Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1530/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, art. 140aa ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 68, art. 107
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 74
journal: Dz.U. 2016 poz 1907
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej "Główny Inspektor", decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej: "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.), dalej: "u.d.p.", po rozpatrzeniu odwołania J. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P., dalej: "skarżący", od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, dalej "Wojewódzki Inspektor" z [...] kwietnia 2016 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości[...] zł, - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń:

Dnia [...] lutego 2016 r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...] (dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej 10 t) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem wykonywano w imieniu skarżącego przewozu drogowego rzeczy w postaci cementu (w workach, na paletach) na trasie [...]. W związku z podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych dokonano ważenia pojazdu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku pomiarów. W wyniku ważenia ustalono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,7 t i o 0,7 t przekraczał dopuszczalną wartość. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że zatrzymany do kontroli pojazd był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane było zezwolenie kategorii IV. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...].

W związku ze stwierdzonym naruszeniem Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia [...]kwietnia 2016 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie ww. decyzji Wojewódzkiego Inspektora i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Odwołujący wskazał, iż dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i w związku z tym nie miał wpływu na powstałe naruszenie. Strona podkreśliła, że masa całkowita pojazdu nie została przekroczona zaś nacisk osi nie przekroczył 11,5 t. Nacisk 11,5 t jest normą w krajach UE. Niższe normy obowiązujące w Polsce są niezgodne z prawem europejskim.

Po rozpatrzeniu odwołania, przywołaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2016r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawił zasady ruchu pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych, w tym zasady uzyskiwania zezwoleń oraz konsekwencje wykonywania przejazdu bez wymaganego zezwolenia.

Główny Inspektor wskazał, iż droga krajowa nr [...] na odcinku [...] została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Organ wskazał, że miejsce ważenia, na którym dokonano pomiarów, legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z [...] października 2015 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów w miejscowości T.. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C, o numerach fabrycznych [...] i [...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K. z datą ważności do [...] października 2016 r. Organ przypomniał, że w wyniku kontroli, stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy: nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego 10,7 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) przekroczenie o 0,7 t, a podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wobec powyższego, w ustalonym stanie faktycznym, w ocenie organu, należało nałożyć karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do p.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze krajowej pojazdu:

a) o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej,

b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Wobec powyższego kara pieniężna wymierzona w niniejszej sprawie wyniosła [...] zł zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., przedmiotowym pojazdem członowym przewożono ładunek podzielny – masę kostną schłodzoną w basenach.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomiaru kontrolowanego pojazdu członowego dokonano za pomocą nieautomatycznych przenośnych wag statycznych typu SAW 10C. Ważenia dokonano zgodnie z instrukcją obsługi tych wag, kontrolowany pojazd członowy został zważony etapami - każda oś ważona było osobno, za pomocą dwóch wag podkładanych pod aktualnie ważoną oś. Następnie zsumowanie nacisków tych osi dało nacisk na oś wielokrotną oraz rzeczywistą masę całkowitą pojazdu. Ponadto organ wskazał, że sumowanie poszczególnych pomiarów nacisków kół zostało przeprowadzone przez kontrolującego, a nie automatycznie przez wagi. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o normalizacji (Dz. U. z 2015 r., poz. 1483), Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną, powszechnie dostępną, oznaczoną - na zasadzie wyłączności - symbolem PN. Natomiast w myśl art. 5 ust. 3 ww. ustawy stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne.

GITD wyjaśnił, że w trakcie kontroli stwierdzono jedynie przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego i to właśnie przekroczenie dopuszczalnego nacisku tej osi spowodowało zakwalifikowanie ustalonego stanu faktycznego jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. W wyniku pomiaru pojazdu członowego, nie stwierdzono zaś przekroczenia jego dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisku osi wielokrotnej.

Główny Inspektor nie dopatrzył się przesłanek umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d., przewożony kontrolowanym pojazdem ładunek nie był ładunkiem sypkim ani drewnem.

Strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności na podstawie ww. przepisu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 6, 7, 75, 77, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy oraz przeprowadzenie kontroli, podczas której użyto wag SAW 10C/II, które to urządzenia przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi, wagami tymi nie można sumować poszczególnych osi, a mimo to dokonano sumowano wyników poszczególnych osi.

Zdaniem strony skarżącej naruszono także przepis prawa materialnego tj. art. 140 aa. ust. 4 pkt. 1 p.r.d. ponieważ jako przewoźnik dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia,

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 pkt 35a p.r.d. stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Kontrolowany pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego wraz z trzyosiową naczepą, poruszał się w dniu [...] lutego 2016 r. po drodze krajowej nr [...]. Pojazd zawierał ładunek cementu w workach rozmieszczonych na paletach. W dniu kontroli na wskazanym odcinku drogi nie był dopuszczalny ruch pojazdów o nacisku osi większym niż 10 t. W toku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o 0,7 t (nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,3 t przy dopuszczalnej wartości 10 t).

W myśl art. 64 ust. 1 p.r. d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1) oraz przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. W myśl ust. 3 wspomnianego artykułu pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

W niniejszej sprawie należało zatem wyjaśnić czy postępowanie poprzedzające nałożenie kary pieniężnej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy oraz czy organ prawidłowo zastosował przesłanki odpowiedzialności skarżącej.

Okoliczności i dowody muszą być jednoznaczne, a więc niewątpliwe. Tak więc podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli, w protokole kontroli. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia.

Sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d. W myśl powołanego przepisu z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany, odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego kontrolujący odnotowuje w protokole kontroli i podaje jej przyczynę (ust. 2). Kopię protokołu doręcza się kontrolowanemu kierowcy, przedsiębiorcy lub podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy (ust. 3). Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 4). W niniejszej sprawie protokół został podpisany przez kierowcę kontrolowanego pojazdu. Kierowca nie zgłosił żadnych uwag do przeprowadzonej kontroli.

Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia.

W niniejszej sprawie protokół kontroli potwierdza przekroczenie dopuszczalnych parametrów. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono, że nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 10,7 t (po odjęciu możliwych błędów pomiarowych) - przekroczenie o 0,7 t. Podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Sąd zauważa, że wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Zatem Inspektorzy Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.

Mając to na uwadze Sąd uznał, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, że kontrola drogowa, w toku której dokonano pomiaru nacisków osi pojazdu, została przeprowadzona w sposób prawidłowy, miejsce ważenia legitymowało się dokumentem zatwierdzającym stanowisko do kontroli pojazdów, a wagi, którymi dokonano pomiarów miały ważne świadectwa legalizacji.

Nie ulega wątpliwości, że podmiot dokonujący przewozu pojazdem nienormatywnym nie miał stosownego zezwolenia. Powyższe jednoznacznie dowodzi, że skarżący dopuścił do powstania naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu mogącego poruszać się po drodze publicznej.

Wobec powyższego, w dalszej części należy zbadać, czy organ prawidłowo wymierzył karę [...] zł jak za brak zezwolenia kategorii IV.

Zezwolenie kategorii IV dotyczy dróg krajowych i m. in. pojazdów nienormatywnych o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (załącznik nr 1 Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego do p.r.d.). W niniejszej sprawie kontroli dokonano na drodze krajowej nr [...], a w wyniku kontroli, stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy: nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,7 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) przekroczenie o 0,7 t. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił właściwą kategorię i wymierzył karę w wysokości [...] zł zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d.

Odnosząc się do kwestii użycia wag SAW 10C - z protokołu kontroli jednoznacznie wynika, iż dokonano pomiaru wszystkich osi: 1 – oś pojedyncza nienapędowa (zawieszenie mechaniczne) w wyniku ważenia nie wykazano przekroczenia dopuszczalnych parametrów, 2 - pojedyncza napędowa (zawieszenie pneumatyczne) w wyniku ważenia wykazano przekroczenie dopuszczalnych parametrów o 0,7 t, 3 – potrójna nienapędowa (zawieszenie pneumatyczne) w wyniku ważenia nie wykazano przekroczenia dopuszczalnych parametrów, 4 - potrójna nienapędowa (zawieszenie pneumatyczne) w wyniku ważenia nie wykazano przekroczenia dopuszczalnych parametrów, 5 - potrójna nienapędowa (zawieszenie pneumatyczne) w wyniku ważenia nie wykazano przekroczenia dopuszczalnych parametrów. Ponadto podkreślenia wymaga, iż postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy tylko i wyłącznie przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu członowego. Rozważania odnośnie użytych wag do wyznaczenia masy całkowitej pojazdu nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż przekroczenia takiego parametru w trakcie kontroli nie stwierdzono. Ponadto wskazać należy, iż wagi użyte podczas kontroli spełniały normę PN-EN 45501. W świadectwie legalizacji ponownej wskazano, iż wagę sprawdzono pod względem przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którymi powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., nr 26, poz. 152), wagi SAW 10C o numerach fabrycznych [...] oraz [...] spełniały ww. wymagania. Zgodnie z pkt § 11 pkt 8 wspomnianego rozporządzenia sprawdzenie podczas legalizacji ponownej przeprowadza się zgodnie z normą PN-EN 45501.

Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 140 aa ust. 4 p.r.d. wskazać należy, iż dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz brak wpływu na powstanie naruszenia skarżący musi wykazać, nie jest bowiem wystraczające samo zakwestionowanie swojej odpowiedzialności. Wobec powyższego, w ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił, iż brak było podstaw do zastosowania art. 140 aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie powinna udowodnić strona skarżącą albowiem to ona wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki.

Reasumując, w ocenie Sądu, organy administracji nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 68 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjęły niezbędne czynności w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Działające w sprawie organy administracji nie naruszyły też normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie 107 k.p.a. Uzasadnienie zawiera bowiem wskazane prawem elementy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.