Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 82/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w części w zakresie bezczynności organu
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1, art. 161 par. 1pkt 3, art. 200, art. 201 par. 1, art. 206
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 7 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Szpitala Powiatowego w udostępnianiu informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Szpitala Powiatowego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 28 czerwca 2017 r. "[...]"zwróciła się do Szpitala Powiatowego "[...]", drogą elektroniczną przez platformę cyfrową ePUAP, o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ ten w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej wnioskodawczyni wniosła o przesłanie kopii tych umów.

Następnie pismem z dnia 16 sierpnia 2017 r., które wpłynęło do Szpitala Powiatowego w dniu 23 sierpnia 2017 r., "[...]"wywiodła skargę na bezczynność tego Szpitala, wnosząc o: zobowiązanie tego podmiotu do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł, według załączonego spisu kosztów.

Pismem z dnia 21 września 2017 r., które zostało nadane drogą elektroniczną, zobowiązany Szpital udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 28 czerwca 2017 r., przesyłając kopie 4 umów zawartych z podmiotem zewnętrznym w latach 2014 – 2016 o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej.

W odpowiedzi na skargę Szpital wniósł o jej odrzucenie, z powodu naruszenia przepisu art. 53 ust. 2b p.p.s.a., który stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Nadto, wskazał że pismem z dnia 21 września 2017 r. udzielił wnioskowanej informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Wyjaśnić także należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 p.p.s.a., ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustalenia, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że wojewódzki sąd administracyjny prowadząc postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej powinien zanim wyda orzeczenie zbadać prawidłowość złożenia skargi do sądu, czy sprawa mieści się w zakresie przedmiotowym i podmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz istnienie lub nieistnienie bezczynności.

Odnośnie prawidłowości złożenia skargi w zakresie bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej należy przytoczyć ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2011r. sygn. I OSK 667/11, wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r. sygn. I OSK 1048/11, wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. I OSK 401/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym udzielenie informacji publicznej ma charakter czynności materialno - technicznej, wynikającej z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niepodjęcie tej czynności może świadczyć o bezczynności organu. Możliwość wniesienia w tym zakresie skargi do sądu administracyjnego przewiduje, jak wyżej wskazano art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 4 ustawy p.p.s.a. Przy czym skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej.

Zatem wniosek Szpitala o odrzucenie skargi, z powodu naruszenia przepisu art. 53 ust. 2b p.p.s.a., który stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony.

Badając skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli organ odmawia udostępnienia informacji, to obowiązany jest tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast, w sytuacji gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z tych form działania, zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności.

W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Załatwienie przez organ wniosku strony w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku zbadania, czy bezczynność, której się dopuścił, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W takiej sytuacji umorzenie postępowania sądowego może dotyczyć jedynie zobowiązania organu do wydania dokonania czynności, ponieważ tylko w tym zakresie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r., z. 4, poz. 63).

Bezsprzecznie Szpital rozpoznał przedmiotowy wniosek strony i choć po wniesieniu skargi, to jednak udzielił stronie - pismem z 21 września 2017 r., odpowiedzi na jej wniosek.

Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w pkt 1 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.

Zaistniała bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Samo uchybienie terminowi z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej wprawdzie naruszył termin ustawowy do załatwienia wniosku strony, jednakże wskazane naruszenie miało charakter nieznaczny, nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy. Zatem uznać należało, że bezczynność adresata wniosku nie miała postaci kwalifikowanej. Brak było więc podstaw, by zwłoce podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej przypisać charakter rażący.

Dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt II sentencji wyroku.

Orzekając o kosztach postępowania sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a. jest kwota 100,- zł obejmująca wpis od skargi i dlatego, na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie III wyroku. Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej żądanych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Wprawdzie, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednakże wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że – jak wynika z urządzeń ewidencyjnych - skarżąca, począwszy od 31 sierpnia 2017 r., wniosła do tutejszego Sądu 10 skarg na bezczynność organów

w udostępnieniu informacji publicznej ( sygn. akt II SAB/Ol : 61-64/17, 70/17, 72/17, 82-84/17 i 94/17). We wszystkich sprawach skarżąca była reprezentowana przez adwokata "[...]", który dołączał do skarg spis kosztów, obejmujący m.in. koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł. W żadnej ze spraw nie zostało wykazane, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Poza pełnomocnictwem ogólnym do reprezentowania we wszystkich sprawach przed sądami administracyjnymi i spisem kosztów, nie dołączono bowiem ani umów pomiędzy udzielającą pełnomocnictwa a adwokatem, ani faktur dokumentujących opłacenie usługi prawnej.

Niezależnie od tego wskazać należy na nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy i znikomy wręcz nakład pracy adwokata. Sąd wziął bowiem pod uwagę znany mu z urzędu fakt, że wniesione do tutejszego Sądu sprawy nie tylko są jednorodzajowe (dotyczą udostępnienia informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), ale też analogiczne w swojej treści. W zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same

W sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 61/17, rozpoznawanej jako pierwsza spośród skarg wniesionych przez skarżącą, tutejszy Sąd zasądził koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł. Kwota ta powinna zrekompensować koszty, które skarżąca ewentualnie poniosła w związku z ustanowieniem fachowego pełnomocnika, choć celowość takiego działania jest dalece wątpliwa w aspekcie niezbędności, o jakiej mowa w art. 200 p.p.s.a. Wątpliwość ta uzasadniona jest, z urzędu wiadomym Sądowi faktem, powziętym z bazy orzeczeń na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/, iż skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do organów na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej tego samego przedmiotu (m.in. w sprawach w sprawach sygn. akt II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/ Rz 80/17). Podmiotami zaś, od których wnioskodawczyni domagała się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich pełnomocnika. Każdą z nich strona mogła zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika, tym bardziej, że jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie http://www.lodz.adwokatura.pl/dla-adwokata/lista-adwokat/k, sama jest adwokatem. Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a.