Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2463/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Protokolant referent Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2021 r. sprawy ze skargi S.B. i A.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] (dalej jako "Wojewoda/organ") decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent/organ I instancji") z [...] marca 2018 r., nr [...] orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], o pow. [...] m2, wchodzącą w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...], z obrębu [...].

Powyższa decyzja Wojewody wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Nieruchomość w. położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret"). Zgodnie z art. 1 dekretu, nieruchomość w. przeszła na własność gminy [...]. Następnie od 1950 r. stała się własnością Skarbu Państwa. Obecnie, nieruchomość w. stanowi własność Miasta [...].

Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla [...] w W. z [...] lipca 2002 r., w dziale II wykazu wpisem jawnym z [...] listopada 1934 r. ujawniony jest jako właściciel nieruchomości w. J. B. - na mocy aktu zdziałanego z [...] kwietnia 1934 r. za Nr [...] przed A. S. notariuszem w W., na wniosek z [...] września 1934 r. k-1 księgi umów zatwierdzony orzeczeniem z [...] listopada 1934 r. k-11 księgi umów.

Pismem z [...] lipca 1947 r., Prezydent [...] upoważnił R. O., na podstawie art. 7 ust. 3 dekretu o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych w skutek wojny (Dz.U. Nr 37, poz. 181, dalej również jako "dekret o rozbiórce i naprawie budynków"), do naprawy budynku znajdującego się na nieruchomości w., na warunkach przewidzianych w art. 9 tego dekretu.

Na podstawie umowy zawartej [...] września 1947 r. z Zarządem Miejskim [...], R. O. wydzierżawił nieruchomość [...] na okres taki jaki dla amortyzacji nakładów poczynionych na odbudowę przypada według norm amortyzacyjnych określonych dekretem o rozbiórce i naprawie budynków.

Na podstawie umowy zawartej [...] lutego 1948 r. przed W. R. – notariuszem w W., Nr Rep. [...]pomiędzy R. O. a firmą "[...]" z siedzibą w W. przy ulicy [...] ([...] S.A., dalej jako "[...]"), R. O. oddał firmie "[...]" do eksploatacji i użytkowania nowowybudowny budynek, na okres przewidziany dekretem o rozbiórce i naprawie budynków, w zamian za odbudowę budynku znajdującego się na gruncie w. przy ulicy [...].

Pismem z [...] sierpnia 1950 r., Prezydium Rady Narodowej w [...] poinformowało, że R. O., w okresie od [...] października 1947 r. do [...] października 1967 r., czyli na okres 20 lat, przysługuje prawo użytkowania budynku zlokalizowanego na nieruchomości w. W piśmie tym stwierdzono również, że według oględzin z [...] czerwca 1947 r. znajdujący się na nieruchomości przy ulicy [...] budynek murowany 1-pietrowy uległ uszkodzeniu poprzez całkowite wypalenie.

[...] września 1950 r. Zarząd Nieruchomości Miejskich przekazał R. O. nieruchomość w. na podstawie protokołu, w którym wskazano, że R. O. objął całkowitą administrację tej nieruchomości do [...] października 1967 r.

Postanowieniem z [...] stycznia 1948 r., sygn. akt [...], Sąd Grodzki w W. przywrócił J. B. posiadanie nieruchomości w., jednakże wykonanie tego postanowienia miało nastąpić dopiero po ustaniu użytkowania budynku przez R. O., tj. w dniu [...] października 1967 r.

Pismem z [...] marca 1949 r. Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W. wystąpił w imieniu J. B. do Zarządu Miejskiego w [...] z wnioskiem o przyznanie mu prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w. przy ulicy [...].

Orzeczeniem administracyjnym z [...] czerwca 1953 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło J. B. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Jednocześnie stwierdzono, że wszystkie budynki położone na gruncie nieruchomości [...] przeszły na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie to zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1953 r., nr [...].

Pismem z [...] czerwca 1993 r. S. B. – spadkobierca J. B. wystąpił z wnioskiem o zwrot lub odszkodowanie za nieruchomość [...]. Wyjaśnił w nim, że jego ojciec J. B. po wojnie, ze względu na grożące mu represje ze strony ówczesnej władzy komunistycznej, nie mógł powrócić do kraju i objąć w posiadanie nieruchomości [...]. Mieszkając w Londynie poprzez swojego pełnomocnika adwokata H. H. złożył wniosek w Sądzie wraz z potrzebnymi dokumentami o przywrócenie posiadania nieruchomości.

Decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1953 r., nr [...], oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1953 r., nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Infrastruktury wyjaśnił, że kontrolowane w trybie nadzoru decyzje zostały wydane na skutek rozpatrzenia wniosku dekretowego złożonego przez podmiot nieuprawiony (Urząd Likwidacyjny). W aktach sprawy brak jest natomiast wniosku złożonego przez dawnego właściciela J. B. lub też informacji, że wyraził on zgodę na złożenie tego wniosku w jego imieniu przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W.

Wnioskiem z [...] lipca 2015 r. S. B., reprezentowany przez adwokat D. R., wystąpił z żądaniem ustalenia odszkodowania za "nieruchomość [...] /budynek mieszkalny o pow. [...] m2, kubaturze [...] m3, składający się z [...] pokoi, kuchni, łazienki i WC/" oraz "działka budowlana o pow. [...] m2, ozn. nr hip [...]".

Organ I instancji ustalił, że nieruchomość [...] stanowi obecne działkę ewidencyjnej nr [...], z obrębu [...], o powierzchni [...] m2 (zabudowaną budynkiem mieszkalnym położonym przy ul. [...]), dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...].

Po rozpoznaniu powyższego wniosku z [...] lipca 2015 r., Prezydent decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...] – utrzymaną następnie w mocy decyzją Wojewody z [...] stycznia 2019 r., nr [...], działając na podstawie m.in. art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121, ze zm., dalej jako "u.g.n.") – odmówił przyznania odszkodowania za za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], o pow. [...] m2, wchodzącą w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...], z obrębu [...]. Odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych organy wywiodły, że przyznanie odszkodowania za grunt w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n., może mieć miejsce tylko wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie obie przewidziane w nim przesłanki.

Organy podkreśliły, że spełnienie pierwszej z wymienionych przesłanek, czyli możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne, należało ocenić na podstawie istniejącego w dniu wejścia w życie dekretu planu zabudowania. Planem takim był ogólny plan zabudowania [...], zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Zgodnie z zapisem tego planu nieruchomość [...] była przeznaczona pod zabudowę luźną lub grupową o 2 kondygnacjach i do 30% powierzchni zabudowania. Powyższy plan zawierał wielkości maksymalne, a nie minimalne określone w danej strefie, jak również wysokość i gęstość zabudowań, których nie można było przekroczyć co oznacza, że nieruchomość [...] nie mogła być zabudowana budynkiem wyższym niż wskazany dla danej strefy. Organy wskazały więc, że nieruchomość w. przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, co oznacza, że ww. przesłanka została spełniona.

Oceniając spełnienia drugiej przesłanki, czyli ustalenia możliwości władania, przez dawnego właściciela, nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 r., organy przyjęły, że były właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Na poparcie tego stanowiska organy przytoczyły szczegółowy opis powojennych losów nieruchomości w., w szczególności wskazały, że w aktach sprawy znajduje się umowa zawarta przed dniem [...] kwietnia 1958 r. pomiędzy R. O. a firmą "[...]" z siedzibą przy ul. [...] z której wynika, że R. O. udzielił firmie "[...]" prawa przeprowadzenia robót budowlanych mających na celu odbudowę zniszczonego budynku na tej posesji na własny rachunek najemcy w zamian za eksploatację nowo wzniesionej budowli przez firmę "[...]". Firma "[...]" odbudowała własnym kosztem zniszczony budynek zawierający siedem izb mieszkalnych oraz pomieszczenia gospodarcze. Budynek był zamieszkiwany przez inne osoby niż poprzedni właściciel, na dowód czego organy wskazały na: umowę wstępną dzierżawy z [...] sierpnia 1950 r. zawartą pomiędzy działającym w imieniu firmy "[...]" E. R. a J. i Z. M. dotyczącą lokalu nr [...], oraz pisma E. R. z [...] października 1957 r. do Prezydium Stołecznej Rady Narodowej i z [...] marca 1959 r. do Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Komunalnej przy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...]. Organy podniosły, że sam wnioskodawca (S. B.), czyli syn poprzedniego właściciela przyznał w piśmie z [...] czerwca 1993 r., że jego ojciec nie wrócił do kraju po wojnie i dlatego nie objął w posiadanie nieruchomości w. Organy podniosły także, że J. B., mieszkając w Londynie poprzez swojego pełnomocnika adwokata H. H., złożył stosowny wniosek w Sądzie i na mocy postanowienia Sądu Grodzkiego w W. z [...] stycznia 1948 r. przywrócono mu posiadanie przedmiotowej nieruchomości, lecz dopiero po ustaniu użytkowania budynku przez R. O., któremu to uprzednio przyznano na 20 lat prawo użytkowania nieruchomości w. w zamian za remont budynku.

Skargę na decyzję Wojewody z [...] stycznia 2019 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. B., reprezentowany przez adwokata D. R., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 2 u.g.n.;

2) przepisów art. 7 ust. 1 i 2 dekretu;

3) przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 7a, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów, w szczególności podniesiono, że zgodnie z art. 215 ust. 2 u.g.n. oraz utrwalonym orzecznictwem sądowym, otrzymanie odszkodowania za dom jednorodzinny nie jest uzależnione od utraty władania, w przeciwieństwie do sytuacji otrzymania odszkodowania za działkę, które jest uzależnione od utraty władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. Według autora skargi, chodzi o faktyczne pozbawienie władania i udowodnienie, że nie istniała możliwość władania działką przez poprzedniego właściciela. Wskazano zatem, że organy orzekające w niniejszej sprawie błędnie przyjęły, że ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, że były właściciel przedmiotowej nieruchomości został pozbawiony faktycznie władania nią i nie mógł "efektywnie" władać przedmiotową nieruchomością od roku 1947 r. W ocenie pełnomocnika skarżącego, przywrócone posiadanie, co miało miejsce w niniejszej sprawie [...] stycznia 1948 r., uważa się za nieprzerwane.

Wskazano ponadto, że nieruchomość w. nigdy nie była mieniem opuszczonym ani poniemieckim, zaś wniosek o ustanowienie własności czasowej został prawidłowo złożony przez jednego z dwóch pełnomocników J. B. Skoro więc wniosek Urzędu Likwidacyjnego został złożony w ustawowym terminie, a prawidłowo złożonego (przez pełnomocnika dawnego właściciela) nie odnaleziono, należy przyjąć, zdaniem autora skargi, że został on złożony za zgodą lub w porozumieniu z pełnomocnikami właściciela. Podniesiono więc, że J. B. nie musiał wyrażać zgody na działanie Urzędu Likwidacyjnego, w jego imieniu działali bowiem ustanowieni pełnomocnicy.

Mając powyższe na uwadze, pełnomocnik skarżących podniósł, że organ powinien ponownie przeanalizować całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem bądź uznania prawidłowości złożonego wniosku dekretowego bądź uznania faktycznej możliwości władania nieruchomością w kontekście postanowienia o przywróceniu posiadania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 13 sierpnia 2019 r. Sąd odrzucił skargę. Na skutek autokontroli, postanowieniem z 15 listopada 2019 r. Sąd uchylił postanowienie z 13 sierpnia 2019 r.

[...] lipca 2020 r. zmarł S. B., w miejsce którego wstąpiły – jako jego spadkobiercy – żona S. B. oraz córka A. M., które poparły złożoną skargę oraz ustanowiły pełnomocnika w osobie adwokata D. R.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 września 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, o czym strony zostały powiadomione.

Za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] października 2021 r. pełnomocnik skarżących wniósł o odroczenie terminu rozprawy. Sąd nie uwzględnił powyższego wniosku i sprawę rozpoznał na rozprawie w dniu 15 października 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności odnieść się należy do nieuwzględnionego wniosku pełnomocnika skarżących o odroczenie rozprawy. Wskazać należy przede wszystkim, że przedmiotowy wniosek, przesłany do Sądu w formie scanu za pośrednictwem poczty elektronicznej, nie został w należyty sposób podpisany przez pełnomocnika – stosownie do wymogów określonych w art. 46 § 2a p.p.s.a., tj. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, profilem zaufanym lub podpisem osobistym. Niezależnie od tego, żądanie odroczenie terminu rozprawy zostało umotywowany tym, że z uwagi na obawy związane z pandemią koronawirusa oraz brakiem możliwości odbycia rozprawy przez pełnomocnika przy użyciu oprogramowania Webex pozwalającego na przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku w trybie art. 15zzs4 ust. 2 specustawy covidowej, udział w niej adwokata D. R. jest niemożliwy.

Zgodnie z art. 109 p.p.s.a., rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecność. Obecność stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest obowiązkowa, aczkolwiek jest ich uprawnieniem. Zgodnie z art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.

W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżących wnosząc ponownie o odroczenie kolejnego terminu rozprawy w sprawie (pierwszy raz termin rozprawy zaplanowanej na [...] lipca 2020 r. został odwołany na wniosek adwokata D. R.), nie wykazał, ażeby stan zdrowia pełnomocnika, czy też sytuacja epidemiologiczna w kraju, stanowiły niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające pełnomocnikowi obecność na rozprawie w dniu 15 października 2021 r., a tym bardziej obronę praw skarżących chociażby poprzez przedstawienie stanowiska w sprawie w formie pisma procesowego bądź przez udzielenie substytucji innemu pełnomocnikowi do działania w sprawie w imieniu skarżących. Ani pełnomocnik, ani skarżący nie przedłożyli w postępowaniu dodatkowych informacji czy pism procesowych. Przede wszystkim jednak wbrew twierdzeniu zawartemu w kopii pisma wniesionego pocztą elektroniczną w przeddzień rozprawy, tj. 13 października 2021 r., pełnomocnik nie wskazał żadnego dowodu potwierdzającego, że jego stan zdrowia uniemożliwiał uczestnictwo w rozprawie. Z kolei, obawy o własne zdrowie z powodu pandemii koronawirusa (trwającej w Polsce od marca 2020 r.) i związana z tym chęć przyjęcia trzeciej dawki szczepionki przeciw COVID-19 nie jest, zdaniem Sądu, nadzwyczajną okolicznością uniemożliwiającą udział pełnomocnika w rozprawie. Wniosek zmierzał w istocie wyłącznie do dalszego przedłużania postępowania sądowego.

Uwzględniając zatem powyższe, Sąd orzekający uznał, że kolejne odroczenie terminu rozpoznania niniejszej sprawy będzie nie do pogodzenia z wyrażonym w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nakazem rozpatrywania spraw bez zbędnej zwłoki oraz sformułowaną w art. 7 p.p.s.a. zasadą szybkości postępowania, zgodnie z którą sprawy powinny być rozstrzygane na pierwszym posiedzeniu. Z powyższych względów Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy.

Przechodząc natomiast do meritum sprawy Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji stanowi art. 215 ust. 2 u.g.n., który reguluje kwestie związane z możliwością przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte dekretem. Zgodnie z jego treścią, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Przepis ten przewiduje po pierwsze możliwość uzyskania odszkodowania za dom jednorodzinny, przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: 1) grunt i dom podlegały przepisom dekretu; 2) dom przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r.; 3) dom był domem jednorodzinnym.

Z kolei kryteria przyznania odszkodowania za działkę wchodzącą w skład nieruchomości [...] zostały uregulowane w następujący sposób: po pierwsze – działka (zabudowana lub niezabudowana), przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. Oba te warunki również muszą być spełnione łącznie.

Oznacza to, że brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość.

Jak wynika z akt sprawy, w terminie ustawowym wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej nie został złożony przez dawnego właściciela nieruchomości [...] (J. B.). Wniosek taki nie został bowiem odnaleziony. Podobnie brak jest w aktach sprawy jakiegokolwiek wniosku w tym zakresie złożonego przez umocowanych przez J. B. pełnomocników, bądź też dowodu na to, że wyrazili oni zgodę na złożenie tego wniosku w imieniu J. B. przez Urząd Likwidacyjny. Sam J. B., co nie jest w sprawie kwestionowane, po zakończeniu wojny nie powrócił do Polski i zmarł w Londynie w dniu [...] czerwca 1978 r.

Odnosząc się natomiast do podniesionej w skardze okoliczności złożenia w terminie wniosku dekretowego przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W., na który zgodę mieli wyrazić pełnomocnicy J. B., Sąd wyjaśnia, że grunty [...] nie mogły być traktowane jako mienie opuszczone (porzucone), a tym samym do gruntów tych nie miały zastosowania przepisy określające funkcjonowanie urzędów likwidacyjnych. Złożony przez Urząd Likwidacyjny wniosek nie mógł więc odnieść skutku w stosunku do poprzedniego właściciela i jego następców prawnych. Urząd Likwidacyjny nie był co do zasady podmiotem właściwym do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu. Jeżeli Urząd Likwidacyjny, w stosownym terminie, w imieniu byłych właścicieli i za ich zgodą (lub w porozumieniu z nimi) złożył taki wniosek, to oczywiście wniosek taki byłby prawnie skuteczny. Z taką sytuacja nie mam jednak do czynienia w niniejszej sprawie, co znalazło odzwierciedlenie również w uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury i Rozwoju z [...] czerwca 2015 r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1953 r., nr [...], oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1953 r., nr [...].

Wyjaśnić należy również, że z mocy samego prawa, tj. art. 5 dekretu, budynek posadowiony na gruncie [...] stanowił odrębny przedmiot własności dawnego jej właściciela, o ile przepisy szczególne nie stanowiły inaczej. Własność publiczna rozciągała się w takiej sytuacji jedynie do gruntu (art. 1 dekretu). W razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodziły na własność gminy (art. 8 dekretu). A zatem, w skutek nieuwzględnienia wniosku dekretowego (decyzja odmowna), ewentualnie nie złożenia wniosku w terminie, stosownie do art. 8 dekretu, następowało przejście własności budynku na gminę, a od 1950 r., z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) - na Państwo. Stanowiło to wyłom w zasadzie superficies solo cedit. Właściciel gruntu (gmina lub Państwo) stawał się wówczas zarazem właścicielem posadowionego na nim budynku. Jeżeli następnie wadliwa decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku złożonego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu została wyrugowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności następował upadek z mocą wsteczną, przewidzianego w art. 8 dekretu skutku prawnorzeczowego decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku dekretowego, co uzasadniało kwalifikowanie budynku jako odrębnego od gruntu nieruchomości w. przedmiotu własności dawnego właściciela lub jego następców prawnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 października 2012 r., sygn. akt I CSK 160/12, LEX nr 1265540).

W realiach niniejszej sprawy, niewątpliwie brak jest skutecznie złożonego wniosku dekretowego.

W tej zatem sytuacji, na mocy art. 8 dekretu, odbudowany na gruncie przy ulicy [...] w W. budynek – już od 1950 r. stanowił własność Skarbu Państwa, stanowiąc jego część składową w rozumieniu art. 48 k.c.

Prawidłowo zatem Prezydent w swojej decyzji z [...] marca 2018 r., nr [...] orzekł o odmowie przyznania odszkodowania za całość nieruchomości (grunt + budynek) położonej w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowiącej obecnie działkę nr [...], z obrębu [...], słusznie przyjmując, że w tym przypadku mamy do czynienia z jedną nieruchomością – działką zabudowaną budynkiem mieszkalnym.

Sąd stwierdza przy tym, że z uzasadnień zaskarżonych decyzji nie wynika bynajmniej aby organy rozważały kwestię spełnienia przesłanek do odszkodowania za dom jednorodzinny, a takie żądanie również zostało zawarte we wniosku S. B. z 2015 r., obok żądania odszkodowania za grunt, co świadczy zdaniem Sądu, o naruszeniu dyspozycji art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Niemniej jednak, jak bezsprzecznie wskazano powyżej, już przed 8 kwietnia 1958 r. budynek posadowiony na działkę przy ulicy [...] w W. był własnością państwową, co nie uszło jednak uwadze organów orzekających, które zwróciły wskazały na tę okoliczność w uzasadnieniu swoich decyzji.

Powyższa okoliczność z kolei, niewątpliwie uniemożliwia przyznanie odszkodowania za dom jednorodzinny na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. Wszystkie warunki, o których tam mowa, muszą być bowiem spełnione łącznie.

W ocenie Sądu, znaczy to tyle, że stwierdzone powyżej naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy, wszak nie mogłyby zostać wydane w niniejszej sprawie inne rozstrzygnięcia niż te zaprezentowane przez organy w zaskarżonych decyzjach, czyli odmowa przyznania odszkodowania za nieruchomość w.

Przechodząc do analiza przesłanek odszkodowania za działkę, Sąd stwierdza, że w tym przypadku organy administracji obu instancji właściwie oceniły materiał dowodowy, czemu dały wyraz w uzasadnieniach decyzji, i wydały prawidłowe rozstrzygnięcia zasadnie przyjmując, że w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek, wymienionych w treści art. 215 ust. 2 u.g.n. warunkujące przyznanie odszkodowania, a co za tym idzie brak było możliwości uwzględnienia zgłoszonego wniosku o odszkodowanie za grunt w.

Bezsporne w niniejszej sprawie pozostaje zaistnienie pierwszej z przesłanek zawartej w art. 215 ust. 2 u.g.n. Jak słusznie wskazały organy orzekające w sprawie, zgodnie z ogólnym planem zabudowania [...], zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., nieruchomość [...] przy ulicy [...] była przeznaczona pod zabudowę luźną lub grupową o 2 kondygnacjach i do 30% powierzchni zabudowania. Oznacza to, że przedmiotowa nieruchomość mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne – także o parametrach mniejszych, a zatem spełniona została pierwsza przesłanka umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.

Jednocześnie organy obu instancji prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie nie została spełniona druga przesłanka wynikająca z treści art. 215 ust. 2 u.g.n., wymagająca, aby poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 r.

Z archiwalnych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika bowiem, że w dacie wejścia dekretu w życie na przedmiotowym gruncie przy ulicy [...] w W. znajdował się 1-pietrowy budynek murowany o przeznaczeniu mieszkalnym, składający się z 7 izb, zakwalifikowany do odbudowania.

Dzierżawcą przedmiotowego budynku od [...] września 1947 r. był R. O. – vide: umowa z [...] września 1947 r., który następnie zlecił jego odbudowę firmie [...], w zamian za prawo eksploatacji i użytkowania pomieszczeń w wyremontowanym budynku przy ulicy [...] na czas określony amortyzacji wkładu na remont i odbudowę – vide: umowa z [...] lutego 1948 r.

Następnie Firma [...] oddała w najem poszczególne lokale w tym budynku osobom trzecim (E. R. i W. R., oraz J. M. i Z. M.) na okres nie mniejszy niż okres amortyzacji nakładów poczynionych przez firmę [...] na odbudowę budynku przy ulicy [...] - vide: umowy z [...] sierpnia 1950 r. oraz [...] stycznia 1951 r., pisma E. R. z [...] października 1957 r. oraz [...] marca 1959 r., pismo J. M. z [...] marca 1960 r.

Z kolei, od [...] września 1950 r. R. O. objął całkowitą administrację nieruchomości przy ulicy [...] składającej się z placu oraz budynku frontowego murowanego jednopiętrowego na okres 20 lat do [...] października 1967 r. – vide: pismo Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1950 r., protokół przekazania nieruchomości z [...] września 1950 r.

W ocenie Sądu, powyższe okoliczności niewątpliwie świadczą o tym, że przed [...] kwietnia 1958 r. nastąpiła utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością przy ulicy [...] przez jej byłego właściciela – J. B., który zresztą nigdy nie powrócił do kraju po wojnie. Pomimo przywrócenia J. B. posiadania nieruchomości [...] na mocy postanowienia z [...] stycznia 1948 r., sygn. akt [...], przez Sąd Grodzki w W., wykonanie tego postanowienia miało nastąpić dopiero po ustaniu użytkowania budynku przez R. O., tj. w dniu [...] października 1967 r.

Użytkowanie budynku (od 1947 r.) zlokalizowanego na działce przy ulicy [...] oraz przejęcie administracji całą nieruchomością (od 1950 r.) przez R. O. spowodowało bowiem, zdaniem Sądu, utratę faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przez jej byłego właściciela oraz uniemożliwiło podejmowanie przez niego i jego pełnomocników jakichkolwiek autonomicznych decyzji wobec tej nieruchomości. Przeciwny pogląd prowadziłby do wadliwego wniosku, że dawny właściciel nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa i administrowanej przez jego dzierżawcę, mógłby władać tą nieruchomością w rozumieniu efektywnego korzystania z niej lub posiadania możliwości takiego korzystania, choćby nie czynił z niej użytku. Powyższy pogląd jest tym bardziej błędny, gdy uwzględni się okoliczność, że w budynku przy ulicy [...] co najmniej od 1950 r. (w tym [...] kwietnia 1958 r. i później) faktycznie mieszkali lokatorzy. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że ani z prawnego punktu widzenia ani także uwarunkowań historycznych istniejących w okresie istotnym z punktu widzenia rozpoznania sprawy tj. lat 1947-1958, władanie nieruchomością przez dawnego jej właściciela, z pominięciem wyznaczonego administratora nie mogło mieć miejsca.

Faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. odnosi się do stanu faktycznego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2006 r., sygn. I SA/Wa 2138/05, Lex nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 1998 r., sygn. IV SA 311/96, Lex nr 45948). Nie może zaś budzić wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawy nie miała ona miejsca.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd orzekający uznał, że w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji słusznie stwierdziły, że nie została spełniona druga z przesłanek art. 215 ust. 2 ug.n., mówiąca o tym, że odszkodowanie może być przyznane za działkę, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.