Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1532/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, 2, 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K.S. , P.S. i M.P. na decyzję Wojewody [....] z dnia 5 sierpnia 2011 r., nr [....] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Prezydent Miasta K. , na podstawie art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 102 póz. 651 ze zm.) oraz art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 ze zm.), odmówił ustalenia i wypłaty na rzecz K.S. , P.S. M.P. i M.P. odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 1 o pow. 0,0697 ha obr. [...] jedn. ewid. [...], zajętą -zdaniem wnioskodawców - pod drogę publiczną: ulicę [...] w K.

W uzasadnieniu organ l instancji podał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem K.S. , P.S. oraz M.P. z dnia 24 listopada 2005 r., sprecyzowanym w dniu 29 listopada 2005 r. W dniu 13 grudnia 2005 r. o odszkodowanie za w/w nieruchomość wystąpiła M.P. . Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę K. własności nieruchomości położonej w jedn. ewid. [...] obr. [...] , oznaczonej jako działka 1 o pow. 0,0697 ha, objętej Kw [...], stanowiącej 31 grudnia 1998 r. współwłasność Z.M.P. i E.F.P. na prawach wspólności ustawowej w 1/5 cz., M.P. w 1/5 cz., M.P. w 2/5 cz. oraz K.S. i P.S. na prawach wspólności ustawowej w 1/5 cz., zajętej pod drogę gminną- ul [...] w K.

Organ l instancji ustalił, że w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami działki nr 2 obr. [...] ewid. K. –P. byli: Z.P. i E.P. , M.P. , B.P. , A.P. oraz K.S. i P.S. . Spadek po zmarłej B.P. nabył A.P. natomiast spadek po zmarłym A.P. M.P. Umową sprzedaży z dnia 7 maja 2009 M.P. zbyła swój udział wynoszący 4/10 cz. we współwłasności w w/w nieruchomości na rzecz E.U , i I.M. po połowie. Działka nr 2 o pow. 0,0704 ha, objęta księgą wieczystą KW [...] operatem [...] zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 12 lipca 1995 r. nr [...] zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr 3 o pow. 0,0697 ha.

Organ l instancji wskazał, że z treści art. 73 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. wynika, że muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki dające podstawy do stwierdzenia w drodze deklaratoryjnej decyzji wojewody przejścia własności nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z nimi dana nieruchomość winna w dniu 31 grudnia 1998 r. być: zajęta pod drogę publiczną, pozostawać we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, stanowić własność innych podmiotów niż Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek powoduje niemożność zastosowania trybu wynikającego z ww. przepisu. Ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę K. własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 3 , wskazując, że nieruchomość nie pozostawała we władaniu podmiotu publicznego. W konsekwencji należało również odmówić ustalenia i wypłaty odszkodowania za wskazaną we wniosku nieruchomość.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli K.S. , P.S. i M.P. , którzy wskazali, że nie zgadzają się z decyzją. Wskazali, że przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. zostały spełnione. Przedmiotowa nieruchomość została zajęta pod drogę publiczną. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta K. z 16 listopada 1994 roku działka nr 3 była zajęta pod ulicę [...] w momencie przyjęcia Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. natomiast zgodnie z potwierdzeniem [...] Zarządu Komunalnego w/w działka była faktycznie zajęta pod ulicę [...] "w okresie do dnia, a tym bardziej w dniu 31 grudnia 1998 roku i stanowiła jej pas drogowy" (oświadczenie z 11 grudnia 2002 roku). Nadto władanie nieruchomością "zarządca ulicy, czyli Zarząd Komunalny", potwierdził protokołem z dnia 5 marca 1998 roku pozimowego przeglądu dróg.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] Wojewoda i, na podstawie art. 138 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji. Podniósł, że w art. 73 ust. 3 ww. ustawy ustawodawca wskazał, że podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1 jest ostateczna decyzja wojewody. Ostateczna decyzja wojewody, stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, stanowi wyłączny dowód nabycia własności. W decyzji takiej zostaje potwierdzony fakt przejęcia nieruchomości, a także jej dokładny obszar i położenie, co jest elementem koniecznym przy ustalaniu odszkodowania. Dlatego też do czasu pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. organy administracyjne nie mogą pomijać treści tej decyzji i jej skutków prawnych. Taki akt jest prawomocny dopóty, dopóki nie zostanie wzruszony, w stosownych trybach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Odmowa nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę K. własności przedmiotowej nieruchomości skutkuje odmową ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. nie może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu odwoławczym. Takie wątpliwości odwołujący mogli zgłaszać składając odwołanie od ww. decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli P.S. K.S. i M.P. Ponownie argumentowali, że posiadana przez nich nieruchomość została przejęta pod drogę publiczną tj. ul. [...] w K. Wskazali, że domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz "w konsekwencji doprowadzenie do wzruszenia ostatecznej decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. [...] ".

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.98.133.872 z późn.zm.), będącym podstawą prawną zaskarżonej decyzji, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W myśl ust. 2 tego artykułu odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Podstawą ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1 jest ostateczna decyzja wojewody. Stosownie zaś do ust. 4 art.74 odszkodowanie za tak przejęte nieruchomości zajęte pod drogi ustalane i wypłacane jest przez właściwego starostę na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r, po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Cytowany przepis znajduje zatem zastosowanie wobec wszystkich nieruchomości spełniających warunki określone w ust. 1, niezależnie od okoliczności, w jakich nastąpiło zajęcie nieruchomości i wybudowanie drogi publicznej. Natomiast potwierdzenie wywłaszczenia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną następuje w drodze decyzji wojewody (art. 73 ust. 3). Decyzja taka nie tworzy nowego stanu prawnego, potwierdza jedynie stan prawny istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r., ma więc charakter deklaratoryjny. Stanowi ona wiążące potwierdzenie dokonanych ex legę zmian w sytuacji prawnej określonych podmiotów, co wywołuje skutki ex tunc (od chwili, gdy dany stan prawny zaistniał). Zatem rolą decyzji wydanej na podstawie art. 73 przepisów wprowadzających jest potwierdzenie wywłaszczenia konkretnej nieruchomości od dnia 1 stycznia 1999 r.

W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz m.in. wyrok NSAz dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt l OSK 1746/06, Lex nr 337035) i Sądu Najwyższego (patrz wyrok SN z dnia 16 maja 2002 r. sygn. akt IV CKN 1071/00, OSNC 2003 r. z. 9, póz. 120) podkreśla się, że chociaż przepis art. 73 ust. 1 ustawy wywołuje skutki cywilnoprawne w postaci przejścia prawa własności, to z faktu, że podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia własności nieruchomości na Skarb Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego nieruchomości jest ostateczna decyzja wojewody wynika, że do wylegitymowania się przez podmiot, który powołuje się na takie nabycie nieruchomości konieczne jest okazanie decyzji stwierdzającej przejście z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogi publiczne na rzecz tych podmiotów.

Bez takiej decyzji., mającej deklaratoryjny charakter, nie jest też możliwe przyznanie uprawnionym odszkodowania w trybie art. 73 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (patrz m.in. powołany ostatnio wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2007 r, sygn. akt l OSK 1746/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt ł SA/Wa 1/06, Lex nr 219247).

Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że we wnioskach z dnia 24.11.2005 r. (k. [...] akt administracyjnych), z dnia 28.11.2005 r. (k.[...]) oraz z dnia 13.12.2005 r. (k. [...]) wnioskodawcy domagali się wypłacenia odszkodowania w trybie art.73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Na ten właśnie tryb powoływali się również w odwołaniu wniesionym od decyzji organu l instancji.

Ostateczną decyzją z dnia [...].02.2010 r. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę K. własności nieruchomości położonej w jedn. ewid. [...] obr. [...], oznaczonej jako działka 1 o pow. 0,0697 ha, objętej Kw [...], stanowiącej 31 grudnia 1998 r. współwłasność Z.M.P. i E.F.P. na prawach wspólności ustawowej w 1/5 cz., M.P. w 1/5 cz., M.P. w 2/5 cz. oraz K.S. i P.S. na prawach wspólności ustawowej w 1/5 cz., zajętej pod drogę gminną - ul. [...] w Krakowie (k. [...] akt).

Rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd nie jest władny do skontrolowania zgodności z prawem decyzji Wojewody z dnia [...].02.2010 r., bowiem w myśl przepisu art. 134 §1 p.p.s.a Sąd administracyjny uprawniony jest do orzekania jedynie w granicach danej sprawy.

Stwierdzić zatem należy, że bez ostatecznej decyzji wojewody, potwierdzającej wywłaszczenie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (art. 73 ust. 3), nie jest możliwe przyznanie uprawnionym odszkodowania w trybie art. 73 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Dlatego też, nie stwierdzając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego przy wydaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem.

Na marginesie wskazać jedynie należy, że stosownie do treści art.129 ust.5 pkt 3) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.10.102.651 j.t. z późn.zm.) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W przedłożonych aktach administracyjnych znajduje się potwierdzona z oryginałem kserokopia decyzji z dnia [...]12.1986 r. (k. [...]), którą zatwierdzono projekt podziału nieruchomości i orzeczono, że część nieruchomości wchodzącej w skład projektowanej ulicy [...] z mocy prawa staje się własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem ustalonym wg zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wypłata odszkodowania miała nastąpić wg odrębnej decyzji. Ponieważ organ przeprowadził postępowanie, zgodnie z żądaniem, w trybie art.73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w rozpatrywanej sprawie dokument ten nie mógł stanowić podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Może mieć natomiast istotne znaczenie w sprawie rozstrzyganej w trybie art.129 ust.5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę - jako nieuzasadnioną- należało oddalić.