Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 806/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.53 a ust.2 pkt. 2, art. 57 ust.1 pkt.9, art. 61 ust.1,3,i 4
journal: Dz.U. 2011 nr 264 poz 1573
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak Protokolant asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2029/14 w sprawie ze skargi I. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od I. T. na rzecz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2029/14 oddalił skargę I. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

25 października 2013 r. I. T. (obywatelka [...]) wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowy wniosek został umotywowany wykonywaniem pracy w [...] sp. z o.o., w której cudzoziemka wykupiła udziały.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 i 9 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 z późn. zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach), orzekł o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, że dołączone przez stronę kserokopie dokumentów - ze względu na brak potwierdzenia ich za zgodność z oryginałem - pozbawione są mocy dowodowej. Tym samym strona nie udokumentowała posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto Wojewoda Mazowiecki wskazał, że ze względu na niedołączenie przez stronę dokumentów potwierdzających, iż prowadzona przez cudzoziemkę działalność gospodarcza przyczynia się do spadku bezrobocia, wzrostu inwestycji, transferu nowoczesnych technologii czy wprowadzania korzystnych innowacji wywierających znaczący wpływ na gospodarkę Polski, nie była możliwa ocena korzystności prowadzonej przez cudzoziemkę spółki dla gospodarki narodowej. Organ zaznaczył również, że strona nie udokumentowała odprowadzania przez jej spółkę należnych podatków oraz nie przedstawiła dokumentów przedstawiających aktualną kondycję finansową [...] sp. z o.o. Ponadto, jak wskazał organ, strona złożyła wniosek o udzielenie jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uchybieniem 45-dniowego ustawowego terminu.

W odwołaniu od powyższej decyzji I. T. podniosła, iż wobec niej mają zastosowanie przesłanki zawarte w art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Powodami, dla których, wobec strony zachodzi przesłanka z powyższego artykułu, są wczesna ciąża, w której "była Pani I. T...." oraz niebezpieczna sytuacja na [...] w związku z wydarzeniami w [...] oraz na [...].

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie. Wskazał, że w dniu złożenia przedmiotowego wniosku I. T. przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen upoważniającej do wielokrotnych wjazdów, wydanej przez konsula w [...] na okres 45 dni w celu biznesowym, z terminem ważności od 13 września 2013 r. do 28 stycznia 2014 r. Z treści przedmiotowego wniosku cudzoziemki wynika, że I. T. wjechała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 16 września 2013 r. Wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony złożyła natomiast 25 października 2013 r., czyli z uchybieniem terminu wskazanego w art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z powołanym artykułem cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (z wyłączeniem przypadków niewystępujących w niniejszej sprawie) jest obowiązany złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony co najmniej 45 dni przed upływem okresu pobytu oznaczonego w posiadanej wizie lub przed upływem terminu ważności poprzedniego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W ocenie organu wobec strony ma zatem zastosowanie art. 61 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym jeżeli termin do złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie zostanie zachowany, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem okresu pobytu oznaczonego w wizie lub na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, w przypadku, gdy postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie zostało zakończone przed upływem tego okresu pobytu.

Organ wskazał, że cudzoziemka przebywa na terytorium Polski i w piśmie z dnia 30 maja 2014 r. wezwał pełnomocnika strony o nadesłanie m.in. dokumentów potwierdzających legalny pobyt cudzoziemki po dniu 30 października 2013 r. na terytorium Polski lub potwierdzenia opuszczenia tego terytorium po wskazanej dacie. Do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy strona nie przedstawiła takich dokumentów. Zaznaczył przy tym, że 7 sierpnia 2014 r. w siedzibie organu odwoławczego stawiła się I. T. wraz z pełnomocnikiem celem przejrzenia akt sprawy, co świadczy o tym, iż cudzoziemka nadal przebywa na terytorium Polski.

W konkluzji organ stwierdził, że cudzoziemiec, który złożył wniosek w trakcie legalnego pobytu na terytorium Polski, ale z uchybieniem terminu określonego w art. 61 ust. 1 ustawy, ma możliwość uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, w przypadku opuszczenia terytorium Polski przed upływem legalnego pobytu. Nielegalny pobyt na terytorium Polski stanowi natomiast przesłankę odmowy udzielenia zezwolenia określoną w art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy.

Organ odwoławczy wskazał, iż mając na uwadze przytoczone w odwołaniu okoliczności wskazujące na wypełnienie przez I. T. przesłanek z art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach oraz w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, wezwał stronę do dostarczenia aktualnego zaświadczenia lekarskiego dotyczące stanu zdrowia cudzoziemki. W odpowiedzi na powyższe wpłynęła korespondencja od pełnomocnika cudzoziemki wraz m.in. z wydanym przez [...] sp. z o.o. zaświadczeniem lekarskim o następującej treści: "Pacjentka pod opieką ginekologa", oświadczeniem z 29 kwietnia 2014 r. A. P., posiadającego zezwolenie na osiedlenie na terytorium Polski, o zobowiązaniu się do świadczenia przez niego pomocy finansowej na rzecz I. T. (z opinią bankową oraz zaświadczeniem o wysokości salda na jego rachunkach). Ponadto w dniu 23 kwietnia 2014 r. pełnomocnik strony dołączył pismo informujące o niestabilnej sytuacji we wschodniej części [...] oraz na [...] wraz z wydrukami z prasy polskiej. Następnie 15 maja 2014 r. strona dołączyła wydane przez [...] sp. z o.o. zaświadczenia lekarskie z 9 maja 2014 r. o treści: "Pacjentka pod opieką ginekologa - regulacja cyklu miesiączkowego (hormonalnie)" oraz z 14 maja 2014 r. o treści: "Pacjentka obecnie w czasie leczenia ginekologicznego. Wskazanie ciągłości dalszego leczenia w tut. poradni." W dniu 23 czerwca 2014 r. wpłynęło pismo pełnomocnika strony wraz z załączonym do niego plikiem dokumentacji dotyczącej prowadzonej przez I. T. działalności gospodarczej, zaświadczeniem lekarskim z 16 czerwca 2014 r. wystawionymi przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej o następującej treści: "W/wym. po urazie kręgosłupa piersiowego (silne stłuczenie kręgosłupa dn. 13.06.2014 roku). Wymaga leżenia i opieki osób trzecich" oraz skierowaniem cudzoziemki na rtg kręgosłupa.

Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców wskazał, że z uwagi na wątpliwości co do faktycznego stanu zdrowia cudzoziemki wystąpił do lekarza specjalisty medycyny rodzinnej z pismem o udzielenie informacji dotyczącej potwierdzenia, iż I. T. wymaga leczenia na terytorium Polski, które w konsekwencji uniemożliwia jej podróżowanie i odbycie leczenia w kraju pochodzenia oraz czy dysponuje on stosowną dokumentację lekarską potwierdzającą taką diagnozę. Pismo uznano za prawidłowo doręczone w trybie art. 44 § 4 k.p.a.

Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu kwestii związanych z niestabilną sytuacją na [...] organ odwoławczy wyjaśnił, iż jak wynika z ogólnie dostępnych źródeł informacji obecna sytuacja w [...] (miejscowości, z której pochodzi cudzoziemka) charakteryzuje się stabilnością i nie stwarza podstaw do uznawania ją za zagrażającą życiu lub zdrowiu obywateli [...], w tym I. T. Wskazał, że zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony udzielane na podstawie art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach służy legalizowaniu wyłącznie krótkotrwałych pobytów cudzoziemców, którzy znaleźli się w wyjątkowych, niezależnych od nich sytuacjach, a ich pobyt w Polsce jest uzasadniony względami humanitarnymi lub losowymi. W rozpoznawanej sprawie przedmiotowe zezwolenie ma umożliwić stronie wyłącznie możliwość legalnego pobytu na terytorium Polski i uniknięcie ewentualnego zobowiązania cudzoziemca do powrotu, ewentualnie opuszczenie terytorium Polski i uniknięcie konsekwencji dotychczasowego nielegalnego pobytu, a nie - jak deklaruje cudzoziemka - kontynuowanie tu leczenia. Nie udokumentowała ona zatem, że wobec niej zachodzi przesłanka z art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

Jednocześnie I. T. wypełniła negatywną przesłankę z art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, obligującą organ do odmowy udzielenia cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Końcowo organ podkreślił, że w związku z powyższymi ustaleniami odstąpił on od badania spełnienia przez cudzoziemkę przesłanek z art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 53b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 53b ust. 5 ustawy o cudzoziemcach.

I. T. wniosła skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

Zarzuciła organom obu instancji:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 61 ust. 1, art. 53 ust. 1 pkt 2, art. 53a ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 56 ust. 2 pkt 7 oraz art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dokonana w odwołaniu zmiana podstawy ubiegania się o zezwolenie na pobyt czasowy cudzoziemki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej została spowodowana istotną zmianą jej sytuacji osobistej spowodowaną stanem zdrowia oraz sytuacją w kraju pochodzenia (na [...]). Powodami, dla których wobec strony zachodzi przesłanka z art. 53a ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 56 ust. 2 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach, była wczesna ciąża z zagrożeniem poronienia, w której była wówczas skarżąca, oraz niebezpieczna sytuacja na [...].

Wskazano, że przy składaniu wniosku skarżąca była przekonana, że 45-dniowy termin wskazany w wizie, na podstawie której wjechała do Polski, należy liczyć wstecz od daty, w której upływa ważność wizy (tj. 28 stycznia 2014 r.). Z uwagi na bardzo drobny druk oraz pieczątkę potwierdzającą przekroczenie granicy, która częściowo zasłaniała część tekstu na wizie, cudzoziemka przeoczyła, że okres zezwolenia na jej pobyt został określony na 45 dni. Nawet gdyby skarżąca prawidłowo odczytała zapis na wizie, to aby spełnić wymogi art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach winna była złożyć wniosek o zezwolenie na zamieszkanie na czas określony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu przekroczenia granicy, co było z oczywistych przyczyn niewykonalne.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

W ocenie Sądu pierwszej instancji orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że wniosek skarżącej został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a zatem wobec cudzoziemki nie ma zastosowania art. 61 ust. 3 ustawy. Tym samym jej pobyt na terytorium Polski po upływie okresu pobytu oznaczonego na posiadanej wizie nie może zostać uznany za legalny

Sąd zwrócił uwagę, że skoro okres pobytu oznaczonego na posiadanej wizie rozpoczął bieg 16 września 2013 r. (data przekroczenia granicy przez cudzoziemkę) i określony został na 45 dni, to zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach była ona zobowiązana złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na czas oznaczony w dniu wjazdu do Polski. Złożenie wniosku 25 października 2013 r. nastąpiło zatem z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Była ona więc zobowiązana opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd wyjaśnił, że termin liczony jest względem okresu pobytu oznaczonego w posiadanej przez cudzoziemca wizie, a nie względem ważności tej wizy. Błędne było przekonanie cudzoziemki, że termin 45-dniowy powinien zostać obliczony względem daty okresu ważności wizy. Okoliczność, że w niniejszej sprawie powyższy termin ten pokrywa się z długością pobytu wynikającą z wizy, nie może powodować niestosowania powyższego przepisu.

W konkluzji Sąd stwierdził, że organy prawidłowo przyjęły, że w dniu wydania decyzji w sprawie skarżąca przebywała w Polsce nielegalnie. Powyższe uzasadniało odmowę udzielenia wnioskowanego zezwolenia na zamieszkanie na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach.

Za nieuzasadniony uznano także zarzut naruszenia art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Sąd wyjaśnił, że w grę mógłby ewentualnie wchodzić wskazywany przez stronę art. 53a ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, stanowiący o tym, że cudzoziemcowi przebywającemu nielegalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej można udzielić zezwolenia na zamieszkanie, jeżeli wyjątkowa sytuacja osobista wymaga jego obecności na tym terytorium. W ocenie strony wyjątkowość jej sytuacji osobistej polega na tym, że cudzoziemka obecnie wymaga leczenia i opieki osób trzecich oraz że sytuacja w [...] charakteryzuje się niestabilnością i stwarza podstawy do uznawania ją za zagrażającą życiu lub zdrowiu obywateli [...]. Zdaniem Sądu do zakresu objętego hipotezą przepisu art. 53 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach należałaby np. sytuacja związana z koniecznością kontynuowania specjalistycznej procedury leczniczej w Polsce, niedostępnej w kraju pochodzenia. Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżąca nie przedstawiła i nie uprawdopodobniła okoliczności uzasadniających zastosowanie ww. regulacji. Jak wynika z przedstawionych zaświadczeń lekarskich skarżąca ma pewne problemy zdrowotne, lecz nie o charakterze nagłego zdarzenia medycznego. Nie wynika z nich, by pobyt cudzoziemki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej był konieczny z medycznego punktu widzenia, bowiem nie są to schorzenia nietypowe, wymagające specjalistycznej procedury medycznej czy też zagrażające życiu a możliwość ich leczenia jest dostępna na [...]. Ponadto zdaniem Sądu niewątpliwie nie stanowi takiej okoliczności powołany w odwołaniu argument dotyczący niestabilnej sytuacji na [...], która zagrażałaby zdrowiu i życiu wnioskodawczyni. Udzielenie I. T. wnioskowanego zezwolenia w celu umożliwienia jej uniknięcia konsekwencji dotychczasowego nielegalnego pobytu na terytorium Polski byłoby sprzeczne z celem regulacji zawartej w art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach.

Za niezasadny uznano również zarzut naruszenia art. 132 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. T. Wyrok zaskarżyła w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżąca złożyła wniosek o udzielenie cudzoziemce zezwolenia na pobyt z uchybieniem terminu wskazanego ww. przepisie,

b) art. 61 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że pobyt skarżącej na terytorium Polski po upływie okresu pobytu oznaczonego na posiadanej wizie nie może zostać uznany za legalny,

c) art. 61 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżąca była obowiązana opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem okresu pobytu oznaczonego w wizie lub na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, w przypadku, gdy postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie zostało zakończone przed upływem tego okresu pobytu,

c) art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżąca przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie,

d) art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie z uwagi na błędne przyjęcie, że nie stanowi wyjątkowej sytuacji osobistej wymagającej obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej to, że skarżąca nie przedstawiła i nie uprawdopodobniła sytuacji związanej z koniecznością kontynuowania specjalistycznej procedury leczniczej w Polsce, niedostępnej w kraju pochodzenia, jak również że okoliczności - niestabilna sytuacja (wręcz wojna) na [...] nie zagraża zdrowiu i życiu wnioskodawczyni;

2. istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

a) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych w zw. z art. 7, art. 77, art. 80, art. 140 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji,

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do podniesionego w skardze zarzutu niezwrócenia skarżącej wniosku bez rozpoznania z uzasadnieniem uchybienia terminowi przewidzianemu w art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i dalszego procedowania poprzez wzywanie cudzoziemki do dostarczania kolejnych dokumentów potwierdzających zasadność wniosku o pobyt czasowy na terenie Polski, co utwierdziło cudzoziemkę, że jest wszystko w porządku od strony formalnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto postawione na wstępie zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawarte w niej zarzuty nie znajdują usprawiedliwionych podstaw.

Autor skargi kasacyjnej zawarł w niej zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. W takiej sytuacji, jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na ocenę, czy w sprawie organy administracji i Sąd pierwszej instancji trafnie zastosowały przepisy prawa materialnego (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2432/16, LEX nr 2083169).

Niesłusznie skarżąca kasacyjnie podnosi, że uzasadnienie wyroku zostało sporządzone z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć warto, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa, jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiskiem wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie oraz gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania.

Uzasadnienie kontrolowanego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w tym przepisie. Sąd w sposób logiczny i rzetelny przedstawił motywy, którym się kierował przyjmując, że rozstrzygnięcie organu administracji nie narusza prawa. Wprawdzie rację ma skarżąca kasacyjnie, że w uzasadnieniu Sąd nie odniósł się do zarzutu niepozostawienia wniosku bez rozpoznania jako złożonego ewentualnie z uchybieniem terminu, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy brak stanowiska w tym zakresie musi być uznane jako pozostające bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wprawdzie kwestia konieczności (lub braku) pozostawienia wniosku bez rozpoznania zostanie omówiona w dalszej części rozważań, jednakże już w tym miejscu wskazać należy, że analiza tego zarzutu prowadzi do wniosku, że skarżąca kwestionuje możliwość merytorycznego rozstrzygania w sprawie udzielenia zgody na zamieszkanie na czas oznaczony w sytuacji, gdy wniosek złożony jest po terminie określonym w art. 61 ust. 1, 3 i 4 ustawy o cudzoziemcach. De facto zatem skarżąca kwestionuje rozstrzygnięcie organów wadliwie, jej zdaniem, zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji. Natomiast zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego sam fakt, że stanowisko zajęte przez Sąd jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Nieskuteczny okazał się również drugi zarzut naruszenia prawa procesowego: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. powiązanych z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066).

Wady tej autor skargi kasacyjnej upatruje w niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów i zaniechaniu przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Wskazać jednak należy, że ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie nie uzasadniła w sposób szczegółowy tego zarzutu, co już samo przez się czyni bardzo utrudnionym, a w niniejszej sprawie wręcz niemożliwym odniesienie się do niego. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku i decyzji wskazuje, że Sąd pierwszej instancji dokonał oceny wszystkich dowodów zgromadzonych przez organy administracji, te ostatnie zaś przeprowadziły wnikliwe postępowanie w zakresie spełnienia przesłanek, które mogłyby uzasadniać udzielenie skarżącej zgody na pobyt na czas oznaczony.

Słusznie Sąd pierwszej instancji nie doszukał się żadnych wad postępowania w omawianym zakresie.

A zatem skoro skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała skutecznie poczynionych przez organy administracji i zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych, to kwestią wymagającą analizy jest prawidłowość dokonanej przez Sąd oceny prawidowości wykładni zastosowanych przez organy administracji przepisów prawa materialnego.

I tak, prawidłowo Sąd pierwszej instancji, za organem administracji, wskazał, że skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia po upływie terminu, o którym mowa w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Przepis ten jest jasny w swej treści i stanowi, że cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (....) jest obowiązany złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony co najmniej 45 dni przed upływem okresu pobytu oznaczonego w posiadanej wizie lub przed upływem terminu ważności poprzedniego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Jak wynika z niewadliwych ustaleń organów administracji skarżąca w dacie składania wniosku przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen wydanej przez Polskiego Konsula w dniu 7 września 2013 r., ważnej od 13 września 2013 r. do 28 stycznia 2014 r., uprawniającej do pobytu przez 45 dni. Skoro zatem skarżąca wjechała na teren Rzeczypospolitej Polskiej 16 września 2013 r. i nie opuszczała tego państwa przez 45 dni, to ostatnim dniem tak określonego okresu pobytu był 30 października 2013 r. Rację ma oczywiście skarżąca, że w omawianej sytuacji faktycznej dzień wjazdu skarżącej na terytorium Polski był jednocześnie ostatnim dniem, kiedy mogła złożyć wniosek o udzielenie jej zgody na pobyt na czas oznaczony, pod warunkiem jednakże, że jej pobyt był nieprzerwany. Okoliczność ta jednak nie ma wpływu na prawidłowość dokonanej wykładni. W orzecznictwie prezentowany jest bowiem jednolity pogląd, że omawiany termin ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 594/07; LEX nr 498356), a ustawodawca nie wprowadził żadnych w tym zakresie wyjątków. Zachowanie natomiast omawianego terminu ma znaczenie dla oceny daty, do której cudzoziemiec zobowiązany jest opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeśli bowiem wniosek ten zostanie złożony w omawianym terminie to – jak wynika z treści art. 61 ust. 3 ustawy pobyt cudzoziemca uważa się za legalny do czasu wydania decyzji ostatecznej w sprawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Jeśli natomiast terminu tego nie dotrzyma, to pomimo toczącego się postępowania o zezwolenie na pobyt cudzoziemiec zobowiązany jest do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem upływu wizy (lub poprzedniego zezwolenia). Powyższe wynika z treści art. 61 ust. 4 ustawy. Niewypełnienie tego obowiązku skutkuje uznaniem, że jego pobyt jest nielegalny, a to oznacza, że na mocy art. 57 pkt 9 ustawy, o ile nie zaistnieją przesłanki wymienione w art. 57 ust. 3 pkt 3, 4 i 6, organ zobligowany jest odmówić udzielenia wnioskowanego zezwolenia.

Taka właśnie sytuacja zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy. Skoro cudzoziemka złożyła wniosek po upływie terminu wskazanego w ustawie, a zarówno ustalenia faktyczne jak i interpretacja omawianego przepisu nie zostały przez skarżącą skutecznie zakwestionowane, to słusznie organ uznał, że pobyt cudzoziemki na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w dacie orzekania był pobytem nielegalnym. Należy przy tym zauważyć, że w tym zakresie organy dokonały niewadliwych ustaleń co do tego, że skarżąca nie opuszczała terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Konkludując, nie ma racji skarżąca kasacyjnie twierdząc, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 61 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy.

Wyjaśnić również należy skarżącej kasacyjnie, że omawiana sytuacja – niezłożenie wniosku w omawianym terminie - nie mogła stanowić podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W tym miejscu na marginesie zauważyć należy, że skarżąca nie wskazała przepisu prawa, który miałby stanowić podstawę dokonania takiej czynności. Oceniając jednak możliwość dokonania przez organ takiej czynności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 64 ust. 2 k.p.a. pozostawienie wniosku bez rozpoznania może nastąpić jedynie wówczas, gdy nie czyni ono zadość wymaganiom formalnym, a strona w terminie 7 dni od daty wezwania nie usunie takich braków. Taka sytuacja z pewnością nie zaistniała w niniejszej sprawie.

Czynność pozostawienia wniosku bez rozpoznania została przewidziana również w ustawie o cudzoziemcach. W art. 61 ust. 1a ustawodawca wskazał wszak, że wniosek złożony przez cudzoziemca:

1) przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen upoważniającej tylko do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 26, lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, o którym mowa w art. 53a ust. 2, z wyłączeniem przypadku ubiegania się o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 15,

2) o którym mowa w art. 110,

3) posiadającego zgodę na pobyt tolerowany

- pozostawia się bez rozpoznania.

Żadna z tych przesłanej również nie wystąpiła w niniejszej sprawie co czyni wskazany wyże zarzut niezasadnym.

I wreszcie dodać należy, że ww. przepisy nie dają podstawy do stwierdzenia, że w przypadku niezłożenia wniosku w omawianym terminie organ zobligowany jest do wydania decyzji o odmowie uwzględnienia wniosku. Przesłanki materialnoprawne uzasadniające wydanie zezwolenia na pobyt na czas oznaczony zostały bowiem określone w art. 53 ust. 1, art. 53a ust. 1 i 2 (z zastrzeżeniem przesłanek wymienionych w art. 53b tej ustawy) i nie wymieniają one sytuacji złożenia wniosku po upływie terminu wskazanego w art. 61 ust. 1. W orzecznictwie również przyjmuje się, że złożenie wniosku z uchybieniem terminu nie zamyka drogi do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zezwolenie na pobyt (tak m.in. wyroki NSA: z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 594/07; LEX nr 498356 i z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 273/07; LEX nr 510236).

Wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił również, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z treścią tego przepisu zezwolenia na pobyt na czas określony można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie, jeżeli wyjątkowa sytuacja osobista cudzoziemca wymaga pozostawienia go na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sytuacja osobista cudzoziemki została prawidłowo oceniona przez organ odwoławczy i Sąd pierwszej instancji. Słusznie wskazano, że wykładnia tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że zastosowanie tego przepisu pozostawiono swobodnej ocenie organów, a decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Po drugie, skoro dotyczy sytuacji, gdy pobyt cudzoziemca jest nielegalny, to udzielenie mu zgody na pobyt musi być uzasadnione szczególnymi, wyjątkowymi okolicznościami.

Trafnie ocenił organ administracji oraz Sąd pierwszej instancji, że stan zdrowia skarżącej nie uzasadniał twierdzenia o jej wyjątkowej sytuacji osobistej. Wprawdzie z zaświadczenia lekarskiego z dnia 25 października 2013 r. wynika, że cudzoziemka jest we wczesnej ciąży i w związku z zagrażającym poronieniem zaleca się jej leżenie, jednakże stan ten zmienił się w dacie rozstrzygania przez organy administracji tak pierwszej jak i drugiej instancji. Jak sama przyznała skarżąca – poroniła, a z zaświadczenia lekarskiego nie wynika, aby jej stan zdrowia uniemożliwiał opuszczenie terytorium Polski. Wprawdzie wskazano w zaświadczeniu z dnia 3 września 2014 r., że wdrożone leczenie będzie wymagało ciągłego nadzoru lekarskiego, jednakże nie może ulegać wątpliwości, że podjęte leczenie nie jest sytuacją nagłą ani wyjątkową, o jakiej stanowi art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Trafnie organ uznał, że leczenie to może odbywać się w kraju pochodzenia. Nie jest to także stan zagrożenia życia ani zdrowia w takim stopniu, który uzasadniałby konieczność udzielenia natychmiastowej pomocy lekarskiej. Tych wszystkich ustaleń i dokonanych ocen skarżąca kasacyjnie skutecznie nie podważyła.

Podobnie należało ocenić wskazaną przez skarżącą okoliczność związaną z niestabilną sytuacją w kraju pochodzenia. Jak ustalił organ administracji i tych ustaleń również nie podważyła skarżąca kasacyjnie – sytuacja w [...], czyli miejscowości, z której pochodzi cudzoziemka, jest stabilna i nie zagraża życiu obywateli.

Z tych względów jako nieuzasadniony należało uznać również zarzut naruszenia art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

W świetle powyższego, działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd administracyjny orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 204 pkt 1 tej ustawy.