Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1263/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-03-11 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowiono radcę prawnego
Powołane przepisy: article: Art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na skutek sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1263/14 postanawia: I. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych; II. umorzyć postępowanie w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 26 czerwca 2014 r. K. Ś. (dalej: skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1263/14 Referendarz sądowy umorzył postępowanie w części dotyczącej żądania zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego.

W dniu 26 listopada 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. orzeczenia Referendarza sądowego, a następnie w wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 2 lutego 2015 r. uzupełnił informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący przedstawił szereg dokumentów, m.in. decyzję Prezydenta Miasta o odmowie przyznania mu świadczenia w formie zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na zapłacenie zaległego i bieżącego czynszu. Z decyzji tej wynika, że K. Ś. jest osobą samotnie gospodarującą, a źródłem jego dochodu są jedynie świadczenia z pomocy społecznej. Skarżący nie pobiera żadnych świadczeń rentowych. Objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Posiada zadłużenie z tytułu nieregulowanych opłat czynszowych. Opłata za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego wynosi 550,04 zł. W roku 2014 skarżący nie dokonał żadnej wpłaty za zajmowany lokal ani też za energię. Ponadto z informacji Zarządu Budynków Komunalnych wynika, że na dzień 31 grudnia 2013 r. skarżący posiadał zadłużenie czynszowe w kwocie 13 871,57 zł. Ponadto skarżący załączył wezwania do zapłaty skierowane przez [...] Energia na łączną kwotę 347,96 zł, fakturę za leki na kwotę 80,90 zł oraz informację o wysokości opłat mieszkaniowych w kwocie 551,36 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (§ 2), a w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (§ 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy wskazać, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Sąd zauważa przy tym, że z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w którym mowa o przyznaniu prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy. Z zawartego w tym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 610/14, LEX nr 1465282).

W ocenie Sądu, skarżący uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie Sądowi szeregu wymaganych dokumentów i wyjaśnień, wykazał w sposób dostateczny, że poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że utrzymuje się jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skala zobowiązań finansowych skarżącego w sposób znacznie odbiegający od uzyskiwanego dochodu powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zostały poparte stosownymi pismami organów, które nie budzą wątpliwości, co do wiarygodności zawartych w nim stwierdzeń. Wynika z nich, że skarżący jest osobą ubogą, obciążoną problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu.

Wobec powyższego Sąd stwierdza, że skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z tego względu Sąd postanowił o ustanowieniu dla skarżącego radcy prawnego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a.

Ponadto Sąd umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Przedmiotem skargi K. Ś. jest bowiem kontrola legalności postanowienia wydanego w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zgodnie natomiast z przytoczonym przepisem, strona skarżąca z mocy samego prawa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w takiej sprawie. Wydanie orzeczenia w przedmiocie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych jest zatem zbędne.

Mając powyższe na uwadze postanowiono jak w sentencji.