Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 860/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 855
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz /spr./ Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2006/12 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego Światowid z siedzibą w Warszawie na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę; 2. odstąpić od zasądzenia od Stowarzyszenia Ekologicznego Światowid z siedzibą w Warszawie na rzecz Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

U S A S A D N I E N I E:

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2006/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia Ekologicznego Światowid z siedzibą w Warszawie na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądził od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego Stowarzyszenia Ekologicznego Światowid z siedzibą w Warszawie kwotę 200 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia [...] stycznia 2010 r. o odmowie udostępnienia informacji o środowisku i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że przedstawiciel Stowarzyszenia Ekologicznego Światowid z siedzibą w Warszawie, dalej zwanego: "Stowarzyszeniem Światowid" lub "skarżącym", zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie o udostępnienie elektronicznych zapisów: zarządzenia (projektu) w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu "Morysin", projektu panu ochrony rezerwatu przyrody "Morysin", zarządzenia (projektu) w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu "Jeziorko Czerniakowskie", projektu panu ochrony rezerwatu przyrody "Jeziorko Czerniakowskie". Decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie odmówił udostępnienia wymienionych informacji w powołaniu na art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwaną dalej: "ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku", z argumentacją, że żądane dokumenty znajdują się w trakcie opracowywania. Nadto organ pierwszej instancji uznał, że udostępnienie informacji w formie elektronicznej może nastąpić, jeśli takie plany zostały ogłoszone w zarządzeniu organu.

Rozpoznając sprawę wskutek odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie Światowid, organ odwoławczy uznał, że w sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, nie zaś ustawy z dnia 6 września 2001 r., (Dz. U. z 2014 r., poz. 782, j.t.), o dostępie do informacji publicznej, zwanej dalej: "ustawą o dostępie do informacji publicznej". Dalej podano, że zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r., Nr 151, poz. 1220 ze zm.) dla rezerwatu przyrody projekt planu ochrony sporządza regionalny dyrektor ochrony środowiska lub po uzgodnieniu z tym organem - zarządzający rezerwatem albo sprawujący nadzór nad rezerwatem. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1a tej ustawy, sporządzający projekt planu zapewnia możliwość udziału społeczeństwa na zasadach i trybie określonym w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji powinien udostępnić informacje zawarte we wniosku strony z dnia 15 stycznia 2010r., przy czym to udostępnienie jest czynnością materialno-teczniczną, która nie wymaga formy decyzji administracyjnej. Ponieważ wydanie decyzji następuje w ściśle określonych wypadkach, które nie zaistniały w sprawie, należało uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie administracyjne.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wniosło Stowarzyszenie Światowid, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podnosząc, że nie można uznać by postępowanie było bezprzedmiotowe..

Nadto ww. stowarzyszenie powołało się na § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie sporządzenia projektu planu ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego, dokonywania zmian w tym planie oraz ochrony zasobów, tworów i składników przyrody (Dz. U. Nr 94, poz. 794), albowiem zgodnie z tym przepisem zapewnia się możliwość zapoznania się z wynikami prac na potrzeby sporządzenia projektu planu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W jej uzasadnieniu podniósł – wbrew stanowisku zawartemu w decyzji, że zastosowanie w tej sprawie mają przepisy ustawy o ochronie przyrody, nie zaś ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Ponadto, jak wywodził, plany ochrony przed ich zatwierdzeniem i ogłoszeniem w zarządzeniu regionalnego dyrektora ochrony środowiska są dokumentami w trakcie opracowywania i tym samym nie stanowią informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę, stwierdził, że uchybienie którego dopuścił się organ odwoławczy, polegało na naruszeniu przepisów postępowania, które w konsekwencji doprowadziło do wadliwego zastosowania przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska normy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem nie występuje bezprzedmiotowość postępowania, skoro organ odwoławczy wypowiedział się merytorycznie i przyznał, że informacje powinny zostać udostępnione.

Sąd stwierdził, wbrew stanowisku organu przyjętemu w odpowiedzi na skargę, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku w powiązaniu z ustawą o ochronie przyrody.

Sąd uznał, że w sprawie, co do udziału społeczeństwa w postępowaniu, którego przedmiotem jest sporządzenie projektu planu ochrony rezerwatu przyrody ma zastosowanie przepis art. art. 19 ust. 1 a ustawy o ochronie przyrody, w zw. z art. 29 - 32 i art. 39-43 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, podkreślając, że wynika z niej jakiego rodzaju dokumenty są tworzone w związku z wprowadzonymi przez tę ustawę formami ochrony przyrody, do których należą, jak wynika z art. 6 ust. 1 tej ustawy, m. in. rezerwat przyrody, dla którego sporządza się projekt planu ochrony.

Sąd I instancji z drugiej strony odróżnił od zagadnienia udziału społeczeństwa w przygotowywaniu projektów panów ochrony, prawo do żądania udostępnienia informacji o środowisku, w tym na etapie tworzenia planu ochrony, które wynika bezpośrednio z ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, która pozostaje w ścisłym związku z regulacjami ustawy o ochronie przyrody.

W ocenie Sądu, zakres przedmiotowy obowiązku udzielania informacji wyznaczony jest w art. 8 w związku z art. 9 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku - klauzulą ogólną "informacje o środowisku znajdujące się w posiadaniu organu lub które są dla niego przeznaczone", natomiast formą udzielenia informacji jest czynność materialno-techniczna, uregulowana w art. 15 tej ustawy i w tym zakresie Sąd podzielił stanowisko organu. Natomiast odmowa udzielenia informacji następuje w formie decyzji, co wynika z jej art. 15 ust. 3, oraz art. 20.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zawiera sprzeczność między uzasadnieniem, a osnową, ponieważ skoro organ twierdzi, że żądane informacje powinny zostać udostępnione stronie, to jednoczesne umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego narusza przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Powoływanie się w tym miejscu na argument, że udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i z tego względu nie wydaje się decyzji administracyjnej, pozostaje w sprzeczności z przepisami procesowymi. Jeżeli bowiem organ pierwszej instancji zdecyduje się nie udostępniać informacji o środowisku, uruchomieniu ulega tryb postępowania administracyjnego, które musi zakończyć się wydaniem decyzji nie zaś czynnością materialno-techniczną – jak to wskazuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Sąd podkreślił, że organ poprzez umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego zakończył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 15 stycznia 2010r., co oznacza, że wniosek ten został już załatwiony. Tymczasem Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uznając, że informacje winny zostać udzielone miał obowiązek uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy, czyli nakazać udostępnienie żądanych informacji.

Uznając zatem, że doszło do naruszenia przepisów procesowych tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. uwzględnił skargę.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ zobowiązany jest do udzielenia informacji w formie czynności materialno-technicznej, jedynie w pierwszej fazie postępowania, zaś w postępowaniu II instancji udzielenie informacji następuje w drodze decyzji, a w konsekwencji niewłaściwe stosowanie przedmiotowej regulacji, podczas, gdy przepis art. 15 tej ustawy nie wprowadza odmiennych form udzielania informacji o środowisku i jego ochronie dla poszczególnych etapów postępowania administracyjnego;

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 134 p.p.s.a. i 145 § 1 lit. c p.p.s.a., w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez wydanie orzeczenia przez Sąd I instancji z pominięciem określonych zasad orzekania (procedury) przez organy administracyjne, o których mowa wart. 138 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że wykonanie orzeczenia pozostałaby w sprzeczności z przepisami prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, w szczególności z art. 16. ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem w polskim systemie prawnym nie ma podstawy upoważniającej do dokonywania czynności materialno - technicznej, jaką niewątpliwie jest udostępnianie informacji o środowisku, w drodze decyzji administracyjnej, co oznacza brak możliwości wydawania decyzji reformatoryjnej w niniejszej sprawie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylenia zaskarżonej decyzji i orzekania co do istoty sprawy - nakazania udostępnienia żądanych informacji. Przedstawiony powyżej pogląd, jak stwierdzono, znajduje potwierdzenie w stanowisku doktryny, która wskazuje, że prawidłową czynnością organu II instancji, w niniejszej sprawie, było wydanie decyzji o uchyleniu decyzji o odmowie udostępnienia wydanej przez organ niższego stopnia i o umorzeniu postępowania. Powołano się na pogląd autorów komentarzy do ustawy o dostępie do informacji publicznej, że takie rozstrzygnięcie oznaczałoby, w istocie, "stwierdzenie o braku, możliwości decyzyjnego, tj. odmownego, rozstrzygnięcia sprawy" (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Toruń 2002, s- 70) i odpowiadałoby ugruntowanemu stanowisku orzecznictwa, zgodnie z którym dane postępowanie podlega umorzeniu w przypadku braku podstaw do wydania decyzji w określonej sprawie (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Kraków 2000, s- 579; postanowienie NSA z dnia 4 marca 1987 r., SA/Gd 329/36). Wywodzono, ze decyzja organu odwoławczego nie może wiązać organu niższego stopnia w zakresie podejmowania czynności materialno-technicznej, ponieważ brak jest podstaw prawnych do zastępowania czynności materialno-technicznej, jaką jest udostępnienie informacji publicznej, na drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotowe rozwiązanie (zawarcie w decyzji rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz umorzeniu postępowania odmawiającego udzielenia informacji publicznej) ma na celu doprowadzenie do sytuacji, w której wniosek o udostępnienie informacji publicznej pozostawiony będzie tym samym w stanie niezałatwionym, co z kolei otwiera drogę do możliwości uwzględnienia tego wniosku w drodze czynności materialnotechnicznej przez organ I instancji, tj. udostępnienia projektów zarządzeń w sprawie planów rezerwatów przyrody. Przedstawione stanowisko, jak wskazano, znajduje potwierdzenie w orzeczeniu Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Lu 507/02.

Zarzucono, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 15 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, ponieważ wyłącznie odmowa udzielenia informacji następuje w formie decyzji (decyzja o odmowie udostępnienia w sposób lub w formie określonej we wniosku - art. 15 ust. 3, decyzja o odmowie udostępnienia informacji - art. 20 tej ustawy), co potwierdzają liczne orzeczenia sądów administracyjnych (postanowienie NSA z dnia. 30 listopada 2010 r., sygn. akt II GW 6010, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 66/12, czy wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt II SAB/Rz 37/12).

Wywodzono, że uchylenie decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie gwarantuje również ochronę prawną wnioskodawcy, gdyż ewentualna ponowna odmowna decyzja podmiotu działającego w pierwszej instancji, wydana przy zachowaniu identycznych okoliczności prawnych i faktycznych, będzie podlegać stwierdzeniu nieważności na podstawie art 156 § 1 pkt 3 k.p.a. gdyż będzie dotyczyć sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt. III SA 103/97).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wynika z trzech źródeł. Pierwszym z nich jest skarga kasacyjna, w której strona swoją wolą, określa granice wiążące sąd (art. 174 p.p.s.a.). Drugim jest ocena sprawy pod względem wystąpienia podstaw nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.. Trzecie źródło, wynikające z regulacji zawartej w art. 189 p.p.s.a., to konieczność oceny czy skarga do sądu administracyjnego podlega odrzuceniu względnie czy postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe.

Przede wszystkim, w sprawie występuje przesłanka nieważności postępowania, określona w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że nieważność postępowania zachodzi w przypadku, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Ponadto zachodziła też przesłanka do zastosowania regulacji przepisu art. 189 p.p.s.a., z uwagi na wystąpienie niedostrzeżonej przez Sąd I instancji podstawy do odrzucenia skargi.

Zasadniczą kwestią, determinującą prawidłowość przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, była ocena legitymacji procesowej Stowarzyszenia Światowid.

Stowarzyszenie to jest stowarzyszeniem zwykłym. Zgodnie z treścią art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr, 79 poz. 855 ze zm.) osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, nieposiadającą osobowości prawnej (art. 40 ust. 2 prawa o stowarzyszeniach). Prostsza forma stowarzyszeń zwykłych wyraża się po pierwsze - w obniżeniu minimalnej liczby osób uprawnionych do ich założenia (z 15 do 3 osób), po drugie - w zastąpieniu wymogu uchwalania statutu mającego rozbudowaną treści wymogiem uchwalania znacznie bardziej uproszczonego regulaminu i po trzecie - w zastąpieniu wniosku do sądu o rejestrację w KRS wnioskiem do organu nadzorującego informującym o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego.

Ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem ich praw i obowiązków związanych z ich działalnością, nie są same stowarzyszenia zwykłe, tylko ich członkowie.

Oznacza to, że to właśnie wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków w razie dokonania czynności prawnej przez nich wszystkich lub przez ustanowionego przez nich przedstawiciela, działającego w granicach umocowania. Jednocześnie słusznie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r., I CSK 234/12 (Lex nr 1307997), stwierdził, że: "Podobnie w zakresie stosunków cywilnoprawnych wynikających z innych zdarzeń niż czynności prawne wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków, jeżeli dane zdarzenie pozostaje w związku z akceptowaną przez wszystkich członków działalnością stowarzyszenia i w odniesieniu do nich wszystkich spełnione są przesłanki odpowiedzialności za skutki tego zdarzenia".

W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że ponieważ stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej to, w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Dlatego też w przypadku złożenia wniosku o udzielnie informacji publicznej, który został podpisany jedynie przez K.K. (przedstawiciela Stowarzyszenia), a nie przez wszystkich jego członków, koniecznym było dokonanie ustalenia przez organ, od jakiego w istocie podmiotu wniosek ów pochodzi, co musiało wiązać się z dokonaniem ustaleń, na okoliczność właściwego umocowania K.K. do występowania w imieniu Stowarzyszenia. Tymczasem w tym zakresie brak jest jakichkolwiek ustaleń organów obu instancji, które za wystarczające do przyjęcia, iż stroną postępowania jest Stowarzyszenie Światowid, przyjęły jedynie odcisk pieczęci "Przedstawiciel Stowarzyszenia Światowid" wraz z podpisem K.K., widniejący na wniosku i następnych jej pismach składanych w przedmiotowej sprawie, co rzecz jasna nie mogło spełniać wymogów udziału Stowarzyszenia Światowid na etapie postępowania administracyjnego.

Również skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w imieniu Stowarzyszenia Światowid podpisała K.K.

Z normy art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach nie wynika, aby przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie mógł zaciągać zobowiązania ze skutkiem dla stowarzyszenia. Jednak skoro stowarzyszenie zwykłe stanowi grupa osób, oznacza to, że zaciągać zobowiązania majątkowe mogą członkowie osobiście lub działając przez pełnomocnika na zasadach i w sposób określony w przepisach Kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie (por. postanowienie SN z dnia 11 października 2001 r., sygn. I ACa 214/01, OSA 2003, z. 1, poz. 1).

Mając na względzie poczynione wyżej rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że ponieważ stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Dlatego też w sprawie, w której skargę składa stowarzyszenie zwykłe, tak, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, konieczne jest jednoznaczne zweryfikowanie przez Sąd, w oparciu o przedłożone dokumenty, które osoby fizyczne są członkami stowarzyszenia, uprawnionymi do złożenia skargi. Ponadto w świetle art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że osoby te mają obowiązek wykazać na mocy art. 29 p.p.s.a. swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.

W świetle poczynionych rozważań należy dojść do przekonania, że w przedmiotowej sprawie, skarżące Stowarzyszenie Światowid nie posiadało właściwej legitymacji skargowej.

Dopiero przed Naczelnym Sądem Administracyjnym została ujawniona, niedostrzeżona przez Sąd pierwszej instancji, podstawa do odrzucenia skargi tak z uwagi na brak legitymacji skargowej skarżącego, jak i dodatkowo z uwagi na brak jego uprawnienia do wniesienia skargi w postępowaniu sadowoadministracyjnym, gdyż byłoby to wbrew przepisowi art. 50 § 1 p.p.s.a. Sam fakt, iż organ administracyjny błędnie uznał, że w postępowaniu administracyjnym bierze udział Stowarzyszenie Światowid, nie oznacza, iż stało się ono stroną postępowania i przysługują mu wszystkie związane z tym uprawnienia.

W takim wypadku zastosowanie znajdzie art. 189 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę. Zwrot normatywny zawarty w art. 189 p.p.s.a.: "Jeżeli skarga ulegała odrzuceniu", wskazuje, że przepis ten odnosi się do przypadków, w których już na etapie wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, istniała podstawa do odrzucenia skargi, natomiast sąd ten, pomimo obowiązku wynikającego z art. 58 § 1 p.p.s.a., skargi nie odrzucił.

Hipoteza przepisu art. 189 p.p.s.a. pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na własną ocenę, czy w dacie orzekania przed wojewódzkim sądem administracyjnym istniały przesłanki do odrzucenia skargi niezależnie od tego, jak w tym zakresie orzekł Sąd pierwszej instancji. Z jednoznacznej treści art. 189 p.p.s.a. wynika nakaz badania z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny, czy przed wojewódzkim sądem administracyjnym prawidłowo nadano sprawie bieg, tzn. czy w sprawie nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2009, s. 527; postanowienie NSA z dnia 29 września 2009 r., sygn. II OSK 445/09, Lex nr 528872). Zaznaczyć przy tym trzeba, że zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, (ONSAiWSA 2010 r., nr 3, poz. 40), w świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., jest dopuszczalne zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy, polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego.

Skoro Sąd pierwszej instancji nie zauważył, że Stowarzyszenie Światowid nie posiada prawidłowej legitymacji do złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej to Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z dyspozycji art. 189 w zw. z art. 58 § 1 pkt 5 i 6 p.p.s.a. uchylił wydany w sprawie wyrok i odrzucił skargę.

Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, znajduje swoje oparcie w art. 207 § 2 p.p.s.a.