Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 96/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151art. 716 ust 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991r. (tj. Dz.U. z 2004r., Nr 256 , poz. 257 ze zm.)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia NSA Elżbieta Makowska Protokolant Tomasz Korpal po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2008r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję [...] Kuratora Oświaty w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kształcenia specjalnego. oddala skargę


UZASADNIENIE

J. i B. A. wnioskiem z dnia (...( (uzupełnionym pismem z dnia (...() wnieśli o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego Ich córki A. A. oraz o określenie zalecanej formy kształtowania specjalnego: w przedszkolu lub szkole integracyjnej bądź oddziale integracyjnym w przedszkolu lub szkole ogólnodostępnej.

Wnioskodawcy podnieśli, że z wieloletniej obserwacji córki wynika, iż występuje u niej opóźnienie umysłowe i zaburzenia psychoruchowe. Zachowanie dziecka wskazuje na niedostosowanie społeczne, a jego zaburzenia uniemożliwiają A. funkcjonowanie w zespole uczących się dzieci bez indywidualnego nadzoru i specjalnych metod pomocy.

Zespół Orzekający Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego w S. orzeczeniem z dnia (...(, na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114 ze zm.) – odmówił wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego A. A.

Organ I instancji na podstawie wyników kontrolnych badań psychologiczno-pedagogicznych, obserwacji na terenie przedszkola i rocznej terapii integracji sensorycznej prowadzonej w Centrum Psychologiczno-Pedagogicznym w S. stwierdził – między innymi, że: rozwój umysłowy A. mieści się w granicach normy wiekowej, poszczególne funkcje intelektualne rozwijają się jeszcze nieharmonijnie. Aktualny wiek inteligencji wynosi 5 lat i 5 miesięcy (wiek życia (...(). Dziecko ma odpowiedni zasób słów, wypowiada się dość chętnie, rozpoznaje i wymienia nazwy owoców, warzyw, zwierząt, zna podstawowe kolory. Zna i rozumie podstawowe normy i zasady życia społecznego, ale ich nie przestrzega. Jest sprawna motorycznie, zaś sprawność manualno-graficzna znacznie poniżej wieku, posiada też znaczny deficyt koncentracji uwagi oraz wadę wymowy, co uniemożliwia wykonywanie poleceń z zakresu słuchu fonetycznego.

Zespół na podstawie przeprowadzonej obserwacji stwierdził też u A. trudności w funkcjonowaniu na terenie przedszkola, spowodowane nadmierną ekspresją ruchową i bezcelową ruchliwością ujawniającą się w postaci zaburzeń koncentracji uwagi, co prowadzi do stanu ciągłego pobudzenia emocjonalnego. Po roku prowadzenia terapii SI dziecko zaczęło dobrze sobie radzić z planowaniem ruchu, poprawiło reakcje równoważne. Pomimo wyraźnych postępów w rozwoju intelektualnym dziecka, istniejące zaburzenia uniemożliwiają mu prawidłowe funkcjonowanie w grupie społecznej. A. wymaga zatem dostosowywania form i metod pracy do aktualnych możliwości psychofizycznych.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ I instancji uznał, że sześcioletnia A., zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oświatowego, ma prawo do korzystania z zajęć w oddziałach przedszkolnych oraz oddziału dla sześciolatków zorganizowanych w szkołach podstawowych w celu realizacji przez dziecko rocznego przygotowania przedszkolnego. Nie jest to jednak jeszcze obowiązek szkolny.

W świetle obowiązujących przepisów nie ma podstaw do wydania dziecku orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, o które wnioskują Jego Rodzice celem realizacji rocznego przygotowania przedszkolnego w oddziale integracyjnym w przedszkolu ogólnodostępnym lub integracyjnym.

Następnie organ I instancji w uzasadnieniu orzeczenia wskazał i przytoczył treść przepisów regulujących kwestię kształcenia specjalnego w celu realizacji rocznego przygotowania przedszkolnego tj.:

1) § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych;

2) § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz ośrodkach.

Zespół wskazał, że z przepisów tych wynika, jakich oddziałów nie organizuje się dla dzieci w wieku przedszkolnym, co jest jednoznaczne z tym, że dzieci te nie otrzymują orzeczeń do kształcenia specjalnego z uwagi na:

a) upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim,

b) niedostosowanie społeczne,

c) zagrożone niedostosowaniem społecznym,

d) zagrożone uzależnieniem,

e) z zaburzeniami zachowania;

3) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży i wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania, które w § 1 określa w jakich przypadkach wydawane są orzeczenia do kształcenia specjalnego,

4) § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach, który wskazuje, w jakim zakresie może zostać udzielona pomoc na rzecz dziecka, mająca na celu wspieranie jego prawidłowego rozwoju;

5) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznych które w § 2 ust. 1 pkt 1 i § 6 ust. 4 stanowi o tym, w jaki sposób przedszkole może wspomagać rozwój dziecka.

Zespół wyjaśnił też, że obowiązujące przepisy nie przewidują dla dzieci realizujących roczne przygotowanie przedszkolne formy nauczania indywidualnego.

Reasumując, organ I instancji ustalił, że A. nie ma stwierdzonej niepełnosprawności uprawniającej do wydania jej orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na etapie rocznego przygotowania przedszkolnego, mimo nieharmonijnego rozwoju. Dziewczynka aktualnie posiada diagnozę: hiperkinetyczne zaburzenia zachowania, niedoczynność tarczycy oraz zaburzenia integracji sensorycznej.

Mając na uwadze dobro dziecka, Zespół zaproponował kontynuację specjalistycznej pracy z A. na terenie CPP, która przynosi wymienione efekty oraz udział rodziców dziecka w warsztatach umiejętności wychowawczych "Szkoła dla rodziców" prowadzonych na terenie CPP.

J. i B. A. w odwołaniu od powyższego orzeczenia wnieśli o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz o określenie formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu lub szkole integracyjnej bądź oddziale integracyjnym w przedszkolu lub szkole ogólnodostępnej, bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Odwołujący się w obszernym uzasadnieniu odwołania podnieśli, że nie podzielają stanowiska organu I instancji w zakresie oceny stanu prawnego obowiązującego w przedmiotowej sprawie.

Wskazali, że w art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572) zagwarantowano, iż system oświaty zapewnia w szczególności możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami.

Powyższy przepis jak również inne przepisy w/w ustawy oraz aktów wykonawczych do niej należy odczytywać w świetle art. 3 pkt 1, który nakazuje, aby ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o szkole – rozumieć przez to także przedszkole.

Zawartą w powołanym art. 1 pkt 5 gwarancję ustawową skonkretyzowano w art. 71b tej ustawy, wyjaśniając w ust. 1; że "kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5".

W ocenie stron z wykładni powyższych przepisów ustawowych wynikają następujące wnioski:

1. ustawodawca całkowicie równoprawnie i na jednej płaszczyźnie potraktował dzieci niepełnosprawne oraz niedostosowane społecznie; w świetle ustawy obie te grupy dzieci mają prawo do pobierania nauki ,,zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami", jak również obie są objęte systemem kształcenia specjalnego;

2. w ustawie nie zdefiniowano, kiedy i które dzieci niepełnosprawne oraz niedostosowane

społecznie wymagają stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

W art. 71b zawarto delegacje ustawowe do wydania rozporządzeń odnoszących się do problematyki kształcenia specjalnego. Mianowicie z art. 71b ust. 6 wynika podstawa prawna do wydania rozporządzenia "określającego skład zespołów orzekających, tryb ich powołania, szczegółowe zasady działania tych zespołów, tryb postępowania odwoławczego, wzory orzeczeń oraz szczegółowe zasady kierowania dzieci i młodzieży do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania". Ustawodawca zastrzegł jednak wyraźnie w tym przepisie zawierającym delegację, że "Rozporządzenie powinno uwzględniać jak najpełniejszą realizację potrzeb dziecka, a także zapewnić możliwość dostosowania form kształcenia do aktualnych możliwości psychofizycznych dziecka". Ustawa zatem podkreśla zasadę skądinąd oczywistą w polskim systemie prawnym: otóż ustawowe prawo obywatela nie może zostać zawężone, ograniczone przez akt wykonawczy; celem rozporządzenia nie jest zatem określenie, którym dzieciom spośród wszystkich uprawnionych w ustawie przysługuje prawo do kształcenia specjalnego, tylko uregulowanie szczegółowej procedury realizacji tego prawa przez wszystkich uprawnionych ustawowo.

Powołana wyżej zasada polskiego systemu prawnego znalazła swój wyraz m.in. w § 149. Załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2002 r. Nr 100, poz. 908). Skoro więc ustawa o systemie oświaty nie definiuje, kiedy i które dzieci niepełnosprawne oraz niedostosowane społecznie wymagają stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, to należy tą kwestię rozstrzygać zgodnie z prawidłami wiedzy fachowej: medycznej psychologicznej i pedagogicznej, a nie nadinterpretować służące zupełnie innym celom przepisy aktów wykonawczych.

W dalszej części uzasadnienia odwołania strony podniosły, że w art. 71b ust. 7 umieszczono trzy delegacje do wydania rozporządzeń, z których dwie – zawarte w pkt 2 i 3 – dotyczą kształcenia specjalnego, a mianowicie rozporządzenia powinny uregulować:

1) warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży, o których mowa w ust. 1, w tym warunki przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów oraz ich formy, w przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych oraz w ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5, uwzględniając szczególne potrzeby psychofizyczne i edukacyjne tych dzieci i młodzieży;

2) warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży, o których mowa w ust. 1, w tym warunki przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów oraz ich formy, w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych oraz przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych.

Zdaniem stron osobno zatem potraktowano warunki organizowania kształcenia specjalnego dla dzieci niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach lub oddziałach specjalnych oraz w przedszkolach, szkołach lub oddziałach integracyjnych, natomiast w obu delegacjach ustawowych brak jest jakiegokolwiek wskazania kompetencji do ustalenia przez ministra węższego niż ustawowy kręgu osób uprawnionych do kształcenia specjalnego np. przez wprowadzenie ograniczeń wiekowych lub rodzajów schorzeń, bądź niedostosowań społecznych.

W powyższym kontekście prawnym można dopiero przystąpić do właściwej wykładni konkretnych 3 rozporządzeń wydanych na podstawie wspomnianych delegacji a wykładnia przepisów rozporządzeń nie może być dokonana w oderwaniu od przepisów ustawowych.

W uzasadnieniu odwołania zawarto też pytanie o to, czy i w jaki sposób uregulowano w w/w rozporządzeniach uprawnienie dziecka 6-letniego, czyli objętego obowiązkiem nauki do otrzymania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego?

Strony podniosły, że w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114) w § 7 zapisano, że w przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, według ustalonych wzorów określając w nich zalecaną formę kształcenia specjalnego: w szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym albo w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym. Ani ten paragraf ani całe rozporządzenie nie wypowiada się w jakich przypadkach takie orzeczenie należy wydawać, co jest słuszne.

Następny akt wykonawczy to rozporządzenie MENiS z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz.U. 2005 r. Nr19 poz.166), który wymienia w § 2 ust. 1, dla jakich dzieci organizuje się przedszkola specjalne, oddziały specjalne w przedszkolach ogólnodostępnych, szkoły specjalne oraz oddziały specjalne w szkołach ogólnodostępnych. W ocenie strony należy zwrócić szczególną uwagę na rzeczywistą treść tego przepisu w kontekście powoływania go jako koronnego argumentu prawnego (vide: uzasadnienie decyzji Kuratora z (...( w sprawie Ich córki), dla uzasadnienia odmowy orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego A. A. W przekonaniu odwołujących się jednoznaczna treść tego przepisu wskazuje, że zajmuje się on jedynie określeniem dla jakich dzieci (z jakimi rodzajami niepełnosprawności) organizuje się przedszkola specjalne, oddziały specjalne w przedszkolach ogólnodostępnych, szkoły specjalne oraz oddziały specjalne w szkołach ogólnodostępnych, a nie uregulowaniem kwestii komu w ogóle należy wydawać orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Przepis ten nie zawiera również całościowych definicji rodzajów niepełnosprawności czy niedostosowania społecznego, kwalifikujących do wydania takiego orzeczenia. Z prawnego punktu widzenia nie ma przeszkód, aby takich rodzajów niepełnosprawności czy niedostosowania społecznego, które stanowią podstawę do uznania potrzeby kształcenia specjalnego było znacznie więcej niż 15 wymienionych w § 2 ust. 1. Czy takie rodzaje istnieją – powinni wypowiedzieć się eksperci w tej dziedzinie wiedzy fachowej – ale z punktu widzenia wykładni prawnej tego przepisu oraz powyższych przepisów ustawy o systemie oświaty mogą istnieć, bo przedmiotowy przepis wymienia jedynie takie rodzaje niepełnosprawności i niedostosowania społecznego, dla których są organizowane placówki czy oddziały specjalne, nie przesądzając czy istnieją inne.

W ocenie strony analogicznie należy rozumieć kolejny przepis - § 2 ust. 2 oraz ust. 3, który zawiera również rozstrzygnięcie o charakterze organizacyjnym: mianowicie przedszkoli specjalnych i oddziałów specjalnych w przedszkolach ogólnodostępnych nie organizuje się dla dzieci, o których mowa w ust. 1 pkt 6, 10, 11, 12-15. Można te przepisy streścić w ten sposób, że minister postanowił, iż przedszkola specjalne są przeznaczone dla dzieci dotkniętych tylko niektórymi rodzajami niepełnosprawności i niedostosowania społecznego. Stawiając pytanie o to, co z pozostałymi dziećmi – czyli 6-latkami z § 2 ust. 1 pkt 6, 10, 11, 12-15 lub nawet dotkniętych rodzajami niepełnosprawności niedostosowania społecznego niewymienionymi w tym przepisie oraz czy oznacza to, że dla nich nie może nigdy zaistnieć potrzeba kształcenia specjalnego, albo potrzeba może istnieć, ale minister zakazuje w takich wypadkach wydawania orzeczeń o takiej potrzebie, albo nie ma sensu wydawać takiego orzeczenia bo jak je wykonać skoro nie można dziecka umieścić w przedszkolu specjalnym. Strona wywiodła, że takiej regulacji § 2 ust. 2-3 z pewnością literalnie nie zawiera i nie da się z niego w logiczny sposób wywodzić powyższych wniosków. Byłyby one również sprzeczne z regulacją ustawową, jeśliby przyjąć, że jakaś grupa dzieci dotknięta niepełnosprawnością lub niedostosowaniem społecznego wymagałaby wprawdzie kształcenia specjalnego – zgodnie z prawidłami wiedzy fachowej: medycznej psychologicznej i pedagogicznej, ale MENiS nie widzi dla nich miejsca w systemie organizacyjnym oświaty, wobec czego nie mogą otrzymać stosownych orzeczeń.

Kolejne pytanie postawione przez odwołujących się to, co zatem robić

z 6-latkami wymienionymi w § 2 ust. 1 pkt 6, 10, 11, 12-15 wymagającymi zgodnie z prawidłami wiedzy fachowej: medycznej psychologicznej i pedagogicznej zorganizowania kształcenia specjalnego, czy jest możliwość i sens wydawać dla nich orzeczenia o potrzebie takiego kształcenia?

Zdaniem stron odpowiedź jest bardzo prosta, a wynika nie tylko z jednoznacznej treści ustawy o systemie oświaty, ale zawiera ją również kolejne rozporządzenie MENiS z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych (Dz.U.2005 r. Nr 19 poz. 167). Otóż to rozporządzenie zawierające całkowicie odrębną regulację organizowania kształcenia dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych nie zawiera takich ograniczeń organizacyjnych jak te omówione powyżej w § 2 poprzedniego rozporządzenia. Oznacza to że "kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach, integracyjnych, organizuje się na każdym etapie edukacyjnym" – jak stanowi § 2 tego rozporządzenia, czyli również na etapie kształcenia w przedszkolu, czyli również dla dzieci innych niż wymienione w § 2 ust. l pkt 1-5, 7-9 rozporządzenia zawartego w Dz.U.2005 r. Nr 19 poz. 166. Dzięki takiej regulacji prawnej MENiS nie naruszył ustawy o systemie oświaty, gdyż zapewnił organizacyjne warunki kształcenia specjalnego dla wszystkich dzieci tego wymagających, choć nie wszystkim zapewnił przedszkola specjalne, które przecież nie są jedyną możliwą i zawsze najlepszą formą kształcenia specjalnego.

Z powołaną regulacją prawną rozumianą w sposób wyżej zaprezentowany w pełni koresponduje zawarty w załączniku nr 1 rozporządzenia MEN z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624) ramowy statut publicznego przedszkola. W § 5 ust. 4 ramowego statutu określono liczbę dzieci w oddziale przedszkola specjalnego oraz w oddziale specjalnym w przedszkolu ogólnodostępnym, uzależniając tę liczbę od wskazanych rodzajów niepełnosprawności – są to te same niepełnosprawności, które wymieniono w § 2 ust. 1 pkt 1-5, 7-9 rozporządzenia zawartego w Dz. U. z 2005 r. Nr 19 poz. 166. Innych rodzajów w przedszkolu specjalnym wzorcowy statut nie przewiduje. Natomiast w myśl § 5 ust. 3 statutu ramowego "liczba dzieci w oddziale przedszkola integracyjnego oraz w oddziale integracyjnym w przedszkolu ogólnodostępnym powinna wynosić od 15 do 20, w tym od 3 do 5 dzieci niepełnosprawnych". W przeciwieństwie do zawartego w ust. 4 jest to uregulowanie ogólne i elastyczne, nie uzależniono w nim liczby dzieci w oddziale od konkretnych rodzajów niepełnosprawności – po prostu liczy się każde dziecko, które posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego na jakiejkolwiek podstawie.

Dlatego, uwzględniając powyższe rozwiązania organizacyjne MENiS w systemie oświaty, odwołujący się wnieśli o określenie we wnioskowanym orzeczeniu zalecanej formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu lub szkole integracyjnej bądź oddziale integracyjnym w przedszkolu lub szkole ogólnodostępnej.

W zaskarżonym orzeczeniu wskazano na rozporządzenie MENiS z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz. U. Nr 26 poz. 232) jako akt prawny, z którego miałoby wynikać wykluczenie możliwości wydawania orzeczeń dla dzieci uczęszczających do przedszkoli, a konkretnie na § 6. Otóż powyższy przepis nie pozostaje w sprzeczności z powyżej zaprezentowaną wykładnią prawa. Przedmiotowe rozporządzenie zostało wydane na podstawie ustawy o systemie oświaty i nie może zawierać przepisów z nią sprzecznych bądź doprecyzowujących ją w zakresie, którego ta ustawa nie przewiduje. A – jak wyżej wspomniano i wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym orzeczeniu – ustawa nie zawiera żadnych upoważnień do wydania przepisów wykonawczych, które szczegółowo określają, "na jakim etapie rozwoju i z jakich powodów oraz jaka pomoc wspomagająca rozwój dziecka może być udzielona przez placówkę". Tak więc, również rozporządzenie MENiS z dnia 20 lutego 2004 r. jest regulacją prawną o charakterze czysto organizacyjno-technicznym i nie może ona nigdy samoistnie ani kreować ani ograniczać ustawowych uprawnień do kształcenia specjalnego. Wskazany § 6 niczego w zakresie etapów rozwoju i powodów oraz rodzajów pomocy wspomagającej rozwój dziecka udzielanej przez placówki oświaty nie reguluje, a jedynie odsyła do "odrębnych przepisów". Te odrębne przepisy to właśnie art. 1 pkt 5 oraz art. 71b ust. 1 ustawy, a odnośnie kwestii, "na jakim etapie rozwoju i z jakich powodów oraz jaka pomoc wspomagająca rozwój dziecka może być udzielona przez placówkę" powinien decydować samodzielnie Zespół Orzekający na podstawie swojej wiedzy fachowej o charakterze pozaprawnym – oczywiście uwzględniając art. 1 pkt 5 oraz art. 71b ust.1 ustawy.

Odwołujący podkreślili, że są przekonani, iż Ich córka potrzebuje kształcenia specjalnego i że jest to sposób na najszybsze i najtańsze dla finansów publicznych zlikwidowanie problemów rozwojowych dziecka.

W dniu (...( Zespół Orzekający Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego rozpatrzył odwołanie J. i B. A., i nie znalazł podstaw do zastosowania art. 132 § 1 Kpa.

Kurator Oświaty decyzją z dnia (...(, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii i potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. i J. A. – utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Organ odwoławczy – jak wynika to z uzasadnienia decyzji – wskazał między innymi, że zgodnie z art. 71b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256,poz. 2572 ze zm.) kształceniem specjalnym obejmuje się wyłącznie te dzieci, które z uwagi na niepełnosprawność lub niedostosowanie społeczne nie są zdolne do udziału w procesie kształcenia organizowanym na zwykłych zasadach, dotyczących ogółu uczniów. Warunkiem objęcia dziecka kształceniem specjalnym jest orzeczenie wydane przez zespół poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Kurator podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono u dziecka niepełnosprawności, a zatem nie było podstaw do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Odnosząc się do wskazanego przez odwołujących się zapisu zawartego w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji o istniejących u dziecka zaburzeniach zachowania uniemożliwiających mu prawidłowe funkcjonowanie w grupie społecznej, organ odwoławczy uznał, że zapis ten jako wyrwany z kontekstu nie oddaje istoty funkcjonowania dziecka oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami nie stanowi podstawy do uwzględnienia wniosku. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 19, poz. 166), nie organizuje się przedszkoli dla dzieci upośledzonych lub zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem oraz z zaburzeniami zachowania.

Kurator wskazał też, że dzieci, co do których nie orzeczono kształcenia specjalnego, ale u których zdiagnozowano trudności, mają możliwości uzyskania odpowiedniej pomocy psychologiczno-pedagogicznej na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach o placówkach (Dz. U. Nr 11, poz. 114). Nie ma zatem podstaw do twierdzeń, że akty wykonawcze zawężają, czy też ograniczają ustawowe prawa dzieci do należytej pomocy.

J. A. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją orzeczenia organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jak i wcześniejsze orzeczenie odmowne, oparte jest na diagnozie stanu umysłowego i zachowania A. A., z której wynika, że dziecko nie jest niepełnosprawne, aczkolwiek opóźnione w rozwoju. Natomiast z przedmiotowej diagnozy wynika m.in., iż "istniejące zaburzenia zachowania uniemożliwiają my prawidłowe funkcjonowanie w grupie społecznej", co mogłoby uzasadniać wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, jednakże organ i instancji uznał, że w świetle obowiązującego prawa nie ma podstaw do wydania takiego orzeczenia. Organ II instancji wskazał zaś, że podstawa prawna odmowy wynika z rozporządzenia MENiS z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej (Dz. U. Nr 11, poz. 114) i również stwierdził, że zdiagnozowanie u dziecka w wieku przedszkolnym niedostosowania społecznego a nie niepełnosprawności, z definicji wynika możliwość wydania pozytywnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Skarżący nie podzielił tego stanowiska organów w zakresie oceny stanu prawnego obowiązującego w przedmiotowej sprawie i w dalszej części uzasadnienia skargi przedstawił własną ocenę stanu prawnego tożsamą z oceną przedstawioną w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji.

Kurator Oświaty odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji.

Badając po tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że nie narusza ona prawa.

Organizacja kształcenia dzieci i młodzieży jest realizowana w granicach przewidzianych ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. jedn. z 2004 r., Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) i już z samego tytułu tej ustawy wynika, że jej przepisy wraz z przepisami aktów wykonawczych, do wydania których zostały zawarte w niej delegacje, tworzą pewien system stanowiący zamkniętą całość i nie należy zakładać niespójności tych przepisów przy interpretacji konkretnych uregulowań.

Tak więc, badając zgodność z prawem zaskarżonego aktu trzeba mieć na względzie przepis art. 71b ustawy o systemie oświaty wraz z tymi przepisami aktów wykonawczych, które stanowią na podstawie ust. 6 art. 71b jego dopełnienie.

W rozpoznawanej sprawie kwestionowane skargą orzeczenie Zespołu Orzekającego Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego w S. odmawiające wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego zostało wydane na wniosek z dnia (...( rodziców dziecka będącego w wieku przedszkolnym (A. ur. (...() objętego obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego przewidzianego w art. 14 ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Wskazać należy, że roczne przygotowanie przedszkolne nie jest równoznaczne z obowiązkiem szkolnym, czego – jak się wydaje – w interpretacji przepisów nie dostrzegają skarżący.

Ustawa w systemie oświaty nie definiuje wprost pojęcia kształcenia specjalnego, a jedynie w art. 71b reguluje zasady objęcia kształceniem specjalnym dzieci i młodzież.

Stosownie do ust. 1 art. 71b w związku z art. 1 pkt 5 i 5a ustawy o systemie oświaty – kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, a także uczniów niepełnosprawnych przez umożliwienie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.

Z przepisu tego wynika również, że kształceniem specjalnym obejmuje się wyżej wymienione dzieci i młodzież wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

W drugim zdaniu tego przepisu ustawodawca określił formy, w jakich kształcenie specjalne może być prowadzone wskazując na:

1) naukę w szkołach ogólnodostępnych,

2) szkołach lub oddziałach integracyjnych,

3) szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5.

Ustawodawca rozróżnia pojęcia "kształcenia specjalnego" i "nauczania indywidualnego" i stosownie do art. 71b ust. 1a cytowanej ustawy – indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, którym stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły.

Jak wynika to z ust. 3 art. 71b tej ustawy, orzeczenie o potrzebie kształcenie specjalnego jak również kształcenia indywidualnego, wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Zespoły te wydają również opinie o potrzebie wczesnego wspomagania dziecka oraz orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

Z zestawienia art. 71b ust. 1 z ust. 3 ustawy o systemie oświaty wynika, że opinia lub orzeczenie zespołu musi wskazywać nie tylko na potrzebę konkretnego rodzaju kształcenia, ale również powinna zawierać wskazania organizacji i metod pracy a przede wszystkim rodzaj placówki, w jakiej kształcenie musi być prowadzone.

Z tego powodu, zdaniem Sądu, nie narusza prawa wynikające z uzasadnienia orzeczenia Zespołu powiązanie diagnozy małoletniej A. z dopuszczalnymi ustawą formami realizacji obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego.

Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organów wynika, że rozwój małoletniej A. mieści się w granicach normy wiekowej. Poszczególne funkcje intelektualne rozwijają się jeszcze nieharmonijnie. Na podstawie przeprowadzonej obserwacji stwierdzono trudności dziecka w funkcjonowaniu na terenie przedszkola. Spowodowane są one nadmierną ekspresją i bezcelową ruchliwością ujawniającą się w postaci zaburzeń koncentracji uwagi. A. jest w ciągłym ruchu, rozkojarzona, wielomówna, ciągle zmienia obiekt zainteresowań. Trudności te spowodowane są między innymi dysfunkcją procesów integracji sensorycznej. Pod wpływem prowadzonej terapii nastąpił wyraźny postęp w rozwoju intelektualnym dziecka, lecz istniejące zaburzenia zachowania uniemożliwiają mu prawidłowe funkcjonowanie w grupie społecznej. A. wymaga więc dostosowywania form i metod pracy do aktualnych możliwości psychofizycznych.

Reasumując, organy ustaliły, że dziewczynka posiada medyczną diagnozę hiperkinetyczne zaburzenia zachowania, niedoczynność tarczycy oraz zaburzenia integracji sensorycznej. Nie stwierdzono natomiast u dziecka niepełnosprawności.

Wskazać też trzeba, że z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz ośrodkach (Dz. U. Nr 19, poz. 166) wynika, że przedszkola specjalne, oddziały specjalne w przedszkolach ogólnodostępnych, szkoły specjalne oraz oddziały specjalne w szkołach ogólnodostępnych organizuje się dla dzieci i młodzieży: niepełnosprawnych, słabo słyszących, niewidomych, słabo widzących, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym, z autyzmem, ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, z chorobami przewlekłymi, z zaburzeniami psychicznymi, niedostosowanych społecznie, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem oraz z zaburzeniami zachowania (§ 2 ust. 1).

Przedszkoli specjalnych i oddziałów specjalnych w przedszkolach ogólnodostępnych nie organizuje się jednak dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych lub zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem, z zaburzeniami zachowania (§ 2 ust. 2).

Skoro u córki skarżących nie stwierdzono niepełnosprawności, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, zatem organy orzekające w sprawie nie miały podstaw do wydania orzeczenia w odniesieniu do tego dziecka o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu specjalnym lub w oddziale specjalnym w przedszkolu ogólnodostępnym, bowiem ustawodawca tego rodzaju formy kształcenia w stosunku do takich dzieci nie przewidział.

W ocenie Sądu, bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są wywody skargi odnoszące się do zakresów delegacji ustawowych zawartych w art. 17b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, bowiem ani sąd a tym bardziej organy administracji publicznej nie są uprawnione do rozszerzenia ich zakresu przedmiotowego dla potrzeb rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy.

Tak więc, stawiane w skardze pytania, nie mogą być przedmiotem rozważań Sądu w ramach sądowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

W tych okolicznościach, Sąd nie znalazł podstaw by uwzględnić skargę, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.