Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1833/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 222-231,  art. 234,  art. 237
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] października 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu wniosku Prokuratora Okręgowego w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu nr [...] z [...] czerwca 2008 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z [...] marca 2006 r. nr [...] ustanawiającej na lat 99 prawo użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...] na rzecz A. R. w 1/3, E. S. w 1/3 i A. R. w 1/3 - utrzymało w mocy decyzję z [...] czerwca 2008 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że nieruchomość położona w W. przy

ul. [...], oznaczona hipotecznie nr [...], objęta jest działaniem dekretu z dnia

26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Stanowi własność Miasta stołecznego W.

Przedmiotowa nieruchomość uregulowana była w dawnej księdze wieczystej ozn. nr hip. [...] i miała pow. [...] łokci kw. Obecnie składa się z zabudowanej budynkiem frontowym działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej Kw Nr [...], zabudowanej oficyną, działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] oraz stanowiącej podwórko działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2.

Organ wskazał powołując się na przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, że objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 roku, tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy - na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 27 stycznia 1948 roku w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz.43).

Prezydent W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] stycznia 1950 roku [...], po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, odmówił A. R. przyznania prawa własności czasowej do tej nieruchomości i jednocześnie stwierdził, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Gminy W. Odmowę uzasadniono przeznaczeniem przedmiotowej nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe społeczne.

Ministerstwo Budownictwa Departament Planowania Miast i Osiedli, po rozpatrzeniu odwołania A. R., decyzją nr [...] z [..] października 1950 roku -utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie.

Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1955 roku Rep. Nr [...] A. R. połowę swoich praw do budynku i gruntu położonego przy

ul. [...], wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 roku przelała na A. F.

W dniu 1 października 1992 roku A. R. złożyła do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego i utrzymującej go w mocy decyzji Ministerstwa Budownictwa.

A. R. zmarła 10 lipca 1999 roku. Spadek po niej na podstawie ustawy nabyli: syn A. R., córka E. S. i wnuczka A. M. po 1/3 części każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego w P., sygn. akt I [...] z dnia [..] września 1999 roku).

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] września 1999 roku nr [...] zmienił za zgodą stron decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa nr [...] z [...] lutego 1993 roku i stwierdził, że orzeczenie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 1950 roku oraz decyzja Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] października 1950 roku w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali nr [...] w budynku frontowym i oficynie (zlokalizowanych na dz. ew. nr [...] i dz. ew. nr [...]) oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w częściach wspólnych budynków i ich urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu (dz. ew. [...] i dz. ew. nr [...]) oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, zostało wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził ich nieważność.

W tej sytuacji wniosek zgłoszony w trybie art. 7 ust. 1 cyt. dekretu przez dawną właścicielkę został ponownie rozpatrzony.

Organ nadzoru wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta W. z [..] marca

2006 r. Nr [...] ustanowiono na lat 99 prawo użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni [...] m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie

[...] przy ul. [...] na rzecz A. R. w 1/3 części, E. S. w 1/3 części i A. M. w 1/3 części. Decyzja ta stała się ostateczna.

Pismem z 24 sierpnia 2007 r. Prokurator Okręgowy w W. wniósł sprzeciw i na podstawie art. 184 § 1 i 2 w związku z art. 157 § 1 k.p.a. zaskarżył decyzję Prezydenta W. z 8 marca 2006 r. Prokurator Okręgowy zarzucił, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. polegającym na ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego mimo, że wniosek został złożony po upływie terminu określonego w art. 7 dekretu. Prokurator wniósł o wszczęcie postępowania i stwierdzenie nieważności powyższej decyzji ze względu na uchybienie terminu do złożenia wniosku.

Uzasadniając żądanie Prokurator powołał się na:

- wniosek A. R. o przyznanie prawa własności czasowej z 23 września 1949 r. (przerobione na 1948) Nr [...]. Opłatę manipulacyjną w wys. zł. [...] pobrano 23 września 1949 r.,

- pismo A. R. (k. 94 akt) z 23 marca 1995 r. skierowane do Dyrektora Urzędu Dzielnicy Ś., w którym jako właścicielka zwraca się o rozpatrzenie swojego wniosku z dnia 23 września 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej,

- pismo A. R. z 20 listopada 1996 r. skierowane do Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Gminy W., w którym również zwraca się o rozpatrzenie jej wniosku z 23 września 1949 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło postępowanie w sprawie, dokonało ustaleń w sprawie treści zapisów w rejestrach wniosków dekretowych znajdujących się w posiadaniu Wojewody [...]. Przeprowadziło też rozprawę administracyjną.

W trakcie rozprawy Prokurator Okręgowy podtrzymał swoje żądanie. Podkreślił że wniosek A. R. wpłynął we wrześniu 1949 r., na co także wskazują jej późniejsze pisma. Prokurator dodał, że brak jest postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A. F.

Pełnomocnik Prezydenta Miasta W. wniósł o uznanie decyzji dotyczących działek położonych przy ul. [...], pochodzących z dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] za prawidłowe. Podkreślił, że w trakcie prowadzonego w latach dziewięćdziesiątych postępowania wyjaśniającego następcy prawni byłej właścicielki przedłożyli dowód w postaci oryginalnej pieczęci potwierdzającej wpływ wniosku o asygnacie przychodowej [...] z 23 września 1948 r. Uznano to za dowód, że wniosek wpłynął w terminie (nr rejestru wpływu [...]). Ponadto podkreślił, że wniosek zarejestrowany pod następnym numerem wpływu także został złożony 23 września 1948 r.

Pełnomocnik rodziny R. wniósł o wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z [...] marca 2006 r. Zwrócił uwagę, że A. R. okazał oryginał prezentaty opatrzonej datą 23.09.1948 r. Nr [...], na której napisano że pobrano opłatę manipulacyjną w wysokości [...] zł Nr [.... Ponadto podkreślił, że w aktach znajdują się zaświadczenia z lat czterdziestych, w których stwierdzono, że wniosek złożono w terminie.

Uczestniczący w rozprawie pełnomocnik W. B. wskazał, że świadectwo hipoteczne [...] pochodzi z listopada 1948 roku, a A. R. w swoich późniejszych pismach podawała rok 1949. Pomyłki w kwestii roku zdarzają się raczej na początku roku i polegają na wpisywaniu roku poprzedniego, a nie następnego.

A. R. oświadczył, że jego matka nie miała innych nieruchomości poza [...] i [...].

Prokurator Okręgowy pismem z 18 marca 2008 r. rozszerzył uzasadnienie swojego żądania. Podniósł, że aktem notarialnym z dnia 16 grudnia 1955 roku Rep.

Nr [...] A. M. połowę swoich praw do budynku i gruntu położonego przy ul. [...], wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 roku przelała na A. F. Z kolei aktem notarialnym rep. A nr [...]z 11 października 2001, K. – O. działająca w imieniu i na rzecz spadkobierców A. F.: C. K., M. S., Z. K., M. S., L. a K. i O. S. - sprzedała całe należne jej mocodawcom udziały w prawach i roszczeniach wynikających z art. 7 ust. 1-4 dekretu z dnia 26 października 1945 roku – A. R., E. R. i A. R. na współwłasność.

Prokurator Okręgowy wskazał, że Burmistrz Gminy W. wydając decyzję rażąco naruszył art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie istotnym z punktu widzenia wymogów art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. (tj. niewyjaśnienie okoliczności czy wymienione w w/w testamencie osoby mogą być uznane za spadkobierców A. F. w toku rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przy

ul. [...] w W.).

Pełnomocnik rodziny R. wskazał, że w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 29 lutego 2008 r., przedstawiony został przez spadkobierców A. R., oryginał prezentaty wydanej A. R. przez ówczesną władzę budowlaną na potwierdzenie złożenia wniosku dekretowego z którego wynika, że wniosek został złożony w terminie. Pełnomocnik podkreślił, iż w 1949 r. nie istniał wpływ Nr [...], co stwierdził też etatowy członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wskazał też na fakt, że z przedłożonych przy piśmie Prezydenta W. z dnia 12 marca 2008 r., kopii wniosków dekretowych oraz pokwitowań wpłat z asygnacji przychodowej jednoznacznie wynika, iż wniosek dekretowy dotyczący [...] został złożony w dniu 23 września 1948 r.

W piśmie z dnia 27 marca 2008 r. pełnomocnik rodziny R. podniósł, że właściciele lokali mieszkalnych wyodrębnionych z budynków położonych na nieruchomości nie mają interesu prawnego w niniejszej sprawie.

Decyzją nr [...] z [..] czerwca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] marca 2006 r. Nr [...] ustanawiającej na lat 99 prawo użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni [..] m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...] na rzecz A. R. w 1/3 części, E. S. w 1/3 części i A. M. w 1/3 części.

Prokurator Okręgowy w W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu powołał argumenty zawarte w sprzeciwie z dnia 24 sierpnia 2007 r. oraz w piśmie uzupełniającym sprzeciw z dnia 18 marca 2008 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę podniosło, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku i uchylenia decyzji z [...] czerwca 2008 r. Organ wskazał na treść art. 16 k.p.a. w którym sformułowana została zasada trwałości decyzji ostatecznej jako jednej z istotnych zasad postępowania administracyjnego.

Organ podkreślił, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi wyjątek od generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Badając decyzję w takim postępowaniu decydujące znaczenie ma stwierdzenie wyczerpania dyspozycji zawartej w art. 156 § 1 k.p.a.

W ocenie Kolegium, na podstawie ustalonego stanu sprawy, brak jest podstaw do uznania, że kwestionowana decyzja zawiera wadę wymienioną w przepisie art. 156 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu nie przedłożenia przez uczestników postępowania prawomocnego postanowienia o nabyciu praw do spadku po A. F. organ wskazał na jego bezzasadność. Podniósł, że uczestnikami postępowania zakończonego decyzją Prezydenta W. byli spadkobiercy A. M., tj. syn A. M., córka E. S. i wnuczka A. M. W aktach znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w P., sygn. akt I Ns [...] z 16 września 1999 roku stwierdzające nabycie prawa do spadku. Spadkobiercy dopełnili wymogu wykazania swojej legitymacji w postępowaniu. Zdaniem Kolegium, organ administracji nie był zobligowany do pozyskania postanowienia spadkowego po A. F. Aktem notarialnym rep. A nr [...] z 11 października 2001 roku, K. S. działająca w imieniu i na rzecz spadkobierców A. O. sprzedała należne jej mocodawcom udziały w prawach i roszczeniach wynikających z art. 7 ust. 1-4 dekretu z dnia 26 października 1945 roku A. R., E. R. i A. R. na współwłasność.

Organ podkreślił, że akt notarialny, jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 244 § 1 kpc i korzysta z domniemań prawnych, o jakich mowa w tym przepisie.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Prezydent wydając decyzję nie miał podstaw do kwestionowania prawnej prawidłowości aktu notarialnego. Zdaniem organu nawet gdyby uznać, że postanowienie stwierdzające nabycie praw do spadku po A. F. powinno się w aktach znajdować, to jego brak sam w sobie nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa.

Organ wskazał, że materialno-prawną podstawę działania Prezydenta W. w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 7 dekretu.

Objęcie nieruchomości przez Gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 roku. W tym też dniu rozpoczął się bieg sześciomiesięcznego terminu do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej tego gruntu. Termin do złożenia wniosku upłynął 16 lutego 1949 roku.

W ocenie organu dokonane w toku postępowania ustalenia nie potwierdzają prezentowanej w sprzeciwie tezy, że wniosek został złożony po terminie.

Organ wskazał na prezentatę opatrzoną datą 23 września 1948 r., gdzie napisano numer rejestru [...] i gdzie zapisano numer asygnacji przychodowej [...]. Tym samym charakterem pisma napisano ‘[...]".

W ocenie organu nie budzi wątpliwości, że wniosek wpisany do rejestru wniosków pod numerem [...] i opłacony asygnacją przychodową [....] został złożony 23 września 1948 r. Wniosek ten został zapisany między wnioskiem dotyczącym ul. [..] - numer wpływu [...], dowód opłaty (asygnacja) nr [...] a wnioskiem dotyczącym ul. [..] - numer wpływu [...] z dnia 23 września 1948 r. dowód opłaty (asygnacja) nr [...]. Rejestr wniosków obejmujący rok 1949 nie ma numeru [...].

Organ podniósł, że można jedynie domniemywać, że wniosek złożony przez adwokata C. w dniu 23 września 1948 roku, zarejestrowany pod numerem [...] i opłacony (asygnacja nr [...]) zawierał omyłkę w kwestii adresu; adwokat C. był pełnomocnikiem E. R. i jej syna J. R., właścicieli nieruchomości przy ul. [...]. A. R., żona J. była właścicielką nieruchomości przy ul. [...]. Składając wniosek 23 września 1948 r. adwokat C. mógł napisać "[...]" zamiast "[...]", tym bardziej, że równocześnie składał wniosek dotyczący ul. [...] (kolejny wniosek nr [...]). Kolegium jako uprawdopodobnione uznało, że po stwierdzeniu, że małżonkowie R. złożyli dwa wnioski dotyczące [..] jeden z nich zmieniono (poprawiono), a urzędnik uznał taką adnotację za wystarczającą. Być może jedynie dla porządku A. R. napisała drugi wniosek na poparcie i uzupełnienie wniosku z 23 września 1948 r. znajdującego się w teczce nieruchomości [...] (choć w istocie winno być w teczce [...]). W ocenie organu nie można także wykluczyć, że A. R. złożyła swój wniosek w terminie, wypis z księgi wieczystej uzupełniła później, a pomyłka w dacie jest po prostu pomyłką pisarską- zamiast "8" urzędnik napisał "9".

W ocenie Kolegium natomiast brak jest uzasadnionych podstaw do uznania, że wniosek dekretowy faktycznie został złożony z przekroczeniem terminu, co uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji Prezydenta W. z [...] marca 2006 r. z rażącym naruszeniem prawa.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prokurator Okręgowy w W. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] czerwca 2008 r. zarzucił rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia

26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta W. z

[...] marca 2006 r., [...] ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu mimo, iż wniosek przewidziany w art. 7 został złożony po upływie terminu określonego w tym przepisie.

Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] czerwca 2008 r. W ocenie skarżącego z akt własnościowych nieruchomości położonej przy ul. [...] wynika bezspornie, iż przyjęta w decyzji z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...], Prezydenta W., data złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej tj. dzień 23 września 1948 r. jest błędna. Faktyczna data złożenia wniosku dekretowego, w omawianej sprawie to dzień 23 września 1949 r. Natomiast termin do jego złożenia upłynął już z dniem 16 lutego 1949 r.

W ocenie Prokuratora fakt, iż w przedmiotowej sprawie datą złożenia wniosku dekretowego jest 23 września 1949 r. jest oczywisty w świetle dokumentów znajdujących się w aktach własnościowych, a w szczególności wniosku A. R. skierowanego do Zarządu Miejskiego W. Wydział Gospodarki Gruntami w W. /k.13/ o przyznanie zgodnie, z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] Nr hip. [...].

Na wniosku tym widnieje pieczęć o treści między innymi: Zarząd Miejski W. Wydział Polityki Budowlanej. Wniosek o własność czasową wpłynął dnia 23 września 1949 r. /przerobione na 1948 r./, Nr [...]. Pobrano opłatę manipulacyjną w wysokości zł. [...]/przych. Nr [...] z dnia 29 września 1949 r. przerobioną bez opisania na 23 września 1948 r.:

- pisma A. R. /k.94 akt/ z dnia 23 marca 1995 r. skierowanego do Dyrektora Urzędu Dzielnicy S., w którym w/w jako właścicielka zwraca się o rozpatrzenie swojego wniosku z dnia 23 września 1949 r.,

- pisma A. R. z dnia 20 listopada 1996 r. skierowanego do Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Gminy W., w którym również zwraca się o rozpoznanie jej wniosku z dnia 23 września 1949 r.

Prokurator podniósł, że nie jest trafny argument podnoszony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia

[...] października 2008 r., jak i w uzasadnieniu utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia

[...] czerwca 2008 r., iż za tym, że wniosek z art. 7 ust. 1 dekretu został złożony

23 września 1948 r. przemawia okoliczność, iż w rejestrze wpływu wniosków dekretowych /obecnie przechowywanym przez [...] Urząd Wojewódzki/ w

1948 r. pod numerem [...] i datą 23 września 1948 r. znajduje się zapis "[...]". Z oględzin bowiem w/w rejestru wynika, iż w 1948 r. pod numerem [...] i daty 23 września 1948 r. w rubryce nadawca lub adresat znajduje się:

zapis przekreślony – "adw. C. pełn. R. i in." oraz nadpisane "R. A.", a w rubryce sprawa /treść/ znajduje się zapis przekreślony – "[...]" oraz nadpisane "[...]".

Zdaniem Prokuratora pod numerem [...] i datą 23 września 1948 r., wpisano pierwotnie "[...]" a nadpisane "[....]" mogło nastąpić po 23 września 1949 r.

W ocenie Prokuratora zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. rażąco naruszają art. 7 ust. 1 dekretu z dnia

26 października 1945 r. również z powodów podniesionych w uzupełniającym sprzeciw Prokuratora, piśmie z dnia 18 marca 2008 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pełnomocnik uczestników postępowania A. R., E. R. i A. R. wniósł o oddalenie skargi.

Pełnomocnik uczestnika W. B. przyłączył się do stanowiska Prokuratora.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ,,ppsa’’, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prowadziło postępowanie nadzorcze czyniąc stronami postępowania osoby nieżyjące w dacie jego wszczęcia i wydania kontrolowanych decyzji, tj. J. P., M. W. oraz W. B. Jak wynika z akt sądowych J. P. zmarł 24 lipca 1989 r. Był on współwłaścicielem lokalu nr [...] i współużytkownikiem wieczystym spornego gruntu. Natomiast M. W. zmarł 14 sierpnia 2006 r., był właścicielem lokalu nr [...] i współużytkownikiem wieczystym gruntu. Z kolei W. B. zmarły 4 września 1995 r. był współwłaścicielem lokalu nr [...] i współużytkownikiem wieczystym gruntu.

Osoby te uczynione zostały adresatami kontrolowanych decyzji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osób zmarłych należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 IV 1983 r. II S.A. 261/83, LEX 10693; z 14 XI 2001 r. I S.A. 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 VII 2006 r. IV S.A/Wa 1973/05, LEX 258282; Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 – OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoby te nie żyją, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu nadzorczym.

Zważyć należy, że współużytkownikom wieczystym działki nr 92, przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym wzruszenia decyzji ostatecznej w przedmiocie ustanowienia w trybie przepisu art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. prawa użytkowania wieczystego co do pozostałej części nieruchomości.

Sąd podziela stanowisko pełnomocnika W. B. zawarte w piśmie z 12 maja 2008 r., że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest prawem jednolitym, nie podlegającym wewnętrznym podziałom. Taki charakter zachowuje ono również wtedy, gdy przysługuje niepodzielnie kilku różnym osobom. W tym ostatnim wypadku wszystkie te podmioty są współużytkownikami wieczystymi wspólnie i niepodzielnie korzystającymi z jednego i tego samego prawa, podobnie jak przy prawie współwłasności. Do współużytkowania wieczystego gruntu należy odpowiednio stosować przepisy kodeksu cywilnego o współwłasności.

Na podstawie bowiem wyraźnych odesłań zawartych w art. 234 i 237 k.c., do prawa użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o własności.

Jak podkreśla się w orzecznictwie i w doktrynie prawo użytkowania wieczystego podlega też takiej samej ochronie jak prawo własności (współwłasności), co wynika z przepisów art. 222 kc - art. 231 kc w zw. z art. 195 kc w zw. 232 i nast. kc.

Ponadto należy podnieść, że współużytkownicy wieczyści gruntu i właściciele lokali brali udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Prezydenta W. z [....] marca 2006 r. nr [...] i byli adresatami tej decyzji.

Osoby zmarłe posiadały udziały w określonych częściach w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]. Dlatego też ich następcy prawni mają interes prawny w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego w związku z art. 28 kpa do uczestniczenia w postępowaniu toczącym się na skutek sprzeciwu złożonego przez Prokuratora Okręgowego w W.

Tymczasem organ nadzoru przeprowadził postępowanie bez udziału następców prawnych J. P., M. W. oraz W. B., czyniąc adresatami decyzji osoby nie żyjące. Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, zatem osoby zmarłe nie mogły być stronami postępowania. Postępowanie administracyjne powinno toczyć się z udziałem ich następców prawnych. W rozważanej sprawie natomiast udział tych osób pominięto, stąd też zapadłe rozstrzygnięcie dotyczące sytuacji prawnej osób które zmarły, uznać należy za rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji z 5 czerwca 2008 r. (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wskazana wada postępowania jest tak istotna, że prowadzenie postępowania administracyjnego z udziałem osób zmarłych i wydanie decyzji jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W tym wypadku nastąpiło rażące naruszenie art. 109 § 1 i art. 40 § 1 kpa. Dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku, a z mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczność, w szczególności ustalić krąg następców prawnych osób zmarłych w celu zapewnienia im udziału w postępowaniu nadzorczym.