Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 470/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 34, art. 59  art. 18, art. 34, art. 59  art. 18, art. 34, art. 59  art. 18, art. 34, art. 59  art. 18, art. 34, art. 59 art. 18, art. 34, art. 59
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Halina Chitrosz-Roicka, WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej K.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia Z.S.(dalej zobowiązana, strona lub skarżąca) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. - zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu 28 lutego 2012 r. strona złożyła w Urzędzie Skarbowym korektę zeznania podatkowego PIT-36L za 2007 r. w której wskazała podatek należny w kwocie [...] tj. o [...] zł wyższej niż w zeznaniu pierwotnym.

Mimo tego organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...] czyli takiej jak zadeklarowana w zeznaniu pierwotnym. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją DIS z dnia [...] i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Na tą decyzję zobowiązana wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 19 czerwca 2013 r. wystawił na zobowiązaną w oparciu o złożoną korektę deklaracji tytuł wykonawczy nr [...] którym objęto należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...], stanowiącej różnicę miedzy kwotą podatku wskazaną w deklaracji pierwotnej i deklaracji korygującej.

W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził przeciwko zobowiązanej postępowanie egzekucyjne, w toku którego zawiadomieniami z dnia 25 i 26 czerwca 2013 r. zajął jej wierzytelności odpowiednio w A w Polsce oraz "B." Spółka Jawna, o czym powiadomił ją w dniu 8 i 9 lipca 2013 r.

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. (I SA/Lu 557/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę strony na decyzję DIS z dnia [...]

Wnioskiem z dnia 20 lutego 2013 r. zobowiązana zwróciła się o umorzenie prowadzonej egzekucji z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności. Wniosek ów został oddalony przez organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. (winno być 2014 r.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny podał, że w istocie termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania upłynąłby z końcem 2013 r. jednak w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych bieg terminu przedawnienia został przerwany.

Powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowieniem z dnia [...] wskazując w jego uzasadnieniu, że przerwanie biegu terminu przedawnienia nie może nastąpić w okresie zawieszenia.

Zgodnie bowiem z art. 70 § 6 pkt 2 i § 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 - dalej w skrócie O.p.) bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. W niniejszej sprawie okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległości wynikającej z tytułu wykonawczego nr [...] trwał 333 dni, tj. od dnia 20 maja 2013 r. (data wniesienia skargi na decyzję DIS z dnia [...]) do 17 kwietnia 2014 r. (data doręczenia DIS odpisu wyroku WSA w Lublinie z dnia 8 listopada 2013 r., I SA/Lu 557/13 oddalającego skargę na ww. decyzję). Zastosowane w tym czasie środki egzekucyjne nie spowodowały zatem skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Zawieszenie jednak jego biegu na skutek wszczętego postępowania sądowego, spowodowało, że okres przedawnienia spornego zobowiązania wydłużył się do dnia 29 listopada 2014 r. Zatem – zdaniem organu odwoławczego - zasadna, aczkolwiek z innych względów jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 5 listopada 2014 r. zobowiązana ponownie wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego zobowiązania.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. organ egzekucyjny po raz wtóry odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] podkreślając, że nie ma podstaw do jego umorzenia albowiem dochodzona w jego toku należność została zabezpieczona wpisem hipoteki na nieruchomości stanowiącej współwłasność zobowiązanej, o czym ją zawiadomiono w dniu 30 lipca 2014 r.

Na tak wydane postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie, w którym podkreśliła, że postępowanie w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. zostało umorzone decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2014 r. Natomiast dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie udziału w nieruchomości nie mogło być skuteczne, gdyż nieruchomość ta został już zajęta w innym postepowaniu windykacyjnym.

Rozpoznając sprawę przywołanym na wstępie postanowieniem organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacja strony wskazując, że zastosowany w toku przedmiotowego postępowania środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości przerwał bieg terminu przedawnienia i spowodował, że biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Wezwanie dotyczące tego zajęcia zobowiązana otrzymała w dniu 30 lipca 2014 r.

Ponadto przywołując art. 110c § 4 u.p.e.a. wskazał, że zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5. Bez znaczenia jest zatem podnoszona okoliczność wcześniejszego zajęcia tej nieruchomości w toku innego postępowania egzekucyjnego.

Organ podniósł również, iż nie ma żadnego wpływu na postępowanie egzekucyjne decyzja umarzająca postępowanie w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Należnym podatkiem jest bowiem ten wynikający ze złożonej przez stronę w dniu 28 lutego 2012 r. korekty zeznania podatkowego za ten rok.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia podnosząc, że postepowanie egzekucyjne prowadzone jest bezpodstawnie z uwagi na to, że po pierwsze organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. umorzył postępowanie w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., a po wtóre zajęcie udziału w nieruchomości z dnia 15 lipca 2014 r. było bezskuteczne, gdyż nieruchomość ta była już wcześniej zabezpieczono. Prowadzone postępowanie egzekucyjne winno zatem ulec umorzeniu.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uwzględnienie skargi może nastąpić tylko jeśli: a) zaskarżony akt (tu: postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) względnie, jeśli akt dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy słusznie organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 19 czerwca 2013 r., nr [...]

Przechodząc do analizy przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazać trzeba, że organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Przepis art. 59 u.p.e.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Stosownie do jego treści postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2).

W przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (§ 3).

Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (§ 4).

Na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 5).

Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że bezsporne jest, iż w dniu 19 czerwca 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 r. wynikający, co należy stanowczo podkreślić nie z jakiejkolwiek decyzji wymiarowej, lecz ze złożonej przez stronę w dniu 28 lutego 2012 r. korekty zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., w której to strona wskazała podatek należny w kwocie [...], tj. o [...] wyższej niż wskazana w zeznaniu pierwotnym. Na taką też kwotę został wystawiony przedmiotowy tytuł wykonawczy. Dlatego też bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy jest okoliczność umorzenia decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. prowadzonego przez organ postępowania w sprawie określenia stronie wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. Źródłem egzekwowanego obowiązku była bowiem korekta zeznania podatkowego strony.

W sprawie nie budzi również wątpliwości, że w świetle art. 70 § 1 O.p. oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych termin płatności przedmiotowego podatku dochodowego od osób fizycznych upływał z dniem 30 kwietnia 2008 r., zaś okres przedawnienia tego zobowiązania z dniem 31 grudnia 2013 r.

Słusznie jednak organy egzekucyjne wskazały, że w sprawie doszło początkowo do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a następnie do jego przerwania, co w konsekwencji spowodowało, że przedmiotowe zobowiązanie nie uległo przedawnieniu, a tym samym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku zobowiązanej o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Analizując kolejno instytucje mające wpływ na przedawnienie przedmiotowego zobowiązania podatkowego zaistniałe w sprawie rozpocząć należy od przywołania art. 70 § 6 pkt 2 O.p., stanowiącym, iż bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności (§ 7).

Bezspornym w niniejszej sprawie było, że termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego rozpoczął bieg 31 grudnia 2008 r. Tym samym, jeżeli nie nastąpiłoby zawieszenie lub przerwanie terminu przedawnienia, upłynąłby on z dniem 31 grudnia 2013 r. Jednakże, jak wynika z akt sprawy zobowiązana wywiodła skargę do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] W dniu 20 maja 2013 r. skarga ta została rozpoznana przez Sąd wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 557/13. Odpis prawomocnego wyroku z uzasadnieniem Sąd przesłał organowi drugiej instancji pismem z dnia 11 kwietnia 2014 r., które to pismo organ otrzymał w dniu 17 kwietnia 2014 r. Tym samym należało przyjąć, stosownie do art. 70 § 6 i § 7 O.p., że w okresie od 20 maja 2013 r. do 17 kwietnia 2014 r. uległ zawieszeniu termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, co w efekcie skutkowało tym, że termin przedawnienia wydłużył się do dnia 29 listopada 2014 r.

Powyższe wprost oznacza, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...] został zastosowany przed upływem terminu przedawnienia. Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Sądowi Rejonowemu w dniu 17 lipca 2014 r., natomiast skarżącej w dniu 30 lipca 2014 r.

Jak natomiast stanowi art. 70 § 4 O.p. "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny." Z powyższego wynika zatem, że aby nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego, po pierwsze - musi zostać zastosowany środek egzekucyjny, a po drugie - podatnik musi być zawiadomiony o zastosowaniu tegoż środka egzekucyjnego. Obydwie przesłanki zostały w sprawie spełnione.

W tym stanie rzeczy mają rację organy wywodząc, że w ten sposób doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia po raz pierwszy w tej sprawie. Przerwania biegu przedawnienia dokonano przed dniem 29 listopada 2014 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia. Również zawiadomienie o zastosowaniu tego środka nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia. Po przerwaniu biegu przedawnienia biegł on na nowo.

Tym samym w dacie rozpatrywania wniosku skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy, przedmiotowe zobowiązanie podatkowe nie było przedawnione – było wymagalne. Nie istniała więc podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego podnoszona przez skarżącą.

Zasadnie również organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu wywiódł, że nie miała żadnego wpływu na skuteczność dokonanego zajęcia okoliczność jej wcześniejszego zajęcia w innym postępowaniu "windykacyjnym". Takie zajęcie nie wyklucza bowiem zajęcia dokonanego przez organ celem wyegzekwowania przedmiotowych zaległości podatkowych. Nieruchomość może bowiem być zajęta na podstawie więcej niż jednego tytułu wykonawczego.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że wbrew zarzutom skargi, zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, w sposób który obligowałyby Sąd do usunięcia tego postanowienia z obrotu prawnego. Zarzuty strony są niezasadne.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę