Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1190/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205 § 2 art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi W. w W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty niewykorzystanej dotacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz W. w W. kwotę 1458 zł (słownie: tysiąc czterysta pięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Wyższą Szkołę Współpracy Międzynarodowej i Regionalnej im. Z. G. z siedzibą w W. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Uczelnia") jest decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej: "Minister", "organ") z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], ustalającą kwotę niewykorzystanych przez Wyższą Szkołę Współpracy Międzynarodowej i Regionalnej im. Z. G. z siedzibą w W. środków dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów w wysokości 48.600 zł podlegającą zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczonymi począwszy od dnia 15 kwietnia 2017 r. do dnia zapłaty.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Na podstawie art. 94 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183), dalej: "ustawa o szkolnictwie wyższym", Wyższa Szkoła Współpracy Międzynarodowej i Regionalnej im. Z. G. z siedzibą w W. otrzymała w 2016 r. dotację podmiotową z budżetu państwa na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów i doktorantów w kwocie 46.200 zł, która zasiliła fundusz pomocy materialnej dla studentów i doktorantów utworzony zgodnie z art. 103 ww. ustawy.

Organ stwierdził, że rektor Uczelni nie przekazał pełnych danych niezbędnych do podziału dotacji, tj. danych na formularzu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego pn. Informacja na temat pomocy materialnej dla studentów i doktorantów w 2016 roku oraz na formularzu Głównego w Urzędu Statystycznego S-10: Sprawozdanie o studiach wyższych według stanu w dniu 30 listopada 2016 r. i S-11: Sprawozdanie o pomocy materialnej i socjalnej dla studentów i doktorantów za 2016r.

Sposób podziału ww. dotacji na 2017 r., w tym zakres danych stanowiących podstawę wyliczenia dotacji, określa rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 lutego 2015 r. w sprawie sposobu podziału dotacji z budżetu państwa dla uczelni publicznych i niepublicznych oraz jednostek naukowych na pomoc materialną dla studentów i doktorantów (Dz. U. z 2015 r. poz. 260 ze zm.), dalej: "rozporządzenie w sprawie sposobu podziału dotacji".

Organ wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 2 i 4 ww. rozporządzenia, w przypadku uczelni niepublicznej kwota dotacji ustalana jest na podstawie:

- liczby studentów i doktorantów;

- sumy liczb stanowiących wynik stosunku liczby studentów otrzymujących stypendium socjalne w uczelni do kwoty dochodu na osobę w rodzinie uprawniającej do ubiegania się o stypendium socjalne ustalonej na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym oraz stosunku liczby doktorantów otrzymujących stypendium socjalne w uczelni lub w jednostce naukowej do kwoty dochodu na osobę w rodzinie uprawniającej do ubiegania się o stypendium socjalne ustalonej na podstawie art. 199 ust. 4 w związku z art. 179 ust. 2 ww. ustawy;

- liczby studentów i doktorantów będących osobami niepełnosprawnymi.

Na podstawie art. 106a ust. 2 ww. ustawy, do zwrotu tych środków stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, dalej: "u.f.p.", dotyczące zwrotu dotacji niewykorzystanej do końca roku budżetowego, z tym że dotacja podlega zwrotowi w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania przez uczelnię od ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego informacji o wysokości dotacji kalkulacyjnej.

Pismem z 30 marca 2017 r. Minister poinformował Uczelnię o obowiązku zwrotu niewykorzystanej dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów w wysokości 48.600 zł. Uczelnia nie zwróciła środków dotacji w terminie, który upłynął 14 kwietnia 2017 r.

Minister - działając na podstawie art. 106a ustawy o szkolnictwie wyższym oraz art. 169 ust. 6 u.f.p., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia przypadających do zwrotu do budżetu państwa niewykorzystanych przez Uczelnię środków dotacji na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów i doktorantów wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Wydana w wyniku powyższego postępowania decyzja z [...] grudnia 2017 r. o numerze wskazanym wyżej, została doręczona Uczelni 12 grudnia 2017 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik Uczelni wniósł o uchylenie decyzji i wskazał, że na przełomie 2016/2017 r. Uczelnia była zmuszona do reorganizacji zatrudnienia – zmniejszenia etatów administracyjnych związanej z niskim naborem na studia, co było powodem zaniedbań dotyczących przesyłanych informacji w sprawie pomocy materialnej dla studentów w 2016 r. Ponadto poinformował, że w celu usprawnienia sprawozdawczości w październiku 2017 r. Uczelnia zatrudniła dodatkowe osoby w administracji i przygotowana została na nowo dokumentacja dotycząca pomocy materialnej dla studentów w 2016 r. Do wniosku zostały dołączone następujące dokumenty datowane na dzień 21 grudnia 2017 r.:

- korekta formularza Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego: Sprawozdanie z wykorzystania funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, w tym dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów w 2016r.,

- korekta formularza Głównego Urzędu Statystycznego F-01/s: Sprawozdanie o przychodach, kosztach i wyniku finansowym szkół wyższych za rok 2016,

- korekta formularza Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego: Informacja na temat pomocy materialnej dla studentów i doktorantów w 2016 r.

Minister wskazał, że sprawozdania przekazane przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ze względu na błędy i nieścisłości, wymagają wyjaśnienia i korekty zgodnie ze szczegółowymi uwagami zgłoszonymi przez Ministra (pismo z 4 stycznia 2018 r.). Dodatkowo Minister wezwał Uczelnię do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez potwierdzenie wykorzystania w 2016 r. środków dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów na podstawie wyciągów z rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki tej dotacji.

W odpowiedzi na powyższe rektor Uczelni pismem z 17 stycznia 2018 r. przekazał korekty sprawozdań, do których Minister zgłosił uwagi we wcześniejszym piśmie, lecz nie dołączył wyciągów z rachunku bankowego przeznaczonego do gromadzenia środków dotacji potwierdzających dane zawarte w ww. dokumentach. Skorygowane sprawozdania nadal zawierały błędy i nieścisłości, w związku z powyższym Minister w piśmie z 14 lutego 2018 r. wezwał Uczelnię do korekty tych sprawozdań. Pismo pozostało bez odpowiedzi.

Wobec nieuzupełnienia przez Uczelnię materiału dowodowego w powyższym zakresie, Minister stwierdził, że wskazane wyżej sprawozdania nie stanowią wiarygodnego dowodu potwierdzającego wykorzystanie przez Uczelnię w 2016 r. środków dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów na wypłatę stypendiów i zapomóg dla studentów.

Minister w decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i stwierdził brak podstaw do wnioskowanego jej uchylenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, Strona wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Skarżąca wskazała, że w dniu 19 marca 2018 r. wysłała do MNiSW poprawione po raz kolejny sprawozdania dotyczące wykorzystania w 2016 r. dotacji na pomoc materialną dla studentów, zawierające oczywistą omyłkę w oznaczeniu roku sprawozdawczego. Sprawozdania te uwzględniały uwagi zgłoszone przez Ministra w piśmie z dnia 14 lutego 2018 r. Błędy zostały poprawione po konsultacji z pracownikiem MNiSW. W załączeniu przekazano wyciąg z rachunku bankowego Uczelni przeznaczonego na obsługę pomocy materialnej dla studentów, który jak podnosiła Skarżąca, wyraźnie dowodzi, że środki dotacji zostały wykorzystane na pomoc materialną dla studentów i doktorantów na wypłatę stypendiów i zapomóg dla studentów .

W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podkreślił również, że analiza przedłożonego ze skargą wyciągu z rachunku bankowego Uczelni przeznaczonego na obsługę pomocy materialnej dla studentów wskazuje na rozbieżności pomiędzy wykazywanym w sprawozdawczości za 2016 r. wykorzystaniem środków dotacji, a stanem faktycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2019 r. (sygn. akt V SA/Wa 953/18) uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325), pozostawiając jednocześnie w obrocie prawnym decyzję Ministra nr [...] z [...] grudnia 2017 r. określającą kwotę dotacji podlegającą zwrotowi do budżetu państwa oraz termin, od którego nalicza się odsetki.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w toku postępowania organ był zobowiązany podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z akt sprawy wynikało, że organ nie zebrał materiału dowodowego wystarczającego do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione ustalenia, nie odnosiły się do zgromadzonej dokumentacji. Sąd zaakcentował, że ciężar udowodnienia prawidłowości wydatkowania i rozliczenia dotacji spoczywa na beneficjencie, jednakże organ był zobowiązany do odniesienia się do rozbieżności w materiale dowodowym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, brak było stwierdzenia, które wyliczenia w zakresie wydatkowanych kwot zawarte w przedłożonych przez Skarżącą dokumentach i informacjach organ uznał za prawidłowe, a które podważył. Jednocześnie organ bez wskazania przyczyn na gruncie zebranego materiału dowodowego nie uwzględnił żadnych przedstawionych przez Skarżącą wyliczeń. Również w tym zakresie, co do wysokości przyjętej przez organ niewykorzystanej kwoty dotacji, zaskarżona decyzja nie poddała się kontroli.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra wydana została z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., które zobowiązują organy administracji publicznej do podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Minister naruszył, w ocenie Sądu, ponadto art. 80 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona oraz art. 107 § 3 K.p.a. nakazujący by uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Ponownie rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister miał uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w tamtym wyroku i przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Organ miał mieć na względzie obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w jej całokształcie, tj. po rozpatrzeniu całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Analiza dowodów i wnioski z niej płynące miały znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które zgodnie z art. 107 § K.p.a. miało wskazywać na podstawie jakich dowodów organ wydał rozstrzygnięcie oraz powody, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom nieuwzględnionym. Uzasadnienie decyzji miało wyjaśniać, w sposób czytelny i możliwy do weryfikacji w oparciu o zebrany materiał dowodowy, wysokość niewykorzystanej przez Skarżącą kwoty dotacji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister wydał decyzję z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...], ustalającą kwotę niewykorzystanej przez Wyższą Szkołę Współpracy Międzynarodowej i Regionalnej im. Z. G. z siedzibą w Wołominie dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów w wysokości 48.600 zł podlegającą zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczonymi począwszy od dnia 15 kwietnia 2017 r. do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu organ wskazał, że dokumenty przesłane w odpowiedzi na pismo z dnia 4 stycznia 2018 r. zawierające szczegółowe uwagi do formularzy przesłanych przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nadal zawierały liczne nieścisłości i błędy, w tym rachunkowe. Na formularzach dokonano kolejnych skreśleń i poprawek, które utrudniały analizę danych. Przykładowo wskazał, że w pierwszym z wymienionych sprawozdań w wierszu nr 31, stan funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów na koniec okresu sprawozdawczego w tym z dotacji, widniała kwota 48,6 tys. zł., mimo iż Uczelnia twierdziła, że wykorzystała pełną kwotę dotacji. W drugim i trzecim z formularzy w analogicznej pozycji widniała kwota 46,2 tys. zł. Szczegółowe uwagi zgłoszone do tych formularzy w piśmie z 14 lutego 2018 r. pozostały bez odpowiedzi. Analiza powyższych materiałów i dokumentów dostarczonych przez pracowników lub organy Uczelni, której wyniki w odniesieniu do każdego dokumentu zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, prowadzi do wniosku, że materiały te nie stanowią dowodu potwierdzającego wykorzystanie przez Uczelnię dotacji w wysokości 48.600 zł. Zostały one sporządzone nierzetelnie, bez dochowania należytej staranności, niezbędnej przy rozliczaniu środków pochodzących z dotacji z budżetu państwa przekazanej na ustawowe zadania. Należy zauważyć, że uczelnia niepubliczna jako podmiot posiadający osobowość prawną, realizujący zadania wynikające z przepisów prawa, w tym m.in. w zakresie kształcenia studentów w celu zdobywania i uzupełniania wiedzy oraz umiejętności niezbędnych w pracy zawodowej, powinna działać w sposób profesjonalny, w tym m.in. składać rzetelne sprawozdania ze swojej działalności i realizacji zadań powierzonych ustawą.

Ponadto Minister dwukrotnie wezwał Uczelnię w trybie art. 50 § 1 kpa do potwierdzenia na podstawie wyciągów z rachunku bankowego, na którym gromadzone były środki dotacji, stanu środków dotacji na dzień 1 stycznia i 31 grudnia 2016 r., wydatkowania środków dotacji w 2016 r. na świadczenia dla studentów (46.200 zł) oraz zwrotu na rachunek bankowy dotacji środków wydatkowanych w 2014 r. z naruszeniem art. 174 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (2.400 zł). Uczelnia nie przedstawiła tych dowodów, nieznane są również organowi przyczyny bezczynności Uczelni w tym zakresie.

Na powyższą decyzję Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy:

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie w sprawie, poprzez pominięcie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 953/18, co do oceny prawnej dokonanej przez Sąd i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez niezebranie materiału dowodowego wystarczającego do podjęcia rozstrzygnięcia, nieuwzględnienie żadnych przedstawionych przez skarżącą wyliczeń.

Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

W dniu 22 grudnia 2020 r. w związku z objęciem Miasta [...] W. obszarem czerwonym, mając na względzie zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnych działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta [...] W. obszarem czerwonym oraz zarządzenie nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-Cov-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych sprawa niniejsza została przez Przewodniczącego Wydziału skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374).

Odnosząc się do ram prawnych niniejszej sprawy należy przywołać treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Zgodnie z art. 94 ust. 4 prawa o szkolnictwie wyższym z budżetu państwa Uczelnia niepubliczna otrzymuje dotację na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów, w zakresie określonym w art. 173 ust. 1 oraz dla doktorantów, w zakresie określonym w art. 199 ust. 1.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 sierpnia 2019 r. (sygn. akt V SA/Wa 953/18) z akt sprawy wynika, że Wyższa Szkoła Współpracy Międzynarodowej i Regionalnej im. Z. G. z siedzibą w W. otrzymała w 2016 r. dotację podmiotową z budżetu państwa na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów i doktorantów w kwocie 46.200 zł.

Natomiast w decyzji organu I instancji ustalono do zwrotu kwotę niewykorzystanej przez Skarżącą dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów w wysokości 48.600 zł podlegającą zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczonymi począwszy od dnia 15 kwietnia 2017 r. do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kwota dotacji podmiotowej z budżetu państwa na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów i doktorantów w 2016 r. do zwrotu (48.600 zł), przekracza o 2.400 zł kwotę, która zasiliła fundusz pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uczelni w 2016 r. (46.200 zł) ze względu na to, że Uczelnia w 2014 r. wydatkowała 2.400 zł na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów i doktorantów z naruszeniem art. 174 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano m.in. art. 106a ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 106a ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku gdy w uczelni niepublicznej niewykorzystane środki pochodzące z dotacji na dofinansowanie zadania, o którym mowa w art. 94 ust. 4 lub 4a lub art. 94b ust. 1, na koniec poprzedniego roku budżetowego przewyższają kwotę dotacji kalkulacyjnej na dofinansowanie danego zadania na dany rok budżetowy:

1) minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego nie przyznaje uczelni dotacji na dofinansowanie danego zadania;

2) uczelnia dokonuje zwrotu do budżetu państwa niewykorzystanych środków dotacji na dofinansowanie danego zadania w kwocie stanowiącej różnicę między stanem środków na koniec poprzedniego roku budżetowego a wysokością dotacji kalkulacyjnej.

Do zwrotu środków stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych dotyczące zwrotu dotacji niewykorzystanej do końca roku budżetowego, z tym że dotacja podlega zwrotowi w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania przez uczelnię od ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego informacji o wysokości dotacji kalkulacyjnej (art. 106a ust. 2 ustawy).

Jak wynika z powyższego, wydanie przez Ministra decyzji zobowiązującej do zwrotu ww. dotacji może nastąpić po zweryfikowaniu przez organ wykorzystania dotacji i stwierdzeniu, że środki dotacji na dofinansowanie danego zadania nie zostały wykorzystane.

Sąd podkreśla, że środki pochodzące z dotacji muszą być wydatkowane na określony cel, co oznacza, że fakt właściwego wykorzystania dotacji powinien być odpowiednio udokumentowany. Obowiązkiem beneficjenta jest rzetelne dokumentowanie nie tylko faktu poniesienia wydatków, ale też okoliczności przeznaczenia wydatkowanych środków dotacji na realizację zleconych zadań. Skarżąca była zatem zobowiązana do dołożenia nadzwyczajnej staranności celem wiarygodnego udokumentowania poniesionych wydatków na cele zgodne z przeznaczeniem dotacji.

Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania organ kilkakrotnie zwracał się do Skarżącej o przedłożenie dokumentów źródłowych. W odpowiedzi Skarżąca uzupełniała dokumentację, jednakże - jak wskazuje organ – w sposób niewystarczający. Należy podkreślić, że rzeczą beneficjenta jest właściwe udokumentowanie wydatków, poprzez przedłożenie potwierdzających je dowodów.

Z uwagi na sprawowany przez Ministra, zgodnie z art. 33 ustawy o szkolnictwie wyższym nadzór nad zgodnością działań uczelni z przepisami prawa i statutem oraz z treścią udzielonego pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, a także nad prawidłowością wydatkowania środków publicznych, uczelnia powinna dysponować materialnymi dowodami potwierdzającymi wydatkowanie tych środków, a także sporządzać obowiązkowe sprawozdania. Zatem działania organu zmierzające do wyegzekwowania od Skarżącej wymaganych dla rozliczenia wykorzystanej dotacji dokumentów i informacji należy uznać za uzasadnione.

W toku postępowania Skarżąca przedłożyła szereg dokumentów i informacji zawierających dane dotyczące rozliczenia przedmiotowej dotacji. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę stwierdził, że dokumenty te nie mogą stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Organ nie wykonał jednakże wskazań Sądu zawartych w poprzednim wyroku wydanym w niniejszej sprawie. Zarówno w uzasadnieniu decyzji jak i odpowiedzi na skargę Minister podniósł bowiem, że pismo z dnia 14 lutego 2018 roku pozostało bez odpowiedzi, w tym Strona nie przedstawiła wyciągu bankowego, na którym gromadzone były środki dotacji. Organ całkowicie pominął jednakże okoliczności wskazane przez Stronę w skardze złożonej w sprawie V SA/Wa 953/18. Skarżąca wskazała, że w dniu 19 marca 2018 r. wysłała do MNiSW poprawione po raz kolejny sprawozdania dotyczące wykorzystania w 2016 r. dotacji na pomoc materialną dla studentów, zawierające oczywistą omyłkę w oznaczeniu roku sprawozdawczego. Sprawozdania te uwzględniały uwagi zgłoszone przez Ministra w piśmie z dnia 14 lutego 2018 r. Błędy zostały poprawione po konsultacji z pracownikiem MNiSW. W załączeniu skargi przekazano zaś wyciąg z rachunku bankowego Uczelni przeznaczonego na obsługę pomocy materialnej dla studentów, który jak podnosiła Skarżąca, wyraźnie dowodzi, że środki dotacji zostały wykorzystane na pomoc materialną dla studentów i doktorantów na wypłatę stypendiów i zapomóg dla studentów. Te okoliczności zostały przez organ całkowicie pominięte w ponownie przeprowadzonym postępowaniu.

Sąd zatem ponownie stwierdza, że w toku postępowania organ był zobowiązany podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z akt sprawy wynika, że organ nie dokonał oceny całościowej materiału dowodowego wystarczającego do podjęcia rozstrzygnięcia.

Należy jeszcze raz podkreślić, że ciężar udowodnienia prawidłowości wydatkowania i rozliczenia dotacji spoczywa na beneficjencie, jednakże organ był zobowiązany do odniesienia się do rozbieżności w materiale dowodowym.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak stwierdzenia, które wyliczenia w zakresie wydatkowanych kwot zawarte przedłożonych przez Skarżącą dokumentach i informacjach organ uznał za prawidłowe, a które podważył. W ogóle organ nie odniósł się do przedłożonego wyciągu bankowego oraz do pisma Strony z dnia 19 marca 2018 r. skierowanego do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zawierającego poprawione po raz kolejny sprawozdania dotyczące wykorzystania w 2016 r. dotacji na pomoc materialną dla studentów. Całkowicie je pomija, jakby one nie istniały.

Wobec powyższego Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja Ministra wydana została z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., które zobowiązują organy administracji publicznej do podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Minister naruszył ponadto art. 80 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona oraz art. 107 § 3 K.p.a. nakazujący by uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Ponownie rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Organ będzie miał na względzie obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w jej całokształcie, tj. po rozpatrzeniu całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego oraz pisma z dnia 19 marca 2018 r. Analiza dowodów i wnioski z niej płynące powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które zgodnie z art. 107 § K.p.a. powinno wskazywać na podstawie jakich dowodów organ wydał rozstrzygnięcie oraz powody, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom nieuwzględnionym. Uzasadnienie decyzji powinno wyjaśniać, w sposób czytelny i możliwy do weryfikacji w oparciu o zebrany materiał dowodowy, wysokość niewykorzystanej przez Skarżącą kwoty dotacji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.(punkt 1 sentencji wyroku).

Odnośnie wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. O kosztach postępowania Sąd zatem orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a (punkt 2 sentencji wyroku). Wskazana w tym punkcie kwota 1458 zł stanowi kwotę uiszczonego wpisu od skargi.

Końcowo należy wskazać, iż aktualnie zostało zniesione Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a zastąpiło je Ministerstwo Edukacji i Nauki, tym samym w wyroku zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego od Ministra Edukacji i Nauki.