Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4852/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. W. (dalej: skarżący, wnioskodawca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ II instancji) z dnia [...] października 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 11 maja 2009 r. R. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek o przyznanie na rok 2009.

W dniu [...] grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości 17365,44 zł, w tym: 9972,30 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, 5689,26 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i 1703,88 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Płatności przyznane przedmiotową decyzją zostały w dniu 14 grudnia 2009 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Następnie w dniu 8 stycznia 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynęło pismo z Placówki Terenowej KRUS w P. z informacją, iż skarżący od 20 marca 1999 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, co stoi w sprzeczności z faktem pobierania płatności bezpośrednich. Wraz z pismem przesłane zostały także kserokopie umów dzierżawy z dnia 20 marca 1999 r. i z dnia 1 stycznia 2007 r. oraz kserokopie oświadczeń z dnia 31 grudnia 2006 r., 29 października 2009 r., 2 listopada 2009 r. oraz 21 grudnia 2009 r.

W dniu 22 marca 2010 r. R. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek, w którym wyraził chęć dokonania dobrowolnego zwrotu płatności JPO i UPO za lata 2004-2009.

Wobec powyższego postanowienie z dnia [...] lipca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Organ ustalił, iż R. W. niezasadnie otrzymał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009.

Wskazał iż, w dniu 2 sierpnia 2010 r. R. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. oświadczenie, w którym poświadczył, że nie uprawiał gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych deklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności na lata 2004-2009. Natomiast przy piśmie z dnia 11 października 2010 r. załączył kopię polecenia przelewu dokonania zwrotu pobranych płatności za lata 2004 i 2005 w łącznej wysokości 19 782,34 zł.

Następnie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] października 2010 r. uchylił w całości decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. i odmówił przyznania R. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 29 października 2010 r. Od decyzji tej R. W. nie złożył odwołania.

Zawiadomieniem z dnia 25 maja 2012 r. R. W. został poinformowany przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych mu na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. Zawiadomienie to zostało doręczone za potwierdzeniem odbioru w dniu 6 czerwca 2012 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Prezes ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w wysokości 17365,44 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej kwotę 9972,30 zł, 5689,26 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz 1703,88 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w brzmieniu sprzed nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012, poz. 243) od decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa ARiMR, nie służyło odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji mogła zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona niezadowolona z decyzji mogła zatem zwrócić się do tego samego organu, tj. Prezesa ARiMR, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się bowiem odpowiednio przepisy dotyczące odwołań.

R. W. w dniu 6 sierpnia 2012 r. skierował wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczący ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Prezes ARiMR umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., ze względu na utratę przez Prezesa ARiMR – w toku postępowania – właściwości rzeczowej do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i na podstawie art. 65 § 1 kpa przekazał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. do rozpoznania Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P.

W dniu 28 stycznia 2013 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wpłynęło uzupełnienie odwołania od decyzji.

W dniu [...] lutego 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2012 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.

Decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 29 października 2013 r. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż uwzględniając art. 10 ust. 1 ww. ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. postępowanie powinno toczyć się z uwzględnieniem przepisów dotychczasowych, w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ww. ustawą. W takim przypadku organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy pozostaje Prezes ARiMR. Jednocześnie sąd uchylił decyzję Prezesa z dnia [...] września 2012 r. o umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., z powodu jej niezgodności z prawem, wskazując przy tym, iż postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o umorzeniu, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). Postępowanie nie staje się bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy organem administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie. W takim przypadku, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. organ niezwłocznie przekazuje sprawę do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie, co organ uczynił w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji Sąd uznał za zasadne uchylenie ww. decyzji, a następnie ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 6 sierpnia 2012 r. przez Prezesa ARiMR.

Skarga kasacyjna Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. od ww. wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. (sygn. akt II GSK 402/14).

W dniu 19 października 2015 r. Prezes ARiMR po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż z powodu ostatecznej odmowy przyznania R. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r., a następnie przekazanych na rachunek strony w dniu 14 grudnia 2009 r., utracił on uprawnienie do uzyskania płatności na rok 2009, które stanowią płatności pobrane nienależnie i wynoszą 17365,44 zł, w tym 9972,30 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, 5689,26 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i 1703,88 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Powyższe uzasadniało wszczęcie z urzędu przez Prezesa ARiMR postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a następnie wydanie w dniu [...] lipca 2012 r. decyzji o ustaleniu R. W. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zauważył, iż zgodnie z art. 40 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. 2012, poz. 1164, z późn. zm.) w brzemieniu obowiązującym dla wniosków złożonych w 2008 r., zwanej dalej ustawą o płatnościach odstępuje się od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub płatności do krów i owiec, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, z późn. zm.), który stanowi, iż terminem operacyjnym dla kursu wymiany jest data określona w art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005 r., str. 1, z późn. zm.), zgodnie z którym, państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.

Kurs wymiany euro na dzień 30 września 2009 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskie C Nr 236/02 249/03, wynosi 4,2295 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 422,95 zł.

Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Prezes ARiMR, dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla schematów pomocowych: jednolita płatność obszarowa oraz płatność uzupełniająca.

W rozpatrywanej sprawie, zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 17365,44 zł, w tym 9972,30 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, 5689,26 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i 1703,88 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych przekraczająca kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006.

A zatem w rozpatrywanej sprawie, nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 40 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Wskazał też, iż postępowanie karne jest postępowaniem odrębnym, niezależnie od postępowania administracyjnego w kwestii ustalenia nienależnie pobranych płatności. Wydanie bowiem wyroku uniewinniającego i fakt braku odpowiedzialności karnej nie ma wpływu na toczące się postępowanie administracyjne mające na celu wyegzekwowanie należnej kwoty.

W przedmiotowym postępowaniu Prezes ARiMR był zobowiązany do ustalenia, czy R. W. pobrał nienależnie lub nadmiernie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest bowiem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zaznaczył, iż w takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną. Wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008; (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004, oraz w związku z art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004, str. 1, z późn. zm.), mających zastosowanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl art. 73 ust. 3 tego rozporządzenia odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowna stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwoty pieniężnych.

Zgodnie z art. 43 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 rozporządzenie Komisji (WE) Nr 65/2011 oraz rozporządzenie 1122/2009 straciło moc z dniem 1 stycznia 2015 r., niemniej jednak z uwagi na fakt, że – jak wynika z art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 – rozporządzenie to stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r., stwierdził, że w niniejszej sprawie podstawę do ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności przyznanych R. W. mocą decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] lutego 2008 r. za rok 2009 stanowi art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Wobec powyższego kwota wskazana w decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., powiększona o stosowne odsetki w wysokości określonej dla zaległości podatkowych z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego podlegająca zwrotowi została zasadnie ustalona.

Zwrócił też uwagę, iż zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działa w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).

W niniejszej sprawie przepisy te jak stwierdził nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] grudnia 2009r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] października 2010 r. o uchyleniu decyzji w całości i odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, którą należy uznać za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności została doręczona w dniu 29 października 2010 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności. Wobec powyższego organ nie mógł rozważyć wystąpienia dobrej wiary w przedmiotowej sprawie.

Wskazał też, że zgodnie z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 "obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Oznacza to, iż na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli zostaną łącznie spełnione dwie przesłanki, a mianowicie:

- jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz

- jeżeli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W rozpatrywanej sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, przekazane na rachunek bankowy R. W. w dniu 14 grudnia 2009 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatność w wysokości 17365,44 zł została przekazana na podstawie wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r., w oparciu o posiadane dokumenty w dniu jej wydawania. Wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że działki deklarowane przez R. W. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009, faktycznie użytkował R. W. Świadczy o tym zarówno oświadczenie skarżącego z dnia 29 października 2009 r., w którym pisze "Umowa dzierżawy zawarta w dniu 20.03.1999 r. z R. W. była realizowana do 31.12.2006 r. W w/w okresie grunty uprawiał dzierżawca tj. R. W.", jak i oświadczenie dzierżawcy gruntów rolnych, R. W., z dnia 21 grudnia 2009 r. O fakcie nieużytkowania przez skarżącego działek deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 świadczy także oświadczenie skarżącego z dnia 2 sierpnia 2010 r., w którym wskazuje, że "w ramach złożonych wniosków o przyznanie płatności obszarowych na lata 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 nie był faktycznym posiadaczem – fizycznym użytkownikiem (nie uprawiałem) gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr (...) w okresie od 20.03.1999 do 31.12.2006 gdyż zostały wydzierżawione R. W. (...)".

Konsekwencją powyższego jak wskazał było uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. i odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009 na podstawie decyzji z dnia [...] października 2010 r., od której skarżący się nie odwołał.

Decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, została doręczona w dniu 24 lipca 2012 r., zatem po upływie 12 miesięcy od daty płatności.

Podkreślił, iż R. W., składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, zadeklarował do płatności grunty rolne, których nie użytkował. W decyzji, w której uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. w całości i odmówił przyznania płatności na rok 2009. Decyzja zwierała to pouczenie, iż stronie przysługuje odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji. Z uprawnienia tego R. W. nie skorzystał. Wobec powyższego uznał, iż zgodził się on z rozstrzygnięciem w niej zawartym.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 7 kpa, 77 § 1 kpa w zw. z art. 76 § kpa – poprzez nieuwzględnienie przez organ ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w Wągrowcu z dnia 20 maja 2011 r. i wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 września 2011 r., które mają istotny wpływ na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia istnienia obowiązku zwrotu kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w sytuacji kiedy sądy te ustaliły, iż skarżący działał zgodnie z pouczeniami przekazanymi przez pracowników Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji o Modernizacji Rolnictwa we Wągrowcu i zgodnie z "Instrukcją wypełniania wniosków" opracowaną i wydaną przez tę instytucję, co pozwala na stwierdzenie, iż jego czynności były zgodne z pouczeniami udzielonymi mu przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,

2. naruszenie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – poprzez przyjęcie, iż R. W. nienależnie pobrał pierwotnie przyznane mu płatności obszarowe.

Podnosząc te zarzuty wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. ora zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za 2009.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił art. 29 ustawy o ARiMR. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że płatności bezpośrednie za 2009 r. zostały przekazane w dniu 14 grudnia 2009 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Jednakże w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania wnioskodawcy przedmiotowych płatności. Decyzja ta jest ostateczna, co oznacza, że kwota płatności przekazana w dniu 14 grudnia 2009 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów na mocy pierwotnej decyzji Kierownika BP z [...] grudnia 2009 r. stanowi płatności pobrane nienależnie.

Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków finansowych występuje niewątpliwie wówczas, gdy zostaną one przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Wobec bezspornego faktu wypłaty na rachunek wnioskodawcy nienależnych środków publicznych na 2009 rok w kwocie 17.365,44 zł (z funduszu, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR), zasadnym było wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez spółkę środków finansowych, a następnie wydanie w tym przedmiocie decyzji, wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, iż odstąpienie od ustalenia nienależnie pobranej kwoty (2.490,35) nie jest możliwe, bowiem wypłacona kwota przekraczała kwotę stanowiącą równowartość 100 euro przeliczoną na złote według kursu euro. Nie spełnione zostały zatem określone w art. 40 ustawy OB warunki do takiego działania organu. Z powołanej regulacji wynika, że odstępuje się od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku, gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006 z 20 grudnia 2006 r., który stanowi, iż terminem operacyjnym dla kursu wymiany jest data określona w art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.Urz. UE L 209 z 11.08.2005r., str 1, ze zm.), zgodnie z którym państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Kurs wymiany euro na dzień 30 września 2009 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C Nr 236/02, wynosi 4,2295 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 422,95 zł.

Nie zaistniały także w sprawie przesłanki do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej kwoty w świetle przepisów art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004. Stosownie do treści art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 - obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Po drugie, wedle regulacji art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Zasadnie zatem organ stwierdził, iż przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] grudnia 2009 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] października 2010 r. o uchyleniu decyzji w całości i odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 została doręczona w dniu 29 października 2010 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności. Wprawdzie decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. został doręczona w dniu 24 lipca 2012 r., po upływie 12 miesięcy od daty płatności, to i tak nie została spełniona druga przesłanka z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj. niemożność wykrycia błędu przez rolnika, której łączne wystąpienie z przesłanką błędu organu powoduje, że nie zachodzi obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W przedmiotowej sprawie nie można bowiem uznać, iż brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, gdyż R. W. składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, złożył podpis pod oświadczeniem, że znane są mu zasady przyznawania płatności. Obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności zawarty został w art. 12 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi, iż wniosek o pomoc powierzchniową zawiera oświadczenie rolnika o tym, że zaznajomił się on z wymogami dotyczącymi odnośnej pomocy. Skoro zatem rolnik w złożonym i podpisanym przez siebie wniosku wskazał numerycznie oznaczone działki do przyznania płatności, to zobowiązany był do uprawy tych konkretnych działek i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej.

Zdaniem Sądu zasadnie organ też uznał, że postępowanie karne jest postępowaniem odrębnym , niezależnym od postępowania administracyjnego w kwestii ustalenia nienależnie pobranych płatności, a fakt wydania wyroku uniewinniającego nie ma wpływu na toczące się postępowanie administracyjne mające na celu wyegzekwowanie należnej kwoty.

W przedmiotowym postępowaniu Prezes ARiMR był bowiem zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależne lub nadmierne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest bowiem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjne oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR, co słusznie wskazano, nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną.)

W niniejszej sprawie decyzja na mocy której wnioskodawcy wypłacono płatności bezpośrednie została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego oraz zostało wydane rozstrzygnięcie o odmowie przyznania przedmiotowych płatności. Ta ostatnia decyzja jest ostateczna i zgodnie z art. 16 k.p.a. podlega wykonaniu. Powyższe oznacza, że płatności wypłacone wnioskodawcy na mocy decyzji z [...] grudnia 2009 r. są środkami nienależnymi. W dacie przyznawania i wypłaty płatności organ I instancji kierował się danymi zawartymi we wniosku beneficjenta. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada wnioskodawca.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście przepisów prawa obowiązujących w przedmiotowej materii skutkuje w ocenie Sądu uznaniem, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż nie dopatrzył się w sprawie takiego naruszenia przez organy przepisów postępowania, które prowadziłoby do uchylenia zaskarżonych decyzji, czy też stwierdzenia ich nieważności.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.