Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 588/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2022r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2022 r. nr [...] Prezydent M. B., na podstawie art. 104 k.p.a., art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz.111, dalej powoływana jako "u.ś.r.") odmówił G. O. ("Skarżącemu") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką J. O..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem z [...] listopada 2021r. Skarżący zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Organ ustalił, że orzeczeniem z [...] września 2021 r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności zaliczył J. O. (urodzoną [...] września 1935r.) do osób w znacznym stopniu niepełnosprawnych na stałe, daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, natomiast orzeczony stopień niepełnosprawności istnieje od [...] maja 2021r. Organ przytoczył treść art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. i wskazał, że ustawodawca nie zmienił przepisu dotyczącego wieku nabycia niepełnosprawności, tym samym nie pozostawił organom prawa do przyznania przedmiotowego świadczenia na osoby, u których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25 roku życia. Organ zauważył, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 nie oznacza usunięcia kryterium wieku powstania niepełnosprawności jako przesłanki warunkującej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, poprawienie stanu prawnego należy wyłącznie do ustawodawcy, który biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Dalej organ wskazał, że w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego. Dodatkowo organ wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez Skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad matką – co organ wywiódł z porównania dat zaliczenia J. O. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (maj 2021r.) i daty zakończenia aktywności zawodowej przez Skarżącego (2017r.). Organ, powołując się na przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. podniósł także, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności wywiad środowiskowy, nie pozwala na przyjęcie, że opieka sprawowana przez Skarżącego nad matką nie ma charakteru absorbującego w stopniu uniemożliwiającym podjęcie przez Skarżącego jakiejkolwiek aktywności zawodowej, a zakres wykonywanej opieki nad niepełnosprawną w znacznej części polega na wykonywaniu czynności dnia codziennego.

Od powyższej decyzji G. O. wniósł odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu przedstawił ponownie zakres czynności opiekuńczych, jakie sprawuje nad matką. Podniósł też, że opiekuje się matką od wielu lat, a stan jej zdrowia ulega systematycznemu pogorszeniu, wykluczając obecnie możliwość podjęcia zatrudnienia.

Decyzją z [...] kwietnia 2022r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu albowiem w sprawie nie została spełniona podstawa przesłanka nabycia prawa do wnioskowanego świadczenia – a mianowicie brak jest związku między rezygnacją z zatrudnienia przez Skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Kolegium ustaliło bowiem, że Skarżący przez całe swoje życie pozostawał w zatrudnieniu jedynie przez 12 lat i to do grudnia 2016r. Wskazując na powyższe oraz na okoliczność, że niepełnosprawność matki Skarżącego powstała w 2021r. organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w sprawie nie mamy do czynienia z rezygnacją przez Skarżącego z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką. Kolegium w pełni podzieliło też stanowisko organu I instancji, że opieka sprawowana przez Skarżącego nad matką ma charakter okazjonalny. SKO zwróciło przy tym uwagę na nieprowadzenie przez Skarżącego wspólnego gospodarstwa domowego z matką (oddzielne zamieszkiwanie) oraz na oświadczenia J. O., która w trakcie wywiadu nie potwierdziła, aby jej syn przychodził do niej codziennie.

Na powyższą decyzję G. O. wniósł skargę do tut. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się ponownego przeanalizowania sprawy. Za krzywdzące uznał stanowisko SKO. Zarzucił organowi wybiórcze ustosunkowanie się do okoliczności sprawy i posługiwanie się przykładami dostosowanymi do przyjętej narracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem z 26 września 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu z 22 lipca 2022r. i informacji o możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Rozprawy takiej nie można było jednak przeprowadzić z uwagi na fakt, że strony postępowania nie potwierdziły posiadania możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie - co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do wyjaśnienia tak dokonanej oceny to w pierwszej kolejności wskazać należy, że wadliwe jest stanowisko organu I instancji (do którego SKO nie odniosło się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia), iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18-ego lub 25-ego roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.

W ocenie Sądu błędne jest jednak, a co najmniej przedwczesne, stanowisko organów obu instancji co do braku związku pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia (rezygnacją z zatrudnienia) a koniecznością sprawowania opieki nad jej niepełnosprawną w z stopniu znacznym matką.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący sprawuje opiekę nad ponad osiemdziesięcioletnią matką. Organy podkreśliły jednak, że znaczny stopień niepełnosprawności u matki Skarżącego ustalono od 2021r. natomiast ostatnie zatrudnienie Skarżącego miało miejsce w 2016r. Organy uznały zatem, że tym samym brak aktywności zawodowej Skarżącego nie ma związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką.

Zdaniem Sądu, kategoryczne twierdzenie organów w tym zakresie nie może być uznane za prawidłowe (w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r.) i nie da się go jednoznacznie wyprowadzić ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zestawienie daty ustalenia stopnia niepełnosprawności matki Skarżącego z datą zaprzestania przez niego z aktywności zawodowej nie może być uznane za rozstrzygające o braku związku pomiędzy sprawowaną przez Skarżącego opieką, a niemożnością podjęcia przez niego zatrudnienia.

Odnotować należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, iż rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako - jego niepodejmowanie - z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom opiekę tę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu nie jest istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20 – dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA). Podkreślenia wymaga również, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego niepodejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi o to świadczenie, dlatego nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20 – dostępny na stronie jw.).

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, zakwestionowanie przez organy prawa Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że jego aktywność zawodowa zakończyła się w 2016r., natomiast niepełnosprawność w stopniu znacznym matki powstała w 2021 r. stanowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż przepis ten nie uzależnia możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia tylko i wyłącznie od faktu rezygnacji z zatrudnienia spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w szczególności wskazany przepis nie wprowadza warunku, aby moment powstania niepełnosprawności danej osoby pokrywał się z momentem rezygnacji opiekuna z zatrudnienia. Wbrew stanowisku organów treść wskazanego przepisu nie dowodzi, aby data rezygnacji z zatrudnienia mogłaby mieć decydujące znaczenie dla oceny istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej a koniecznością poświęcenia się wyłącznie sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną. Powyższe uwagi należy odnieść również do niepodejmowania przez opiekuna niepełnosprawnej osoby zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy zatem podkreślić, że to czy Skarżący we wcześniejszych okresach pozostawał w zatrudnieniu i czy z niego rezygnował oraz z jakich nastąpiło to powodów, pozostawało bez znaczenia dla oceny aktualnej sytuacji Skarżącego sprawującego opiekę nad niepełnosprawną matką. Istotne jest, czy obecnie spełnia - z uwagi na faktyczną opiekę nad matką - przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Skarżący wystąpił bowiem w listopadzie 2021 r., dlatego istotne dla sprawy pozostawało, czy aktualnie (w tym okresie sprawowania opieki) Skarżący jest potencjalnie gotowy do pracy i czy sprawowana przez niego faktyczna opieka nad matką (jej rozmiar) uniemożliwia jemu podjęcie aktywności zawodowej w jakimkolwiek zakresie. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być bowiem dokonywana adekwatnie do czasu, w jakim dana osoba wystąpiła o przyznanie świadczenia. Zauważyć też należy, że powyższa regulacja jest skierowana do osób obiektywnie zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem tego zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Musi więc istnieć bezpośredni związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. W orzecznictwie za taki brak związku przyczynowego uznaje się przypadek opiekunów, którzy zostali uznani za całkowicie niezdolnych do pracy (vide: wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/2 - dostępny jw.). Z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w kontrolowanej sprawie.

W ocenie Sądu, organy w sposób dowolny stwierdziły także, że konieczność i zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką przez Skarżącego nie ma charakteru stałego i ciągłego. Po pierwsze zdaniem Sądu organ formułując powyższe tezy w ogóle nie ustosunkował się do okoliczności występowania schorzeń u matki Skarżącej (choroby geriatryczne – [...]). Tymczasem przy ocenie możliwości samodzielnej egzystencji należy przede wszystkim brać pod uwagę całokształt schorzeń, na które osoba wymagająca opieki cierpi i z uwagi na ich charakter oraz związane z tym potrzeby niepełnosprawnego (leczenie czy rehabilitację) dokonać wszechstronnej oceny jego rzeczywistych możliwości samodzielnego sprostania podstawowym czynnościom związanym z prawidłowym funkcjonowaniem w środowisku. Po drugie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie daje wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Z materiału dowodowego nie wynikają bowiem jakiekolwiek ustalenia dotyczące jakie dokładnie czynności opiekuńcze wykonuje Skarżący i ile dane czynności - które są niezbędne przy opiece - zajmują Skarżącemu. Nie przeprowadzono wywiadu w miejscu zamieszkania matki Skarżącego i w miejscu zamieszkania Skarżącego. Przyjęto wyłącznie oświadczenia od zainteresowanych osób. Przy czym organ odwoławczy zakwestionował twierdzenia Skarżącego, że sprawuje on opiekę nad matką, która zajmuje ok. 6 godzin dziennie i jest sprawowana przez 5 dni w tygodniu. Za wiarygodne uznał zaś oświadczenie matki Skarżącego, która wskazała na pomoc udzielaną "codziennie lub co drugi dzień" przez jej syna. Organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób przekonywujący dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom Skarżącego – co pozwala podzielić zarzut skargi co do wybiórczego odniesienia się do zgromadzonego sprawie materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga jednak to, że stałej i ciągłej opieki nie należy rozumieć, jako wykonywanie opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. W ocenie Sądu istotne dla właściwego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jest zobrazowanie czasu faktycznej i koniecznej obecności Skarżącego przy matce w ciągu doby i tym samym dokonanie realnej oceny możliwości pogodzenia przez Skarżącego możliwości wykonywania pracy zarobkowej (choćby w niepełnym zakresie czasu pracy) z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie adekwatnym do posiadanych przez nią schorzeń. Organ winien mieć na uwadze, że opieka nad niepełnosprawną osobą polega również na wykonywaniu takich podstawowych czynności jak sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, i to te czynności – umożliwiające przecież egzystencję osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym – stanowią rdzeń tej opieki. W zależności od sytuacji osoby niepełnosprawnej mogą one jednak przybierać postać czynności bardziej czasochłonnych i angażujących. Rolą organu jest zaś ustalenie charakteru i koniecznego wymiaru w tej konkretnej sprawie tej pomocy, a dalej ocena, czy wykonywanie czynności domowych związanych z opieką nad niepełnosprawną rzeczywiście pozbawia Skarżącego możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Bez precyzyjnego ustalenia zakresu sprawowanej opieki (zarówno pod względem wykonywanych czynności, jak i pór dnia przeznaczonych na tę opiekę) nie jest możliwe tak jednoznaczne, jak uczyniły to organy, przesądzenie przedmiotowej kwestii.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w prowadzonym postępowaniu organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadząc postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uwagi na zasadę swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Poza tym, zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, przewidzianą w art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Podkreślić należy, że zarówno przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i odmowa przyznania tego prawa powinno wynikać z tak przeprowadzonego postępowania, by nie było wątpliwości, że stronie przysługuje to prawo, bądź że prawo to jej nie przysługuje. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przysługującym jedynie za samo sprawowanie opieki, lecz związanym z koniecznością rezygnacji z wykonywania pracy zarobkowej w celu opieki tej sprawowania lub niepodejmowania pracy z tego właśnie względu. Wykonywanie opieki i jej rozmiar musi uniemożliwiać podjęcie pracy, bądź wymuszać na opiekunie rezygnację z aktywności zawodowej. W niniejszej sprawie nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, czy w przypadku Skarżącego tego rodzaju przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia zachodzą, czy też nie.

Zdaniem Sądu sytuacja ta sprawia - nie przesądzając sposobu rozstrzygnięcia sprawy - że odmowa przyznania Skarżącemu przedmiotowego świadczenia nastąpiła, co najmniej przedwcześnie. Wskazane naruszenia prawa przez organy obu instancji powodują, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca powinny być wyeliminowane z obiegu prawnego.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdził, że decyzje obu organów orzekających zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.