Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1260/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art.17 ust. 1 i ust. 1b
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez B. B. (dalej skarżąca), decyzją z dnia 4 września 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn.,Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej zwanej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz., 1257, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2017 r., znak: [...], orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad D. H., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Na skutek wniosku skarżącej, złożonego w dniu 29 czerwca 2017 r., Wójt Gminy wydał w dniu [...] 2017 r. decyzję, znak: [...], orzekając o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką D. H., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ I instancji ustalił zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. W ocenie organu analiza zebranego materiału dowodowego, w tym dowodów z przesłuchań świadków, prowadzi do wniosku, że zakres sprawowanej opieki nad D. H. nie pozbawia skarżącej możliwości podjęcia lub kontynuacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. D. H. jest bowiem osobą samodzielną, nie wymaga stosowania specjalnej diety, ani tym bardziej specjalnej opieki. Pomoc skarżącej polegająca na wożeniu mamy do lekarza, czy zakup leków może być wykonywana po godzinach pracy zwłaszcza, że wymagająca opieki wraz z synem W. i jego żoną B., którzy nie uchylają się od opieki, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Sporadyczna zatem pomoc skarżącej (mieszkającej po przeciwnej stronie drogi) nie wklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, co jest oczywiste w sytuacji, w której większość pracujących zawodowo opiekuje się jednocześnie chorym członkiem rodziny. W związku z tym oraz okolicznością, że niepełnosprawność D. H. powstała po ukończeniu, określonego w art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wieku, zaszły zdaniem organu I instancji przesłanki do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odwołując się od powyższej decyzji, skarżąca podniosła, że jej matka pozostaje w stałym leczeniu i wymaga opieki i pomocy innych osób, co potwierdza orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 30 maja 2017 r., znak: [...]. Opiekuje się mamą pomagając jej przy toalecie, ubraniu się. Przygotowuje cztery razy dziennie posiłki, mierzy ciśnienie, pomaga przy wieczornej toalecie i przygotowaniu łóżka. Ponadto jeździ z mamą do lekarza co najmniej dwa razy w miesiącu. Czynności te nie pozwalają skarżącej na podjęcie pracy zarobkowej ani pracy w gospodarstwie rolnym. Uważa, że wydana decyzja pozbawiającą ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest krzywdząca. Pozbawia ją bowiem środków do życia i dyskryminuje ją i mamę różnicując prawo osób do tego świadczenia ze względu moment powstania niepełnosprawności. Wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 389/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu ma moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki jest niezgodny z art. 32 Konstytucji. Nadto podniosła, że nikt nie pytał jej mamy, czy jest osobą samodzielną, a organ przyjął tylko zeznania świadków i jej oświadczenie. Uważa, że organ podważył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności odrzucając jej oświadczenie w zakresie zakresu sprawowanej przez nią opieki.

Opisaną na wstępie decyzją 4 września 2017r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po wskazaniu treści art. 17 ust. 1 i 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdziło, że skarżąca nie przedstawiła żadnego innego dokumentu poza orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, iż niepełnosprawność jej matki powstała przed ukończeniem wieku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. SKO, w świetle dowodów ze świadków - syna i synowej skarżącej - że to właśnie oni, a w razie potrzeby i ich córka, opiekują się rzeczywiście D. H., stwierdziło, że słusznie uznał organ I instancji, iż skarżąca wykonuje jedynie sporadyczną opiekę nad matką, która jest osobą samodzielną i nie wymaga opieki w czynnościach samoobsługowych. Zdaniem Kolegium mimo odmiennych twierdzeń skarżącej w zakresie sprawowanej opieki, bardziej wiarygodna jest wersja przedstawiona przez członków rodziny mieszkających i prowadzących wspólne gospodarstwo wraz z wymagającą opieki niż skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła organom naruszenie prawa materialnego – art. 17 i 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wykładnię polegającą na uznaniu, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przysługuje jeżeli niepełnosprawność ta powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia, w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej jednak nie później niż do 25 roku życia. Ponadto zarzuciła także naruszenie art., 7 w zw.. z art. 77 k.p.a. poprzez ocenę materiału dowodowego "byle jak, pobieżnie, niedokładnie, niewszechstronnie..." i uznanie, że jej mama prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem W. i synową, nie wymaga pomocy w żadnych czynnościach samoobsługowych oraz, że zakres sprawowanej przez nią opieki nad mamą nie pozbawia jej możliwości podjęcia lub kontynuacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a także, że mieszka ona w oddali od matki. Powtórzyła argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji dodając, że przyznany mamie orzeczeniem o niepełnosprawności znaczny stopień niepełnosprawności oznacza, niezdolność jej do samodzielnej egzystencji. Podniosła, że jej brat W. prowadzi 5 ha gospodarstwo rolne z produkcją roślinną i zwierzęcą. Prace w nim wymagają dużo pracy, a bratowa, a jego żona, pobiera rentę w związku ze złym stanem zdrowia. Budynek, w którym skarżąca mieszka znajduje się obok, a nie w oddali, jak wskazało SKO. Wniosła zatem o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2017 r., poz. poz. 1369 ze zm. dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Z całą pewnością w kontrolowanych decyzjach nie tkwią kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, jak tego domagała się w skardze skarżąca, czy też powodujących konieczność wznowienia postępowania.

Przeprowadzona jednakże kontrola wydanych w tej sprawie decyzji według wyżej wskazanych kryteriów doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego skutkujących ich uchyleniem.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ I i II instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej zwanej ustawą o świadczeniach rodzinnych).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wskazać przy tym należy, że obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 682, dalej w skrócie k.r.o.).

Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny polega więc na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca, jako wnioskująca o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny.

Podstawą odmowy przyznania skarżącej żądanego przez nią świadczenia stanowił art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W myśl tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 1 ww. ustawy) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 2 ww. ustawy).

W ocenie Sądu, trafnie zarzuca skarżąca, że orzekające w niniejszej sprawie organy przeprowadziły postępowanie z naruszeniem przepisów artykułów 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz., 1257, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po pierwsze, zajmując stanowisko, że przeprowadzona przez nie ocena materiału dowodowego doprowadziła organy do przekonania, że to syn i synowa zamieszkujący z wymagającą opieki matką skarżącej sprawują nad nią opiekę, a nie skarżąca, nie wskazały w sposób dostateczny i przesądzający w motywach podjętych rozstrzygnięć, co za takim stanowiskiem przemawia. Istotnie, przepis art. 80 k.p.a. statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów i nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Nie oznacza to jednak, że organ prowadzący postępowanie, dokonując oceny wartości dowodowej poszczególnych środków dowodowych według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, zwolniony jest z obowiązku uwzględnienia wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, a przede wszystkim od wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz co najważniejsze - przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Jeżeli więc organy twierdzą, że ich zdaniem "bardziej wiarygodna jest wersja przedstawiona przez małżonków W. i B. H." (powinno być H.), to powinny były wskazać co za tym przemawia, a nie ograniczać się tylko do jednozdaniowej konstatacji. Jeżeli argumentem nie wykluczającym możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, a w konsekwencji i możliwość sprawowania przez nią wymaganej przepisami co do zakresu opieki nad matką, ma być twierdzenie, że większość osób pracujących zawodowo także opiekuje się chorym członkiem rodziny, to argument ten równie może odnosić się także do małżeństwa H. W. prowadzi bowiem gospodarstwo rolne, a żona B. ma rentę chorobową, na co słusznie zwróciła uwagę skarżąca. W tym więc względzie organy nie poddały analizie wszystkich dowodów we wzajemnej łączności i nie dokonały oceny twierdzeń skarżącej, choćby zawartych w piśmie z dnia 18 lipca 2017 r., czy w odwołaniu od decyzji I instancji. Sprawowana opieka wcale nie musi być nieprzerwana ani sprawowana przez osobę, która zamieszkuje z wymagającą opieki. Wszystko zależy od konkretnego stanu faktycznego. Skoro w tym przypadku syn W. prowadzi gospodarstwo rolne, a więc niewątpliwie wykonuje absorbujące i czasochłonne prace, a stan synowej nie jest zadowalający skoro ma rentę chorobową, to jakie okoliczności przemawiają za twierdzeniem, że to oni, a nie skarżąca opiekują się rzeczywiście matką skarżącej. Wspólne zamieszkiwanie jeszcze o niczym nie przesądza.

Ponadto, z art. 17 ust. 1, ani z żadnego innego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie da się wywieźć nakazu sprawowania "odpowiedniej opieki", czy też "adekwatnej opieki" jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Za istnieniem takiego warunku nie mogą przemawiać argumenty związane z tym, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

czy też nie podejmowanie pracy, muszą być powiązane z koniecznością sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą i długotrwałą, co nie oznacza, że ma ona w każdym przypadku rozstrzyganym indywidualnie, trwać nieprzerwanie przez wszystkie dni tygodnia i być świadczona całodobowo, choć z ludzkiego punktu widzenia niejednokrotnie pomoc w takim zakresie byłaby oczekiwana.

Kategoryczne brzmienie art. 17 ust. 5 ustawy, w świetle którego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony);

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

oznacza, że tylko w sytuacjach ściśle w nim wskazanych świadczenie to nie przysługuje. Katalog tych przesłanek jest taksatywnie (wyczerpująco) wyliczony.

W związku z tym niedopuszczalna jest jakakolwiek wykładnia rozszerzająca tego przepisu.

Organy muszą także wziąć pod uwagę jeszcze jeden aspekt, mianowicie, że tylko wyraźne złożenie oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa posiadanego rolnego, złożonego pod odpowiedzialnością za składanie fałszywego oświadczenia (tak jak to uczyniła skarżąca, a nie np. syn W., pomijając, okoliczność, że nie był wnioskującym) otwiera tylko rolnikowi drogę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Po drugie, najistotniejsze, przeprowadzona przez organy wykładnia w szczególności mającego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest nieprawidłowa. Okolicznością uzasadniającą uchylenie decyzji organów obydwu instancji jest nieuwzględnienie w procesie rozumienia tego przepisu (normy) wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie treści w nim ujętej.

Wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, a to zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, a oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stanowi przejaw bezpośredniego stosowania Konstytucji. Uwzględnianie przepisu w dotychczasowym deregowanym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z treścią art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz z funkcją i modelem ochrony praw jednostki realizowanej przez sądy administracyjne.

Wobec powyższego Sąd nie podziela stanowiska organów w tej sprawie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza usunięcia kryterium wieku powstania niepełnosprawności z ustawy. Rzeczywiście przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie został przez ustawodawcę uchylony, a więc nadal obowiązuje, to jednak całkowicie i niedopuszczalnie zignorowały organy, że w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunał wskazał, że stosowanie w dotychczasowym brzmieniu art. 17 ust. 1b ww. ustawy prowadzi do sytuacji, w której osoba rezygnująca bądź niepodejmująca pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 25 roku życia może być traktowana w odmienny sposób - z punktu widzenia prawa do świadczeń opiekuńczych - w zależności od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W ocenie Trybunału stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Tymczasem brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii. Z powyższego wynika, że Trybunał Konstytucyjny uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ww. ustawy jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne wydanie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (tak też NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1614/16; NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16; NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16; NSA w wyroku z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16). Choć w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunału stwierdzono, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa". Trybunał nie skorzystał z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Powyższe oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych we wskazanym zakresie domniemania konstytucyjności z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw, a okoliczności tej - jak już wyżej wskazano - Sąd nie może nie brać pod uwagę. Sąd orzekający uwzględniając ten pogląd stwierdził, że rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w takim stanie prawnym organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Stwierdzenie niekonstytucyjności określonego przepisu ustawy ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, chyba, że Trybunał skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok o sygn. akt K 38/13 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Skutkiem ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, począwszy od dnia jego ogłoszenia, to jest od dnia 23 października 2014 r. i ukształtowanie w tym zakresie nowego stanu prawnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Podkreślić należy, że analogiczną ocenę prawną zaprezentowano również w licznych wyrokach sądów administracyjnych (por. m. in. wyroki WSA w Krakowie z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 647/17; Lex nr 2333956, z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt sygn. akt III SA/Kr 966/17; Lex nr 2390271, wyrok WSA we Wrocławiu z 24 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 282/17; Lex nr 2384404, wyrok WSA w Kielcach z 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 628/17, czy wyroki NSA z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2370/16; Lex nr 2397150 oraz z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1600/16; Lex nr 2376723.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej będą miały na uwadze stanowisko zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku i rozpoznając wniosek skarżącej oraz ustalając wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie żądanego świadczenia wezmą pod uwagę wskazówki Sądu i pominą kryterium wieku z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Powyższe obrazuje zatem naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego – artykułu 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.