Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 839/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a; art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz M. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] został zatwierdzony projekt podziału działek nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, położonych w obrębie [...], gmina [...], na wniosek ich właściciela M. S. W pkt 3 decyzji organ wskazał, że z uwagi na to, że działki nr [...] wydzielone zostały na wniosek właściciela pod drogi gminne, zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy przechodzą one na własność Gminy [...] z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] zmienił ww. decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. w ten sposób, że punkt 3 decyzji otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym z uwagi na to, że działki nr [...] wydzielone zostały na wniosek właściciela pod drogi gminne, zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z mocy prawa przechodzą one na własność Gminy [...] z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] stwierdziło nieważność ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...].

Ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonych nr [...] i nr [...]położonych w obrębie [...] gm. [...], w części dot. pkt 3 decyzji, w którym orzeczono, że z uwagi na to, że działki nr [...] wydzielone zostały na wniosek właściciela pod drogi gminne, zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy przechodzą one na własność Gminy [...] z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. M. S. wystąpił do Starosty [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomości wydzielone pod drogi publiczne, oznaczone jako działki nr [...].

Decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] zostało ustalone odszkodowanie na rzecz M. S. w wysokości [...] zł za nieruchomość o pow. [...] ha położoną w obrębie [...] gmina [...], oznaczoną ewidencyjnie jako działki nr [...] stanowiące własność Gminy [...] oraz zobowiązującej Burmistrza Miasta i Gminy [...] do wypłaty odszkodowania.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...],

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 1110/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...].

Pismem z dnia [...] września 2015 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] ustalającej odszkodowanie.

W uzasadnieniu wskazano, że powyższe decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej, gdyż uchwała Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...] była nieważna od dnia jej uchwalenia z powodu rażącego naruszenia prawa.

Następnie pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa wstrzymał wykonanie ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2016 r. nr [...].

Minister Inwestycji i Rozwoju rozpatrując sprawę wskazał, że kwestionowane decyzje zostały wydane m.in. na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.), zgodnie z którym za działki gruntu, wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości

W postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania, w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za nieruchomości wydzielone pod drogi organ sam ustala czy w stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy nastąpił skutek, o którym mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tzn. czy konkretne działki wobec zatwierdzonego podziału zostały wydzielone pod drogi publiczne i tym samym przeszły na własność danej jednostki samorządu terytorialnego z mocy tego przepisu. Oznacza to, że dopiero pozytywne ustalenie w tym zakresie uzasadnia i warunkuje przyznanie odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ww. ustawy (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r" I OSK 1857/14).

Z treści decyzji podziałowej Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nie wynika, aby przedmiotowe działki zostały wydzielone pod drogi gminne, w związku z tym niezbędnym było ustalenie przeznaczenia spornych działek w aktualnym na dzień wydania decyzji podziałowej miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r. wskazano, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Rady Miejskiej w [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...] gm. [...], ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...], poz. [...] - działki nr [...] znajdują się na terenie oznaczonym symbolem: [...] - co stanowi gminne drogi klasy dojazdowej. Natomiast działki nr [...] - znajdują się w terenie oznaczonym symbolem [...]- co oznacza istniejącą powiatową drogę klasy zbiorczej (działki te stanowią część jej szerokości w liniach rozgraniczających).

Oznacza to, że działki nr [...] zgodnie z ww. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...] gm. [...] przeznaczone były pod drogi publiczne - gminne klasy dojazdowej.

Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach prawomocnym wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 922/15 stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...], gmina [...] w całości.

Wobec wyeliminowana uchwały Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. brak jest podstaw do twierdzenia, że ww. działki zostały wydzielone pod planowane drogi publiczne, a zatem, że działki te przeszły z mocy prawa na rzecz Gminy [...].

Ponadto w piśmie z dnia [...] września 2016 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wskazał, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania terenu zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w [...] NR [...] z dnia [...] listopada 2013 r. sporne działki stanowią drogi wewnętrzne. Z uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z [...] grudnia 2012 r., poz. [...]) wynika, że działki nr [...] wchodzą w skład dróg wewnętrznych obsługujących tereny mieszkalnictwa jednorodzinnego (oznaczonych na załączniku do uchwały jako [...] i [...]).

Minister podniósł, że powyższe potwierdza, że działki te stanowią wewnętrzne drogi dojazdowe, które nie mogły przejść na własność gminy, gdyż nie stanowią dróg gminnych. W związku z powyższym wobec nie wydzielenia działek nr [...] pod drogi publiczne - gminne, działki te nie przeszły na własność Gminy [...], a w konsekwencji tego brak było podstaw do ustalenia odszkodowania za sporne działki.

Dodatkowo Minister wskazał, że wydany w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 1110/14 oddalający skargę Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] nie wiąże organu w niniejszej sprawie w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż w niniejszej sprawie zmieniły się okoliczności faktyczne sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 922/15 stwierdzającym nieważność uchwały Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. i ocena sądu stała się nieaktualna.

Zatem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, bowiem ustalono w nich odszkodowanie za nieruchomości, które nie zostały wydzielone pod drogi publiczne - gminne i tym samym nie przeszły na własność Gminy [...]. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka wynikająca z art. 156 § 2 k.p.a., który stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. S. zarzucając jej rażące naruszenie:

1. przepisu art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów art. 6, 7 i 8 k.p.a. a także art. 7 Konstytucji RP poprzez rażąco wadliwe, sprzeczne z zasadami: praworządności, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wypełniające znamiona przestępstwa przekroczenia uprawnień ustalenie, że "z decyzji podziałowej Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] nie wynika, aby przedmiotowe działki zostały wydzielone pod drogi gminne" oraz że w przedmiotowych decyzjach odszkodowawczych ustalono "odszkodowanie za nieruchomości, które nie zostały wydzielone pod drogi publiczne - gminne i tym samym nie przeszły na własność Gminy [...]", podczas gdy z treści rażąco naruszonych przepisów jasno wynika, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, zaś z punktu trzeciego rzeczonej decyzji podziałowej wynika wprost: "Z uwagi na to, że działki nr [...] wydzielone zostały na wniosek właściciela pod drogi gminne, zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy przytoczonej na wstępie decyzji z mocy prawa przechodzą one na własność Gminy [...] z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna";

2. przepisu art. 98 ust. 1 u.g.n. poprzez przyjęcie, że stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...], gmina [...] automatycznie przekłada się na konieczność stwierdzenia nieważności ww. decyzji odszkodowawczych, gdy tymczasem to nie plan zagospodarowania przestrzennego ale decyzja podziałowa stanowi podstawę wydania decyzji odszkodowawczej, zaś stwierdzenie nieważności planu nie wiąże się automatycznie z koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, tym bardziej, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności owej decyzji podziałowej zaś wszczęte przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji podziałowej zostało umorzone, co miało wpływ na wynik sprawy;

3. przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że podstawą prawną wydania przedmiotowych decyzji odszkodowawczych jest uchwała Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...], gmina [...], i tym samym stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji z uwagi na stwierdzenie nieważności ww. planu zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy ani z przepisów prawa ani z samych decyzji odszkodowawczych wcale nie wynika, aby ów plan był w jakimkolwiek punkcie podstawą do wydania tychże decyzji.

W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zaś gdyby jednak Sąd uznał, że powyżej wskazane naruszenia nie wypełniają znamienia rażących, wówczas wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, w tym kosztów zastępstwa prawnego według spisu kosztów załączonego do niniejszej skargi.

Jednocześnie w oparciu o przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o umorzenie przez Sąd postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanych w petitum skargi decyzji odszkodowawczych, zainicjowanego na skutek wniosku Burmistrza Miasta i Gminy [...], jako że z uwagi na oczywiste okoliczności przedmiotowej sprawy jest ono bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 25 października 2018 r. postępowanie sądowe zostało zawieszone, a postanowieniem z dnia 21 lipca 2021 r. podjęte.

Pismem z dnia 16 czerwca 2021 r. uczestnik postępowania Gmina [...] wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia spraw prowadzonych przez WSA w Kielcach sygn. akt II SA/Ke 195/19 i II SA/Ke 197/19.

Pismem procesowym z dnia 20 lipca 2021 r. uczestnik wniósł o odrzucenie skargi, a w piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2022 r. o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą do wzruszenia decyzji w tym trybie.

Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., który to przepis zawiera zamknięty katalog przesłanek. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z kwalifikowanych, ciężkich wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w tym przepisie. Organ orzekający nie jest natomiast władny rozstrzygnąć sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 1473/01, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r. sygn. akt IV SA 393/97, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r. sygn. akt III ARN 70/95, OSN 1996 r. nr 18, poz. 258). W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nadzoru co do zasady nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej organ dokonuje na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest postępowaniem odrębnym od postępowania odwoławczego i kontrola instancyjna oraz sądowa decyzji o stwierdzeniu nieważności musi ograniczać się do badania zachowania trybu i istnienia (lub nieistnienia) przesłanek nieważności decyzji. Należy raz jeszcze podkreślić, że niniejsze postępowanie jest postępowaniem nadzorczym i nie stanowi kolejnej instancji postępowania prowadzonego w przedmiocie decyzji wydanej w trybie zwykłym.

Kwestionowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania wydane zostały na podstawie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.(ust. 1). Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział.(ust. 2). Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. (ust. 3).

Wskazać należy, że wyrokiem z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2944/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Burmistrza Miasta i Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1897/17 uchylającego postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. i poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r. ustalającej na rzecz M. S. odszkodowanie.

NSA w powołanym wyroku stwierdził, że zatwierdzenie podziału nieruchomości, w wyniku którego dochodzi do przejęcia przez własność publiczną wydzielonych pod drogi publiczne działek, następuje z mocy samego prawa. Z tego powodu, że decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości "nie zawierała w swojej treści żadnej informacji, że działki nr [...] wydzielone zostały pod drogi publiczne (nie orzeka także o przejęciu działek z mocy prawa pod drogę publiczną przez Gminę lub Powiat ...)" nie mogła świadczyć ani o wadliwości tej decyzji, ani decyzji odszkodowawczych, wydanych w następstwie decyzji podziałowej. Jak przyjmuje się bowiem zgodnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z chwilą ostatecznego lub prawomocnego zatwierdzenia podziału nieruchomości, działki wydzielone pod określoną kategorię drogi publicznej stają się - ex lege - własnością gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa. W związku z tym organ nie orzeka o skutku prawnym w postaci przejścia prawa własności (vide: np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1405/19, LEX Nr 3085896). Wręcz przeciwnie, skoro przejście prawa własności wspomnianych wyżej działek następuje w tym przypadku z mocy prawa, to dopiero orzekanie w tej materii przez organ stanowiłoby o jego istotnym (a nawet rażącym) naruszeniu. NSA wskazał, że ostateczna decyzja podziałowa z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], stanowiła jedyną podstawę decyzji odszkodowawczej. Z uwagi więc na powyższe, zdaniem składu orzekającego, dopóki pozostaje w obrocie prawnym decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, decyzja ta wywołuje określone skutki prawne i – zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a. ) - korzysta z domniemania prawidłowości. Z tych względów okoliczność, że w wyroku z dnia 24 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Ke 922/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który stanowił podstawę do wydania decyzji podziałowej, mogła mieć wprawdzie bezpośredni wpływ na kwestie dotyczące decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, ale nie miała już takiego wpływu na ocenę prawidłowości decyzji odszkodowawczej. Sąd dodał, że z materiału dowodowego, zgromadzonego przez organ nie wynikało, aby zaistniały jakieś jeszcze inne, dodatkowe powody, które uzasadniałyby wszczęcie postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji odszkodowawczej. Sąd podkreślił, że decyzja odszkodowawcza Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. była zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach a wyrokiem tegoż Sądu z dnia 4 lutego 2015 r. (sygn. akt II SA/Ke 1110/14), skarga Burmistrza Miasta i Gminy [...], wniesiona na tę decyzję, została prawomocnie oddalona. W rezultacie skoro w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia, jak i w dacie wydawania zaskarżonego wyroku, pozostawała w obrocie prawnym decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, to nie można było – jak twierdzili skarżący kasacyjnie - przyjąć, iż w omawianej sprawie ziściły się przesłanki z art. 159 § 1 k.p.a.

Zgodnie z ww. przepisem, organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wstrzymanie wykonania decyzji objętej wnioskiem nieważnościowym nie wymaga więc wprawdzie pewności co wadliwości kontrolowanej decyzji, a jedynie uprawdopodobnienia, ale skoro jednak ani we wniosku wszczynającym takie postępowanie, ani w samym postanowieniu wstrzymującym wykonanie decyzji, nie wskazano żadnej okoliczności, która wprost świadczyła by o wadliwości decyzji odszkodowawczej bo podnoszono jedynie, że wadliwym był plan zagospodarowania przestrzennego, a na nim oparta była przecież inna decyzja niż decyzja odszkodowawcza (decyzja zatwierdzająca podział), a która to decyzja pozostawała w obrocie prawnym, to nie można było uznać, że przesłanka z art. 159 § 1 k.p.a. została w tym przypadku spełniona.

Sąd w składzie obecnie orzekającym podziela stanowisko przedstawione w wyżej powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i uznaje, że w sprawie niniejszej nie doszło do rażącego naruszenia art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przy wydawaniu kwestionowanych decyzji odszkodowawczych z uwagi na to, że podstawę ich wydania stanowiła decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości na wniosek jej właściciela, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 r. Sąd odmówił zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie uznając, że prawomocne zakończenie sprawy w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału przedmiotowej nieruchomości ( wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 197/19) i sygn. akt II SA/Ke 195/19 pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania, biorąc w szczególności pod uwagę okoliczność, że decyzja zatwierdzająca projekt podziału przedmiotowej nieruchomości pozostaje w obrocie prawnym.

Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według załączonego do skargi spisu kosztów, bowiem charakter niniejszej sprawy, opierającej się zasadniczo na kwestiach prawnych nie wymagał nadmiernego nakładu pracy, który uzasadniałby przyznanie wyższych stawek niż uregulowanych w rozporządzeniu.

Sąd nie znalazł również podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego z uwagi na to, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ nadzoru badał kwestionowane decyzje wyłącznie pod kątem wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.

Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.