Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 377/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2007 r. sprawy ze skarg F. K., W.G. i J. T. na decyzję Ministra Środowiska z dnia (...) grudnia 2006 r. nr (...) w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej -oddala skargi-


UZASADNIENIE

Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego decyzją z dnia (...) sierpnia 1963 r. znak: (...) utrzymał w mocy decyzję Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia (...) grudnia 1960 r. znak: (...) w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej położonej na ternie Gminy Katastralnej P. w granicach administracyjnych miasta S. Podstawę przejęcia nieruchomości stanowił przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm. od 1 czerwca 1989 r.), zwanej dalej ustawą z 1958 roku Zgodnie z tym przepisem dla przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych konieczne było: objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r. oraz pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym i prawym. Nieruchomości te przejmowane były bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach podlegały - co do zasady - umorzeniu.

Z uzasadnień tych decyzji wynika, że w 1864 roku były właściciel G. F., chcąc zwolnić się z serwitutu jaki ciążył na jego majątku na rzecz mieszkańców P., wydzielił część lasów do wspólnego użytkowania jako ekwiwalent za serwitut. W 1937 roku, w wyniku przeprowadzonego wywłaszczenia terenów leśnych pod zabudowę Huty (...) obywatele utracili posiadanie nieruchomości leśnych, zaś zarząd nimi, polegający na wykonywaniu czynności gospodarczych, administracyjnych i obronnych, sprawowała rada gminna, a od 1947 roku Rada Miejska S. Las komunalny miasta S. przejęto do utrzymania na podstawie protokołów o przejęciu z dnia (...) września 1953 r. i z dnia (...) kwietnia 1954 r., między Hutą (...) a Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. Od 1953 roku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej rozpoczęło systematyczne prowadzenie gospodarki leśnej oraz utrzymywało stały nadzór nad tym terenem. Od marca 1956 roku Obwód Lasów Komunalnych utworzony przy M. w S. prowadził

na tym terenie planową gospodarkę leśną w oparciu o wnioski gospodarcze zatwierdzone przez Wojewódzką radę Narodową w R. oraz Samodzielny Referat Powiatowej Rady Narodowej w N.

W tej sytuacji organy uznały, że w zachodzą przewidziane w art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 roku, prawne przesłanki przejęcia tych nieruchomości na własność Państwa.

Pismem z dnia 30 września 1999 r. F. K., W. G. i J. T. (działający w imieniu Wspólnoty Serwitutowej) wnieśli o stwierdzenie nieważności tych decyzji, zarzucając im naruszenie art 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 k.p.a.

W przekonaniu Wspólnoty nieruchomości leśne stanowiące wspólnotę serwitutową nie podlegały przepisom ustawy 1958 roku. Istnienie wspólnot gruntowych sankcjonowała - zdaniem strony -ustawa z dnia 5 lipca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm.). W konsekwencji kwestionowane decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej, co oznacza, że zawierają one wadę powodującą ich nieważność z mocy prawa.

Uzasadniając naruszenie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. podniesiono, ze decyzja organu I. instancji została wydana przez Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w P., który był jednostką wyższego stopnia w stosunku do Rejonu Lasów Państwowych. Zmiana właściwości do wydawania takich decyzji z Rejonu Lasów Państwowych na Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych nastąpiła dopiero od dnia 1 czerwca 1989 r. w wyniku zmiany art. 9 ust. 3 ustawy z 1958 roku.

Minister Środowiska, decyzją z dnia (...) września 2003 r. (Nr (...)), wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie wszczęte z wniosku F. K., W. G. i J.T. o stwierdzenie nieważności tych decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia (...) marca 2004 r. (Nr (...)), utrzymał w mocy decyzję własną.

W uzasadnieniu decyzji Minister Środowiska wskazał między innymi, że osobami posiadającymi interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej położonej na ternie Gminy Katastralnej P., są właściciele gruntów przejętych (tymi decyzjami) na własność Skarbu Państwa lub ich następcy prawni. Uznając, że wobec zaginięcia

dokumentów, nie jest możliwe ustalenie, że F. K., W. G. i J. T. byli właścicielami gruntów należących do wspólnoty serwitutowej gminy P., odmówił im przymiotu strony.

Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 337/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia (...) marca 2004 r. i poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia (...) września 2003 r. Sąd zakwestionował stanowisko organu, według którego uprawnienia skarżących do udziału w postępowaniu nieważnościowym mogą wywodzić się jedynie z prawa własności. Podkreślił, że wspólnoty serwitutowe, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, ze swej istoty obejmują nieruchomości poddane niejednolitym uprawnieniom podmiotowym (nadane na własność, w użytkowanie lub w posiadanie) i posiadają interes prawny w zakwestionowaniu decyzji o przejęciu nieruchomości leśnych stanowiących wspólnotę serwitutową. W konsekwencji zobowiązał organ do dokonania oceny interesu prawnego do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnych, stanowiących wspólnotę serwitutową gminy P., poprzez ustalenie, czy osoby wnioskujące o stwierdzenie nieważności wykazały, że przysługuje im udział we wspólnocie gruntowej. Sąd zobowiązał również organy do rozważenia, jakie skutki prawne miało wejście w życie, ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z 1963 roku.

Minister Środowiska decyzją z dnia (...) czerwca 2006 r. (Nr (...)):

odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i

Przemysłu Drzewnego z dnia (...) sierpnia 1963 r. oraz decyzji

Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia

(...) grudnia 1960 r. w części dotyczącej parceli leśnych oznaczonych numerami (...),

stwierdził nieważność decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu

Drzewnego z dnia (...) sierpnia 1963 r. oraz decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia (...) grudnia 1960 r. w części dotyczącej pozostałych parceli leśnych oznaczonych numerami (...)

Powołując się na zalecenia Sądu, Minister Środowiska ocenił, iż w świetle ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z 1963 roku oraz "listy imiennej osób uprawnionych do lasu, który został w większej części z lasów dworskich N. i R. i nadany gminie P. jako ekwiwalent za zniesione praw poboru drzew", sporządzonej na podstawie księgi praw serwitutowych znajdującej się w posiadaniu Prezydium Państwowej Rady Narodowej w N. datowanej na dzień 1 marca 1960 r., W. G., F. K. i J. T. mają, w rozumieniu art. 28 k.p.a, przymiot strony w postępowaniu dotyczącym nieruchomości stanowiącej wspólnotę serwitutową gminy P.

W uzasadnieniu decyzji Minister Środowiska stwierdził dalej między innymi, że jak wynika z uzasadnienia kwestionowanych rozstrzygnięć, dotyczących przejęcia parceli, Zarząd Miejskiej Rady Narodowej w S. wykonywał na spornych nieruchomościach czynności władcze przed dniem 5 kwietnia 1958 r. W związku z tym do tych nieruchomości miał zastosowanie art. 9 ustawy z 1958 roku. Dlatego też, zdaniem organu, decyzja Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia (...) grudnia 1960 r. oraz decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) sierpnia 1963 r. (w części dotyczącej parceli leśnych oznaczonych numerami (...)) nie naruszyła prawa. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Minister Środowiska decyzją z dnia (...) grudnia 2006 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) czerwca 2006 r. i podkreślił, że w latach 1956 - 58 na spornych nieruchomościach była prowadzona planowana gospodarka leśna przez powołaną do tego jednostkę (o czym świadczą wnioski gospodarcze i protokoły z czynności gospodarczych).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie F. K., W. G. i J. T. wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Środowiska z dnia (...) grudnia 2006 r. oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu powtórzyli zarzuty powołane we wniosku o stwierdzenie nieważności, tj. zakwestionowali podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz właściwość orzekających w sprawie organów.

Ponadto skarżący zarzucili dwukrotnie orzekającemu w sprawie organowi, pominięcie kwestii, iż postępowania zakończone wydaniem

kwestionowanych decyzji o przejęciu gruntów na rzecz Skarbu Państwa było ówcześnie prowadzone bez udziału wszystkich członków Wspólnoty i w konsekwencji pozbawiono ich możliwości obrony swoich praw.

Skarżący zakwestionowali również stan faktyczny przyjęty przez organy za podstawę orzekania. W przekonaniu skarżących orzekające w sprawie organy nie udowodniły istnienia przesłanek warunkujących objecie nieruchomości we władanie Państwa. W sposób nieprzekonujący - zdaniem strony - wywiodły, że sporne nieruchomości pozostawały we władaniu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Dowodem władania spornymi parcelami leśnymi przez państwo nie jest - w przekonaniu skarżących - protokół zdawczo - odbiorczy z dnia (...) września 1953 r. i z dnia (...) kwietnia 1954 r., miedzy Hutą (...) i Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. W protokołach tych bowiem nie wskazano numerów parcel gruntowych, które składały się na "las komunalny". Ponadto organy nie wskazały dowodów na okoliczność wykonywania czynności gospodarczych na każdej z kilkudziesięciu w większości nie sąsiadujących ze sobą spornych parceli leśnych. Za czynności gospodarcze, świadczące o władaniu nieruchomościami przez Państwo, nie może być uznany wyrąb drzew, bowiem był on bezprawny. Dowodami władania parcelami leśnymi Wspólnoty nie mogą być także - zdaniem skarżących - wnioski gospodarcze załatwiane przez Obwód Lasów Komunalnych z lat 1956 - 1958, bowiem z ich treści nie wynika na jakich parcelach leśnych opisane w nich czynności gospodarcze były wykonywane.

Skarżący zarzucili orzekającym w sprawie organom pominięcie listy członków Wspólnoty Serwitutowej, sporządzonej w dniu 1 marca 1960 r. przez Kierownika Referatu Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N., jako dowodu iż Wspólnota zarządzała spornymi parcelami. Ponadto zakwestionowali niezastosowanie przez organ, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonemu w wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. do przepisów ustawy o wspólnotach gruntowych. W przekonaniu skarżących obowiązująca w dacie orzekania w przedmiocie przejęcia gruntów przez organ II. instancji ustawa o wspólnotach gruntowych, określając zasady funkcjonowania wspólnot gruntowych, sankcjonowała ich istnienie. W konsekwencji nie miał w sprawie zastosowania art. 9 ustawy z 1958 r.

Minister Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wskazał dodatkowo, iż wejście w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z 1963 roku nie wyłączało stosowania przepisów ustawy z 1958 roku.

W piśmie z dnia 9 maja 2007 r. skarżący, ponawiając argumentację skargi wskazali, że uzasadnienie decyzji, którymi pozbawiono Wspólnotę własności spornych nieruchomości leśnych "jest niewiarygodne również w kontekście licznych bezprawnych działań Państwa wobec prywatnej własności w okresie, w którym wydano decyzję".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Przedmiotem postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji jest ocena, czy określone rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania nie jest natomiast powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną, a w szczególności nie jest konieczne dokonywanie w tym celu nowych szczegółowych ustaleń faktycznych. W rozpatrywanej sprawie Minister Środowiska odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu I. instancji z dnia (...) grudnia 1960 r., jak i organu odwoławczego z dnia (...) sierpnia 1963 r. w przedmiocie przejęcia na własność Państwa nieruchomości leśnej o powierzchni (...) ha położonej na terenie Gminy Katastralnej P., w związku z regulacją art. 9 ustawy z 1958 roku. Minister Środowiska, oceniając, że decyzje obu instancji nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa miał na uwadze między innymi to, że przeprowadzane, na etapie wydania kwestionowanych decyzji o przejęciu parcel, postępowanie dowodowe potwierdzało fakt zalesienia działek, wyrębów drzew przed rokiem 1958, co stanowiło o władaniu gruntem przez Państwo przed tym rokiem. Uwzględnił także to, że zastosowanie ustawy z 1958 roku znajdowało w sprawie uzasadnienie w świetle uchwały TK, który dokonał wykładni niniejszej regulacji. Prowadziło to do odmowy uznania przez Ministra, że decyzje organów obu instancji w przedmiocie

przejęcia działek są obarczone wadą powodującą ich nieważność (art. 156 § 1 k.p.a.)

Decyzja Ministra nie narusza prawa.

Zarzut dotyczący niewłaściwości organu podejmującego decyzję o przejęciu nieruchomości leśnych na własność Państwa nie jest uzasadniony. Co prawda, art. 9 ust. 3 ustawy 1958 roku stanowił, że o przejęciu nieruchomości leśnych orzeka rejon lasów państwowych. Niemniej jednak ustrój państwowych gospodarstw leśnych określał wówczas jedynie akt rangi niższej niż ustawa - rozporządzenie Ministra z dnia 17 grudnia 1959 r., w sprawie organizacji i zakresu działania przedsiębiorstw lasów państwowych (Dz. U. z 1960 r., Nr 2, poz. 13), wydane na podstawie art. 21, 22 i 27 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 roku o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.), które weszło w życie z dniem 13 stycznia 1960 r. i obowiązywało do 31 grudnia 1991 r. Według § 2 ust. 1 tego rozporządzenia dotychczasowe rejonowe przedsiębiorstwa leśne, zwane rejonami lasów państwowych, które na podstawie art. 24 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym miały wszelkie publicznoprawne uprawnienia dotychczasowej administracji lasów państwowych, zostały zastąpione okręgowymi zarządami lasów państwowych. Tak więc w dniu (...) grudnia 1960 r., czyli w dniu podjęcia w tej sprawie decyzji pierwszoinstancyjnej nie istniały już rejony lasów państwowych. W tej dacie decyzja nie mogła być więc podjęta przez rejon lasów państwowych. Pomimo, ze narusza to aktualne standardy legislacji, należy uznać, iż ówczesny prawodawca zmieniając aktem niższego rzędu (rozporządzeniem) strukturę administracji leśnej, doprowadził do odmiennego określenia organu właściwego do orzekania w sprawie w I. instancji, niż wynika to bezpośrednio z treści ustawy z 1958 roku. W tym świetle, niezależnie od obecnej oceny tego rodzaju technik stanowienia prawa, trzeba uznać, że w sprawie orzekał organ właściwy. Odmienna ocena tego stanu formalnoprawnego (jak wskazano w skardze trwającego do 1989 roku) prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady praworządności, której jednym z fundamentów jest zasada pewności prawa.

Nie jest również zasadny drugi zarzut skargi dotyczący wadliwej podstawy prawnej podjęcia decyzji o przejęciu nieruchomości. Bowiem powołana w skardze ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z 1963 roku po pierwsze - nie uchyliła ustawy z 1958 roku, po drugie zaś dotyczyła przedmiotowo innej materii niż ustawa z 1958 roku, choć obie

regulacje miały zastosowanie do nieruchomości leśnych. Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, określając zasady zarządu funkcjonujących wspólnot, nie ingerowała w zasady przejmowania nieruchomości rolnych i leśnych na własność Państwa w przypadkach wskazanych w innych ustawach. Oznacza to, że z treści ustawy o wspólnotach gruntowych nie wynikało, iż grunty nie mogą przejść na własność Państwa na zasadach wynikających z ustawy z 1958 roku, a w każdym razie nie wynikało to w sposób oczywisty, co mogłoby mieć ewentualnie znaczenie w sprawie wobec stosownych przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji (rażące naruszenie prawa - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W kwestii tej nie wypowiedział się wprost w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ orzekający w sprawie, odnosząc się do problemu jedynie pośrednio poprzez wskazywanie, iż przepisy ustawy z 1958 roku mogły mieć zastosowanie w sprawie. W kwestii tej wypowiedziano się dopiero w odpowiedzi na skargę, czym uchybiono wytycznym zawartym w wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r., wobec czego zarzuty skargi w tym zakresie są zasadne. Wskazane uchybienie, stanowiące naruszenie przepisów postępowania, nie mogło mieć w rozpatrywanej sprawie wpływu na jej wynik a więc jego stwierdzenie nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, co wynika a contrario art. 145 §. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Z kolei, wobec próby kwestionowania przez Skarżących okoliczności faktycznych przyjętych jako podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie przejęcia własności, należy podkreślić, poniższe uwarunkowanie.

Możliwość stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Zatem przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Koniecznym warunkiem dla ustalenia występowania przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jest ustalenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi faktami.

W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodziła. Zarówno decyzja Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia

(...) grudnia 1960 r. jak i decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) sierpnia 1963 r. zostały wydane po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zaś dokonane w jego

wyniku ustalenia stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Nie ma podstaw

do przyjęcia/ iż zebrane dowody w sprawie zostały ocenione w sposób

rażąco wadliwy. Organy orzekające, w uzasadnieniu decyzji, oceniły

okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z

dokonanych ustaleń logicznie wywiodły ocenę stanu formalnoprawnego

sprawy. Odniosły się do kwestii, czy sporne parcele znajdowały się we

władaniu Państwa na dzień wejścia w życie ustawy z 1958 roku i

odwołały się dowodów w tym zakresie.

Organy uznały, że w świetle zebranych dowodów działki skarżących pozostawały we władaniu Państwa na dzień wejścia w życie ustawy z 1958 roku. Przywołały na tę okoliczność protokół z dnia

(...) marca 1961 r. w sprawie wykonania czynności gospodarczych w

lasach komunalnych S. w latach 1956 - 1958 oraz wnioski

gospodarcze i protokoły z czynności gospodarczych wykonywanych na

gruntach leśnych w latach 1956 -1958. W tej sytuacji organy przyjęły, że

w stosunku do spornych parcel zastosowanie znajdzie art. 9 ust. 1

ustawy z 1958 roku .

W tym kontekście trafnie uznał organ orzekający, że w ramach postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1960 i 1963 roku nie było podstaw do stwierdzenia, że ustalenia dokonane wówczas były w sposób oczywisty i w sposób rażący sprzeczne ze stanem faktycznym. Z zawartych w aktach sprawy dokumentów wynika, że od 1953 roku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. rozpoczęło systematyczne prowadzenie gospodarki leśnej oraz utrzymywało nadzór nad całym terenem leśnym objętym granicami miasta. Ustawa z 1958 roku nie ustanawiała wymagania, aby uprzednie objęcie w posiadanie nieruchomości potwierdzone były określonym aktem. W tym kontekście nie można uznać, iż podnoszona przez skarżących kwestia, czy dokonywany przez władze miasta wyrąb lasu był legalny, może przesądzać, że administracja państwowa nie zarządzała nieruchomościami. Wręcz przeciwnie, może to potwierdzać, iż parcele leśne były traktowane, jako objęte zarządem państwowym (niezależnie czy faktycznie istniały właściwe podstawy prawne do jego wykonywania).

Występowanie ówcześnie sporu odnośnie wykonywania praw właścicielskich wyklucza obecnie uznanie, iż zarząd państwowy

10

oczywiście nie był wykonywany, co mogłoby stanowić wyłącznie przesłankę stwierdzenia nieważności ówczesnych orzeczeń. Odnosząc się do okoliczności konkretnej sprawy, jedynie na marginesie, należy zwrócić uwagę, iż już ówcześnie, kwestionując przejęcie lasów byli udziałowcy Wspólnoty podnosili, jako sporną, kwestię wykonywania zarządu.. Działania organów administracji w zakresie wycinki drzew były określane przez członków Wspólnoty jako działania nielegalne (patrz pismo do Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 29 marca 1965 r. w aktach administracyjnych), z kolei organy państwowe zakwalifikowały je jako faktyczne wykonywanie zarządu wydając kwestionowane orzeczenia.

W konsekwencji trafnie przyjął organ, iż nie można obecnie uznać, jakoby ówcześnie stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób oczywisty wadliwie. Poza oceną Sądu muszą natomiast pozostać kwestie oceny ówczesnego sytemu prawnego, który pozwalał na legalizację, poprzez przejęcie własności, nawet bezprawnych działań organów administracji polegających na wykonywaniu zarządu cudzą nieruchomością.

W świetle przywołanych okoliczności brak jest podstaw do stwierdzenia, że sporne nieruchomości w sposób oczywisty nie zostały przejęte we władanie Państwa, co mogłoby mieć wyłącznie znaczenie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Podkreślić należy, że jedynie ustalenie rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnych i leśnych na własność Państwa mogłoby mieć znaczenie w sprawie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na nadzwyczajny tryb prowadzonego postępowania. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje kwestia braku oczywistych dowodów na okoliczność wykonywania czynności gospodarczych na każdej z kilkudziesięciu spornych parceli leśnych. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie może stanowić podstawy do weryfikowania prawidłowości ustaleń faktycznych dotyczących władania gruntem przed ponad 40 laty.

Odnosząc się do twierdzenia skarżących, którzy wadliwość decyzji uzasadniają między innymi "licznymi bezprawnymi działaniami państwa wobec prywatnej własności, w okresie, w którym wydano decyzję", należy podkreślić, że organy administracji jak i sąd administracyjny badając legalność decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie obowiązujących w momencie ich wydania regulacji normatywnych, pod kątem ważności tych rozstrzygnięć, nie może

11

kierować się oceną regulacji normatywnych z punktu widzenia standardów przyjętych w demokratycznym państwie prawa. Ocena, że zastosowane w przeszłości rozwiązania legislacyjne były wadliwe, z punktu widzenia obecnych standardów stanowienia prawa, np. pod kątem ochrony swobód obywatelskich (ochrona własności), nie może prowadzić w praworządnym państwie do kwestionowania wynikających z nich skutków prawnych, gdyż naruszałoby to inne fundamenty państwa praworządnego, w tym między innymi zasadę pewności prawa. Może ona ewentualnie prowadzić natomiast, poprzez przyjęcie nowych aktów normatywnych, do ukształtowania systemu prawnego, który zapewni zrekompensowanie szkód poniesionych na skutek wprowadzenia rozwiązań uznawanych za wadliwe.

Bez znaczenia dla sprawy oceny legalności decyzji z 1960 i 1963 roku, pod kątem ustalenia, czy wydano je z rażącym naruszeniem prawa, pozostaje, podniesiona w skardze kwestia nie objęcia analogicznymi decyzjami działek, położonych w sąsiednich miejscowościach Gminy P. i Gminy R. nad S. Sytuacja formalnoprawna tych nieruchomości, a także kwestia ewentualnego niewykorzystania przez właściwe organy administracji uprawnień wynikających z ustawy z 1958 roku w zakresie możliwości orzeczenia o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa, nie ma znaczenia dla oceny legalności decyzji z 1960 i 1963 roku, zwłaszcza w kontekście ewentualnego stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.

Do uznania, iż kwestionowana przez strony decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa nie może prowadzić, podnoszona zarówno w skardze jak i w późniejszym piśmie procesowym okoliczność prowadzenia ówcześnie postępowania administracyjnego z pominięciem osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie. Kwestia ta, jako mogąca mieć znaczenie w kontekście wznowienia postępowania (art. 145 § 4 k.p.a.) nie mogła być brana pod uwagę w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Należy podkreślić, że sporządzona w dniu (...) marca 1960 r. lista osób, którą wielokrotnie przywołują Skarżący, nie może stanowić przesądzającego dowodu odnośnie funkcjonowaniu Wspólnoty, w kontekście wykonywania faktycznego zarządu nad spornymi parcelami leśnymi, co wykluczałoby z kolei uznanie, jakoby zarząd taki był wykonywany przez organy administracji. Ponadto zauważyć należy, iż brak jest dowodu aby dokument ten był znany organom orzekającym o przejęciu nieruchomości w obu instancjach. W tej sytuacji ujawnienie

12

faktu sporządzania listy mogłoby być rozważane jedynie w kontekście przesłanki wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.), a więc nie może mieć żadnego znaczenia w kontekście stwierdzenia nieważności ówczesnych decyzji.

Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, iż organ orzekający w sprawie w szeregu stwierdzeń, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zbędnie wypowiedział się odnośnie oceny istnienia przesłanek przejęcia spornych nieruchomości, zamiast odnieść się wyłącznie do przesłanek stwierdzenia nieważności w kontekście oceny, czy poczynione ówcześnie ustalenia odnośnie przesłanek przejęcia nieruchomości leśnych można uznać za oczywiście sprzeczne ze stanem, faktycznym czy też zgromadzonym materiałem dowodowym (art. 107 § 3 k.p.a.). Wskazane uchybienie nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, a więc nie mogło prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.