niezasadna, nie wezwał skarżących do przedstawienia dokumentów potwierdzających tą wartość oraz nie poinformował o konieczności przedstawienia własnego operatu szacunkowego.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Następnie organ odwoławczy podał, iż zasady i tryb ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości regulują przepisy działu III rozdziału 4 i 5 ustawy z dn. 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (tekst, jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, z późn. zm.). Wycenę i sposób sporządzania operatu szacunkowego nieruchomości normują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 21 września 2004 - w sprawie wyceny i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004r., Nr 207, poz. 2109).

W ocenie organu II instancji odszkodowanie zostało ustalone zgodnie, z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po zasięgnięciu opinii rzeczoznawcy majątkowego, legitymującego się uprawnieniami zawodowymi do szacowania nieruchomości. Z operatu szacunkowego z dnia 3 sierpnia 2006 r., uzupełnionego następnie aneksami z dnia 12 września 2006 r. i 22 grudnia 2006 r. wynika, że wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości gruntowej zajętej pod drogę publiczną -powiatową, wynosi 2.500 zł i ustalona została według stanu nieruchomości z dnia 29 października 1998 (tj. z dnia wejścia w życie ustawy z dn. 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną) z uwzględnieniem cen z dnia sporządzania operatu.

Zgodnie z treścią § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. -w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, do określenia wartości gruntów zajętych pod drogę publiczną zastosowano podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele tj. zajęte pod drogi publiczne.

W ocenie organu odwoławczego sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy czyni zadość wymogom stawianym przez przepisy prawa, rzeczoznawca majątkowy w swoich aneksach odniósł się wyczerpująco do zastrzeżeń wnioskodawców dotyczących infrastruktury technicznej znajdującej się na częściach nieruchomości podlegających wycenie. Organ odwoławczy podniósł, że Państwo L. nie przedłożyli żadnego dowodu, który potwierdzałby wartość nieruchomości wynikającą ze zgłoszonych żądań.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieoznaczenia stron w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w treści jej sentencji organ I instancji orzekł "o przyznaniu kwoty wymienionego odszkodowania w całości na rzecz B. i A. małż. L.h, zam. Ł. ul. A 114". Tym samym wskazano wyraźnie osoby, na rzecz których przyznano ustalone odszkodowanie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Wojewody [...] skarżący – B. i A.L. podtrzymali, iż kwota przyznanego im odszkodowania jest krzywdząca. Podnieśli, iż w toku postępowania żądali przyznania im odszkodowania w wysokości 120 zł za m2 zajętej działki oraz że wartość pobliskich nieruchomości kształtuje się od 200 do 250 zł za m2.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia - odmawiającego ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętej pod drogę gminną stanowi przepis art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Z brzmienia tego przepisu wynika, że nieruchomości pozostające po dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Przepis ten wprowadza generalną zasadę uwłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości zajętych w dniu 31 grudnia 1998 roku pod drogi publiczne i ma charakter szczególny w stosunku do przepisów wywłaszczeniowych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603), gdyż w przeciwieństwie do nabycia własności w drodze wywłaszczenia na podstawie powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, które następuje na podstawie decyzji konstytutywnej, dotyczy nabycia prawa własności z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, a decyzja stwierdzająca powyższe ma charakter deklaratoryjny.

Podstawą zaś do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust.1, jest ostateczna decyzja wojewody (art. 73 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną). Deklaratoryjna decyzja wojewody stwierdzająca nabycie prawa własności ex lege, jest dokumentem stwierdzającym podstawę wpisu tego prawa do księgi wieczystej i oznacza, że decyzja ostateczna stanowi wyłączny dowód nabycia prawa własności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002 roku, sygn. akt IV CKN 1071/00 opub. Biul.SN 2003/1/9, wyrok WSA z dnia 8 czerwca 2004 roku, sygn. akt I SA 2398/02).

W myśl przepisu art. 73 ustawy odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną przysługuje wymienionym osobom stosownie do wartości przypadających udziałów według stanu prawnego na dzień 31 grudnia 1998 roku. Warunkiem koniecznym zaś wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania jest złożenie przez byłych właścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców wniosku w okresie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku ( ust. 4 ).

W ocenie Sądu organy administracji obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, którego przedmiotem było ustalenie odszkodowania. Prawidłowo też zastosowały przepisy prawa materialnego, zaś postępowanie administracyjne w wyniku którego wydano zaskarżoną decyzję przeprowadzenie zostało z zachowaniem reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Skarżący złożyli stosowny wniosek w przewidzianym w prawie terminie. Wycena nieruchomości odbyła się na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Należy podzielić ocenę Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż sporządzona dla potrzeb niniejszego postępowania wycena nieruchomości jest zgodna z przepisami zawartymi w Rozdziale I Działu IV ustawy o gospodarce nieruchomościami - "Określanie wartości nieruchomości" oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego rzeczoznawca majątkowy dwukrotnie dokonywał uzupełnienia operatu szacunkowego zgodnie ze wskazaniami skarżących co do stopnia uzbrojenia terenu nieruchomości w stosowne media, na datę 28 października 1998 r., i ten stan faktyczny nieruchomości nie różnił się od tego jaki był w dacie 31 grudnia 1998 r. Każdorazowy operat uzupełniający podwyższał wartość nieruchomości. Ustalenie natomiast wartości nieruchomości nastąpiło w operacie według cen nieruchomości z daty jego sporządzenia.

Po uzupełnieniu operatu, skarżący kwestionowali jedynie wartość odszkodowania za nieruchomość podtrzymując, iż cena 1 m2 działki winna wynosić 120 zł. Ostatecznie jednak skarżący nie złożyli żadnych innych wniosków dowodowych na okoliczność wykazania, iż wartość nieruchomości jest inna, co wynika z protokołu z dnia 16 stycznia 2007 r., kiedy to zapoznali się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i ostatecznym operatem szacunkowym, przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej, oświadczając, że nie będą składać nowych dowodów na okoliczność wartości działki.

Świadomość skarżących co do ewentualnej możliwości złożenia własnego operatu szacunkowego, jako kontrdowodu w sprawie dla wykazania prawdziwości ich twierdzeń w zakresie wartości 1 m2 wystąpiła już na etapie składania odwołania. Wynika powyższe z postawionego i sprecyzowanego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 9 K.p.a. Jednak małżonkowie L. nie złożyli takiego dowodu przy odwołaniu, bądź w toku postępowania przed organem odwoławczym, którego obowiązkiem jest przeprowadzenia postępowania w pełnym zakresie. Powyższe koresponduje z wypowiedzią skarżących z rozprawy sądowej z dnia 21 grudnia 2007 r., kiedy to oświadczyli, że "błędem ich było to , że nie przedłożyli własnego operatu szacunkowego nieruchomości sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę".

Tak więc w ocenie Sądu, uznać należy za chybiony zarzut naruszenia art. 9 K.p.a., gdyż skarżący mieli zarówno wiedzę co do ewentualnych wniosków dowodowych jakie winni złożyć, aby podjąć skuteczną polemikę z przyjętym operatem szacunkowym, jak i odpowiednią ilość czasu na dokonanie tego, chociażby na etapie postępowania odwoławczego. Odwołanie małżonków L. opatrzone jest datą 16 lutego 2007 r. , a decyzja drugoinstancyjna datą [...] r.

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ w uzasadnieniu wykładnia przepisów prawa oraz przytoczona argumentacja zasługują na uwzględnienie. Wskazane w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, a już z pewnością nie miały ani nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Nie zachodzą, też kodeksowe przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt. 2. p.p.s.a.), ani teź kodeksowe lub wynikajace z innych przepisów przesłanki do stwierdzenia naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził więc naruszenie prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też innego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze skargę jako bezzasadną oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

A.R.

AR