Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 897/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II inst

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Jacek Bursa NSA Andrzej Irla (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 maja 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. G. kwotę 200 zł ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 15.10.2014 r. (znak [...]) wydaną na podstawie art. 4 pkt 9b[1], art. 136 ust. 3, art. 142 ust. 1 i art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518) orzekł o odmowie zwrotu na rzecz J.G. działki nr [...] położonej w obrębie nr [...] jednostka ewidencyjna P. , w K.

W uzasadnieniu organ ten podał, że postępowanie w tej sprawie wszczęte zostało wnioskiem z dnia 9.07.2014 r. Działkę nr [...] nabył od J.G. Skarb Państwa, reprezentowany przez Agencję Budowy i Eksploatacji Autostrad z siedzibą w W . Nabycie to dokonane zostało umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 21 listopada 1997 r. Nieruchomość ta objęta była ostateczną decyzją Wojewody z dnia 15.03.1994 r. o lokalizacji inwestycji i była przeznaczona pod budowę autostrady A4. Z treści aktu notarialnego wynika, że zawarcie umowy sprzedaży nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 27 października 1994 roku o autostradach płatnych (Dz. U. Nr 127, poz. 627). Organ ustalił także, iż działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] oraz [...] . Ta ostatnio wskazana działka, na podstawie protokołu "przekazania-przejęcia" z dnia l września 2008 r. została przekazana przez dotychczasowego zarządcę tj. Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. - Skarbowi Państwa - reprezentowanemu przez Prezydenta Miasta K. , jako pozostającą poza pasem autostrady.

Prezydent Miasta K. w uzasadnieniu wymienionej decyzji z dnia 15.10.2014 r. powołał art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podał, iż nieruchomość objęta wnioskiem J.G. o zwrot - nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa (na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego). Przedmiotowa nieruchomość nie została również przejęta lub nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw lub dekretów wymienionych w art. 216 wyżej powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nabycie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło bowiem na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 21 listopada 1997 r. Repertorium A Nr [...], a zatem nie w formie wywłaszczenia. To powoduje, że nieruchomość ta nie podlega zwrotowi w trybie art. 136 ust. 3, 4 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

2.

Odwołanie od opisanej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 15.10.2014 r. wniosła J.G. . Zarzuciła m. in.; "(...) przyjęcie przez organ I instancji zawężonej definicji pojęcia wywłaszczenia nieruchomości oraz nieprawidłową subsumpcję przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 216 ust. 1 i ust 2(...)."

3.

Wojewoda decyzją z dnia 28.05.2015 r. (znak: [...] ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 15.10.2014 r.

Organ odwoławczy podał, że z akt sprawy wynika, iż J.G. przeniosła swoje prawo własności do nieruchomości (działka nr [...] położonej w obrębie [...] jedn. ewid. P. w K. ; z której powstała m.in. przedmiotowa działka nr [...]), na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Agencję Budowy i Eksploatacji Autostrad z siedzibą w W . To przeniesienie własności nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży z 21 listopada 1997 r. Repertorium A Nr [...] . Wymieniona umowa sporządzona została z powołaniem się na przepisy ustawy z dnia 27 października 1994 roku o autostradach płatnych (Dz.U. Nr 127, poz. 627). Z treści powyższego aktu notarialnego wynika również, że zbycie nieruchomości przez J.G. nastąpiło na cel mogący uzasadnić wywłaszczenie nieruchomości w sytuacji gdyby nie doszło do nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze umownej. Ponadto zgodnie z zawartymi we wskazanej umowie zapisami, nabycie przez Skarb Państwa działki o której wyżej mowa, nastąpiło zgodnie z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta K. , w oparciu o prawomocną decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji - wydaną przez Wojewodę K. w dniu 15 marca 1994 roku Nr [...] Przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod budowę autostrady A-4. Na podstawie protokołu przekazania - przejęcia z dnia l września 2008 r. dotychczasowy zarządca - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. - przekazał m.in. przedmiotową działkę Skarbowi Państwa - reprezentowanemu przez Prezydenta Miasta K. , jako pozostającą poza pasem autostrady. Wojewoda podał, iż Urząd Miasta K. w piśmie z 14 kwietnia 2011 r. ([...] ) poinformował współwłaścicieli działki nr [...] (sąsiadującej z działką nr [...] ) o możliwości nabycia w trybie bezprzetargowym nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] m. K. stanowiącej własność Skarbu Państwa, jako dopełnienie do działki nr [...]. Z kolei w piśmie z 21 lipca 2014 J.G. wystąpiła z wnioskiem o zwrot działki nr [...] . Organ odwoławczy wskazał, że art. 136 ust. 3 u.g.n. stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jak wskazano, istotą tego postępowania jest ustalenie - czy będąca obecnie przedmiotem roszczenia o zwrot nieruchomość - posiada status nieruchomości wywłaszczonej, podlegającej zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda wyjaśnił, że przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach określonych w u.g.n. określają przepisy art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 wymienionej ustawy. Art. 136 ust. 3 stanowi, że zwrotowi podlega nieruchomość wywłaszczona lub jej cześć. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu, postanowienia ust. 3 stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zawartej stosownie do postanowień art. 113 ust. 3 ustawy, a więc części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem, a nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Z kolei art. 216 ustawy rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu, na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw określonych w tym przepisie na rzecz określonych podmiotów i na potrzeby [...] Parku Narodowego.

W ocenie organu odwoławczego, konstrukcja art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 u.g.n. determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona", zawartego w ust. 3 art. 136 tej ustawy. Przez pojęcie to należy rozumieć m. in. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej w znaczeniu podmiotowym i konkretnej w znaczeniu przedmiotowym decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym w oparciu o przepisy obowiązujących ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Ze względu natomiast na regulację art. 216 u.g.n. pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" doznaje rozszerzenia na nieruchomości przejęte lub nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw wymienionych w art. 216 ust. l oraz nieruchomości wywłaszczone na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również na grunty wywłaszczone na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego a także na nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie ustaw wymienionych w art. 216 ust. 2 u.g.n.

Mając na uwadze powyższe Wojewoda zauważył, iż choć zawarcie umowy sprzedaży z dnia 21 listopada 1997 r. Repertorium A Nr [...] , na podstawie której nastąpiło nabycie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa miało miejsce w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), to podstawą prawną regulującą tryb i zasady nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa była ustawa z dnia 27 października 1994 roku o autostradach płatnych (Dz.U Nr 127, poz. 627). Jak podkreślono, to według zapisów tej właśnie ustawy sporządzona została umowa, której zawarcie poprzedziło ewentualny tryb wywłaszczenia "sensu stricto" nieruchomości. Tryb ten uregulowany był w pierwszej kolejności w przepisach ustawy o autostradach płatnych oraz uzupełniająco w przepisach ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Podkreślał Wojewoda, iż ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości mogła znajdować zastosowanie jedynie do postępowania wywłaszczeniowego (i to w kwestiach nieuregulowanych w ustawie o autostradach płatnych) a to pod podstawowym warunkiem, że nie doszło do nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze umownej. Podstawę natomiast zastosowania tego umownego trybu nabycia nieruchomości stanowiły wyłącznie przepisy ustawy o autostradach płatnych, a w kwestiach ogólnych - przepisy Kodeksu cywilnego. Organ odwoławczy uznał więc, iż nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nie można uznać za dokonane na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, iż działka objęta żądaniem zwrotu została nabyta przez Skarb Państwa na innej podstawie niż wymienione w art. 216 u.g.n. Podkreślono, że katalog podstaw prawnych wskazanych w tym przepisie jest zamknięty.

Organ odwoławczy uznał, iż brak wymienienia w art. 216 u.g.n. ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych wśród podstaw prawnych nabycia nieruchomości dających uprawnienia do żądania zwrotu nieruchomości w razie zaistnienia przesłanek z art. 136 u.g.n. przesądza o niemożności zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej na podstawie regulacji prawnych zawartych w tej ustawie, choćby nieruchomość stała się zbędna na cel na który została nabyta. Bezprzedmiotowe jest więc w ocenie organu ustalenie, czy w terminach określonych w art. 137 u.g.n. zrealizowano cel nabycia nieruchomości.

4.

W skardze do sądu administracyjnego J.G. domagała się uchylenia decyzji Wojewody z dnia 28.05.2015 r. oraz decyzji ją poprzedzającej. Nadto żądała zasadzenia kosztów postępowania sądowego.

Zarzuciła naruszenie art. 136 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz nieprawidłową subsumcję art. 216 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zwróciła też uwagę na niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela oraz naruszenie art. 21 Konstytucji poprzez przejęcie części nieruchomości na inny cel niż publiczny.

Uzasadniając skargę podała, iż w wyniku rokowań prowadzonych z Agencją Budowy i Eksploatacji Autostrad, działającej w imieniu Skarbu Państwa, strony ustaliły, iż właścicielka nieruchomości wystąpi z wnioskiem o jej podział wzdłuż linii rozgraniczających projektu technicznego. Wojewoda K. decyzją z dnia 15.03.1994 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego określił linie rozgraniczające projektu technicznego pod budowę autostrady A4. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 30.09.1997 r. zatwierdził podział nieruchomości stanowiący działkę nr [...] . Umową sprzedaży z dnia 21.11.1997 r. właścicielka zbyła Skarbowi Państwa tak wydzieloną działkę nr [...] o pow. 16a 02 m2. za ustaloną przez rzeczoznawcę cenę. Decyzją z dnia 26.09.1998 r. Prezydent Miasta K. zatwierdził projekt podziału działki nr [...] – będącej własnością Skarbu Państwa na działki [...] i [...] .

Skarżąca zaznaczyła, że orzekające organy administracji dokonały nieprawidłowej oceny pojęcia "wywłaszczenie". Zauważyła, że prowadząc ze Skarbem Państwa rokowania i zawierając umowę sprzedaży działki nr [...] , pozostawała w przekonaniu, że zbycie nieruchomości następuje w procesie wywłaszczeniowym na rzecz Skarbu Państwa i na cele publiczne. Skarżąca zauważyła, że na proces wywłaszczeniowy składają się 2-a etapy, tj.: rokowania, zaś w przypadku braku porozumienia między stronami – uruchamia się proces administracyjny wywłaszczenia. J.G. zwróciła również uwagę, że działająca na rzecz Skarbu Państwa Agencja ustaliła cenę nieruchomości, posługując się wybranym rzeczoznawcą. W ofercie, która została złożona skarżącej podano, że w przypadku braku udzielenia odpowiedzi na złożoną ofertę nabycia nieruchomości za kwotę 47 840 zł. - sprawa budowy autostrady zostanie odłożona do czasu uzyskania decyzji lokalizacyjnej w trybie ustawy z 17.10.1994 r. o autostradach płatnych. Skarżąca podkreśliła, że była pod presją zawarcia tej umowy, której towarzyszyło poczucie zbyt niskiej ceny oferowanej za nieruchomość. Działka została nabyta na cel budowy autostrady, a zatem na cel uzasadniający wywłaszczenie. Skarżąca wskazała także, iż art. 21 ust. 2 Konstytucji RP dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cele publiczne, tworzy nierozerwalny związek między określeniem tych celów w decyzji lub akcie notarialnym umowy nabycia i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Skarżąca podkreśliła, że przez pojęcie "wywłaszczenie" należy rozumieć pozbawienia lub ograniczenie prawa własności. Przejęcie własności może nastąpić również na podstawie umowy sprzedaży (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie). Organy orzekające zaś w tej sprawy przyjęły wąską interpretację pojęcia "wywłaszczenie". O braku zasadności zwrotu nieruchomości nie może przesądzać brak wymienienia w art. 216 u.g.n. – ustawy o autostradach płatnych. Przejęcie bowiem rzeczy (nieruchomości) może mieć miejsce również w wyniku umowy sprzedaży nieruchomości, na cele budowy autostrady. Zdarzeniem powodującym odjęcie prawa – jest określony stan faktyczny, z którym przepis wiąże taki skutek. Powyższego nie zmienia fakt, że elementem tego stanu rzeczy jest niekiedy decyzja administracyjna. W sytuacji np. podziału nieruchomości, z chwilą w której decyzja taka stanie się ostateczna – nieruchomości wydzielone pod drogi publiczne – stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego. Do odjęcia prawa własności dochodzi zatem z mocy prawa mimo, że nie jest wydawana żadna decyzja administracyjna. Skarżąca podkreśliła, że wystąpiła z wnioskiem o podział nieruchomości – działki nr [...] wzdłuż linii rozgraniczających projektu technicznego budowy autostrady A4. Podział tej nieruchomości na działki nr [...] i [...] zatwierdzono decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 30.09.1997 r. (działkę nr [...] nabył Skarb Państwa).

Wg skarżącej, organ nie dokonał analizy sytuacji, które mogą mieć charakter wywłaszczenia. Jeżeli celem wywłaszczenia jest przejęcie danej rzeczy, to przejęcie to może nastąpić również w formie umowy sprzedaży. U.g.n. nie wyklucza definitywnie prawa do żądania zwrotu nieruchomości oddanych Skarbowi Państwa w drodze zawartych umów sprzedaży. To zaś powinno skłaniać organ do działania na korzyść właściciela. Zawarta przez skarżącą umowa sprzedaży ma taki sam skutek jak wywłaszczenie, bowiem doszło do przejęcia nieruchomości na cele publiczne.

5.

Postanowieniem z dnia 16.07.2015 r. Wojewoda wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej własnej decyzji z dnia 28.05.2015 r.

6.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia 28.05.2015 r., jak również poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 15.10.2014 r., wykazała, iż akty te zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Decyzje te zatem podlegają uchyleniu, stosownie do art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej ustawa powoływana jako p.p.s.a.).

Podstawą prawną nabycia przez Skarb Państwa od J.G. działki nr [...] , której część jest obecnie objęta żądaniem zwrotu (tj. działka nr [...] ), była zawarta w formie aktu notarialnego umowa sprzedaży z dnia 21.11.1997 r. Z treści tej umowy wynika (pkt III), że "wymieniona działka, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. oraz decyzją Wojewody K. z dnia 15.03.1994 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji - jest przeznaczona pod budowę autostrady A4, a zatem niniejszą umowę zawiera się na podstawie ustawy z dnia 27.10.1994 r. o autostradach płatnych". Nadto, pkt IV umowy wskazuje, że "Skarb Państwa kupuje tę nieruchomość z przeznaczeniem na budowę autostrady A4, a zatem na cel uzasadniający wywłaszczenie". Przytoczona treść umowy sprzedaży, odniesiona do regulacji ustawowych normujących wywłaszczanie oraz zwrot wywłaszczonych nieruchomości - ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku J.G. dotyczącego żądania zwrotu działki nr [...] . Należy bowiem zauważyć, iż wskazana w cytowanym akcie notarialnym ustawa z dnia 27.10.1994 r. o autostradach płatnych, w rozdziale 5 określała zasady nabywania przez Skarb Państwa nieruchomości na cele budowy autostrad. Zawarty w tym rozdziale przepis art. 26 wskazywał umowę cywilnoprawną – jako podstawowy sposób pozyskiwania przez Skarb Państwa nieruchomości pod autostrady. Z kolei art. 29 stanowił, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało dopiero po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do zawarcie umowy. Wymaga przy tym podkreślenia, że przepisy ustawy o autostradach płatnych, całościowo nie określały wskazanej problematyki. Art. 37 przewidywał bowiem, że w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 5, stosuje się przepisy ustawy o której mowa w art. 32 ust. 2. W dacie zawierania przez J.G. oraz Skarb Państwa umowy sprzedaży z dnia 21.11.1997 r. – była to ustawa z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. 1991 r. Nr 30, poz. 127; dalej powoływana jako u.g.g.w.n.). Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 37 i art. 32 ust. 2 ustawy o autostradach płatnych odsyłały do u.g.g.w.n. bez wyszczególnienia jakie konkretnie przepisy tej ustawy mają zastosowanie w "sprawach nieuregulowanych" w rozdziale 5 ustawy o autostradach płatnych. Oznacza to w ocenie sądu, iż wszystkie adekwatne przepisy u.g.g.w.n., będą mogły być stosowane, w przypadku odnoszącym się do nieruchomości pozyskanych przez Skarb Państwa na potrzeby budowy autostrad. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia stanowiska, że ustawodawca wykluczył w ogóle tryb zwrotu nieruchomości nabytych/przejętych przez Skarb Państwa pod autostrady (por. także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24.10.2014 r.; sygn. akt II SA/Gl 527/14). Nie można bowiem przy tym uznać, że konstytucyjna zasada ochrony własności (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP), w dacie obowiązywania cytowanych przepisów, nie odnosiła się do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na wskazany cel. Inaczej rzecz ujmując, odesłanie zawarte w art. 37 ustawy o autostradach płatnych – dopuszczało możliwość stosowania do nieruchomości pozyskanych przez Skarb Państwa na cele budowy autostrad – instytucji zwrotu takich nieruchomości, o ile oczywiście spełnione zostały przesłanki zawarte w u.g.g.w.n. (art. 69 tej ustawy).

Mając na uwadze powyższe rozważania i odnosząc je do wniosku skarżącej o zwrot działki [...] należy odwołać się nadto do treści art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015 r., poz. 782; dalej u.g.n.). Przepis ten bowiem jest aktualnie obowiązującą podstawą prawną, w oparciu o którą należy rozważać oceniany przypadek. Wskazać należy, iż stanowi rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości przewidzianej w art. 136 ust. 3 tej ustawy również na te nieruchomości, których własność nabył Skarb Państwa w trybie i na zasadach niemieszczących się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricto i które nie mogłyby być zwrócone na podstawie tego przepisu (tak T. Woś Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot; LexisNexis 2011 r., Rozdział 5, dział 3.3.3.). Wśród wymienionych we wskazanym przepisie tytułów (tj. podstaw) prawnych nabycia (por. niżej) przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości - art. 216 ust. 2 pkt 3 wskazuje właśnie ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.). Jak wyżej podkreślono, do stosowania tej ustawy we wszelkich "sprawach nieuregulowanych" w ustawie o autostradach płatnych - wprost odsyłał art. 37 tej ustawy. Przepis ten, co już wyżej akcentowano, nie ograniczał stosowania u.g.g.w.n. do konkretnych jej regulacji, czy instytucji, lecz odsyłał do "całej ustawy". Powyższe odesłanie, w ocenie sądu, nakazuje uznać za nietrafny pogląd wyrażony w sprawie przez orzekające organy administracji, iż brak wymienienia w art. 216 u.g.n. – ustawy o autostradach płatnych - stanowi przeszkodę w orzekaniu o zwrocie działki nr [...] . Przy interpretacji bowiem art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. – nie można bowiem pominąć, innych regulacji prawnych, w tym odesłania, do wskazanej w wymienionym przepisie ustawy (u.g.g.w.n) zawartego w ustawie o autostradach płatnych. Uwzględniając bowiem treść art. 37 oraz art. 32 ust. 2 ostatnio wskazanej ustawy należy przyjąć, że skoro przepisy te odwołują się do regulacji u.g.g.w.n., a ta zaś wymieniona została w art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. – to, poprzez takie odesłanie, dopuszczona została możliwość orzekania w przedmiocie zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa na cele budowy autostrady, ze wskazaniem przepisów właściwej w tym względzie ustawy. Powyższy wniosek wspiera także, akcentowana wyżej konstytucyjna zasada ochrony prawa własności. Nie sposób bowiem uznać, że byli właściciele nieruchomości (lub ich następcy prawni), których działki przeznaczone zostały akurat pod budowę autostrady – znajdują się w mniej korzystnej sytuacji prawnej, niż właściciele nieruchomości przeznaczonych na inne cele uzasadniające wywłaszczenie. W realiach ocenianej sprawy brak jest podstaw do takiego rozróżnienia. Uwzględniając treść i konstrukcję umowy sprzedaży z dnia 21.11.1997 r. (przenoszącej własność działki nr [...] , jej cel oraz skutek prawny z niej wynikający, nie można doszukać się także aksjologicznych przyczyn wykluczenia zwrotu nieruchomości pozyskanych przez Skarb Państwa na wskazane wyżej cele.

Wbrew stanowisku organu odwoławczego, żądania zwrotu nieruchomości nie determinuje sposób (forma) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające wywłaszczenia. NSA w wyroku z dnia 12.02.2014 r. (sygn. akt I OSK 1909/12) wskazał, że przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. stanowi podstawę do stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy również w stosunku do "umownego nabycia gruntów na rzecz Skarbu Państwa w warunkach ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczania nieruchomości." Z kolei, w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2491/12, NSA podkreślił, że nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości na podstawie ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w drodze cywilnoprawnej na cel wywłaszczenia, stanowi przesłankę uzasadniającą żądanie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. (por. także orzeczenia wskazane w cytowanym uzasadnieniu wyroku). W ocenie sądu, odesłanie zawarte w art. 37 ustawy o autostradach płatnych do u.g.g.w.n. nakazuje uznać trafność przedstawionych wyżej poglądów także w kontrolowanej obecnie sprawie, w której umowa cywilnoprawna zawiera w swej treści odwołanie do ustawy o autostradach płatnych.

Mając powyższe na uwadze, sąd uznał, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepis art. 216 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. Niewątpliwie bowiem przyjęta przez orzekające organy administracji odmienna wykładania tych przepisów, miała wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy. W związku z powyższym, sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody ,mnb z dnia 28.05.2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w pkt I wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.