Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2552/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, 183 par. 1, 176 par. 1 pkt 2, 134 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 991/18 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję M. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 30 lipca 2018 r. nr ... w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 991/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę A. B. na decyzję M. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 30 lipca 2018 r. w przedmiocie choroby zawodowej.

W skardze kasacyjnej A. B. zaskarżył powyższy wyrok w całości.

Stosownie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez jego niezastosowanie, mianowicie:

- rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach, w związku z ustawą z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 i 77 k.p.a. przez pominięcie interesu strony i nierozważenie, faktu wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach tożsamych do warunków służby wojskowej, w której występują inne zagrożenia życia i zdrowia aniżeli przyjęte za podstawę orzekania w niniejszej sprawie, wskutek czego doszło do pominięcia okoliczności związanych z chorobą psychiczną skarżącego, którą skarżący uważa za wywołaną warunkami pracy na stanowisku elektromechanika-konserwatora skomplikowanych maszyn i urządzeń w Wyższej Szkole O., zatem w warunkach istniejących w służbie wojskowej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego udzielonego skarżącemu z urzędu, które nie zostały pokryte ani w części, ani w całości.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 maja 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 maja 2022 r. sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym 30 sierpnia 2022 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zawarte w niej zarzuty nie mogły doprowadzić do podważenia rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Na wstępie zaznaczyć należy, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była zaskarżona decyzja M. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 lipca 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 14 listopada 2017 r., którą nie stwierdzono choroby zawodowej – astmy oskrzelowej u skarżącego.

Wbrew zarzutowi kasacyjnemu dotyczącemu przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku prawidłowo ocenił wyniki postępowania wyjaśniającego i zawarte w kontrolowanych decyzjach ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Wobec treści zarzutów kasacyjnych należy w pierwszej kolejności wskazać przepisy prawa, które determinowały kierunek i zakres postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 235¹ k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Podkreślić trzeba, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367, dalej: Rozporządzenie lub Rozporządzenie z 30 czerwca 2009 r.) w sprawie chorób zawodowych w sposób konkretny i szczegółowy określają kompetencje organów inspekcji sanitarnej w sprawie chorób zawodowych oraz sposób i tryb postępowania dotyczący zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych.

Zgodnie z § 8 ust. 1 Rozporządzenia, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 6 ust. 1 Rozporządzenia, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Dodatkowo w świetle § 8 ust. 2 Rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że organy inspekcji sanitarnej przeprowadziły postępowanie zgodnie z powyższymi uregulowaniami oraz z zachowaniem wymogów ustanowionych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

W toku postępowania zebrano kompletny materiał dowodowy w celu ustalenia przebiegu zatrudnienia skarżącego oraz narażenia zawodowego w miejscach jego pracy. W przedmiotowej sprawie przyjęto, że w związku z pracą w charakterze ucznia, pracownika i czeladnika kominiarskiego nie można było wykluczyć ekspozycji lub narażenia na czynniki alergizujące (pył przemysłowy, sadze, smoły, paki węglowe). W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego jednostki orzecznicze I i II stopnia uwzględniły sporządzone karty narażenia zawodowego, przedstawioną im dokumentację medyczną, a przede wszystkim wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i laboratoryjnych. Istotne w sprawie były ustalenia jednostek orzeczniczych obu instancji, że u skarżącego rozpoznanie astmy oskrzelowej jako jednostki chorobowej nastąpiło dopiero w 2016 r., tj. 13 lat po zakończeniu aktywności zawodowej. Leczenie i diagnostykę dolegliwości ze strony układu oddechowego skarżący rozpoczął w 2014 r., natomiast pierwsze udokumentowane objawy pojawiły się 3 lata wcześniej.

Odmawiając stwierdzenia choroby zawodowej organy obu instancji wyjaśniły, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367), rozpoznanie astmy oskrzelowej może być dokonane, gdy wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nastąpi w okresie pracy w narażeniu i do 1 roku od jej zaprzestania. Tymczasem w sprawie brak było dowodów, aby w okresie pracy w narażeniu (do września 2003 r.) lub do roku od jej zaprzestania u skarżącego była rozpoznana astma oskrzelowa, a utrzymywanie objawów ze strony dróg oddechowych pomimo braku narażenia zawodowego świadczy przeciwko etiologii zawodowej tej choroby.

W takim stanie sprawy uprawnione było stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że organy orzekające w sprawie podjęły w ramach postępowania wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i na podstawie całego zebranego materiału dowodowego dokonały jego prawidłowej oceny oraz wydały zgodne z prawem rozstrzygnięcia, ustosunkowując się do wszystkich zarzutów i twierdzeń skarżącego.

Podkreślić należy, że Sąd Wojewódzki, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., miał obowiązek rozstrzygania w granicach sprawy, wyznaczonych przedmiotem zaskarżonej decyzji.

Skoro sprawa dotyczyła stwierdzenia choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej, to rzeczą Sądu Wojewódzkiego było sprawdzenie, czy prawidłowe było postępowanie wyjaśniające w zakresie odnoszącym się do tej konkretnej jednostki chorobowej. Dlatego niezasadny okazał się zarzut kasacyjny, zgodnie z którym naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. polegało na pominięciu interesu strony i nierozważeniu faktu wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach tożsamych do warunków służby wojskowej, a w rezultacie pominięciu okoliczności związanych z chorobą psychiczną skarżącego, którą skarżący uważa za wywołaną warunkami pracy na stanowisku elektromechanika – konserwatora maszyn i urządzeń w Wyższej Szkole O. (w latach 1974 – 1978).

Zauważyć trzeba, że w stanie faktycznym zaskarżonego wyroku odnotowano wynikające z dokumentacji orzeczniczej ZUS ustalenia, że powodem uznania A. B. (w latach 2000 – 2015) za częściowo niezdolnego do pracy i przyznania mu renty były schorzenia psychiatryczne, niemające związku z warunkami pracy zawodowej i niewymienione w wykazie chorób zawodowych.

Jednak Sąd Wojewódzki rozpoznając sprawę w przedmiocie choroby zawodowej – astmy oskrzelowej – nie weryfikował całości materiału dowodowego zebranego w aktach, lecz poddał analizie ustalenia faktyczne istotne dla stwierdzenia konkretnej jednostki chorobowej ujętej pod nr 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. Jeżeli zdaniem skarżącego jego choroba psychiczna ma związek z pracą w Wyższej Szkole O. i powinna być zaliczona do choroby ujętej w punkcie 18 wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej (Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób pozostających w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach) – to sprawa w takim przedmiocie powinna być rozpoznana przez właściwy organ w odrębnym postępowaniu.

W niniejszym postępowaniu kontrola sądowa ograniczona była wyłącznie do zaskarżonej decyzji w przedmiocie choroby zawodowej – astmy oskrzelowej, a zatem Sąd Wojewódzki nie mógł wykroczyć poza granice tej sprawy i wypowiadać się co do innych ewentualnych chorób zawodowych u skarżącego. Niewyjaśnienie kwestii związanych z kwalifikacją choroby psychicznej skarżącego nie miało więc żadnego wpływu na wynik postępowania prowadzonego w sprawie choroby zawodowej – astmy oskrzelowej, na podstawie rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Z podanych względów niezasadny okazał się również zarzut kasacyjny dotyczący niezastosowania w sprawie przepisów wymienionego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca w zw. z ustawą z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

Jak zaznaczono w przedstawionych rozważaniach, w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie miało rozporządzenie z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego przepisy wraz z art. 235¹ kodeksu pracy stanowiły podstawę prawną kontrolowanych decyzji.

Ponadto należy wskazać, że nieskuteczność zarzutu dotyczącego rozporządzenia MON z 31 marca 2003 r. w związku ze wspomnianą ustawą z 10 grudnia 1993 r. wynika ze sposobu jego sformułowania, a mianowicie niepodania konkretnych przepisów tych aktów prawnych, które miałyby być zastosowane w rozpatrywanej sprawie.

Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, co oznacza obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa, które według strony skarżącej zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji oraz wyjaśnienie na czym zarzucane naruszenie polegało.

Wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej sprawia, że Naczelny Sąd Administracyjny władny jest badać naruszenie jedynie tych przepisów prawa, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą, natomiast nie jest dopuszczalne, aby Sąd ten dokonywał konkretyzowania, uzupełniania bądź korygowania wadliwie sformułowanych zarzutów kasacyjnych.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

-----------------------

1