Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1943/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 212
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: sędzia WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaświadczenia 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat I.L. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy).


UZASADNIENIE

Zaskarżona decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa po rozpatrzeniu wniosku Pana J. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...].06.2006r. nr [...] stwierdzającą nieważność zaświadczenia Prezydenta Miasta J. z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] nr [...] stwierdzającego, iż J. F. przysługuje uprawnienie do zaliczenia wartości pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego mienia na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży nabywanych od Skarbu Państwa nieruchomości, utrzymał tę decyzję w mocy.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Prezydent Miasta J. w zaświadczeniu z dnia [...] maja 2001 r. nr [...], wydanym na podstawie przepisu art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) potwierdził, że J. F. przysługuje uprawnienie do zaliczenia wartości pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego mienia na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży nabywanych od Skarbu Państwa nieruchomości.

W dniu [...] grudnia 2003r. Prezydent Miasta J. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie z urzędu nieważności powyższego zaświadczenia.

W dniu [...] czerwca 2004r. Prezes Rady Ministrów wydał rozstrzygnięcie nr [...] w sprawie negatywnego sporu kompetencyjnego o właściwość między Wojewodą [...] a Ministrem Infrastruktury, wskazując, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Prezydenta Miasta J. w sprawie stwierdzenia z urzędu nieważności zaświadczenia tego organu z dnia jest Minister Infrastruktury.

W związku z powyższym, mając na uwadze iż na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 maja 2006r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Budownictwa (Dz. U. Nr 76. poz. 537), od dnia 5 maja 2006r. właściwym w sprawie jest Minister Budownictwa - decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] Minister Budownictwa stwierdził nieważność zaświadczenia Prezydenta Miasta J. z dnia [...] maja 2001 r. o posiadaniu przez J. F. uprawnienia do zaliczenia wartości pozostawionego mienia na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży nabywanych od Skarbu Państwa nieruchomości.

J. F. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] czerwca 2006r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Budownictwa utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z art. 212 ust. 4-5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. nr 46 poz. 543 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanego zaświadczenia, tj. na dzień 8 maja 2001 r. zaliczenie wartości nieruchomości, o których mowa w ust. 1, następowała na rzecz właściciela tych nieruchomości lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego, przy czym w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione (art. 212 ust. 4 i 5 ustawy). Osobami uprawnionymi do uzyskania rekompensaty za mienie pozostawione za granicą w świetle tych przepisów są więc byli właściciele lub ich następcy prawni zaliczeni do spadkobierców ustawowych.

W przedmiotowej sprawie A. i I. F. pozostawili poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. nieruchomość położoną we wsi M. (wyrok Sądu Wojewódzkiego w J. [...] z dnia [...] lutego 1991 r. Sygn. akt [...]). Spadek po I. F. nabyli R. F., A. F. i A. F. (postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] listopada 1990r. sygn. akt [...]), natomiast spadek po A. F. nabyli R. F. i A.F. (postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] listopada 1990r. sygn. akt [...]).

Tym samy osobami uprawionymi do uzyskania rekompensaty za mienie pozostawione za granicą, zgodnie z art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami byli R. F. i A. F.. Zatem zrzeczenie się przez A. F. uprawnień na rzecz syna Pana J. F. nie wywołało skutków prawnych, o jakich mowa w tym przepisie, bowiem Pan J. F. nie mógł zostać uznany za osobę uprawnioną do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego, gdyż nie byt spadkobiercą A. i I. F.

Tym samym należy stwierdzić, iż powołane zaświadczenie Prezydenta Miasta J. uznające J. F. za osobę uprawnioną do zaliczenia wartości pozostawionego poza granicami państwa polskiego mienia na poczet opłat z tytułu użytkowania wieczystego lub ceny sprzedaży nieruchomości zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności , że przewlekłość postępowania spowodowała szkodę w majątku skarżącego, poprzez uniemożliwienie realizacji uprawnień wynikających z zaświadczenia. Zdaniem skarżącego błąd organów i spowodowana tym szkoda powinny skutkować przyznaniem mu odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W sprawie niniejszej nie stwierdzono wskazanych w tym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.) do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się przepisy działu II rozdziału 12 i 13 Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 146 § 1. Istniała zatem podstawa do przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności zaświadczenia.

Wskazać należy, iż stwierdzenie nieważności decyzji, a w tym przypadku zaświadczenia - jest instytucją umożliwiającą wycofanie z obrotu prawnego aktu dotkniętego najcięższymi wadami materialnoprawnymi. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych (zaświadczenia) zostały enumeratywnie wyliczone w art. 156 § 1 Kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ustawowej zasady stabilności decyzji administracyjnej (art. 16 Kpa), co oznacza, że wyeliminować z obrotu prawnego można tylko taką decyzję, co do której nie ma wątpliwości, iż jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Decyzja stwierdzająca nieważność jest decyzją deklaratoryjną, działającą ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje ten skutek, że decyzja taka traci swą moc obowiązującą od dnia jej wydania.

Zgodnie z orzecznictwem sądowym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja (por. np. wyrok SN z 8.04.1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, z. 3, poz. 36, wyrok NSA z 18.07.1994 r. (V SA 535/94), ONSA 1995, z. 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (NSA wyrok z dnia 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, LEX nr 165717).

W świetle powyższego należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że wydanie zaświadczenia o posiadaniu uprawnień zabużańskich na rzecz osoby nieuprawnionej do tego w świetle art. 212 ust. 4-5 ustawy o gospodarce nieruchomościami narusza w sposób oczywisty te przepisy. Nie ulega bowiem żadnym wątpliwościom, że J. F. jako nie będący spadkobiercą właściciela nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie był uprawniony do uzyskania powołanego zaświadczenia, a wydanie takiego zaświadczenia, stało w oczywistej sprzeczności z istotą uprawnienia do zaliczenia wartości mienia w kształcie uregulowanym w art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Również skutki jakie wywołała ta czynność stały w oczywistej sprzeczności z zasadami obrotu publicznymi nieruchomościami, ponieważ uprawnienie do preferencyjnego nabywania publicznego mienia zostało przyznane osobie do tego nieuprawnionej.

W świetle powyższego uznać zatem należy, iż wydanie zaświadczenia na rzecz J. F. stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Natomiast kwestie dotyczące odszkodowania za szkodę wywołaną wydaniem wadliwego zaświadczenia nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie.

Sąd podzielił zatem stanowisko organów obu instancji, iż zaświadczenie Prezydenta J. z dnia [...] lutego 1994 r. jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, co obligowało organ nadzoru do stwierdzenia jej nieważności.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.