Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 302/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.2, art.3
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art.138 ust.1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art.51 ust. 1 i 2.
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 oddala skargę.


UZASADNIENIE

J.K., działając jako producent rolny, wystąpił w dniu 05.05.2005 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, wnioskując o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 9,94 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni 8,55 ha.

Decyzją z dnia 4 maja 2006 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł do powierzchni 9,94 ha i uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości [...] zł do powierzchni 8,55 ha..

W związku z otrzymaniem informacji z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny, o zawartej przez J.K. umowie dzierżawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 4 maja 2006 r. sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005.

Decyzją z dnia 19 marca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił dotychczasową decyzję i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 13 sierpnia 2009 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Decyzją z dnia 20 października 2009 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił dotychczasową decyzję z dnia 4 maja 2006 r. i odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2005 nakładając sankcje w wysokości [...] zł oraz odmówił uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2005 nakładając sankcje w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że w 2005 roku J.K. nie był posiadaczem i nie uprawiał gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zatem zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) – zwana w dalszej części Ustawą, płatności mu nie przysługują.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez J.K. odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 18 stycznia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, iż J.K., na podstawie umowy dzierżawy z dnia 31 grudnia 2002 r. wydzierżawił gospodarstwo rolne A.L. Organ podkreślił, że do otrzymania płatności uprawniony jest posiadacz zadeklarowanych działek, a samo dysponowanie tytułem własności do gruntu nie jest podstawą ich przyznania. Zgodnie bowiem z art. 2 ust 1 i 2 oraz art. 3 Ustawy, do otrzymania płatności konieczne jest spełnienie warunków dla uznania za producenta rolnego, który posiada i utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, grunty rolne oraz złożenie wniosku obejmującego użytkowane grunty, którego rozpatrzenie następuje w formie decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przesłanki niezbędne do otrzymania płatności określone są więc ustawowo i nie jest możliwe w drodze umowy cywilnoprawnej, czy też na drodze uzgodnień między posiadaczem samoistnym a zależnym ustalenie, że o płatności we własnym imieniu wystąpi oraz otrzyma je osoba nieuprawniona, która następnie przekaże je innej osobie.

Organ nie znalazł również podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa poprzez nieprawidłowe w ocenie wnioskodawcy pouczenie o przysługujących mu uprawnieniach do złożenia wniosku. Z dokonanych przez organ ustaleń wynika bowiem, że rolnicy byli informowani, iż płatności należą się faktycznemu użytkownikowi działek ewidencyjnych oraz rolnych zadeklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności ONW.

Dyrektor ARiMR za prawidłowe uznał także nałożenie na wnioskodawcę sankcji na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 178212003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.) oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. L 141 z 30.4.2004 ze zm.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie mocy decyzji z dnia 4 maja 2006 r.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że przed wystąpieniem z wnioskiem o dopłaty uzyskał od Kierownika ARiMR informację, że możliwe jest uzyskania płatności przez właściciela, pod warunkiem, że z dopłat do gospodarstwa rolnego nie będą korzystać zarówno właściciel jak i dzierżawca. Informacja taka została przekazana przez ówczesnego Kierownika Biura i pracowników Agencji. Wskazał również, że otrzymane przez niego płatności zostały przekazane dzierżawcy i wykorzystane przez niego na prowadzanie gospodarstwa rolnego, co potwierdzają przesłuchani w sprawie świadkowie. W tym stanie rzeczy skarżący uznał, że nie doszło przez niego do naruszenia przepisów prawa , a tym samym brak jest podstaw do zwrotu przyznanych płatności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga wnioskodawcy nie jest zasadna.

Podstawę przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych stanowi ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). W myśl art. 2 ust. 1 i 2 Ustawy płatność udzielana jest producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącemu posiadaczem gospodarstwa rolnego, do znajdujących się w jego posiadaniu gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska oraz gdy łączna powierzchnia posiadanych działek rolnych jest nie mniejsza niż 1 ha.

Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu. Celem płatności bezpośrednich do gruntów jest bowiem wspieranie działalności rolniczej posiadaczy gospodarstw rolnych (nazwanych producentami rolnymi), którzy utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony, to takie wsparcie powinno odnosić się do osób faktycznie użytkujących grunty na działalność rolniczą. Sam tytuł prawny do gruntu nie został przewidziany jako przesłanka konieczna do ubiegania się o wspomniane świadczenia, albowiem do realizacji działalności rolniczej wystarczające jest posiadanie. Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności bezpośrednich udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy) a nadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie, i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych. Sama możność władania gruntami rolnymi na podstawie prawa własności nie jest wystarczająca, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętej filozofii przyznawania płatności jest fakt, że właściciel nie może otrzymać takich dopłat za działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że wnioski o dopłaty zostały złożone przez J.K., nie będącego producentem rolnym w rozumieniu przywoływanych przepisów. Za takiego uznać bowiem należało osobę, której grunty zostały przez wnioskodawcę wydzierżawione. Przysługujący skarżącemu tytuł własności nie uprawniał go do uzyskania płatności bezpośrednich, albowiem nie wykonywał na nich faktycznego władztwa połączonego z użytkowaniem gruntu. Możliwość przyznania płatności jest uzależniona od posiadania działek rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. Konieczną przesłanką przyznania płatności jest "posiadanie" gruntów rolnych, a więc faktyczne władanie nimi. Nie chodzi tu o legitymowanie się prawem własności do tych działek, lecz o ich rzeczywiste użytkowanie.

Zapatrywania Sądu na powyższą kwestię nie zmienia przy tym fakt, że uzyskane przez skarżącego płatności były następnie przekazywane dzierżawcy gruntów. Do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności i do jej otrzymania uprawniony jest bowiem producent rolny, a więc faktyczny posiadacz i użytkownik gruntów rolnych. Złożenie tego wniosku przez właściciela nie będącego producentem rolnym i uzyskanie przez niego płatności, stanowi naruszenie przepisów art. 2 ust. 1 i 2 Ustawy i uchybienia tego nie sanuje w żadnym wypadku przekazanie środków pieniężnych faktycznemu użytkownikowi gruntów. Podkreślić należy, że przepisy odnoszące się do przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących. Podstawowym warunkiem do uzyskania tych płatności jest posiadanie gruntów rolnych i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Nie mają w tym przypadku znaczenia ustalenia zawarte między dzierżawcą a wydzierżawiającym w przedmiocie tego, kto wystąpi z wnioskiem o uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W konsekwencji za prawidłowe Sąd uznaje stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż został błędnie poinformowany o trybie postępowania i swoich uprawnieniach w sprawie składania wniosków o przyznanie płatności, Sąd pragnie wskazać, że kontrola zaskarżonego aktu odbywa się z punktu widzenia zgodności rozstrzygnięcia z przepisami prawa. Mając na uwadze przywoływane wyżej przepisy Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organu administracyjnego nie jest wadliwe i odpowiada prawu. Ponadto akta sprawy nie wskazują na to, aby przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu. Organ prawidłowo uznał, ze w sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania, strona miała zagwarantowaną możliwość wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, a podnoszone przez wnioskodawcę zarzuty podlegały sprawdzeniu przez organ administracyjny. W szczególności badaniu podlegały uchybienia podnoszone przez skarżącego, co znalazło swoje odzwierciedlenie w odpowiedzi udzielonej przez Kierownika Powiatowego ARiMR w piśmie z dnia 15 grudnia 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając tym samym wadliwości zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do jej uchylenia, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił jako niezasadną.