Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 570/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145,170,151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,10  par. 1 i 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia NSA Tadeusz Michalik Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W postępowaniu toczącym się przed Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skarżący S. S. domagał się przyznania mu świadczeń pieniężnych na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), określanej dalej jako ustawa o świadczeniu pieniężnym, za łączny okres [...] miesięcy. Na wskazany przez skarżącego okres represji uzasadniający przyznanie świadczenia pieniężnego składało się [...] miesięcy liczone od [...] r. do [...] r. oraz 9 miesięcy życia płodowego (skarżący urodził się w dniu [...] r.).

Skarżącego w toczącym się postępowaniu reprezentowało Stowarzyszenie A w C. (zwane dalej Stowarzyszenie) na podstawie pełnomocnictwa z dnia [...] r. Stowarzyszenie zostało dopuszczone do postępowania na prawach strony na podstawie postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał skarżącemu uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie o świadczeniu pieniężnym w okresie od [...] r. do stycznia [...] r. tj. łącznie [...] miesięcy. Natomiast odmówił tego uprawnienia za [...] r. oraz za okres od [...] do [...] r. W uzasadnieniu Kierownik Urzędu przytoczył treść art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z którego wynika, że świadczenie przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2 ustawy natomiast za represje wobec skarżącego w rozumieniu ustawy można uznać dopiero okres po [...] r. tj. po dacie jego urodzin. Ponadto Kierownik Urzędu zaznaczył, że skarżącemu nie należy się w/w świadczenie pieniężne za okres od lutego do [...] r. z tego względu, gdyż po dniu [...] r. miejsce, w którym wówczas przebywał – tj. B. (dziś W. k/G.W.) jako dziecko deportowane zostało wyzwolone przez Armię Radziecką i Ludowe Wojsko Polskie w związku z czym dalszy pobyt po tej dacie w (ówczesnych) N. nie stanowi już represji w rozumieniu w/w ustawy.

W dniu [...] r. Stowarzyszenie złożyło do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie decyzji z dnia [...] r., w której odmówiono S.S. w części przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Stowarzyszenie domagało się zmiany decyzji oraz przyznania S.S. łącznie [...] miesięcy represji, tj. [...] miesięcy od urodzenia oraz 9 miesięcy życia płodowego. W uzasadnieniu Stowarzyszenie powołało szereg orzeczeń sądowych m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.03.1999 r. w którym sprecyzowano pojęcie deportacji w rozumieniu w/w ustawy odnoszące się wyłącznie do czasu trwania II wojny światowej na terenie III Rzeszy i terenach okupowanych w okresie od 1.09.1939 r. do dnia 8.05.1945 r. Zdaniem Stowarzyszenia pogląd ten uzasadnia ich wniosek o rozszerzenie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego S. S. na okres od [...] do [...]r. Ponadto Stowarzyszeniu argumentowało, że istnieje obecnie ugruntowany w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, że dziecko od poczęcia jest osobą w stanie prenatalnym. W związku z tym, powyższy okres życia płodowego dziecka, którego matka była deportowana do robót przymusowych powinien zostać zaliczony do okresu represji S.S. na deportacji.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o przyznaniu uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie o świadczeniu pieniężnym. W uzasadnieniu podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko wskazując dodatkowo aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdzające prawidłowość jego rozstrzygnięcia. Ponadto dodatkowo podkreślił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku z dnia 12.12.2006 r. (sygn. akt II OSK 1013/06) zgodnie z którym, "w przypadku dziecka urodzonego w okresie deportacji (wywiezienia) matki do pracy przymusowej, okres przed urodzeniem dziecka, w którym dziecko nie posiada obywatelstwa polskiego, nie jest okresem podlegania dziecka represjom w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym.

W tym stanie rzeczy Stowarzyszenie w dniu [...] r. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. domagając się zmiany decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] r. w następujący sposób:

– w punkcie 1 poprzez zmianę cytatu "w okresie od [...] r. do [...] r. łącznie [...] miesięcy: na określenie – w okresie od [...] r. do [...] r. – łącznie [...] miesięcy z datą obowiązywania od [...] r.,

– punkt 2 odrzucić.

W uzasadnieniu Stowarzyszenie stwierdziło, że Urząd wydając zaskarżoną decyzję nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego naruszając przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszył przepisy prawa materialnego przez błędną interpretację przepisu art. 2 pkt 2 lit. w/w ustawy. Ponadto organ pominął obowiązujące orzecznictwo sądowe w przedmiotowej sprawie, natomiast sam powoływał orzeczenia nieadekwatne do stanu faktycznego. Ponadto organ w ogóle nie ustosunkował się do materiału dowodowego, argumentów i faktów przedstawionych przez Stowarzyszenie w przedmiocie represji w okresie życia płodowego. Stowarzyszenie na potwierdzenie swojego stanowiska przytacza w uzasadnieniu sentencję wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 lipca 2006 r. IV SA/Po 514/05, w której Sąd stwierdza, że dziecko poczęte w stanie prenatalnym już w tym okresie życia było poddane represji, gdyż niewątpliwie złe warunki życia matki w okresie ciąży mają wpływ na stan zdrowia dziecka.

Powołując się w skardze na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych Stowarzyszenie podkreśla, że datą graniczną zakończenia represji określa się jako dzień 8 maja 1945 r. W tym zakresie skarżące Stowarzyszenie powołało się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.03.1999 r. w którym Sąd Najwyższy rozstrzygając zagadnienie prawne sprecyzował pojęcie "deportacji" w rozumieniu w/w ustawy odnosząc je wyłącznie do czasu trwania II wojny światowej na terenie III Rzeszy i terenach okupowanych w okresie od 1.09.1939 r. do dnia 8.05.1945 r. co zdaniem skarżącego Stowarzyszenia uzasadnia przyznanie S. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego również za okres od [...] do [...] r. Posiłkując się argumentacją zawartą w wyroku NSA w Łodzi z dnia 7 czerwca 2002 r. II SA/Łd 535/00 Stowarzyszenie wskazuje, że decydująca w sprawie musi być data 8 maja 1945 r. tj. data zakończenia wojny, gdyż art. 2 w/w ustawy stanowi o deportacji na okres co najmniej 6 miesięcy w okresie wojny, która trwała do 8 maja 1945 r.

W tej regulacji zdaniem Stowarzyszenia ustawodawca położył nacisk na okres przymusowego pozostawania poza miejscem zamieszkania. Ponadto przed zakończeniem działań wojennych nie było najmniejszych szans na powrót z deportacji gdyż trwały jeszcze działania wojenne a linie frontów ciągle się przemieszczały. Działania wojenne kończyły się w różnym czasie w różnych miejscach. Zdaniem skarżącej data wyzwolenia konkretnej miejscowości nie należy do kategorii faktów, które z uwagi na treść art. 77 § 4 kpa nie wymagają dowodu, a powołanie w decyzji tytułu określonej publikacji nie może być uznane za wystarczające. Stowarzyszenie zarzuciło w skardze również naruszenie przez organ art. 9 oraz art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie powiadamiając strony o wszczęciu postępowania odebrał jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, a także naruszenie art. 7 i 77 kpa.

Odpowiadając na skargę organ administracyjny postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W złożonym na rozprawie sądowej piśmie skarżące Stowarzyszenie rozszerzyło zakres swoich zarzutów wobec zaskarżonej decyzji, kwestionując wiarygodność publikacji, na podstawie której organ ustalił datę wyzwolenia terenu, na którym przebywał S. S., podnosząc w dodatku, że ustalono czas wyzwolenia okolic D., a nie konkretnej miejscowości urodzenia S. S. Powołało się też na wyrok NSA z dnia 15.07.2008 r., sygn. akt II OSK 866/07 w aspekcie końcowego terminu okresu deportacji oraz na stenogram sejmowy z dnia 29 maja 1996 r., który ma przemawiać – jego zdaniem – za objęciem okresem deportacji także okresu prenatalnego S. S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu jako bezzasadna. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej odbywa się wyłącznie w kryteriach legalności, a więc pod względem zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z prawem (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Realizując tę kontrolę sądy administracyjne badają, czy objęte skargą decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego – odpowiednio w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania administracyjnego (wówczas władne są uchylić wadliwe rozstrzygnięcie), jak też kontrolują, czy nie są one dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą stwierdzenie ich nieważności. Takie skutki określone zostały w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.). Tymczasem kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się uchybień wywołujących tego rodzaju skutki.

Skarga zasadniczo dotyka dwóch kwestii.

Po pierwsze – kwestionuje niezaliczenie do okresu, z którym związane jest prawo do przedmiotowego świadczenia pieniężnego, okresu prenatalnego S. S. W tym zakresie należy całkowicie podzielić stanowisko organu administracyjnego, które odpowiada ugruntowanej już linii orzeczniczej. W orzecznictwie podkreśla się, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługuje ono osobie, jeżeli w okresie podlegania represjom była obywatelem polskim. Dlatego też okres poprzedzający urodzenie się osoby (okres prenatalny) nie jest okresem podlegania represjom, ponieważ dziecko poczęte (nasciturus) nie posiada obywatelstwa polskiego (por. wyrok NSA z dnia 15.04.2008 r., sygn. akt II OSK 396/07, dostępny w internecie). Sąd w obecnym składzie nie znajduje powodów do zajęcia odmiennego stanowiska.

Drugi problem wiąże się z końcowym terminem okresu uprawniającego do omawianego świadczenia pieniężnego. Z wywodów skargi i pisma skarżącego z dnia [...] r. zdaje się wynikać, że według niego w każdym przypadku okres deportacji, stanowiący represję w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym kończy się dopiero z dniem zakończenia wojny, tj. 8.05.1945 r.

Poglądu tego nie sposób podzielić. Otóż z art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym wynika, że przysługuje ono jedynie osobom, które podlegały represjom. Pojęcie represji zostało zdefiniowane w art. 2 ustawy, według którego jest nią:

– osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945

z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,

– deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1.09.1939 r. na terytorium:

a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

b) ZSRR i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17.09.1939 r. do dnia 5.02.1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Przytoczyć wypadnie także dwa inne przepisy ustawy, pomocne przy interpretacji pojęcia represji. Według art. 1 ust. 1 świadczenie wiąże się z okresem, w którym określone osoby podlegały represjom, a według art. 3 ust. 1 świadczenie przysługuje na każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2 ustawy. Przy łącznym uwzględnieniu tych unormowań nie powinno ulegać wątpliwości, że w przypadku pracy przymusowej nakazanej przez władze III Rzeszy (bo o taki przypadek chodzi w niniejszej sprawie) okres represji to czas spędzony przez daną osobę w warunkach określonych w art. 2 ustawy. Oczywiście nie chodzi o to, czy osoba ta faktycznie świadczyła pracę, ale istotną okolicznością jest pozostawanie przez nią na takich warunkach w dyspozycji władz III Rzeszy. Ustanie tej dyspozycyjności jest równoznaczne w końcem represji w rozumieniu omawianej ustawy. Dotychczasowe orzecznictwo było w tym względzie ugruntowane. Podkreślano w nim, że pracy wykonywanej po ustaniu władzy III Rzeszy nie można uznać za represję w rozumieniu art. 2 ustawy (por. np. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 557/06). Zwracano też uwagę, że w przypadkach określonych w tym przepisie mamy do czynienia z represją zaostrzoną w stosunku do narzuconego przez władze III Rzeszy powszechnego obowiązku pracy (uchwała NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 5/98, ONSA 1999/1/1). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny przyjął za oczywiste, że w art. 2 ustawy chodzi o pracę na rzecz III Rzeszy w tych obostrzonych warunkach.

Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni przyłącza się do przedstawionej linii orzeczniczej. Tym samym nie podziela odmiennego stanowiska pojawiającego się ostatnio w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok z dnia 15.07.2008 r., sygn. akt II OSK 866/07, dostępny w internecie). Według tego stanowiska koniec deportacji wyznacza nie data wyzwolenia miejscowości, w której przebywała osoba deportowana do pracy przymusowej (lub jej dzieci), lecz data oficjalnego zakończenia działań wojennych. We wskazanym ostatnio wyroku Sąd argumentuje na tle nieco odmiennego stanu faktycznego niż w tej sprawie, że faktyczna możliwość powrotu strony do Polski zaistniała dopiero po 8 maja 1945 r. Tymczasem na gruncie ustawy o świadczeniu pieniężnym jest to okoliczność bez znaczenia prawnego. Świadczenie to nie przysługuje bowiem za przymusowe pozostawanie poza terytorium Polski, lecz za okres represji, o jakiej mowa w tej ustawie. Pojęcie represji zawiera w sobie dwustronny element podmiotowy. Z jednej strony występuje osoba jej poddana, a z drugiej – podmiot represjonujący. Jeżeli zatem do czasu wyzwolenia danego terenu omawiana represja pochodziła od władz III Rzeszy, to ustała ona z tą chwilą. W przeciwnym razie raczej trudno byłoby wskazać nowy podmiot represjonujący. Upatrywanie go po stronie aliantów jest nie do przyjęcia. Dlatego też, skoro świadczenie przysługuje wyłącznie za okres podlegania represjom, to użyte w art. 2 pojęcia "osadzenie w obozach" i deportacja (wywiezienie) nie odnoszą się tylko do momentu początkowego represji, lecz oznaczają, że stan represji musiał istnieć przez cały okres uprawniający do świadczenia pieniężnego. Skoro zaś represja mogła pochodzić tylko od władz III Rzeszy (jak już wcześniej wskazano sytuacja z art. 2 pkt 2 lit. b nie wchodzi tu w grę), to pobyt represjonowanego po wyzwoleniu danego terenu nie jest objęty hipotezą art. 2 cyt. ustawy. Zauważyć wypadnie, że osoby osadzone w obozach pracy lub deportowane do pracy przymusowej nie były jedyną grupą Polaków, które po wyzwoleniu określonych terenów miały trudności z powrotem do kraju. Tego rodzaju trauma nie rodzi jednak przedmiotowych uprawnień. Zresztą nie zawsze dalszy pobyt za granicą musiał wiązać się ze szczególnymi trudnościami. Jako niezrozumiałe (być może omyłkowe) należy uznać powoływanie się w przytoczonym wyroku NSA z dnia 15.07.2008 r. na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca

1999 r., sygn. akt III RN 158/98, w którym w żadnym razie nie wyrażono stanowiska, że "trwanie deportacji do końca wojny, w przypadku niemowląt – nawet na terenach już wyzwolonych – nie zmieniło sytuacji tych dzieci". Ani też, że "istotny był cel deportacji rodziców (niewątpliwy), zaś późniejsze wyzwolenie terenów, gdzie przebywała rodzina, która nie mogła powrócić do ojczyzny i musiała kontynuować pracę, nie zmieniał sytuacji faktycznej deportowanych, bądź urodzonych w niewoli niemowląt". Takich, czy choćby zbliżonych sformułowań w wyroku Sądu Najwyższego po prostu nie ma. Sąd Najwyższy zajmował się inną kwestią. Zakwestionował on mianowicie stanowisko sądu administracyjnego, według którego do okresu represji można zaliczyć okres po zakończeniu wojny – do końca 1945 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że pojęcie deportacji odnosi się wyłącznie do czasu trwania II wojny światowej, natomiast nie wypowiadał się o możliwości uznania za okres represji czasu pobytu po wyzwoleniu danego terenu. Oczywiście stanowisko Sądu Najwyższego zasługuje na pełną aprobatę.

Natomiast zupełnie odrębnym zagadnieniem jest ustalanie przez organ administracyjny okresu represji. W tym zakresie Sąd podziela tą część wywodów zamieszczonych w powołanym w skardze wyroku NSA z dnia 7.06.2002 r., sygn. akt II SA/Łd 535/00, która wskazuje na mogące występować trudności w ustalaniu dat wyzwolenia określonych terenów. Jest to już jednak kwestia procesowa związana z ustaleniem stanu faktycznego umożliwiającego rozstrzygnięcie konkretnej sprawy administracyjnej. Zważywszy na charakter tego rodzaju spraw Sąd optuje za tym, by wskazane trudności dowodowe rozwiązywać na korzyść uprawnionych, co w niektórych przypadkach może istotnie prowadzić do przyjęcia dnia zakończenia II wojny światowej jako końca okresu represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym.

Taki przypadek nie występuje jednak w rozpoznanej sprawie. Nie budzi bowiem zastrzeżeń rozstrzygnięcie organu administracyjnego, przyznające S. S. prawo do świadczenia pieniężnego za [...] miesięcy. Ponieważ urodził się on w dniu [...] r., ten [...]miesięczny okres upłynął z dniem [...] r. Skoro zgodnie z art. 3 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2, to przyznanie S. S. prawa do świadczenia za więcej niż [...] miesięcy mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby okres represji trwał co najmniej do [...] r. Tymczasem organ administracji publicznej ustalił, że wyzwolenie "terenu deportacji" S. S. nastąpiło przed tą datą, w związku z czym można było przyznać mu prawo do świadczenia pieniężnego wyłącznie za [...] miesięcy. Ustalenie to zasługuje na akceptację z kilku powodów.

Po pierwsze – ustalenie daty wyzwolenia zostało oparte na szczegółowym opracowaniu Wojskowego Instytutu Historycznego. Zostało ono powołane już w decyzji o charakterze pierwszoinstancyjnym i w toku postępowania administracyjnego nie było podważane ani kwestionowane zarówno przez wnioskodawcę, jak i skarżące Stowarzyszenie. To ostatnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy forsowało jedynie omówiony wcześniej pogląd o konieczności przyjęcia daty zakończenia wojny, jako końca represji, natomiast nie postawiło zarzutów w stosunku do przedmiotowego ustalenia. Podobnie uczyniło w samej skardze. Dopiero w piśmie z dnia [...] r. skarżący poddał w wątpliwość wiarygodność źródła historycznego, na podstawie którego organ dokonał tego ustalenia. Tego rodzaju zarzut, odnoszący się do oceny zgromadzonego materiału dowodowego, można byłoby pominąć jako spóźniony. Jednak i tak argumentacja przytoczona we wskazanym piśmie jest chybiona. W okolicznościach sprawy podanie przez organ daty wyzwolenia okolic D. nie było błędem, skoro miejsce urodzenia S. S. (W.) leży tuż koło D. i to nieco na wschód od tej miejscowości, a nawet miejscowości leżące ponad [...] km na zachód (M.) zostały wyzwolone w tym samym dniu. W sytuacji, gdy W. nie był żadną twierdzą, nie było praktycznie możliwe, by wyzwolenie tej miejscowości nastąpiło co najmniej [...] dni później. Absurdalny jest zarzut, że wskazywane opracowanie dotyczy miejscowości polskich, podczas gdy S. S. przebywał na terytorium III Rzeszy, skoro zmiana przynależności państwowej ziem zachodnich nastąpiła właśnie na skutek III wojny światowej.

Po drugie – wiarogodność wskazanego opracowania, a w konsekwencji i prawidłowość ustaleń organu administracyjnego potwierdza powszechna wiedza historyczna. Wynika z niej, że w pobliżu przedmiotowego terenu jedynie twierdza w K. była broniona przez N. do [...] r. Natomiast tereny leżące bezpośrednio na północ od niej były zajęte przez wschodnich aliantów wcześniej, tak że z początkiem [...] sforsowana została tam rzeka O. (por. np. A. Radziwiłł, W. Roszkorski – Historia 1871-1945, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1995 r. str. 278, czy też N. Davies – Boże Igrzysko T. II, Kraków 1998 r. – mapka str. 511). Wobec braku zarzutów stron organ orzekający nie miał obowiązku potwierdzenia swojego ustalenia innymi źródłami historycznymi. Nie miał takiej powinności zwłaszcza wobec zebranego materiału dowodowego, o czym poniżej.

Otóż po trzecie – wnioskodawca ubiegając się o przedmiotowe świadczenie dołączył oświadczenia dwóch świadków, tj. C.Ł. i A. K., który zgodnie podali, że przebywali na robotach przymusowych razem z rodzicami S. S. i że wszyscy przebywali tam do [...]r. Skoro nie przedłożył on innych dowodów, a zwłaszcza takich, które przedstawiałyby inną wersję stanu faktycznego, to oparcie się przez organ na opracowaniu, które podaje późniejszą datę wyzwolenia owego terenu niż wskazany przez świadków czas pobytu na deportacji, nie może racjonalnie uzasadniać zarzutu działania na niekorzyść strony. Jak już wcześniej wskazywano skarżące Stowarzyszenie żadnych konkretnych zarzutów zresztą nie stawiało ani przed organem, ani w skardze, polemizując jedynie na poziomie ogólnym ze stanowiskiem tego organu.

W świetle powyższych wywodów należy uznać, że mimo dosyć lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zawarte w niej ustalenie, co do okresu represji wobec S. S., nie zostało dokonane z przekroczeniem granic oceny dowodów, wyznaczonej w art. 80 kpa. Ustalenie to prowadzi z kolei wprost do stwierdzenia, że S. S. służy prawo do świadczenia pieniężnego za okres [...] miesięcy. Przyznać trzeba rację skarżącemu, że w decyzji błędnie określono okres, za który przysługuje to świadczenie, bowiem zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym należy się ono za każdy pełny miesiąc trwania pracy, a więc te pełne miesiące należy liczyć od chwili rozpoczęcia represji, tj. w tym przypadku od urodzenia S. S w dniu [...] r. Jak już jednak na początku rozważań podano, uchyleniem decyzji skutkuje tylko takie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa). Powyższe uchybienie takiego wpływu nie wywarło. Oznaczenie okresu represji według cyt. art. 3 ust. 1 służy wyłącznie ustaleniu prawa do świadczenia pieniężnego. W tym zaś zakresie prawidłowe określenie okresu za które ono przysługuje nie zmienia istoty rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, gdyż okres od [...] r. do [...] r. zawiera w sobie też [...] pełnych miesięcy, a więc tyle samo, za ile przyznano S. S. prawa do świadczenia pieniężnego, a tylko to jest istotą przedmiotowej sprawy administracyjnej.

Chybione są również pozostałe zarzuty skargi natury proceduralnej. Zarzut naruszenia art. 7 i 77 kpa w ogóle nie został uzasadniony, a zarzut naruszenia art. 9 i 10 kpa przez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania nie może być podzielony. Wszczęcie postępowania nastąpiło na wniosek S. S. Zgodnie z art. 61 § 3 kpa złożenie tego wniosku wszczęło postępowanie. W sytuacji braku innych stron brak było podstaw do zawiadamiania o wszczęciu postępowania, gdyż w art. 61 § 4 kpa nie chodzi o zawiadamianie samego wnioskodawcy. Nie było takich podstaw również w stosunku do skarżącego, gdyż jego prawa strony formalnie zostały przyznane dopiero postanowieniem o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu. Ewentualnego naruszenia art. 10 § 1 kpa można upatrywać w tym, że przed wydaniem swojej pierwszej decyzji organ nie pouczył stron o prawie zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału. Zważywszy jednak na to, że stan faktyczny sprawy ustalany był w oparciu o dowody przedstawione przez samego wnioskodawcę i obiektywne fakty historyczne wykazane przez organ wraz z powołaniem źródła historycznego już w decyzji pierwszoinstancyjnej, zaś kwestie poruszane przez skarżącego wymagały jedynie stosownej oceny prawnej, to nie jest możliwe zakwalifikowanie tego uchybienia do kategorii określonej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.

W końcu całkowicie nietrafione jest odwoływanie się w skardze do art. 170 ppsa bowiem związanie prawomocnym orzeczeniem odnosi się wyłącznie do sprawy, w której ono zapadło, a nie oddziaływuje na sprawy prowadzone w stosunku do innych stron.

Z urzędu Sąd też nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji wadliwości powodujących konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Dlatego też na podstawie art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji.

SW