Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 401/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 169 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień, Asesor WSA Alina Rzepecka, Protokolant Damian Bronowicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi DT Polska Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zwraca skarżącej spółce 400 zł (czterysta) tytułem nadpłaconego wpisu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 25 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Go 8/05 w sprawie ze skargi DT Polska Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru, uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że znalazł podstawy do uchylenia decyzji ponieważ w sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

Z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego wynika, że [...] lipca 2002 r. Zarząd spółki DT Polska udzielił pełnomocnictwa EY Sp. z o.o. - T.M. - doradcy podatkowemu, A.B. - doradcy podatkowemu oraz K.F., określając zakres ich umocowania.

W ocenie Sądu tak udzielone pełnomocnictwo było nieprawidłowe. Stosownie bowiem do art. 162 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001 r., 75 poz. 802 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). W dziale IV - postępowanie podatkowe zawarte są przepisy dotyczące strony postępowania w tym przepisy dotyczące udzielenia pełnomocnictwa.

Zgodnie z art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca zdolność do czynności prawnych.

Analiza przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, iż pełnomocnikiem strony w postępowaniu podatkowym - celnym jako pełnomocnika osoby prawnej np. spółki doradztwa podatkowego działającej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, a w taki nieprawidłowy sposób zostało udzielone pełnomocnictwo w sprawie rozpoznanej przez Sąd.

W ocenie Sądu tak udzielone pełnomocnictwo jest wadliwe w świetle

art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej.

Kolejnym rozpoznanym prze Sąd zagadnieniem była kwestia uczestnictwa doradcy podatkowego w postępowaniu celnym w sprawach celnych.

Sąd stwierdził, że przepisy ustawy z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym nie przewidują, aby doradca podatkowy był umocowany do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym należności i obowiązków celnych.

Tym samym wskazani nie mogli brać udziału w postępowaniu dotyczącym należności i obowiązków celnych.

Ostatnim zagadnieniem rozpoznanym przez Sąd była kwestia udzielenia przez doradcę podatkowego T.M. [...] października 2002 r. pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi M.S..

W ocenie Sądu doradca podatkowy, mimo stosownego umocowania w pełnomocnictwie z [...] lipca 2002 r. , nie może udzielić substytucji, ponieważ nie zezwalają mu na to przepisy ustawy o doradztwie podatkowym.

Reasumując Sąd stwierdził, że wskazane okoliczności mogą stanowić przesłanką wznowieniu postępowania z uwagi na to, że strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej).

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. B ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a. stwierdził, że nastąpiło

naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Izby Celnej , rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] postanowieniem z [...] stycznia 2006 r. wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej i art. 153 P.p.s.a oraz art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U nr 68, poz. 623) stwierdził niedopuszczalność odwołania.

Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji przytoczył obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku WSA z 25 lipca 2005 r. w szczególności w zakresie ustaleń Sądu dotyczących udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa oraz substytucji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu, wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W związku z powyższym organ II instancji na podstawie art. 228 Ordynacji podatkowej uznał, że odwołanie wniesione zostało przez osobę nie posiadającej umocowania prawnego do dokonania tej czynności.

Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia:

a) art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że wadliwość udzielonego przez stronę postępowania pełnomocnictwa procesowego wypełnia hipotezę tego przepisu i skutkuje niedopuszczalnością odwołaniu,

b) art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez stwierdzenia, że w przypadku wadliwego pełnomocnictwa organ nie jest zobowiązany do wezwania wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braków formalnych,

c) art. 217 § 2 oraz 210 § 4 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez niezamieszczenie w postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego odpowiadającego ustawowemu wzorcowi,

d) art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez rozstrzygnięcia wszelkich wątpliwości na niekorzyść skarżącej,

e) art. 124 Ordynacji podatkowej, poprzez niewskazanie w toku postępowania oraz w uzasadnieniu postanowienia przesłanek, jakimi kierował się organ przy rozstrzygnięciu sprawy,

f) art. 153 P.p.s.a, poprzez dokonanie rozstrzygnięcia niezgodnego z oceną prawną zawartą w wyroku Sądu.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca wskazała, że odwołanie zostało wniesione przez nią, choć złożył je wadliwie umocowany pełnomocnik.

Organ odwoławczy błędnie uznał, że z powodu wadliwości pełnomocnictwa odwołanie było niedopuszczalne, choć zobowiązany był wezwać skarżącą do uzupełnienia braków formalnych tego odwołania, poprzez przedłożenie prawidłowo udzielonego pełnomocnictwa osobom, które podpisały odwołanie, bądź przez podpisanie odwołania przez osoby umocowane do reprezentowania skarżącej.

W ocenie skarżącej organ wywiódł z wyroku Sądu błędny wniosek stwierdzając, że postępowanie przed organem odwoławczym w ogóle nie powinno być prowadzone.

Organ II instancji pominął istotę wyroku, wskazującą na konieczność powtórzenia postępowania przed organem odwoławczym.

W ocenie skarżącej uzasadnienie postanowienia nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, które odpowiadałoby ustawowemu wzorcowi i składa się w praktyce tylko z obszernego przytoczenia wyroku Sądu.

Nie umieszczono w nim jednak informacji, które można uznać za uzasadnienie faktyczne i prawne. Do meritum sprawy odniesiono się jednym zdaniem.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że czynności dokonane przez osoby, które w świetle prawa pełnomocnikowi być nie mogą, były dokonane tym samym w ich imieniu własnym, a nie w imieniu strony. Tym samym stwierdzić należy, iż strona nie brała udziału w postępowaniu, a odwołanie od decyzji wniesione zostało przez osobę, która nie miała interesu prawnego w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wezwanie do usunięcia braków formalnych służyć ma w ocenie organu II instancji, jedynie usunięciu braków formalnych (np. brak podpisu, niewłaściwe uwierzytelnienie itp.), a nie nad merytorycznym jaką jest przedłożenie pełnomocnictwa przez osobę, która pełnomocnikiem być nie może.

Nadto z wyroku Sądu wynika, że strona nie brała udziału w postępowaniu z własnej winy.

W ocenie organu odwoławczego z przepisów Ordynacji podatkowej nie wynika, aby do postanowień stosowany był przepis art.210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Natomiast fakt zbieżności uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z uzasadnieniem wyroku Sądu nie może stanowić przesłanki pozwalającej na przyjęcie, że naruszony został art. 217 § 1 Ordynacji podatkowej.

Pismem procesowym z 10 listopada 2006 r. skarżąca jeszcze raz powtórzyła argumenty zawarte w skardze. Natomiast pismem z dnia 17 listopada 2006 r. skarżąca wskazał, iż w dniu 16 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał sprawy o sygn. akt I SA/Go 392/06, I SA/Go 396/06, I SA/Go 400/06 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania i uchylił zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Rozważając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia należy na wstępie wskazać, że uzasadnienie wyroku Sądu z 25 lipca 2005 r. zawiera oczywistą omyłkę pisarską, polegającą na stwierdzeniu przez Sąd, że skarżąca z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Takiemu stwierdzeniu zaprzecza powołanie się przez Sąd na przepis

art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, który wyraźnie wskazuje, jako jedną z przesłanek wznowienie postępowania stwierdzenia, iż strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd wskazał jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a, który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub

w części , jeżlei stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przyjęcie winy skarżącej na wskazanym powyżej zakresie, uniemożliwiałoby uchylenie przez Sąd decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Jest zatem całkowicie bezpodstawne i nielogiczne w świetle analizy całego uzasadnienia wyroku, przyjęcie przez organ odwoławczy, że Sąd uznał, iż skarżąca nie brała udziału w postępowaniu z własnej winy.

Po wyjaśnieniu powyższej kwestii, należy zgodzić się z zarzutem skarżącej o naruszeniu przez organ odwoławczy przepisu art. 153 P.p.s.a zgodnie, w którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt zostało uznane za błędne.

Wskazania, co do dalszego postępowania, stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazania kierunku, w którym powinno zmierzać postępowanie, bez narzucenia sposobu rozstrzygnięcia.

Naruszenie przez organ art. 153 P.p.s.a w razie złożenia skargi zrozumiał błędnie wyrok WSA z 25 lipca 2005 r.

Należy zauważyć, że Sąd wyraźnie wskazał w uzasadnieniu, iż udzielenie pełnomocnictwa osobie prawnej, a także pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi przez doradcę podatkowego nastąpiło po złożeniu przez stronę wniosku o wznowieniu postępowania. Od tej pory postępowanie toczyło się bez udziału strony, z uwagi na wadliwość udzielonych pełnomocnictw.

Należy zgodzić się jednak ze stanowiskiem organu odwoławczego, że wadliwość obu pełnomocnictw nie można usunąć, a umocowanie winy nie mogły być pełnomocnikowi w niniejszym postępowaniu. Błędnie zatem skarżąca domagała się od organu odwoławczego wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych wniesionego odwołania w zakresie pełnomocnictwa. Nie zmienia to faktu, że postępowanie prowadzone było z udziałem osób, które nie mogły być pełnomocnikowi w niniejszej sprawie, co naruszyło art. 121 § 2, art. 123 § 1 i 137 Ordynacji podatkowej.

Rolą organu I instancji było bowiem pouczenie skarżącej w chwili przedłożenia przez nią wadliwych pełnomocnictw, o niemożności reprezentowania jej przez osobę prawną, jak i ustanowionego przez doradę podatkowego substytutu.

Skoro organ tego nie uczynił, to od chwili złożenia wadliwego pełnomocnictwa, skarżąca nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Sąd pragnie również wskazać w tym miejscu na wadliwą praktykę organów celnych, które nie kwestionując umocowania pełnomocnika, dokonywały doręczeń zarówno skarżącej jak i pełnomocnikowi choć art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej wyraźnie wskazując, że w przypadku ustanowienia przez stronę pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Dokonanie doręczeń skarżącej i jednocześnie pełnomocnikowi, który nim być nie mógł, nie sanuje tej okoliczności, iż skarżąca bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W tm kontekście nalęzy podkreślić, iż już od chwili wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2003r. o wznowieniu postępowania celnego, toczyło się ono wadliwie i powinno zostać, w świetle powołanego wyroku Sądu, powtórzone.

Niezrozumiałe i niezgodne z wyrokiem Sądu jak wydane przez organ odwoławczy postanowieniem o niedopuszczalności odwołania, skoro skarżąca od chwili jego wszczęciu, nie brała w nim udziału bez własnej winy.

Należy podzielić zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organy celne art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W aktach sprawy brak jest oryginałów lub urzędowo poświadczonych odpisów pełnomocnictw, bądź odpisów uwierzytelnionych przez adwokata, radcę prawnego czy doradcę podatkowego.

Brak tego rodzaju dokumentów obliguje organ do wezwania na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, pełnomocnika do przedłożenia dokumentu wskazanego w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej.

Mimo, że zaskarżone postanowienie doręczono radcy prawnemu w aktach administracyjnych, brak jest dokumentu wskazującego na udzielenie mu pełnomocnictwa przez skarżącą.

Za całkowicie błędne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, iż brak jest podstawy prawnej do stosowania względem zaskarżonego postanowienia

art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Do odpowiedniego stosowania tego przepisu odsyła wprost art. 219 Ordynacji podatkowej. Konieczność zawarcia w postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego wynika bezpośrednio z art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej

Należy zgodzić się ze skarżącą, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienie nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przybliżył swój tok rozumowaniu, ale odpowiedź na skargę jest jednym pismem procesowym, a nie podlegającym zaskarżeniu postanowieniem, nie może również stanowić jego uzupełnieniu w zakresie ustaleń faktycznych. Rozważanie powyższe potwierdzają bezzasadność stwierdzenia przez organ odwoławczy niedopuszczalności odwołania, a tym samym naruszenia przepisu art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Rozpoznając ponownie sprawę rolę organów celnych będzie uwzględnienie stwierdzonych prze Sąd naruszeń prawa oraz zastosowania się przez te organy do wskazań Sądu zawartych w wyroku z 25 lipca 2005 r., ponieważ stosownie do art. 153 P.p.s.a organy są związane oceną prawną i wskazaniami co do ustaleń postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu.

Zważywszy powyższe Sąd uznał, że w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania w takim stopniu, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych też przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a, natomiast na podstawie art. 152 P.p.s.a Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA

Dariusz Skupień Jacek Niedzielski Alina Rzepecka