Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2028/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, 7, 77, 104 par. 2, 136 par. 1, 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 45
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi H. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2017r., Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po rozpatrzeniu zażalenia H. R., reprezentowanej przez r. pr. P. L. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (dalej: "PINB") Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., uznające za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez nią w piśmie z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. dotyczącego niewykonania decyzji PINB Nr [...] z dnia [...] października 2014 r., nakazującej J. R. rozbiórkę obiektu budowlanego składającego się z części garażowej, altany, pomieszczenia służącego jako skład drewna i kominka znajdującego się na nieruchomości przy ul. B. w C., działka nr ew. [...] obr. C.- uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i umarzył postępowanie administracyjne w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

Uzasadniając postanowienie organ wyjaśnił, że w związku z niewykonaniem przez J. R. obowiązku wskazanego w decyzji PINB Nr [...] z dnia [...] października 2014 r. organ powiatowy, działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), wszczął postępowanie mające na celu wyegzekwowanie obowiązku z niej wynikającego.

W dniu 16 stycznia 2015 r. PINB skierował do J. R. upomnienie Nr [...], wzywające do wykonania obowiązku wskazanego w w/w decyzji Nr [...]. Następnie, w dniu [...] lipca 2015 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy Nr [...], którego doręczenie wszczęło postępowanie egzekucyjne.

W dniu 14 lipca 2015 r. organ powiatowy przeprowadził czynności kontrolne podczas których stwierdził, że obowiązek wynikający z w/w decyzji nie został wykonany. Pismem z dnia 22 września 2015 r. PINB wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego o potwierdzenie informacji dot. śmierci J.R. i otrzymał z USC odpis aktu jego zgonu.

Pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r. PINB wezwał D. K., H. R., A. A., M. B. oraz K. R. do wskazania spadkobierców zmarłego J.R. wraz z ich adresami zamieszkania. Przy piśmie z dnia 8 kwietnia 2016 r. D. K. przesłała kopię pisma procesowego H. R. z dnia 29 marca 2016 r., które zostało złożone w Sądzie Rejonowym w W., z którego wynika, że nie toczy się postępowanie spadkowe po zmarłym J. R.

W dniu 18 maja 2016 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne podczas których stwierdził, że obowiązek wynikający z w/w decyzji nie został wykonany. Pismem z dnia 2 marca 2017 r. PINB poinformował H.R., że z uwagi na fakt. iż J. R. zmarł, a H. R. jest jedynym współwłaścicielem użytkującym przedmiotową nieruchomość, nałożony obowiązek przechodzi na nią.

W dniu [...] marca 2017 r. PINB wystawił kolejny tytuł wykonawczy Nr [...], tym razem na H. R., co stanowiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do H. R..

Pismem z dnia 14 marca 2017 r. H.R., reprezentowana przez r. pr. P. L. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...].

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. PINB uznał zarzuty złożone przez H. R. za nieuzasadnione. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła H. R..

[...] WINB wyjaśnił ponadto, że kompetencje organu zażaleniowego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych orzeczeń organu I instancji, polegających na niewłaściwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego oraz procesowego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych.

W ocenie [...] WINB zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone, a postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów umorzone z innych przyczyn niż wskazane w zażaleniu. Postępowanie egzekucyjne w omawianej sprawie nie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ powiatowy nie ustalił w sposób prawidłowy następców prawnych po zobowiązanym J. R.. Zgodnie z art. 28a cyt. ustawy w przypadku przejściu obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzycielu nowego tytułu wykonawczego i przejściu dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.

PINB nie wyjaśnił tego, czy H. R. jest następcą prawnym i czy posiada urzędowy dokument, wskazujący przejście na nią dochodzonego obowiązku. Samo wskazanie przez organ powiatowy, że H. R. jest współwłaścicielem użytkującym nieruchomość na której znajduje się w/w budynek objęty nakazem rozbiórki jest niewystarczające do uznania, iż jest jedynym następcą prawnym, w stosunku do którego należy prowadzić postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego decyzją Nr [...].

Z treści pisma H. R. z dnia 29 marca 2016 r., do Sądu Rejonowego w W., [...] Wydział Cywilny, którego kopia znajduje się w aktach organu powiatowego oraz pisma Urzędu Miejskiego w W. z dnia 24 września 2015 r. wynika, że ewentualnymi spadkobiercami po zmarłym J. R. są: H. R., T. J. R. K.R.

Zdaniem [...] WINB organ egzekucyjny miał obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu osób zobowiązanych w oparciu o treść decyzji, z uwzględnieniem ewentualnych zmian podmiotowych, nie może zaś samodzielnie dokonywać wyboru wobec kogo egzekucja ma być prowadzona. W tej zaś sprawie organ powiatowy przedwcześnie wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do H. R., bez urzędowego potwierdzenia, iż dochodzony obowiązek przeszedł na nią - jako na następcę prawnego.

Wobec powyższego należało uchylić zaskarżone postanowienie PINB Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. i umorzyć postępowanie administracyjne w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Z uwagi na nieprawidłowe prowadzenie postępowania egzekucyjnego [...] WINB ocenił, że nie ma możliwości odniesienia się merytorycznego do zarzutów zawartych w zażaleniu.

Z uwagi na rozpatrzenie przez [...] WINB zażalenia, brak było podstaw do rozpoznania wniosku skarżącej złożonego w zażaleniu o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 17 § 2 ustawy.

Z tym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc pismem datowanym na 12 sierpnia 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżyła ona w całości "postanowienie nr [...]"[...] WINB i zarzuciła mu naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz brak odniesienia się do zarzutów podniesionych przez stronę w zażaleniu,

2. art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego,

3. art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia dwukrotnie merytorycznie sprawy,

4. art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania, w sytuacji, gdy organ powinien rozpatrzyć merytorycznie zarzuty podniesione w zażaleniu.

5. art. 124 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia, tj. brak zawarcia wszystkich elementów koniecznych postanowienia, w szczególności uzasadnienia prawnego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu skargi H. R. wskazała, że rozpatrując wniosek w konkretnej sprawie organ administracji publicznej nic może odstąpić od indywidualnego jej zbadania przyjmując jako podstawę rozstrzygnięcia zasadę automatyzmu polegającego na ogólnikowym przekonaniu, że "każda sprawa jest rozpatrywana według tego samego prawa".

W ocenie skarżącej nic było podstaw do umorzenia postępowania w całości, bowiem organ powinien był rozpatrzyć merytorycznie podniesione zarzuty. Postanowienie organu narusza szereg przepisów postępowania, bowiem nic odnosi się merytorycznie do sprawy. W sprawie nie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania. Postanowienie jest wewnętrznie sprzeczne, ponieważ organ w jednym miejscu stwierdza, że działanie organu I instancji jest nieprawidłowe, a następnie je umarza.

W ocenie skarżącej naruszony został "1. art. 33 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. poprzez brak wymagalności obowiązku, 2. art. 33 § pkt. 6 u.p.e.a. poprzez niedopuszczalność egzekucji administracyjnej".

W odpowiedzi na skargę [...] WINB podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie było co do meritum prawidłowe, a skarga nie była zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zakres kognicyjny organu II instancji nie ogranicza się wyłącznie do kontroli orzeczenia pierwszoinstancyjnego; organ rozpoznając zażalenie na postanowienie rozpatruje całą sprawę, tak jak organ I instancji.

Zgodnie z art. 28a zd. 1 u.p.e.a. w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Organ egzekucyjny może podjąć czynności egzekucyjne wyłącznie w odniesieniu do osoby zobowiązanej z takiej decyzji, chyba że w toku postępowania nastąpiła zmiana właściciela nieruchomości, na której usytuowany jest obiekt podlegający rozbiórce, a poprzedni właściciel nie jest już posiadaczem lub zarządcą nieruchomości. Takim szczególnym wypadkiem jest więc śmierć osoby dotychczas zobowiązanej i przejście zobowiązania na następców prawnych. W postępowaniu egzekucyjnym chodzi bowiem o wykonanie nałożonego w postępowaniu administracyjnym jurysdykcyjnym obowiązku. Z treści art. 52 Pr. bud. wynika, że obowiązek zlikwidowania stanu niezgodnego z prawem na swój koszt spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego.

Obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego jest obowiązkiem wynikającym z norm administracyjnego prawa materialnego. Jeżeli więc występuje następstwo prawne, to obowiązek administracyjny przechodzi na następcę prawnego zobowiązanego.

Słusznie więc uznał [...] WINB, że w wypadku sukcesji w drodze dziedziczenia prowadzić należy egzekucję wobec spadkobierców - współwłaścicieli nieruchomości. Skoro z akt sprawy wynika, że spadkobierców może być kilku, przez co stali się oni współwłaścicielami nieruchomości samowolnie zabudowanej obiektem budowlanym w – jak dotychczas – nieustalonych udziałach, to po pierwsze organ egzekucyjny musi ustalić wobec kogo powinien wystawić nowy tytuł wykonawczy. W tym celu powinien uzyskać urzędowy dokument, wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Takim dokumentem jest wyłącznie postanowienie sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 679 § 1 kodeksu postępowania cywilnego), albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia (art. 679 § 4 k.p.c.).

PINB nie dokonał wymaganych ustaleń i nawet nie jest wiadomo, czemu wystawił nowy tytuł wykonawczy, określając w nim jako osobę zobowiązaną H.R. Po pierwsze bowiem nie dysponuje ww. dokumentem stwierdzającym nabycie spadku po zmarłym J. R., ergo określającym spadkobierców, a po drugie stwierdzenie PINB, że skarżąca jest "jedynym współwłaścicielem użytkującym przedmiotową nieruchomość" w żadnej mierze nie jest udowodnione i pozostaje w rażącej sprzeczności z art. 195 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

Zgodnie z art. 200 k.c. każdy ze współwłaścicieli jest zobowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną, co oznacza, że każdy ze współwłaścicieli nieruchomości ma również prawo do udziału w zarządzaniu przedmiotem współwłasności. Skoro do wszelkich czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli – a art. 199 k.c., który o tym stanowi jest przepisem bezwzględnie obowiązującym – to obowiązkiem organu nadzoru budowlanego, działającego w celu wymuszenia egzekucyjnego obowiązku nałożonego w trybie art. 52 Pr. bud., jest ujęcie w tytule egzekucyjnym wszystkich współwłaścicieli.

Zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt. 20 u.p.e.a. jest m.in. osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. W wypadku przejścia tego obowiązku na następców prawnych w drodze spadkobrania, wszyscy oni – jako współwłaściciele jednej rzeczy – stają się zobowiązanymi, zwłaszcza jeżeli obowiązku w który wstąpili nie wykonują. Inaczej rzecz się ma wyłącznie wówczas, gdy w drodze działu spadku właścicielem nieruchomości samowolnie zabudowanej staje się jeden ze spadkobierców, a współwłasność masy spadkowej ustaje.

Ogólnym, a więc nie tylko w zakresie postępowania egzekucyjnego, obowiązkiem organów administracji publicznej jest działanie na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.). Organa mają obowiązek podejmowania wszelkie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), który to obowiązek został uszczegółowiony przez ustawodawcę w zd. 2 art. 28a ust. 1 u.p.e.a. poprzez zobowiązanie organu do uzyskania urzędowego dokumentu, wykazującego przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Dlatego też, uzyskanie takiego dowodu jest warunkiem niezbędnym do uznania, że organ prowadził postępowanie zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Skoro ustawodawca wyraźnie wskazał w dyspozycji zd. 2 art. 28a ust. 1 u.p.e.a., że dalsze prowadzenie egzekucji wobec następcy prawnego zobowiązanego uwarunkowane jest nie tylko wystawieniem nowego tytułu wykonawczego, ale również możliwością wykazania w ściśle oznaczony sposób przejścia dochodzonego obowiązku na następcę prawnego, to brak któregokolwiek z ww. elementów uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Z tych przyczyn w pełni zasadnie [...] WINB uchylił postanowienie PINB Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. Należy zauważyć, że przedmiotem zażalenia było postanowienie uznające za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez skarżącą w piśmie z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., a więc kwestionowanie przez skarżącą prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Organ II instancji wskazał więc w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uchylającego postanowienie organu I instancji, że "postępowanie egzekucyjne (...) nie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ powiatowy nie ustalił w sposób prawidłowy następców prawnych po zobowiązanym J. R. (...) PINB nie wyjaśnił tego, czy H. R. jest następcą prawnym i czy posiada urzędowy dokument, wskazujący przejście na nią dochodzonego obowiązku. Samo wskazanie przez organ powiatowy, że H. R. jest współwłaścicielem użytkującym nieruchomość na której znajduje się w/w budynek objęty nakazem rozbiórki jest niewystarczające do uznania, iż jest jedynym następcą prawnym, w stosunku do którego należy prowadzić postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego decyzją Nr [...]".

Skoro organ I instancji nie ustalił w sposób prawidłowy osób zobowiązanych (na skutek dziedziczenia), to nie mógł tym samym uznać, że zarzuty wniesione przez skarżącą zostały w rzeczywistości wniesione przez zobowiązanego (art. 33 w zw. z art. 35 u.p.e.a.). Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym stanowi swoisty środek zaskarżenia o charakterze niedewolutywnym, ponieważ jest wnoszony i rozpatrywany przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne. Ten środek zaskarżenia służy jednak tylko zobowiązanemu (tak R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Wyd. 9, Komentarz. Warszawa 2018).

Skoro wszczęcie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie nastąpiło z chwilą doręczenia zobowiązanemu J. R. odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 u.p.e.a.) i toczyło się pierwotnie wyłącznie wobec tak określonego zobowiązanego, to zgodnie z art. 28a u.p.e.a. zastosowanie jakichkolwiek dalszych środków egzekucyjnych wobec następców prawnych mogło nastąpić wyłącznie po spełnieniu dwóch przesłanek: 1. po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i 2. uzyskaniu urzędowego dokumentu, wykazującego przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.

Skoro PINB nie wypełnił łącznie obu ww. przesłanek, to nie może stosować żadnych dalszych środków egzekucyjnych w sprawie. Zgodnie natomiast z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i to właśnie uczynił [...] WINB, wyjaśniając w uzasadnieniu postanowienia, że organ I instancji przedwcześnie wszczął postępowanie wobec skarżącej.

Stanowisko, zajęte przez [...] WINB, jako organ II instancji, w zaskarżonym postanowieniu wyraźnie wskazuje na to, że PINB jest zobowiązany odstąpić od dalszych czynności egzekucyjnych, gdyż zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego (art. 45 § 1 u.p.e.a.). Podkreślenia wymaga, że w zakresie błędu co do osoby zobowiązanego ustawodawca nie wymaga od osoby wskazanej, jako zobowiązana dostarczenia dowodów na taką okoliczność. Ten obowiązek strona ma wyłącznie w wypadku twierdzenia o wykonaniu, umorzeniu, wygaśnięciu lub nieistnieniu obowiązku, odroczeniu terminu wykonania obowiązku lub rozłożeniu na raty spłaty należności pieniężnych. Jeżeli w sprawie organ nie posiada dokumentu, o którym mowa w art. 28a u.p.e.a., a z akt sprawy wynika wprost, że skarżąca nie jest wyłącznym właścicielem nieruchomości, to w sprawie właśnie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego. Odstąpienie od czynności egzekucyjnych jest obligatoryjne, a zaniedbanie organu lub egzekutora w tym zakresie może powodować odpowiedzialność przewidzianą w dziale IVa u.p.e.a.

Tymczasem, charakter prawny współwłasności, jaka powstała na skutek otwarcia spadku po J. R. powoduje, że dla organu egzekucyjnego (będącego jednocześnie wierzycielem) zobowiązanym stają się łącznie wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Przysługuje im legitymacja łączna, a jednocześnie nie stają się oni zobowiązanymi solidarnie (gdyż brak po temu podstawy prawnej) – co umożliwiałoby organowi dochodzenie spełnienia obowiązku od jednego ze współwłaścicieli. Organ, prowadząc więc dalej egzekucję w trybie art. 28a u.p.e.a. musi wystawić tytuł wykonawczy na wszystkich współwłaścicieli, ale dopiero po uzyskaniu dokumentu urzędowego, potwierdzającego przejście na nich obowiązku zmarłego zobowiązanego. To natomiast, w jaki sposób działa tak określony zobowiązany (wszyscy współwłaściciele, niektórzy z nich, jeden z nich) zależy wyłącznie od woli współwłaścicieli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że gdyby organ I instancji w sposób prawidłowy określił stronę zobowiązaną w wyniku sukcesji spadkowej (jako wszystkich współwłaścicieli), to wówczas zarzuty mogliby wnieść wszyscy współwłaściciele lub niektórzy z nich, albo tylko jeden ze współwłaścicieli. W tych dwóch ostatnich wypadkach część z współwłaścicieli (lub jeden z nich) działałaby jednak nie tylko we własnym, indywidualnym interesie i imieniu, ale w ramach tzw. czynności zachowawczych (art. 209 k.c.), a więc w ramach czynności, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Owo "wspólne prawo" w zakresie przysługującej współwłasności wyznacza tym samym łączną legitymację podmiotową w niniejszej sprawie.

Skoro zarówno charakter prawny współwłasności nieruchomości, a więc prawa wszystkich współwłaścicieli do jednej rzeczy, jak również obowiązek organu prawidłowego ustalenia, w oparciu o dokument urzędowy, kręgu następców prawnych zmarłego zobowiązanego powodują, że wstępującym w obowiązki J. R. są wszyscy jego spadkobiercy, a nie wyłącznie skarżąca, to do czasu prawidłowego ustalenia zobowiązanego i poprawnego wystawienia nowego tytułu wykonawczego brak zarzutów od podmiotu legitymowanego (wszystkich współwłaścicieli lub niektórych z nich w ramach ww. czynności zachowawczych) przesądza o podmiotowej bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Taka bezprzedmiotowość wyczerpuje zaś przesłanki z art. 105 § 1 k.p.a.

Z powyższych przyczyn kontrolowane postanowienie [...] WINB było prawidłowe w całości – co do treści rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza jednak, że uzasadnienie postanowienia organu II instancji wykazuje znaczne braki w zakresie uzasadnienia prawnego (art. 104 § 2 k.p.a.). Organ ani nie wskazał podstawy prawnej umorzenia postępowania, ani nie wyjaśnił motywów swojego orzeczenia w tym zakresie, jak również w sposób pozwalający organowi I instancji na prawidłowe prowadzenie postępowania po orzeczeniu drugoinstancyjnym. Braki te – choć istotne – nie miały jednak wpływu na wynik sprawy, a tylko wówczas sąd może postanowienie uchylić (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. Tym niemniej, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku sądowym wiążą w sprawie nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzekania sądu, ale także każdy inny organ orzekający w sprawie do czasu jej ostatecznego rozstrzygnięcia – nawet w wypadku wyroku oddalającego skargę. Tym samym dokonana przez tut. Sąd ocena prawna wypełnia braki uzasadnienia postanowienia organu II instancji.

Niezasadny okazał się natomiast zarzut skarżącej odnośnie naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz brak odniesienia się do zarzutów podniesionych przez stronę w zażaleniu. Skoro bowiem organ II instancji umorzył postępowanie wywołane wniesionymi zarzutami, to nie mógł oceniać ich zasadności i prowadzić postępowanie dowodowe. Odnośnie tego postępowania należy wskazać, że zgodnie z art. 136 §1 k.p.a. organ II instancji nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie ewentualnie dodatkowe postępowanie w zakresie uzupełnienia dowodów. Tym samym, niezasadnym był zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i art. 15 k.p.a. poprzez "brak rozpatrzenia dwukrotnie merytorycznie sprawy".

W ocenie Sądu, z przyczyn podanych w uzasadnieniu wyroku, [...] WINB nie naruszył też art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania, w sytuacji, gdy organ powinien rozpatrzyć merytorycznie zarzuty podniesione w zażaleniu.

Zarzut naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia, tj. brak zawarcia wszystkich elementów koniecznych postanowienia, w szczególności uzasadnienia prawnego, okazał się w części zasadny. Tym niemniej, jak już tut. Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, to uchybienie procesowe nie wpłynęło na wynik sprawy, a więc nie zaistniały przesłanki do uchylenia z tego powodu postanowienia organu II instancji, określone w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a.

Z podanych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt. 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym i orzekł, jak w sentencji.