Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1090/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art 77, art 75 § 1, art 80, art 107
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia praw pacjenta oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. (znak: [...]) Rzecznik Praw Pacjenta (dalej: "RPP", " organ"), działając na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta (Dz.U. z 2019 r. poz. 1590, dalej: "u.p.p.") po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie stwierdził naruszenia praw pacjenta – R. G.do świadczeń zdrowotnych oraz poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 u.p.p. oraz art. 33 ust. 1 u.p.p.) przez podmiot leczniczy - Specjalistyczny Psychiatryczny Zespół Opieki Zdrowotnej Szpital im. [...] w Ł. (dalej: "Szpital", "podmiot leczniczy").

Postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte na podstawie art. 50 ust. 1 u.p.p. oraz wskutek złożenia przez R. G. skargi do RPP (wysłanej 28 maja 2017 r.) oraz późniejszej korespondencji z organem. Pacjent skarżył się na sposób, w jaki został potraktowany w dniach 25 oraz 26 maja 2017 r. w Szpitalu. Wskazał, że jego prośby o sprowadzenie "maszyny do bezdechu sennego" skutkowały zabezpieczeniem go pasami w łóżku (z polecenia lekarza dyżurnego). Podkreślił, że nie zachowywał się w sposób agresywny. Wskazał na możliwość sprawdzenia zapisów szpitalnego monitoringu, celem potwierdzenia tego faktu. Pacjent w piśmie do organu opisał również, w jego opinii, łamanie przepisów regulaminu porządkowego szpitala zwracając szczególną uwagę na postanowienie stanowiące, że "pacjentowi zapewnia się środki farmaceutyczne i materiały medyczne odpowiednie do stanu zdrowia pacjenta" oraz na przepis, nadający pacjentom uprawnienie do korzystania z aparatu telefonicznego. Opisał brak możliwości skontaktowania się z najbliższą osobą podczas pobytu w placówce podmiotu leczniczego. Skarżący wskazał również na zaniedbania szpitala związane z działaniami dotyczącymi chorób pacjenta (w zakresie zaburzeń pracy tarczycy oraz nadciśnienia). Pacjent stwierdził, że nakazano mu w izbie przyjęć Szpitala podpisać oświadczenie, w którym dobrowolnie zgodził się na przyjęcie do podmiotu leczniczego (pod rygorem pozostania w szpitalu przez dłuższy okres).

Z materiału dowodowego wynika, że dyrektor ds. Lecznictwa Szpitala – P. G., oświadczył, że pacjent został przyjęty w podmiocie leczniczym w dniu 25 maja 2017 r., a na własną prośbę został z niego wypisany w dniu następnym. Pismem z 1 czerwca 2017 r. (adresowanym do A. Ś. – dyrektora szpitala) pielęgniarka oddziałowa I. P. poinformowała o wydarzeniach z 25 oraz 26 maja 2017 r. z udziałem R. G. Tłumaczyła dlaczego zastosowano wobec pacjenta przymus bezpośredni oraz wykazywała konieczność podjęcia innych czynności dotyczących R. G. Wyjaśnienia na piśmie (adresowane do dyrekcji Szpitala) złożyła również D. K. – lekarz dyżurny. Pismem z 16 czerwca 2017 r. omówiła przebieg wydarzeń. Poinformowała m.in. o powodach zabezpieczenia pacjenta pasami magnetycznymi. W jej opinii R. G. unieruchomiono z powodu dezorganizowania funkcjonowania oddziału oraz z racji na zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa innych osób (w tym lekarz dyżurnej). Podkreślono, że całokształt zachowań pacjenta w trakcie przyjęcia do szpitala dawał istotne podstawy do przewidywania czynnej agresji z jego strony.

Dnia 23 czerwca 2017 r. Zastępca Dyrektora ds. Lecznictwa (P. G.) udzielił pacjentowi odpowiedzi na skargę z dnia 28 maja 2017 r. Po przeanalizowaniu dostępnego materiału stwierdził, że brak jest podstaw do uznania uchybień w zakresie działalności szpitala.

RPP pismem z 28 czerwca 2017 r. (skierowanym do R. G.) oznajmił, że po zapoznaniu się z wyjaśnieniami personelu medycznego szpitala oraz pismem pacjenta z 25 maja 2017 r., nie stwierdza wystąpienia uprawdopodobnienia naruszenia praw pacjenta, które stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Organ wyłożył również definicję "uprawdopodobnienia naruszenia praw pacjenta". RPP wskazał również na inne możliwości dochodzenia roszczeń pacjenta (m.in. wynikające z prawa cywilnego).

R. G. w wysłanym 2 lipca 2017 r. piśmie do dyrekcji Szpitala oraz do RPP oskarżył Zastępcę Dyrektora ds. Lecznictwa Szpitala o poświadczanie nieprawdy. Polemizował z odpowiedzią personelu medycznego na swoje zarzuty. Dyrektor Szpitala poinformowała pismem z 11 lipca 2017 r., że podtrzymuje stanowisko zawarte w piśmie z 23 czerwca 2017 r.

Pacjent pismem z 7 lipca 2017 r. złożył skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, podnosząc wobec podmiotu leczniczego te same zarzuty, które zawarł w piśmie do RPP z 28 maja 2017 r. R. G. powiadomił również pismem z 20 lipca 2017 r. E. B. z Sądu Rejonowego [...] w Ł. (sędzia wizytujący zakłady dla nieletnich i zakłady leczenia osób z zaburzeniami psychicznymi) o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu szpitala oraz o wydarzeniach związanych z jego pobytem w placówce podmiotu leczniczego. W odpowiedzi z 18 sierpnia 2017 r. Sędzia podkreśliła, że brak jest podstaw prawnych do ustosunkowania się merytorycznie przez nią do zarzutów stawianych przez R. G. Szpitalowi (co zostało również podkreślone przez ww. Sędziego w Sprawozdaniu z [...] sierpnia 2019 r. z kontroli przeprowadzonej w Szpitalu).

RPP w dniu 2 sierpnia 2017 r. wszczął postępowanie wyjaśniające (stosownie do art. 50 ust. 1 u.p.p.) celem ustalenia, czy zostały naruszone prawa R. G. do: a) świadczeń zdrowotnych (art. 8 u.p.p.), b) poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 33 ust. 1 u.p.p.). Organ poinformował pacjenta o stosowaniu w postępowaniu przez niego prowadzonym przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 2196, dalej: "k.p.a.") oraz o uprawnieniach i obowiązkach strony postępowania. Pacjentowi udzielono również wskazówek co do uzupełnienia braków formalnych wniosku o prowadzenie postępowania wyjaśniającego przez RPP oraz poinformowano o skutkach nieuzupełnienia ich.

Pismem z 26 października 2017 r. R. G. poinformował Prokuraturę Rejonową [...] o podejrzeniu popełnienia przestępstwa we wskazanym podmiocie leczniczym. Wnioskował jednocześnie o wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie, celem pociągnięcia do odpowiedzialności karnej osób winnych zarzucanego im czynu. W uzasadnieniu pacjent wskazał m.in. że w dniu 25 maja 2017 r. otrzymał z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów pismo informujące, że Prezes Rady Ministrów nie udzieli mu pomocy we wnioskowanej przez niego sprawie, a następnie drogą telefoniczną, w trakcie rozmowy z przedstawicielem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, zasugerował możliwość próby samobójczej celem udzielenia mu żądanej pomocy. Następnie omówił również przebieg wydarzeń z 25 oraz 26 maja 2017 r. łącznie z przyjęciem go do Szpitala jak i zajść mających miejsce w placówce podmiotu leczniczego. Postanowieniem z [...] marca 2018 r. prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w Ł. umorzył dochodzenie w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności R. G. w dniu 25 maja 2017 r. w Łodzi przez personel Szpitala (t.j. o czyn z art. 189 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny, Dz.U. z 2019 r., poz. 2128) wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Po dokonaniu ustaleń faktycznych prokuratura stwierdziła, że R. G. nie został bezprawnie pozbawiony wolności argumentując, że pozbawienie człowieka wolności, żeby było legalne, wymaga podstawy prawnej i może trwać jedynie przez okres niezbędny do wyjaśnienia sprawy lub niezbędny do osiągnięcia celów określonych prawem, dla realizacji których zastosowano pozbawienie wolności. Za podstawę prawną działania personelu medycznego Szpitala w dniach 25-26 maja 2017 r. prokuratura uznała art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1690, dalej: "u.o.z.p."). Zgodnie z art. 21 ust. 3 u.o.z.p. oceniono, że pacjent nie został bezprawnie przewieziony do szpitala. Prokuratura uzasadniła również, dlaczego uznała za bezzasadne zarzuty pacjenta co do konfiskaty telefonu komórkowego, uniemożliwienia korzystania z aparatu telefonicznego oraz wyrażenia zgody na pobyt w Szpitalu pod przymusem. Od powyższego postanowienia R. G. wniósł zażalenie, po rozpoznaniu którego w dniu 12 czerwca 2018 r., Sąd Rejonowy [...] w Ł. w V Wydziale Karnym (dalej: "Sąd Rejonowy") postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Sąd Rejonowy uznał, że podniesione w zażaleniu zarzuty (błąd w ustaleniach faktycznych, będący wynikiem mającej wpływ na treść postanowienia rażącej obrazy przepisów postępowania karnego) nie zasługiwały na uwzględnienie.

Rozstrzygnięciem z [...] grudnia 2017 r., działając na podstawie art. 123 k.p.a., organ odmówił przeprowadzenia dowodów, o które R. G. wnosił w pismach uzupełniających wniosek o prowadzenie postępowania wyjaśniającego przez RPP. Organ odmówił przeprowadzenia dowodów w postaci: a) przebiegu rozmowy telefonicznej przeprowadzonej 2 lipca 2017 r. przez R. G. z lek. R. J.; b) zobowiązania Szpitala do nadesłania Prokuraturze regulaminu obowiązującego w Oddziale XI F Szpitala oraz informacji o ilości dostępnych dla pacjentów aparatów telefonicznych i wskazanie czy umożliwiono R. G. u skorzystanie z takiego aparatu; c) opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki; d) konfrontacji pomiędzy pacjentem a lek. R. J. i lek. D. K. RPP podniósł, że w jego ocenie przedmiotem wnioskowanych przez R. G. dowodów były okoliczności niemające znaczenie dla sprawy i podał dalsze argumenty uzasadniające podjęcie decyzji.

2. Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. RPP, działając na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p. nie stwierdził naruszenia prawa pacjenta – R. G. – do świadczeń zdrowotnych oraz poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 u.p.p. oraz art. 33 ust. 1 u.p.p.) przez podmiot leczniczy - Specjalistyczny Psychiatryczny Zespół Opieki Zdrowotnej Szpital im. [...] w Ł.

Zdaniem organu, w przedmiocie naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych nie stwierdzono uchybień obowiązującym przepisom prawa. Organ, wskazując art. 18 u.o.z.p. oraz § 4, § 7-12 oraz § 16 - 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie sposobu stosowania i dokumentowania zastosowania przymusu bezpośredniego oraz dokonywania oceny zasadności jego zastosowania (Dz.U. z 2017 r., poz. 2439, dalej: "rozporządzenie"), podkreślił zasadność i zgodność z obowiązującymi przepisami w zastosowaniu środka przymusu wobec R. G. Dokumentacja przedstawiająca historię choroby pacjenta wykazała, że lek. D. K. spełniła ciążące na niej obowiązki (m.in.: odnotowanie informacji o zastosowaniu przymusu bezpośredniego oraz poinformowanie R. G. o jego zrealizowaniu). RPP wskazał również na spełnienie wymogów formalnych przez "zawiadomienie o zastosowaniu przymusu bezpośredniego" oraz "kartę unieruchomienia". Organ podkreślił również zgodność dokumentacji medycznej z wyjaśnieniami złożonymi przez lek. D. K. na piśmie z 16 czerwca 2018 r. RPP podkreślił również prawidłowość zastosowania przymusu bezpośredniego w oparciu o wyniki kontroli, przeprowadzonej przez sędziego wizytującego SSR E. B. (zawarte w sprawozdaniu z [...] sierpnia 2017 r.).

RPP na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził również, że R. G. własnoręcznie podpisał "oświadczenie o wyrażeniu zgody na przyjęcie do oddziału dziennego", czym wyraził zgodę na pobyt w Szpitalu celem obserwacji stanu psychicznego. Zdaniem RPP nie można potwierdzić, jak podaje pacjent, iż wyrażona przez niego zgoda nie miała charakteru "dobrowolnego". Opisano również, że pacjent został poinformowany o trybie postępowania w przypadku braku zgody na umieszczenie pod obserwacją psychiatryczną. Opierając się na art. 15 u.p.p. i art. 16 u.p.p. oraz na przepisach u.o.z.p. organ uznał, że personel medyczny Szpitala spełnił wymagane prawem procedury w powyższej kwestii, a zarzuty R. G. nie znajdują potwierdzenia.

Wskazując na art. 36 ust. 1 u.o.z.p. (zgodnie z którym osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym może złożyć w szpitalu, w dowolnej formie, wniosek o nakazania wypisania jej ze szpitala, co odnotowuje się w dokumentacji medycznej) organ stwierdził, że pacjent został poinformowany o swoim uprawnieniu, a dokumentacja medyczna nie zawiera informacji o wycofaniu zgody na hospitalizację. Podkreślono również, że w związku z kategoryczną odmową dalszej hospitalizacji wyrażoną podczas konsultacji z lekarzem prowadzącym oraz kierującym oddziałem w dniu 26 maja 2017 r., R. G. został wypisany ze Szpitala zgodnie z obowiązującymi przepisami.

RPP ocenił również zarzut pacjenta, co do braku zapewnienia aparatu do bezdechu. Organ wskazał na jego bezzasadność i na podstawie dokumentów uznał, że poczyniono starania o dostarczenie rzeczonej aparatury medycznej, która o godz. 22:20 dniu 25 maja 2017 r. została dowieziona do placówki podmiotu leczniczego.

Podsumowując RPP stwierdził, że personel Szpitala dołożył należytej staranności podczas udzielania R. G. świadczeń zdrowotnych w przedmiotowym zakresie.

W przedmiocie naruszenia prawa pacjenta R. G. do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego organ stwierdził, że nie naruszono przepisów art. 5, art. 33 ust. 1 oraz art. 13 u.o.z.p. RPP podkreślił, że agresywne zachowanie pacjenta w stosunku do lekarza dyżurnego uzasadniało negatywne rozpatrzenie wniosku o skorzystanie z aparatu telefonicznego. Ponadto organ podzielił opinię specjalistów (konsultantów wojewódzkich w dziedzinie psychiatrii) w przedmiocie zasadności stosowania zakazu posiadania i używania telefonów komórkowych przez pacjentów hospitalizowanych w oddziałach psychiatrycznych, który w Szpitalu realizowany jest zgodnie Zarządzeniem nr [...] dyrektora szpitala w sprawie procedury korzystania z telefonów i innych środków łączności w całodobowych oddziałach Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w Ł. Organ tym samym uznał, że nie doszło do naruszenia praw pacjenta w przedmiotowym zakresie.

RPP podkreślił również, że zarzut naruszenia praw pacjenta może zostać postawiony tylko wówczas, gdy znajduje on odzwierciedlenie w materiałach zgromadzonych w postępowaniu wyjaśniającym, gdyż zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc powyższe pod uwagę RPP ocenił, że brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych oraz poszanowania życia prywatnego i rodzinnego przed podmiot leczniczy.

3. W dniu 3 września 2018 r. R. G., na podstawie art. 53 ust. 3 u.p.p. wniósł do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z [...] sierpnia 2018 r. (znak: [...]), w której nie stwierdzono naruszenia praw pacjenta.

We wniosku zarzucono organowi przyjęcie, że pacjent dobrowolnie podpisał oświadczenie o przyjęciu do Szpitala, pomimo przewiezienia R. G. do placówki wbrew jego woli i przy stanowczym sprzeciwie. Wnioskujący stwierdził, że został pozbawiony wyboru i podpisał zgodę, by móc uzyskać wypis ze Szpitala w dniu 26 maja 2017 r. Pacjent wskazał również na brak dokumentu (który byłby równocześnie przez niego podpisany) wskazującego o pouczeniu go o przysługującym na podstawie art. 36 ust. 1 u.o.z.p. uprawnieniu do złożenia wniosku o nakazanie wypisania ze szpitala. Wnioskujący podkreślił, że dokument zawierający żądanie o wypisaniu go ze szpitala został mu przedłożony dopiero w dniu 26 maja 2017 r., co uniemożliwiło pacjentowi skorzystać z uprawnienia dzień wcześniej. Skarżący zarzucił RPP, że nie wyjaśnił powyższej kwestii.

Podkreślał również, że nie skonkretyzowano przesłanki "agresywnego zachowania" pacjenta (które było podstawą do zastosowania środków przymusu), poprzez wskazanie przykładów takich zachowań, których pacjent się dopuścił podczas pobytu w placówce. Twierdził, że nie zachowywał się w sposób agresywny. Skarżący podniósł również, że organ nie był zainteresowany kwestią monitoringu w Szpitalu, o zabezpieczenie którego wnioskował pacjent już w skardze z 28 maja 2019 r. Wnioskujący wskazał, że zapis monitoringu z wydarzeń opisywanych w przedmiotowej sprawie jednoznacznie potwierdziłby o zachowaniu pacjenta oraz zasadności zastosowania wobec niego środków przymusu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawarty został jednocześnie wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków personelu medycznego, który dokonywał w dniu 25 maja 2017 r. zabezpieczenia pacjenta (na okoliczność zachowania R. G. w chwili zabezpieczenia) oraz o przesłuchanie lekarzy, którzy 26 maja 2017 r. przeprowadzali z pacjentem rozmowę oraz podjęli decyzję o niezwłocznym wypisaniu go ze szpitala wobec braku podstaw do dalszej hospitalizacji (na okoliczność podstaw do wypisania ze szpitala).

Pacjent wskazał na, jego zdaniem błędną, interpretację zarzucanego Szpitalowi naruszenia prawa pacjenta do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Podtrzymał, że odmowa uzyskania dostępu do aparatu telefonicznego była nieuzasadniona wskazując, że nawet po zaprzestaniu stosowania środka przymusu nie pozwolono mu zrealizować tego uprawnienia.

4. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy RPP decyzją z [...] marca 2019 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2018 r. (znak: [...]) niestwierdzającą naruszenia prawa pacjenta R. G. do świadczeń zdrowotnych oraz poszanowania życia prywatnego i rodzinnego przez Specjalistyczny Psychiatryczny Zespół Opieki Zdrowotnej Szpital im. [...] w Ł. Organ stwierdził, że zgromadzony w postępowaniu wyjaśniającym materiał dowodowy był kompletny, a wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest prawidłowe i odpowiada prawu.

RPP podkreślił, że przedmiotem postępowania nie były zagadnienia związanie z odpowiedzialnością karną lub zawodową personelu szpitala i organ nie będzie się o nich wypowiadał. W uzasadnieniu organ wyłożył definicję "należytej ostrożności" podkreślając, iż zachowanie jej reguł jest kluczowym elementem zasad ogólnej ostrożności, których zachowania wymaga się w trakcie procesu udzielania świadczeń zdrowotnych. Mają one na celu zapewnienie osiągnięcia pozytywnego skutku podjętych czynności medycznych oraz zminimalizowanie ryzyka z nimi związanego. Przestrzeganie tych zasad ma stanowić dla pacjenta gwarancję, że podjęte wobec niego czynności są bezpieczne. Wykorzystując tezy orzeczeń SN organ wskazał, że leczenie powinno przede wszystkim nie narażać pacjentów na pogorszenie stanu zdrowia. RPP przytoczył również definicję "bezprawności" i nakazał jej szerokie rozumienie, jako nie tylko sprzeczność z obowiązującym ustawodawstwem, ale również sprzeczność z obowiązującymi w społeczeństwie zasadami współżycia społecznego (i mieszczących się wśród nich działań zgodnych ze sztuką lekarską i z najwyższą starannością wymaganą wśród profesjonalistów w zakresie medycyny). Organ podkreślił, że zarzut naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych (jak też naruszenia każdego innego prawa) można postawić tylko wtedy, gdy znajduje on odzwierciedlenie w materiałach zgromadzonych w postępowaniu wyjaśniającym (art. 80 k.p.a.). Organ przytoczył również brzmienie art. 18, art. 18a, art. 18c u.o.z.p. oraz § 10-12, § 16 i § 17 rozporządzenia objaśniając tryb stosowania środków przymusu bezpośredniego w szpitalach psychiatrycznych. Zestawienie przytoczonych przepisów ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją medyczną ponownie nie dało RPP podstaw do uznania, że zastosowanie wobec pacjenta przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia nastąpiło z naruszeniem prawa. W zawiadomieniu o zastosowaniu przymusu bezpośredniego oraz karcie unieruchomienia zawarto wymagane prawem informacje. Również przyczyny zastosowania tego środka organ uznał za uzasadniające jego zastosowanie (m.in. agresja, groźby słowne oraz karalne). Zebrany materiał dowodowy pozwolił organowi na stwierdzenie prawidłowości zastosowania przymusu bezpośredniego

Organ, na podstawie art. 16 u.p.p. (prawo pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9 u.p.p.) oraz przepisów u.o.z.p. ustanawiających wyjątki od niej, stwierdził istnienie podstaw do przyjęcia R. G. w dniu 25 maja 2017 r. do Szpitala nawet bez jego zgody. Wskazał również na wyrażenie dobrowolnej zgody przez pacjenta, po poinformowaniu go o trybie hospitalizacji. Organ zaznaczył, że negatywne nastawienie R. G. do pobytu w placówce podmiotu leczniczego nie oznacza, że udzielona zgoda była wadliwa. Po ponownej analizie sprawy RPP nie stwierdził naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością, o którym mowa w art. 8 u.p.p.

Ponowne rozpatrzenie sprawy objęło również analizę naruszenia prawa pacjenta do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami (art. 33 ust. 1 u.p.p.). RPP nie stwierdził naruszenia powyższego prawa wskazując, że prawo to może zostać w ustawowo określonych przypadkach ograniczone (art. 5 u.p.p.). Wskazano również na art. 13 u.o.z.d. regulujący powyższe prawo w stosunku do osób z zaburzeniami psychicznymi przebywającymi m.in. w szpitalu psychiatrycznym. Organ wskazał, że zarządzenie nr [...] Dyrektora Szpitala (regulujące m.in. tryb korzystania z dostępu do aparatów telefonicznych oraz posiadania telefonów komórkowych) nie narusza praw pacjentów wynikających z art. 33 u.p.p. Celem ograniczeń tego prawa w Szpitalu nie jest pozbawienie pacjentów prawa do kontaktu, ale ochrona innych pacjentów w aspekcie ich prawa do godności i intymności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił również RPP stwierdzić, że R. G. nie miał utrudnionego kontaktu z bliskimi. Wniosek o skorzystanie z automatu telefonicznego lub telefonu służbowego personelu nie znalazł uznania ze względu na agresywne zachowania pacjenta względem lekarza dyżurnego.

Organ odniósł się również do wniosku R. G. o wezwanie do przesłuchania w charakterze świadków. Przytaczając przepis art. 78 § 1 k.p.a. stwierdzono, że w niniejszej sprawie okoliczności, które miałyby być wykazane zgłoszonym przez pacjenta wnioskiem dowodowym zostały dostatecznie wyjaśnione za pomocą innych dowodów (dokumentów). Organ podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny. RPP nie miał potrzeby uzupełnianie tego materiału o dodatkowe informacje.

5. Pismem z 17 kwietnia 2019 r. R. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję RPP z [...] marca 2019 r. utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję z [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia praw skarżącego do świadczeń zdrowotnych oraz poszanowania życia prywatnego przez Szpital. Skarżący wnioskował o stwierdzenie naruszenia prawa pacjenta w zakresie:

a) kontaktu telefonicznego z osobą najbliższą (art. 33 ust. 1 u.p.p.),

b) braku pouczenia skarżącego (w dniu 25 maja 2017 r.) o prawie wypisu ze szpitala (nawet wbrew zaleceniom lekarskim) lub

c) uchylenie zaskarżonych decyzji RPP i nakazanie w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez organ po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego, w tym przesłuchanie świadków, wskazanych przez skarżącego.

Skarżący w uzasadnieniu omówił wydarzenia z 25 i 26 maja 2017 r. Podkreślił, że wbrew swojej woli i przy stanowczym sprzeciwie został zawieziony przez Pogotowie Ratunkowe do Szpitala, a także został zmuszony przy przyjęciu na izbie przyjęć do podpisania oświadczenia o wyrażeniu zgody na przyjęcie do placówki. Opisał środki przymusu, które skutkowały podpisaniem przez niego oświadczenia. Wskazał również na uniemożliwienie korzystania w Szpitalu z aparatu telefonicznego. Opisał, że 26 maja został wypisany ze Szpitala z polecenia lekarskiego. Wskazał, że ani on, ani jego osoba najbliższa nie zostali pouczeni o uprawnieniu wynikającym z art. 36 ust.1 u.o.z.p. (prawie do wypisu ze szpitala, nawet wbrew zaleceniom lekarskim). Wskazywał na fakt, że pomimo próśb, nie uzyskał od Szpitala dokumentu potwierdzającego fakt, iż został o powyższym uprawnieniu pouczony. Stwierdził, że doszło do naruszenia prawa skarżącego do wypisu z placówki na żądanie oraz przetrzymywano go w szpitalu wbrew jego woli. R. G. zarzucił również zaskarżonej decyzji uchybienia w kompletowaniu materiału dowodowego. Wskazał, że nie przesłuchano zgłoszonych przez niego świadków. Zarzucił organowi, że pacjent nie został wezwany do uzupełnienia braków po złożeniu wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków (poprzez wskazanie adresów zamieszkania wskazanych świadków). W skardze podniesiono, że RPP nie wyjaśnił dostatecznie powodów nieuzyskania zgody do kontaktu telefonicznego oraz przyczyn utrzymywania się tego stanu rzeczy w drugim dniu pobytu pacjenta w Szpitalu. Skarżący zarzucił również RPP, że nie wyjaśnił dostatecznie problematyki "gróźb karalnych", które pacjent miał wypowiadać pod adresem personelu medycznego, a których konkretne przykłady nie są udokumentowane.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości z uwagi na jej bezzasadność. RPP powielił swoje argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazał na bezzasadność zarzutu naruszenia art. 8 u.p.p. i podkreślił, że zarzut naruszenia prawa pacjenta można postawić tylko wtedy, gdy znajduje on odzwierciedlenie w materiale zgromadzonym w postępowaniu wyjaśniającym. Opisał tryb stosowania przymusu bezpośredniego i wskazał na zasadność jego zastosowania w przypadku R. G. Poinformowano, że w opinii organu nie zostało naruszone prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością. RPP podtrzymał również stanowisko, co do zasadności ograniczenia względem pacjenta prawa do korzystania z aparatu telefonicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

1. Istota sprawy sprowadza się do tego, czy zasadnie RPP w swoich rozstrzygnięciach uznał, że nie doszło do naruszenia praw pacjenta – R. G. do świadczeń zdrowotnych oraz poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 u.p.p. oraz art. 33 ust. 1 u.p.p.) przez podmiot leczniczy - Specjalistyczny Psychiatryczny Zespół Opieki Zdrowotnej Szpital im. [...] w Ł. Zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności podkreślić należy, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami psychicznymi należy do obowiązków państwa (por. preambuła do u.o.z.p.).

Podstawą prawną do wskazanego rozstrzygnięcia był art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p., zgodnie z którym: "po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik może: (...) wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta".

Rozstrzygnięcie RPP wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p. jest aktem indywidualnym, który należy traktować jako decyzję administracyjną w płaszczyźnie gwarancji procesowych (por. postanowienie NSA z 24 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 299/15). Takie rozstrzygnięcie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 października 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2682/16). Na ostateczne rozstrzygnięcie wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez RPP, wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sądowa kontrola rozstrzygnięć RPP wydanych na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p. w szczególności ma na celu ustalenie, czy RPP, nie stwierdzając naruszenia praw pacjenta, przeprowadził postępowanie zgodnie z k.p.a., które stosuje się odpowiednio do postępowania wyjaśniającego (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2487/14).

RPP zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z zachowaniem procedury wynikającej z k.p.a., a zatem w szczególności z zachowaniem ustawowych zasad tego postępowania wynikających z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Z kolei na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej, zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Jest on więc zobowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone w aktach sprawy oraz powinien dowody te rozpatrzyć w ich wzajemnym powiązaniu. Zdaniem Sądu, organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcia nie uchybił powyższym zasadom.

2. Skarżący w skardze do sądu administracyjnego wskazuje na naruszenie dwóch przepisów u.p.p. – art. 8 u.p.p. i art. 33 ust. 1 u.p.p.

Zgodnie z art. 8 u.p.p.: "Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych". Wskazać należy, że zachowanie należytej staranności jest kluczowym elementem zasad ogólnej ostrożności, których zachowania wymaga się w trakcie procesu udzielania świadczeń zdrowotnych. Zasady ostrożności mają na celu zapewnienie osiągnięcia pozytywnego skutku podjętych czynności medycznych i zminimalizowania ryzyka związanego z ich podjęciem. Przestrzeganie tych zasad ma stanowić dla pacjenta gwarancję, że podjęte czynności są dla niego bezpieczne. Nie ma gotowego katalogu zasad ostrożnego postępowania. Wskazówek w tym zakresie można doszukiwać się w obowiązujących przepisach prawa, a także w orzecznictwie sądowym z zakresu prawa medycznego (por. D. Karkowska, Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, wyd. III, wer. el. LEX 2016).

Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.p.p.: "Pacjent podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami".

Prawo do kontaktu telefonicznego wiąże się z umożliwieniem korzystania z własnego telefonu, zaś pacjentom, którzy nie mają własnego telefonu, podmiot powinien zapewnić ogólnodostępny telefon na swoim terenie. W pewnych wyjątkowych okolicznościach pacjent powinien mieć możliwość skorzystania z linii telefonicznej podmiotu. Ograniczenie prawa do kontaktu telefonicznego i korespondencyjnego pacjenta wynika z art. 5 u.p.p. i powinno mieć miejsce tylko w wyjątkowych okolicznościach, nie może jednak godzić w życie prywatne i rodzinne pacjenta. Zgodnie bowiem z art. 5 u.p.p.: "Kierownik podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych lub upoważniony przez niego lekarz może ograniczyć korzystanie z praw pacjenta w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, a w przypadku praw, o których mowa w art. 33 ust. 1, także ze względu na możliwości organizacyjne podmiotu".

3. Z akt sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego wynikają następujące ustalenia, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie:

- w dniu 24 maja 2017 r. Pacjent w rozmowie telefonicznej z urzędnikiem Kancelarii Premiera formułował groźby dokonania czynu samospalenia przed budynkiem Kancelarii Premiera (w trakcie rozmowy telefonicznej zadał pytanie "czy żebyście coś zrobili trzeba się podpalić przed budynkiem"; relacjonował wieloletni przebieg swoich spraw sądowych i niezadowolenie z wymiaru sprawiedliwości);

- w związku z powyższym faktem została poinformowana Policja, która skontaktował się z pacjentem następnego dnia i zgłosiła się do miejsca jego zamieszkania; ze względu na wypowiadane treści i agresywne zachowanie pacjenta w dniu 25 maja 2017 r. (o godz. 18.34) Pacjent został przewieziony przez Pogotowie Ratunkowe do Szpitala (przyjęcie w trybie nagłym w wyniku przekazania przez zespół ratownictwa, k. 196);

- jak wynika z wpisów dokumentacji medycznej, dnia 25 maja 2017 r., Pacjent wyraził zgodę na pobyt w Szpitalu celem obserwacji stanu psychicznego, podpisując własnoręcznym podpisem oświadczenie o wyrażeniu zgody (k. 145); zdaniem RPP, ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej wynika, że w przypadku pacjenta w dniu 25 maja 2017 r. zaistniały podstawy do przyjęcia go do Szpitala nawet bez zgody na podstawie art. 21 ust. 1 u.o.z.p. (por. zaskarżona decyzja RPP, s. 15; "osoba, której zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych może zagrażać bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, bądź nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, może być poddana badaniu psychiatrycznemu również bez jej zgody"; można przyjąć, że stan zagrożenia bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób odnosić się może do myśli, tendencji i czynów samobójczych oraz zachowań agresywnych, w tym autoagresywnych); zatem bezzasadne są zarzuty Skarżącego, że został "zmuszony do podpisania zgody" na przyjęcie do tej placówki i podpisał zgodę "wbrew swej woli i pod presją lekarza"; twierdzenie takie nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym;

- z wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 1 czerwca 2017 r. złożonych Dyrektor Szpitala przez pielęgniarkę oddziałową Panią I. P. wynika, że pacjent został przyjęty w dniu 25 maja 2017 r. na odcinek obserwacyjny oddziału; pacjent nie wspominał o dodatkowym leczeniu z powodu chorób przewlekłych ani o przyjmowanych lekach; był to jego pierwszy pobyt w tym szpitalu; telefon pacjenta został zdeponowany na Izbie Przyjęć, zgodnie z przepisami wewnętrznymi Szpitala;

- jak wynika z obserwacji pielęgniarskich oraz obserwacji lekarza dyżurnego poczynionych w dniu 25 maja 2017 r. pacjent twierdził, że cierpi na bezdechy nocne i bez swojej "maszynki" nie może zasnąć; lekarz dyżurny telefonicznie ustalał dostępność aparatu w Oddziale Diagnostyki i Leczenia Zaburzeń Snu (działanie to było jednak bezskuteczne); Skarżący ostatecznie podał też numer telefonu do przyjaciela, który mógłby dowieźć do Szpitala aparat CPAP; ze względu na postępującą agresję słowną i wypowiadane groźby karalne decyzją lekarza dyżurnego zastosowano wobec pacjenta (od godziny 21.45 do godziny 22.30) przymus bezpośredni w postaci łapek ochronnych; po wykonanym telefonie przez personel Szpitala, przyjaciel pacjenta dostarczył o godz. 22.20 do oddziału aparat do bezdechu a pacjent został do niego podłączony;

- w dniu 26 maja 2017 r. pacjent został wypisany ze Szpitala, gdyż podczas konsultacji z lekarzem prowadzącym oraz kierującym oddziałem Skarżący kategorycznie odmówił dalszej hospitalizacji; poinformowano pacjenta o planach dotyczących obserwacji stanu psychicznego i diagnostyki psychologicznej, postępowaniu w przypadku pogorszenia stanu psychicznego (k. 185-186).

Zdaniem Sądu, zasadnie stwierdził RPP, że w niniejsze sprawie nie doszło do naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością (art. 8 u.p.p.). Zastosowany wobec Pacjenta środek przymusu bezpośredniego był wykonany zgodnie z przepisami u.o.z.p., o czym świadczy treść szczegółowych informacji zawartych w dokumentacji medycznej Pacjenta i innych dowodach zgromadzonych w sprawie. Ze zgromadzonej dokumentacji medycznej wynika, że celem pobytu Pacjenta w Szpitalu w dniu 25 maja 2017 r. była przede wszystkim obserwacja jego stanu psychicznego (pacjent przyjęty do Szpitala z rozpoznaniem Z03 - obserwacja stanu psychicznego).

W toku postępowania wyjaśniającego RPP zebrał następujący materiał dowodowy: szczegółowe wyjaśnienia Szpitala z 18 sierpnia 2018 r. (znak: [...]) wraz z pełną dokumentacją medyczną; pisma SSR E. B. - Sędziego Wizytującego (z 18 sierpnia 2017 r. i z 30 sierpnia 2017 r.); pismo lek. med. R. J. z 27 grudnia 2017 r.; pismo podmiotu leczniczego z 4 stycznia 2018 r.; protokół oględzin rzeczy (zapis rozmowy telefonicznej z 16 stycznia 2018 r.); pismo Prokuratury Rejonowej [...] z dnia 4 stycznia 2018 r. oraz z dnia 22 marca 2018 r. i z 17 kwietnia 2018 r. wraz z postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności R. G. w dniu 25 maja 2017 r. wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego (sygn. akt [...]).

4. Zdaniem Sądu, w pełni należy podzielić rozważania organu odnośnie do kwestii zastosowania przymusu bezpośredniego w Szpitalu względem Skarżącego. Organ zasadnie opisał podstawy prawne takiego działania (art. 18 u.o.z.p. i nast. oraz wskazane w rozstrzygnięciu RPP rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2018 r.).

Zasadność takiego postępowania wobec Skarżącego wynikała z historii choroby pacjenta (z 25 maja 2017 r.) oraz z obserwacji lekarskich i pielęgniarskich (informacja sporządzona przez B. M.). W Karcie realizacji opieki z dnia 25 maja 2017 r. zamieszczono szczegółowe dane dotyczące przymusu bezpośredniego, w szczególności dane osób, przebieg, osoby wykonujące przymus, wskazując na to, że: "(...) chory coraz bardziej agresywny słownie, pobudzony, napięty, wypowiadał groźby karalne. Decyzją lekarza dyżurnego o godzinie 21:45 zastosowano wobec chorego przymus bezpośredni w postaci łapek ochronnych. Pacjent poinformowany o konieczności zastosowania przymusu. Przy zastosowaniu obecni lek. D. K., B. M., K. P., M. M., P., B. C., A. S. Przebieg zabezpieczenia zgodny z procedurą, bez powikłań. Po zabezpieczeniu chory spokojny. Przyjaciel pacjenta dostarczył do oddziału aparat do bezdechu. Decyzją lekarza dyżurnego pacjenta odbezpieczono o godzinie 22:30".

Ponadto, w zawiadomieniu o zastosowaniu przymusu bezpośredniego oraz karcie unieruchomienia zawarto wszelkie wymagane informacje. W zawiadomieniu o zastosowaniu przymusu bezpośredniego odnotowano dane osoby zlecającej zastosowanie przymusu (D. K. - lekarz) i dane osób wykonujących unieruchomienie jak również podpis kierownika podmiotu leczniczego/upoważnionego lekarza. Jako przyczyny zastosowania przymusu wskazano: "Pacjent pobudzony, agresywny, słownie odgrażający się, napiętych, drażliwy, wypowiada groźby karalne". Dodatkowe wyjaśnienia w dniu 16 czerwca 2018 r. złożyła lekarz – D. K. W piśmie wskazała, że: "(...) zastosowałam unieruchomienie ponieważ pacjent dezorganizował funkcjonowanie oddziału, stanowił zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa innej osoby (wypowiadał groźby karalne wobec mojej osoby, zastraszał mnie poprzez swoje gwałtowne zachowanie, impulsywność wprowadzał również niepokój, nerwowość wśród pacjentów). Okoliczność przyjęcia do szpitala, konieczność doprowadzenia do oddziału w asyście grupy interwencyjnej, narastające pobudzenie pacjenta oraz kierowanie wobec mnie groźby dawały istotną podstawą do przewidywania czynnej agresji ze strony pacjenta".

Prawidłowe zastosowanie przymusu bezpośredniego wykazała również kontrola przeprowadzona przez sędziego wizytującego (SRR E. B.). W sprawozdaniu z [...] sierpnia 2017 r. nie wykazano żadnych uchybień w funkcjonowaniu Szpitala.

5. Zdaniem Sądu, odnosząc się do uwag Skarżącego dotyczących dobrowolnej zgody na przyjęcie do Szpitala należy wskazać, że również w tym zakresie RPP zasadnie nie stwierdził naruszenia prawa pacjenta.

Zgodnie z art. 16 u.p.p., pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9 u.p.p. Wyjątki od tej zasady określone zostały w u.o.z.p. Wskazana ustawa przewiduje możliwość hospitalizacji zarówno za zgodą pacjenta jak i bez jego zgody (art. 22 ust. 2a-2c, art. 23, art. 24, art. 28, art. 29 u.o.z.p.) jak i podejmowanie czynności leczniczych bez zgody (art. 18, art. 33, art. 34 u.o.z.p.). Definicja zgody zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 4 u.o.z.p., wskazuje, że ilekroć przepisy tej ustawy stanowią o zgodzie, oznacza to swobodnie wyrażoną zgodę osoby z zaburzeniami psychicznymi, która niezależnie od stanu jej zdrowia psychicznego jest rzeczywiście zdolna do zrozumienia przekazywanej w dostępny sposób informacji o celu przyjęcia do szpitala psychiatrycznego, jej stanie zdrowia, proponowanych czynnościach diagnostycznych i leczniczych oraz o dających się przewidzieć skutkach tych działań lub ich zaniechania.

Z pisemnych wyjaśnień złożonych przez lekarza dyżurującego lek. R. J. wynika, że Pacjent został poinformowany o trybie postępowania w przypadku braku zgody na umieszczenie pod obserwacją psychiatryczną. Wskazany lekarz odnotował, że: "(...) w trakcie pełnienia dyżuru na Izbie Przyjęć Pan R. G. został przeze mnie przyjęty do tutejszego szpitala dnia 25 lipca 2017 r. (...) okoliczności te spełniały kryteria bez wymaganej zgody (...). Pan R. G. zreflektował swoją sytuację i po namyśle wyraził - w mojej ocenie świadomą - zgodę na pobyt w szpitalu w związku z czym został ostatecznie przyjęty za własną zgodą".

Zdaniem Sądu, negatywne nastawienie Pacjenta do samej hospitalizacji nie oznacza, że udzielona zgoda była wadliwa lub nieświadoma. Zebrane środki dowodowe nie potwierdziły wersji Skarżącego, że został zmuszony do wyrażenia zgody na hospitalizację. Potwierdza to również wyrok i uzasadnienie Sądu Rejonowego [...] w Ł. V Wydział Karny (k. 31) w którym utrzymano w mocy zaskarżone postanowienia Prokuratora w przedmiocie umorzenia dochodzenia. Właściwe są zatem w tym zakresie ustalenia i oceny materiału dowodowego dokonane przez RPP.

6. W ocenie Sądu, RPP zasadnie ocenił również niniejszą sprawę w kontekście naruszenia prawa pacjenta do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami (art. 33 ust. 1 u.p.p.) i nie stwierdził naruszenia powyższego prawa pacjenta.

Prawo pacjenta do kontaktu może ulec ograniczeniu. Stanowi o tym wprost art. 5 u.p.p. z którego wynika, że kierownik podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych lub upoważniony przez niego lekarz może ograniczyć korzystanie z praw pacjenta w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, a w przypadku prawa, o których mowa w art. 33 ust. 1 u.p.p. także ze względu na możliwości organizacyjne podmiotu. Ponadto prawo pacjenta hospitalizowanego w szpitalu psychiatrycznym do kontaktu z innymi osobami określa art. 13 u.o.z.p., zgodnie którym osoba z zaburzeniami psychicznymi przebywająca w szpitalu psychiatrycznym lub w domu pomocy społecznej ma prawo porozumiewania się bez ograniczeń z rodziną i innymi osobami. Korespondencja takiej osoby nie podlega kontroli.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (zarządzenie nr [...] Dyrektora Szpitala w sprawie procedury korzystania z telefonów i innych środków łączności w całodobowych oddziałach Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w Ł.) wynika, że:

- w częściach obserwacyjnych oddziału obowiązuje zakaz używania telefonów i innych urządzeń z możliwością nagrywania i przekazu (§ 3 ust. 2 zarządzenia nr [...]);

- pacjent przebywający w części obserwacyjnej oddziału, w której nie zamontowano aparatu na kartę magnetyczną ma prawo skorzystać z takiego urządzenia w części pobytowej, pod opieką personelu oddziału, z uwzględnieniem bieżących zadań wynikających z regulaminu oddziału (§ 2 ust. 1 zarządzenia nr [...]).

Zdaniem Sądu, regulacja ta potencjalnie może być uciążliwa dla pacjentów. Nie oznacza to jednak automatycznie, że narusza prawa pacjenta wskazane w art. 33 u.p.p., gdyż:

- z zarządzenia nr [...] wynika, że zakaz dotyczy telefonów komórkowych i innych urządzeń z możliwością nagrywania i przekazu; dotyczy to więc urządzeń umożliwiających nagrywanie i przekazywanie dźwięku i obrazu, a nie wszystkich telefonów; celem tej regulacji nie jest pozbawienie pacjentów prawa do kontaktu, ale ochrona innych pacjentów w aspekcie ich prawa do godności i intymności;

- ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że Pacjent pomimo zatrzymania telefonu komórkowego nie miał utrudnionego kontaktu z bliskimi; kilkukrotnie proponowano Pacjentowi kontakt telefoniczny do osoby bliskiej (w szczególności w celu dostarczenia do Szpitala aparatu CPAP żądanego przez Skarżącego); Pacjent początkowo odmawiał podania numeru do osoby bliskiej, wskazując że "nie ma zaufania do personelu medycznego"; ostatecznie kontakt telefoniczny z osobą bliską dla Pacjenta odbył się i został zrealizowany;

- Szpital co do zasady umożliwia również pacjentom skorzystanie z automatu telefonicznego pod opieką personelu jak też w wyjątkowych sytuacjach, za zgodą koordynatora, z telefonu służbowego; w niniejszej sprawie wniosek Pacjenta z dnia 25 maja 2017 r. został negatywnie rozpatrzony przez personel Szpitala z uwagi na agresywne jego zachowanie przy składaniu prośby wobec lekarza dyżurnego (fakty agresywnego zachowania podczas przyjęcia do Szpitala w dniu 25 maja 2017 r. i w trakcie hospitalizacji zawarte są w dokumentacji medycznej Pacjenta).

7. Bezzasadne są także inne zarzuty Skarżącego zawarte w skardze dotyczące: zabezpieczenia w Szpitalu monitoringu, braku pouczenia Skarżącego o prawie wyjścia ze szpitala, czy braku przesłuchania innych świadków. Wskazane zarzuty dotyczące naruszenia procedury administracyjnej nie są zasadne i nie mają zasadniczego wpływu na treść kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 u.o.z.p., osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym, w tym również osoba ubezwłasnowolniona, może złożyć w szpitalu, w dowolnej formie, wniosek o nakazanie wypisania jej ze szpitala, co odnotowuje się w dokumentacji medycznej. Wniosek taki może zostać złożony w dowolnej formie. Może to więc być prośba ustna lub pisemna. Określenie "każda osoba" oznacza, że o wypis na żądanie może wnioskować osoba przyjęta zarówno za zgodą, jak i bez zgody. Sytuacja wystąpienia z wnioskiem o wypisanie ze szpitala powinna być odnotowana w historii choroby. Z akt sprawy wynika, że przepis ten nie znalazł zastosowania do Skarżącego, gdyż nie złożył on takiego wniosku. Ze wskazanego przepisu nie wynika również kategoryczny obowiązek pouczenia pacjenta w tym zakresie. W u.o.z.p. jest wiele przepisów nakładających szereg obowiązków i praw pacjentów. Nie oznacza to jednak obowiązku każdorazowego pouczenia pacjentów o wszystkich stosowanych procedurach medycznych wynikających wprost z u.o.z.p.

Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. dowodem w prowadzonym przez organ administracji postępowaniu może być wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie z art. 50 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. Osobiste stawiennictwo, o którym mowa w tym przepisie ma na celu wyjaśnienia pewnych kwestii przed organem, których nie można wyjaśnić pisemnie, ale nie służy ono natomiast do konfrontowania stron o sprzecznych interesach. Zgodnie z art. 51 § 1 k.p.a., do osobistego stawienia się wezwany jest obowiązany tylko w obrębie gminy lub miasta, w którym zamieszkuje albo przebywa. Biorąc pod uwagę, iż RPP nie posiada w obrębie kraju oddziałów terenowych, wezwanie świadka jest ograniczone tylko do miasta [...]. Należy nadmienić, iż Wnioskodawca nie wskazał adresów do doręczeń dla świadków, a zatem nie można było uwzględnić żądania Pacjenta. Niezależnie od powyższego należy też dodać, że stosownie do art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W świetle przytoczonego przepisu nie każdy wniosek dowodowy strony może zostać uwzględniony, a jedynie taki zmierzałby do wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla sprawy. W niniejszej sprawie okoliczności, które miałyby być wykazane zgłoszonym przez Skarżącego wnioskiem dowodowym są dostatecznie wyjaśnione za pomocą innych dowodów, w tym przypadku dokumentów.

Organy mają obowiązek zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie, nie oznacza, że automatycznie powinny uwzględnić każdy wniosek dowodowy zgłoszony przez stronę. Potrzeba przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez stronę powinna wynikać z uzasadnionych twierdzeń i zarzutów dotyczących ustalenia istotnych okoliczności sprawy, a nie tylko z faktu samego negowania stanowiska wyrażonego przez wnioskodawcę lub organ administracji. Wykazanie zasadności dopuszczenia dodatkowych dowodów jest niezbędne zwłaszcza w takich sprawach, gdy rozstrzygnięcie organu administracji oparte jest na dokumentach sporządzanych przez podmioty fachowo wyspecjalizowane. W niniejszej sprawie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny i RPP nie miał potrzeby uzupełniania tego materiału o dodatkowe informacje (np. zapisy z monitoringu). Z wyjaśnień Szpitala wynikało, że placówka nie dysponuje materiałem dowodowym w postaci zapisu z monitoringu. Uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega ograniczeniom, a organ powinien każdorazowo rozważyć żądanie przeprowadzenia dowodu z uwagi na celowość i konieczność zapewnienia szybkości postępowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Jeśli zatem organ na podstawie dowodów zebranych w toku postępowania może dokonać ustalenia stanu faktycznego niebudzącego wątpliwości, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne; nie ma obowiązku uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2374/17).

Organy mają obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, gdyż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem poprawnego zastosowania normy prawa materialnego. Kierując się zaś normą prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają udowodnienia i jakie dowody dla wykazania tych faktów są potrzebne. Ocena zgromadzonych dowodów musi odpowiadać zasadzie swobodnej oceny regulowanej w art. 80 k.p.a., czyli oceny, która winna być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł oceny, czyli organ winien opierać się na zebranym materiale, ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału z uwzględnieniem tego, iż organ musi dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, powinno być zgodne z zasadami logiki (por. wyrok WSA w Łodzi z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 31/19). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie RPP w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i prawny w przedmiotowym postępowaniu.

8. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.