Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 867/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz E. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 12 kwietnia 2010 r. Prezydent Miasta [...] wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej "ustawa z 13 października 1998 r."), stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia.1999 r. przez Gminę [...] (Gmina) prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...], wydzielonej z parceli nr [...] (Nieruchomość).

Wojewoda decyzją z [...] września 2013 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę, prawa własności Nieruchomości.

Minister Infrastruktury i Budownictwa (Minister) decyzją z [...] grudnia 2016 r., uchylił decyzję Wojewody z [...] września 2013 r., w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewoda decyzją z [...] lutego 2018 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę, prawa własności Nieruchomości.

Po rozpoznaniu odwołania E. M. (Skarżącej), Minister decyzją z [...] marca 2018 roku utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów obu instancji był art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r.

Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów obu instancji było ustalenie, że 31 grudnia 1998 roku Nieruchomość nie była własnością Skrabu Państwa ale Ł. W. Ł. W. umową darowizny z [...] listopada 2007 r. Rep. [...] nr [...] przekazała Nieruchomość Skarżącej, która pozostaje właścicielką nieruchomości, co potwierdza księga wieczysta nr [...].

W dziale III księgi wieczystej nr [...] wpisane jest ograniczone prawo rzeczowe - prawo drogi, na rzecz właścicieli nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste: nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Aktualnymi właścicielami ww. nieruchomości są odpowiednio: J. W. i K. W., K. K. i Z. K. oraz J. H. i A. H.

Z ustaleń organów wynika również, że Nieruchomość była zajęta 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną, to jest ulicę [...]. Ulica ta została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich na podstawie uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1987 r. nr [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich.

Organy wskazały, że na mapie ze zbiorczym projektem podziału nieruchomości, sporządzonej przez geodetę uprawnionego A. B. przyjętej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego pod nr [...], uwidocznione jest zajęcie działki nr [...] pod fragment ul. [...]. Adnotacja Naczelnika Wydziału Mienia Urzędu Miasta [...], J. G. wskazuje, że granica pasa drogowego odpowiada stanowi w dniu 31grudnia 1998 r. Organ odwoławczy ustalił również, że J. G. posiada uprawnienia geodezyjne, m.in. w zakresie rozgraniczeń i podziałów nieruchomości oraz sporządzania dokumentacji do celów prawnych. Minister uznał w konsekwencji, że powyższy dokument jednoznacznie potwierdza zajęcie Nieruchomości pod ulicę w 31 grudnia 1998 r.

Minister uznał, że sprawowanie nad Nieruchomością władztwa publicznoprawnego potwierdza znajdująca się w aktach sprawy metryka ulicy [...], z której wynika, że ulica była wyposażona w kanalizację, a także naziemne słupy energetyczne oraz nadziemną sieć energetyczną. Organ wskazał dodatkowo, że w aktach sprawy znajduje się pismo Dyrektora [...] Służb Komunalnych w [...] z [...] sierpnia 2017 r. nr [...], z którego wynika, że [...] Służby Komunalne zajmowały się letnim i zimowym utrzymaniem ulicy [...]. W ramach letniego i zimowego utrzymania ulica była utrzymywana w czystości, odśnieżana i posypywana w miejscach niebezpiecznych oraz w przypadku potrzeby przeprowadzany był remont cząstkowy nawierzchni na części zajętej pod drogę.

Oznaczało to w ocenie organów, że spełnione zostały przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego to jest :

- art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zachodziły przesłanki do stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę własności Nieruchomości, podczas gdy z zaistniałego stanu faktycznego nie wynikało aby nieruchomość ta była we władaniu Gminy 31 grudnia 1998r.;

- art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych {Dz.U. 2017, poz. 2222 t.j., dalej "ustawa o drogach publicznych) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że ulica [...] stanowiła drogę publiczną podczas gdy z istniejącego stanu faktycznego na dzień 31 grudnia 1998r. jak również obecnie, wynika, że nie spełniała i nie spełnia ona warunków drogi publicznej z racji braku pasa drogowego, a więc jezdni wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym,

b) przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

| - art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 8 k.p.a. tj. naruszenia zasady praworządności oraz konieczności dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej poprzez tendencyjną i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, co jest niezgodne z regułami postępowania dowodowego, a jako takie w konsekwencji obraża art. 8 k.p.a.;

art. 8, art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a tj. ignorancji w toku postępowania oraz na etapie wydawania decyzji i jej uzasadnienia, tzw. zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej oraz zasady przekonywania.

Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca w toku postępowania administracyjnego konsekwentnie kwestionowała przesłankę zajęcia Nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., podkreślając, że rozstrzygnięcie organu w tym zakresie oparte jest wyłącznie na oświadczeniu Naczelnika Wydziału Mienia Urzędu Miasta [...].

Rzeczywiście, jedynym dowodem potwierdzającym fakt zajęcia Nieruchomości pod drogę publiczną 31 grudnia 1998 roku jest oświadczenie Naczelnika Wydziału Mienia Urzędu Miasta [...], a więc pracownika podmiotu zainteresowanego korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy.

Oświadczenie pracownika Urzędu Miasta [...] nie zostało potwierdzone żadnym innym dowodem. Sąd podkreśla w tym miejscu, że przywołany przez organ zbiorczy projekt podziału nieruchomości, sporządzony przez geodetę uprawnionego A. B. nie może być uznany za dowód potwierdzający zajęcie Nieruchomości pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. W dokumencie tym nie zostało wskazane, by obrazował on stan faktyczny na określoną datę. W załączniku opisowym do powyższego dokumentu wskazano, że podział nieruchomości został przeprowadzony w celu wydzielenie gruntu zajętego pod drogi publiczne w związku z art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. Jednak również w tym piśmie nie wskazano wprost, by w odniesieniu do Nieruchomości obrazował on stan faktyczny istniejący 31 grudnia 1998 roku.

Podobnie metryka drogi – ul. [...] potwierdza stan urządzenia drogi, jednak nie pozwala na przesądzenie, by w dniu 31 grudnia 1998 roku Nieruchomość w granicach wskazanych w zbiorczym projekcie podziału nieruchomości rzeczywiście wchodziła w skład drogi publicznej.

Wskazać należy, że nawet ustalenie przez organ, iż pracownik zainteresowanej gminy, J. G. posiada uprawnienia geodezyjne, m.in. w zakresie rozgraniczeń i podziałów nieruchomości oraz sporządzania dokumentacji do celów prawnych nie może prowadzić do uznania złożonego przez niego oświadczenia, co do zajęcia Nieruchomości pod drogę publiczną 31 grudnia 1998 roku za jedyny i wystarczający dowód dla potwierdzenia tej okoliczności faktycznej. Sąd podkreśla, że Skarżąca kwestionowała fakt zajęcia Nieruchomości pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 roku, wskazywała na możliwość przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków, mieszkańców ul. [...]. Skarżąca podnosiła, że Nieruchomość uznana przez organy za wchodzącą w skład drogi publicznej znajduje się na obszarze ogrodzonej nieruchomości. Jeżeli taki stan istniał w dniu 31 grudnia 1998 roku nie jest możliwe uznanie, że do Nieruchomości zastosowanie znajdzie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku.

Uznać zatem należy, że organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oparł bowiem rozstrzygnięcie prowadzące do odjęcia prawa własności wyłącznie na oświadczeniu pracownika jednej ze stron postępowania administracyjnego, nie potwierdzonego żadnym innym dokumentem. Uchybienie to uznać należy za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie, czy Nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną 31 grudnia 1998 roku czy też znajdowała się na terenie ogrodzonej posesji Skarżącej ma podstawowe znaczenie dla możliwości zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku.

Z treści skargi wynika, że w ocenie Skarżącej brak było podstaw do zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku, bowiem droga nie miała charakteru budowli.

Zarzut ten jest niezasadny.

Ustawa z dnia 13 października 1998 roku nie zawiera definicji pojęcie drogi publicznej. W tej sytuacji konieczne jest sięgnięcie do definicji tego pojęcia zawartej w ustawie z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60, ze zmianami, dalej "ustawa o drogach publicznych"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 roku, pojęcie drogi lub pasa drogowego obejmowało wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.

Dopiero z dniem 9 grudnia 2003 roku do ustawy o drogach publicznych wprowadzone zostało pojęcie drogi rozumianej jako budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym oraz pasa drogowego rozumianego jako wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.

Nabycie prawa własności nieruchomości w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku następowało z dniem 1 stycznia 1999 roku. Oznacza to, że konieczne jest uwzględnienie definicji drogi i pasa drogowego przewidzianych w ustawie o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w tej dacie. W konsekwencji uznać należy, że dla zastosowania powyższego przepisu nie było konieczne, aby droga stanowiła budowlę w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Wystarczające było, aby odpowiadała ona pojęciu drogi w rozumieniu z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 roku, to jest wystarczające było ustalenie, że nieruchomość wchodziła w skład wydzielonego pas terenu, przeznaczonego do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych.

Końcowo wyjaśnić należy, że nabycie prawa własności nieruchomości spełniających warunki o których mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku następowało z mocy prawa, Jednak ujawnienie tej okoliczności np. w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości wymagało wydania decyzji administracyjnej. Zatem fakt zwracania się przez określone podmiot do właścicieli ujawnionych w księgach wieczystych o wyrażenie zgody na np. zainstalowanie oświetlenia nie oznacza, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku.

Podsumowując, sąd stwierdza, że prowadząc ponownie postępowanie Minister podejmie czynności mające na celu ustalenia czy Nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 roku była zajęta pod drogę publiczną. Następnie organ oceni na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku.

W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot uiszczonego przez nią wpisu sądowego w kwocie 200 złotych.