Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 810/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136  ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Starosta G. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz S. B. - poprzedniego współwłaściciela - udziału we współwłasności wynoszącego 15/20 części ww. nieruchomości ze względu na fakt, iż grunt powyższej nieruchomości sprzedany został na rzecz osób trzecich i prawa te ujawnione zostały w księgach wieczystych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 sierpnia 1998 r.

S. B. złożył odwołanie od tej decyzji.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając za słuszne stanowisko organu pierwszej instancji, iż stosownie do art. 229 cyt. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, jednakże zaskarżone rozstrzygnięcie nie mogło być uznane za prawidłowe ze względu na to, że dotyczyło jedynie udziału 15/20 części nieruchomości, podczas gdy wniosek o zwrot dotyczył całej nieruchomości.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [....] grudnia 2007 r. nr [...] Starosta G. orzekł o odmowie zwrotu ww. nieruchomości, uzasadniając rozstrzygnięcie faktem, iż nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu tej nieruchomości, a zatem jej zwrot nie przysługuje. W decyzji tej organ pierwszej instancji odniósł się do całej nieruchomości stanowiącej w dacie wywłaszczenia współwłasność S. B. w 15/20 części, H. K. w 2/20 części, H. S. w 2/20 części i A. K. w 1/20 części.

W złożonym od tej decyzji odwołaniu S. B. zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, wnosząc o uchylenie decyzji.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy w/w decyzję Starosty G. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie nabycia aktem notarialnym z dnia [...] września 1987 r. nr rep. [...] sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w K. udziału we współwłasności od S. B., H. K. i H. S. łącznie wynoszącego 19/20 części nieruchomości oraz na podstawie wywłaszczenia decyzją Urzędu Miasta i Gminy G. z dnia [...] września 1989 r. nr [...] udziału A. K. we współwłasności wynoszącego 1/20 części tej nieruchomości.

Nabycie nieruchomości na własność Państwa miało na celu utworzenie zasobu gruntów pod budownictwo mieszkaniowe komunalne.

W opisywanej sprawie na wywłaszczonej nieruchomości nie zrealizowano budownictwa komunalnego, a grunty tej nieruchomości włączono do innych działek i w wyniku podziału tego terenu utworzono nowe działki, które zostały sprzedane osobom trzecim na cele budowy domów mieszkalnych. Wpis prawa własności działek, w skład których wszedł grunt przedmiotowej działki dokonany został w księgach wieczystych KW nr [...] przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 sierpnia 1998 r.

Zgodnie z art. 229 cyt. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. roszczenie o zwrot nieruchomości lub jej części, jeśli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ww. ustawy została ona sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księgach wieczystych.

Organ uznał, że roszczenie o zwrot nieruchomości w tej sytuacji byłemu właścicielowi nie przysługuje, a organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o odmowie jej zwrotu, bowiem nieruchomość ta została sprzedana na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Ponadto organ wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zwrotu Starosta G. uwzględnił wskazania organu odwoławczego i rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu rozciągnął na pozostałą część współwłasności, a nie tylko orzekł o udziale stanowiącym własność odwołującego się.

O prowadzonym postępowaniu zostali zawiadomieni oraz dopuszczeni do udziału w tym postępowaniu pozostali byli współwłaściciele nieruchomości oraz osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do tej nieruchomości. Postanowieniem Sądu Rejonowego w G. sygn. akt [...] z dnia [...] listopada 2008 r. ustanowiony został kurator sądowy dla spadkobierców A. K. Decyzję Starosty G. z dnia [...] lipca 2007 r. doręczono wszystkim stronom postępowania.

W przypadku, gdy nie wszyscy właściciele żądają zwrotu nieruchomości, a wręcz jej odmawiają, to starosta po wezwaniu stron do formalnego uzupełnienia wniosku i w sytuacji nieuzupełnienia tego braku może wydać decyzję odmowną o zwrocie nieruchomości.

W niniejszej sprawie byłe współwłaścicielki nieruchomości H. K. i H. S. oświadczyły do protokołu nr [...] w dniu [...] listopada 2007 r., że nie występują o zwrot przedmiotowej nieruchomości i nie zgłaszają żadnych roszczeń.

Tak więc wniosek o zwrot nieruchomości złożony został tylko przez jednego z byłych współwłaścicieli, a nie przez wszystkich współwłaścicieli, co nie pozwala również spełnić jednej z przesłanek ustalenia prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wynikającej z przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na powyższą decyzję S. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie w całości

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że został wywłaszczony w dniu [...] września 1987 r. pod cel, który przewidywał budowę budynku komunalnego na wywłaszczonej nieruchomości, której skarżący był właścicielem w 15/20 części. Z uwagi na fakt, iż na wywłaszczonej nieruchomości nie zrealizowano budownictwa komunalnego, skarżący wystąpił o zwrot nieruchomości bądź zadośćuczynienie finansowe.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Jednakże, w myśl art. 229 cytowanej ustawy, roszczenie o zwrot nieruchomości lub jej części, jeśli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie nabycia aktem notarialnym z dnia [...] września 1987 r. nr rep. [...] sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w K. udziału we współwłasności od S. B., H. K. i H. S. łącznie wynoszącego 19/20 części nieruchomości oraz na podstawie wywłaszczenia decyzją Urzędu Miasta i Gminy G. z dnia [...] września 1989 r. nr [...] udziału A. K. we współwłasności wynoszącego 1/20 części tej nieruchomości.

Nabycie nieruchomości na własność Państwa miało na celu utworzenie zasobu gruntów pod budownictwo mieszkaniowe komunalne.

Należy stwierdzić, iż w dacie nabycia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa obowiązywał art. 13 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), dający możliwość tworzenia przez terenowe organy administracji państwowej zasobów gruntów na cele zabudowy miast i wsi, w szczególności dla potrzeby budownictwa mieszkaniowego na terenach przeznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania przestrzennego. Terenowe organy administracji państwowej mogły tworzyć takie zasoby z gruntów stanowiących własność Państwa i z gruntów nabywanych w drodze umowy lub wywłaszczenia na własność Państwa oraz zarządzać nimi do czasu oddania ich w zarząd lub użytkowanie albo w użytkowanie wieczyste bądź do czasu ich sprzedaży.

W przedmiotowej sprawie na wywłaszczonej nieruchomości nie zrealizowano budownictwa komunalnego, a grunty tej nieruchomości włączono do innych działek i w wyniku podziału tego terenu utworzono nowe działki, które zostały sprzedane osobom trzecim na cele budowy domów mieszkalnych. Wpis prawa własności działek, w skład których wszedł grunt przedmiotowej działki dokonany został w księgach wieczystych KW nr [...] przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie roszczenie o zwrot nieruchomości byłemu właścicielowi nie przysługuje, a organy administracyjne prawidłowo orzekły o odmowie jej zwrotu. Nieruchomość ta bowiem została sprzedana na rzecz osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Ponadto należy zauważyć, iż w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stroną jest każdy z byłych jej współwłaścicieli. Zwrot nieruchomości może nastąpić wyłącznie na żądanie wszystkich współwłaścicieli, żądanie to zaś przekracza zakres zwykłego zarządu i nie może być zgłoszone przez jednego ze współwłaścicieli (vide: Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami B.Adamiak, J.Borkowski, wyd.C.H.Beck, Warszawa 2003 - str. 495-496).

Jak wynika z akt sprawy, byłe współwłaścicielki nieruchomości H. K. i H. S. oświadczyły do protokołu nr [...] w dniu [...] listopada 2007 r., że nie występują o zwrot przedmiotowej nieruchomości i nie zgłaszają żadnych roszczeń.

Tak więc wniosek o zwrot nieruchomości złożony został tylko przez jednego z byłych współwłaścicieli, a nie przez wszystkich współwłaścicieli, co nie pozwala również spełnić jednej z przesłanek ustalenia prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wynikającej z przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W przypadku, gdy nie wszyscy właściciele żądają zwrotu nieruchomości, a wręcz jej odmawiają, to starosta po wezwaniu stron do formalnego uzupełnienia wniosku i w sytuacji nieuzupełnienia tego braku może wydać decyzję odmowną o zwrocie nieruchomości, co też w niniejszej sprawie zostało uczynione.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji.