Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 964/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 157 i art. 158
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Asesor WSA Tomasz Dziuk, Protokolant Sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi B.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 maja 2022 r. nr SKO.PSI/41.5/178/2022/5251/AK w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 8 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta M. (dalej: organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy w wychowywaniu dzieci (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2401) postanowił uznać za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze wypłacone w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 10.000,00zł i zobowiązać B. H. (dalej: strona, skarżący) do jego zwrotu. W wyniku złożonego odwołania, rozpatrujące sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium) decyzją nr SKO.PSŚ/41.5/1944/2021/9547 z dnia 22 lipca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu potwierdziło ustalenia organu pierwszej instancji, iż strona pobrała nienależne świadczenie wychowawcze na syna A. i córkę D. w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2021 roku, w łącznej wysokości 10.000zł. (art. 25 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy). Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.

Pismem z dnia 27 marca 2022 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności wymienionych powyżej decyzji.

W uzasadnieniu wniosku opisał sytuację faktyczną w sprawie, poddając, iż pozostając w związku małżeńskim z A1. H. (aktualnie D.) w lipcu 2019 r. złożył wnioski dotyczącego świadczenia 500 plus na dwoje dzieci, tj. syna A. i córkę D. W lipcu 2019 r. uzyskał informację powiadamiającą o przyznaniu wnioskowanych świadczeń na okres 2019/2021. Wypełniając standardowe wnioski o przyznanie świadczenia nigdzie nie był poinformowany jak należy postępować w sytuacji orzeczenia rozwodu w trakcie okresu zasiłkowego.

Wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w K. Wydział [...] Cywilny Rodzinny orzekł rozwód i zobowiązał do alimentów na dzieci w łącznej kwocie 800,00zł, ustalając miejsce zamieszkana dzieci przy matce – A.1 H. Po rozwodzie skarżący wyprowadził się ze wspólnego mieszkania, a była żona zmieniła numer rachunku bankowego, na który miało wpływać świadczenie 500 plus, podając numer konta, do którego nie miał dostępu. Tym samym środki z tytułu świadczenia pobierane były przez matkę dzieci i zostały wydatkowane na ich potrzeby. Dodał, że nie został pouczony, iż nie jest wystarczająca zmiana rachunku bankowego, że należy formalnie zmienić dane wnioskodawcy.

Podkreślił, że w orzecznictwie utrwalił się pogląd zgodnie z którym błędne jest stanowisko utożsamiające "nienależne świadczenie" z "nienależenie pobranym świadczeniem". Pierwsze z pojęć ma obiektywny charakter, podczas gdy przy drugim podjęciu - określone cechy świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania) można przypisać osobie, która takie świadczenie pobrała. Przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Osoba, która nienależenie pobrała świadczenie to osoba, która była świadoma, że świadczenie jej nie przysługuje.

W rozpatrywanej sprawie w lipcu 2019 r. składając wnioski o świadczenie, podał własne konto bankowe. Wtedy pozostawał jeszcze w związku małżeńskim i mieszkał razem z dziećmi. W marcu 2020 r. kiedy wyprowadził się z mieszkania, żona poinformowała miejscowy Ośrodek i dokonała aktualizacji danych rachunku bankowego - od tego momentu świadczenia wpływały na jej konto, do którego nie miał dostępu, choć nadal był wnioskodawcą, któremu świadczenia przyznano. Po rozwodzie zaś wszczęto w stosunku do niego postępowanie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia od marca do grudnia 2021 r.

Odwołując się do celu ustanowienia przedmiotowego świadczenia, podkreślił że organ winien zbadać czy dzieci były faktycznymi beneficjentami tego świadczenia, czego jednak organ nie uczynił w toku postępowania zakończonego wydaniem wymiennych decyzji, pomimo wielokrotnego zwracania uwagi, iż świadczenia przekazywane były na kontro byłej żony. Stąd też trudno się zgodzić, iż w tym przypadku doszło do pobrania przez niego środków w rozumieniu art. 25 ust. 1 pkt 6 ustawy. Organ powinien tę okoliczność dopiero ustalić, gdy świadczenie to nie zostało mu wypłacone, ani nie zostało przez niego pobrane. Podniósł też, że organ nie wyjaśnił dlaczego uznał świadczenie za nienależne, ograniczając się do przytoczenia jedynie przepisu ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 5 maja 2022 r. zawiadomiło o wszczęciu postępowania w sprawie nieważności wskazanych decyzji, a następnie zaskarżoną decyzją z dnia 20 maja 2022 r., działając na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia 22 lipca 2021 r. nr SKO.PPŚ/41.5/1944/2021/9547 r.

W motywach organ wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją prawa mającą na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, zarówno ostatecznych jak i nieostatecznych, które dotknięte są wadami kwalifikowanymi. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zawarte zostały w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpatrywanym przypadku jako podstawę do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji skarżący wskazał art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdzając, iż wydana decyzja rażąco narusza prawa tj. art. 4 ust. 1 oraz art. 25 ust. 12 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż nie uwzględnia celu świadczenia wychowawczego, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka oraz art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ w sposób niewyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy i ocenił go w sposób dowolny. Zdaniem strony skarżącej zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji nie zawierają oceny i analizy, czy w ogóle w tej sprawie mamy do czynienia ze świadczeniem niezależnie pobranym, czy przyznane w ramach świadczenia wychowawczego środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, czyli spożytkowane stosownie do celu wskazanego w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jak również czy faktycznie zostały przez skarżącego pobrane.

Organ przypomniał stan sprawy, podkreślając, iż w dniu 2 marca 2020 r. do miejscowego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek skarżącego o przekazywanie przyznanego świadczenia na podane w tym wniosku konto bankowe, a w takim przypadku organ nie ma obowiązku badać kto jest właścicielem konta. Jednocześnie Kolegium przyznało, że oświadczeniem z dnia 1 grudnia 2020 r. była małżonka skarżącego przyznała, że od marca 2020 r. pobiera na swoje kontro "500 plus" na dwoje dzieci. Poinformowała też o wyroku rozwodowym.

Kolegium analizując decyzje organu pierwszej i drugiej instancji stwierdzające nienależnie pobrane świadczenie przez skarżącego odwołało się do przepisu art. 25 ust. 2 ustawy, wskazując, iż tak decyzja organu pierwszej instalacji jaki i decyzja utrzymującej ją w mocy organu odwoławczego wydane zostały zgodnie z prawem. W przypadku skarżącego zachodzi bowiem przesłanka świadczeń nienależnie pobranych opisana w art. 25 ust. 2 pkt 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a to wobec wypłacenia w okresie do 1 marca do 31 grudnia 2020 r. świadczeń wychowawczych na dzieci D. i A. po 500zł miesięcznie, mimo braku prawa do tego świadczenia. Zgodnie z wnioskiem uprawnionym do tego świadczenia był skarżący, który nie zgłosił do organu faktu, iż nie zamieszkuje wspólnie z dziećmi.

Kolegium stwierdziło, iż po zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy zasadnie stwierdzono, iż nie doszło do wystąpienia żadnej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wskazanych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym rażącego naruszenia powołanych przez stronę przepisów. Dlatego też konieczna stała się odmowa stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, która zgodnie z utrwalonym orzecznictwem następuje, gdy nie istnieje przyczyna stwierdzenie nieważności.

Skoro więc Kolegium nie dopatrzyło się żadnej wady określonej w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył, pismem z dnia 9 czerwca 2022r., skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienie sprawy, w tym niewyjaśnienie okoliczności podnoszonej przez skarżącego, tj. faktu, iż matka dzieci zaniechała powiadomienia go o zgłoszeniu zmiany rachunku bankowego do wypłaty świadczenia 500 plus, pozostawiając jednocześnie jako dysponenta tej kwoty skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, kiedy nie otrzymywał tych należności, które wpływały na kontro matki dzieci, przy czym nie dopełnił właściwych procedur ,

- art. 4 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na nieuwzględnieniu celu świadczenia wychowawczego pobieranego przez skarżącego na małoletnie dzieci, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, opieką na nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania tego przepisu. W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji Kolegium z dnia 22 lipca 2021 r. i decyzji z dnia 8 czerwca 2021 r. organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powtórzył jeszcze raz argumentację przedstawioną we wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji. Podkreślił, iż to z uwagi na działania byłej żony obciążany jest kwotą nienależnie pobranych świadczeń, podczas gdy faktycznie świadczeń tych nie pobierał. Podniósł, iż w sprawie doszło do automatycznego uznania świadczeń za nienależnie pobrane w danym okresie, z pominięciem oceny czy przyznane i wypłacone środki zostały wykorzystane zgodnie z celem, jaki został przez ustawodawcę określony dla tego rodzaju świadczeń.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie, w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Nadto organ podniósł, iż świadomość osoby pobierającej świadczenie wychowawcze należy badać jedynie w sytuacji gdy zachodzi przesłanka wskazana w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Tymczasem podstawą prawną uznania świadczeń za nienależnie pobrane przez skarżącego jest art. 25 ust. 2 pkt 6 tej ustawy. Kolegium dodało, że w dniu 2 marca 2020 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynął wniosek - w którym jako wnioskodawcę wskazano skarżącego - o przekazywanie przyznanego świadczenia na podane w tym wniosku konto. Wobec twierdzenia skarżącego, iż takiego wniosku nie składał, tylko wniosek ten złożyła matka dzieci, organ rozważy czy w sprawie istnieją podstawy do zgłoszenia przez organ pierwszej instancji do prokuratury rejonowej faktu fałszowania podpisu skarżącego.

Na rozprawie w dniu 13 października 2022 r. skarżący podtrzymał skargę, informując, iż dopiero w grudniu 2022 r. dowiedział się o wstrzymaniu b. żonie wypłaty świadczenia wychowawczego na dzieci. Przyznał, że w marcu 2020 r. wyprowadził się ze wspólnego mieszkania, gdzie nadal przysyłane były dla niego zawiadomienia. Podkreślił, że b. małżonka informując Ośrodek o zmianie numeru konta podpisała wniosek jego nazwiskiem, nie zmieniając danych we wniosku. Dodał, że sprawę sfałszowania wniosku zgłosił w Prokuratorze Rejonowej w S. Wyjaśnił, że nie miał dostępu do środków świadczenia wychowawczego wpłacanych na podany nowy numer konta bankowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 329), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), stanowiąc, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sądy te rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotowe, kontrolowane postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2021 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1944/2021/9547 utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia 8 czerwca 2021 r. nr [...] uznającej za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze wypłacone w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 10.000zł.

Dotyczy zatem postępowania szczególnego - nadzwyczajnego, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie ostateczne rozstrzygnięcie. Katalog przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnych określa art. 156 § 1 tego Kodeksu. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Oznacza to, że prowadzone przez organ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji sprowadza się jedynie do badania, czy akt administracyjny będący przedmiotem tego postępowania dotknięty jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w wymienionym art. 156 § 1 Kodeksu oraz, czy ewentualnie nie zachodzą w sprawie negatywne przesłanki uniemożliwiające stwierdzenie nieważności zawarte w art. 156 § 2 tego Kodeksu. W postępowaniu tym obowiązkiem organu administracji jest zatem rozpatrzenie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego w granicach tego postępowania organ nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak może uczynić to w postępowaniu odwoławczym. Sądowa kontrola działania organu podejmowanego w tym szczególnym trybie, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, jest również ograniczona do kwestii związanych z prawidłowością zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznych. Tylko stwierdzenie wady lub wad decyzji wymienionych w zamkniętym katalogu przesłanek (wymienionych powyżej) pozwala na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego we wskazanym trybie.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stanowi jedno z uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego postępowań nadzwyczajnych. Postępowania te mają charakter odrębny i samoistny. W związku z tym przyjmuje się niedopuszczalność mieszania trybów postępowań nadzwyczajnych, a także trybu zwykłego, gdyż każdy z trybów postępowania rządzi się swoimi regułami, a postępowania te oparte są o różne przesłanki.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł wad opisanych w art. 156 § 1 pkt 1 oraz pkt 3 do 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również nie stwierdzono, by kwestionowana decyzja wydana została bez podstawy prawnej - art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu. Stanowisko skarżącego opiera się zasadniczo na przesłance przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest przesłance rażącego naruszenia prawa.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że do zaistnienia tej przesłanki nie jest wystarczające wykazanie, iż doszło do jakiegokolwiek naruszenia prawa. Kryteria pozwalające na stwierdzenie, że doszło do rażącego naruszenia prawa, są zaostrzone, gdyż istotnym skutkiem wydawania decyzji administracyjnych jest dbałość o stabilność obrotu gospodarczego, co jest kwestią fundamentalną dla prawidłowego funkcjonowania państwa prawa, które stoi na straży takiego obrotu. Dlatego przy rozważaniu zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa niewystarczające jest wykazanie, że doszło do oczywistego naruszenia przepisu prawa. Tylko w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności możliwe jest wzruszenie zasady stabilności, pewności obrotu prawnego wywodzonej z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" obejmuje różne stany faktyczne i prawne, przy czym zachodzi ono w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. "Rażące" oznacza więc oczywiste, wyraźne, bezsporne. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w wymienionym powyżej przepisie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Przekroczenie normy prawnej musi mieć charakter jednoznaczny, co ma miejsce w sytuacji oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu prawa, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, a istnienie sprzeczności da się wykazać przez proste zestawienie przepisu i rozstrzygnięcia. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2017 r., sygn.. akt II OSK 336/16).

Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa Nie chodzi przy tym o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2868/14 oraz z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10).

Jako "rażącego" naruszenia prawa nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy prawnej. Jeżeli przepis dopuszcza rozbieżną interpretację, nawet mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, jeżeli nawet później zostanie uznany za nieprawidłowy, nie może być oceniany jako "rażące" naruszenie prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy więc do czynienia wtedy, gdy uchybienie prawu ma charakter oczywisty, jasny i bezsporny, nie dopuszczający możliwości odmiennej wykładni. Oceniając decyzję pod kątem wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, należy brać pod uwagę przepisy właściwe na datę jej wydania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 798/15).

Tak więc postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma ustalić, czy decyzja ostateczna będąca przedmiotem tego postępowania, wydana w trybie zwyczajnym, dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie jest natomiast celem tego postępowania rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w kolejnej instancji, albowiem przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym jest sprawa już ostatecznie rozstrzygnięta.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa.

W ocenie skarżącego orzekające organy rozstrzygając w sprawie nie rozróżniły pojęcia "nienależnego świadczenia" od "świadczenia nienależnie pobranego". Podkreślenia jednak wymaga fakt, iż w zakwestionowanych decyzjach organy jako przesłankę pobrania nienależnego świadczenia wskazały treść art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu. Odwołując się do wskazanej przesłanki należy mieć w polu widzenia stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że od strony przedmiotowej dla zastosowania przywoływanej normy wystarczające jest, że świadczenie wychowawcze wypłacone zostało mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia. Regulacja ta nie wymaga natomiast, by osoba pobierająca świadczenie kwalifikowała się jakimkolwiek szczególnym rodzajem natężenia winy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 604/21, Lex nr 3319720).

W konsekwencji powyższego uznać należy, że organy administracji w ramach prowadzonego postępowania w sposób poprawny ustaliły stan faktyczny. Z uwagi na fakt, iż od marca 2020 r. skarżący nie zamieszkiwał wraz z dziećmi, a na jego wniosek świadczenia 500 plus nadal na dzieci były wypłacone, zasadnie organy podjęły rozstrzygnięcie uznające, iż pobrano nienależne świadczenie. Wobec powyższego rozstrzygniecie to nie narusza obowiązujących regulacji prawnych.

Podnoszony przez skarżącego argument sfałszowania jego podpisu pod wnioskiem o świadczenie, może ewentualnie stanowić podstawę do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, nie może natomiast być powodem do stwierdzenia jej nieważności.

Mając na względzie powyższe argumenty, nie stwierdzając naruszenia prawa skutkującego uznaniem skargi za zasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę.