Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 362/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 pkt 1 i 2.
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski,, sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 30 listopada 2017r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w "[...]" utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w "[...]" (dalej Naczelnik Urzędu Skarbowego, organ egzekucyjny, organ I instancji) prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku M. B. (dalej zobowiązany, dłużnik, podatnik, strona, skarżący) na podstawie własnych tytułów wykonawczych, wystawionych na należności z tytułu podatku od towarów i usług, o nr:

- "[...]" z 1.07.2016r. na należność za miesiąc kwiecień 2016r. w kwocie 361 zł należności głównej;

- "[...]" z 2.08.2016r. na należność za miesiąc maj 2016r., w kwocie 189 zł należności głównej;

- "[...]" z 1.09.2016r. na należność za miesiąc czerwiec 2016r., w kwocie 166 zł należności głównej;

- "[...]" z 28.09.2016r. na należność za miesiąc lipiec 2016r., w kwocie 123 zł należności głównej;

- "[...]" z 2.11.2016r. na należność za miesiąc sierpień 2016r., w kwocie 425 zł należności głównej;

- "[...]" z 1.12.2016r. na należność za miesiąc wrzesień 2016r., w kwocie 252 zł należności głównej.

Organ egzekucyjny wszczął egzekucję poprzez doręczenie zobowiązanemu w dniu 27 grudnia 2016r. odpisów ww. tytułów wykonawczych (karty nr 25 – 26 akt postępowania egzekucyjnego, oznaczone w sposób nietrwały).

Pismem z dnia 3 stycznia 2017r. (złożonym w tym samym dniu w Urzędzie Skarbowym w "[...]"), zobowiązany złożył "zarzuty na działania egzekucyjne". Powołał się na bliżej nieznane wnioski o "karencję" i wskazał, że saldo zobowiązań nie zostało w jego sprawie ustalone, a środków dotychczas pobranych dotychczas nie rozliczono. Podniósł, że został obciążony nienależnymi zobowiązaniami oraz zażądał zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ponadto podał, że oczekuje na "karencję" zobowiązań nie precyzując jej zakresu. Załączył kopię pisma Prokuratury Rejonowej w "[...]" z 4 lipca 2016r. w zakresie przekazania Prokuraturze Okręgowej w "[...]" spraw dotyczących przekroczenia uprawnień przez komornika sądowego i wyłączenia prokuratorów od jej prowadzenia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał sprawdzenia aktualności należności dochodzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W piśmie z dnia 9 stycznia 2017r. kierowanym do Działu Egzekucji wskazano, że podatnik nie złożył korekt do wyszczególnionych w tytułach wykonawczych deklaracji, i zobowiązania wynikające z deklaracji nie uległy zmianie (k. 28 - 29 akt postępowania egzekucyjnego, oznaczone w sposób nietrwały).

Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego ww. postanowieniem z dnia "[...]", na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm., dalej w skrócie u.p.e.a.), oddalił jako bezzasadne zarzuty zobowiązanego. Uzasadniając swoje stanowisko organ egzekucyjny stwierdził, że zobowiązany w żaden sposób nie udowodnił, iż dochodzone należności nie istnieją. Kwestionowane należności podatkowe, zdaniem organu egzekucyjnego są również wymagalne i nie zostały rozłożone na raty, a ich płatność nie została odroczona. Organ egzekucyjny ocenił również, że trudno odnieść do przedmiotu sprawy dołączoną kopię pisma Prokuratury Rejonowej w "[...]".

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, rozpoznanie zarzutów oraz ustalenie salda zobowiązań. Zarzucił organowi egzekucyjnemu fragmentaryczne rozpatrywanie spraw, bez odnoszenia się do całokształtu podnoszonych przez niego zarzutów i postępowań prowadzonych w jego sprawach przez różne służby i organy.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w "[...]" (dalej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, w sentencji wymienionego na wstępie postanowienia z dnia "[...]" powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 18 i art. 34 § 5 u.p.e.a..

W uzasadnieniu postanowienia podał, że zobowiązany podniósł zarzuty nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz braku wymagalności obowiązku z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.. Wskazał, że egzekwowane w niniejszej sprawie należności z tytułu podatku od towarów i usług wynikają ze złożonych przez dłużnika deklaracji podatkowych, w związku z czym nie ma wątpliwości, co do ich powstania. Kwoty należnego do zapłaty podatku od towarów i usług podane w deklaracjach nie zostały zapłacone przez zobowiązanego, nie uległy przedawnieniu oraz podatnik nie składał korekt przedmiotowych deklaracji podatkowych, w związku z czym zobowiązania podatkowe wynikające z tych deklaracji nie uległy zmianie. Dlatego też organ odwoławczy podzielił opinię organu egzekucyjnego, że objęte przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym należności podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług w dalszym ciągu istnieją i mogą być dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej. Stąd zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ II instancji uznał za bezzasadny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał również za bezzasadny zarzut braku wymagalności dochodzonego obowiązku z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.. Wyjaśnił, że pojęcie braku wymagalności obowiązku obejmuje okoliczności takie, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku lub wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ, który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd, bądź też rozłożenie spłaty należności na raty. Termin wykonania egzekwowanego obowiązku nie został odroczony, a spłata dochodzonych należności podatkowych nie została również rozłożona na raty, o co zobowiązany nawet nie wnioskował, a na którą to okoliczność powołuje się w swoich pismach.

Natomiast wniosek o "karencję" zobowiązań w ocenie organu nie może stanowić przedmiotu merytorycznej oceny przez organy egzekucyjne na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy czym organ odwoławczy podał, że żądanie dłużnika, by wszystkie jego podania i zarzuty były rozpatrywane niejako łącznie, w odniesieniu do całokształtu prowadzonych wobec niego i jego majątku postępowań, nie może zostać spełnione. Każde z wnoszonych pism powinno być rozpatrywane we właściwym dla niego trybie i przez właściwy organ, na podstawie właściwych przepisów prawa. Nie istnieją normy prawne, pozwalające jednemu organowi w jednym postępowaniu całościowo rozpatrzeć wszystkie wnoszone przez zobowiązanego kwestie, zawierające różne zarzuty i wnioski, rozpatrywane w różnych trybach, tj. zarówno wynikających z ustawy - Ordynacja podatkowa, jak i uregulowanych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia i "rozpoznanie sprawy w całokształcie". Zarzucił naruszenie interesu prawnego poprzez nierozpoznanie wszystkich podnoszonych dotychczas kwestii przez stronę w jednym postępowaniu. Na dowód, że poruszane przez niego sprawy łączą się ze sobą dołączył do skargi kopie szeregu pism kierowanych do prokuratur rejonowych i okręgowych oraz otrzymywanych od prokuratur. Pisma dotyczyły przekroczenia uprawnień przez komornika sądowego w bliżej nieznanej sprawie oraz wyłączenia prokuratorów i sędziów, wniosków skarżącego w zakresie niedopełnienia obowiązków przez sędziego Sądu Rejonowego w "[...]".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Ustanowiony z urzędu dla skarżącego adwokat, w piśmie procesowym z 29 listopada 2017r. podtrzymał skargę i wniósł o zasądzenie nieopłaconych kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego z urzędu.

Na rozprawie w dniu 30 listopada 2017r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" dopuścić dowód z nadesłanych przez organ administracji deklaracji skarżącego w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2016r. na okoliczność wykazania, że przedmiotowe deklaracje wykazywały płatności, które były objęte tytułami wykonawczymi dotyczącymi podatku od towarów i usług (deklaracje: k. 55 - 60 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie zobowiązany skorzystał z prawa zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 powoływanej już wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Skarżący wniósł zarzuty nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz braku wymagalności obowiązku z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a..

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być, według art. 33 § 1 pkt 1 cyt. ustawy, wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, zgodnie zaś z art. 33 § 1 pkt 2 tej ustawy - odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, pojęcie nieistnienia obowiązku obejmuje okoliczności, w których obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Z kolei brak wymagalności obowiązku może nastąpić wobec odroczenia terminu wykonania obowiązku czy rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnych (por. wyrok NSA w Szczecinie z dnia 22 marca 2000r., sygn. akt SA/Sz 357/99, LEX nr 41537). Innym powodem braku wymagalności (art. 33 § 1 pkt 2) może być wstrzymanie wykonania egzekwowanego obowiązku.

Zarzut nieistnienia obowiązku czy braku wymagalności obowiązku wymagał w niniejszej sprawie zbadania. Jak wynika z przekazanych tut. Sądowi akt egzekucyjnych sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał sprawdzenia aktualności należności dochodzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W powołanym już wyżej piśmie z dnia 9 stycznia 2017r., kierowanym do Działu Egzekucji wskazano, że podatnik nie złożył korekt do wyszczególnionych w tytułach wykonawczych deklaracji, i zobowiązania wynikające z deklaracji nie uległy zmianie (k. 28 - 29 akt postępowania egzekucyjnego, oznaczone w sposób nietrwały).

Analizując argumentację strony w przedmiotowej sprawie Sąd natomiast postanowił dopuścić na rozprawie w dniu 30 listopada 2017r. dowód z nadesłanych przez organ administracji deklaracji skarżącego w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2016r. na okoliczność wykazania, że przedmiotowe deklaracje wykazywały płatności, które były objęte tytułami wykonawczymi dotyczącymi podatku od towarów i usług (deklaracje k. 55 - 60 akt sądowych). Zarzut nieistnienia obowiązku czy braku wymagalności obowiązku wymaga bowiem zbadania sprawy. Powyższy dowód przesądza, że istnieją i są wymagalne należności objęte tytułami wykonawczymi wymienionymi na wstępie niniejszego uzasadnienia. Skarżący nie złożył deklaracji korygujących, które rzutowałyby na wysokość dochodzonych należności. Kwestionowane należności podatkowe nie zostały rozłożone na raty, a ich płatność nie została odroczona na etapie ich rozpatrywania przez organy egzekucyjne obu instancji.

Wobec powyższego nie są zasadne zarzuty zobowiązanego nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz braku wymagalności obowiązku z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.. Dlatego Sąd rozpoznając skargę uznał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie narusza prawa.

Dodatkowo należy wyjaśnić, że nie jest zasadny zarzut skargi niezałatwienia przez organy obu instancji żądań strony w jednym postępowaniu. Skarżący zgłosił w toku postępowania zarzuty egzekucyjne oraz powołał się na bliżej niesprecyzowaną "karencję" zobowiązań, jak też zarzucił nieustalenie salda zobowiązań, a także brak odnoszenia się do całokształtu składanych przez niego zarzutów i postępowań prowadzonych w jego sprawach przez różne służby i organy. W tym zakresie wypowiedział się jasno organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił, że żądanie dłużnika, by wszystkie jego podania i zarzuty były rozpatrywane niejako łącznie, w odniesieniu do całokształtu prowadzonych wobec niego i jego majątku postępowań, nie może zostać spełnione. Każde z wnoszonych pism powinno być rozpatrywane we właściwym dla niego trybie i przez właściwy organ, na podstawie właściwych przepisów prawa.

Sądowa kontrola zaskarżonych postanowień sprawowana jest ponadto jedynie pod względem zgodności z prawem, co wynika wprost z treści powoływanego już wyżej art. 3 § 2 p.p.s.a.. Sąd nie orzeka o słuszności i celowości zaskarżonego aktu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie może rozpoznawać sprawy również co do podniesionych w toku postępowania kwestii, wykraczających poza sprawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wykraczałby wtedy poza ramy postępowania wszczętego skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto nie wiadomo w jaki sposób dołączone do skargi kopie szeregu pism łączą się z podnoszonymi w niniejszej sprawie zarzutami. Z ich treści wynika, że dotyczą one przekroczenia uprawnień przez komornika sądowego w bliżej nieznanej sprawie oraz wyłączenia prokuratorów i sędziów, wniosków skarżącego w zakresie niedopełnienia obowiązków przez sędziego Sądu Rejonowego w "[...]". Powyższe nie ma jednak związku z rozstrzyganą przed tut. Sądem sprawą.

Z tych względów skarga została oddalona na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.