Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 440/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr) Asesor WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Lidia Wachowska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 23 listopada 2006r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwrotu niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 2006r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. nr 177, poz. 1468) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" nr "[...]" o odmowie zwrotu kwoty 3.743 zł.

W motywach decyzji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, co następuje:

Wnioskiem "[...]" złożonym w Urzędzie Skarbowym w dniu 21 lutego 2006r., T. K. wystąpił o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym poniesionych w związku z budową budynku mieszkalnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, po rozpatrzeniu wniosku odmówił zwrotu kwoty 3.743,00 zł. W uzasadnieniu wskazał, iż dokonane przez stronę czynności sprzedaży nieruchomości wyczerpują znamiona działalności gospodarczej i tym samym strona stała się podatnikiem podatku od towarów i usług. Zgodnie zatem z brzmieniem art. 4 ust. 1 ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym, nie przysługuje jej prawo do zwrotu różnicy VAT-u.

W odwołaniu T. K. zarzucił, że przedmiotowa decyzja została wydana "z naruszeniem przepisów prawa dotyczących nadinterpretacji i dowolnego stosowania przepisów prawa", co prowadzi do naruszenia art. 120 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji art. 121 § 1 tej ustawy. Ponadto wskazał, iż stronnicza interpretacja art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, dokonana przez organ podatkowy, w sposób znaczący podważa zaufanie do organów państwa. Dokonana przez niego sprzedaż domu nie nosiła znamion działalności gospodarczej a zatem nie stał się na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikiem podatku od towarów i usług.

Podkreślił, iż w 1999 roku zakupił działkę budowlaną z zamiarem budowy na niej domu dla swojej rodziny. Budowę rozpoczął w roku 2005 i szybko okazało się, że kalkulacje dotyczące kosztów budowy nie przystają do rzeczywistości i zgromadzonych środków finansowych. W tym też czasie wyjazd do pracy do Niemiec nie doszedł do skutku. Te fakty zaważyły na powzięciu decyzji o sprzedaży rozpoczętej budowy. Sprzedaż nastąpiła w dwóch ratach, gdyż tak łatwiej było znaleźć nabywcę. W tych okolicznościach żaden z faktów nie świadczy o zamiarze wykonywania czynności

w sposób częstotliwy. Ponadto nie zakupił kolejnej działki.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił odwołania. Wskazał, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2005r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. Nr 177, poz. 1468), osoba fizyczna ma prawo do zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w związku z inwestycją polegającą na:

1. budowie budynku mieszkalnego,

2. nadbudowie, rozbudowie budynku na cele mieszkalne łub przebudowie (przystosowaniu) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstał lokal mieszkalny spełniający wymagania określone w odrębnych przepisach,

3. remoncie budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego.

Stosownie natomiast do art. 4 ust. 1 w/cyt. ustawy prawo do zwrotu. o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy, przysługuje pod warunkiem, że osoba fizyczna lub jej małżonek nie dokonywali czynności, o których mowa w art. 3 ust. 1 jako podatnicy podatku od towarów i usług, w celu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.) wskazując na własne rozumienie użytego w art. 15 ust. 2 ustawy zwrotu "w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy".

Pod pojęciem "częstotliwy", należy przyjąć potoczne rozumienie tego słowa, jako czynności powtarzającej się w określonym przedziale czasowym, np. sprzedaż poszczególnych działek dokonywana na podstawie umów cywilnoprawnych. Jako "zamiar", należy rozumieć "intencję zrealizowania czegoś".

Następnie wskazał, że ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż w 1999r. strona zakupiła nieruchomość położoną w obrębie W., gmina B., natomiast na początku miesiąca maja 2005r. rozpoczęła budowę budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na podstawie decyzji Starosty Nr "[...]" z dnia "[...]". Przedmiotową inwestycję strona realizowała z własnych oszczędności oraz pieniędzy pożyczonych od najbliższej rodziny. Dom budowany był systemem gospodarczym. Jednocześnie do protokółu przesłuchania spisanego w dniu 12 kwietnia 2006 r. w Urzędzie Skarbowym, strona wskazała, iż z powodu braku środków finansowych na wykończenie budynku, podjęła decyzję o jego sprzedaży. Na podstawie decyzji Burmistrza Miasta z dnia "[...]", znak: "[...]", zatwierdzony został projekt podziału działki Nr "[...]", na działki o numerach: "[...]" o obszarze 380 m2 oraz "[...]" o obszarze 370 m2. W dalszej kolejności, w celu pozyskania nabywców na powyższe nieruchomości zamieścił ogłoszenie w "[...]". W konsekwencji powyższych działań w dniach 28 września oraz 29 grudnia 2005r. strona dokonała sprzedaży dwóm różnym nabywcom opisanych powyżej działek o numerach ewidencyjnych "[...]" i "[...]" wraz z posadowionymi na nich domami mieszkalnymi z użytkowym poddaszem typu bliźniak. Pierwsza nieruchomość sprzedana została w stanie surowym, a prace budowlane strona prowadziła jeszcze w tym miesiącu, natomiast druga nieruchomość sprzedana została w stanie surowym zamkniętym, a prace budowlane prowadzone były przez nią jeszcze w miesiącu sprzedaży.

W ocenie organu odwoławczego na skutek powyższych działań strona wypełniła dyspozycję art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż okoliczności sprzedaży wskazują na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Podejmując decyzję o sprzedaży całego domu, podjęła równocześnie działania zmierzające do podziału gruntu, a tym samym wyodrębnienia dwóch nieruchomości oraz wykazała zamiar sprzedaży zarówno jednej, jak i drugiej działki gruntu zamieszczając w tym celu ogłoszenie w gazecie. Zatem strona podejmując poszczególne czynności miała zamiar, a więc intencję, sprzedaży poszczególnych działek wraz z posadowionymi na nich poszczególnymi częściami domu jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał zatem, iż organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał, iż stronie - z uwagi na brzmienie przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym - nie przysługuje prawo do zwrotu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 w/w ustawy. Wykazana we wniosku kwota w wysokości 3.743,00 zł nie podlega więc zwrotowi.

T. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej i orzeczenie zgodnie z wnioskiem skarżącego "[...]" z dnia 21 lutego 2006r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

– art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym oraz naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług przez wadliwe pojęcie, że skarżący dokonał sprzedaży nieruchomości wyczerpujące znamiona działalności gospodarczej, przez co stał się podatnikiem VAT.

– wadliwe ustalenie, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą oraz, że po sprzedaży pierwszej części bliźniaka nie odstąpił od zamiaru sprzedaży drugiej części budowanego domu, choć z dokumentów wynika, że "od września do grudnia 2005r. budował drugą część domu, doprowadzając ją do stanu surowego otwartego i dalszy brak środków zmusił skarżącego do zbycia i drugiej części bliźniaka".

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił podnoszone już w odwołaniu okoliczności rozpoczęcia budowy domu jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nabytej w 1999r. z zamiarem zapewnienia mieszkania rodzinie. Podkreślił, że jedynym powodem podziału działki i budowanego domu na dwie połowy był brak środków finansowych na kontynuowanie budowy. Ponieważ środki uzyskane ze sprzedaży jednej części okazały się niewystarczające na dokończenie części drugiej, podjął decyzję o jej sprzedaży. Stwierdził, że warunki rynkowe i sytuacja

w budownictwie zwłaszcza ceny materiałów i usług spowodowały konieczność zbycia nieruchomości. Z całą pewnością nie było to prowadzenie działalności gospodarczej

w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

Argumentuje, że nie prowadził działalności gospodarczej ani jednorazowo ani

w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności częstotliwie. Po pierwsze, była to jedyna nieruchomość, a dwa, że skarżący usiłował spełnić swoje marzenia o domu dla rodziny i robił wszystko by znaleźć środki na jego wybudowanie

i wreszcie trzy, gdy skonstatował, że nie da rady wybudować, wykorzystał podział nieruchomości, by korzystniej ją sprzedać.

Pierwsza sprzedaż miała na celu zdobycie środków na wybudowanie dla siebie pozostałej części wydzielonego budynku, o czym świadczą prowadzone przez skarżącego prace do grudnia 2005. Jednakże uzyskane środki pozwoliły na wystawienie stanu surowego otwartego. Uzyskane środki nie pozwoliły na wykończenie domu, na zrobienie dachu, okien, drzwi, docieplenia, instalacji elektrycznej, c.o. i wod.-kan. Działania skarżącego podyktowane były tylko przemożną chęcią zapewnienia rodzinie godziwych warunków życia, nie zaś budowaniem domu na sprzedaż, co sugerują organy podatkowe tak pierwszej jak i drugiej instancji.

Zdaniem skarżącego z uwagi na wyrok NSA z 30.04.1999r. I SA/Lu 233/98, treść art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług i art.3 ust. 1 i 4 ust. 1 ustawy organy podatkowe bezzasadnie odmówiły mu zwrotu kwoty 3.743 zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że skarżący w postępowaniu przed organami podatkowymi nie podnosił, że sprzedaż pierwszej części nieruchomości miała na celu zdobycie środków na wybudowanie dla własnych celów pozostałej części wydzielonego budynku, o czym świadczą prace budowlane prowadzone do miesiąca grudnia 2005r. Powyższa argumentacja została podniesiona dopiero na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po tym, jak organ odwoławczy wykazał

w decyzji, że strona mimo uzyskania środków finansowych w kwocie 101.000 zł nie odstąpiła od zamiaru sprzedaży drugiej nieruchomości i przeznaczenia tej kwoty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych swojej rodziny, a kontynuowała prace budowlane, jedynie do grudnia 2005r. doprowadzając rozpoczętą budowę do stanu surowego zamkniętego. Powyższe pozwoliło na sfinalizowanie drugiej transakcji już za kwotę wyższą tj. 132.500 zł. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej powyższe działanie skarżącego dowodzi, że kontynuacja budowy trwała do czasu znalezienia kolejnych nabywców, a wykonane dodatkowo prace na budowie przełożyły się w konsekwencji na uzyskanie za tę część nieruchomości wyższej ceny sprzedaży.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1260) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracyjnych pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej

w skrócie p.p.s.a. podstawowym środkiem kontroli jest uchylenie zaskarżonej decyzji gdy sąd stwierdzi:

– naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

– naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

– inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

W świetle przytoczonych wyżej norm Sąd nie może bezpośrednio "orzec zgodnie z wnioskiem skarżącego "[...]" z dnia 21 lutego 2006r.", o co skarżący wnosi

w skardze, a mógłby jedynie uchylić decyzję, gdyby stwierdził, że zaistniała którakolwiek z wymienionych przesłanek do takiego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani przepisów Ordynacji podatkowej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawę prawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 2005r.

o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. nr 177, poz. 1468) zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy, osoba fizyczna ma prawo do zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych, m. innymi w związku z budową budynku mieszkalnego, udokumentowanych fakturami VAT wystawionymi od dnia 1 maja 2004r. do 31 grudnia 2007r.

Z przepisów ust. 5 pkt 1 i ust. 6 art. 3 wynika, że kwota zwrotu jest obliczona przez zastosowanie ustawowo określonych wskaźników procentowych do kwoty podatku VAT wynikającej z faktur, w granicach ustalonego ustawą maksymalnego limitu wartości zwrotu. Ustawodawca wprowadził dwa różne wskaźniki procentowe w tym zakresie, w zależności od tego, czy wydatki, które przedstawia wnioskodawca, jako podstawę uzyskania zwrotu stanowiły bądź stanowią podstawę do skorzystania

z odliczeń podatkowych tytułem tzw. ulg mieszkaniowych w oparciu o przepisy przejściowe dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych.

Należy zauważyć, że ustalony maksymalny limit wartości zwrotu został określony analogicznie jak w przypadku ulg w podatku dochodowym.

W art. 5 ustawy określono zasady ubiegania się przez osobę fizyczną o zwrot wydatków. W razie budowy budynku mieszkalnego wniosek może być złożony po zakończeniu inwestycji lub też wnioskodawca może żądać zwrotu wydatków w czasie trwania inwestycji – raz w roku. W pierwszym przypadku do wniosku należy dołączyć pozwolenie na użytkowanie budynku. W drugim – należy do niego dołączyć dokument określający stopień zaawansowania inwestycji, sporządzony przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane.

Z przedstawionych wyżej regulacji jednoznacznie wynika cel ustawy – okresowe zrekompensowanie wydatków na zakup materiałów budowlanych, zwiększonych wskutek podwyższenia stawki podatku VAT z 7 % do 22 % z dniem 1 maja 2004r., osobom fizycznym, jako konsumentom, ponoszącym ekonomiczny ciężar podatku VAT, w związku z zaspokajaniem własnych potrzeb mieszkaniowych.

Wobec tego odnosząc się do kwestii spornej tj. interpretacji art. 4 ust. 1 ustawy, Sąd stwierdza, że niezależnie od tego, czy osobie fizycznej, która sprzedała niezakończoną inwestycję mieszkaniową, można przypisać z tytułu tej sprzedaży przymiot podatnika VAT w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów

i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.) czy też nie, nie przysługuje jej prawo do zwrotu

z budżetu Państwa części wydatków z faktur zakupu materiałów budowlanych, albowiem przeniosła ona ciężar ekonomiczny podatku na nabywcę nieruchomości. Oczywistym bowiem i nie wymagającym dowodzenia jest fakt, że w cenie sprzedaży mieszczą się wszystkie poniesione wydatki.

Ponadto w przypadku sprzedaży inwestycji mieszkaniowej nie jest realizowany konstytucyjny cel ustawy – pomoc Państwa w zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli (art. 75 Konstytucji RP).

Ze staniu faktycznego bezspornie wynika, że skarżący z tytułu sprzedaży dwóch nieruchomości powstałych z podziału nieruchomości zabudowanej jednorodzinnym domem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej dwom nabywcom otrzymał należność znacznie przekraczającą poniesione wydatki na zakup materiałów budowlanych.

Być może, jak twierdzi skarżący w skardze, w momencie rozpoczęcia inwestycji nie miał on zamiary budowy "w celu sprzedaży". Niemniej, jak wynika to z akt sprawy,

a na co zwrócił uwagę Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, w toku postępowania nie przedstawił argumentacji, iż zamiar sprzedaży drugiej nieruchomości powziął dopiero w grudniu 2005r. Z jego wyjaśnień wynikało bowiem, że już w lipcu 2005r. poprzez ogłoszenie w "[...]" poszukiwał nabywców.

Organy podatkowe miały zatem prawo dokonać, dla oceny, czy przysługuje mu prawo do zwrotu wydatków, którego żądał, interpretacji art. 4 ust.1 ustawy w sposób, jaki został zaprezentowany w zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze przestawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.