Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 207/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 1, par. 5 ust. 1, par. 8 ust. 1, par. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 8, art. 84 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej u J. A.

W uzasadnieniu tej decyzji – przedstawiając stan faktyczny sprawy – podniósł, że z analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wynika, że skarżący w latach 1962 – 1999 (z przerwą w latach 1963 – 1965 w celu odbycia służby wojskowej) był zatrudniony w A w Z., kolejno na stanowisku: aparatowego, brygadzisty, mistrza i dyspozytora. Podczas wykonywania pracy w latach 1963 – 1993 na stanowisku aparatowego, brygadzisty i mistrza był narażony na następujące czynniki szkodliwe: siarkowodór, odczynniki chemiczne w laboratorium, chlor, brom, chlorek benzoilu, dwunitrochlorobenzen, chlorobenzen, nitrobenzen, tlenki siarki i azotu, chlorowodór, bromowodór, benzen, pirydyna, kwas chlorosulfonowy, amoniak, meta i parafenylenodwuamina, antrachinon, rtęć, paranitrochlorobenzen, paraanizydyna, anilina, formalina, bezwodnik kwasu octowego, soda amoniakalna, pyły żelaza i barwników oraz środki pomocnicze dla przemysłu włókienniczego. A S.A. w likwidacji, zostały wykreślone w 2002r. z Krajowego Rejestru Sądowego. Skarżący w wyniku przeprowadzonych badań uzyskał dwukrotnie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zawodowej astmy oskrzelowej: orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia 30 września 2004r. oraz orzeczenie Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia 28 grudnia 2004r.

Następnie organ podniósł, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia 16 lutego 2005r. nie stwierdzająca choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej u J. A., utrzymana w mocy decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] maja 2005r., zostały prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2006r., III SA/Łd 417/05, uchylone.

W uzasadnieniu tego wyroku sąd wskazał, że organ – ponownie rozpoznając sprawę – powinien wystąpić do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.: o uzupełnienie orzeczenia nr [...] z dnia 28 grudnia 2004r. o ocenę alergizującego działania na skarżącego drażniących substancji chemicznych, na których oddziaływanie był narażony w A w Z. oraz o wyjaśnienie, dlaczego wyniki badania spirometrycznego i próby prowokacyjnej z histaminą dają podstawy do rozpoznania u skarżącego pozazawodowej etiologii astmy oskrzelowej.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania diagnostyczno – orzeczniczego w Klinice Instytutu Medycyny Pracy w Ł., skarżący uzyskał ponownie orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 26 kwietnia 2007r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Jednostka ta w orzeczeniu i w piśmie z dnia 11 września 2006r. oraz w piśmie przewodnim (bez daty i znaku) do wydanego orzeczenia w sposób wyczerpujący uzasadniła brak podstaw do stwierdzenia u zainteresowanego choroby zawodowej i w pełni wyjaśniła wątpliwości sądu podane w uzasadnieniu wyroku. W piśmie z dnia 11 września 2006r. i piśmie do wydanego orzeczenia Klinika Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wyjaśniła, że chemiczne substancje drażniące drogi oddechowe nie są równocześnie alergenami wziewnymi mogącymi być przyczyną astmy oskrzelowej. Kontakt z nimi może mieć jedynie wpływ na samopoczucie osoby już chorej na astmę oskrzelową i wpływ na przebieg choroby, co oznacza, że nie mogą same spowodować astmy oskrzelowej (nie mają, bowiem działania alergizującego). Z wywiadu lekarskiego przeprowadzonego w Instytucie Medycyny Pracy z pacjentem również nie wynikał związek pomiędzy objawami chorobowymi a kontaktem ze związkami chemicznymi środowiska pracy o działaniu alergizującym, tzn. kontakt z tymi czynnikami nie był przyczyną napadów duszności astmatycznych u skarżącego. Jednocześnie Klinika Instytutu Medycyny Pracy wyjaśniła, że z jej orzeczeń nie wynika wniosek, jakoby wyniki badań spirometrycznych i próby prowokacyjne z histaminą były podstawą do rozpoznania pozazawodowej etiologii astmy oskrzelowej. Podstawą do rozpoznania u skarżącego astmy oskrzelowej o etiologii pozazawodowej są wyniki badań alergologicznych, które nie potwierdziły uczulenia na alergeny środowiska pracy (wynik ujemny). Wykazały natomiast uczulenie na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 26 kwietnia 2007r. wskazano, że skarżący pracował w kontakcie z wieloma różnymi substancjami chemicznymi głównie o działaniu toksycznym lub drażniącym układ oddechowy i skórę. Miał również kontakt z p-fenylenodwuaminą i różnymi barwnikami, które są potencjalnymi alergenami kontaktowymi i wziewnymi oraz bezwodnikiem kwasu octowego, który nie jest alergenem wziewnym.

Organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w oparciu o zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy oraz orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, tj.: orzeczenie lekarskie Kliniki Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia 26 kwietnia 2007r. oraz wcześniejsze orzeczenia lekarskie jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia (orzeczenie Poradni WOMP w Ł. nr [...] z dnia 30 września 2004r.) i drugiego stopnia (orzeczenie lekarskie Kliniki Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia 28 grudnia 2004r.). Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 4 lutego 2009r., III SA/Łd 32/09, uchylił obie decyzje organów inspekcji sanitarnej.

W związku z tym wyrokiem oraz z wejściem w życie z dniem 3 lipca 2009r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych i w oparciu o wcześniej zebrany materiał dowodowy, organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] września 2009r. decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Decyzja ta po analizie zgromadzonej dokumentacji w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i rozpatrzeniu odwołania, decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] grudnia 2009r. została utrzymana w mocy.

Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010r., III SA/Łd 99/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję. W przekonaniu sądu orzeczenie Kliniki Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 26 kwietnia 2007r., w części dotyczącej testów alergologicznych jest bardzo lakoniczne i ogólnikowe. Wynika z niego, że testy przeprowadzono z alergenami zawodowymi w tym z p-fenylenodwuaminą oraz alergenami wchodzącymi w skład różnych barwników i barwnikami. Nie wyjaśniono jednak dokładnie, z jakimi konkretnie alergenami zostały przeprowadzone testy. Skarżący był narażony na działanie ponad 30 różnych związków chemicznych. W odwołaniu skarżący podniósł, że część z tych związków, w tym aldehydy, są uznawane za czynniki powodujące powstanie astmy oskrzelowej. Z orzeczenia Kliniki Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie wynika, czy wykonane zostały testy z aldehydami. Nie wiadomo, zatem czy skarżący był poddany testom z aldehydami, a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro skarżący w odwołaniu podnosił, że był narażony na szereg związków chemicznych powodujących astmę oskrzelową, w tym na aldehydy, powołując się na konkretne opracowania naukowe, to obowiązkiem organu administracji było dokładne wyjaśnienie tych kwestii. Organ winien zatem zwrócić się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o uzupełnienie wydanego orzeczenia w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy uznał, że uchybienia wskazane w uzasadnieniu wyroku sądu wymagają przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W związku z tym decyzją z dnia [...] lipca 2010r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2009r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Organ pierwszej instancji zwrócił się pismem z dnia 17 listopada 2010r. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego o wyjaśnienie, z jakimi alergenami zostały przeprowadzone testy alergiczne oraz czy testy wykonano ze wszystkimi związkami chemicznymi, na które był narażony skarżący, a zwłaszcza z aldehydami, pomimo że z protokołu z dnia 28 października 2010r. wynikało jednoznacznie, iż skarżący nie był nigdy narażony na grupę związków o nazwie aldehydy, lecz tylko na wodny nasycony roztwór aldehydu mrówkowego (formaldehydu) o nazwie formalina, co w pełni potwierdziło wcześniejsze ustalenia. Nie znajdując podstaw do weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 26 kwietnia 2007r., Klinika Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 19 stycznia 2011r. poinformowała, że podczas badań w 2004r. nie wykonywano testu prowokacyjnego z parafenylenodiaminą, ponieważ taki test należy przeprowadzić w warunkach szpitalnych. Nie wykonuje się prowokacji wziewnych z substancjami o działaniu drażniącym, ponieważ mogą one wywołać skurcz oskrzeli u osób z nadreaktywnością oskrzeli, która towarzyszy astmie i tym samym dać wynik fałszywie dodatni swoistej prowokacji wziewnej. Aldehydy stosowane, jako środek do dezynfekcji, mogą wywołać astmę oskrzelową, ale w przypadku skarżącego nie znaleziono informacji o takim narażeniu. Organ pierwszej instancji skierował skarżącego na ponowne badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Skarżący został poddany dwukrotnie badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia, tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł., która wydała orzeczenie nr [...] z dnia 9 października 2012r. oraz po odwołaniu się od treści orzeczenia tej Poradni, w Klinice Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., która wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 4 października 2013r. W wyniku przeprowadzonych badań specjalistycznych, analizy narażenia zawodowego całości zgromadzonej dokumentacji medycznej skarżący uzyskał dwukrotnie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zawodowej astmy oskrzelowej. Z wyników badań alergologicznych przekazanych przez Klinikę Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wynika, że wykonano testy płatkowe z 47 alergenami (w tym z aldehydem glutarowym i mrówkowym – formaldehydem), które wszystkie wypadły ujemne. W dniu 10 września 2014r. skarżący przekazał organowi pierwszej instancji pismo Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 1 sierpnia 2014r., w którym stwierdzono brak podstaw merytorycznych i formalnych do weryfikacji wydanego orzeczenia i tym samym do rozpoznania zawodowej astmy oskrzelowej.

Organ odwoławczy, nie znajdując podstaw do zmiany decyzji z dnia [...], stwierdził, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a zebrany materiał w pełni uzasadnia brak podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Organ drugiej instancji wskazał przy tym na informacje zawarte w piśmie Kliniki Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 19 stycznia 2011r., uzasadnieniu orzeczenia Poradni Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. z dnia 9 października 2012r., uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego Kliniki Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 4 października 2013r. W ocenie organu drugiej instancji nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 2351 k.p., co jest warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej. Obowiązujące przepisy wymagają dla stwierdzenia choroby zawodowej wystąpienia łącznie trzech niezbędnych elementów: choroba rozpoznana u badanego musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych; w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia; musi istnieć, co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi. Brak któregokolwiek z powyższych kryteriów nie pozwala uznać, że stwierdzone schorzenie jest chorobą zawodową. U skarżącego, nie rozpoznano specjalistycznymi badaniami klinicznych cech astmy oskrzelowej spowodowanej czynnikami środowiska pracy (m.in. brak nadwrażliwości na potencjalne alergeny zawodowe). Można przyjąć z co najmniej przeważającym prawdopodobieństwem, że schorzenie układu oddechowego występujące u skarżącego ma etiologię pozazawodową. Jednostki orzecznicze w sposób wyczerpujący wyjaśniły, z jakich przyczyn choroby skarżącego nie można uznać za chorobę zawodową. Wskazały na możliwe inne niż zawodowe czynniki tej choroby. Ocena ta została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach. Subiektywne przekonanie skarżącego, że stwierdzone dolegliwości mają jednak związek z wykonywaną pracą, w świetle orzeczeń lekarskich, nie może zmienić tej oceny. Państwowy Inspektor Sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli właściwe jednostki orzecznicze (pierwszego i drugiego stopnia) nie dokonały rozpoznania klinicznego choroby zawodowej i wypowiadają się w danej sprawie negatywnie, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana po uzyskaniu jednoznacznego stanowiska jednostek orzeczniczych w zakresie mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze na tą decyzję J. A. nie zgodził się ze stanowiskiem organu drugiej instancji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz orzeczeniami Instytutu Medycyny Pracy w Klinice Chorób Zawodowych w Ł., gdzie przebywał pierwszy raz od 29 czerwca do 15 lipca 1992r. Zdaniem skarżącego, w celu zweryfikowania jego środowiska pracy i przyczyn wystąpienia astmy mogły posłużyć, np.: "Wywiad o stażu pracy i narażeniu zawodowym" J. A. zatrudnionego na wydziale półproduktów WT-17 jako Mistrz Zmiany od 16 stycznia 1973r. do 1 czerwca 1993r., przeprowadzony w dniu 9 kwietnia 1992r. przez Starszego Inspektora Działu Bezpieczeństwa Technicznego inż. R. D., podający ponad 30 nazw związków chemicznych, z którymi miał bezpośrednie kontakty; dokładne przeanalizowanie związków chemicznych, z którymi miał bezpośredni kontakt, które są astmogenne i mogły być przyczyną wcześniejszych zachorowań skarżącego (już w latach 1974-1976) z wysoką temperaturą, narastającymi dusznościami, kaszlem, wysiękiem z nosa, zaczerwienieniem oczu, bólami w klatce piersiowej, osłabieniami i zapaleniami oskrzeli. W "Wywiadzie o stażu pracy i narażeniu zawodowym" oprócz wymienionych w wywiadzie związków chemicznych znajduje się informacja o "... różnego rodzaju środkach pomocniczych dla przemysłu włókienniczego". Pomocniczymi środkami w produkcji na potrzeby przemysłu włókienniczego były: Rokafenol N, Rokanol O, Rokacet S-7, olej wazelinowy biały, Rokacet R-26, Borutolan B-l, Latex SK, Glikol monoetylenowy, Aminol-krochmal modyfikowany, Ergon, Sandopan 2N. Dla przykładu samego Latexu SK zużywano około 90 ton miesięcznie.

Nie zgadzając się z wydanymi w niniejszej sprawie orzeczeniami, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu w postaci opinii "niezależnych biegłych z zakresu pulmonologii na okoliczność choroby zawodowej astmy oskrzelowej i związanych z nią zaburzeń układu oddechowego".

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowoadministracyjnej w dniu 17 kwietnia 2015r. skarżący oświadczył, że popiera skargę. Jest na emeryturze od 20 lutego 2003r. Nazwy środków produkcji w przemyśle włókienniczym, wymienione na stronie 2 skargi, są tymi samymi, co do których był diagnozowany w 1992r. Inna jest tylko nazwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Zgodnie z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a więc nie tylko samą wykładnię w ścisłym tego słowa znaczeniu. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za wadliwe. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego i dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006r., VII SA/Wa 1803/06, LEX nr 304131). Z kolei wskazania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają one sposób ich postępowania w przyszłości. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi więc ścisły związek (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., I OSK 1377/05, LEX nr 281309 czy wyrok NSA z dnia 13 września 2006r., II FSK 1099/05, LEX nr 262073).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję oraz mając na uwadze wiążące wytyczne i ocenę zawartą w podjętym w tej sprawie poprzednio wyroku WSA w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2010r., III SA/Łd 99/10, uchylającym podjętą przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzję z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej, sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U.z 1998r., nr 21, poz. 94 ze zm.), zwanej dalej k.p., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869), zwanego dalej rozporządzeniem; jak i mogących mieć wpływ na ten wynik przepisów prawa procesowego, tj. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (teks jedn.: Dz.U. z 2013r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a.

W podjętym w tej sprawie wyroku z dnia 28 kwietnia 2010r., III SA/Łd 99/10, WSA w Łodzi – uznając za istotne dla rozstrzygnięcia legalności poprzednich decyzji orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy z dnia 26 kwietnia 2007r. - wskazał, że "z orzeczenia tego wynika, iż za pozazawodową etiologią choroby skarżącego przemawia: 1.) wywiad środowiskowy, z którego nie wynika związek objawów chorobowych z konkretnymi związkami chemicznymi o potencjalnym działaniu astmogennym 2.) przebieg kliniczny i postęp choroby po zaprzestaniu kontaktu zawodowego z substancjami chemicznymi 3.) ujemne wyniki testów skórnych z potencjalnymi alergenami środowiska pracy w tym p-fenylenodwuaminą i barwnikami". Jednakże "w przekonaniu sądu orzeczenie to w części dotyczącej testów alergologicznych jest bardzo lakoniczne. W orzeczeniu poświęcono tej kwestii tylko jedno następujące zdanie: "ujemnie wypadły natomiast testy alergologiczne z szerokim zestawem alergenów zawodowych pacjenta w tym z p-fenylenodwuaminą oraz alergenami wchodzącymi w skład różnych barwników i barwnikami". Sformułowanie to jest bardzo ogólnikowe, niepełne, podano jedynie, że testy przeprowadzono z szerokim zestawem alergenów pacjenta, wymieniono tylko trzy alergeny, będące przedmiotem testów. Wynika z niego, iż testy przeprowadzono z alergenami zawodowymi w tym z p-fenylenodwuaminą oraz alergenami wchodzącymi w skład różnych barwników i barwnikami. Nie wyjaśniono jednak dokładnie z jakimi konkretnie alergenami zostały przeprowadzone testy". A skoro – jak wywodził sąd w tym wyroku – "skarżący był narażony na działanie ponad 30 różnych związków chemicznych", w odwołaniu podniósł, iż "część z tych związków, w tym aldehydy, są uznawane za czynniki powodujące powstanie astmy oskrzelowej", powołując się przy tym na artykuły prof. P. G. (byłego kierownika Kliniki Chorób Zawodowych IMP) i prof. C. P. (obecnego kierownika Kliniki Chorób Zawodowych IMP), których analiza "wskazuje, iż rzeczywiście jednymi z czynników powodujących astmę oskrzelową są aldehydy", "J. A. w czasie pracy zawodowej był narażony m.in. na działanie formaliny, będącej roztworem aldehydu", aldehydy są uznawane za czynniki astomgenne, a "z orzeczenia IMP w Ł. nie wynika, czy wykonane zostały testy z aldehydami", to "nie wiadomo, czy skarżący był poddany testom z aldehydami a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy". Z tego względu sąd uznał, że organ winien "zwrócić się do Instytutu Medycyny Pracy o uzupełnienie wydanego orzeczenia w trybie § 8 ust.2 rozporządzenia (...). W szczególności należało wyjaśnić z jakimi konkretnie alergenami zostały przeprowadzone testy, czy testy wykonano z wszystkimi związkami chemicznymi na które narażony był skarżący (zwłaszcza z aldehydami) i czy w ogóle konieczne było wykonanie testów z wszystkimi związkami a jeżeli nie to dlaczego. Należało także wyjaśnić czy wszystkie związki chemiczne mogą powodować powstanie astmy oskrzelowej a jeżeli nie to które z nich są astmogenne". "Organy administracji nie ustaliły które ze związków chemicznych, na których działanie narażony był skarżący, są astmogenne. Nie wyjaśniono także czy testy alergologiczne przeprowadzono z wszystkimi alergenami występującymi w środowisko pracy a jeżeli nie to z jakimi je wykonano. W szczególności nie wyjaśniono czy wykonano testy z aldehydami, które są uznawane za astmogenne". "Należy ustalić, które związki chemiczne występujące w środowisku pracy skarżącego są astmogenne. Należy również wyjaśnić czy testy alergologiczne wykonano z wszystkimi alergenami występującymi w środowisku pracy a jeżeli nie to z jakimi je wykonano. W szczególności należy wyjaśnić czy testy wykonano z aldehydami". W konkluzji sąd podniósł, że organy administracji nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, zaś brak wyjaśnienia tych kwestii uniemożliwia odniesienie się do zarzutów podniesionych przez J. A. w odwołaniu i skardze. Z powyższych motywów wyroku WSA w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2010r., III SA/Łd 99/10, wynikają istotne dla oceny obecnie skarżonej decyzji dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze, ponownie rozpoznając sprawę organy winny wyjaśnić, z jakimi konkretnymi alergenami zostały przeprowadzone testy wobec tego, że skarżący był narażony w środowisku pracy na różne związki chemiczne, w tym aldehydy; oraz czy konieczne było przeprowadzanie testów ze wszystkim związkami wraz ze wskazaniem przyczyn; a także które ze związków chemicznych mogących powodować astmę oskrzelową są astmogenne. Po drugie, wyjaśnienie tychże wątpliwości miało nastąpić – zgodnie z zaleceniami sądu – w drodze zwrócenia się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. celem uzupełnienia wydanego już orzeczenia w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia.

Mając na uwadze te zalecenia sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę stwierdza po uprzedniej analizie załączonych akt administracyjnych, że zostały one przez organy administracji publicznej wykonane w toku ponownego przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Jak bowiem wynika z tych akt Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 19 stycznia 2011r. złożył uzupełniające wyjaśnienia do orzeczenia lekarskiego z dnia 26 kwietnia 2007r., skarżący został skierowany na badania celem rozpoznania choroby zawodowej (pismo PPIS w Z. z dnia 23 lipca 2012r.) oraz zgodnie z sugestią IMP w Ł. na pogłębioną diagnostykę w warunkach szpitalnych do IMPZiŚ w S. (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 4 października 2013r., testy alergologiczne z dnia 25 czerwca 2013r.), a także został ponownie wysłuchany na okoliczności przebiegu zatrudnienia i rodzaju substancji szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (protokół z dnia 28 października 2010r.). Powyższe oznacza, iż postępowanie dowodowe i wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wskazany w § 8 rozporządzenia, co oznacza, iż nie można organowi zarzucić naruszenia normatywnego wzorca proceduralnego. Tak przeprowadzone postępowanie dowodowe było w ocenie sądu wystarczające do wydania zaskarżonej obecną skargą decyzji w sprawę choroby zawodowej.

Również ocena okoliczności faktycznych sprawy jest logiczna, zgodna z doświadczeniem życiowym, a co najważniejsze opiera się ona na zgormadzonych w sprawie orzeczeniach medycznych, których moc dowodowa nie została podważona przez skarżącego przeciwdowodem. Z dowodów przeprowadzonej diagnostyki wynika, że skarżący pozostawał pod obserwacją kliniczną, która dała wynik negatywny; przeprowadzone badania nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią astmy oskrzelowej; nadreaktywność oskrzeli, charakteryzująca się skłonnością do zwężania się oskrzeli pod wpływem czynników w stężeniach, które u osób zdrowych nie wywołują wyraźnej reakcji, jest charakterystyczna dla astmy oskrzelowej, ale może się też pojawiać w innych chorobach, np. w infekcjach wirusowych, dlatego dodatni wynik próby prowokacyjnej z histaminą nie jest tożsamy z rozpoznaniem astmy; biorąc pod uwagę brak narażenia zawodowego na czynnik o charakterze uczulającym na stanowisku dyspozytora stwierdzony wcześniej brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej astmy oskrzelowej na stanowisku aparatowego, brygadzisty, mistrza oraz stwierdzenia uczulenia na powszechne alergeny środowiska nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej astmy oskrzelowej; przy wydawaniu opinii uwzględniono informacje o zagrożeniach zawodowych, wyniki dochodzenia epidemiologicznego i dokumentację lekarską badanego (orzeczenie WOMP w Ł. nr [...] z dnia 9 października 2012r.). W wyniku ostatniej hospitalizacji skarżącego w IMPZiŚ w S. celem dokonania pogłębionej diagnostyki, w toku której wykonano badania spirometryczne, badania bodypletyzmograficzne, punktowe testy skórne, testy płatowe, stwierdzono jedynie dodatnie wyniki z pospolitymi alergenami środowiska pozazawodowego – pyłkami drzew I i II, natomiast negatywny wynik dały badania z potencjalnymi alergenami środowiska pracy skarżącego, w tym m.in. aldehydem glutarowym, formaldehydem, benzenem, pirydyną, amoniakiem, parafenylenodwuaminą, aniliną, związkami żelaza, rtęci, benzydyną, hydrazyną; nie stwierdzono w surowicy skarżącego alergenoswoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko formaldehydowi, stwierdzono natomiast skrzywienie przegrody nosa, przewlekły stan zapalny zatok szczękowych, przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej gardła i krtani oraz niedosłuch odbiorczy obustronny niewielkiego stopnia. Biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, w tym wywiad chorobowy oraz przebieg schorzenia poparty danymi z dostępnej dokumentacji lekarskiej - infekcyjny początek dolegliwości, przy braku wówczas zmian bronchospastycznych, nasilenie i zaostrzenie rozpoznawanej astmy oskrzelowej wraz z utrzymywaniem się znacznego stopnia nadreaktywności oskrzeli pomimo zaprzestania pracy w narażeniu na czynniki alergizujące drogi oddechowe (ujemny test eliminacji zawodowej), jak również wyniki przeprowadzonych obecnie badań i testów alergologicznych, brak jest podstaw do uznania bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii rozpoznanej u skarżącego astmy oskrzelowej (orzeczenie IMPiZŚ w S. nr [...] z dnia 4 października 2013r., wyniki badań alergologicznych zawierających listę alergenów, z jakimi przeprowadzono testy skórne w czasie hospitalizacji w dniu 25 czerwca 2013r.). Ze zgromadzonych dowodów wynika również, iż większość z substancji chemicznych, na które był skarżący narażony na stanowisku aparatowego, brygadzisty i mistrza do 1993r. to czynniki o działaniu drażniącym na układ oddechowy, jednym z czynników wymienianych w ocenie narażenia zawodowego alergizujących jest parafenyleodiamina, jednakże przeprowadzone u skarżącego w klinice IMP w Ł. w 2004r. testy płatowe z tym czynnikiem dały wynik ujemny; nie wykonano prowokacji wziewnych z substancjami o działaniu drażniącym, ponieważ mogą one wywoływać skurcz oskrzeli u osób z nadreaktywnością oskrzeli, która towarzyszy astmie i tym samym dać wynik fałszywie dodatni; działanie drażniące, mimo wywołania skurczu oskrzeli nie jest jednoznaczne z reakcją dróg oddechowych na alergen, astma zawodowa to choroba alergiczna i taka właśnie reakcja układu oddechowego w odpowiedzi na alergen zawodowy (nie inny czynnik) musi być potwierdzona badaniami; aldehidy jako środki do dezynfekcji mogą wywoływać astmę oskrzelową, w przypadku skarżącego nie znaleziono informacji na takie narażenie; natomiast wykonana próba prowokacyjna z histaminą dała wynik pozytywny, jednakże początek i przebieg kliniczny choroby oraz wyniki badań dodatkowych wykazują na pozazawodową przyczynę choroby układu oddechowego; wykonane próby skórne z pospolitymi alergenami środowiska komunalnego dały wynik pozytywny (roztocza, pyłki traw drzew i pleśni); pomimo niewykonania testów prowokacyjnych brak jest podstaw do zmiany stanowiska w kierunku choroby zawodowej; jednak w celu pogłębienia diagnostyki zaproponowano, zgodnie z posiadanymi obecnie możliwościami diagnostycznymi, ponowną diagnostykę w warunkach szpitalnych i wykonanie testów z parafenylenodiaminą (pismo IMP w Ł. z dnia 19 stycznia 2011r.).

Z powyższego wynika, że skarżący został poddany kompleksowej diagnostyce laboratoryjnej, alergologicznej i badaniom fizykalnym w kierunku choroby zawodowej astmy oskrzelowej. Aktualnie przeprowadzone badania diagnostyczne – co zostało stwierdzone powyższymi orzeczeniami lekarskimi – nie dały podstaw do bezspornego, jak i nawet wysoce prawdopodobnego – jak tego wymagają powołane w dalszej części uzasadnienia przepisy materialnoprawne - stwierdzenia, że występująca u skarżącego astma oskrzelowa ma etiologię w czynnikach zagrożenia ze środowiska pracy. Co więcej wszystkie orzeczenia lekarskie, jakie zostały wydane w związku z poszukiwaniem etiologii tej choroby u skarżącego, zarówno pozyskane w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, jak i poprzednie, tj. informacja – karta informacyjna leczenia klinicznego z dnia 15 lipca 1992r., orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł. nr [...] z dnia 30 września 2004r., orzeczenie Kliniki Chorób Zawodowych IMP w Ł. nr [...] z dnia 28 grudnia 2004r., orzeczenie Kliniki IMP w Ł. nr [...] z dnia 26 kwietnia 2007r., są jednoznaczne i kategoryczne w swoich wnioskach, są merytorycznie zgodne w tym sensie, że nie upatrują tej choroby w czynnikach występujących w środowisku pracy. Wobec treści tych orzeczeń nie budzi wątpliwości, że badania z czynnikami drażniącymi występującymi w środowisku pracy – formaliną, będącą roztworem aldehydu, wykazały wynik ujemny. Orzeczenia te w świetle normy materialnoprawnej są jedynym środkiem dowodowym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Organy, ani sąd administracyjny nie będąc uprawniony do merytorycznej weryfikacji ich treści obligowany jest uwzględnić wnioski wynikające z orzeczeń lekarskich. Nie oznacza to jednakże, że nie ma możliwości podważenia merytorycznej zasadności orzeczenia lekarskiego, to wymagałoby jednakże przeprowadzenia przez skarżącego przeciwdowodu poprzez złożenie innego korzystnego orzeczenia lekarskiego, tj. orzeczenia stwierdzającego u skarżącego zawodową etiologię astmy oskrzelowej. Takiego przeciwdowodu skarżący nie przedłożył nawet w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ograniczając się li tylko do kwestionowania wyników badań i ustaleń lekarskich oraz opierając się na własnym przekonaniu o związku tej choroby z zatrudnieniem, wywodzonym jak się wydaje z głębokiego przekonania, że skoro choroba ta ujawniła się i została stwierdzona w okresie kiedy wykonywał pracę zawodową będąc narażony w środowisku pracy na niebezpieczne substancje, to przyczyną tej choroby jest właśnie wykonywana przez niego praca w tym środowisku. Tych twierdzeń sąd administracyjny jednakże nie może zaaprobować, a to z tego względu, iż kontroluje legalność zaskarżonej decyzji jedynie w oparciu o załączone akta administracyjne, w aktach tych zaś brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego twierdzenia skarżącego. Na tę ocenę nie ma wpływu wniosek skargi o "dopuszczenie niezależnych biegłych z zakresu Pulmonologii na okoliczność choroby zawodowej astmy oskrzelowej i związanych z nią zaburzeń układu oddechowego w celu zweryfikowania". Wniosek taki – pomijając to, iż do skargi nie zostało załączone żadne orzeczenie biegłego z zakresu pulmunologii - powinien być złożony przez organami administracyjnymi, a to z tego względu, że sąd administracyjny – jak wskazano na wstępie rozważań – jest li tylko sądem kasacyjnym, co oznacza, że nie przeprowadza postępowania dowodowego w takim zakresie jak to czynią organy administracji publicznej. Nie można się też zgodzić z twierdzeniem skarżącego, wedle którego nie zbadano u niego reakcji na wszystkie czynniki zagrożenia ze środowiska pracy, w tym aldehydami, jak i że nie zastosowano możliwych metod diagnozowania. Wbrew temu stanowisku skarżący w toku dwukrotnego wywiadu, pierwszego w dniu 9 kwietnia 1992r, drugiego w dniu 28 października 2010r. wskazywał czynniki zagrożenia, w skierowaniach na badania celem rozpoznania choroby zawodowej, pierwszym z dnia 13 listopada 2003r., drugim bez daty z 2012r., wskazano te same czynniki zagrożenia, które wskazywał skarżący. Z przeprowadzonego w dniu 25 czerwca 2013r. testu alergologicznego oraz z orzeczeń lekarskich wynika, iż zostały one przeprowadzone pod kątem alergenów występujących w czynnikach zagrożenia, w tym pod kątem wskazywanego w pismach procesowych przez skarżącego aldehydu. Sam też skarżący - zarzucając organom pominięcie w badaniach wszystkich czynników narażenia - i podając nazwy pominiętych czynników, jednocześnie w toku rozprawy sądowej przyznał, iż są to te same czynniki, które wskazywał w wywiadzie, są to tylko inne ich nazwy. Niezależnie od tego podnieść należy, że do protokołu przesłuchania i wywiadu skarżący nie wskazywał aby był narażony na grupę związków o nazwie aldehydy, lecz tylko na wodny nasycony roztwór aldehydu mrówkowego (formaldehydu) o nazwie formalina, który to roztwór został objęty badaniami. Z orzeczenia lekarskiego IMPiZŚ w S. z dnia 4 października 2013r., jak i tożsamej co do treści karty wypisowej z dnia 27 września 2013r., wynika natomiast, że skarżący podczas hospitalizacji został poddany kompleksowej diagnostyce pod kątem stwierdzenia choroby zawodowej. Badania te były przeprowadzane zgodnie z sugestią IMP w Ł., zawartą w wyjaśnieniach z dnia 19 stycznia 2011r., gdzie stwierdzono, że "w celu pogłębienia diagnostyki proponujemy, zgodnie z posiadanymi obecnie możliwościami diagnostycznymi, ponowną diagnostykę w warunkach szpitalnych i wykonanie testów parafenylenodiaminą"; jak i w odpowiedzi na żądanie skarżącego przeprowadzenia badań przez inną obiektywną jednostkę medyczną niż IMP w Ł., co nastąpiło w IMPiZŚ w S. Jednakże skarżący – pomimo wynikom aktualnych badań z uwzględnieniem obecnych możliwości diagnozowania - pozostaje w błędnym przekonaniu o zawodowej etiologii występującej u niego astmy oskrzelowej. Wiążąc to przekonanie z tym, że skoro był narażony w środowisku pracy na podawane substancje niekorzystnie oddziaływujące na układ oddechowy, a w wyniku wykonanych w IMP w Ł. badaniach lekarskich (co miało miejsce w 1992r.), w toku których stwierdzono u niego astmę oskrzelową, został przeniesiony na stanowisko dyspozytora w okresie od 1993r. do 1999r, a następnie począwszy od 2000r. do 2003r. przebywał na zasiłku przedemerytalnym, uważa, że przyczyną powstania u niego astmy oskrzelowej jest środowisko pracy. Z tych okoliczności wywodzi on, że gdyby nie wiązano objawów astmy oskrzelowej ze środowiskiem pracy, to nie przeniesiono by go na stanowisko dyspozytora, na którym nie występowało już sporne narażenie. Jednakże skarżący nie dostrzega tego, iż w wyniku hospitalizacji w 1992r. stwierdzono u niego co prawda astmę oskrzelową, ale pochodzenia niezawodowego, zaś przyczyną przeniesienia skarżącego na stanowisko dyspozytora były – co wynika z karty leczenia klinicznego z 1992r. - orzeczone wówczas przeciwwskazania do pracy w narażeniu na czynniki drażniące i alergizujące drogi oddechowe. Oznacza to, iż wobec stwierdzonej astmy oskrzelowej niezawodowej dalsza praca w środowisku drażniącym układ oddechowy była niewskazana, a to z tego względu by nie narażać wrażliwych dróg oddechowych na kontakt z czynnikami drażniącymi, gdyż wywoływałoby to u osoby z astmą oskrzelową reakcję. Wzmagałoby to zatem objawy astmy niezawodowej, powodowałoby to reakcję na czynniki drażniące, ale nie z powodu choroby zawodowej, lecz z uwagi na nadwrażliwość przy stwierdzonej astmie na czynniki drażniące, które u osób zdrowych nie wywoływałyby żadnej reakcji, nawet gdyby pozostawały one w środowisku pracy skarżącego. Jak wynika bowiem z wyjaśnień IMP w Ł. chemiczne substancje drażniące drogi oddechowe nie są równocześnie alergenami wziewnymi mogącymi być przyczyną astmy oskrzelowej, zaś kontakt z nimi może mieć jedynie wpływ na samopoczucie osoby już chorej na astmę oskrzelową i wpływ na przebieg choroby, co oznacza, że nie mogą same spowodować astmy oskrzelowej. Także sam skarżący w skardze przyznaje, że pomimo przeniesienia na stanowisko dyspozytora do 1 czerwca 1993r. i pomimo braku bezpośredniego kontaktu ze związkami chemicznymi, pomimo zażywania leków ataki astmy co pewien czas powracają, co ewidentnie dowodzi, iż są one konsekwencją okresowego pojawiania się innych czynników uczulających, którymi w przypadku skarżącego są czynniki ze środowiska domowego i komunalnego. Skoro bowiem z czynnikami drażniącymi środowiska pracy nie miał już w tym czasie kontaktu i nie występowała ekspozycja na te czynniki, to objawy choroby nie mogły być nimi wywołane. Także z aktualnych orzeczeń lekarskich wynika, że biorąc pod uwagę przeniesienie skarżącego do innego środowiska pracy, gdzie brak narażenia zawodowego na czynnik uczulający nie ma podstaw do stwierdzenia astmy oskrzelowej zawodowej, co w ocenie sądu prowadzi do wniosku, że nadal występujące objawy astmy oskrzelowej są wynikiem reakcji na inne czynniki uczulające niż występujące na poprzednich stanowiskach pracy. Ponadto pomimo ekspozycji skarżącego w trakcie diagnostyki na szereg związków chemicznych występujących w środowisku pracy, obserwacji klinicznej popartej specjalistyczną diagnostyką nie stwierdzono – jak wynika z orzeczeń - reakcji na czynniki zagrożenia z środowiska pracy. Wobec tychże orzeczeń kwestionowanie, a do tego sprowadza się w zdecydowanej większości skarga, orzeczenia lekarskiego z 1992r. nie może skutkować uwzględnieniem skargi. Przede wszystkim aktualne orzeczenia – przeprowadzone w oparciu o aktualne możliwości diagnozowania - potwierdziły niezawodową etiologię astmy oskrzelowej u skarżącego, tak jak to już stwierdzono w 1992r. Z przedłożonej przez skarżącego do akt administracyjnych karty informacyjnej leczenia klinicznego z dnia 15 lipca 1992r. wynika jednoznacznie, że próby płatkowe z najczęstrzymi alergenami środowiska pracy, w tym z niektórymi alergenami, wypadły ujemnie. Stanowisko skarżącego, że już w 1992r. lekarze powinni byli stwierdzić zawodowe przyczyny astmy oskrzelowej, jest o tyle nieuzasadnione, że badania w trakcie hospitalizacji skarżącego w 1992r. prowadzone były w związku z rozpoznaniem astmy oskrzelowej, nie zaś w wyniku skierowania celem rozpoznania choroby zawodowej, co miało miejsce dopiero w 2003r. Z tego względu wszelkie argumenty odnoszące się do nieprawidłowości sporządzenia "opinii" z 1992r. (w istocie będącej kartą leczenia klinicznego) nie mogły zostać uwzględnione. Poza tym, treść poprzednich opinii, tj. z 1992r. i 2004r., pomijając to, iż są one zgodne z obecną, wobec przeprowadzenia obecnie bardziej kompleksowej diagnostyki nie mają już znaczenia dla oceny genezy astmy oskrzelowej. Ponadto, jak sam skarżący podnosi, i co wynika też z akt sprawy skarżący w 1992r. był diagnozowany przez lekarzy specjalizujących się w badaniach naukowych nad etiologią astmy oskrzelowej. Skoro zatem posiadając tak wąską wyspecjalizowaną wiedzę medyczną nie stwierdzili oni u skarżącego zawodowej etiologii tej choroby, to tym bardziej przemawia to za niezasadnością gołosłownych twierdzeń skarżącego. Skarżący, powołując się na złożone do akt administracyjnych, publikacje naukowe lekarzy nie dostrzega płynących z nich wniosków w kontekście własnej choroby, bazując na ogólnych tezach płynących z tychże publikacji. I tak, skarżący, wiążąc etiologię swojej choroby z czynnikami narażenia ze środowiska pracy, nie zauważa tego, iż wskazywana w tychże publikacjach symptomatologia astmy zawodowej jest podobna jak astmy pochodzenia niezawodowego, zaś napady kaszlu i duszności – tak jak to ma miejsce w przypadku skarżącego – mogą być wyzwalane przez ekspozycje na swoisty alergen, ale również przez bodźce nieswoiste (np. wysiłek fizyczny, zimne powietrze, dym tytoniowy), co związane jest z towarzyszącą tej chorobie nadreaktywnością oskrzeli, dlatego chory z astmą niezawodową może zgłaszać zaostrzenie objawów podczas choroby; jednym z najważniejszych celów diagnostyki alergologicznej jest identyfikacja laboratoryjna cech uczulenia natychmiastowego pod postacią obecności w organizmie badanego alergenowo-swoistych przeciwciał klasy IgE przeciwko różnym alergenom w skórze (testy skórne punktowe) lub /i w surowicy; stwierdzenie obecności takich przeciwciał świadczy o nadwrażliwości alergicznej; za chorobę zawodową astmę oskrzelową nie może być uznana astma, której przyczyną jest uczulenie na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego, tj. np. roztocza, kurz, pyłki drzew, traw i chwastów, powszechnie występujące pleśnie; wynika to z faktu powszechnej ekspozycji na te alergeny od najwcześniejszego dzieciństwa oraz dużej częstotliwości tego typu uczuleń w populacji generalnej (C.P., Zawodowa astma oskrzelowa – diagnostyka, profilaktyka (w:) Choroby zawodowe)). U skarżącego – jak wynika z przytoczonych orzeczeń nie stwierdzono w surowicy przeciwciał klasy IgE na czynniki zagrożenia ze środowiska pracy. A skoro w tych publikacjach podnosi się, że samo stwierdzenie przeciwciał tej klasy nie świadczy jeszcze o przyczynie choroby zawodowej, to tym bardziej ich niestwierdzenie o tym nie świadczy. Również przeprowadzone w warunkach klinicznych testy płatowe z alergenami ze środowiska pracy, w szczególności z zawierającymi aldehydy, dały wynik ujemny. Wobec zatem negatywnych wyników zastosowania obu tych metod i nie stwierdzenia przyczyn zawodowych astmy oskrzelowej u skarżącego, nie sposób uwzględnić skargi z uwagi na wadliwości diagnostyki poprzez niewykorzystanie możliwości diagnostycznych. Nie przeprowadzenie prowokacji wziewnych z substancjami o działaniu drażniącym nie było w tej sytuacji konieczne, tym bardziej, że jak wynika z wyjaśnień IMP w Ł. z dnia 19 stycznia 2011r. jej przeprowadzenie u skarżącego ze stwierdzoną nadreaktywnością oskrzeli dałoby wynik fałszywie dodatni, a działanie drażniące, pomimo wywołania skurczu oskrzeli nie jest jednoznaczne z reakcją dróg oddechowych na alergen. Natomiast bez wątpienia zarówno w 1992r., jak i w obecnym orzeczeniu stwierdzono u skarżącego reakcję na pyłki drzew, a więc czynniki pochodzenia ze środowiska domowego/komunalnego.

Niezależnie od tego sąd zauważa, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji – pomimo pewnych zastrzeżeń - spełnia przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiono w nim szczegółowo stan faktyczny, przepisy prawne, wskazano przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej oraz przyczyny niestwierdzenia choroby zawodowej astmy oskrzelowej. Zasadnie organ podniósł, że wobec treści orzeczeń lekarskich jest nimi związany, co z kolei oznacza brak podstaw faktycznych do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Wskazał też na okoliczność przeprowadzenia badań przez uprawnione jednostki medyczne, ich wiedzę w zakresie medycyny pracy i doświadczenie zawodowe w przeprowadzaniu tego rodzaju badań. Na wiedzę tą składają się wieloletnie obserwacje w zakresie skutków biologicznych, jakie w zdrowiu człowieka wywołuje wykonywanie pracy zawodowej w narażeniu na określony czynnik szkodliwy, które dają typowy dla tych skutków obraz kliniczny choroby. Zebrany materiał dowodowy, przede wszystkim przekonująco uzasadnione orzeczenia lekarskie, w tym Kliniki IMPiZŚ w S., stanowiące podstawowy dowód w sprawie, wskazują bez żadnych wątpliwości i sprzeczności, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, o czym świadczy obraz kliniczny występujący u skarżącego, który nie jest charakterystyczny dla zawodowej astmy oskrzelowej. Zdaniem organu, można przyjąć, z co najmniej przeważającym prawdopodobieństwem, że schorzenie układu oddechowego występującego u skarżącego ma etiologię pozazawodową, na co jednoznacznie wskazują wydane w sprawie orzeczenia lekarskie. Wynikająca z przepisu 107 § 3 k.p.a. zasada informowania o motywach rozstrzygnięcia organu i przekonywania o zasadności tego rozstrzygnięcia, została więc w niniejszej sprawie zrealizowana, strona poznała motywy rozstrzygnięcia sprawy. O uchybieniu tych zasad nie stanowi natomiast podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez skarżącą, w sytuacji, gdy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy, nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów, oraz wskazał i wyjaśnił zastosowaną podstawę prawną. Okoliczność, iż strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie oznacza naruszenia zasady przekonywania. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2009r., I SA/Łd 1329/08). W konsekwencji nie sposób postawić organom zarzutu naruszenia zasady pogłębiania zaufania od organów państwa (art. 8 k.p.a.).

W sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły również przepisów prawa materialnego, co sąd ocenia z urzędu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy k.p. oraz rozporządzenia. Zgodnie z art. 2351 k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W myśl natomiast art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie zaś z § 11 ust.1 rozporządzenia z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczna, co oznacza, że rozporządzenie to ma zastosowanie w tej sprawie, bowiem postępowanie zostało wszczęte przed dniem 3 lipca 2009 roku, tj. dniem jego wejścia w życie. W załączniku do tego rozporządzenia zawierającym wykaz chorób zawodowych w poz. 6 jest wymieniona jest astma oskrzelowa. Podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej stanowi zgodnie z § 8 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie lekarskie. Stosownie bowiem do tych przepisów decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia.

Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, wedle którego dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest łączne spełnienie dwu przesłanek: po pierwsze schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie jest bezsporne lub wysoce prawdopodobne, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Podstawę faktyczną decyzji w sprawie choroby zawodowej stanowi orzeczenie lekarskie, przy czym co do rangi i znaczenia orzeczeń lekarskich jako podstawy faktycznej decyzji w sprawie choroby zawodowej w orzecznictwie sadowym zarysowały się dwa nurty. Wedle pierwszego, z nich dominującego zresztą, konsekwencją przytoczonej regulacji prawnej jest związanie organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim i brak podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyroki NSA z dnia 11 września 2014r., II OSK 572/13, z dnia 24 marca 2000r., I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001r., I SA 746/99, nie publ., z dnia 24 lutego 1998r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150). Prezentowany jest wręcz pogląd, wedle którego orzeczenia lekarskie są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 21 września 2001r., I SA 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., I SA 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r. I SA 1200/98). Zwolennicy drugiego z wyróżnionych nurtów orzeczeniom lekarskim wydanym w tym trybie odmawiają waloru opinii biegłego (np. wyrok NSA z dnia 24 marca 2000r., I SA 2334/99). Wobec tego, iż pierwszy z zaprezentowanych nurtów jest dominujący należy uznać go za swoistą wskazówkę interpretacyjną analizowanych przepisów. Ma to tę konsekwencję, że w tej sprawie skład orzekający sądu przyjmuje, iż organy inspekcji sanitarnej są związane co do meritum orzeczeniem lekarskim, spełniających określone prawem warunki. Oznacza to, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Tym samym ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego wydawanego w świetle § 6 ust. 1 rozporządzenia na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (zob. m.in. uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2002 roku, OPS 3/02, ONSA 2003/1/4, zachowującą swoją aktualność na gruncie obecnego rozporządzenia). Podnieść również należy, iż zamknięty katalog chorób zawodowych, zawarty w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, oznacza, iż za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie albo warunki te nie są jej przyczyna, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Przenosząc te teoretycznoprawne rozważania na grunt niniejszej sprawy i ograniczając rozważania tylko do chorób zawodowych dróg oddechowych, stwierdzić należy, że skoro przyjęte za podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji orzeczenia lekarskie nie stwierdziły związku przyczynowo skutkowego między stwierdzoną u skarżącego astmą oskrzelową a zagrożeniami w środowisku pracy, to organy inspekcji sanitarnej – nie dysponując żadnym przeciwdowodem, podważającym te orzeczenia - nie miały podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę tychże orzeczeń lekarskich. Jest to o tyle istotne, że skarżący był poddawany wielokrotnie badaniom i to kompleksowym, a każdy z nich w zakresie reakcji na czynniki zagrożenia w środowisku pracy dał negatywny wynik dla skarżącego. Ponadto orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnionego lekarza, posiadającego odpowiednią wiedzę w zakresie diagnozowania chorób zawodowych, oraz zatrudnionego w placówce medycznej specjalizującej się przeprowadzaniem tego rodzajami badań. Skarżący został poddany badaniom diagnostycznym zarówno na alergeny występujące w środowisku domowym, jak i zawodowym, w stosunku do skarżącego przeprowadzono – jak wynika z orzeczeń – diagnostykę laboratoryjną i alergologiczną oraz badania czynnościowe układu oddechowego. Wszelkie wątpliwości wyrażone przez sąd w poprzednim wyroku, jak i zgłaszane przez skarżącego zastrzeżenia co do zakresu badań zostały wyjaśnione przez placówkę medyczną przeprowadzającą badania w 2006r. Obecne orzeczenia lekarskie – odmiennie do poprzednich – zostały w sposób szczegółowy uzasadnione, zaś IMP w Ł. złożył wyjaśnienia co do zastosowanych metod diagnostycznych, a wyjaśnienia te są przekonujące a nadto znajdują oparcie w złożonych przez skarżącego naukowych publikacjach medycznych. Podnieść też należy, że kwestia, jakim badaniom został poddany skarżący, pozostaje poza oceną tak sądu, jak i prowadzących postępowanie organów (np. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012r., II OSK 2081/12). Ani bowiem organy inspekcji sanitarnej, ani też sądy administracyjne nie są uprawnione do samodzielnej oceny trafności postawionej diagnozy lekarskiej, jak również sposobu prowadzenia przez te jednostki procesu diagnostycznego.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.

k.ż.