Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 28/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: poz. 19 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędzia NSA Henryk Ożóg Protokolant starszy inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako organ odwoławczy, organ II instancji, Inspektor Wojewódzki lub w skrócie DPWIS) decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., Nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 1412 ze zm., dalej w skrócie u.P.I.S.), art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666, dalej jako kodeks pracy) oraz § 8 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367, dalej jako rozporządzenie RM) jak również art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania R. G. (dalej jako skarżąca, strona skarżąca, strona) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. (dalej jako organ I instancji, Inspektor Powiatowy lub w skrócie PPIS) z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku (poz. 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia RM) u skarżącej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przedstawił historię zatrudnienia skarżącej, która od 1993 r. wykonuje zawód fryzjerki, wcześniej w latach 1990 – 1992 pracowała na stanowisku uczennicy.

Dalej wskazał, iż wobec zgłoszenia przez skarżącą podejrzenia choroby zawodowej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku (poz. 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia RM), o czym zawiadomiono skarżącą oraz inne strony postępowania.

Po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego przez organ I instancji, skarżąca została skierowana do jednostki orzeczniczej i zbadana w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. - Oddział w L., który dnia 11 marca 2016 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku (poz. 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia RM).

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano, że pacjentka, z zawodu fryzjer, pracuje w wyuczonym zawodzie od września 1993 r. Początkowo, od marca pracowała z licznymi przerwami w wymiarze od ¼ do pełnego etatu w kilku zakładach pracy. Od kwietnia 2006 r. prowadzi własną działalność gospodarczą w zawodzie fryzjera. Z uzyskanych kart oceny narażenia zawodowego wynika, że pacjentka wykonuje usługi fryzjerskie dla kobiet i mężczyzn, prowadzi działalność szkoleniową dla różnych instytucji, związaną z nauczaniem zawodu fryzjera. W trakcie pracy zawodowej wykonuje rożne czynności związane z myciem włosów, strzyżeniem, modelowaniem, zakładaniem wałków, czesaniem. W trakcie pracy obciąża kończyny górne, a także kręgosłup. Praca wiąże się z wykonywaniem usług w pozycji stojącej. Skarżąca w wywiadzie podaje dolegliwości bólowe stawu barkowego lewego i kończyny górnej lewej w zakresie nadgarstka od 2008 r. Dolegliwości występowały zarówno w trakcie wykonywania pracy, jak również w godzinach nocnych. Towarzyszyło im drętwienie dłoni. Następnie wystąpiły podobne objawy w zakresie dłoni prawej. Leczona była ambulatoryjnie - głównie farmakologicznie. Z dokumentacji z Poradni Neurologicznej wynika, że w wykonanym w 2010 r. badaniu MR odcinka szyjnego kręgosłupa stwierdzono wypukliny krążków międzykręgowych na poziomie C3/C4 i C4/C5 bez ucisku na rdzeń kręgowy. Z tego powodu leczona była w Poradni Neurologicznej, Ortopedycznej i Rehabilitacyjnej. W sierpniu 2012 r. i w lipcu 2014 r. przebyła operację zespołu cieśni nadgarstka lewego, a następnie prawego. Po operacji nastąpiła przejściowa poprawa, ale następnie pojawił się nawrót dolegliwości bólowych w zakresie dłoni. Obecnie związane są one z bólem stawu barkowego, drętwieniem dłoni w godzinach nocnych. W badaniu USG stawu barkowego prawego z 23 lipca 2013 r. stwierdzono w zakresie stawu barkowego- obojczykowego prawego obraz zmian zwyrodnieniowych z cechami umiarkowanego zwężenia szpary stawowej. W wykonanym w trakcie diagnostyki badaniu neurologicznym stwierdzono ograniczenie ruchomości w odcinku szyjnym na boki ze wzmożonym napięciem mięśni karku. Niepełne, bolesne odwodzenie stawu barkowego prawego. Poza tym odruchy z kończyn górnych równe, objaw Tinela ujemny, zaburzeń czuciowych i ruchowych w zakresie kończyn górnych nie stwierdzono.

Dalej w niniejszej opinii wskazano, że dla rozpoznania choroby zawodowej wymagane jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy, a rozpoznanym schorzeniem. Szeroki i różnorodny zakres obowiązków zawodowych na stanowisku pacjentki jak również brak czynności wymagających długotrwałego unoszenia rąk ponad głowę oraz podnoszenia i przenoszenia ciężkich elementów wyklucza możliwość rozwoju schorzenia. Mając powyższe na uwadze nie znaleziono podstaw do rozpoznania niniejszej choroby zawodowej.

Wobec treści przywołanego orzeczenia lekarskiego strona złożyła wniosek o powtórne badanie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który dnia 21 czerwca 2016 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] również o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. Jednostka orzecznicza II stopnia diagnostycznego uzasadniła zajęte stanowisko następująco: w trakcie obecnej obserwacji klinicznej przeanalizowano dostępną dokumentację medyczną pacjentki oraz dane odnośnie sposobu wykonywania pracy zawodowej w aspekcie obciążenia stawów barkowych, przeprowadzono konsultacje specjalistyczne - neurologiczną i ortopedyczną oraz wykonano badania laboratoryjne i radiologiczne. W przedmiotowym badaniu neurologicznym i ortopedycznym stwierdzono, że ruchomość w stawach barkowych jest symetryczna, bolesna w zakresie ruchów maksymalnych. Badaniem RTG potwierdzono zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego, stawów barkowo-obojczykowych rąk. Potwierdzono w surowicy w teście przesiewowym obecność przeciwciał przeciwjądrowych oraz hipercholesterolemię.

W wydanym orzeczeniu stwierdzono, że praca fryzjerki nie potwierdza konieczności wykonywania ciężkiej pracy fizycznej, czynności monotypowych wymagających unoszenia rąk ponad głowę, ręcznego podnoszenia/przenoszenia ciężkich obiektów. Wobec powyższego, przy uwzględnieniu aktualnego podmiotowego i przedmiotowego badania ortopedycznego brak jest podstaw do rozpoznania co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

W tak kształtujących się okolicznościach organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2016 r., Nr [...], nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie choroby zawodowej.

Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 15, art. 77, art. 107 § 3 i art. 88 k.p.a., jak również art. 235¹ Kodeksu Pracy, § 6 ust. 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenia RM.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ stracił z pola widzenia, że - jak sam stwierdził – pracowała ona w środowisku, w którym występowało narażenie na tę chorobę zawodową. Ponadto uszło jego uwadze, że organy orzecznicze I i II stopnia nie wyjaśniły z jakiej przyczyny stwierdzono u niej w przeszłości jak i obecnie daną chorobę barku (w obu przypadkach leczoną operacyjnie). Te zaś wyjaśnienie, zdaniem skarżącej, zdają się być kluczowe dla rozpoznania sprawy, z dwóch względów:

należało podać, czy przy obecnym stanie wiedzy medycznej możliwe jest całkowite, operacyjne wyleczenie tego schorzenia, bez ryzyka powrotu jego objawów, czy dolegliwości; "zaleczenie" schorzenia wywołanego chorobą zawodową nie może stanowić wystarczającej podstawy do braku rozpoznania choroby zawodowej;

istnieje domniemanie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a występującymi w środowisku pracy warunkami narażającymi na jej powstanie. Jest to domniemanie wzruszalne, jednakże wymaga przekonującego wykazania, że nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem związku choroby z wykonywaną pracą, gdyż istnieją inne pozazawodowe czynniki wywołujące chorobę zawodową. Istniejącego domniemania nie można obalić wyłącznie przez zdawkowe określenie, że czynności fryzjera nie mają charakteru długotrwałego unoszenia rąk ponad głowę, a zatem bez dokonania przekonującej analizy stanu faktycznego, jak i analizy medycznej w tym zakresie, tym bardziej, że z oceny narażenia zawodowego wynikało, iż warunki pracy stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej.

Dalej skarżąca podniosła, iż organ podszedł bezrefleksyjnie do zawartości dokumentacji medycznej jednostki orzeczniczej, a nawet ją przepisał, nie poddając jej ocenie i wyciągając z niej żadnych własnych wniosków. Tymczasem z dokumentacji tej wynika, że zarówno w badaniu neurologicznym, jak i ortopedycznym potwierdzono bolesność barków przy ruchach maksymalnych oraz potwierdzono w badaniu RTG zmiany zwyrodnieniowo- dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego, stawów barkowo-obojczykowych i stawów rąk.

W kontekście powyższego skarżąca podniosła, iż wyłącznie organ sanitarny prowadzi postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej i to jego zadaniem jest ustalenie wystąpienia wymaganych do tego przesłanek. Wprawdzie wydane w sprawie opinie lekarskie są do tego niezbędne, jednak mają charakter pomocniczy, a ich wnioski nie zwalniają organu od obowiązku ich oceny oraz przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami określonymi w przepisach k.p.a. W tym aspekcie organ nie powinien był całkowicie pominąć faktu, że skarżąca przeszła już jedną artroskopię barku, a ponadto została zakwalifikowana do zabiegu operacyjnego barku lewego (termin wyznaczony na 17 listopada 2016 r.).

W ocenie skarżącej jest oczywiste, że w skoro w miejscu jej zatrudnienia od lat wykonuje czynności obciążające kończyny górne, w tym barki i ma już po raz drugi stwierdzoną konieczność ich leczenia operacyjnego, a przy tym jednostka orzecznicza I i II stopnia nie stwierdza innej pozazawodowej przyczyny tego stanu rzeczy to niewątpliwie ma to związek z narażeniem zawodowym.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wskazał, iż do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z art. 2351 i art. 2352 kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia RM, trzy warunki:

- choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

- choroba musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

- wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

Zdaniem organu odwoławczego w przypadku skarżącej ww. kryteria nie zostały spełnione. Jak bowiem wskazują upoważnieni do orzekania w sprawach chorób zawodowych lekarze medycyny pracy, choroby narządu ruchu charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem pod względem obrazu klinicznego, umiejscowienia zmian i czynników przyczynowych. Za choroby zawodowe mogą być uznane jedynie te wymienione w wykazie, a przy rozpatrywaniu zawodowej etiologii tych chorób konieczne jest uzyskanie opisu pracy z określeniem sposobu jej wykonywania, zakresu, liczby i czasu trwania powtarzanych ruchów lub czynności obciążających określone części narządu ruchu.

Organ wskazał, że dwie jednostki orzecznicze upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, tj. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku (poz. 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia RM) u skarżącej. Zatem brak jest rozpoznania ww. schorzenia, jako mającego związek z pracą zawodową. Niniejsze jednostki uznały, że obraz kliniczny stwierdzony u skarżącej nie może być przyczynowo wiązany ze sposobem wykonywania pracy fryzjerki.

Dalej Inspektor Wojewódzki podał, że zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich i stwierdził, że spełniają one przypisane im wymagania. W tym miejscu organ zauważył, że zostały one poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanej oraz analizą zgromadzonej dokumentacji. W opinii organu II instancji podjęte przez orzeczników ustalenia są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane.

Kolejno DPWIS zauważył, że nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową a tymi warunkami (vide wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 896/10).

Odnośnie kwestii zawartej w odwołaniu, dotyczącej niewyjaśnienia przez organy orzecznicze I i II stopnia z jakiej przyczyny stwierdzono u odwołującej, zarówno w przeszłości jak i obecnie, daną chorobę barku, wyjaśniono, iż ustawodawca powierzył obowiązek rozpoznawania chorób zawodowych lekarzom orzecznikom, gdyż czynność ta wymaga wiedzy specjalistycznej. Ponadto proces orzeczniczy jest procesem indywidualnym i uwzględnia się w nim osobniczą wrażliwość pacjenta, którą ocenia lekarz orzecznik przy wydawaniu orzeczenia. To lekarz orzecznik dysponując wiedzą specjalistyczną ocenia, czy istnieje związek przyczynowy zdiagnozowanego schorzenia z narażeniem zawodowym. W niniejszej sprawie (wbrew twierdzeniom strony odwołującej się) lekarze orzecznicy nie powiązali zdiagnozowanego u niej schorzenia z narażeniem zawodowym, ponieważ stwierdzili, iż wykonywane przez skarżącą czynności nie są równoznaczne z monotypią ruchów w stawie barkowym wymagających unoszenia rąk ponad głowę, ręcznego podnoszenia/przenoszenia ciężkich obiektów. Zatem mimo, że skarżąca w trakcie pracy wykonywała czynności obciążające narząd ruchu, ich rodzaj i liczba nie dały, w ocenie upoważnionych lekarzy orzeczników, podstaw do uznania ich za przyczynę stwierdzonych schorzeń. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt przebytych zabiegów oraz "zaleczenia" schorzenia, gdyż dokumentacja medyczna odzwierciedla przebieg choroby i brak rozpoznania choroby zawodowej nie wynika z tej okoliczności.

Odnosząc się zaś do wskazanego w odwołaniu domniemania przyczynowego między rozpoznaną chorobą a pracą zawodową organ odwoławczy wyjaśnił, iż czym innym jest domniemanie zawodowej etiologii choroby będącej normalnym następstwem warunków pracy, dopuszczalne w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a czym innym wyraźne wykluczenie takiego związku przez uprawnione jednostki orzecznicze, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W takim wypadku wszelkie domniemania są niedopuszczalne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 145/12).

Inspektor Wojewódzki wyjaśnił, iż ocena narażenia zawodowego wykazała, iż skarżąca była narażona na sposób wykonywania pracy obciążający układ ruchu, ale nie jest to tożsame z tym, że praca doprowadziła do wystąpienia schorzenia.

Co do zarzutu zawartego w odwołaniu, iż PPIS podszedł bezrefleksyjnie do zawartości dokumentacji medycznej jednostki orzeczniczej, wyjaśniono, iż organ wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi upoważnionych placówek służby zdrowia zawartymi w orzeczeniu lekarskim. To jednostki orzecznicze gromadzą dokumentację medyczną niezbędną do wydania orzeczenia lekarskiego. Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia RM, to lekarz orzecznik ocenia, czy istnieje potrzeba uzupełnienia dokumentacji medycznej. Nadto w § 6 ust. 5 pkt od 1 do 5 tego rozporządzenia ustawodawca wskazał, od kogo lekarz orzecznik, gdy uzna za zasadne, może żądać uzupełnienia dokumentacji. Organ administracji nie ma takiej dyspozycji. Nadmieniono przy tym, że jednostki orzecznicze: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 11 marca 2016 r. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu lekarskim nr [...]z dnia 21 czerwca 2016 r. sprecyzowały informacje dotyczące pochodzenia dokumentacji lekarskiej z dotychczasowego leczenia uczestniczki postępowania, jak i wykonano aktualne badania specjalistyczne, a więc dysponowały pełną dokumentacja lekarską.

Wreszcie DPWIS wskazał, że celem postępowania administracyjnego w sprawie chorób zawodowych jest orzeczenie w formie decyzji administracyjnej o stwierdzeniu choroby zawodowej albo braku podstaw do jej stwierdzenia, co wynika wprost z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia RM. Uprawnione jednostki orzecznicze służby zdrowia I i II stopnia wydające orzeczenie w postępowaniu dotyczącym istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie rozstrzygają problemów związanych ze stanem zdrowia osoby badanej i nie wypowiadają się na inne tematy, niż będące celem postępowania administracyjnego, w tym także nie odpowiadają na pytania postawione w skardze, czy odwołaniu a dotyczące przyczyn stwierdzonych zmian chorobowych (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 227/11).

Nie godząc się z podjętym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła skarżąca wnosząc o zmianę lub uchylenie wydanych przez organ I i II instancji decyzji, a nadto dopuszczenie dowodu z dokumentów – tj. karty informacyjnej z dnia 21 listopada 2016 r. na okoliczność występowania przewlekłego zespołu bólowego barku, ciasnoty podbarkowej obrąbka stawowego typu slap.

Kwestionowanej decyzji zarzucono:

- nieprawidłowo i z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. zebranie materiału dowodowego w sprawie, przez podanie w orzeczeniach lekarskich, że zmiany chorobowe są spowodowane przyczynami pozazawodowymi, podczas gdy pozazawodowa etiologia schorzenia nie została potwierdzona żadnym materiałem medycznym;

- brak wszechstronnej oceny orzeczeń lekarskich skutkujący naruszeniem art. 80 k.p.a.,

- brak szczegółowego odniesienia się do elementów charakteryzujących środowisko pracy, a skupienie się wyłącznie na niczym nie popartych stwierdzeniach o braku monotypii czynności wykonywanych podczas pracy fryzjerskiej.

W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca wskazała, iż organ odwoławczy nie dokonał rozpoznania sprawy, a jedynie przyjął za własne rozważania i ustalenia organu I instancji. Nie rozpoznał właściwie zarzutów sformułowanych w odwołaniu, jak również nie poddał analizie całości materiału dowodowego oraz nowych faktów (zakwalifikowanie skarżącej na zabieg medyczny w dniu 17 listopada 2016 r.) ograniczając swoje postępowanie do wskazania, że jest on związany treścią orzeczeń medycznych.

Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem, iż jednostki orzecznicze nie dopatrzyły się u niej tego schorzenia, chociaż została zakwalifikowana na zabieg medyczny i go przeszła, na dowód czego przedstawia kartę leczenia szpitalnego. Dodała przy tym, że dowodu tego nie mogła przedstawić organowi II instancji, gdyż powstał on dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie ustosunkował się również właściwie do przedstawionego przez nią zarzutu, że pozazawodowa etiologia schorzenia nie została wykazana przez jednostki orzecznicze.

Skarżąca wskazała, iż jakkolwiek rozumie, że kluczową rolę w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej odgrywają orzeczenia lekarskie to uważa, że organy Państwowej Inspekcji Pracy są zobligowane do oceny formalnej orzeczeń jednostek medycznych, która to ocena powinna być przeprowadzona w sposób wszechstronny i z uwzględnieniem całokształtu danych medycznych, czyli całego materiału dowodowego.

Wreszcie strona skarżąca wskazała, że organy administracji nie wyjaśniły szczegółowo dlaczego wykonywane przez nią czynności zawodowe nie są monotypowe, jak również dlaczego uznały, iż co prawda była ona narażona na obciążenia barku, to jednak takie długotrwałe narażenie nie spowoduje stopniowego obciążenia układu ruchu i dolegliwości bólowych barków.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Wojewódzki wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 8 lutego 2017 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), z którego wynika, że sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli tut. Sądu podlegała decyzja DPWIS z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia 30 września 2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku (poz. 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia RM).

Podstawę prawną do wydania ww. decyzji stanowił m.in. art. 235¹ oraz art. 237 § 1 pkt 3-6 Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia RM. Pierwszy z wymienionych definiuje pojęcie choroby zawodowej, uznając za taką "chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie następujących wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 235² kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Dla zatem stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej koniecznym jest wykazanie związku przyczynowego zachorowania z wykonywana pracą. Nadto – jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 27 marca 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wr 521/16) przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych, które przybrało formę rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zawiera ono normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z brzmieniem jego § 6 ust. 1 orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia (§ 5 ust. 1 rozporządzenia), a jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo- rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por.: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06).

Co więcej – jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w przywołanym wyżej wyroku w wyroku z 27 marca 2017 r. - "orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i § 6 rozporządzenia RM stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów".

Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy wskazać trzeba, iż przed wydaniem zaskarżonych w sprawie decyzji organy właściwe w sprawie pozyskały orzeczenia lekarskie, o których mowa powyżej. Skarżąca została bowiem przebadana w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. – Oddział w L., jak również konsultowana w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie od 30 maja 2016 r. do dnia 3 czerwca 2016 r. przebywała na oddziale. W trakcie niniejszej obserwacji – jak wskazano w karcie wypisu - poddano ją obserwacji klinicznej, przeanalizowano dokumentację medyczną, oraz dane dotyczące sposobu wykonywania pracy zawodowej w aspekcie obciążenia stawów brakowych. Oznacza to więc, że podczas niniejszej procedury diagnostyczno – orzeczniczej jednostka orzecznicza była w posiadaniu dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy i narażenia zawodowego skarżącej. Nadto przeprowadzono konsultacje specjalistyczne – neurologiczną i ortopedyczną oraz wykonano badania laboratoryjne oraz radiologiczne, którego to faktu nie kwestionuje skarżąca.

W efekcie podjętych ustaleń orzeczeniem lekarskim nr [...] oraz nr [...] stwierdzono brak podstaw do przyjęcia co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywani pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Zdaniem lekarzy orzeczników zakres czynności związanych z wykonywaniem zawodu fryzjerki obejmujących: mycie włosów, strzyżenie, modelowanie, zakładanie wałków, czesanie, które to wykonywała skarżąca nie wiąże się z koniecznością wykonywania ciężkiej pracy fizycznej, czynności monotypowych wymagających unoszenia rąk ponad głowę, czy też ręcznego podnoszenia/przenoszenia ciężarów. Według orzeczenia lekarskiego [...] szeroki i różnorodny zakres obowiązków zawodowych na stanowisku pacjentki, przy uwzględnieniu braku konieczności wykonywania ww. czynności wyklucza możliwość rozwoju schorzenia. Zatem brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wskazanej w pozycji 19.4 wykazu chorób zawodowych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należało, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego w stosunku do pracownika orzeczenia lekarskiego oraz zawartego w nim rozstrzygnięcia uznającego brak związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem na czynnik szkodliwy polegający na sposobie wykonywania pracy zawodowej. Stwierdzić przy tym należy, że wydane w niniejszej sprawie decyzje nie podważają występujących u skarżącej schorzeń oraz zakwalifikowania strony skarżącej do kolejnych zabiegów operacyjnych - na co też zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę – ale wskazują na brak związku między warunkami panującymi w pracy, a powstaniem schorzenia. Związek zaś taki jest niezbędny dla stwierdzenia choroby zawodowej. Tymczasem w niniejszej sprawie – jak wskazał organ odwoławczy - wyspecjalizowane jednostki orzecznicze w wydanych orzeczeniach stwierdziły, że rozpoznane u skarżącej schorzenia nie mogą być uznane za chorobę zawodową, gdyż analiza czynności zawodowych wykonywanych przez pacjentkę wykazała, iż w trakcie pracy nie wykonywała ona w większości ruchów, które mogłyby powodować powstanie ww. schorzenia. Nie sposób w tym miejscu nie wspomnieć, iż rzeczą organów w niniejszej sprawie było stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej lub braku podstaw ku temu, a nie wykazanie, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. W toku niniejszego postępowania jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają bowiem jedynie, czy schorzenie istnieje lub występowało oraz czy powstało w związku z warunkami pracy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r. VII SA/Wa 2203/10). Nie są już więc zobligowane do ustalenia pozazawodowych czynników powstania choroby zawodowej, czego to zdaje się oczekiwać skarżąca.

Mając powyższe na względzie Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Nadto zdaniem Sądu wbrew twierdzeniom skarżącej nie okazały się zasadne zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mające na celu ustalenie prawdy materialnej, poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, który następnie powinien znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Organy sanitarne wskazały bowiem, iż w ich ocenie przedstawione orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości, są jednoznaczne i rzetelne. Wydane zostały na podstawie sporządzonej analizy narażenia zawodowego oraz dokumentacji medycznej.

Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniły okoliczności stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienia wyjaśniają podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania.

Konkludując, uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

W tej sytuacji mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 u. p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.