Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 430/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia NSA Joanna Banasiewicz WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Wa 430/05

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania A. M. i M. M. od decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. wydanej przez Prezydenta W., którą odmówiono wznowienia na ich wniosek postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza Gminy W. nr [...] z [...] marca 2002 r., o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] stycznia 1997 r. i części nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] kwietnia 1992 r., położonych przy ul. [...] i [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] w obrębie [...] oraz decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., Burmistrza Gminy W. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r. położonej przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., Prezydent W. orzekł o odmowie wznowienia na wniosek A. i M. M. postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. Burmistrza Gminy W. i decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. Burmistrza Gminy W..

Decyzją nr [...] zatwierdzono na wniosek Gminy W. projekt podziału nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. i części nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., położonych przy ul. [...] i [...] na terenie gminy W., oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] i [...] w obrębie [...]. Podziału dokonano w celu ich zwrotu byłym właścicielom. Ostateczną decyzją nr [...] podjętą dnia [...] czerwca 2000 r. przez Burmistrza Gminy W. zatwierdzono na wniosek Gminy W. projekt podziału nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r., położonej przy ul. [...], oznaczonej nr ewid. [...] w obrębie [...].

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że odmowa uwzględnienia wniosku nastąpiła z tej przyczyny, że A. M. i M. M. nie brali udziału w postępowaniu podziałowym, a wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa może nastąpić tylko na wniosek osób, które będąc stronami tego postępowania bez własnej winy nie brały w nim udziału. Wnioskodawcom nie służył przymiot stron postępowania podziałowego i dlatego uwzględnienie ich wniosku o wznowienie tego postępowania nie było możliwe. Aby uzyskać przymiot strony postępowania nie wystarczy wykazać w nim jakikolwiek interes, ale musi to być interes prawny, czyli wynikający z obowiązujących przepisów prawa materialnego.

Decyzje nr [...] i [...] wydane zostały na wniosek Starosty Powiatu [...], w związku z prowadzonym postępowaniem dotyczącym zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Decyzja nr [...] stała się przedmiotem odwołania wniesionego przez A. M. i M. M. pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. Odwołujący się wskazali, że nieruchomości Gminy W., były poprzednio własnością D. M., ich matki, która była jedyną spadkobierczynią po swym ojcu S. K. będącym wyłącznym właścicielem nieruchomości o pow. [...] m², położonej przy ul. [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 1975 r. Spadkobiercami D. M. są A. i M. M., którzy są bezpośrednio zainteresowani w przebiegu i procesie postępowania o zwrot nieruchomości. Dlatego zainteresowani są sposobem podziału nieruchomości, w skład której wchodzi nieruchomość będąca przedmiotem spadku. Mają oni bowiem interes w tym, aby nieruchomość w całości powróciła do nich lub otrzymali za nią odszkodowanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że odwołanie nie mogło zostać uwzględnione, ponieważ stanowisko organu pierwszej instancji zaprezentowane w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu decyzji nr [...] znajduje oparcie zarówno w przepisach prawa jak i stanie faktycznym sprawy.

Organ podkreślił, że wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. jest możliwe wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej, która została bez własnej winy pominięta przez organ administracji jako strona w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Art. 147 kpa stanowi, że "wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Jednakże wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt. 4 następuje tylko na żądanie strony".

W tym przypadku nie było więc możliwości wznowienia postępowania na wniosek odwołujących się w sprawie o podział nieruchomości, której nie byli i do chwili obecnej nie są właścicielami ani użytkownikami wieczystymi.

Organ podkreślił, że prawo przysługujące do podlegającego podziałowi gruntu jest wymogiem niezbędnym dla ustalenia legitymacji strony postępowania wznowieniowego w sprawie o podział nieruchomości. Aby wniosek w tym przedmiocie był skuteczny musi być wniesiony przez osobę, która ma legitymację strony postępowania. W niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania.

Decyzją nr [...] odmówiono wznowienia postępowania w sprawie o podział nieruchomości stanowiącej działki nr ewid. [...] i [...] z obrębu [...], ponieważ wniosek w tym przedmiocie złożyły osoby, którym nie służył przymiot strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie o podział nieruchomości prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami, na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Podział nieruchomości może też nastąpić z urzędu (art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami), w przypadkach o których mowa w art. 95 pkt 3-6, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Stronami postępowania o podział nieruchomości są osoby posiadające do niej tytuł prawny. Przedmiotowa nieruchomość jest własnością W. i nie jest obciążona prawem użytkowania wieczystego ani innym prawem ograniczonym na rzecz A. i M. M..

Ponieważ wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, zatem jedynie strona postępowania zakończonego ostateczną decyzją jest legitymowana do skutecznego wnioskowania o jego wznowienie. A. i M. M. nie byli stroną postępowania w sprawie o podział przedmiotowej nieruchomości, której nie byli właścicielami ani też wieczystymi użytkownikami, wobec czego nie mogli skutecznie żądać wznowienia postępowania w tej sprawie. Stronami postępowania w rozumieniu art. 28 kpa są osoby, które mają w tym postępowaniu interes prawny. Odwołujący się mają interes faktyczny, lecz nie prawny, co nie daje im legitymacji stron postępowania o podział nieruchomości, o których zwrot ubiegają się, a co za tym idzie także postępowania wznowieniowego w tej sprawie, co zasadnie stwierdził w treści swej decyzji organ pierwszej instancji.

Organ drugiej instancji zwrócił uwagę na nieprawidłowe zredagowanie i rozstrzygnięcie decyzji organu pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. M. i M. M.. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazali, że przesłanką uzasadniającą wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego był fakt, iż obaj skarżący nie brali udziału w postępowaniach zakończonych decyzjami nr [...] i [...], a ich udział w tych postępowaniach był niezbędny z uwagi na przysługujące im materialne uprawnienia do nieruchomości będących przedmiotem tychże postępowań.

Skarżący podnieśli, że decyzje nr [...] i [...] dotyczą nieruchomości Gminy W., które stanowiły poprzednio między innymi własność D. M. jako jedynej spadkobierczyni po ojcu S. K. będącym wyłącznym właścicielem nieruchomości o pow. [...] m² położonej w W. przy ul. [...] i wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa. A. M. i M. M. są spadkobiercami po D. M. Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w którym biorą udział skarżący toczy się od ośmiu lat.

Zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozważyło charakteru i podstaw owego postępowania o zwrot nieruchomości tym bardziej, że wywłaszczenie było sprzeczne z prawem i nie mogło powodować jakichkolwiek skutków prawnych. Skarżący stoją na stanowisku, iż ich matka D. M. nigdy nie utraciła prawa własności wywłaszczonej nieruchomości, a oni, jako jej spadkobiercy w pełni zachowali prawo własności tejże nieruchomości, czego nie uwzględnił organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że argumentacja skargi jest zbieżna z argumentacją odwołania, z którego wszystkie zarzuty merytoryczne zostały przeanalizowane przez organ odwoławczy i omówione w uzasadnieniu decyzji. W zaskarżonej decyzji przytoczono i omówiono także przepisy prawa, które zostały powołane jako podstawa prawna decyzji pierwszoinstancyjnej.

Odnosząc się do zarzutu skargi o nieuwzględnieniu przez Kolegium kwestii uprawnień własnościowych do nieruchomości, organ wskazał, że zarzut jest nietrafny, ponieważ przedmiotem rozważań organów administracji publicznej obu instancji mogły być wyłącznie przesłanki warunkujące wznowienie postępowania w sprawie o podział nieruchomości, nie zaś zasadność, czy też niezasadność dokonanego wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozpoznając skargę na decyzję organu administracji publicznej bada, czy w toku postępowania organ nie naruszył przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Skarga złożona przez A. M. i M. M. nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu wyżej wskazanym.

Organ orzekający w sprawie zbadał, czy wniosek o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Burmistrza Gminy W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. i nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. został wniesiony przez podmiot będący stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Zgodnie bowiem z treścią art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.

Z kolei art. 28 kpa stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względem na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być więc wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia interesu lub obowiązku danego podmiotu.

Postępowania administracyjne, o których wznowienie wystąpili skarżący, dotyczyły zatwierdzenia projektów podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości w trybie wyżej powołanej ustawy mógł wystąpić jedynie jej właściciel (użytkownik wieczysty), gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Tylko te podmioty są stronami postępowania o podział nieruchomości. Osoby, które nie mają do nieruchomości żadnego tytułu prawnego, lecz są np. zainteresowane ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego lub zwrotem nieruchomości nie mają statusu strony w postępowaniu o podział nieruchomości. Zdarzenia przyszłe, niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a określają jedynie interes faktyczny, który jednakże nie daje uprawnień strony (vide np. wyrok NSA z 17 sierpnia 2000 r. II SA/Gd 2248/98 i z 7 lutego 2002 r. I SA 1710/00).

Bezsporne jest, że skarżący nie mają tytułu prawnego do nieruchomości, których dotyczyły decyzje z dnia [...] czerwca 2000 r. i [...] marca 2002 r. Przedmiotowe działki stanowiły wówczas własność Gminy W.. Skarżący swoje uprawnienie do występowania w charakterze strony w postępowaniu o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości wywodzili z faktu wywłaszczenia nieruchomości będącej własnością ich dziadka na rzecz Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] stycznia 1975 r., oraz faktem wystąpienia o zwrot nieruchomości.

Jednakże toczące się postępowanie o zwrot nie zostało zakończone, a skarżący nie stali się jeszcze właścicielami żadnej z działek objętych decyzjami o zatwierdzeniu projektu podziału. Okoliczność, że ich spadkobierca był kiedyś właścicielem nieruchomości następnie wywłaszczonej, nie daje skarżącym przymiotu strony w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości, które w dacie toczącego się postępowania stanowi własność innego podmiotu (Gminy W.).

Dlatego uznać należy, ze organy prawidłowo ustaliły, że skarżący nie mają przymiotu strony. Przymiot ten mają w postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Jest to jednak sprawa odrębna, nie będąca przedmiotem oceny sądu w tym postępowaniu.

Zważyć należy, że organ odwoławczy zasadnie wytknął organowi pierwszej instancji nieprawidłową redakcję rozstrzygnięcia, stwierdzając, że dokonane ustalenia nie dały podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. Jak wynika z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej organ ten przeprowadził merytoryczną ocenę wniosku i stwierdził, że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie rozstrzygnęło sprawę w jej całokształcie, a więc nie naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Ponownie przeprowadziło rozważania dotyczące przymiotu strony, także na podstawie przepisów prawa materialnego - art. 97 ust. 4, art. 95 pkt 3-6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami trafnie stwierdzając, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Wprawdzie organ odwoławczy powinien skorygować podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji (na art. 151 § 1 pkt 1 kpa), jednakże to uchybienie nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Zważyć bowiem należy, że nawet gdyby organ przeprowadził postępowanie bez powyżej dostrzeżonych uchybień, to i tak nie miałoby to wpływu na sytuację prawną skarżących. Z przyczyn wyżej omówionych skarżący nie mogli być stroną postępowania o zatwierdzenie projektu podziału przedmiotowych nieruchomości, wobec czego ich wniosek o wznowienie tych postępowań nie mógłby doprowadzić do uchylenia ostatecznych decyzji z dnia [...] czerwca 2000r i [...] marca 2002 r.

Mając na uwadze wszystkie powyżej omówione okoliczności sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).