Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 369/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 112 zn. 1 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 7, art, 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 32 ust. 1, art. 35 ust. 1, art. 42 ust. 4, art. 80 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 88 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 821
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi K.K. i J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 lutego 2022 r. nr KO.440.5.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Radomszczańskiego z dnia 14 grudnia 2021 r., nr ZS.4440.21.2020; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim solidarnie na rzecz skarżących K. K. i J. K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, decyzją z 11 lutego 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty Radomszczańskiego, którą odmówiono przyznania K.K. i J. K. świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej dziecka W.W. za okres od 3 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 26 listopada 2020 r. K. i J.K. wystąpili o wypłatę świadczeń z tytułu pokrycia kosztów utrzymania dziecka W.W. znajdującej się w rodzinie zastępczej K. i J.K. za okres od 18 czerwca 2015 r. do 28 lutego 2020 r. Uzasadniając wniosek wskazali, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R. z [...] 2015 r. zostali rodziną zastępczą dla małoletniej W.W. i zgodnie z decyzjami Starosty Piotrkowskiego z tytułu pełnienia funkcji zostały im przyznane dodatki wychowawcze i pokrywane są koszty utrzymania dziecka od 3 marca 2020 r. Powołując się na treść art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821 ze zm. - u.w.r.p.z.) uznali, że rodzinie zastępczej przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, które przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej. W.W. została umieszczona u K. i J.K. w czerwcu 2015 r. i od tego okresu powinni otrzymywać świadczenie na pokrycie kosztów jej utrzymania.

Jak zaznaczył organ pomocowy w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji K. i J.K. w okresie wnioskowanej pomocy nie zamieszkiwali na terenie powiatu radomszczańskiego, lecz poza granicami kraju. Jedyny kontakt z rodziną zastępczą wystąpił w sierpniu 2017 r., kiedy to K. K., wnioskiem z 29 sierpnia 2017 r. zwróciła się o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka zastępczej, przedstawiając postanowienie o ustanowieniu rodziny zastępczej dla W.W. Złożyła także oświadczenie, że do lipca 2017 r. dziecko mieszkało wraz z rodziną na terenie Anglii, następnie pozostawało na terenie Polski.

Pismem z 15 września 2017 r. wnioskodawcy zostali wezwani do dostarczenia brakujących dokumentów, które to pismo, podobnie, jak kolejne zawiadomienia pozostało bez odpowiedzi. Jak ustalił organ pomocowy wnioskodawcy nie poinformowali o zmianie miejsca zamieszkania, nie uzupełnili żądanych dokumentów i nie złożyli stosownych wyjaśnień, co skutkowało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia, ostateczną decyzją z 29 listopada 2017 r.

Wskutek wniosku z 26 listopada 2020 r., organ kolejną decyzją z 19 kwietnia 2021 r. także odmówił przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej W.W. za okres od 18 czerwca 2015 r. do 28 lutego 2020 r., która została uchylona przez Kolegium decyzją z 12 sierpnia 2021 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Dalej organ pomocowy wskazał, że na podstawie protokołu z [...] 2015r. przesłanego przez Sąd Rejonowy w R. ustalono, m.in., że W.W. od początku roku 2015 r jest pod opieką wnioskodawców, jest na ich utrzymaniu, chodzi do szkoły i nie ma z nią żadnych problemów. Dziecko nie choruje, wszystkie badania i szczepienia są wykonywane na czas. Wnioskodawcy mają [...], [...] [...] [...] od W.. Dzieci się lubią, akceptują wzajemnie. Nadto wnioskodawcy zwrócili się do sądu z prośbą o zezwolenie na to by jako rodzina zastępcza mogli jechać z W. do Anglii, bo tam sezonowo pracują i w tym czasie ich dzieci chodzą tam do szkoły. Jak wynika z uzyskanych przez nich informacji W. będzie mogła kontynuować edukację w Anglii.

Wobec powyższego organ uznał, że głównym celem wyjazdu zainteresowanych poza granice kraju była sytuacja zarobkowa wnioskodawców, a wyjazd za granicę nie był spowodowany przyczynami leżącymi po stronie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej lecz potrzebami zawodowymi rodziców zastępczych. Tym samym w ocenie organu nie zachodzą przesłanki art. 5 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 5 ust. 2 u.w.r.p.z. Organ powołał się na treść art. 42 ust. 4 u.w.r.p.z. i uznał, że wnioskodawcy na podstawie postanowienia sądu z [...] 2015 r. uzyskali zezwolenie na wyjazd z małoletnią W. W. do Wielkiej Brytanii. Pobyt wnioskodawców poza granicami kraju trwał kilka lat, a przed wyjazdem nie zgłosili się do organu celem ubiegania się o świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka W. K. w rodzinie zastępczej. Zatem organ uznał, że wyjazd miał charakter stały, gdyż trwał kilka lat, a centrum istotnych spraw życiowych rodziny zastępczej koncentrowało się w Wielkiej Brytanii. Wnioskodawcy podjęli tam zatrudnienie, prowadzili gospodarstwo domowe, a dzieci uczęszczały tam do szkoły. Organ zwrócił uwagę na okoliczność, iż instytucja pieczy zastępczej nie zna pojęcia refundacji kosztów utrzymania dziecka, a jedynie pokrycia kosztów jego bieżącego utrzymania, a w niniejszej sprawie sprawowanie pieczy za granicą miało charakter stały, nie dotyczyło dziecka, którego rodzeństwo było pod opieką rodziny zastępczej przed wyjazdem za granicę rodziny zastępczej, a wniosek dotyczy refundacji kosztów utrzymania dziecka, a nie przyznania środków na jego utrzymanie. Zarówno wniosek z 29 sierpnia 2017 r., jak i sprawa zainicjowana wnioskiem z 26 listopada 2020 r. dotyczyły przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania W.W. w rodzinie zastępczej niezawodowej. Postępowanie wszczęte wnioskiem z 29 sierpnia 2017 r. zostało zakończone ostateczną decyzją z 29 listopada 2017 r., a zatem organ odrębnym ostatecznym postanowieniem z 10 września 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej W.W. za okres od 18 czerwca 2015 r. do 2 stycznia 2018 r.

Wobec powyższego Starosta odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia w okresie od 3 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2020 r. na wniosek z 26 listopada 2020 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, utrzymując w mocy powyższą decyzję przypomniało, że matka W.W. nie żyje, a ojciec jest nieznany. Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z [...] 2015 r. umieścił dziecko w rodzinie zastępczej niezawodowej, którą stanowią wnioskodawcy i ustalił, że miejscem pobytu małoletniej będzie każdorazowe miejsce zamieszkania rodziców zastępczych. Nadto zezwolił rodzicom zastępczym na wyjazd z małoletnią do Anglii. Postanowienie uprawomocniło się w 10 lipca 2015 r. i od tego dnia podlega wykonaniu.

Wnioskiem z 29 sierpnia 2017 r. K. K. i J.K. wnieśli o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka W.W. w rodzinie zastępczej, informując, że do lipca 2017 r. dziecko mieszkało wraz z rodziną w Anglii, a następnie pozostawało na terenie Polski. W trakcie postępowania ustalono, iż od września 2017 r. W.W. miała podjąć naukę w klasie [...] w [...] w [...]. Ostatecznie, jednak tej nauki nie podjęła, o czym szkoła została powiadomiona w 5 września 2017r. podczas rozmowy telefonicznej. Postępowanie wszczęte ww. wnioskiem zostało zakończone decyzją z 29 listopada 2017 r., odmawiającą przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej dziecka, z uwagi na brak współdziałania osób wnioskujących o pomoc, tj. brak kontaktu z rodziną zastępczą, ustalenia miejsca zamieszkania.

Poza tym organ wskazał, że rodzina wróciła z małoletnią do Anglii, gdzie dziecko kontynuowało naukę, a od 20 kwietnia 2020 r., po powrocie do kraju uczy się w Szkole Podstawowej. W Polsce uczęszczała do przedszkola i do szkoły podstawowej do klasy drugiej, a w wieku 7 lat wyjechała z rodziną zastępczą do [...] i tam podjęła naukę w primary school i secondary school, na co wskazuje zaświadczenie z 25 stycznia 2021 r. Od 3 marca 2020 r. przebywa na terenie powiatu piotrkowskiego, miejscem zamieszkania są [...].

Kolegium zaznaczyło, że Starosta Piotrkowski, decyzjami z 25 maja 2020 r przyznał wnioskodawcom dodatek wychowawczy i świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania W.W. w rodzinie zastępczej, odpowiednio na okres od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r. i na okres od 3 marca 2020 r. do 2 listopada 2024 r. Z kolei kwestionowaną w niniejszym postepowaniu decyzją Starosta Radomszczański odmówił przyznania świadczenia na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej niezawodowej za okres od 3 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2020 r., a ostatecznym postanowieniem z 10 września 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej dziecka w okresie od 18 czerwca 2015 r. do 2 stycznia 2018 r., ze względu na to, że wniosek z 26 listopada 2020 r. pokrywa się w zakresie terminów ze sprawą zakończoną już prawomocną decyzją administracyjną z 29 listopada 2017r., a tym samym zachodzi powaga rzeczy osądzonej.

Organ odwoławczy wskazał, ponadto, że nie jest okolicznością kwestionowaną, że w analizowanej sprawie rodzina zastępcza dysponowała zgodą sądu na wyjazd z małoletnią do Anglii, co prawda bez uszczegółowienia okresu, na który wskazana wyżej zgoda została udzielona. Nie zmienia to jednak faktu, iż była to zgoda czasowa. Wnioskodawcy ustanowieni rodziną zastępczą w spornym okresie (od 3 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2020 r.) zamieszkiwali z dzieckiem w Anglii, co potwierdza zaświadczenie [...] School z [...] stycznia 2021 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty, że rodzina zastępcza przebywała w Anglii z zamiarem stałego pobytu, bo tam koncentrowała się ich aktywność osobista - dzieci uczęszczały do szkoły - i zawodowa - pracowali, prowadzili działalność gospodarczą, o czym świadczy informacja o członkach rodziny z 29 sierpnia 2017 r. Powyższe znajduje także potwierdzenie w opinii organizatora pieczy zastępczej sporządzonej 5 czerwca 2018r., w którym wskazano, że K.K. podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej 29 marca 2018 r. poinformowała, że rodzina mieszka w Anglii, nie zamierza wracać do Polski i prosi o nieprzesyłanie korespondencji na podany wcześniej adres. Zdaniem Kolegium na terenie kraju z zamiarem stałego pobytu rodzina przebywa dopiero od 3 marca 2020 r. Tym samym wobec braku miejsca zamieszkania w Polsce i braku pobytu w Polsce w okresie od 3 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2020 r. wnioskowane świadczenie nie przysługuje. Kolegium podzieliło przy tym stanowisko organu pierwszej instancji, że wniosek de facto dotyczy refundacji kosztów utrzymania dziecka, a nie przyznania środków na jego utrzymanie. Instytucja pieczy zastępczej nie zna zaś pojęcia refundacji kosztów utrzymania dziecka, a jedynie pokrycia kosztów jego bieżącego utrzymania.

W skardze K.K. i J. K. zarzucili naruszenie:

- art. 5 pkt1 ust. 1 i ust. 2a , art. 87 pkt 1 oraz art. 42 ust. 4 u.w.r.p.z, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że "głównym celem wyjazdu zainteresowanych poza granice kraju była sytuacja zarobkowa, nie zaś edukacyjna" i tym samym braku podstawę do przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej podczas gdy z treści art. 42 ust. 4 u.w.r.p.z. wynika, że w przypadku wyrażenia zgody przez sąd opiekuńczy, nie ma przeszkód w sprawowaniu pieczy zastępczej na określony czas poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a sama treść art. 87 pkt 1 u.w.r.p.z. przyznaje w/w świadczenie od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie pieczy zastępczej;

- art. 80 ust. 1 pkt 1 u.w.r.p.z. oraz art. 72 Konstytucji RP, poprzez odmowę przyznania prawa do świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania małoletniej w rodzinie zastępczej, a w konsekwencji naruszenie obowiązku ochrony praw dziecka i pozbawienie małoletniej opieki i pomocy ze strony władz publicznych.

Wobec powyższego wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia na pokrycie utrzymania w rodzinie zastępczej W.W. za okres od 3 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2020 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy.

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Radomszczańskiego doszedł do przekonania, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821 ze zm. - u.w.r.p.z.).

Istota sporu sprowadza się do ustalenia czy rodzina wyjeżdzająca poza granice kraju i tam sprawująca pieczę zastępczą, ma możliwość pobierania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. W niniejszej sprawie dotyczy to świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej W.W. za okres od 3 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2020 r.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 u.w.r.p.z. rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania.

W myśl art. 87 ust. 1 świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, przy czym zgodnie z dyspozycją art. 88 ust. 1 u.w.r.p.z. świadczenia, dodatki i dofinansowanie do wypoczynku, o których mowa w art. 80 ust. 1, art. 81, art. 83 i art. 84, są udzielane na wniosek odpowiednio rodziny zastępczej, rodziny pomocowej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, rodzina pomocowa składa, w przypadku gdy rodzina zastępcza lub prowadzący rodzinny dom dziecka nie pobierali świadczeń, dodatków lub dofinansowania do wypoczynku, o których mowa w art. 80 ust. 1, art. 81, art. 83 i art. 84. (art. 88 ust. 2).

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 u.w.r.p.z., ustawę stosuje się bowiem do osób posiadających obywatelstwo polskie mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także niemających miejsca zamieszkania na tym terytorium, ale na nim przebywających.

Jak słusznie zauważyło Kolegium z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 u.w.r.p.z. wynika, że regulacje ustawowe obejmują – co do zasady osoby uprawnione do skorzystania z systemu pieczy zastępczej wyłącznie w sytuacji, gdy zamieszkują one bądź choćby tylko przebywają na terytorium kraju. Pozostali, którzy nie spełniają tego kryterium, nie mogą więc - a contrario - być beneficjentami wsparcia ustawowego. Niemniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i przewiduje pewnego rodzaju odstępstwa.

Wśród nich jest kluczowy w okolicznościach niniejszej sprawy przypadek, wynikający z art. 42 ust. 4 u.w.r.p.z., dający rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka możliwość czasowego sprawowania pieczy zastępczej także poza terytorium kraju, ale pod warunkiem uprzedniego uzyskania zgody sądu. W takiej sytuacji opiekun, zachowując możliwość sprawowania pieczy zastępczej nad dzieckiem w trakcie jego zagranicznego pobytu, winien mieć również zapewnione środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb tego dziecka. W przeciwnym razie instytucja pieczy zastępczej byłaby niepełna, albowiem z jednej strony nakładałaby na daną osobę określone w ustawie obowiązki, z drugiej zaś strony nie gwarantowałaby środków na ich realizację.

Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu (art. 35 ust. 1 ustawy). Orzeczenie sądu oznacza z kolei takie rozstrzygnięcie, które podleganie dziecka pieczy innych osób niż rodzice dziecka czyni legalnym. Polega ono na przyznaniu uprawnienia do zapewnienia dziecku opieki i wychowania dziecka w rodzinie zastępczej (art. 32 ust. 1 ustawy). Jeśli zatem sąd powierza pieczę osobie wnioskującej o umieszczenie dziecka u niej jako w rodzinie zastępczej, to orzeczenie sądu, na okres postępowania przyznaje wnioskodawcy uprawnienie do działań przysługujących rodzinie zastępczej, a uprawnienie to ze swej istoty obejmuje także dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej (zob. art. 1121 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Skoro zatem postanowienie Sądu Rejonowego w R. z [...] 2015 r było - stosownie do art. 360 k.p.c.- skuteczne i wykonalne już w dniu jego ogłoszenia, a małoletnia W.W., jeszcze przed jego podjęciem przebywała pod faktyczną opieką skarżących (co jest okolicznością niesporną), to z tą datą wiązać należy zdarzenie prawne w postaci "faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej". Z tym zaś ustawodawca w art. 87 ust. 1 łączy rozpoczęcie okresu, na który świadczenie pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania dziecka ma być przyznane, a zatem moment złożenia przez rodzinie zastępczą w tym względzie żądania, przy ustalaniu daty początkowej prawa do świadczenia nie ma istotnego znaczenia. O ile zgodnie z art. 35 ust. 1 u.w.r.p.z. dla umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej istotne znaczenie ma orzeczenie sądu, to dla ustalenia końcowego momentu przyznawania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, zgodnie z art. 87 ust. 1 u.w.r.p.z., istotne znaczenie ma także faktyczne sprawowanie pieczy zastępczej. Jak już wskazano ustawodawca jednocześnie dopuszcza sprawowanie pieczy zastępczej czasowo, za zgodą sądu, poza terytorium Rzeczypospolitej. Zatem jak słusznie wskazał WSA we Wrocławiu w wyroku, z 13 września 2019 r., IV SA/Wr 190/19 (na który Kolegium powołało się w decyzji z 12 sierpnie 2021 r., uchylającej poprzednią decyzję Starosty) skoro adresatem ustawy mogą być osoby przebywające na terytorium kraju - co odnosi się również do rodzin zastępczych - to umożliwienie im czasowego wypełniania funkcji również zagranicą stanowi niejako rozszerzenie zakresu podmiotowego ustawy na okres pobytu poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazany przepis art. 42 ust. 4 u.w.r.p.z. nie może być więc traktowany jedynie w kategoriach przesłanki formalnej dla kandydatów na rodziców zastępczych. W przeciwnym razie rodzina zastępcza byłaby adresatem tylko niektórych regulacji ustawowych. Nie można także bowiem zapominać o celu jaki przyświecał ustawodawcy przy wprowadzaniu do systemu prawnego regulacji dotyczących pieczy zastępczej, który następnie został zawarty w preambule uchwalonej ustawy, a mianowicie o dobru dziecka i zapewnieniu mu harmonijnego rozwoju w środowisku wolnym od przemocy i w atmosferze szczęścia, miłości i zrozumienia. Nie można również pominąć przepisów rangi konstytucyjnej i prawnomiędzynarodowej, w tym w szczególności Konwencji o prawach dziecka, która wprost w art. 20 ust. 1 stanowi, że dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Wskazane regulacje, składające się na system ochrony i opieki nad dziećmi, winny zatem stanowić dla organu punkt odniesienia dla dokonywanej interpretacji przepisów.

Dlatego też nie zasługuje na aprobatę taka wykładnią art. 5 ust. 1 pkt 1 u.w.r.p.z., która prowadziłaby do pozbawienia strony uprawnienia do pobierania stosownych świadczeń, tylko z tego powodu, że nie zamieszkuje ona czasowo na terytorium kraju, lecz sprawuje w dalszym ciągu pieczę nad dzieckiem w oparciu o udzielone jej uprzednio zezwolenie uprawnionego organu władzy publicznej. Podobne stanowisko wyraził WSA we Wrocławiu w wyrokach z 10 lipca 2019r., IV SA/Wr 192/19 oraz z 2 września 2020 r., IV SA/Wr 62/20, a skład rozpoznający niniejszą sprawę je podziela.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z [...] 2015 r. [...] wyraził zgodę na czasowe sprawowanie przez skarżących pieczy zastępczej poza terytorium kraju (na terenie Anglii), i choć jednocześnie w orzeczeniu tym nie uszczegółowiono okresu, na który wskazana zgoda została udzielona, to badanie jego prawidłowości w ramach niniejszej sprawy pozostaje poza kompetencjami zarówno organów, jak i sądu rozpoznającego sprawę.

Odnosząc się do istoty sporu, zdaniem sądu nie można kategorycznie stwierdzić - jak uczyniły to organy - że pobyt skarżących za granicą miał charakter stały. Z akt sprawy nie wynika by skarżący kiedykolwiek deklarowali taki właśnie cel wyjazdu, i aby podejmowanie przez nich decyzje o kolejnych wyjazdach zagranicznych z założenia miały na celu stały pobyt rodziny w Wielkiej Brytanii.

I tak jak wynika z protokołu z [...] 2015 r. sporządzonego w sprawie [...] motywem wystąpienia przez skarżących o zgodę na wyjazd dziecka do Anglii była ich sezonowa praca na terenie tego kraju. Z protokołu tego wynika też, że dzieci skarżących uczęszczały już tam do szkoły i do szkoły będzie mogła zostać zapisana także W. Wcześniej skarżący w lipcu 2014 r. wrócili z Anglii do Polski, W roku 2017 r., czyli dwa lata później skarżący deklarowali, że pozostaną na terenie kraju, co wynika wprost z wniosku z 28 sierpnia 2017 r. o przyjęcie W. do szkoły podstawowej. Ponadto w tymże wniosku, w punkcie IX pracownik socjalny wskazał, że "Państwo K. poinformowali, że na krótki czas będą musieli wyjechać do Anglii, załatwić swoje zawodowe sprawy, a W. zostanie w Polsce pod opieką cioci". Jednakże, pomimo zapisania dziecka do szkoły skarżący ponownie (zgodnie ze powyższą deklaracją) ponownie wyjechali do Anglii zabierając ze sobą W., która ukończyła tam zarówno szkołę pierwszego, jak i drugiego stopnia. Następnie rodzina od 3 marca 2020 r. po powrocie do Polski zamieszkała na terenie powiatu piotrkowskiego.

W ocenie sądu już sam fakt zgłoszenia dziecka do polskiej placówki oświatowej może wskazywać, że skarżący zamierzali w 2017 r. pozostać na terenie Polski. Zdaniem sądu nie można tym samym wykluczyć sytuacji, w której fundamentalną przyczyną ponownego wyjazdu skarżących do Anglii była pierwotnie konieczność załatwienia spraw zawodowych, a w tym czasie pojawiła się możliwość podjęcia zatrudnienia na terenie tego kraju. Trudno mieć stronom za złe, że z takiej możliwości skorzystali, biorąc choćby sytuacje mieszkaniową rodziny, wynikająca ze wspomnianego wniosku z 28 sierpnia 2017 r. W ocenie sądu stwierdzenie, że pobyt skarżących za granicą miał charakter pobytu stałego jest co najmniej przedwczesne. Przeczy temu choćby fakt ich powrotu do Polski najpierw w 2017 r. (z deklaracją pozostania w kraju), a następnie w 2020 r., jak dotąd ostateczny powrót do kraju w marcu 2020 r. Tym samym, w ocenie sądu wskazywany przez organ zarobkowy charakter wyjazdu nie oznaczał automatycznie, że rodzina zastępcza przebywała w Anglii z zamiarem stałego pobytu. Nie przesądza o tym także okoliczność uczęszczania do szkoły przez dzieci, jak i wspomniana aktywność zawodowa skarżących. Okoliczność powrotu do kraju, powiązana ze zmianą miejsca zamieszkania wskazuje raczej, że pobyt na terenie Anglii miał charakter tymczasowy i wiązał się z możliwością znalezienia lepiej płatnego zatrudnienia, a przez to z możliwością zgromadzenia środków finansowych przed powrotem do kraju, w tym także środków na utrzymanie W.W.. Tymczasem organ z samego faktu przebywania skarżących poza granicami kraju (przez okres kilku lat z przerwami) wywiódł, że ich pobyt w Anglii miał charakter stały. Takie stanowisko w ocenie sądu jest co najmniej przedwczesne. Nie przesądza o tym także wskazywana przez organ opinia organizatora pieczy zastępczej sporządzona 5 czerwca 2018 r., w której wskazano, że K.K. podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej 29 marca 2018 r. poinformowała, że rodzina mieszka w Anglii, nie zamierza wracać do Polski i prosi o nieprzesyłanie korespondencji na podany wcześniej adres. Biorąc pod uwagę, że ostatecznie rodzina wróciła do Polski nie można wykluczyć sytuacji, że oświadczenie K.K. miało na celu poinformowanie o niemożności odbioru korespondencji kierowanej na adres krajowy, podczas pobytu rodziny poza granicami kraju. Zdaniem sądu przyjęcie, że treść ww. opinii jednoznacznie wskazuje na stały charakter wyjazdu jest zbyt daleko idące, w kontekście kilkukrotnej zmiany miejsca pobytu rodziny na przestrzeni kilku lat, i ostatecznego powrotu do kraju.

Sąd stwierdza, że z akt sprawy nie wynika, by organ podjął próbę pozyskania wiedzy na temat faktycznego czy nawet deklarowanego charakteru zagranicznego pobytu rodziny zastępczej i przebywającego w niej dziecka. Tym samym stwierdzenie organu, że rodzina zastępcza przebywała na terytorium Anglii z zamiarem stałego pobytu było co najmniej przedwczesne. Nie świadczy o tym jednoznacznie ani pozostawanie przez skarżących w stosunku zatrudnienia na terenie Anglii, ani uczęszczanie tam dzieci do szkoły. Obie bowiem sytuacje mogą występować tak w trakcie pobytu stałego, jak i tymczasowego. W ocenie sądu nie świadczy o tym także oświadczenie zawarte w punkcie V karty informacyjnej (k-30), bowiem jest ono tylko przedstawieniem przebiegu dotychczasowej edukacji dziecka. Skoro więc zgromadzona w sprawie dokumentacja nie wskazuje jednoznacznie na stały charakter zagranicznego wyjazdu skarżących, a jednocześnie w obrocie prawnym pozostaje zgoda sądu rodzinnego na czasowe sprawowanie pieczy zastępczej poza granicami kraju, to taki właśnie charakter tego pobytu należało przyjąć na obecnym etapie postępowania. Wskazanych okoliczności nie można w niniejszej sprawie pominąć, ani odnieść się do niej w sposób jak uczynił to organ, przyjmując, że pobyt rodziny na terenie Anglii miał bez wątpienia charakter pobytu stałego. Podkreślić należy, że sprawowanie pieczy zastępczej nie jest bowiem uprawnieniem rodziny zastępczej, lecz jej obowiązkiem, z którego jest ona ścisłe rozliczana.

Wobec powyższego sąd przyjął, organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a przez co przedwcześnie uznały, że pobyt rodziny zastępczej i umieszczonego w niej dziecka, za granicą miał charakter stały, co skutkować miało odmową przyznania prawa do świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania tego dziecka w pieczy zastępczej. W konsekwencji naruszone zostały przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 42 ust. 4, u.w.r.p.z., który umożliwia okresowy pobyt rodziny zastępczej i dziecka poza granicami kraju.

Odnośnie do żądań zawartych w treści skargi sąd pragnie zauważyć, iż nie jest kolejną instancją w postępowaniu zainicjowanym przed organami administracji publicznej zatem niemożliwe było uwzględnienie wniosku skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie w sprawie poprzez przyznanie prawa do spornego świadczenia Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej.

Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), w zw. z art.135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz.1800) w sprawie opłat za czynności adwokackie.