Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1282/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 7 i pkt 8 Kpa, art. 97 par. 1 pkt 4 kpa,  art. 145 par. 2 kpa
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i par. 3 P.p.s.a., art. 200 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Szczecinie oddelegowanego do Prokuratury Okręgowej w Szczecinie sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] znak [...], II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej Spółki A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. W dniu 8 lutego 2008 r. pełnomocnik Spółki A. (dalej przywoływana także jako: "Skarżąca"), złożył wniosek o rejestrację pojazdu marki [...] o numerze nadwozia[...]. Do wniosku załączył m.in. kolejne dokumenty przenoszące własność przedmiotowego pojazdu, tj. umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] r. zawartą w pomiędzy firmą (jako sprzedającym), a P. T. (jako kupującym), umowę, na podstawie której P. T. wstawił przedmiotowy pojazd od komisu pod nazwą [...] (umowa z [..] r.) oraz fakturę, na podstawie której Spółka A. zakupiła pojazd z ww. komisu (faktura VAT nr[...].).

2. W tym samym dniu, tj. [...] r. pojazd został zarejestrowany czasowo pod numerem rejestracyjnym [...], a w dniu [...] r. została wydana decyzja nr [...] orzekająca o rejestracji stałej pojazdu na rzecz spółki.

3. W dniu 18 marca 2016 r. do Organu wpłynął sprzeciw Prokuratora od decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu. Prokurator oparł swój sprzeciw na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Kpa i zarzucił ww. decyzji, że została wydana na podstawie fałszywych dowodów ustalających istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Prokurator wniósł o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji pojazdu, uchylenie decyzji o jego rejestracji i wydanie decyzji o odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu. W tym przypadku fałszywym dowodem okazała się umowa zakupu tego pojazdu z dnia [...] r. zawarta w N. między P. T. a firmą. W wyroku Sądu Rejonowego (wyrok z dnia [...]) ustalono, że P.T. w okresie od [...]r. i , działając w porozumieniu z inną ustaloną osobą prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "" z siedzibą oraz innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, podrabiał w celu użycia za autentyczne, dokumenty w postaci umów sprzedaży pojazdów używanych za granicą, w których był wpisywany jako fikcyjny kupujący i w których wpisywano nieprawdziwą, zaniżoną cenę nabycia pojazdu. Następnie używał tych dokumentów jako autentyczne przedkładając je w Urzędzie Celnym oraz w Urzędzie Skarbowym wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy w dokumencie potwierdzającym zapłatę akcyzy oraz w zaświadczeniu VAT-25 (niezbędnym do zarejestrowania pojazdu). Tak podrobił umowę zakupu przedmiotowego pojazdu za granicą. Następnie pojazd nabyła Spółka A., której pełnomocnik złożył w Organie wniosek o jego rejestrację, przedkładając dokumenty pojazdu, w tym podrobioną umowę zakupu pojazdu, celem wykazania przysługującego prawa własności.

5. Postanowieniem z dnia [...] r. zostało wznowione postępowanie w sprawie rejestracji ww. pojazdu na rzecz Strony.

6. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej przywoływana jako: "K.p.a.") w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 oraz z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.p.r.d.") oraz w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 oraz § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1522 ze zm.), po wznowieniu postępowania administracyjnego, uchylił decyzję Prezydenta Miasta nr [...] r. w sprawie rejestracji na rzecz Skarżącej pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...], oznaczonego tablicami rejestracyjnymi o wyróżniku [...] i odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu na podstawie dokumentów załączonych do wniosku, złożonego w dniu [...] r.

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji, powołując się na art. 72 ust. 1 pkt 1 oraz 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów wskazał, że dokument własności musi być prawdziwy nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodny ze stanem faktycznym. Osoba nie będąca właścicielem pojazdu nie może przenieść jego własności na inną osobę. Wobec ustalenia przez sąd, że umowa sprzedaży ww. pojazdu, przedłożona do jego rejestracji jest fałszywa, należy uznać, że Strona nie spełniła warunku wynikającego z art. 72. ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, tj. nie przedłożyła dowodu własności. Dokument fałszywy nie spełnia wymogu dokumentu prawdziwego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt: II SA/Go 454/11 LEX, lex nr 863173).

Odnosząc się do stanowiska pełnomocnika Strony Organ I instancji wyjaśnił, że nie kwestionuje tego, że pojazd ten nie pochodzi z kradzieży. Podstawą wznowienia postępowania był fakt zarejestrowania pojazdu na podstawie fałszywej umowy zakupu pojazdu. Sprawa sfałszowania powyższego dokumentu jest bezsporna w związku z czym zaistniała przesłanka warunkująca wznowienie postępowania w sprawie rejestracji ww. pojazdu na podstawie ww. art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.

Organ I instancji zaznaczył również, że organy administracji publicznej dokonujące rejestracji pojazdów nie są uprawnione do rozstrzygania kwestii prawa własności. Uprawnienie do takiego orzeczenia przysługuje jedynie sądom powszechnym, które ustalają komu przysługuje prawo własności do pojazdu. Stanowisko takie potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 234/05 LEX nr 188983. Organy administracji dokonują rejestracji pojazdu na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, gdy wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu.

Zdaniem Organu I instancji, w obecnej sytuacji strona nie udowodniła, że jest właścicielem przedmiotowego pojazdu, gdyż przedłożona umowa okazała się fałszywa. Tym samym decyzja w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu, wobec wydania jej na podstawie fałszywych dowodów jest wadliwa i należało ją uchylić.

7. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1). naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez nieuzasadnione nieprzeprowadzenie dowodu powołanego w pkt 4b i 5 Jej stanowiska z dnia [...] r.

2). naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 11 K.p.a. poprzez zaniechanie rozważenia zarzutu zawartego w pkt 2 stanowiska z dnia 18.04.2016 r.

Odwołująca się stwierdziła, że z uzasadnienia wyroku karnego wydanego w sprawie o sygn. [...] nie wynika, że pojazd został skradziony, czy jest przedmiotem jakiegokolwiek przestępstwa. Nie jest zatem wykluczone, że P. A. T. bądź T. B. posiadają autentyczną umowę, z prawidłową ceną. W takiej sytuacji uzasadniony był wniosek zawarty w piśmie z dnia [...] r. (w przedmiocie zwrócenia się przez Organ I instancji do T. B., także zgłoszony odwołaniu - do P. A. T.) na podstawie art. 220 § 2 K.p.a. o okazanie Organowi dowodów będących w ich posiadaniu. Nie można, w ocenie Strony, wykluczyć, że w posiadaniu tych osób znajduje się autentyczna umowa.

8. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1 u.p.r.d., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta.

Kolegium wskazało, że celem wznowionego postępowania prowadzonego z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. jest wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Uwzględniając szerokie pojęcie dowodu, wynikające wprost z art. 75 § 1 K.p.a., fałsz dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym, jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba, że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 K.p.a. (por. M. J., A. W.; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 798 i nast.).

W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, Organ I instancji słusznie przyjął, że zachodzi przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Fakt sfałszowania umowy kupna-sprzedaży przedmiotowego pojazdu zawartej w N., potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego (sygn. akt [..]), stanowi o istnieniu tej przesłanki na gruncie rozpatrywanego stanu faktycznego. Tymczasem pojazd może zostać zarejestrowany jeżeli dokument potwierdzający własność pojazdu jest prawdziwy nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodny ze stanem faktycznym. Dokumentem własności musi więc być dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności. Dowodem własności pojazdu, jak wskazano wyżej, może być m.in. umowa przenosząca własność tak jak np. umowa sprzedaży lub faktura VAT stwierdzająca zawarcie umowy sprzedaży, przy czym umowę przenoszącą własność może skutecznie zawrzeć tylko ta osoba, której własność tego pojazdu służy. Z akt niniejszej sprawy wynika natomiast, jak podniósł Organ, że P.T. nie był właścicielem pojazdu, gdyż nie zawarł z właścicielem tego pojazdu umowy zakupu, a w celu sprzedaży pojazdu T. B., posłużył się sfałszowaną umową, która nie mogła wywrzeć skutków prawnych. Z tego samego względu T.B. nie mógł skutecznie sprzedać pojazdu Spółce A., a która z kolei nie mogła stać się jego właścicielem. W konsekwencji umowa z dnia [...] r. oraz faktura VAT-[...]r., a więc dokumenty dołączone przez Stronę do wniosku o rejestrację, nie mogą być uznane za dowody własności tego pojazdu. Dokumenty te nie są zgodne ze stanem faktycznym co do osoby rzeczywistego właściciela pojazdu.

SKO zgodziło się z Organem I instancji, że P.T. nie posiadał prawa własności do przedmiotowego pojazdu, stąd też nie mógł tego pojazdu "wstawić" do komisu, a komis nie miał tym samym prawa sprzedać tego pojazdu stronie niniejszego postępowania. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem osoba nie będąca właścicielem pojazdu nie może przenieść jego własności na inną osobę (por. wyrok NSA z 25.01.2000 r. sygn. akt II SA 2506/99, Lex nr 55319, wyrok WSA z 28.10.2009 r. sygn. akt III SA/Wr 120/09). Oznacza to, że w chwili wydawania decyzji ostatecznej nie było podstaw do rejestracji pojazdu z uwagi na brak prawidłowych dokumentów, będących podstawą rejestracji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wyrok z dnia 26 listopada 2014 r. uznaje P. T. za winnego popełnienia czynu stypizowanego w art. 270 § 1 k.k. i innych tj. polegającego na podrobieniu umowy sprzedaży tego pojazdu, co z kolei podważa tytuł prawny Odwołującej do przedmiotowego pojazdu. Ugruntowane jest pogląd, że w przypadku pochodnego nabycia prawa własności z tzw. drugiej ręki, nabywca uzyskuje prawo własności w takich granicach, w jakich przysługiwało ono zbywcy, a nadto nie może uzyskać więcej praw, aniżeli miał poprzednik, w szczególności nie może nabyć własności od osoby, której ta własność nie przysługiwała. Skarżący nie jest więc właścicielem pojazdu. Subiektywne jego przekonanie o prawidłowości transakcji kupna samochodu i powoływanie się na dobrą wiarę przy zakupie są bez znaczenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.11.1998 r., sygn. akt II SA 1249/98 opubl. LEX nr 41312). W ocenie Kolegium chybione są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organ administracyjny nie ma podstaw prawnych do przesłuchiwania świadków na okoliczności związane z nabyciem własności pojazdu. Żądanie przeprowadzenia przez organ wnioskowanych przez Stronę dowodów w celu ustalenia czy T.B. bądź P.T. posiadają inną "autentyczną" umowę z prawidłową ceną, także nie mogło zostać uwzględnione, nie ma bowiem żadnych podstaw aby sądzić, że poza znajdującą się w aktach sprawy umową była inna "autentyczna" umowa. Nadto podkreślenia wymaga, że zadaniem organu rejestracyjnego jest jedynie ustalenie, czy strona dysponuje wszystkimi dokumentami określonymi w art. 72 u.p.r.d., jak również ustalenie, czy odzwierciedlają one rzeczywisty stan rzeczy, a skoro taka sytuacja nie ma miejsca, to należało odmówić zarejestrowania pojazdu. Nie można też zarzucić Organowi I instancji, że nie rozważył przesłanki interesu społecznego. Organ przytoczył w tym zakresie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentujące pogląd, który Kolegium podziela, że pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny, ustalony na podstawie fałszywych dowodów, stanowiłoby poważną szkodę dla interesu społecznego.

9. Na powyższą decyzję Spółka A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie:

a) art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez jego wadliwe zastosowanie w sprawie w sytuacji, gdy umowa sprzedaży z dnia [...] r. z " " T.B. nie jest dowodem fałszywym, natomiast fałsz dokumentu został stwierdzony jedynie w stosunku do umowy sprzedaży zawartej pomiędzy podmiotami innymi, niż Spółka A.,

b) art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, gdyż - wobec fałszerstwa dowodu w postaci umowy sprzedaży, której stroną nie była skarżąca – w niniejszej sprawie mamy do czynienia co najwyżej z nowymi okolicznościami faktycznymi, tj. niemożności ustalenia osoby sprzedającego;

c) art. 146 § 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez uchylenie decyzji, mimo że od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło więcej, niż pięć lat,

d) art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a., poprzez nie przeprowadzenie wnioskowanych dowodów, podczas gdy wnioskowane dowody nie zmierzały do podważenia mocy wyroku sądu powszechnego;

e) art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli (nabywców samochodu w dobrej wierze).

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że nabyła pojazd od T.B. Sprzedawca okazał i wydał komplet dokumentów niezbędnych do zarejestrowania samochodu. W § 2 ust. 2 umowy zapewnił także, że pojazd jest wolny od wad prawnych, nie jest obciążony żadnymi prawami osób trzecich.

Organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, że żadne postępowanie karne, którego skutkiem byłoby stwierdzenie fałszerstwa podpisów na umowie Skarżącej nie było prowadzone. Oznacza to zatem, że umowa sprzedaży na podstawie której Skarżąca nabyła pojazd, a która jest dowodem, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, nie okazała się fałszywa, a zatem nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa.

Co istotne, ze skazującego wyroku Sądu Rejonowego w sprawie karnej, nie wynika w szczególności, że samochód został skradziony, czy jest przedmiotem jakiegokolwiek przestępstwa. Nie jest zatem wykluczone, że P. A.T., bądź inny ze sprzedających/kupujących pojazd posiada autentyczną umowę z podmiotem niemieckim, z prawidłową ceną, której jedynie ze względów fiskalnych wcześniej nie okazano. Nie można także wykluczyć, że zostały dokonane inne czynności prawne, które sanowały wadliwość, o której mowa w zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji uzasadnione były wnioski dowodowe zawarte w piśmie z dnia [...] r. Tym samym, nie dopuszczając wnioskowanych dowodów w sprawie, Organ naruszył przepisy art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a.

Nadto Skarżąca podniosła, że słuszny interes obywateli oraz interes strony - w przypadku uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu - został naruszony. Uchylenie decyzji o rejestracji pojazdu wywrze niekorzystne skutki dla wszystkich podmiotów, jakie uczestniczyły w rozporządzaniu pojazdem i będzie powodować określone, negatywne dla nich, skutki w sferze prawa cywilnego, a także ewentualne konsekwencje finansowe. Żaden z nabywców nie działał w celu uniknięcia obciążeń publicznoprawnych. Każdy z nich działał w dobrej wierze i działał w zaufaniu, także do decyzji organu o rejestracji pojazdu. Oznacza to dla tych nabywców, w szczególności ostatniego, że musi ponieść konsekwencje w postaci niemożności korzystania z pojazdu, który zakupił w dobrej wierze, tylko dlatego, że całkowicie odmienny podmiot oszukał organy podatkowe. Organ II Instancji nie wziął pod uwagę, że w sprawach, na które się powołuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, fałszerstwo dokumentów było skutkiem kradzieży, a jest to zupełnie inna okoliczność faktyczna.

10. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

11. Skarżąca w dniu [...] r. złożyła pismo procesowe wraz z wyrokiem Sądu, zgodnie z którym Sąd ustalił, że z dniem [...] r. Spółka A. nabyła własność pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...]. Wyrok uprawomocnił się w dniu [...].

Zdaniem Skarżącej wobec powyższego, zaskarżona decyzja została pozbawiona podstaw prawnych.

12. W odpowiedzi na powyższe SKO wskazało, że do kompetencji organów rozpoznających wniosek o rejestrację pojazdu nie należało dokonywanie ustaleń co do istnienia określonego stosunku prawnego lub prawa, w tym także rozstrzyganie kwestii ewentualnego nabycia własności rzeczy ruchomej w warunkach określonych w art. 169 § 1 lub § 2 k.c., gdyż postępowanie w tym zakresie przekazano do właściwości sądów powszechnych (art. 189 k.p.c). Dopiero wyrok ustalający istnienie prawa własności spornego pojazdu mógłby stanowić właściwy dowód własności pojazdu w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d.

Przedłożony wyrok zapadł i uprawomocnił się po wydaniu decyzji przez Organy obu instancji, nie ma zatem wpływu na ocenę o legalności zaskarżonej decyzji. W sprawie nie występowało również zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 2 K.p.a. uzasadniające ewentualne zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sygn. [...], o którym Organy nie były nawet powiadomione. W dacie złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, ani też do zakończenia wznowionego postępowania w sprawie odmowy rejestracji pojazdu przed organami obu instancji, Skarżąca nie dysponowała żadnym dowodem z którego można wywieść, że jest właścicielem pojazdu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

13. Na wstępie należy podkreślić, że celem i funkcją postępowania przed sądem administracyjnym jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony (por. postanowienie składu trzech sędziów NSA z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14, LEX nr 1975884).

Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie mogą ostać się w obrocie prawnym, albowiem naruszają przepisy postępowania w stopniu istotnym dla praworządnego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy Skarżącej.

14. Kontrolowana w sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...]r. wydane zostały po wznowieniu przez Prezydenta Miasta postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. o rejestracji na rzecz Spółki A. pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...], oznaczonego tablicami rejestracyjnymi o wyróżniku [...].

15. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d., rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5.

Przepis § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1522 ze zm.), uszczegółowia, że dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów:

1) umowa sprzedaży;

2) umowa zamiany;

3) umowa darowizny;

4) umowa o dożywocie;

5) faktura VAT potwierdzająca nabycie pojazdu;

6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (ust. 1), natomiast w przypadku, gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, jako dowód własności wymagany do rejestracji rozumie się wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu.

Podstawą odmowy zarejestrowania spornego pojazdu, na podstawie ww. przepisów, na rzecz Skarżącej, stało się stwierdzenie sfałszowania dowodu własności pojazdu, która to okoliczność nie pozwala na wykazanie ciągłości legalnej sukcesji praw do przedmiotowego pojazdu, a tym samym brak jest możliwości wiarygodnego uznania za ustalony status właściciela pojazdu po stronie Skarżącej.

Według Organu rejestrującego, wobec ustalenia przez Sąd, że umowa sprzedaży spornego pojazdu z dnia [...] r. zawarta w N. między P. T. a firmą, przedłożona do jego rejestracji, jest fałszywa, należało uznać, iż Strona nie spełniła warunku wynikającego z ww. art. 72. ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. nie przedłożyła dowodu własności.

Zdaniem Sądu, stanowisko Organów orzekających w sprawie nie jest prawidłowe.

Rozpoznając sprawę w trybie wznowienia postępowania Organy przedwcześnie bowiem przesądziły, że umowa sprzedaży zawarta pomiędzy Skarżąca spółką a - T.B. nie może stanowić podstaw do zarejestrowania pojazdu, gdyż Sprzedający w istocie nie legitymował się prawem własności pojazdu.

Podkreślić należy, że na żadnym etapie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie została skutecznie podważona legalność dokumentu zbycia spornego pojazdu i wystawionej do niego faktury VAT z [...]r. na rzecz Skarżącej spółki. To jedynie Organy rejestrujące pojazd autorytatywnie stwierdziły, że nie doszło przeniesienia prawa własności.

16. Według Sądu, w postępowaniu wznowieniowym, w którym organ powołuje się na sfałszowanie jednego z dokumentów i który w istocie stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., nie można odmówić stronie – przy tak daleko idącej ocenie dokumentu (umowy), który nie jest dotknięty fałszem - możliwości wykazania skutków wynikających z tego dokumentu w sferze cywilnoprawnej.

W rozpoznawanej sprawie, jak już wskazano, Organy dokonały własnej, jednostronnej oceny umowy sprzedaży pojazdu marki bez uwzględnienia słusznego interesu jednostki w kontekście Jej argumentów, że nabyła pojazd w dobrej wierze i na podstawie niewadliwej prawnie umowy.

Nie jest właściwe interpretowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy oraz przepisów dotyczących wznowienia postępowania niezgodnie z zasadami ogólnymi procedury, tj. zasadą praworządności i zasadą budowania zaufania obywateli do organów państwa, z której również wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.

Rację ma więc Skarżąca, że w sprawie doszło do naruszenia art. 77 i 7 K.p.a., a także art. 8 K.p.a.

17. W ocenie Sądu, orzeczenie sądu rozstrzygające w przedmiocie prawa własności pojazdu stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia w przedmiocie rejestracji pojazdu, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde - zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony - zakończenie postępowania administracyjnego.

Organ II instancji sam stwierdził, że fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym, jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba, że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 K.p.a. Jednakże nie podjął w tej materii żadnych czynności procesowych kierując np. Skarżącą do odrębnego postępowania cywilnego.

Tymczasem Skarżąca spółka winna była, w toku postępowania, mieć możliwość wykazania, że umowa, którą zawarła przenosi na nią własność spornego pojazdu oraz, że działała w dobrej wierze. Takich możliwości w postępowanie administracyjne im nie stwarza. Jeżeli więc w toku postępowania wznowieniowego zajdzie konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, to organ nie może dokonywać samodzielnej oceny tej kwestii, lecz winien umożliwić rozpatrzenie sprawy przez sąd powszechny. Organ powinien zatem zakreślić Skarżącej termin do wystąpienia do sądu powszechnego w celu wydania orzeczenia rozstrzygającego o prawie własności kupionego samochodu marki [...] o numerze nadwozia [...], a dopiero w razie zaniechania wykazania tego prawa orzeczeniem sądu, kontynuować postępowanie w oparciu o zebrane w sprawie dowody i ustalony na ich podstawie stan faktyczny sprawy.

18. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy rzeczą Organu było zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygniecie wymagało zainicjowania postępowania przed właściwym sądem powszechnym, który jest jedynie uprawniony do rozstrzygania kwestii prawa własności rzeczy, co też wskazał Organ I instancji w swoim uzasadnieniu decyzji.

Natomiast Organy, pomijając instytucję zagadnienia wstępnego, dokonały samodzielnych ustaleń w zakresie posiadania przez Skarżącą prawa do własności pojazdu objętego niniejszym postępowaniem, które jak wynika z akt sądowych okazały się w istocie nieprawidłowe. Skarżąca przedłożyła bowiem do akt dowód w postaci prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego z dnia [...] ustalający, że Spółka A. nabyła własność pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...].

Tym samym sporna kwestia własności pojazdu została rozstrzygnięta na korzyść Strony, co powoduje, iż aktualnie brak jest podstaw do odmowy rejestracji ww. pojazdu na rzecz Skarżącej.

19. Słusznie zauważyło Kolegium, że ww. orzeczenie przesądzające o własności spornego pojazdu zostało wydane po dacie zaskarżonej decyzji, jednakże Sąd, mając na względzie wynikające z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywateli do państwa, pewności prawa oraz sprawiedliwości społecznej, uznał, iż jest to okoliczność, którą należy uwzględnić orzekając w sprawie rejestracji pojazdu Skarżącej.

Przypomnieć należy, że sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na zbadaniu ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania decyzji, oraz trafności zastosowanych przepisów do istniejącego w dacie podjęcia aktu stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy, sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu. Jak jednak podkreśla się w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 13 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2203/12 dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl) nie jest to zasada absolutna, gdyż w szczególnych przypadkach Sąd zobowiązany jest uwzględnić także zdarzenia prawne, które zaszły już w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a są istotne dla praworządnego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy.

W doktrynie wskazuje się, że zmiany stanu faktycznego sprawy, zaszłe po wydaniu ostatecznej decyzji, nie mogą stanowić co do zasady podstawy do stwierdzenia nieważności lub uchylenia tej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny. Wyjątek od tej zasady stanowią jednak zdarzenia przewidziane w art. 145 § 1 pkt 7 i pkt 8 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r. II OSK 807/11 dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

20. W ocenie Sądu, można w tej sprawie przyjąć, że występujące w postępowaniu zagadnienie wstępne, wadliwie pominięte w toku tego postępowania przez Organy, o czym mowa powyżej, zostało ostatecznie rozstrzygnięte przez właściwy sąd odmiennie od oceny kwestii będącej zagadnieniem wstępnym, przyjętej przy wydaniu decyzji, co jest szczególnym przypadkiem uzasadniającym uwzględnienie tej okoliczności przez Sąd przy wyrokowaniu.

Sąd wziął także pod uwagę, że orzeczenie o prawie własności spornego pojazdu bezwzględnie determinuje ostateczne rozstrzygnięcie, po wznowieniu postępowania, sprawy rejestracji pojazdu na rzecz Skarżącej. Tym samym dalsze prowadzenie postępowania w celu wznowienia niewadliwej decyzji o rejestracji pojazdu jest bezprzedmiotowe, co potwierdził także Prokurator obecny na rozprawie.

Poza tym, za uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej z jednoczesnym umorzeniem postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie nadzwyczajnym przemawiają także względy celowości, sprawiedliwości i ekonomii procesowej. W obrocie pozostanie decyzja potwierdzająca prawo własności Skarżącej do pojazdu marki [...], czyli stan zgodny z prawem.

21. W tym stanie rzeczy, wobec uznania zasadności skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 3 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), w pkt I wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, w pkt II orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego, zaś o kosztach sądowych Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.