Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 79/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 658
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: zobowiązano do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi I. N. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie bezczynności organu 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2021 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. w pozostałej części skargę oddala, 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SAB/Bd 79/21

UZASADNIENIE

P. z dnia [...] maja 2021 r. I. N., na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § oraz art. 149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na bezczynność Wojewody K.-P., zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i wniósł o:

1. zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;

2. na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w związku z art. 149 Ppsa - o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skarg do sądu;

3. przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 Ppsa od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 Ppsa, ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 Ppsa;

4. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 Ppsa;

5. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący wyjaśnił, iż w dniu [...].02.2021 r. złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie w dniu [...] kwietnia 2021 roku wniósł ponaglenie za pośrednictwem Wojewody K.-P. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Pomimo upływu ustawowego terminu, organ nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie, jak również nie podjął innych czynności zmierzających do rozpoznania złożonego wniosku, przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później, niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).

Skarżący wskazał, że według art. 36 § 1 kpa, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).

Skarżący zauważył, iż w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił stron o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zaistniała więc bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku - w ustawowym terminie, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.

Biorąc pod uwagę, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz, że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony i uwzględniając również uchybienia organu, zdaniem skarżącego należy przyjąć, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zarówno stopień zaniedbań ze strony organu, naruszenie terminów przez organ, sposób zachowania strony, jak i okoliczności materialnoprawne przemawiają za uznaniem, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12 stwierdził, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty.

Z taką sytuacją w ocenie skarżącego mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż przekroczenie ustawowego i maksymalnego zarazem terminu załatwienia sprawy przez organ jest znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym pozbawione racjonalnego uzasadnienia, za które z pewnością nie można uznać powtarzanych od 2014 roku twierdzeń organu o brakach kadrowych, przy czym podnoszone przez organ trudności kadrowe nie oznaczają przyczyn "niezależnych od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 Kpa, są to bowiem okoliczności pozostające wewnątrz aparatu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2341/13).

Sytuacja, w której strona oczekuje tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (wydanie przez ten organ decyzji zezwalającej na pobyt czasowy), zdaniem skarżącego nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność (co czyni od dłuższego już czasu) powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne.

Skarżący zwrócił też uwagę, że w doktrynie wskazuje się, iż przyznanie sumy pieniężnej jest swoistym zadośćuczynieniem za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W orzecznictwie wskazuje się trafnie, że zastosowanie środka w postaci przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego ustawodawca pozostawił uznaniu sądu administracyjnego, a podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie sąd powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy dotyczące stanu bezczynności.

Wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi I instancji powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w czasie w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie decyzji, nie będąc przy tym zawiadomione o przyczynach ewentualnej zwłoki w terminowym rozpatrzeniu sprawy. Takie działanie narusza zasadę pogłębiania zaufania do administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda K. – P. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż w dniu [...].05.2021 r. do K.-P. Urzędu Wojewódzkiego w B. wpłynęła skarga I. N. z zarzutem bezczynności Wojewody w przedmiocie nie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, na wniosek złożony w dniu [...].02.2021 r.

Odnosząc się do stawianych zarzutów bezczynności Wojewoda K.-P. wyjaśnił, że wniosek złożony przez cudzoziemca jest obarczony brakami formalnymi, które zostały uzupełnione w dniu [...].06.2021 r. W związku z tym, w dniu [...].06.2021 r. Organ wysłał do pełnomocnika I. N. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wnioskodawcy. Dodatkowo, na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r., poz. 735 tj.) w związku z art. 114 ust. 1 oraz art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r., poz. 35 tj.), wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia dokumentów.

W związku z żądaniem strony o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe

prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ wniósł o oddalenie skargi w tym zakresie, gdyż Wojewoda K.-P.

faktycznie nie podjął pierwszej czynność w sprawie (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych) niezwłocznie po złożeniu wniosku przez pełnomocnika, jednakże obecna sytuacja nie była spowodowana lekceważeniem wniosków wpływających do urzędu, opieszałością, czy brakiem działań podejmowanych przez Organ, czy pracowników urzędu, a ogólnopolskim problemem systemowym zdiagnozowanym m.in. przez Najwyższą Izbę Kontroli w wynikach kontroli z dnia [...].06.2019 r. (sygnatura LWR.430.001.2019), a zatem nie można uznać, że w postępowaniu miało miejsce rażące naruszenie prawa, tym bardziej, że

problemy sygnalizowane przez NIK wskutek trwającej pandemii jeszcze się nasiliły. W okresie od marca 2020 r. do dnia dzisiejszego organ boryka się z problemami kadrowymi wynikającymi z absencji pracowników w wyniku zamkniętych placówek oświatowo - wychowawczych, długotrwałych zwolnień lekarskich, przebywaniem przez pracowników w izolacji lub na kwarantannie, związanymi z COVID-19.

Dodatkowo wprowadzone przepisy zawieszające bieg terminów administracyjnych i zamknięcie Urzędów w okresie od marca do maja ubiegłego roku spowodowały skumulowanie się postępowań na wnioski, które wpłynęły jeszcze przez wprowadzeniem stanu epidemii. Ponadto, nie można obarczać

odpowiedzialnością Wojewody i pracowników urzędu za skutki sytuacji, w której skokowo rośnie ilość wpływających wniosków (przykładowo w roku 2019 do

Wojewody K.-P. wpłynęło 7 754 wniosków o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, natomiast w roku 2020 było ich 10 230) biorąc pod uwagę, że organ podejmuje działania mające na celu poprawę sytuacji (w roku 2020 r. we właściwej merytorycznie komórce Organu zatrudniono 5 kolejnych osób), a w dalszym ciągu nie jest w stanie "nadrobić zaległości".

Mając na uwadze konieczność równego traktowania wszystkich wnioskodawców oraz eliminowania sytuacji potencjalnie korupcjogennych, Organ rozpatruje wnioski zgodnie z kolejnością ich wpływu, a przyspieszenia praktykowane są wyłącznie na prośbę strony, w której udokumentowano nadzwyczajną sytuację życiową cudzoziemca uzasadniającą potraktowanie jego wniosku priorytetowo.

Strona takiego wniosku nie złożyła, natomiast na tempo procedowania wpłynęły między innymi braki kadrowe (w okresie pomiędzy złożeniem wniosku, a sporządzeniem wezwania), nieproporcjonalna do możliwości procedowania Organu liczba wpływających wniosków (przykładowo: w lutym 2020 r. jeden pracownik prowadził ok. 150-170 postępowań, natomiast obecnie każdy z pracowników przeciętnie prowadzi ok. 450 postępowań, pomimo zwiększenia obsady kadrowej w komórce merytorycznej Organu).

W ocenie Wojewody K.-P., żądanie skarżącego przyznania od organu sumy pieniężnej jest bezzasadne, ponieważ cudzoziemiec w swojej skardze w żaden sposób nie uzasadnił, że zarzucona bezczynność miała negatywne skutki na jego indywidualną sytuację życiową. W uzasadnieniu żądania Strona sama wskazuje, że ma świadomość braków kadrowych w Organie, natomiast z analizy akt sprawy wynika, że w związku z zarzucanymi brakami działań Wojewody, cudzoziemiec nie poniósł strat finansowych, ani moralnych, ponieważ jego pobyt na terenie Rzeczypospolitej [...] jest nadal legalny (strona przebywa w [...] na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy z dnia [...].01.2020 r., udzielonego do [...].03.2021 r., które na podstawie art. 15 zd. ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zm.) zostało z mocy prawa przedłużone do upływu 30 dnia następującego po dniu odwołania stanu epidemii lub zagrożenia epidemicznego), a Wnioskodawca posiada ważne do [...].12.2023 r. zezwolenie na pracę typu A, co umożliwia mu realizowanie celu pobytu zadeklarowanego we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z dnia [...].02.2021 r.

Nadto, zgodnie z orzecznictwem (wyrok WSA B. z dnia [...].10.2020 r., sygn. akt II SAB/Bk 120/20) - samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. Należy bowiem mieć na uwadze negatywne skutki dla strony przekroczenia terminu załatwienia sprawy, a więc np. czy opóźnienie w przekazaniu wniosku do załatwienia właściwemu organowi obiektywnie mogło wyrządzić stronie szkodę.

Wojewoda zauważył, że w czasie od złożenia wniosku do chwili obecnej podejmował czynności procesowe, o czym świadczy materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Z materiału dowodowego wynika, że po upływie 3 miesięcy od złożenia wniosku, przyjmując niewątpliwie, że sprawa ma charakter skomplikowany zostało złożone ponaglenie do właściwego organu, a następnie, dnia [...] maja 2021 r. do Wojewody K.-P. wpłynęła skarga wnioskodawcy na bezczynność. Tymczasem dnia [...] czerwca 2021 r. Organ wystąpił o uzupełnienie braków formalnych wniosku celem nadania sprawie dalszego biegu. Dnia 24 czerwca został uzupełniony brak formalny. Następnie pismami z dnia [...] czerwca 2021 r. organ skierował wnioski do Naczelnika T. U. S., do ABW, Straży Granicznej i Komendanta Wojewódzkiego P..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność), lub postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie.

Wniesiona skarga jest dopuszczalna, a skarżący w trybie art. 37 § 1-3 k.p.a. – złożył ponaglenie.

Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W myśl reguły z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że – zgodnie z § 2 tego artykułu – niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).

Zgodnie natomiast z art. 36 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie.

W ocenie Sądu, Wojewoda K. – P. nie załatwił w terminie sprawy z wniosku skarżącego, dopuszczając się w tym zakresie bezczynności.

Z akt kontrolowanego postępowania wynika, że w dniu [...] lutego 2021 r. skarżący złożył wniosek o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, który był obarczony brakami formalnymi, jednak stosowne wezwanie do jego uzupełnienia wystosowano dopiero w dniu [...] czerwca 2021 r. Braki zostały uzupełnione w dniu [...].06.2021 r. i w związku z tym, w dniu [...].06.2021 r. organ wysłał do pełnomocnika I. N. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wnioskodawcy.

W toku postępowania Wojewoda nie dopełnił jednak obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zaistniała więc bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku - w ustawowym terminie, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.

Organ powołał się na zmiany organizacyjne związane ze stanem epidemii oraz braki kadrowe oraz, że na skutek tych okoliczności termin postępowania może być znacząco przesunięty w czasie względem dnia złożenia dokumentów. Zauważyć należy, że od chwili wpływu wniosku do organu, tj. od [...] lutego 2021 r., a także mimo ponaglenia skarżącego z dnia [...] kwietnia 2021 r. – stosowne wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżącego (podjęcie czynności w sprawie) nastąpiło dopiero w dniu [...] czerwca 2021 r. Do tego dnia organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku, a zatem w niniejszej sprawie organ niewątpliwe pozostawał w bezczynności w ww. okresie.

W powyższych okolicznościach faktycznych sprawy uznać należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność organu w prowadzeniu postępowania, o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku. Należy bowiem wskazać, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 1 k.p.a.

Sprawa o udzielenie cudzoziemcowi pozwolenia na pobyt czasowy wymaga podjęcia szeregu czynności wyjaśniających, mających na celu stwierdzenie spełnienia licznych warunków aby uzyskać powyższe zezwolenie. W postępowaniu tym weryfikowane jest między innymi, czy cudzoziemiec nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, co związane jest z koniecznością uzyskania informacji od komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego P. oraz Szefa ABW (art. 109 u.c.), na co organy te mają termin 30 dniowy na udzielenie odpowiedzi z możliwością jego przedłużenia do 60 dni. Powoduje to, iż niewątpliwie załatwienie sprawy o zezwolenie na pobyt cudzoziemca nie jest możliwe niezwłocznie, czy też w terminie jednego miesiąca.

Podkreślić należy, że zakwalifikowanie sprawy jako wymagającej dłuższego postępowania wyjaśniającego należy uznać za dyskrecjonalne uprawnienie organu, a ponadto nie jest wymagane dokonanie jakiejkolwiek czynności formalnej związanej z przedłużeniem podstawowego miesięcznego terminu (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red), K.p.a. C.H. Beck 2014, t. 7 do art. 35). Biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku niespełniającego wszystkich wymogów formalnych, a następnie konieczność wystąpienia z zapytaniem do ABW KWP i KNOSG i oczekiwania na odpowiedź, załatwienie sprawy nie powinno nastąpić później niż w terminie 2 miesięcy (art. 35 § 3 k.p.a.). Trzeba jednak mieć na uwadze, iż wniosek skarżącego dotknięty był brakami formalnymi. Organ w związku z tym powinien skierować wezwanie do jego uzupełnienia.

Postępowanie trwało ponad 2 miesiące, a zatem bezspornie doszło do przekroczenia terminu o którym mowa w przepisie art. 35 § 3 k.p.a. Organ nie wydając decyzji w sprawie powinien poinformować stronę o przyczynach braku rozstrzygnięcia i o przewidywanym, nowym terminie wydania decyzji. Brak tej czynności sprawia, że takie postępowanie organu pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Podważa ono również wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym, zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego należało uznać za w pełni uzasadniony.

Sądowi z urzędu znana jest sytuacja związana z ilością wpływających spraw i trudnościami kadrowymi. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że bez znaczenia dla uznania, że organ działał przewlekle są ewentualne kłopoty kadrowe danej jednostki, choć oczywiście znaczący wzrost ilości wpływających wniosków przy zbyt małej obsadzie urzędników może powodować opóźnienia w rozpoznaniu wniosków i rejestrowaniu wydanych decyzji. Rzeczą organu jest jednak takie zorganizowanie pracy w podległym urzędzie aby wiążące organ terminy z k.p.a. były dotrzymywane (np. wyrok z 16 stycznia 2019 w sprawie III SAB/Po 22/18 LEX nr 2617144). Jak stwierdził WSA we Wrocławiu w sprawie III SAB/Wr 90/2018 (LEX nr 2579192) właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Trudności związane ze znacznym zwiększeniem ilości wniosków cudzoziemców o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie są okolicznościami nowymi, które mogłyby organ zaskoczyć i paraliżować jego pracę, gdyż te tendencje występują od ponad trzech lat i był to wystarczający czas, by stworzyć organizacyjne warunki niezbędne do rozpatrywania wniosków w rozsądnym terminie. Dlatego też obecnie nie może ono stanowić usprawiedliwienia dla sytuacji znacznych opóźnień w rozpatrywaniu wniosków. Opóźnienia w rozpoznaniu sprawy nie usprawiedliwia również trwający obecnie w kraju stan epidemii wywołany wirusem COVID-19 (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 19 sierpnia 2021 r., III SAB/Wr 215/21, dostępne na CBOSA).

W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje zatem, że wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie został przez organ rozpoznany na dzień wniesienia skargi a do dnia wydania wyroku organ nie poinformował, by akt w tym przedmiocie został wydany. Tym samym przekroczony został termin przewidziany dla załatwienia sprawy szczególnie skomplikowanej, wynoszący dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego (pkt 2 wyroku).

Stwierdzona bezczynność skutkowała obowiązkiem zobowiązania organu administracji publicznej do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem skarżącego, dlatego Sąd zakreślił ten termin na 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Już po wydaniu wyroku, w dniu [...].10.2021 r. organ nadesłał do Sądu odpis decyzji z dnia [...].08.2021 r. o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy wnioskodawcy. W momencie jednak wydawania wyroku Sąd nie był poinformowany o tym fakcie.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość stwierdzonego naruszenia. Ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności, jak i jej powodów. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA: z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie stan bezczynności nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa, bowiem trwał stosunkowo krótko. Działanie organu nie było zamierzone. Po stronie organu nie było celowego unikania rozpoznania wniosku, nie miało także miejsca celowe lekceważenie wniosku, ani zła wola organu w rozpoznaniu wniosku. Nierozpoznanie wniosku strony wynikało z ilości wpływających spraw i trudności kadrowych i choć okoliczności te nie mają wpływu dla oceny przekroczenia terminów określonych w k.p.a. i nie stanowią okoliczności wyłączających stwierdzenie bezczynności, czy przewlekłości w załatwieniu sprawy, to dla oceny, czy stan bezczynności miał charakter rażącego naruszenia prawa nie pozostają bez znaczenia. Dodatkowo należy zaznaczyć, że skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który nawet nie zadbał o to, by wniosek nie zawierał oczywistych braków formalnych. Taka postawa niewątpliwie przyczyniła się do wydłużenia terminu załatwienia sprawy.

Zdaniem Sądu, brak jednak podjęcia działania w zakresie wniosku strony, nie świadczy o złej woli organu, poważnym zaniedbaniu, ani nie przesądza o lekceważącym traktowaniu skarżącego i ciążących na organie obowiązkach. W odpowiedzi na skargę Wojewoda K. – P. wskazał, iż z myślą o przyspieszeniu rozpatrywania spraw klientów, podejmuje działania mające na celu poprawę sytuacji, bowiem w 2020 r. we właściwej merytorycznie komórce organu zatrudniono 5 kolejnych osób, celem "nadrobienia zaległości".

Z tych też względów uznać należało, że nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do żądania przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej to stwierdzić należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie sumy pieniężnej i wymierzenie grzywny jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco - represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku i przyznania na rzecz strony tych świadczeń. W sprawie nie doszło bowiem do rażącego naruszenia przepisów postępowania, a w uzasadnieniu skargi nie powołano żadnych szczególnych okoliczności dotyczących strony, uzasadniający przyznanie sumy pieniężnej, w szczególności odnoszących się do doznanej krzywdy i uszczerbku w związku z nierozpoznaniem wniosku w terminie.

Wskazać należy, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. W ocenie Sądu, przyznania sumy pieniężnej nie uzasadnia zdawkowo podnoszona przez stronę okoliczność poniesienia przez nią kosztów związanych z udzieleniem jej w toku postępowania administracyjnego pomocy prawnej. Przyznanie sumy pieniężnej, jak zaznaczono wyżej, obok funkcji prewencyjnej pełni funkcję kompensacyjną, mającą na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznała strona na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez stronę skarżącą w treści wnoszonej skargi (wyroki NSA z: 19.12.2017 r., sygn. akt I OSK 1685/17, 03.07.2018 r., sygn. akt II OSK 2954/17, publ. CBOSA). Jak wskazał NSA w wyroku z 29.04.2020 r. sygn. akt I OSK 3094/19 (publ. CBOSA), "wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją."

Skarżący nie podał żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez niego uszczerbku, straty czy krzywdy, które są wynikiem bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania. Zdaniem Sądu, żądaniu sumy pieniężnej, winno towarzyszyć szczegółowe uzasadnienie odnoszące się do konkretnych okoliczności, uzasadniających żądanie przyznania podanej w skardze sumy pieniężnej. Sąd, w braku wskazania tych okoliczności, sam ich nie znajduje. Tym samym Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania na rzecz skarżącego jakichkolwiek świadczeń pieniężnych i w tej części skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 4 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na koszty postępowania złożyły się: [...] zł tytułem wpisu od skargi, [...] zł – wynagrodzenie radcy prawnego oraz [...] zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Nie było podstaw do podwyższenia wynagrodzenia pełnomocnika, który złożył już kilkadziesiąt tożsamych skarg, zatem nakład pracy w niniejszym postępowaniu był znikomy.