Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1502/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 127 par 3; art. 58 par 1 i 2 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędzia del. NSA Janina Kosowska /spr./ Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 723/10 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [..] sierpnia 2010 r., nr [..] w przedmiocie odmowy przywrócenia i uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy uchylenia decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 723/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [..] sierpnia 2010 r., nr [..], w przedmiocie odmowy przywrócenia i uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy uchylenia decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Powołując się na stan faktyczny przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [..] września 2009 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po wznowieniu postępowania, odmówiło uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Puławy z dnia [..] listopada 2008 r., ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację ulicy [..] w P. wraz z oświetleniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 715/09, odrzucił skargę na przedmiotową decyzję, wniesioną przez skarżącą. W uzasadnieniu wskazał, że przed wniesieniem skargi nie skorzystała ona z przewidzianego w art. 127 § 3 kpa wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co czyni jej skargę niedopuszczalną. Dodał jednak, iż błędne pouczenie skarżącej przez organ administracji o możliwości wniesienia skargi na przedmiotową decyzję może stanowić podstawę żądania przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 552/10, oddalił skargę kasacyjną skarżącej od przedmiotowego postanowienia. W uzasadnieniu, uznając za słuszne stanowisko Sądu I instancji o zaistnieniu podstawy do odrzucenia skargi z powodu niewyczerpania przez skarżącą trybu, przewidzianego w art. 127 § 3 kpa, wskazał, że w zaskarżonej decyzji skarżąca została błędnie pouczona o prawie wniesienia skargi, a zgodnie z art. 112 kpa nie może to szkodzić stronie, która zastosowała się do takiego pouczenia. Fakt wadliwego pouczenia świadczy o braku winy w dokonaniu czynności procesowej i przemawia za przywróceniem terminu do dokonania spóźnionej czynności. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 16 kwietnia 2010 r.

W dniu 8 czerwca 2010 r. pełnomocnik ten złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z dnia [..] września 2009 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej.

Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 2 kpa oraz art. 134 kpa, odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (pkt 1) oraz stwierdziło uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (pkt 2). W uzasadnieniu Kolegium podniosło, iż w warunkach niniejszej sprawy przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustała najpóźniej w dniu 16 kwietnia 2010 r., kiedy to doręczono pełnomocnikowi skarżącej odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2010 r. Wniesienie prośby o przywrócenie terminu dopiero w dniu 8 czerwca 2010 r. oznacza, że siedmiodniowy termin określony w art. 58 § 2 kpa nie został zachowany. Skoro zaś zgodnie z art. 58 § 3 kpa termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu nie podlega przywróceniu, należało odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo Kolegium wskazało, iż decyzja z dnia [..] września 2009 r. została doręczona skarżącej w dniu 15 września 2009 r., co oznacza, że określony w art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa czternastodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 29 września 2009 r. Tym samym złożenie tego wniosku w dniu 8 czerwca 2010 r. nastąpiło z uchybieniem powyższego terminu.

W skardze na przedmiotowe postanowienie, skarżąca zarzucając naruszenie art. 127 § 3 kpa, wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu podniosła, iż wobec błędnego pouczenia co do możliwości zaskarżenia decyzji z dnia [..] września 2009 r., zasadnym było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, odwołując się do motywów zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, wskazał, iż decyzja z dnia [..] września 2009 r. jako wydana w pierwszej instancji podlegała zaskarżeniu w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co wynika z art. 127 § 3 kpa. W świetle art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że decyzja z dnia [..] września 2009 r. została doręczona skarżącej w dniu 15 września 2009 r., co oznacza, że ostatnim dniem do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy był dzień 29 września 2009 r. Skarżąca nie zachowała tego terminu, gdyż stosując się do pouczenia zawartego w decyzji z dnia [..] września 2009 r. wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który odrzucił tę skargę (postanowieniem z dnia 4 grudnia 2009 r.), a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącej od tego postanowienia (postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 r.).

Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 112 kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Fakt wadliwego pouczenia świadczy o braku winy strony, w dokonaniu czynności procesowej i przemawia za przywróceniem terminu do dokonania spóźnionej czynności. Nie oznacza to jednak, iż w każdym takim przypadku termin powinien zostać przywrócony niezależnie od okoliczności występujących w sprawie.

Wskazał, iż w art. 58 § 1 i § 2 kpa zostały określone cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą występować łącznie. Niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza przywrócenie terminu. Mając to na uwadze stwierdził, iż poza sporem jest, że skarżąca spełniła trzy spośród tych przesłanek, tj. 1/ uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, o czym przesądza błędne pouczenie co do zaskarżenia decyzji z dnia [..] września 2009 r., 2/ złożyła prośbę o przywrócenie terminu oraz 3/ dopełniła czynności, dla której określony był termin, gdyż złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca nie spełniła jednak czwartej przesłanki, tj. nie zachowała określonego w art. 58 § 2 kpa siedmiodniowego terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu.

Sąd stwierdził, iż ustalenia organu administracji w tym zakresie są zgodne z przeprowadzonymi dowodami. Trafne są też wysnute na ich podstawie oceny i wnioski. Zauważył, iż pełnomocnikowi skarżącej doręczono odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2010 r. w dniu 16 kwietnia 2010 r., co wynika z potwierdzenia jego odbioru. W tej sytuacji przyjąć należało, że najpóźniej w tym dniu dowiedział się on o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym dniu ustała też przyczyna uchybienia tego terminu i rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia prośby o jego przywrócenie. Prośba wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy złożone zostały w dniu 8 czerwca 2010 r., a zatem po upływie siedmiodniowego terminu. Z uwagi na to, że termin ten nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 kpa) organ administracji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym orzekł w pkt 1 zaskarżonego postanowienia.

W pkt 2 zaskarżonego postanowienia organ administracji stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając to na uwadze Sąd I instancji stwierdził, iż powyższe rozstrzygnięcie, w sytuacji, gdy w pkt 1 postanowienia odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, było zbędne. Odmowa przywrócenia terminu oznacza bowiem, że termin został uchybiony, co wyłącza możliwość orzekania w tym przedmiocie na podstawie art. 134 kpa. Uznał jednak, iż uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż nie podważa zasadności rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę kasacyjną złożyła skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Pełnomocnik podniósł, iż działając na podstawie art. 127 § 2 kpa i art. 58 § 1 pkt 6 ppsa zaskarża wyrok, gdyż jak wskazał zarówno pierwsze, jak i drugie, uchybienie terminu spowodowane było błędnym pouczeniem skarżącej co do środka zaskarżenia, a decyzja z dnia [..] listopada 2008 r., ustalająca środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W oparciu o powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [..] listopada 2008 r., a ponadto o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniósł, iż skarżąca nie podziela stanowiska Kolegium i Sądów, gdyż błędne pouczenie w decyzji z dnia [..] września 2009 r., które miało nie szkodzić stronie, poprzez dalsze mnożenie się wymogów, doprowadziło do uprawomocnienia się decyzji z dnia [..] listopada 2008 r. Zauważył, iż nawet prawidłowa reakcja na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2010 r. doprowadziłaby to tego samego punktu sporu, w którym obecnie znajduje się skarżąca. W jej ocenie, Prezydent Miasta Puławy powinien był stwierdzić nieważność decyzji z dnia [..] listopada 2008 r., gdyż jak wielokrotnie podnosiła jej uprawnienia jako strony nie były respektowane w najważniejszych punktach postępowania, co doprowadziło do sytuacji, w której jej prawa do racjonalnego korzystania z wybudowanego budynku (bliźniaka) są obecnie zagrożone. W obecnym stanie sprawy, skarżąca jest przekonana, że po wyczerpaniu drogi administracyjnej, jedynym ratunkiem będzie dla niej zwrócenie się do Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 ppsa, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W świetle art. 174 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach skargi kasacyjnej wnoszący skargę musi wyraźnie wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy też procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu, a w przypadku podstawy kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 2 ppsa, wykazać ponadto, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju, czy skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.

W niniejszej sprawie, mimo braku nadania przez pełnomocnika skarżącej podstawie skargi kasacyjnej wyraźnej formy, przyjąć należy, iż opiera się ona na zarzucie naruszenia wskazanych w niej przepisów art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kpa, i art. 58 § 1 pkt 6 ppsa.

Podstawa oparta na zarzucie naruszenia wskazanych przepisów nie może być jednak uznana za usprawiedliwioną, gdyż powołane w niej przepisy nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. art. 127 § 2 kpa, właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. W warunkach niniejszej sprawy, właściwą formą zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [..] września 2009 r. nie było jednak odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stosownie bowiem do art. 127 § 3 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Zauważyć należy, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca złożyła wraz z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. W warunkach niniejszej sprawy nie budziło też wątpliwości to, że skarżąca spełniła warunek, o którym stanowi art. 58 § 2 zd. 2 kpa, tj. jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku dopełniła czynności, dla której określony był ten termin. Zarzut skargi kasacyjnej jest zatem w tym zakresie niezrozumiały.

Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie, powodem odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z dnia [..] września 2009 r., było, czego pełnomocnik skarżącej wydaje się nie zauważać, uchybienie terminu do złożenia prośby o przywrócenie tego terminu. W tym też zakresie, nie formułuje on jednak żadnych zarzutów zarówno wobec Sądu I instancji, jak i organu administracji. W konsekwencji, kwestia ta z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej zostanie pominięta.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia kolejnego przepisu przywołanego w skardze kasacyjnej, wskazać należy, iż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie przytoczony przepis nie znalazł zastosowania. Zauważyć należy, iż przepis ten stanowił podstawę prawną postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 715/09, którym Sąd ten odrzucił skargę skarżącej na decyzję z dnia [..] września 2009 r. W niniejszej sprawie, skarga skarżącej została natomiast oddalona na podstawie art. 151 ppsa.

Podkreślić jednocześnie należy, iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżącej w istocie nie wskazał w czym upatruje naruszenia przytoczonych przepisów, a to nie pozwala na odniesienie się do zarzutu ich naruszenia w szerszym zakresie niż przedstawiony wyżej.

Mając na uwadze zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Puławy z dnia [..] listopada 2008 r., ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia oraz jego uzasadnienie, podkreślić należy, iż przedmiotem dokonanej przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie oceny legalności nie była ani decyzja z dnia [..] września 2009 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji z dnia [..] listopada 2008 r., ani tym bardziej wskazana decyzja z dnia [..] listopada 2008 r., lecz postanowienie z dnia [..] sierpnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z dnia [..] września 2009 r. oraz stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia tego wniosku. W konsekwencji, nawet gdyby podstawa kasacyjna okazała się usprawiedliwiona brak byłoby podstaw do stwierdzenia w warunkach niniejszej sprawy nieważności decyzji Prezydenta Miasta Puławy z dnia [..] listopada 2008 r. Z uwagi na przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie ma też możliwości odnieść się do podnoszonych w skardze kasacyjnej kwestii i zarzutów wskazujących jakoby ta decyzja dotknięta była wadami kwalifikowanymi.

W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.