Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 437/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.33 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku P.C. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki Inspektorat w [...] nr [...] z dnia [...] - obejmującego należność od strony jako osoby trzeciej z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie społeczne za m-c wrzesień 2001 r. Podstawę prawną wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], w której organ ten orzekł o odpowiedzialności P.C. za zobowiązania Spółki z o.o. "A" z siedzibą w S. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników w okresie pełnienia funkcji jedynego członka i zarazem Dyrektora Zarządu Spółki, w łącznej kwocie [...] zł. Decyzją tą organ uchylił jednocześnie wydaną w tej samej sprawie w dniu [...] decyzję orzekającą nr [...].

Zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą. Odpisy tytułu wykonawczego jak i zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu doręczono w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego w dniu 12 lutego 2008 r.

P.C. pismem z dnia 04 lutego 2008 r., wniósł na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] wystawiony przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki Inspektorat w [...] wskazując, iż zobowiązanie wynikające z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] Inspektoratu w [...] nr [...] z dnia [...] uległo przedawnieniu. W ocenie skarżącego przedawnienie zobowiązania oceniać należy zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 118 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r. Zdaniem bowiem wnoszącego zarzut, z treści art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie innych ustaw wynika, że do odpowiedzialności osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 2003 r. stosuje się przepisy w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie wskazanej ustawy, według których przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja ta została wydana, przy czym przepis ten nie przewidywał okoliczności powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Tak więc w przedmiotowej sprawie, w opinii skarżącego, zobowiązania wynikające z decyzji orzekającej o odpowiedzialności przedawniły się z końcem roku 2006.

Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki Inspektorat w [...] wyraził stanowisko w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, uznając go za bezzasadny.

Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny - Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału Wojewódzkiego uznał za bezzasadny zarzut z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawie prowadzenia wobec P.C. egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] W uzasadnieniu skarżonego postanowienia organ egzekucyjny wskazał, iż art. 24 ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych został wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw i zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2003 r., tak więc obowiązywał już w dniu [...], tj. w dniu wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności P.C. za zobowiązania spółki, w związku z czym dochodzono przez organ egzekucyjny należności nie przedawniły się.

Na postanowienie to pełnomocnik zobowiązanego pismem z dnia 7 marca 2008 r. złożył w ustawowym terminie zażalenie wnosząc o jego uchylenie i umorzenie prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania egzekucyjnego. Wnosząc o powyższe zobowiązany ponowił zarzut przedawnienia obowiązku, jak też argumentację, zawartą w piśmie z dnia 4 lutego 2008 r. Zdaniem zobowiązanego skarżony organ nie mógł bez żadnej podstawy prawnej stosować przedawnienia 5 - letniego do długu składkowego powstałego wtedy, kiedy obowiązywało 3 - letnie.

Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 - w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) oraz art. 34 § 4 i § 5 oraz w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954; z późn. zm.) - po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym postanowieniem nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał na legalność zaskarżonego aktu.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu zawartym w postanowieniu nr [...] z dnia [...] pełnomocnik P.C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pismem z dnia 14 maja 2008 r. wnosząc o uchylenie w całości postanowienia i zasądzenie kosztów procesu.

Wnosząc o powyższe pełnomocnik zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, w szczególności:

- art. 24 ust. 5d i art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r., poprzez jego błędne zastosowanie,

- art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw i art. 118 § 2 ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie;

przez przyjęcie, że przedmiotowa sprawa powinna być rozpatrywana w oparciu o art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady lex retro non agit przez uznanie, że do zaległości składkowych powstałych przed 1 stycznia 2003 r. stosuje się pięcioletni okres przedawnienia obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 r. - mniej korzystny dla obywatela,

3. naruszenie przepisu prawa procesowego art. 124 § 2 i art. 126 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie w treści uzasadnienia przesłanek dokonanej przez organ wydający postanowienie wykładni przepisów prawnych.

W uzasadnieniu pełnomocnik powielając argumenty przedstawione w zażaleniu z dnia 7 marca 2008 r. dodatkowo zauważa, że uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] obciążającej P.C. jako odpowiedzialnego za zobowiązania "A" Sp. z o.o. nastąpiło w skutek wniesionego przez zobowiązanego w dniu 5 lutego 2003 r. odwołania. Organ rentowy uchylając decyzją nr [...] z dnia [...] decyzję nr [...] z dnia [...] ponownie orzekł o odpowiedzialności zobowiązanego z powołaniem się na te same przesłanki, co w uchylonej decyzji. Wobec powyższego, zdaniem skarżącego, decyzja nr [...] z dnia [...] w części uchylającej decyzję nr [...] z dnia [...] nie została zaskarżona i stała się ostateczna. W części w jakiej orzeka ona o odpowiedzialności P.C., w ocenie skarżącego, dotyczy sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, rozstrzygającą sprawę co do istoty, a zatem z mocy art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego jest nieważna.

Dodatkowo pełnomocnik zauważa, że z uwagi na lakoniczność uzasadnienia prawnego skarżonego postanowienia, skarżący nie ma możliwości merytorycznego ustosunkowania się do niego. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy, zdaniem pełnomocnika, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje:

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc rolę Sądu w niniejszej sprawie, Sąd uznał że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do dyspozycji art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwość zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nastąpić może w ściśle określonym przypadkach, a podstawą zarzutu może być jedynie: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu. wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Ponadto, przy egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym wierzyciel powinien zająć stanowisko w każdym przypadku, z wyjątkiem wniesienia zarzutu na podstawie przesłanki zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym wykonania obowiązku, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca - stosownie do dyspozycji art. 34 § 1 ww. ustawy. Zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] należy stwierdzić, iż zgodnie z treścią art. 24 ust. 5d ustawy z dnia, 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887), obowiązującego w chwili wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Z kolei w myśl postanowień art. 24 ust. 5b tejże ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Przy czym art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, nakazuje do należności z tytułu składek odpowiednio stosować m. in. art. 118 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W tym miejscu należy jednak zauważyć, iż "odpowiednie stosowanie" przepisów ma miejsce w sprawach nie uregulowanych inaczej.

Skoro ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych posiada samodzielną regulację terminu przedawnienia obowiązków takich, jak w wypadku skarżącego, art. 24 ust. 5d, nie ma podstaw do korzystania z regulacji w tym zakresie zawartych w innej ustawie.

Analizując stanowisko strony prezentowane w niniejszej sprawie, może dojść do wniosku że poprzez stosowny wywód prawny zmierza ona do uzasadnienia konieczności zastosowania do przedawnienia zobowiązań osoby trzeciej wobec ZUS przepisów art. 118 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem 31 grudnia 2002 r. W ocenie Sądu taka konstrukcja prawna nie może być zaakceptowana. W istocie bowiem strona na mocy art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych upatruje możliwość zastosowania art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. zmieniającej Ordynację podatkową od 1 stycznia 2003 r. zawartą w Dzienniku Ustaw z 2002 r. Nr 169 poz. 1387. Takie rozszerzenie treści art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zakresem wykraczające poza stosowane przepisy Ordynacji podatkowej, a skierowane do ustawy zmieniającej Ordynację, nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Sąd uznał zatem, że prawidłowo oceniono przedawnienie w niniejszej sprawie na podstawie przepisu art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. (Dz. U. Nr 241 poz. 2074 z 2002 r.).

Podstawą wydanego tytułu egzekucyjnego była decyzja o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za niezapłacone przez spółkę "A" składki z dnia [...] (nr [...]). A więc ocena przedawnienia ustalonego w niej zobowiązania skarżącego winna być dokonana w świetle wspomnianego art. 24 ust. 5d ustawy. Dodać trzeba, że ustawa wprowadzająca z dniem 1 stycznia 2003 r. nowe brzmienie tego przepisu nie zawierała przepisów przejściowych.

W skardze z dnia 14 maja 2008 r. pełnomocnik P.C. podnosi zarzut dotyczący nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] w części, w jakiej orzeka ona o odpowiedzialności zobowiązanego. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, iż postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym w stosunku do postępowania administracyjnego, w toku którego nałożony został podlegający egzekucji obowiązek, w konsekwencji środki prawne przysługujące w postępowaniu egzekucyjnym, w tym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej służą tylko ochronie jego uczestników w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego, nie zaś zaskarżaniu spraw już ostatecznie lub prawomocnie rozstrzygniętych. Zauważyć należy, iż podstawę prawną dochodzenia od zobowiązanego należności ZUS stanowi decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], w której organ ten orzekł o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki z o.o. "A" z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników w okresie pełnienia funkcji jedynego członka i zarazem Dyrektora Zarządu Spółki, w łącznej kwocie [...] zł i którą to decyzją w całości uchylił wydaną w tej samej sprawie w dniu [...] decyzję orzekającą nr [...].

Jak wynika z informacji zawartej w piśmie z dnia 19 czerwca 2008 r. w dniu 6 maja 2003 r. skarżący wniósł do Sądu Okręgowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odwołanie od decyzji orzekającej nr [...] z dnia [...], a które to wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] zostało oddalone. W dniu 15 lutego 2005 r. wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego, którą wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny oddalił. Od powyższego wyroku w dniu 16 października 2006 r. P.C. wniósł skargę kasacyjną, którą Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] oddalił.

Niezasadny jest również zarzut skargi dotyczący niespełnienia przez postanowienie nr [...] z dnia [...] wymogów określonych w art. 124 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 124 § 1 i § 2 tejże ustawy, postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Ponadto postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Na podstawie art. 107 § 3 powyższej ustawy, do którego odsyła art. 126, uzasadnienie faktyczne decyzji (odpowiednio - postanowienia) powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji (postanowienia), z przytoczeniem przepisów prawa. Analizując treść zaskarżonego postanowienia, w tym również jego uzasadnienie, stwierdzić należy, iż spełnia ono wszystkie wymogi określone w cytowanych przepisach art. 124 § 1 i § 2 powołanej ustawy.

Sąd także nie podziela stanowiska, iż organ odwoławczy w toku postępowania zażaleniowego nie kierował się zasadami wynikającymi z przepisów art. 2, art. 6, art. 7 i art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest niezasadna na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. podlega oddaleniu.