Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 215/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 2, art. 107 ust. 4a
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] i [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], Prezydent Miasta [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy [...] (dalej: skarżących), nie przyznał pomocy finansowej na zakup żywności w kwocie [...]zł.

Organ wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] W związku z powyższym przeprowadzono wywiad środowiskowy cz. IV zgodnie z art. 106 ust 4 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm.). Podczas wizyty pracownika socjalnego w dniu [...] stycznia 2018 r., skarżąca podtrzymała potrzebę zakupu żywności w kwocie [...]zł. W trakcie tej procedury, odnosząc się do sytuacji z lutego 2016 r., ustalono, że skarżący prowadzili dwuosobowe gospodarstwo domowe. Skarżąca była i jest osobą w wieku poprodukcyjnym natomiast skarżący był osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w lutym 2016 r., na dochód skarżących składała się emerytura skarżącej w kwocie [...]zł

Organ wyjaśnił, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z cytowanym artykułem kryterium dla dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł, w związku z czym skarżący kwalifikowali się do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. W kwestii udzielenia pomocy na zakup żywności, zgodnie z Uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2014 r., pomoc w tej formie udzielana jest do 150% kryterium dochodowego, które w przypadku skarżących wynosi [...] zł. Zatem na tamten czas, skarżący kwalifikowali się również do udzielenia pomocy na ten cel.

Organ przytoczył wskazania Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które nakazało ustalenie "czy syn Odwołujących się jest w stanie wspomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania poprzez ustalenie, jaka jest jego sytuacja finansowa, materialna i rodzinna, a także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu tych kosztów." Mając na uwadze powyższe, dnia [...] lutego 2018 r. wystosowano prośbę o przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Dnia [...] lutego 2018 r, pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania [...]. Podczas tej wizyty obecna była również skarżąca. Wizyta ta miała na celu ustalenie dokładnych kwot świadczonej pomocy przez syna skarżących między innymi w lutym 2016 r. W obecności pracownika socjalnego [...] napisał oświadczenie następującej treści cyt. "Nie rozumiem jak aktualna sytuacja finansowa, materialna miałaby wpływ na wydanie przez tut. Ośrodek decyzji w przedmiocie wniosków złożonych przez moich rodziców na przełomie 2014/2015/2016 r." Oświadczenie to syn skarżącej podpisał również w obecności pracownika socjalnego.

Organ wskazał więc, że nie jest w stanie pozyskać informacji jakie wynikają z wytycznych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z uwagi na brak współpracy ze strony [...]. Co za tym idzie, nie ma możliwości udzielenia wnioskowanej pomocy na zakup żywności, gdyż brak zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, w ocenie tutejszego Ośrodka, jest brakiem współpracy. Mając na uwadze art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. "brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym (...) w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymaniu świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej".

Organ wyjaśnił również, że w swym oświadczeniu z dnia [...] września 2015 r., [...] wskazuje, że świadczył pomoc w naturze zakupując, żywność, środki czystości, leki oraz regulując opłaty związane z uregulowaniem faktur za telefon. Zatem potrzeba w zakresie zakupu żywności o którą skarżąca wnosi została zaspokojona.

Organ wskazał, że wnikliwie rozpatrywał wniosek o pomoc i nie uznał sytuacji życiowej skarżącej za szczególnie uzasadniającą konieczność udzielenia pomocy finansowej zgodnej z oczekiwaniem. Organ, rozstrzygając wnioski o pomoc finansową musi kierować się nie tylko potrzebami i sytuacją materialną wnioskodawcy, ale również własnymi możliwościami finansowymi, bowiem zobowiązany jest tak rozdysponować środki, aby nie pozbawić pomocy innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji. W tym stanie prawnym i faktycznym nie znaleziono przesłanek do udzielenia pomocy na wnioskowany cel.

Skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji, wskazując, że nie zgadzają się z decyzją MOPR-u ponieważ wywiad alimentacyjny był przeprowadzany z synem [...] w latach 2015 i 2016 w miejscu zamieszkania skarżących po uzgodnieniu z pracownikiem MOPR–u. Skarżący zaznaczyli, że wielokrotnie, oni oraz ich syn, składali oświadczenia, że pomoc syna nie polegała na wręczaniu kwot pieniężnych tylko na zakupie niektórych dóbr materialnych. W związku z tym, że nie ufają MOPR-owi w [...] i dołączyli pismo z [...] września 2017 r., które zostało wysłane do Ośrodka Pomocy Rodzinie i pismo z dnia [...] lutego 2018 r. z przeprowadzonej wizyty w dniu [...] lutego 2018 r. przez pracownika socjalnego, która potwierdziła odbiór ww. pisma.

Skarżący zaznaczyli, że jedynym powodem nieudzielenia im pomocy był fakt, że do dochodu doliczona była w latach 2015 i 2016 rata kredytu w kwocie [...]zł, co do której Sąd Administracyjny uznał, że nie była dochodem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że był związany stanowiskiem Kolegium zawartym w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Z kolei stanowisko Kolegium było wprost oparte na treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] sygn. akt: [...]. Ponieważ nakazane postępowanie wyjaśniające było rozległe i przekraczało ramy uzupełniającego postępowania dowodowego, Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i zobowiązało ten organ do wykonania wytycznych, które co do treści odpowiadały wytycznym określonym przez Sąd.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawowym kryterium przyznania pomocy jest kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy "Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, (...)". Analizując stan faktyczny sprawy, Sąd doszedł do wniosku, że wpłaty [...] tytułem kredytu zaciągniętego przez jego rodziców mają sporny charakter i wymaga wyjaśnienia, jaki stosunek prawny w istocie zawiązał się między rodzicami i synem na skutek tych spłat. Skład orzekający stoi na stanowisku, że kwoty wnoszone przez syna na poczet zobowiązania kredytowego nie były dla stron przysporzeniem i nie mogą być uznawane za ich dochód. Pod uwagę wziąć należy bowiem, że cała kwota kredytu została przekazana na rzecz syna skarżących, który też z tego powodu go spłaca. Omawiana sytuacja odpowiada zatem umowie pożyczki, gdzie syn otrzymał od rodziców kwotę i spłaca ją w ratach, bez jakiegokolwiek powiększania o oprocentowanie. W związku z tym, rozpatrując niniejszą sprawę SKO podzieliło pogląd, że udzielenie pożyczki osobie fizycznej w miejsce przechowywania środków w gotówce, na rachunku bankowym, czy też zainwestowania ich w inny sposób stanowi jedynie sposób dysponowania posiadanymi środkami finansowymi, nie generuje natomiast po stronie ich posiadacza powstania przychodu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 352/17).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało nadto, że ocena sytuacji majątkowej rodziny powinna się odbyć w świetle kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy. Suma kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynosiła w tym przypadku [...] zł ([...] zł x dwie osoby w rodzinie). Wobec miesięcznych dochodów małżonków, uzyskiwanych z emerytury wnioskodawczyni w wys. [...] zł, kryterium dochodowe zostało spełnione. Ustalenie to pomija raty kredytu i uwzględnia pogląd prezentowany przez Sąd. W tym stanie rzeczy zarzut, że jedynym powodem nieudzielenia pomocy było uwzględnienie dodatkowego dochodu w wys. [...] zł, jest oczywiście chybiony.

Kolegium zwróciło uwagę, że orzekający w sprawie Sąd nakazał również przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, poświęcając temu odrębny akapit uzasadnienia, w którym stwierdził: "Dlatego rozpatrując ponownie sprawę należy ustalić, czy syn skarżących jest w stanie w niniejszej sprawie pomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania poprzez ustalenie, jaka jest jego sytuacja finansowa, materialna i rodzinna, a także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu tych kosztów". Ustaleniu sytuacji finansowej, materialnej i rodzinnej służy rodzinny wywiad środowiskowy, o czym stanowi art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy. Tym samym, wobec zobowiązania sądowego, przeprowadzenie wywiadu u syna oraz osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym znajdowało podstawy i było konieczne do zakończenia postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że z materiału dowodowego wynika, że syn nie zgodził się na przeprowadzenie wywiadu. Pisemnym oświadczeniem z dnia [...] lutego 2018 r. wprost podważa zasadność jego przeprowadzenia twierdząc, że nie rozumie powodów, z jakich jego aktualna sytuacja ma wpływać na pomoc dla rodziców. W wywiadzie przeprowadzonym ze skarżącą, w omówieniu sytuacji rodziny sporządzonym przez pracownika socjalnego podano, że [...] był obecny w chwili przeprowadzania wywiadu u stron, natomiast sam nigdy nie poddał się takiemu wywiadowi w swoim miejscu zamieszkania. Potwierdza te spostrzeżenia notatka urzędowa pracownika socjalnego z dnia [...] lutego 2018 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek ustalenia sytuacji finansowej, materialnej i rodzinnej syna skarżących wynikał z orzeczenia sądu, którym organy administracji były związane. Adresaci wyroku powinni więc liczyć się z tym, że organ pomocowy będzie dążył do jego pełnego wykonania. Kolegium podkreśla także, że warunkiem skorzystania z pomocy społecznej jest współpraca wnioskodawcy i członków jego rodziny celem ustalenia stanu faktycznego sprawy. Szczególnym dowodem w tym kontekście jest wywiad środowiskowy, który pozwala na kompleksową ocenę sytuacji rodziny. Utrudnianie lub uniemożliwianie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Organ zwrócił też uwagę, że ze względu na specyficzny zakres ustaleń w postępowaniach z pomocy społecznej, wywiad środowiskowy nie może być zastąpiony oświadczeniami członków rodziny lub innymi dowodami. Jednoznaczne zachowanie syna, polegające na wręczeniu pisma pracownikowi socjalnemu, który przybył przeprowadzić wywiad środowiskowy, nie mogło być ocenione inaczej, jak brak woli udzielenia wywiadu. W myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy "Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ponadto zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy "Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej". Brzmienie powyższych przepisów jest jasne i wynika z nich każdorazowo negatywna ocena braku współpracy z organem pomocowym, w tym również w przypadku, gdy członek rodziny nie dopuszcza do przeprowadzenia wywiadu.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, brak zrozumienia dla podjętych przez organ czynności nie może wpłynąć na rozstrzygnięcie. Argumenty dotyczące wyjaśnienia sytuacji syna zostały po raz pierwszy sformułowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], który wskazał m .in., że cyt. "(...) wnoszący o taką pomoc musi wykazać, iż nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie niezbędnych potrzeb życiowych, a nadto, że tych potrzeb nie są również w stanie zaspokoić członkowie jego rodziny, na których ciąży obowiązek alimentacyjny". Brak możliwości wsparcia przez syna nie został wykazany, pomimo dołożenia staranności przez organ pomocowy. Powodem nieudzielenia pomocy stał się zatem umyślny brak współpracy, a nie - jak stara się dowodzić strona - bezpodstawne zawyżenie dochodów.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r., skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu swojego stanowiska, skarżący wskazali, że nie zgadzają się z zaskarżoną decyzją. W ocenie skarżących, brak pomocy nie był wynikiem braku współpracy ich syna [...] z MOPR-em tylko faktem wliczenia do dochodu raty kredytu w kwocie [...]zł, jak wskazują to jednoznacznie wymienione w skardze decyzje. Następnie MOPR i SKO zmienili zarzut z zaliczenia kwoty kredytu do ich dochodu na brak współpracy [...].

Skarżący przyznali, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołuje się na brak współpracy z synem skarżących. Jak wielokrotnie informowali SKO, że wywiad alimentacyjny i środowiskowy był przeprowadzony w 2015 i 2016 r. przez pracownika MOPR-u w miejscu zamieszkania skarżących. W związku z tym w lutym 2018 r. odmówił wywiadu alimentacyjnego i środowiskowego w celu ustalenia w jakim stopniu może on wspomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania w roku 2018. Na jakiej podstawie prawnej MOPR żąda informacji o sytuacji finansowej, materialnej i rodzinnej, rachunkach związanych z użytkowaniem swojego mieszkania i zaświadczenia o dochodach, skoro od sierpnia 2016 r. nie występowali do MOPR-u z żadnym wnioskiem o pomoc. Niezrozumiałe więc było to dla syna skarżących dlaczego MOPR interesuje się sytuacją finansową i majątkową w 2018 r. skoro sprawa dotyczy 2016 r. Skarżący zaznaczyli też, że wielokrotnie oni oraz ich syn składali oświadczenia, że pomoc syna nie polegała na wręczaniu kwot pieniężnych tylko na zakupie niektórych dóbr materialnych, wskazując, że twierdzenia organu że pomoc syna polegała na wręczaniu kwot na zakup niektórych artykułów, jest kłamstwem. Skarżący wskazali też, że w żadnych pismach z Samorządowego Kolegium Odwoławczego ani z MOPR-u nie były przedstawiane zarzuty o braku współpracy syna [...] od 2013 r. do 2016 r.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Skarżący, pismem z dnia [...] maja 2019 r., złożyli do akt sprawy swoje uzupełniające stanowisko, wskazując że gdyby Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie i Samorządowe Kolegium Odwoławcze szczegółowo i rzetelnie zapoznało się z wszystkimi zarzutami i wskazaniami, które wyraźnie wskazane były w wyrokach Sądu to zauważyliby, że Sądowi chodzi o wszystkie informacje dotyczące świadczeń pomocy skarżącym przez syna za luty 2016 r. Organy badając ponownie sprawę miały ustalić sytuację majątkową - w szczególności ustalić czy syn wspomagał skarżących w ponoszeniu kosztów utrzymania poprzez ustalenie jaka była sytuacja finansowa, materialna i rodzinna jego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym w lutym 2016 r. Pracownik socjalny MOPR-u, odwiedziła syna skarżących w miejscu zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, domagała się informacji jaka jest sytuacja finansowa i materialna jego rodziny, rachunki za użytkowanie mieszkania za rok 2019. Syn odmówił wywiadu, proponował pracownikowi o zapoznanie się szczegółowo ze sprawą. Do skargi zostało dołączone pismo z dnia [...] lutego 2019 r. z załącznikami podpisane przez pracownika socjalnego. Zdaniem skarżących, pracownika socjalnego nie interesowała sytuacja finansowa i materialna za luty 2016 r. - wywiady, które były przeprowadzone w miejscu zamieszkania syna były nieprofesjonalne - nigdy nie były sporządzane na miejscu protokoły z wywiadu - jest to niedopuszczalne. Taka argumentacja w decyzjach MOPR-u i SKO o braku współpracy syna skarżących z pracownikiem socjalnym jest chybiona – dla skarżących jest to dowodem na samowolę urzędniczą - interpretowanie prawa w sposób całkowicie dowolny i tym samym krzywdzący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności, należy zwrócić uwagę, że sprawa zainicjowana wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności w wysokości [...] zł była już przedmiotem rozważań tut. Sądu. W tym stanie rzeczy, rozpoznając wniesioną skargę należy mieć na względzie treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec powyższego, rozpoznając sprawę, należy mieć na względzie treść orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., sygn. akt: [...] i zawarte w nim wiążące wskazania.

Analizując więc treść orzeczenia o sygnaturze [...], wskazać należy, że Sąd, rozpoznając wówczas sprawę skarżących, odnosząc się do jej meritum, zwrócił uwagę na kwestię zaliczania raty kredytu do dochodu rodziny. Sąd wskazał wówczas, że: z analizy załączonej na etapie skargi umowy kredytu bankowego oraz z wyjaśnień skarżących wynika, iż skarżący zaciągając kredyt w istocie udzielili wsparcia swojemu synowi, którą można zakwalifikować jako pożyczkę lub darowiznę. Cała kwota kredytu przelana została przez bank na rachunek bankowy syna skarżących, to on spłaca ten kredyt bezpośrednio bankowi – ze swojego rachunku bankowego i trudno uznać, iż spłata miesięcznej raty tego kredytu może zostać uznana za dochód skarżących – rozumiany jako pomoc finansowa na spłatę raty kredytu. W przypadku uznania, iż mamy do czynienia z darowizną, kwestia ta w ogóle nie może być brana pod uwagę. Powyższe w ogóle nie było rozważane przez rozpatrujące sprawę organy, co może mieć wpływ na wynik sprawy. Reasumując, zdaniem Sądu organy przedwcześnie, bez dokonania pełnych ustaleń, uznały za dochód rodziny kwotę [...]zł, jaką syn skarżących spłaca w ich imieniu bankowi tytułem zaciągniętego przez nich kredytu. Nie ustalono, jaki stosunek prawny zawiązał się pomiędzy skarżącymi i ich synem podczas zaciągnięcia kredytu hipotecznego, który w całości przelany został na rachunek bankowy ich syna. Nie rozważono również, jaki stosunek prawny związany jest z miesięczną spłatą raty kredytu.

Wyżej przytoczone uwagi Sądu, zawarte w wyroku w sprawie [...], zostały uwzględnione przez organy przy ponownym rozpoznaniu wniosku. W efekcie poczynionych przez organy ustaleń, stwierdzono, że kwota raty kredytu nie powinna być wliczana do dochodu skarżących. Zarówno organ I instancji – w decyzji z dnia [...] marca 2018 r., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r., jednoznacznie wskazały, że skarżący spełniają dochodowe kryteria udzielenia pomocy. Organy nie wliczyły do kwoty dochodu skarżących spornej kwoty raty kredytu w kwocie [...]zł. Takie stanowisko organów jest niewątpliwie korzystne dla skarżących, a Sąd, mając na względzie generalny zakaz orzekania na niekorzyść skarżących, wynikający z art. 134 § 2 p.p.s.a., nie będzie czynić już tej kwestii przedmiotem dalszych rozważań.

Drugą kwestią odnoszącą się do meritum sprawy, analizowaną przez Sąd w sprawie [...], była kwestia subsydiarności pomocy społecznej. Sąd zwrócił uwagę, że wnoszący o taką pomoc musi wykazać, iż nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie niezbędnych potrzeb życiowych, a nadto, że tych potrzeb nie są również w stanie zaspokoić członkowie jego rodziny, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Dlatego rozpatrując ponownie sprawę należy ustalić, czy syn skarżących jest w stanie w niniejszej sprawie pomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania poprzez ustalenie, jaka jest jego sytuacja finansowa, materialna i rodzinna, a także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu tych kosztów.

Organ I instancji, w związku z powyższymi wytycznymi, powziął starania o dokonanie ustaleń w kwestii, na którą zwrócił uwagę Sąd w sprawie [...]. W tym celu, pismem z dnia [...] lutego 2018 r., poinformował syna skarżących, że w dniu [...] lutego 2018 r., w godzinach między 12.00 a 15.00 odwiedzi go, w jego miejscu zamieszkania, pracownik socjalny, celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego na rzecz rodziców. Z ustaleń organu wynika jednak, że nie doszło do przeprowadzenia wywiadu. Syn skarżących, w obecności matki wręczył pracownikowi socjalnemu wcześniej przygotowane pismo, w którym wskazał, że nie rozumie jak aktualna sytuacja finansowa, materialna miałaby wpływ na wydanie przez tut. Ośrodek decyzji w przedmiocie wniosków złożonych przez rodziców na przełomie 2014/2015/2016 r. Syn skarżących wskazał, że w wyżej wymienionych latach udzielał obszernych wywiadów i wyczerpujących wyjaśnień dotyczących jego ówczesnej sytuacji majątkowej, rodzinnej w miejscu zamieszkania rodziców. Jaki miał cel MOPR nie przekazując wszystkich wywiadów, które udzielał Sądowi Administracyjnemu. Wszystkie wnioski, które były skierowane do MOPR-u o pomoc przez skarżących okazały się być uzasadnione - Sąd Administracyjny jednoznacznie orzekł, że kwota [...]zł raty kredytu hipotecznego, która to syn skarżących spłacał bezpośrednio ze swojego konta do banku nie była dochodem. Skarżący składali do MOPR-u wnioski o pomoc w styczniu, lutym, marcu, maju, czerwcu, lipcu i sierpniu 2016 r - nie otrzymali żadnej pomocy. Powodem było doliczenie do dochodu raty kredytu w kwocie [...]zł. Syn skarżących wskazał, że również w październiku, listopadzie i grudniu 2015 r. (z jego informacji wynika), że nie przyznano im pełnej pomocy z ww. przyczyny. Skarżąca otrzymała pomoc w kwietniu 2016 r., po interwencji w Centrali Pomocy Rodzinie przy ul. [...] - Pani Dyrektor uznała pomoc rodzicom za przypadek szczególnie uzasadniony. Ani MOPR ani SKO nie przeprosili skarżących za popełnione błędy w obliczeniu ich dochodów co skutkowało brakiem pomocy.

Nadto, z zawartej w aktach sprawy notatki z dnia [...] kwietnia 2018 r., wynika, że z synem stron nie został przeprowadzony wywiad alimentacyjny, gdyż [...] nie wyrażał zgody na przeprowadzanie wywiadu o czym świadczą oświadczenia załączane do wywiadów.

W ocenie Sądu, powyższe okoliczności potwierdzają poczynione przez organy ustalenia, że syn skarżących odmówił przeprowadzenia z nim wywiadu alimentacyjnego. Syn skarżących został bowiem poinformowany o planowanym terminie wizyty pracownika socjalnego i mimo obecności na miejscu, nie zgodził się na przeprowadzenie czynności. Z akt sprawy nie wynika również, by w późniejszym terminie zmienił swoje stanowisko.

W ocenie organu, okoliczności te dają podstawę do odmowy skarżącym świadczenia z uwagi na treść art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z powyższymi przepisami, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Nadto, niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

W ocenie Sądu, stanowisko organów jest co do zasady słuszne, jednakże częściowo błędnie uzasadnione, co jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem wskazać, że wyżej przytoczone przepisy ustawy o pomocy społecznej, nakładają pewne obowiązki i rygory bezpośrednio na osoby wnioskujące o udzielenie pomocy i osoby z nimi zamieszkujące. Nie jest zasadnym opieranie się przez organ wprost na tym, że syn skarżących, niezamieszkujący z nimi, nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu i z tej przyczyny pomoc nie może być przyznana. W ocenie Sądu bowiem, jedynie zachowanie skarżących może być podstawą odmowy świadczeń. W tym więc zakresie, Sąd zwraca uwagę, że odmowa świadczeń socjalnych uzasadniona jest nie postawą syna ale wprost postawą skarżących. Należy bowiem zwrócić uwagę, że skarżąca, mająca świadomość treści wytycznych Sądu, była obecna przy wręczaniu przez swojego syna oświadczenia o niewyrażeniu zgody na przeprowadzenie wywiadu. Zarówno z treści odwołania, jak i skargi wynika, że skarżący zgadzają się z taką postawą syna. Do odwołania załączyli nawet ponownie jego oświadczenie z dnia [...] lutego 2018 r. Nie przedstawili także sami jego sytuacji majątkowej ani zakresu uzyskiwanej od niego pomocy. Taką postawę skarżących w postępowaniu należy potraktować jako brak współdziałania, o jakim mowa w art. 11 ust.2 ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego, to właśnie w zachowaniu skarżących należy upatrywać podstawy do odmowy przyznania świadczeń.

Uzupełniająco, wskazać również należy, że z akt sprawy nie wynika, by skarżący domagali się od syna świadczeń alimentacyjnych, a z uwagi na odmowę przeprowadzenia wywiadu nie sposób jest nawet stwierdzić (na potrzeby prowadzonego postępowania), czy takie roszczenia byłyby uzasadnione i możliwe do spełnienia. Zwrócić jednak należy uwagę, że skoro syn skarżących spłaca kredyt w kwocie [...]zł miesięcznie, jest prawdopodobnym, że posiada środki utrzymania, którymi mógłby wspierać rodziców, jeśli pozostają w niedostatku. Nie ma bowiem podstaw by uznawać, że należności z tytułu zaciągniętych kredytów wyprzedzają należności alimentacyjne.

Podsumowując należy przypomnieć, że zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku w sprawie [...], organy miały ustalić, czy syn skarżących jest w stanie wspomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania poprzez ustalenie, jaka jest jego sytuacja finansowa, materialna i rodzinna, a także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu tych kosztów. W ocenie Sądu, powyższa wytyczna została przez organ wypełniona prawidłowo. Organ bowiem powziął czynności celem ustalenia ww. kwestii w przeznaczony do tego sposób – przeprowadzając wywiad. Czynność ta, przy aprobacie skarżących, nie doszła do skutku. Wskazać więc należy, że podjęta przez organ aktywność celem ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności, była wystarczająca i adekwatna do stanu sprawy. Skarżący nie podnosili, by uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu nastąpiło wbrew ich woli, a z akt sprawy wynika wniosek przeciwny. Nie sposób więc wymagać od organu, by w sprawie z wniosku skarżących, w sytuacji gdy ze strony skarżących brak jest współpracy przy prowadzeniu postępowania dowodowego, organ musiał proponować przeprowadzenie innych dowodów, licząc na aprobatę skarżących. Nie może być też dostatecznym usprawiedliwieniem dla stanowiska skarżących, okoliczność, że ich zdaniem, sytuacja finansowa syna w roku 2018 nie ma znaczenia dla rozpatrzenia wniosku z 2016 r. Kwestionowanie bowiem przez skarżących dowodu jeszcze przed jego przeprowadzeniem nie znajduje uzasadnienia. Ocena dowodu i jego przydatność dla prowadzonego postępowania jest dokonywana dopiero po jego przeprowadzeniu.

W tym stanie rzeczy, wniesiona skarga podlega oddaleniu, zgodnie z art. 151 p.p.s.a.