Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 152/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 203, art. 4 pkt 13, art. 221 ust. 4
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1  art. 360 ust. 1 lit. c
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art. 56
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skarg "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. oraz S. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 21 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 listopada 2014 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 7 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 26 sierpnia 2009 r. przedstawiciel P. Sp. z o. o. ze S. złożyła w Oddziale Celnym "Baza Kontenerowa" w G. wniosek o objęcie procedurą tranzytu zewnętrznego towaru w postaci 2600 kartonów czosnku o łącznej wadze netto 26.000,00 kg. Zgłoszenie zostało przesłane w formie elektronicznej do systemu NCTS, który jest wykorzystywany na potrzeby procedury tranzytu. Główny zobowiązany jakim była P. Sp. z o. o. zadeklarował, iż urzędem celnym przeznaczenia będzie Bratislava -Kopćianska (SK). Z zapisów w polu 2 przedmiotowego zgłoszenia celnego wynikało, iż nadawcą towaru była firma "JINING FANG DA IMPORT EXPORT CORP." z Jining (Chiny), a odbiorcą - firma "EJA" z Żiliny (Słowacja). Przedmiotowe zgłoszenie zostało przyjęte przez urząd celny i zaewidencjonowane pod numerem MRN: T1 – [...]. Towar zwolniono do procedury tranzytu w dniu 26 sierpnia 2009 r. z dyspozycją o dostarczeniu do urzędu celnego przeznaczenia do dnia 2 września 2009 r. Wobec niedostarczenia przedmiotowego towaru wraz z dokumentami do urzędu celnego przeznaczenia ani żadnego innego urzędu celnego, wszczęto postępowanie poszukiwawcze, w toku którego wystąpiono do głównego zobowiązanego – P. Sp. z o. o. o nadesłanie dokumentów potwierdzających prawidłowe zakończenie procedury tranzytu jaką został objęty przedmiotowy towar.

W odpowiedzi Strona wskazała na czynności, które podjęła w celu wyjaśnienia sprawy, jednakże nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających zakończenie procedury tranzytu.

W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego wydano szereg decyzji administracyjnych, które jednakże zostały wyeliminowane z obrotu prawnego przez sąd administracyjny oraz przez organ celny drugiej instancji.

Naczelnik Urzędu Celnego wreszcie decyzją z dnia 7 lipca 2014 r. określił dług celny od przedmiotowego towaru w wysokości 135.339,00 zł w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego. Zobowiązanymi na mocy tej decyzji byli P. Sp. z o. o. , S. W. oraz A. M., którzy od powyższej decyzji wnieśli odwołania.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 21 listopada 2014 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję .

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podczas realizacji procedury tranzytu nastąpiło usunięcie towaru spod dozoru celnego. Nie ulega również wątpliwości, iż głównym zobowiązanym odpowiedzialnym za prawidłową realizację procedury tranzytu, którą objęto przedmiotowy towar była P. Sp. z o. o. Stąd też strona ta ponosi z mocy prawa odpowiedzialność za powstały dług celny.

W art. 221 ust. 3 WKC wyrażona jest zasada, zgodnie z którą powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 WKC, na czas trwania procedury odwoławczej. Jednakże, zgodnie z art. 221 ust. 4 WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach po upływie terminu trzech lat, określonych w art. 221 ust. 3 WKC. Termin ten, zgodnie z art. 56 Prawa celnego, nie może przekroczyć 5 lat od dnia powstania długu celnego.

Wpisana jako odbiorca towaru w polu 8 zgłoszenia tranzytowego z dnia 26 sierpnia 2009 r. firma Eva Jagneśakowa EJA Bajzova 2420/25 Źilina ID 44368909 ze Słowacji nie miała nic wspólnego z zamówieniem czosnku, a danymi tej firmy posłużono się bezprawnie. Także dokument przewozowy CMR budzi wątpliwości co do jego autentyczności, gdyż wskazany w nim kolejny przewoźnik i jednocześnie odbiorca towaru, rumuńska firma SC MINUERO lmport-Export srl z Bukaresztu faktycznie nie istnieje. Poza tym sam fakt usunięcia towaru spod dozoru celnego, co bezspornie miało miejsce w niniejszej sprawie, jest czynem zabronionym w rozumieniu art. 90 § 1 Kodeksu karnoskarbowego.

Organ celny pierwszej instancji dla pełnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych podjął wszelkie możliwe czynności, które niejednokrotnie były znacznie utrudnione, gdyż w większości opierały się na zeznaniach świadków i stron, a ze względu na upływ czasu, nie wszystkie fakty były możliwe do odtworzenia. Dodatkowo P. Sp. z o. o. w toku prowadzonego postępowania wskazywała jedynie kolejne osoby z imienia i nazwiska do przesłuchania, przerzucając cały ciężar dowodowy związany z identyfikacją tych osób na organ celny. Podczas gdy oczywistym jest, iż na podstawie danych personalnych ograniczających się wyłącznie do podania imienia i nazwiska identyfikacja osoby nie jest możliwa. Ustanowiona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej, nakłada na organ celny obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (celnym). Konstrukcja tego przepisu wskazuje jednoznacznie, iż realizując zasadę prawdy obiektywnej, organ celny musi mieć również na względzie zasadę ekonomiki postępowania i podejmować czynności, które są niezbędne do załatwienia sprawy. Organ celny nie podjął czynności w celu przesłuchania K. L. uznając, iż poszukiwanie kolejnej osoby, która ma wystąpić w sprawie w charakterze świadka tylko dlatego, że pośredniczyła w oddaniu dowodu rejestracyjnego właścicielowi naczepy, spowoduje jedynie zbędne przedłużanie postępowania, co z kolei naruszyłoby wyrażoną w art. 125 Ordynacji podatkowej - zasadę szybkości postępowania.

Co do zarzutu zaniechania poszukiwania P. T. ewentualnie T., to osoba ta była wskazywana przez P. Sp. z o.o. jako przedstawiciel słowackiego odbiorcy (którego - jak się okazało w toku postępowania - danymi bezprawnie się posłużono w niniejszej sprawie), a następnie wskazana w toku przesłuchania przez A. M. - jako właściciel towaru. Jednakże podkreślić należy, iż brak jest pewności, jak faktycznie brzmi nazwisko tej osoby (podawano T. i T.) oraz, czy jest ono prawdziwe. Poza tym przy braku innych danych osobowych niemożliwe jest ustalenie miejsca jej przebywania, a nawet prawidłowego jej zidentyfikowania, tym bardziej, że nie był to obywatel Rzeczpospolitej Polskiej.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji podjął wszelkie czynności dla zebrania pełnego materiału dowodowego, a więc ustalił wszystkich możliwych dłużników długu celnego powstałego w wyniku usunięcia towaru, objętego procedurą tranzytu spod dozoru celnego. Krąg wszystkich, możliwych do zidentyfikowania dłużników został określony. Jak już wyżej wspomniano, brak jest możliwości ustalenia miejsca przebywania, czy nawet prawidłowej identyfikacji osoby P. T./T., o ile taka osoba w ogóle istnieje. Przez tak długi okres prowadzenia postępowania, pomimo wielu różnorakich prób, organowi celnemu nie udało się ustalić faktycznego odbiorcy towaru oraz okoliczności związanych z ewentualnym dalszym transportem jeśli w ogóle taki nastąpił.

Spółka P. w toku prowadzonego postępowania pierwszoinstancyjnego wyjaśniała, iż wszelkie czynności były świadczone w niniejszej sprawie w sposób ustny, na podstawie ustaleń w rozmowach telefonicznych, (podczas których niemożliwa jest identyfikacja rozmówcy), ewentualnie w formie mailowej. Zgłoszenie tranzytowe na przewóz towaru wykonano na podstawie okazanej Spółce "P." faksowej kopii zlecenia przewozowego nr [...] z dnia 21 sierpnia 2009 r, (który to dokument, bez możliwości wglądu do oryginału, mógł zostać sfałszowany). Dodatkowo z dokumentu tego nie wynikało, aby to firma E. z siedzibą w Słowacji zlecała przewóz towaru. Nie określono również na jaki towar jest to zlecenie, a jako miejsce rozładunku wskazano Warszawę.

Spółka P., działając jako główny zobowiązany winna udokumentować dobór przewoźnika, lub zakwestionować zaproponowanego przez nabywcę lub odbiorcę przewoźnika jeśli ten nie daje gwarancji prawidłowej realizacji procedury tranzytu. Brak jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie oraz sposób w jaki główny zobowiązany wydał towar obejmując go procedurą tranzytu, charakteryzował się w świetle obowiązujących regulacji prawnych szeregiem zaniedbań i nieprawidłowości.

Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, iż Spółka P. nie dochowała należytej staranności w realizacji obowiązków wynikających z roli głównego zobowiązanego. Poprzez swoje nieprofesjonalne działanie doprowadziła do okoliczności, które sprzyjały podjęciu czynności zmierzających do usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Organ stwierdził, iż zeznania złożone przez T. K., A. D. oraz S. W. pozwoliły na prawidłową identyfikację A. J./M.. Przyczyniły się też w dostateczny sposób do ustalenia okoliczności działań podejmowanych przez A. M. w rozpatrywanej sprawie. Stąd też w ocenie organu nie zachodziła konieczność ponownego wzywania ww. świadków w celu dokonania identyfikacji osoby, której udział został już wyjaśniony. Zarzucając naruszenie przepisu art. 203 WKC S. W. podniósł, iż nie powinien ponosić odpowiedzialności za powstały dług celny, ponieważ nie był on ostatnim przewoźnikiem, usuniętego spod dozoru celnego towaru. Uzasadniając zarzut, przywołał okoliczność przejęcia towaru przez A. M. na parkingu strzeżonym w W. stwierdzając, iż przebieg zaistniałej sytuacji został odzwierciedlony w liście przewozowym CMR.

Nie sposób jednak przypisać powyższym wywodom słuszności, ponieważ z listu przewozowego CMR wynika, że towar został przekazany rumuńskiej firmie, która jak się okazało w toku postępowania celnego - nie istnieje. W dokumentacji przewozowej brak jest jakiejkolwiek informacji o innym przewoźniku, a dodatkowo S. W. nie dysponuje żadnym dokumentem, czy pokwitowaniem, na podstawie którego można by wnioskować, iż przekazał towar wraz z naczepą w celu dalszego transportu osobie trzeciej.

Odnosząc się do omawianego zarzutu na gruncie obowiązujących w tej materii regulacji prawnych organ podkreślił, iż S. W. jest dłużnikiem solidarnym za powstały dług celny na podstawie art. 203 ust. 3 tiret czwarte WKC, a więc z tytułu bycia osobą zobowiązaną do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty, nie zaś z tytułu uczestnictwa w usunięciu towaru spod dozoru celnego. Warto odnotować, iż przepisy wspólnotowe regulujące procedurę tranzytu, jako osobę odpowiedzialną w równej mierze co główny zobowiązany, za prawidłową realizację tej procedury wskazują również przewoźnika towaru pod warunkiem, że osoba ta posiadała wiedzę co do tego, że towary były objęte procedurą tranzytu.

Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje fakt, iż przewoźnikiem przedmiotowego towaru był S. W.. Z zebranego materiału dowodowego -w szczególności z zeznań Strony jednoznacznie wynika, iż był on w pełni świadomy, że przewozi towar objęty procedurą tranzytu, znajdujący się pod dozorem celnym, na którym ciążą należności względem Skarbu Państwa (w kwestii konieczności uregulowania należności monitował A. M.).

S. W., jako przewoźnik towaru objętego procedurą tranzytu, zgodnie z art. 96 ust. 2 WKC był zobowiązany do przedstawienia go w nienaruszonym stanie w urzędzie celnym przeznaczenia, w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów. Ponadto, norma art. 360 ust. 1 pkt. a i c RWKC, nakazuje przewoźnikowi dokonania wymaganych wpisów w Tranzytowym Dokumencie Towarzyszącym i przedstawienia go wraz z przesyłką organom celnym państwa członkowskiego, w przypadku przeładunku towarów na inny środek transportu, a przeładunek ten musi zostać dokonany pod nadzorem organów celnych, (które mogą ewentualnie zezwolić na dokonanie przeładunku bez ich nadzoru).

Jak ustalono w trakcie postępowania, S. W. z powodu awarii środka transportu przekazał przyczepę wraz z towarem oraz dokumentem tranzytowym innym osobom w celu dalszego transportu bez powiadomienia organu celnego. Na okoliczność tego faktu nie zażądał żadnego dokumentu potwierdzającego fakt przekazania dokumentów i ładunku. Przeładunek towaru nastąpił bez udziału i wiedzy organu celnego. Zasadne wydaje się stwierdzenie, iż poprzez swoje działanie S. W., jako przewoźnik towaru objętego procedurą tranzytu dopuścił się niedbalstwa i nie dopełnił ciążących na nim obowiązków, ułatwiając w konsekwencji usunięcie towaru spod dozoru celnego.

S. W. podjął się realizacji transportu przedmiotowego towaru, który jak wynikało z dokumentu tranzytowego winien być dostarczony na Słowację, pomimo nieposiadania stosownej licencji na międzynarodowy transport drogowy. Z pełną świadomością więc przyjął na siebie obowiązki, co do których z góry było wiadomo, że z przyczyn formalnych nie będzie mógł się wywiązać. Powyższe stawia, zdaniem organu, pod znakiem zapytania rzetelność, uczciwość i profesjonalizm S. W. w prowadzonej działalności gospodarczej z zakresu świadczenia usług transportowych, potwierdzając, zdaniem organu celnego tym bardziej słuszność przyjętej argumentacji na okoliczność niewywiązania się z przyjętych obowiązków.

Dla odpowiedzialności prawnej S. W. bez znaczenia pozostaje fakt, iż być może nie był on ostatnim przewoźnikiem towaru w ramach transportu na podstawie zgłoszenia tranzytowego. Stał się bowiem dłużnikiem celnym wskutek niedopełnienia swoich obowiązków, które były mu znane, a niedopełnienie tych obowiązków przyczyniło się do usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Organ wskazał ponadto, że w myśl cytowanej wyżej regulacji art. 203 ust. 3 tiret drugi WKC, dłużnikiem jest osoba, która nie tylko uczestniczy w usunięciu towaru spod dozoru celnego, ale jednocześnie wie lub powinna była wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego. Prawodawca wspólnotowy uzależnił możliwość uznania danej osoby za dłużnika od ustalenia, czy wiedziała ona lub mogła wiedzieć o tym, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego.

Z przeprowadzonych w toku postępowania celnego czynności wynika, iż A.M., prowadzący w 2009 r. działalność gospodarczą w formie parkingu strzeżonego w W. przy ul. [...], brał udział w ustaleniach dotyczących transportu 26 000 kg czosnku z G. na Słowację. W następstwie awarii pojazdu przewoźnika, skierował go na prowadzony przez siebie parking, gdzie składował przedmiotowy towar w czasie przeładunku. Z zeznań A. D. i T.K. oraz S. W., wynika jednoznacznie, że osoby te przy ustalaniu warunków przewozu kontaktowały się właśnie z A.M., który w owym czasie postanowił zataić swoją prawdziwą tożsamość i przedstawiał się jako A. J.. Powyższe osoby podczas przesłuchań dokonanych przez funkcjonariuszy Policji w dniach 22 i 25 marca 2010 r. wskazywały, iż kontaktowały się z A. pod numerem telefonu, który w tamtym czasie należał do A. M. - jak osobiście zeznał w trakcie przesłuchania w dniu 5 marca 2014r. Ponadto, na zleceniu przewozu nr [...] z dnia 21 sierpnia 2009 r. jako osoba do kontaktu był wskazany "pan A. z numerem telefonu A. M.." Podkreślić należy, iż na tymże zleceniu odręcznie napisano dodatkowo imię i nazwisko A. M. wraz z jego numerem telefonu oraz nazwę firmy, którą prowadzi jako osoba fizyczna, tj.: "M.". Pozostałe strony postępowania, zgodnie twierdziły, że A. J./M., z którym dokonywali ustaleń w niniejszej sprawie w sierpniu 2009 r. prowadził parking strzeżony w W. przy ul. [...].

Ponadto, S. W., zapoznając się z aktami sprawy, rozpoznał A. M., jako osobę, z którą ustalał warunki przewozu przedmiotowego towaru oraz, której przekazał towar po wystąpieniu awarii jego pojazdu, a następnie odebrał od niego swoją naczepę i pusty kontener z parkingu przy ul. [...] w W.. Podczas przesłuchania w charakterze świadka w dniu 5 marca 2014 r., A.M., zapytany o spotkanie na jego parkingu z S. W., doskonale wiedział, o jaką osobę i sprawę chodzi.

Powyższe fakty dowodzą, zdaniem organu, w sposób jednoznaczny, iż osoba, która w 2009 r. przedstawiała się S. W. i pracownikowi P. Sp. z o.o. jako A. J. była w rzeczywistości A. M., który od początku organizował transport przedmiotowego towaru. W dalszej kolejności, poprzez odebranie towaru od przewoźnika i przekazanie go jak zeznał do dalszego transportu bez poinformowania organu celnego o fakcie dokonania przeładunku towaru, A. M. był osobą uczestniczącą w usunięciu towaru spod dozoru celnego. Jednakże, jak wyżej wspomniano, prawodawca wspólnotowy uzależnił uznanie osoby uczestniczącej w usunięciu towaru spod dozoru celnego za dłużnika celnego od ustalenia, czy osoba ta była świadoma, iż jej działania prowadzą do usunięcia towaru spod dozoru celnego, a w pierwszym rzędzie, czy wiedziała, że towar znajduje się pod dozorem celnym oraz czy miała lub powinna była wiedzieć o istnieniu jednej lub większej ilości nieprawidłowości.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza ponad wszelką wątpliwość, iż A. M. miał świadomość, że towar znajduje się pod dozorem celnym, choćby na podstawie faktu otrzymania od S. W. dokumentu tranzytowego, jak też wcześniej czynionych ustaleń dotyczących organizacji transportu, w tym rozmowy, (o której wspominał S. W. na przesłuchaniu w charakterze strony) o konieczności uregulowania należności celnych ciążących na przedmiotowym towarze. Poza tym jak zeznała A. D., otrzymała od A.J./M. oryginał konosamentu, który był niezbędny do objęcia towaru procedurą tranzytu, w celu przewozu towaru niewspólnotowego na Słowację.

Mając powyższe na względzie, nie ulega wątpliwości, iż A.M. był świadomy tego, że składowany podczas przeładunku na jego parkingu towar został objęty procedurą tranzytu, a tym samym znajduje się pod dozorem celnym. Przy zachowaniu należytej staranności powinien więc wiedzieć, że w przypadku przejęcia towaru od przewoźnika wskazanego w zgłoszeniu celnym (identyfikowanego poprzez numery rejestracyjne ciągnika i naczepy w polu 18 zgłoszenia tranzytowego), przez inną osobę oraz inny pojazd, istnieje koniczność informowania organów celnych, ponieważ czynność taka powoduje usuniecie towaru spod dozoru celnego. Strona powinna być świadoma powyższego obowiązku, lub przy zachowaniu należytej staranności powinna była powziąć wiedzę, jakich czynności należy dopełnić w sytuacji zmiany środka transportu, (tym bardziej, że sama prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie transportu drogowego), a przejęcie przyczepy z towarem, skutkujące usunięciem spod dozoru celnego odbywało się na parkingu, którym dysponowała i zarządzała w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

W zaistniałych okolicznościach faktycznych, uznanie w rozpatrywanej sprawie A. M. za dłużnika celnego na podstawie art. 203 ust. 3 tiret drugie WKC, jako osoby uczestniczącej w usunięciu towaru spod dozoru celnego jest uzasadnione.

Zatem Naczelnik Urzędu Celnego zasadnie określił w decyzji z dnia 7 lipca 2014 r. powstanie długu celnego, przyjmując jako solidarnych dłużników: głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu – P. Sp. z o. o., przewoźnika towaru w osobie S. W. oraz A. M., który jako prowadzący parking strzeżony brał udział w przeładunku towaru, skutkującym usunięciem towaru spod dozoru celnego.

Skargę do Sądu wniosła P. Sp. z o.o. w S., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji w części dotyczącej P. Spółki z o.o. w S. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:

- art. 221 ust. 4 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny z dnia 12 października 1992 r. (Dz. Urz. UE. L Nr 302, str. 1 ze zm.; dalej także jako: "WKC") w zw. z art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. nr 68 poz. 622 ze zm.; dalej także jako "Prawo celne") poprzez jego zastosowanie w warunkach niniejszego postępowania, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby zachodziły przesłanki dla zastosowania możliwości powiadomienia dłużnika o kwocie należności w wydłużonym 5-letnim terminie;

- art. 55 pkt 2 ustawy Prawo celne w zw. z art. 221 ust. 3 WKC poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie pomimo upływu 3-letniego terminu od dnia powstania długu celnego i niepowiadomienie w tym czasie strony o kwocie tego długu, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby zachodziły przesłanki dla możliwości zastosowania w sprawie terminu 5-letniego na powiadomienie o kwocie należności, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji określającej wymiar należności celnych, podczas gdy w świetle art. 55 ust. 2 ustawy Prawo celne zaksięgowanie i pobranie należności nie jest dopuszczalne w niniejszej sprawie, a tym samym postępowanie zmierzające do wydania decyzji określającej kwotę należności ulec winno umorzeniu;

- art. 233 § 1 pkt 1 i 2 a) ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.; dalej także jako: "Ordynacja podatkowa") w zw. z art. 120 w zw. z art. 122 oraz art. 187 § 1 oraz art. 188 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że winna ona zostać uchylona w sytuacji gdy organ I instancji nie zebrał całości materiału dowodowego w sprawie oraz nie przeprowadził dowodów z zeznań koniecznych i wnioskowanych przez strony świadków, podczas gdy przeprowadzenie wnioskowanych dowodów pozwoliłoby na ustalenie jakie były dalsze losy ładunku będącego przedmiotem niniejszego postępowania, po jego przekazaniu przez S. W.na parkingu mieszczącym się przy ulicy [...] w W., w szczególności kto uczestniczył w przekazaniu i w jakim charakterze, które to ustalenia mają decydujące znaczenie dla określenia pełnego kręgu osób będących dłużnikami, a co za tym idzie stron postępowania i adresatów decyzji określającej, zaś cytowane regulacje nakazują organom administracji publicznej w oparciu o obowiązujące przepisy prawa dokonywać dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym poszukiwać niezbędnych dowodów, jak również rozpatrywać zebrany materiał dowodowy w pełnym zakresie, a w szczególności uwzględniać żądania stron, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy,

- art. 233 § 1 pkt 1 i 2 a) ustawy Ordynacja podatkowa w zw. art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne w zw. z art. 133 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 213 w zw. z art. 96 ust. 2 WKC oraz art. 203 ust. 1 i ust. 3 tiret 1-3 WKC poprzez aprobatę stanowiska wyrażonego przez organ I instancji, zgodnie z którym stronami postępowania są wyłącznie skarżąca – P. sp. z o.o., S. W. oraz A. M. i utrzymanie w mocy decyzji określającej wyłącznie wobec wyżej wskazanych, podczas gdy stroną postępowania zakończonym wydaniem ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz Naczelnika Urzędu Celnego powinien być również co najmniej P. T., który wskazywany był przez świadków jako osoba występująca w imieniu odbiory towaru, a której w świetle zeznań A.M. na parkingu przy ulicy [...] w W. został przekazany ładunek, a co za tym idzie ewentualna decyzja określająca kwotę należności celnych przewozowych powinna być wydana również względem ww. osoby, z uwagi na solidarną odpowiedzialność wszystkich podmiotów na podstawie art. 213 WKC, jak również przy uwzględnieniu faktu, że art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, że stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego dotyczy działanie organu, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że winna ona z powodu w/w uchybień zostać uchylona.

Skargę do Sądu wniósł również S. W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w części dotyczącej S. W. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie następujących przepisów:

art. 120, art. 121, art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 203 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez prowadzenie postępowania tylko wobec P. Sp. z o.o., S. W. oraz A. M. podczas gdy odpowiedzialnym w sprawie jest także odbiorca towaru – P. T., którego imię i nazwisko zostało ujawnione w toku przeprowadzonego postępowania; organ I instancji nie rozpoznał istoty sprawy i nie przeprowadził postępowania dowodowego wnikliwie w całości tj. nie ustalił kto był odbiorcą towaru, w konsekwencji nie ustalił kręgu osób odpowiedzialnych za dług celny mimo iż taki obowiązek na nim spoczywał,

art. 213 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks celny WCK w zw. z art. 96 ust. 2 WCK wraz w z. z art. 203 ust. 1 i ust. 3 tiret 1-3 WCK, w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne poprzez błędne ustalenie, że stroną postępowania są tylko wskazani w treści decyzji skarżący S. W., P. sp. z o.o. oraz A.M., i że odpowiedzialność za usunięcie towaru spod dozoru celnego powinien ponosić m. in. S. W., który jednak przekazał towar A. M.,

art. 187 oraz 188 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadną odmowę przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez Skarżącego, tj. dowodu z zeznań świadków T. i A. K. oraz A. D. oraz dowodu z zeznań świadka K. L. wnioskowanego przez uczestnika P. sp. z o.o., co w istocie powoduje że organ pierwszej instancji nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie,

-art. 202 ust 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez uznanie skarżącego za jednego z dłużników celnych i orzeczenie o jego odpowiedzialności za dług celny w sytuacji, gdy był on tylko jednym, z kilku przewoźników na trasie co wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe i przekazał towar A. M., który miał wiedzę o tym, iż towar podlega procedurze celnej, a który według dokonanych przez organ ustaleń był właścicielem towaru.

Skarga wniesiona przez A. M. została prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 1 września 2015r. w sprawie III SA/Gd 154/15.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączył sprawę o sygn. akt III SA/Gd 152/15 ze skargi P. Sp. z o.o. w S. ze sprawą III SA/Gd 153/15 ze skargi S. W. w przedmiocie wymiaru należności celnych w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod sygnaturą III SA/Gd 152/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. .Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako – p.p.s.a.).

Art. 203 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny z dnia 12 października 1992 r. (Dz. Urz. UE. L Nr 302, str. 1 ze zm.; dalej także jako: "WKC") stanowi, że dług celny w przywozie powstaje w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym. Zgodnie z art. 203 ust. 3 WKC dłużnikami są:

– osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego,

– osoby, które uczestniczyły w tym usunięciu, i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego,

– osoby, które nabyły lub posiadały towar, i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego, i

– odpowiednio osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty.

Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 13 WKC "dozór celny" oznacza ogólne działania prowadzone przez organy celne w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz, w razie potrzeby, innych przepisów mających zastosowanie do towarów znajdujących się pod dozorem celnym. Usunięciem spod dozoru celnego jest każde działanie lub zaniechanie, którego skutkiem jest choćby tylko czasowe uniemożliwienie lub utrudnienie organom celnym możliwości dostępu, przeprowadzenia kontroli towarów objętych dozorem celnym.

Bezsporne jest to, że doszło do usunięcia określonego w zaskarżonej decyzji transportu czosnku spod dozoru celnego. Skarżąca spółka P. jest niewątpliwie głównym podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej tranzytu – co wynika wprost z deklaracji celnej znajdującej się na karcie 13 akt administracyjnych. Z tego też powodu pozostaje na podstawie art. 203 ust. 3 tiret 4 WKC podmiotem odpowiedzialnym z tytułu długu celnego powstałego wskutek usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Skarżącemu S. W. powierzono wykonanie transportu towaru. Posiadał on dokumenty, z których wynikało, że towar pozostaje pod dozorem celnym.

Artykuł 360 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.1993.253.1 ze zm.) zwanego dalej RWKC stanowi, że przewoźnik jest zobowiązany dokonać wymaganych wpisów w Tranzytowym Dokumencie Towarzyszącym - Tranzytowym Dokumencie Towarzyszącym/Bezpieczeństwo i przedstawić go wraz z przesyłką organom celnym państwa członkowskiego, na którego terytorium znajduje się środek transportu w przypadku przeładunku towarów na inny środek transportu; przeładunek ten musi zostać dokonany pod nadzorem organów celnych, które mogą jednakże zezwolić na dokonanie przeładunku bez ich nadzoru.

Zatem przeładunek towaru podlegającego dozorowi celnemu na inny środek transportu powinien być co najmniej zgłoszony organom celnym. Skarżący S. W. nie uczynił zadość obciążającemu go obowiązkowi i nie zgłosił organom celnym faktu przekazania przewożonego towaru innemu podmiotowi wraz z dokumentami. Jeśli uczynił tak, przekazując towar osobie, której tożsamości nie zweryfikował, nie zapewnił sporządzenia dokumentu potwierdzającego przekazanie towaru, oraz nie powiadomił właściwego organu celnego o zaistniałej sytuacji, to w pełni trafna jest ocena dokonana przez orzekające w sprawie organy, że S. W. nie dopełnił obowiązków przewoźnika, obciążających go w związku z pozostawaniem przewożonego towaru pod dozorem celnym w ramach procedury tranzytu. Jego odpowiedzialność z tytułu długu celnego powstałego wskutek usunięcia towaru spod dozoru celnego opiera się zatem na przepisie art. 203 ust. 1 tiret czwarte WKC.

U podstaw odpowiedzialności skarżącego A. M. leży natomiast, jak słusznie to stwierdziły organy celne obu instancji przepis art. 203 ust. 1 tiret drugie WKC. Należy uznać za w pełni przekonującą argumentację organów celnych wywodzących, że jest on osobą, która w toku czynności związanych z przewozem towaru występowała pod nazwiskiem A. J.. Organy celne przedstawiły logiczny ciąg dowodów i zdarzeń (dokumenty przewozowe z adnotacjami dotyczącymi firmy M., identyczność numerów telefonów, zeznania S. W.), które tezę o tożsamości osoby posługującej się nazwiskiem A. J. i A. M. potwierdziły. Skoro zaś A. M. był osobą , która przejęła towar od przewoźnika S. W. z pominięciem wszelkich czynności formalnych wymaganych prawem, a następnie nie doprowadziła do prawidłowego zamknięcia procedury tranzytu to słusznie uznały go organy celne za osobę współodpowiedzialną odpowiedzialność z tytułu długu celnego powstałego wskutek usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu podnoszonego w skargach, dotyczącego możliwości wydania decyzji w przedmiocie długu celnego po upływie 3 lat od daty jego powstania, to stwierdzić należy, że słuszny jest pogląd organów celnych co do tego, że znajduje w sprawie zastosowanie art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. nr 68 poz. 622 ze zm.; dalej także jako "Prawo celne"), przedłużający termin przedawnienia, zgodnie z art. 221 ust. 4 WKC.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że art. 221 ust. 4 WKC dodany został w obecnym brzmieniu przez art. 1 pkt 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2700/2000 z dnia 16 listopada 2000 r. (Dz.U.UE.L.2000.311.17) zmieniającego WKC z dniem 19 grudnia 2000 r. Stanowi on, że jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3.

Odpowiednikiem dzisiejszego art. 221 ust. 4 WKC, był uprzednio art. 221 ust. 3 tego rozporządzenia, zgodnie z którym powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Jednakże gdy przyczyną tego, że organy celne nie mogły określić dokładnej kwoty opłat prawnie należnych, był czyn podlegający postępowaniu sądowemu w sprawach karnych, dłużnika można powiadomić po upływie wspomnianego trzyletniego terminu, o ile przewidują to obowiązujące przepisy. Takie brzmienie art. 221 ust. 3 WKC przestało obowiązywać z dniem 19 grudnia 2000r. i zastąpiono je regulacją cytowanego powyżej art. 221 ust. 4 WKC oraz art. 221 ust. 3 WKC, który obecnie stanowi, że "powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej".

Zatem orzecznictwo ETS, powoływane w skardze spółki P., dotyczące uzależnienia przedłużenia terminu przedawnienia długu celnego od tego, by czyn podlegający postępowaniu sądowemu w sprawach karnych był przyczyną niemożności określenia dokładnej kwoty opłat prawnie należnych, ukształtowało się na tle stanów faktycznych podlegających wcześniejszym regulacjom prawa unijnego. Powoływane orzeczenia straciły jednak aktualność z chwilą wejścia w życie nowej regulacji art. 241 ust. 4 WKC. W jej świetle samo stwierdzenie, że dług powstał w wyniku czynu karalnego sądownie może powodować przedłużenie terminu przedawnienia zgodnie z prawem krajowym. Stosowną regulację prawa krajowego zawiera art. 56 Prawa celnego, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Brzmienie powyższych regulacji nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych i zostały one przez organy orzekające w sprawie właściwie zastosowane.

W skargach podnoszono także zarzut naruszenia prawa wskutek zaniechania przez organy celne poszukiwań świadków K. Ł. oraz P. T. /T.. Zarzuty te nie zasługiwały na uwzględnienie. Stwierdzić należy, że inicjatywa dowodowa strony w postępowaniu celnym, oparta na przepisie art.188 Ordynacji podatkowej musi wyrażać się w skonkretyzowanym wniosku dowodowym, umożliwiającym przeprowadzenie wnioskowanego istotnego dla rozstrzygnięcia dowodu. Nie czyni zadość temu wymogowi wskazanie danych wnioskowanych świadków ograniczone do niepewnego brzmienia imienia i nazwiska. Zwrócić należy uwagę na to, że procedura tranzytu jest procedurą celną wysoce sformalizowaną i podejmowane w jej ramach czynności powinny zwykle znajdować swe odzwierciedlenie w formie dokumentów. W aktach sprawy celnej, a także w aktach spraw sądowoadministracyjnych i karnych nie znajduje się żaden dokument, w którym pojawiłyby się wymienione osoby, jako uczestnicy procedury celnej. K.Ł. miałby być osobą, która jedynie przekazała S. W. dowód rejestracyjny naczepy. Czynność tę słusznie uznały organy celne za pozbawioną znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy celnej dotyczącej usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Natomiast osoba P. T./T. – Słowaka, pojawiła się w zeznaniach A. M., który twierdził, że osoba ta zabrała kontener, przywieziony do W. przez S. W.. W kolejnych już jednak zeznaniach składanych w postępowaniu karnym A.M. unikał podawania danych tej osoby. Przesłuchiwany w dniu 1 czerwca 2015r. sprawie IX K 257/14 Sądu Rejonowego zeznał, że "osoba o imieniu P. i nazwisku na literę "T" przyjechała po naczepę...Nazwisko T. chyba padło w trakcie przesłuchiwania w Urzędzie Celnym". Przesłuchiwany na rozprawie przed Sądem Okręgowym wcześniej, bo w dniu 20 listopada 2014r. w sprawie V Ka 298/14 zeznał: "przyjechał po tę kopertę jakiś Słowak, nie znałem tego człowieka... Koperty nie wydawałem osobiście Słowakowi. Tam było podane przez telefon nazwisko słowackie i dlatego uważam, że przyjechał po tę kopertę Słowak. Ja tego Słowaka nie widziałem. Kopertę wydawał mój pracownik i mówił mi, że przyjechał Słowak i stąd moja wiedza w tym temacie". W zeznaniach tych chodziło, co należy podkreślić o kopertę zawierającą dokumenty dotyczące tranzytu towaru pozostającego pod dozorem celnym.

W tej sytuacji wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z zeznań w charakterze świadka P.T./T. słusznie nie zostały uwzględnione przez organy celne. Brak pewnych informacji co do brzmienia nazwiska świadka (cyt.: zeznania A. M. – "było podane przez telefon nazwisko słowackie i dlatego uważam, że przyjechał po tę kopertę Słowak"), brak jakichkolwiek informacji o miejscu zamieszkania, a także brak pewności co do narodowości (wnioskowanie z brzmienia nazwiska), uczyniły niemożliwym uwzględnienie analizowanego wniosku dowodowego.

Należy przy tym zważyć, że upływający w końcu sierpnia 2015r. termin przedawnienia długu celnego z tytułu usunięcia towaru spod dozoru celnego nakładał na prowadzące postępowanie organy celne działanie ze szczególną dbałością o zachowanie wynikającej z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej zasady działania wnikliwie i szybko i posługiwania się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Organy celne prowadząc postępowanie musiały bowiem brać pod uwagę, że pozostaje w interesie stron postępowania celnego takie jego przedłużenie, które doprowadzi do przedawnienia długu, zgodnie z art. 221 ust. 4 WKC w związku z art. 56 Prawa celnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.