Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 196/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 56 § 3, art. 57 § 1, art. 59 § 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant Wanda Raczyńska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2013r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 21 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 7 stycznia 2013 r. nr [...], II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych (słownie: sto 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania .


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) – dalej jako: [k.p.a.] oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.) – dalej jako: [u.p.e.a.] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 7 stycznia 2013r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego P. K..

Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego Nr [...] wszczął egzekucję administracyjną wobec P. K. w celu realizacji należności z tytułu przepadku uzyskanej korzyści majątkowej w wysokości 50.000 zł, wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 19 grudnia 2006r., sygn. akt III K 126/04. W ramach czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny dnia 29 lipca 2008r. zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. w postaci zajęcia ruchomości tj. samochodu osobowego, doręczając równocześnie zobowiązanemu odpis w/w tytułu wykonawczego.

Wskutek złożonego przez skarżącego wniosku o rozłożenie zasądzonej należności na raty, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2008r. sygn. akt III K 126/04- III Ko 541/08 Sąd Okręgowy w Opolu rozłożył na 12 miesięcznych rat, poczynając od 1 stycznia 2009 r., zasądzoną i egzekwowaną należność, w związku z czym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009r. wydanym na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zawiesił prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne.

Następnie zawiadomieniem z dnia 3 lipca 2012r. organ egzekucyjny na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w BPH S.A.

Zobowiązany reprezentowany przez pełnomocnika pismem z dnia 9 lipca 2012 r. wniósł o: 1) umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na wygaśnięcie obowiązku poprzez zapłatę egzekwowanej kwoty 50.000 zł, 2) podjęcie na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a. zawieszonego postępowania egzekucyjnego po ustaniu przyczyny zawieszenia, a następnie umorzenie go w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy, 3) wydanie na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych i obciążenie tymi kosztami wierzyciela.

W zakresie dotyczącym kwestii pierwszej, objętej niniejszym postępowaniem, pełnomocnik w uzasadnieniu stwierdził, że postępowanie egzekucyjne winno ulec umorzeniu, bowiem obowiązek objęty tytułem wykonawczym Nr [...] wygasł na skutek zapłaty, natomiast egzekwowane przez organ koszty egzekucyjne powstałe w następstwie podjętych przez niego czynności nie mieszczą się w pojęciu obowiązku objętego w/w tytułem oraz ich egzekucja nie została określona w treści art. 2 u.p.e.a.. Nie ma podstaw prawnych do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż takie postępowanie w stosunku do kosztów egzekucyjnych jest ściśle powiązane z postępowaniem w stosunku do należności głównej. Zatem jeżeli postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone ze względu na wygaśnięcie obowiązku, odpadnie podstawa prawna do prowadzenia egzekucji celem wyegzekwowania wyłącznie kosztów egzekucyjnych. Ma tu zastosowanie art. 64c § 4 u.p.e.a.

Postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 11 września 2012r., w którym organ ten odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz równocześnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego zostało uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia 6 grudnia 2012r., a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania z tym uzasadnieniem, że organ egzekucyjny niesłusznie związał odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego z brakiem uregulowania przez zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego, nie odnosząc się do kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie zobowiązania.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na brak spełnienia przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jednocześnie organ ten odrębnym postanowieniem z tego samego dnia Nr EA/72403-4-1/2012/JAZI w oparciu o art. 61a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tegoż tytułu wykonawczego oraz postanowieniem Nr EA/72403-4/2012/JAZI odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W zażaleniu na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania ponowiono argumentację zawartą we wniosku z dnia 9 lipca 2012r. o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania i brak podstaw prawnych do dochodzenia przez organ należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. W ocenie strony w sprawie znajduje zastosowanie art. 64c § 4 u.p.e.a. stanowiący, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Jednocześnie skarżący zarzucił niecelowość zastosowanego środka egzekucyjnego, tj. egzekucji z ruchomości i bezprawność dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w czasie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Po rozpoznaniu tego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.

Wskazując na istotę umorzenia postępowania egzekucyjnego jako polegającą na zakończeniu postępowania bez doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku wyjaśnił, że umorzenie, które jest obowiązkiem organu egzekucyjnego (na co wskazuje użyte w tym przepisie wyrażenie "umarza się") następuje wtedy, gdy w toku postępowania zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Przeszkody te mogą wystąpić w każdym stadium postępowania egzekucyjnego, a więc zarówno przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, w jej toku, jak i po zakończeniu egzekucji.

Przywołując brzmienie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowiącego, że postępowanie umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub obowiązek nie istniał, organ odwołał się do art. 1 u..p.e.a. określającego sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków oraz prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub obowiązków. W jego ocenie pojęcie obowiązku i należności pieniężnej, w znaczeniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., należy odnosić do tego obowiązku i tej należności pieniężnej, które legły u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym można wskazać na ich wygaśnięcie efektywne i nieefektywne; przez to ostatnie należy rozmieć takie wygaśnięcie, w którym nie dochodzi do zaspokojenie wierzyciela. Wygaśnięcie efektywne wiąże się natomiast z realizacją obowiązku. W tym kontekście organ zwrócił uwagę na fakt, że wykonanie obowiązku przed wszczęciem egzekucji stanowi odrębną od wygaśnięcia podstawę umorzenia podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Natomiast zapłata po wszczęciu postępowania egzekucyjnego nie stanowi podstawy umorzenia, ale zasadniczy cel tego postępowania.

Bezspornym w sprawie było, że zapłata należności pieniężnej w kwocie 50.000 zł, objętej tytułem wykonawczym, została rozłożona na raty postanowieniem z dnia 4 grudnia 2008r. sygn. akt III K 126/04- III Ko 541/08, a całkowita spłata przez zobowiązanego należności, która objęta została postanowieniem Sądu, nastąpiła ostatecznie dnia 14 grudnia 2009r. Zatem z tym dniem został wykonany obowiązek nałożony na zobowiązanego i było to wygaśnięcie efektywne. Jednak zaspokojenie wierzyciela nastąpiło już po wszczęciu egzekucji. Wobec tego brak jest podstaw do umorzenia, gdyż wykonanie obowiązku stanowiło zasadniczy cel postępowania. Wykonanie obowiązku, jako odrębna i samodzielna przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, została ograniczona do okresu sprzed wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Natomiast wykonanie obowiązku już w toku tego postępowania takiej podstawy nie stanowi. Tymczasem wskazany przez pełnomocnika art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy przypadków wygaśnięcia nieefektywnego, do których zaliczyć należy umorzenie należności, przedawnienie lub uchylenie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Jak zatem podkreślił końcowo organ, wykonanie obowiązku nie stanowi takiej przeszkody i nie jest podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., co czyni bezzasadnym żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego ze wskazanego przez stronę powodu.

Odnośnie egzekucji kosztów egzekucyjnych wskazano, że następuje ona w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej, a w przypadku kosztów egzekucyjnych powstałych w toku egzekucji należności pieniężnej są one dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność (art. 64c § 5 i 6u.p.e.a.), przez co zbędne jest wystawianie odrębnego (nowego) tytułu wykonawczego dotyczącego tylko kosztów. W tym zakresie organ przywołał wyroki: WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2006r. III SA/Wa 2935/05 i wyrok NSA z dnia 8 marca 2006 r. II FSK 400/05, potwierdzające stanowisko, że egzekucja kosztów prowadzonego postępowania jest elementem zasadniczego postępowania egzekucyjnego, stąd jego zakończenie będzie przeszkodą w ich egzekwowaniu na podstawie istniejącego tytułu wykonawczego. W takiej sytuacji organ egzekucyjny ma możliwość dochodzenia kosztów egzekucyjnych od wierzyciela. Na gruncie niniejszej sprawy sytuacja taka nie zaistniała, bowiem zapłata przez zobowiązanego należności głównej spowodowała efektywne wygaśnięcie zobowiązania, które nie skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 ustawy egzekucyjnej. Stąd, zdaniem organu, nie ma przeszkód do kontynuowania postępowania wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego Nr W2/21/2008 w celu wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych, gdyż w stanie faktycznym tej sprawy koszty egzekucyjne (na które składają się opłata za czynności egzekucyjne i opłata manipulacyjna) powstały, zanim zobowiązany wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku. Zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło w dniu 29 lipca 2008r., natomiast całkowita spłata przez zobowiązanego należności, która objęta została układem ratalnym nastąpiła ostatecznie dnia 14 grudnia 2009r.

W skardze na to postanowienie skarżący ponowił zarzuty podniesione w zażaleniu co do konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na realizację przez zobowiązanego obowiązku, przez co odpadł cel prowadzenia tego postępowania. Bezpodstawne jest również, zdaniem skarżącego, kontynuowanie egzekucji w celu wyegzekwowania powstałych kosztów; te bowiem stosownie do art. 64 § 4 u.p.e.a. powinny obciążać wierzyciela z uwagi na prawną przeszkodę wyegzekwowania ich od dłużnika, skoro wobec zapłaty całej należności głównej postępowanie powinno być umorzone. Skarżący zarzucił ponadto bezpodstawność kontynuowania egzekucji, a zwłaszcza zastosowania środka egzekucyjnego w dniu 3.07.2012 r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, w sytuacji, gdy zawieszone uprzednio postępowanie egzekucyjne nie zostało podjęte przed zastosowaniem tego środka.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowe w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty są trafne.

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne z punktu widzenia zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja lub postanowienie naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, lub naruszają prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art.145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.]. Nadto w myśl art. 134 § 1 tej ustawy Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawa prawną.

Przeprowadzona we wskazanych aspektach kontrola dała zdaniem Sądu podstawę do uwzględnienia skargi wskutek uznania, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło do takiego naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.).

Jak wynika z treści wniosku o umorzenie postępowania, treści zażalenia i wreszcie zarzutów skargi, skarżący kwestionował odmowę umorzenia postępowania uzasadnianą przez organ faktem, że do realizacji obowiązku doszło już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, zatem było to efektywne wygaśnięcie obowiązku. Jak uzasadniał organ, takiego przypadku nie dotyczy jednak wskazywany przez skarżącego przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., albowiem posługując się przy jego wykładni również brzmieniem art. 59 § 1 pkt 1 tej ustawy należy dojść do wniosku, że obowiązek umorzenia postępowania następuje jedynie w przypadku wskazanym w tym ostatnim przepisie (wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania). Natomiast sytuacje opisane w punkcie 2 § 1 art. 59 u.p.e.a. nie dotyczą wykonania obowiązku w trakcie wszczętego postępowania.

Podzielając co do zasady trafność tego stanowiska we wskazanym zakresie stwierdzić jednak należy, iż skarżący wyraźnie kwestionował brak wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, przez co uznawał, że jest ono nadal zawieszone, skoro stosowne postanowienie w tym przedmiocie nie zostało przez organ wydane. W związku z tym, niezależnie od żądania umorzenia postępowania złożył wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania i dopiero w następstwie dokonania tej czynności domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek o podjęcie tego postępowania został przez skarżącego złożony w dniu 9.07.2012 r., jednakże organ odrębnym postanowieniem (sprawa tut. Sądu o sygn. akt I SA/Op 197/13) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania z tym uzasadnieniem, że postępowanie zostało podjęte poprzez sam fakt dokonania czynności egzekucyjnej.

Odnosząc się więc w pierwszej kolejności do sytuacji procesowej, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, wskazać należy, że bezspornie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazując, że zawieszenie nastąpiło od dnia 17 grudnia 2008 r. na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 4.12.2008 r. III K 126/04- III Ko 541/06 o rozłożeniu zasądzonej kwoty na 12 miesięcznych rat, poczynając od 1 stycznia 2009 r. Ostatnią ratę zobowiązany wpłacił w dniu 14 grudnia 2009 r., co w sprawie nie budzi wątpliwości. Z tym dniem ustała przyczyna zawieszenia postępowania, jednak jest poza sporem, że organ nie wydał postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, natomiast w dniu 3 lipca 2012 r. zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Również pomimo braku postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania organ rozpatrzył wniosek skarżącego o umorzenie postępowania, wydając merytoryczne rozstrzygnięcie.

Zasadność stanowiska organu w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania jedynie wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, bez uprzedniego wydania postanowienia o podjęciu postępowania, została poddana ocenie tut. Sądu w sprawie ze skargi tegoż zobowiązanego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28.02.2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszeonego postępowania, rozpoznawanej przez Sąd w tym samym składzie również w dniu 10 lipca 2013 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Op 197/13. Sąd uchylił to postanowienie, zajmując stanowisko o niedopuszczalności podejmowania czynności w czasie zawieszenia postępowania (za wyjątkiem przewidzianych w ustawie). Nie zgodził się także z Dyrektorem Izby co do uznania za dopuszczalne i skuteczne, a zarazem naruszające jedynie zasadę pisemności, niewydanie i niezawiadomienie strony o podjęciu zawieszonego postępowania, co organ uzasadnił tym, że skutek podjęcia zawieszonego postępowania nastąpił z mocy prawa z chwilą dokonania przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zastosowania środka egzekucyjnego (w dniu 3 lipca 2012 r.). Podzielając w całości przedstawioną w powołanym wyroku I SA/Op 197/13 ocenę tego zagadnienia Sąd wskazuje, że niewątpliwie podjęcie postępowania winno nastąpić w formie pisemnego postanowienia. Przepis art. 56 § 3 u.p.e.a. traktuje bowiem o "postanowieniu w sprawie zawieszenia postępowania", w czym mieści się nie tylko postanowienie o zawieszeniu (odmowie zawieszenia) postępowania, ale także o podjęciu (odmowie podjęcia) zawieszonego postępowania (por. P. Pietrasz [w]: Komentarz do art. 56 u.p.e.a., teza 5.2. Wyd. LEX). Wniosek taki wypływa również z treści art. 17 § 1 u.p.e.a. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie przyczyną zawieszenia było rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej, przyczyna ta ustała w związku z upływem terminu płatności ostatniej raty. Ustanie przyczyny zawieszenia nie powoduje jednak z mocy prawa podjęcia zawieszonego postępowania. Wymagana jest tu czynność procesowa organu egzekucyjnego w postaci wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania (por. P. Pietrasz, op. cit., teza 5. do art. 57).

Postanowienia tego rodzaju powinny odpowiadać wymogom określonym w art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w szczególności zawierać niezbędne elementy wymienione w tym pierwszym przepisie (np. oznaczenie organu, datę wydania, oznaczenie stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygniecie, pouczenie o środkach odwoławczych). Choć w stanie prawnym istotnym dla kontrolowanej sprawy zażalenie na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania skarżącemu nie przysługiwało, przez co niewydanie i niedoręczenie takiego postanowienia nie naruszyło jego prawa do kontroli instancyjnej, to niewydanie takiego postanowienia powodowało, że postępowanie nadal było zawieszone. Żaden przepis ustawy egzekucyjnej czy też odpowiednio stosowane przepisy k.p.a. nie przewidują podjęcia zawieszonego postępowania bez wydania postanowienia w tym przedmiocie, a tym bardziej poprzez dokonanie określonej czynności w trakcie zawieszonego postępowania. Czym innym jest ustanie z mocy prawa przyczyny zawieszenia, czym innym zaś dokonanie procesowej czynności w postaci wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, o którym to postanowieniu organ obowiązany był zawiadomić strony (art. 101 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.).

Zatem trwający niewątpliwie nadal stan zawieszenia postępowania, wobec braku skutecznego jego podjęcia, obligował organ do powstrzymania się przed podejmowaniem wszystkich – poza wyraźnie przewidzianymi w ustawie, np. w art. 58 § 1 u.p.e.a. - czynności, do czasu podjęcia postępowania. Istota zawieszenia postępowania egzekucyjnego wyraża się bowiem w tym, że w czasie zawieszenia organ egzekucyjny w zasadzie nie działa, nie wykonuje dalszych czynności egzekucyjnych, następuje też wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w u.p.e.a. Uprawnienie do podejmowania ściśle określonych czynności wynika z wyraźnych przepisów tej ustawy (np. art. 58 § 1 u.p.e.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w podzielanym przez tut. Sąd wyroku z dnia 30.08.2011 r. II GSK 783/10 (publik na stronie internetowej NSA www.nsa.gov.pl) zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie właściwego tytułu wykonawczego (art. 56 § 3 u.p.e.a.) wywołało taki stan postępowania, w którym trwa nadal stan zawisłości sprawy (lis pendens), w którym nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa "spoczywa" bez biegu i w zasadzie żadne czynności nie są podejmowane; w okresie zawieszenia postępowania żadne terminy w zasadzie nie biegną; zaś po ustaniu przyczyn zawieszone postępowanie zostaje podjęte na nowo (Z. Resich, Zawieszenie i umorzenie postępowania, w: System prawa procesowego cywilnego, Wrocław 1987, t. II, str. 67). Jakkolwiek w postępowaniu egzekucyjnym co do zasady nie stosuje się ogólnej procedury administracyjnej o zawieszeniu postępowania, zwłaszcza przepisów określających przesłanki takiego zawieszenia, to niewątpliwie istota zawieszenie we wszystkich postępowaniach, w tym w postępowaniu egzekucyjnym, jest taka sama, a mianowicie w trakcie zawieszenia organ administracji nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie". Nawet gdyby przyjąć, że może mieć zastosowanie art. 102 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., to przesłanki w nim określone nie miały zastosowania w sprawie niniejszej.

Również w wyroku NSA z dnia 12 lipca 2011 r., II FSK 211/10 zajęto tożsame stanowisko, z zastrzeżeniem dopuszczalności wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów wyłącznie w ściśle określonym i wyraźnie dopuszczonym w ustawie przypadku (brak stanowiska wierzyciela w terminie 14 dni od zawiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach).

Jak z powyższego wynika, zawieszenie postępowania egzekucyjnego obligowało więc organ do powstrzymania się przed podejmowaniem jakichkolwiek czynności, w tym rozstrzygnięć, do czasu podjęcia postępowania. W tej sytuacji wydane zostało orzeczenie (następnie zaskarżone do tut. Sądu) w postępowaniu, które było zawieszone, a więc wbrew istocie instytucji zawieszenia postępowania.

W świetle przedstawionych wywodów doszło więc do takiego naruszenia przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania nie był bowiem uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie umorzenia postępowania.

Z uwagi na stwierdzony rodzaj naruszenia prawa, a zatem uchybienie o charakterze procesowym, na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe szczegółowe odniesienie się do istoty zarzutów merytorycznych, a więc tych skierowanych przeciwko zasadności odmowy umorzenia postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny winien najpierw wydać postanowienie w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania i zawiadomić o powyższym stronę, a następnie rozstrzygnąć zasadność wniosku o umorzenie postępowania, już w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Z przedstawionych powyżej przyczyn faktycznych i prawnych orzeczono o uchyleniu postanowień organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 p.p.s.a, o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 152 p.p.s.a, zaś o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi, na podstawie art. 200 tej ustawy.