Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 931/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 5 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2005 roku przy udziale sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody [....] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz K. W. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych(Dz.U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm.) oraz art.104 kpa orzekł o wymeldowaniu K. W. z pobytu stałego w Ł. przy ulicy A 31.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż w dniu 9 lipca 2004r. A. W. złożyła wniosek o wymeldowanie byłego męża K. W. z pobytu stałego przy ul. A 31. Nieruchomość tą A. i K. W. nabyli w 1999r. W dniu 15 maja 2002r. z chwilą otrzymania rozwodu K. W. opuścił tę nieruchomość i przeprowadził się do mieszkania które odziedziczył po rodzicach. Od tego czasu nie zamieszkuje on w posesji przy ul. A 31.

Zgodnie z treścią art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. osoba, która opuszcza miejsce stałego pobytu ma obowiązek wymeldowania się najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niewykonanie tego obowiązku zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu.

K. W. od ponad dwóch lat nie zamieszkuje przy ul. A 31 mimo, że jest tam zameldowany. Obecnie próbował się on tam wprowadzić wraz z obecną swoją żoną J. W. co doprowadziło do konfliktu z A. W. W ocenie organu administracji spełnione zostały przesłanki do wymeldowania K. W. określone w art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od wymienionej decyzji złożył K. W. podnosząc, iż w dniu 9 lipca 2004r. była żona wymieniła zamki w drzwiach oraz przy furtce na nieruchomości przy ul. A 31. Tym samym uniemożliwiła mu dostanie się do mieszkania gdzie dotychczas przebywał wraz ze swoją obecną żoną i gdzie posiadał wszystkie swoje rzeczy. W dniu 21 lipca 2004r. złożył pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. W mieszkaniu przy ul. A 31 zostawił sprzęt RTV, artykuły gospodarstwa domowego oraz rzeczy osobiste i dokumenty. W 2002r. nie miał zamiaru trwałego opuszczenia miejsca zameldowania a jedynie na pewien okres czasu. Obecnie został pozbawiony możliwości korzystania z mieszkania mimo, że jest jego współwłaścicielem. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Decyzją nr [....] z dnia [....] Wojewoda [...] na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych(Dz.U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm.) oraz art.138 § 1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego opuszczenie miejsca stałego pobytu musi mieć charakter dobrowolny zaś pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce w którym znajduje się jej centrum życiowe zaś zamieszkiwanie w lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu i spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych.

W maju 2002r. K. W. dobrowolnie opuścił nieruchomość przy ul. A 31. Opuszczenie to wynikało z jego własnej woli i miało charakter definitywny. Przez okres 2-óch lat nie podejmował on żadnych działań zmierzających do powrotu do spornego lokalu. Dopiero w kwietniu 2004r. oświadczył on A. W., że zamierza powrócić do tego lokalu zaś w dniu 6 lipca 2004r. próbował wprowadzić się do spornego mieszkania. A. W. faktycznie w dniu 10 lipca 2004r. wymieniła zamki w drzwiach lecz uczyniła to w obawie o bezpieczeństwo własne i swojego syna gdyż były mąż groził jej śmiercią. Skoro wymiana zamków miała miejsce dopiero po dwóch latach od opuszczenia lokalu przez K. W. to nie ma związku przyczynowego pomiędzy wymianą zamków a opuszczeniem mieszkania przez odwołującego. Okoliczność, iż K. W. po dwóch latach zgłosił chęć powrotu do spornego lokalu nie zmienia faktu, że opuszczenie przez niego lokalu miało charakter dobrowolny. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji.

Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył K. W.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż podejmował próby powrotu do lokalu lecz były one bezskuteczne z uwagi na zachowanie A. W. Udało mu się wejść do lokalu wraz z rzeczami dopiero w lipcu 2004r. Była żona wymieniła jednak zamki uniemożliwiając mu wejście na teren nieruchomości. W momencie złożenia wniosku o jego wymeldowanie skarżący zamieszkiwał w spornym lokalu. W dniu 10 lipca 2004r. nie opuścił on dobrowolnie spornego mieszkania lecz został do tego zmuszony przez wymianę zamków przez byłą żonę. Do tego dnia korzystał on z urządzeń mieszkania, nocował w nim, spędzał w nim wolny czas i zaspakajał swoje funkcje życiowe. Organy administracji wydając decyzje winny oprzeć się na stanie faktycznym w dacie orzekania a w tym dniu nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania K. W. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu administracji I instancji.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga K. W. jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz.U. nr 32 z 1984r. poz.174 z późn. zm./. Zgodnie z treścią art.15 ust.2 wymienionej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Z wymienionego przepisu wynika, iż do wymeldowania osoby konieczne jest spełnienie przesłanki opuszczenia przez nią miejsca stałego pobytu i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się.

Zgodnie z treścią art.6 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Miejscem pobytu stałego jest lokal w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy życiowe, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego a mianowicie art.7, 77 § 1, 80 i 97 § 1 pkt.4 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wyniki sprawy.

Przede wszystkim organy administracji nie uwzględniły stanu faktycznego istniejącego w dacie orzekania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż organ administracji rozpatrując podanie winien oprzeć się na stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dacie rozstrzygnięcia. Rozpoznanie sprawy winno nastąpić w oparciu o ustalenia faktyczne z daty wydania decyzji i ustalenia z tej daty są miarodajne dla rozstrzygnięcia sprawy. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 sierpnia 2002r. w sprawie II S.A./Ka 1920/00 (nie opublikowany) oraz w wyroku z dnia 4 października 2000r. w sprawie V S.A. 283/00 (Lex nr 50110). Pogląd taki został również wyrażony w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz B.Adamiak i J.Borkowski (Warszawa 2003r. str.341). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach oraz w cytowanym komentarzu.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji rozstrzygając sprawę nie oparły się na stanie faktycznym istniejącym w dacie orzekania. Organy obu instancji uznały, iż K. W. opuścił lokal przy ul. A 31 w kwietniu 2002r. i było to opuszczenie dobrowolne i trwałe. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący wówczas faktycznie opuścił sporny lokal. Opuszczenie to miało charakter dobrowolny gdyż wynikało z własnej woli K. W. i nie było spowodowane działaniem innych osób. Okoliczność, iż skarżący zabrał wówczas prawie wszystkie swoje rzeczy w tym m.in. meble, sprzęt RTV i samochód wskazuje, iż opuszczenie miało charakter trwały. Można zatem uznać, iż w kwietniu 2002r. K. W. opuścił sporny lokal w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r.

Sytuacja taka trwała do dnia 6 lipca 2004r. W tym czasie skarżący kupił mieszkanie przy ul. B 42/74 i mieszkał tam wraz ze swoją drugą żoną J. W. W dniu 5 lipca 2004r. sprzedał to mieszkanie zaś następnego dnia wprowadził się do spornego lokalu. Pobyt skarżącego w spornym mieszkaniu trwał do dnia 9 lipca 2004r. Organy administracji wydając swoje rozstrzygniecie skoncentrowały się na fakcie opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu w kwietniu 2002r. pomijając praktycznie jego pobyt w lipcu 2004r. Organ I instancji odniósł się do tej kwestii podnosząc, iż "skarżący czynił starania wprowadzenia się i zamieszkania w spornej nieruchomości" zaś w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż skarżący "podjął próbę wprowadzenia się" oraz "że zgłosił po 2-óch latach wolę powrotu do lokalu". Sformułowania te są bardzo ogólne i lakoniczne. Nie wyjaśniają one w dostatecznym stopniu czy pobyt skarżącego w spornym lokalu w okresie od 6 do 9 lipca 2004r. można potraktować jako zamieszkanie w znaczeniu o którym mowa art.6 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Dla ustalenia czy konkretna osoba zamieszkuje w lokalu konieczne jest wyjaśnienie czy w lokalu tym znajduje się jej centrum życiowe i czy skoncentrowane są w nim jej sprawy życiowe, osobiste i majątkowe. Wiąże się to także z wyjaśnieniem czy osoba ta stale korzysta z urządzeń lokalu, nocuje w nim, spędza tam wolny czas, zaspakaja swoje funkcje życiowe oraz czy ma zamiar przebywania w tym lokalu. Organy administracji nie rozważyły tej kwestii w odniesieniu do pobytu skarżącego w spornym mieszkaniu w okresie od 6 do 9 lipca 2004r. Podkreślić należy, iż K. W. jest współwłaścicielem budynku przy ul. A 31 zaś w momencie wprowadzenia się do niego w dniu 6 lipca 2004r. był w nim zameldowany na pobyt stały. Skarżący wprowadził się zatem do miejsca swojego zameldowania. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż K. W. podnosił, iż miał zamiar stałego przebywania w spornym lokalu o czym świadczy sprzedaż mieszkania przy ul. B 42/74 i wymeldowanie się z pobytu czasowego w tym lokalu oraz przywiezienie do spornego mieszkania wszystkich swoich rzeczy w tym lodówki, telewizora, radia, odzieży, artykułów żywnościowych, rzeczy osobistych i innych przedmiotów. Dodać również należy, iż skarżący posiadał klucze do budynku zaś A. W. w dniu 6 lipca 2004r. wpuściła go do domu. Skarżący nie miał jedynie kluczy od furtki do posesji przy ul. A 31. Skoro zatem K. W. wprowadził się do spornego lokalu wraz z wszystkimi posiadanymi rzeczami i, jak podnosił, miał zamiar stałego tam przebywania to organy administracji winy odnieść się do tego czy jego pobyt w lipcu 2004r. stanowił bądź nie stanowił zamieszkania w rozumieniu art.6 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Organy administracji praktycznie nie odniosły się do tej kwestii choć jej wyjaśnienie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji gdyby bowiem uznać, iż K. W. w dniu 6 lipca 2004r. ponownie zamieszkał na pobyt stały w spornym lokalu to dla ustalenia czy zostały spełnione przesłanki do jego wymeldowania konieczne byłoby wyjaśnienie czy w dniu 9 lipca 2004r. opuścił on sporne mieszkanie w sposób dobrowolny i trwały. Organy administracji nie wyjaśniły jednak charakteru pobytu skarżącego w spornym lokalu w lipcu 2004r. lecz oparły się na fakcie opuszczenia przez niego lokalu w kwietniu 2002r. W istocie zatem oparły się na stanie faktycznym sprzed przeszło dwóch lat pomijając ustalenia faktyczne istniejące w dacie wydania rozstrzygnięcia.

Mimo, że organy administracji nie wyjaśniły w dostateczny sposób charakteru pobytu skarżącego w spornym lokalu w lipcu 2004r. to, w przekonaniu sądu, nie można przyjąć, iż pobyt ten nie był zamieszkiwaniem, w znaczeniu o którym mowa w art.6 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r., tylko dlatego, że był bardzo krótki bo trwał zaledwie kilka dni. K. W. rzeczywiście przebywał w spornym mieszkaniu jedynie od 6 do 9 lipca 2004r. lecz dalszy jego pobyt został przerwany przez wymianę zamków przez A. W. W sytuacji gdyby wymiana zamków nie nastąpiła po czterech dniach a, przyjmując hipotetycznie, po upływie kilku tygodni lub kilku miesięcy to ocena spełnienia przesłanek wymeldowania skarżącego byłaby zupełnie odmienna. Z faktu zatem, iż K. W. przebywał w spornym mieszkaniu przez kilka dni nie można automatycznie wyciągnąć wniosku, że w tak krótkim czasie nie mógł on zamieszkać w tym lokalu.

W ocenie sądu organ odwoławczy błędnie uznał, iż wynik sprawy o przywrócenie posiadania nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie K. W. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, iż "wymiana zamków w drzwiach przez A. W. nie ma związku z opuszczeniem lokalu przez skarżącego i nie zmienia oceny, iż do opuszczenia mieszkania doszło w sposób dobrowolny". Organ administracji podniósł nadto, iż z tego powodu odstąpił od zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o przywrócenie posiadania i we własnym zakresie dokonał oceny charakteru opuszczenia lokalu. Wymiana zamków przez A. W. nie ma rzeczywiście żadnego związku z opuszczeniem spornego lokalu przez skarżącego w kwietniu 2002r. gdyż miała ona miejsce przeszło dwa lata po wyprowadzeniu się K. W. Organy administracji faktycznie również oceniły charakter opuszczenia lokalu przez skarżącego lecz dotyczyło to opuszczenia spornego mieszkania w kwietniu 2002r. a nie w lipcu 2004r. Kwestia opuszczenia lokalu w miesiącu lipcu 2004r. została pominięta przez organy administracji. W przekonaniu sądu, rozpatrzenie sprawy o przywrócenie posiadania przez sąd cywilny ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie skarżącego. Należy zaznaczyć, iż w postępowaniu toczącym się przed sądem cywilnym K. W. dochodzi przywrócenia mu posiadania nieruchomości utraconego w lipcu 2004r. a nie w kwietniu 2002r. W postępowaniu tym sąd cywilny będzie wyjaśniał kiedy miał miejsce ostatni stan spokojnego posiadania, czy w lipcu 2004r. skarżący był posiadaczem nieruchomości i czy w dniu 10 lipca 2004r. rzeczywiście został on pozbawiony tego posiadania. W sytuacji gdyby powództwo zostało uwzględnione to świadczyłoby to, iż w lipcu 2004r. K. W. był posiadaczem nieruchomości i został pozbawiony tego posiadania wskutek zachowania A. W. Oznaczałoby to, iż w lipcu 2004r. faktycznie władał nieruchomością co miałoby istotne znaczenie dla oceny czy jego pobyt w spornym mieszkaniu w okresie od 6 do 9 lipca 2004r. był zamieszkiwaniem w nim z zamiarem stałego w nim pobytu i czy opuścił to mieszkanie w sposób dobrowolny. W przypadku gdyby powództwo o przywrócenie posiadania zostało oddalone świadczyłoby to, iż skarżący nie był posiadaczem nieruchomości w lipcu i nie został pozbawiony tego posiadania przez wymianą zamków w drzwiach przez A. W. Wynik sprawy o przywrócenie posiadania ma więc zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie skarżącego. W przekonaniu sądu można uznać, iż od wyniku sprawy toczącej się przed sądem cywilnym zależy rozstrzygnięcie sprawy o wymeldowanie K.W. Organ administracji błędnie odstąpił od zawieszenia postępowania do czasu zakończenia sprawy o przywrócenie posiadania uznając, iż skarżący dobrowolnie opuścił lokal w kwietniu 2002r.

Reasumują sąd uznał, iż organy administracji nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący nie zebrały ani nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zaś wydając rozstrzygnięcie nie uwzględniły stanu faktycznego istniejącego w dacie orzekania. Błędnie również odstąpiły od zawieszenia postępowania do czasu zakończenia sprawy o przywrócenie posiadania. Naruszyły tym przepisy art.7, 77 § 1, 80 i 97 § 1 pkt.4 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Wobec tego, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona na podstawie art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z § 18 ust.1 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu/Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm./ sąd zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 355 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na sumę tę złożyła się: kwota 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego, kwota 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 15 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien ocenić charakter pobytu skarżącego w spornym lokalu w lipcu 2004r. a w szczególności winien rozważyć czy pobyt ten można bądź nie można potraktować jako zamieszkanie z zamiarem stałego pobytu oraz ewentualnie czy opuszczenie tego lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. W tym celu należy ponownie ocenić zebrany materiał dowody a w razie konieczności uzupełnić postępowanie dowodowe. Organ administracji winien także rozważyć możliwość zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o przywrócenie posiadania. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać jego oceny a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie uwzględniając stan faktyczny istniejący w dacie wydania orzeczenia.