Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2701/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, 2, 5
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi E. L. i M. M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...], stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G., pierwotnie oznaczonej Kw nr [...], która na dzień wydania przez Komisję Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń Zagranicznych, zwaną dalej "Komisją", decyzji [...] o przyznaniu odszkodowania M. W. i M. M. (pisownia zgodna z treścią dokumentacji amerykańskiej), stanowiła ich współwłasność w udziale po 1/2 części.

Obecnie dla danej nieruchomości jest urządzona księga wieczysta [...], a w dziale II ujawnieni są jako właściciele wyodrębnionych lokali:

[...]

Decyzja zapadła w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., podjął z urzędu zawieszone postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] września 2004 r., znak: [...], postępowanie administracyjne w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...].

W dniu 29 października 2010 r. wpłynął do Ministerstwa Finansów, datowany na dzień 26 października 2010 r., wniosek E. L. i M. M., reprezentowanych przez adwokata R. N., o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...], stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G., nie podzielając argumentacji przedstawionej we wniosku.

W dniu 4 marca 2011 r. wpłynął do organu wniosek adwokata R. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2011 r.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego2011 r., znak: [...].

W dniu 2 maja 2011 r. wpłynęła do organu skarga kierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wzmiankowane wyżej decyzje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 830/11, uchylił decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], pozostawiając jednocześnie w obrocie prawnym decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...]. W ocenie Sądu Minister Finansów rozpoznając w trybie art. 127 § 3 Kpa wniosek E. L. i M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 Kpa. Naruszenie to polega na wydaniu decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. decyzji z dnia [...] lutego 2011 r.

W tym stanie prawnym i faktycznym Minister Finansów miał obowiązek ponownie przeprowadzić postępowanie odwoławcze zainicjowane wnioskiem adwokata R. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2011 r.

Minister Finansów zawiadomieniem z dnia 26 września 2011 r., znak: [...], powiadomił strony postępowania o wpływie w dniu 7 września 2011 r. do Ministerstwa Finansów prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 830/11 oraz pouczył o przysługujących im prawach i obowiązkach przed wydaniem decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Finansów jako nietrafne uznał zarzuty naruszenia przepisów art. art. 7, 8, 77 i 80 Kpa. Wskazał, że nie znajdują one oparcia w materiale dowodowym i czynnościach podjętych przez organ.

Wskazał , że podstawą do wydania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów były:

1. Dokumentacja amerykańska składająca się m.in. z :

o wniosku ([...]) wraz z kartą dodatkową złożonego przez M. W. i M. M., zawierającego oznaczenie nieruchomości objętej wnioskiem, a także informacje dotyczące udziałów oraz spadkodawców,

o decyzji ([...]) proponowanej z dnia [...] lutego 1965 r. potwierdzonej decyzją ostateczną z poprawkami z dnia [...] marca 1966 r., wydanej na podstawie przeprowadzonego przez Komisję samodzielnego dochodzenia, polskiej dokumentacji urzędowej i innej dokumentacji rejestrowej,

o orzeczeń złożonych przez M. W. i M. M.

2. Treść ksiąg wieczystych wymienionych w sentencji decyzji.

Minister podkreślił , że treść sentencji oraz uzasadnienia decyzji z dnia z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...], nie pozostawia wątpliwości co do jej zgodności z prawem. Zawiera ona bowiem wszystkie składniki decyzji administracyjnej przewidziane w art. 107 Kpa oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 17, poz. 109). Uzasadnienie faktyczne jak i prawne, na które składa się przytoczenie przepisów prawa wraz z wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zostało sformułowane w sposób czytelny, zrozumiały oraz oparto je na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych.

Odnośnie naruszenia przez Ministra Finansów art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65), zwanej dalej "ustawą z dnia 9 kwietnia 1968 r.", w związku z art. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353, z późn. zm.), organ stwierdził, iż jest on chybiony.

Podkreślił, że wzmiankowany zarzut był podniesiony przez pełnomocnika we wniosku z 26 października 2010 r. o umorzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego. Jak wiadomo, Minister Finansów nie przychylił się do wywodów w nim zawartych i nie umorzył postępowania administracyjnego, czego konsekwencją było merytoryczne rozpatrzenie sprawy o wydanie w dniu [...] lutego 2011 r. decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G..

Minister Finansów zważył, iż nie zachodzą żadne okoliczności prawne, czy też faktyczne, które uzasadniałyby zmianę decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. Podkreślić należy, iż żadna ze stron nie przedstawiła nowych twierdzeń i dowodów.

Podsumował swoje stanowisko wskazując, że przyjęcie logiki rozumowania pełnomocnika skarżących, iż posiadanie obywatelstwa polskiego przy jednoczesnym posiadaniu obywatelstwa innego państwa wyłącza stosowanie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., prowadziłoby do absurdalnych wyników wykładni przepisów tej ustawy w związku z ustawą z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. Jak wiadomo w przypadku wątpliwości co do tego, czy należy dać prymat wykładni językowej, czy też celowościowej i funkcjonalnej, zasadą jest nadanie pierwszeństwa wykładni językowej, chyba, że prowadzi ona do nonsensownych wyników.

Akceptując, że w niniejszym przypadku należy dać pierwszeństwo wykładni językowej, należałoby zgodzić się ze stanowiskiem, iż tej samej osobie przysługuje prawo do pobrania odszkodowania na mocy międzynarodowej umowy indemnizacyjnej, albowiem osoba ta posiada obywatelstwo państwa strony układu, a jednocześnie służą jej wszelkie prawa do odszkodowanego mienia wynikające z faktu bycia obywatelem drugiego państwa również strony układu. Taka wykładnia prowadziłaby do bezpodstawnego wzbogacenia po stronie beneficjentek Układu, albowiem otrzymały one za swoje udziały w prawie własności nieruchomości położonej w G. odszkodowanie z przeznaczonych na ten cel środków państwa polskiego. Umorzenie przedmiotowego postępowania doprowadziłoby do takiego wzbogacenia. Niedopuszczalny byłby stan, w którym osoby objęte układami indemnizacyjnymi oraz spadkobiercy takich osób pomimo przyznanego odszkodowania nadal pozostają właścicielami zrekompensowanych nieruchomości.

Ustawy i dekrety dotyczące przeniesienia prawa własności wywołały skutki w stosunku do ogółu obywateli polskich, niezależnie od tego, czy zamieszkiwali oni w kraju, czy też za granicą oraz, czy przyjęli obywatelstwo obcego państwa, czy też nie. Wobec powyższego wykładnia językowa prowadziłaby do zaakceptowania nierównego traktowania obywateli polskich, w zależności od okoliczności posiadania przez nich podwójnego obywatelstwa. Różnica sytuacji prawnej obywateli polskich nieposiadających innego obywatelstwa i tych, którzy uzyskali obywatelstwo innych państw (w tym przypadku obywatelstwo USA) polegała na tym, że o ile pierwsza grupa nie uzyskała rekompensaty za utracone mienie, o tyle druga grupa, na podstawie Układu otrzymała odszkodowanie wypłacone przez rząd amerykański ze środków przekazanych na ten cel przez rząd polski.

Minister Finansów zaznaczył ponadto, że oparł swoją argumentację na stanowisku Trybunału Konstytucyjnego, które zostało wyrażone w postanowieniu z dnia 24 października 2000 r. (sygn. akt SK 31/99).

W odniesieniu do zarzutu opartego na twierdzeniu, że M. M. posiadała wyłącznie polskie obywatelstwo, organ stwierdził, że istnieje sprzeczność tego oświadczenia z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Z posiadanej dokumentacji amerykańskiej wynika bowiem jednoznacznie, iż M. W. była obywatelką USA od swych narodzin w[...], w dniu [...] sierpnia 1909 r., zaś M. M. jest obywatelką USA poprzez matkę od momentu urodzenia .

Zatem twierdzenie o braku obywatelstwa USA jest sprzeczne zarówno z urzędowym potwierdzeniem tego faktu w decyzji Komisji, jak i oświadczeniem samej M. M. złożonym w postępowaniu odszkodowawczym. Ponieważ zarzut nie został poparty żadnymi dowodami, ani nie przedstawiono jakichkolwiek okoliczności podważających ustalenia poczynione w tym zakresie przez Komisję, organ uznał , że M. M. była ponad wszelką wątpliwość obywatelką USA.

Skargę na powyższą decyzję do tutejszego Sądu wniosła M. W. i M. M. zarzucając jej:

1. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a mianowicie naruszenie art. 10§1, 61§4 i 109§1 w zw. z art. 28 kpa, polegające na niezapewnieniu udziału w postępowaniu (poprzez zawiadomienie o jego wszczęciu oraz-doręczenie decyzji) wskazanym w sentencji decyzji właścicielom odrębnych lokali w budynku położonym w G., mimo iż postępowanie w oczywisty sposób dotyczy ich interesów prawnych;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 7 i 8 kpa, polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, bez uwzględnienia interesu społecznego, słusznego interesu obywateli oraz zasady zaufania do organów Państwa;

3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 77 i 80 kpa polegające na niedokonaniu przez Ministra Finansów wyczerpującej i kompleksowej analizy zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego;

4. naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, przez jego nieprawidłowe zastosowanie, a mianowicie naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z art. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r., polegające na uznaniu, że pierwsza z tych ustaw znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, mimo bezspornego faktu posiadania obywatelstwa polskiego przez M. W. i M. M.

Skarżące wniosły o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2011 r.,

2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżące wniosły przede wszystkim, że w sentencji decyzji organów obydwu instancji Minister stwierdził przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości, której aktualnymi współwłaścicielami są nie tylko skarżące, ale szereg innych osób, będących właścicielami wyodrębnionych lokali. Już sam powyższy fakt ich wymienienia w- sentencji decyzji pozwala stwierdzić, że osobom tym przysługuje charakter strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Ponadto, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych:

"Przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski.

Niezależnie od kwestii, czy M. M. posiadała wyłącznie obywatelstwo polskie, czy - jak wskazała we wniosku - obywatelstwa obydwu państw, ani ona, ani jej matka M. W nie mogą być uznawane za "obywateli państw obcych", o których mowa w art. 1 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, zgodnie bowiem z art. 2 ustawy o obywatelstwie polskim: "Obywatel polski w myśl prawa polskiego nie może być równocześnie uznawany za obywatela innego państwa. Ze wskazanych powyżej przepisów ustawy z 1968 roku oraz ustawy o obywatelstwie polskim w jasny sposób wynika, że obywatel polski nie może być uznany za obywatela innego państwa, w związku z czym, przyjęcie interpretacji Ministra Finansów za prawidłową oznaczałoby przystanie na działanie organów administracji w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi można przepisami prawa, na co nie wyrazić zgody. Na marginesie wskazano, że konsekwencje wynikające z ewentualnego wypłacenia drobnych sum pieniężnych M. W. i M. M. przez amerykańską Komisję, pomimo braku podstaw do ich wypłacania, mogłyby co najwyżej stanowić podstawę ewentualnych roszczeń cywilnoprawnych amerykańskiej Komisji o zwrot tych kwot, nie zaś rzekomych praw rzeczowych polskiego Skarbu Państwa do spornej nieruchomości. Sposób wykorzystania przez Stany Zjednoczone puli środków przekazanych przez rząd Polski na wypłatę odszkodowań (i ewentualne błędy popełnione przy jej rozdysponowaniu na ten cel) nie mają bowiem żadnego znaczenia dla interpretacji i zastosowania polskich aktów prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w zaskarżonych decyzjach stanowi przepis art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65; dalej: "ustawa") w związku z Układem między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zawartym 16 lipca 1960 r., który w tym samym dniu wszedł w życie, dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych.

Układ ten regulował kwestie zaspokojenia roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Rządu Polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia, które miało miejsce w dniu lub przed dniem wejścia w życie tego układu - art. I lit. A. Roszczeniami tymi były m.in. roszczenia obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia, przy czym datą przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania jest data, w której tego rodzaju polskie prawa, dekrety lub inne zarządzenia zostały po raz pierwszy zastosowane – art. II lit. B.

Odnośnie każdego roszczenia, które zostało przez Rząd Stanów Zjednoczonych uznane za ważne, Rząd Stanów Zjednoczonych zobowiązał się dostarczyć Rządowi Polskiemu oryginalne dokumenty odnoszące się do mienia znacjonalizowanego lub przejętego przez Polskę, z których wynika roszczenie. W przypadku, gdy roszczenie nie jest oparte na takich dokumentach, Rząd Stanów Zjednoczonych dostarczy Rządowi Polskiemu zwolnienie z zobowiązania podpisane przez wnoszącego roszczenie – art. V lit. C.

Na podstawie dowodów przedstawionych w sprawie Komisja Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń Zagranicznych decyzją proponowaną z dnia [...] lutego 1965 r., potwierdzoną decyzją ostateczną z dnia 30 marca 1966 r. przyznała odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na rzecz M. W. i M. M. a wymienione osoby złożyły stosowne zrzeczenie się.

Układ miedzy Rządem Stanów Zjednoczonych a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jest umową międzynarodową w rozumieniu art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (por. wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1999 r. wydany w sprawie sygn. akt OSA 2/98 / opubl. ONSA 1999 r. 4/110).

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że w świetle postanowień układu, zasadnicze i rozstrzygające znaczenie ma to, czy obywatel Stanów Zjednoczonych powołując się na układ wystąpił o odszkodowanie do Rządu Stanów Zjednoczonych i czy odszkodowanie otrzymał na tej podstawie, że jego mienie zostało przejęte przez Państwo Polskie. Taka sytuacja stwarza stan przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r.

Prowadzi to do wniosku, że układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., jeżeli obywatel Stanów Zjednoczonych wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie układu i otrzymał takie odszkodowanie, którego wartość była odnoszona do wartości praw przejętych przez Państwo Polskie.

Kwestionowane w sprawie decyzje Ministra Finansów, powołujące się na przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., zostały wydane po ustaleniu, że zostały spełnione przesłanki ustawowe dla ich wydania, a mianowicie nieruchomość została faktycznie przejęta na rzecz Państwa w związku, z czym jej właścicielki wystąpiły do Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych o przyznanie odszkodowania, które zostało przyznane z tytułu utraty praw do nieruchomości.

W ocenie Sądu stwierdzenie zaistnienia tych przesłanek daje podstawę Ministrowi Finansów do wydania decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych będącej podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa, jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo ograniczonego prawa rzeczowego – art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r.

W przedmiotowej sprawie przyznanie odszkodowania było w sposób oczywisty konsekwencją uznania przez Komisję utraty własności lub innych praw wymienionych w art. II Układu. W tej sytuacji decyzja Ministra Finansów wydana na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. nie należy do decyzji uznaniowych, lecz ma charakter związany, co oznacza, że organ musi wydać akt, jeżeli zachodzą warunki sprecyzowane przez przepis ustawy. Organ administracji zobligowany do rozstrzygnięcia sprawy przy zaistnieniu ustawowo określonych przesłanek nie ma swobody w kształtowaniu treści aktu, bowiem treść aktu jest z góry ustalona przez przepis prawa.

W protokole podpisanym w Warszawie [...] listopada 1960 r. przedstawiciele układających się stron ustalili niektóre techniczne zasady współpracy w realizacji układu. W punkcie 7 protokołu ustalono, że Reprezentant Stanów Zjednoczonych przekazywać będzie Reprezentantowi Polski dokumenty będące dowodem wygaśnięcia prawa osób, które otrzymały odszkodowanie. Jedną z kategorii tych dokumentów były podpisane przez osoby wnoszące roszczenia uwierzytelnione zrzeczenia się na rzecz Państwa Polskiego ich praw opartych na przejęciu własności lub utracie używania i korzystania z mienia położonego w Polsce – jeżeli osoby takie uzyskają zaspokojenie roszczeń swoich opartych na tego rodzaju prawach. Faktem jest, że w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy znajdują się wskazane zrzeczenia.

Zaznaczenia także wymaga, że strona polska nie miała wpływu na sposób wykonywania wzajemnych zobowiązań układu i protokołu przez stronę amerykańską. W ocenie Sądu, do wydania decyzji na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. spełnienie warunku zrzeczenia się praw przez zgłaszającego roszczenie nie było zatem konieczne. Istotne, bowiem było uregulowanie roszczenia obywatela amerykańskiego wobec Rządu Polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia. Zrzeczenie się praw było wymagane tylko w sytuacji, gdy roszczenie nie było oparte na oryginalnych dokumentach (art. V C Układu).

Także problem wykonania decyzji o przyznaniu odszkodowania przez stronę amerykańską pozostaje bez znaczenia dla decyzji Ministra Finansów stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Jak wynika z art. III Układu wysokość odszkodowania i wszelkie kwestie z nim związane zostały pozostawione do uznania strony amerykańskiej. Brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do badania przez Ministra Finansów, a w konsekwencji przez Sąd orzekający w sprawie niniejszej, ewentualnych nieprawidłowości w postępowaniu przed Komisją, dotyczących udziału stron. Sprawa ta pozostaje w wyłącznej kompetencji strony amerykańskiej. Zdaniem Sądu, Minister Finansów nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń Komisji i dokonywania samodzielnych ustaleń sprzecznych z ustaleniami Komisji.

Minister Finansów po ustaleniu, że zostały spełnione określone przesłanki na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. obowiązany był do wydania decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności części spornych nieruchomości, która jest podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa, jako właściciela tej nieruchomości.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi dot. naruszenia przepisów postępowania polegającego na błędnym zastosowaniu do obywateli polskich ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o umowy międzynarodowe o uregulowaniu roszczeń finansowych oraz błędnym zastosowaniu art. 1 ust. 1 w/w ustawy przez przyjęcie, iż stanowi on samoistną podstawę materialnoprawną do wydawania decyzji administracyjnych.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku siedmiu Sędziów NSA z dnia 17 maja 1999 r. sygn. akt 1999/4/110 , oraz argumentację przedstawioną w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2002 r. sygn. akt IV SA 2982/01, z 13 marca 2003r. sygn. akt IV SA 2378-2381/01, a także w wyroku tego Sądu z dnia 5 maja 2004 r. sygn. akt OSK 154/04.

Tym samym, ocenie Sądu, wykładnia językowa zastosowana do ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa... prowadziłaby do wniosku, że tej samej osobie przysługuje prawo do odszkodowania na mocy umowy międzynarodowej indemnizacyjnej , gdyż posiada obywatelstwo państwa strony układu, a jednocześnie służą jej prawa wynikające z faktu bycia obywatelem państwa - również strony układu.

Zasada wyłączności obywatelstwa wyklucza uznanie na gruncie prawa polskiego obywatela polskiego za obywatela innego państwa. W praktyce zasada ta sprowadza się do tego, że Rzeczypospolita nie uznaje obcych obywatelstw własnych obywateli gdy wchodzą w stosunki z polskimi organami państwowymi lub dokonują czynności na podstawie prawa polskiego.

Ta zasada nie zakazuje obywatelowi polskiemu posiadania innego obywatelstwa, ale zapobiega jedynie negatywnym skutkom jakie niesie ono za sobą dla naszego kraju i dla zainteresowanej osoby.

W tym przypadku nie można mówić o żadnych negatywnych skutkach, które zaistniałyby dla poprzedniczki prawnej i skarżącej.

Tak więc Sąd nie akceptuje twierdzenia, że ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. nie mogła mieć zastosowania w stosunku do osób, które posiadały obywatelstwo polskie. Jak wskazano wyżej przyjęcie takiej wykładni przepisów ustawy spowodowałoby, że tej samej osobie przysługuje prawo do pobierania odszkodowania na mocy układu, ponieważ osoba ta posiada obywatelstwo państwa-strony układu (obywatelstwo amerykańskie), otrzymującego wskazane kwoty, a jednocześnie służą jej wszelkie prawa wynikające z faktu bycia obywatelem drugiego państwa (obywatelstwo polskie), również strony układu. Wykładnia taka, zdaniem Sądu, prowadziłaby do bezpodstawnego wzbogacenia po stronie wnioskodawczyń w przypadku zaaprobowania ich merytorycznego stanowiska. Nie można bowiem akceptować sytuacji, gdzie ta sama osoba lub jej następcy prawni, którzy pobrali odszkodowanie za utracone mienie, ze względu na fakt posiadania podwójnego obywatelstwa pozostają nadal właścicielami tegoż mienia. Oznaczałoby to jednocześnie zaakceptowanie faktu wypłaty odszkodowania za utracone mienie i zarazem uznanie, że nadal istnieje prawo własności strony w stosunku do tego mienia.

Odnośnie naruszenia uprawnień procesowych właścicieli lokali usytuowanych w będącym przedmiotem sporu budynku, Sąd nie znajduje podstaw do jego uwzględnienia. W odniesieniu do jego treści , Sąd podziela pogląd Ministra Finansów, że wymieniony zarzut może stanowić jedynie przesłankę wznowienia postępowania zakreśloną w treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jeśli zostanie podniesiony przez osoby wymienione w treści decyzji. Sąd dostrzega, że kontrolowana decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej a wpis ten musi odzwierciedlać stan własnościowy nieruchomości w dacie jego dokonania.

Pozbawiony podstaw jest również zarzut skarżących, że organ naruszył przepisy postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 8, 77 i 80 k. p. a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz obowiązku zgromadzenia i omówienia całości materiału dowodowego potrzebnego do jej wydania. Decyzje wydane w niniejszym postępowaniu zostały oparte o oficjalną dokumentację zgromadzoną w trakcie realizacji układu zawartego między Rządem PRL i Rządem Stanów Zjednoczonych oraz pozostałe dokumenty omówione w ich treści. Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień w ich ocenie ani innych braków.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Analiza akt postępowania administracyjnego i wydane w tej sprawie decyzje wskazują, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.