Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 914/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1-3, art. 25 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 5 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia 13 czerwca 2017 r. nr [...] i umarza postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego; 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 25 stycznia 2017 r. nr [...] i umarza postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, 3. uchyla decyzję Burmistrza [...] z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 czerwca 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej w skrócie jako: "k.p.a.") Burmistrz [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez A. S. (zwaną dalej: "stroną" albo "skarżącą") kwoty 3.000 zł tytułem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 13 kwietnia 2016 r. A. S. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko Z. S. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

Do wniosku dołączono oświadczenie o dochodach niepodlegających opodatkowaniu za 2014 r. (fundusz alimentacyjny w kwocie 6.000 zł). Informację o dochodach i składkach zdrowotnych za 2014 rok zweryfikowano za pomocą systemu teleinformatycznego Ministerstwa Finansów i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Decyzją z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] Burmistrz [...] przyznał stronie świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

W dniu 6 października 2016 r. skarżąca dostarczyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] świadectwo pracy z firmy [....] Spółka Jawna obejmujące okres zatrudnienia od 1 kwietnia 2014 r. do 16 września 2016 r.

W dniu 7 października 2016 r. pobrano dokumenty z Funduszu Alimentacyjnego: 1) wyrok o rozwód oraz zasądzający alimenty Sądu Okręgowego w [...] (sygn. akt. [...] z dnia 18 czerwca 2015 r.); 2) ugodę sądową (sygn. akt [...] z dnia 11 lipca 2012 r.) zobowiązującą do łożenia alimentów na rzecz małoletniej Z. S. ; 3) zaświadczenie od komornika o dokonanych wpłatach za 2014 r. (egzekucja alimentów całkowicie bezskuteczna).

Następnie w dniu 20 października 2016 r. skarżąca dostarczyła: świadectwo pracy ze Sklepu Przemysłowo-Spożywczego [...] obejmujące okres zatrudnienia od 7 maja 2012 r. do 31 marca 2014 r. oraz kserokopie rozliczeń PIT-11 za 2014 r.

Po ponownym przeliczeniu dochodów, pismem z dnia 24 października 2016 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie. Wniosek został uzasadniony wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa albowiem w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie organ pierwszej instancji omyłkowo uwzględnił w składzie rodziny strony jej byłego małżonka oraz nie uwzględnił dochodu strony uzyskanego z tytułu pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W drodze postanowienia z dnia 9 listopada 2016 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wstrzymało z urzędu wykonalność decyzji przyznającej świadczenie do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności. Postanowienie to stało się ostateczne.

Pismem z dnia 9 listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiadomiło stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie.

W dniu 5 grudnia 2016 r. skarżąca dostarczyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z firmy [...]Spółka jawna potwierdzające zatrudnienie na czas określony od dnia 1 października 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. oraz stwierdzające, że dochód netto za miesiąc listopad 2016 r. wyniósł 1.281,30 zł.

W drodze decyzji z dnia 25 stycznia 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium podało, że dochód rodziny stanowiący podstawę do weryfikacji przysługującego prawa świadczenia wychowawczego został podzielony przez trzech a nie dwóch członków rodziny. Ponadto organ pierwszej instancji obliczając dochód rodziny nie uwzględnił dochodu z tytułu przyznanych skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których wysokość wynikała jednoznacznie z oświadczenia skarżącej dołączonego do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Okoliczności powyższe uzasadniały zasadność orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Kolegium wskazało ponadto, że organ pierwszej instancji winien ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej z uwzględnieniem wynikającej z akt sprawy zmiany stanu faktycznego, to jest utraty dochodu w roku bazowym oraz ewentualnego uzyskania dochodu po dniu 17 września 2016 r.

Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna, a akta sprawy zostały zwrócone do organu pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, w drodze decyzji z dnia 4 marca 2017 r. nr [...], Burmistrz [...] orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego wnioskowanego na Z. S. w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. oraz o przyznaniu tego świadczenia w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2016 r. do dnia 30 listopada 2016 r. Decyzja ta stała się ostateczna.

Pismem z dnia 9 maja 2017 r. Burmistrz [...] poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego przez nią w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2016 r. świadczenia wychowawczego.

W związku z nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym, wyżej opisaną decyzją Burmistrz [...] nałożył na skarżącą obowiązek zwrotu nienależnie pobranego w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2016 r. świadczenia. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz motywy podjętego rozstrzygnięcia.

A. S. od powyższej decyzji wniosła odwołanie wskazując, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] istotnie stwierdziło nieważność decyzji przyznającej jej świadczenie wychowawcze lecz rozstrzygnięcie to nastąpiło z winy organu pierwszej instancji. Skarżąca jednoznacznie wskazała w treści złożonego wniosku członków swojej rodziny i nie jest dla niej zrozumiałe, dlaczego organ pierwszej instancji uwzględnił w składzie jej byłego męża. Przyznane środki skarżąca wydatkowała w dobrej wierze. Jako matka samotnie wychowująca dziecko nie jest w stanie zwrócić nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 5 września 2017 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz podniósł, że w całości podtrzymuje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kolegium wyjaśniło ponadto stronie, że może ubiegać się o udzielenie ulg w spłacie nienależnie pobranego świadczenia stosownie do art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca A. S. wniosła o uchylenie wydanych w jej sprawie decyzji. Wydanemu rozstrzygnięciu organu odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 oraz art. 8 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W podstawie prawnej wydanych w sprawie rozstrzygnięć organy podały art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w świetle którego świadczeniami nienależnie pobranymi są świadczenia przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego.

Kontrolowane decyzje stanowią zatem bezpośrednie następstwo decyzji wydanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczna.

Przystępując zatem do oceny legalności działania organów administracji w granicach kontrolowanej sprawy Sąd uznał, że ograniczenie się wyłącznie do decyzji zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji nie doprowadzi do celu postępowania sądowoadministracyjnego wyznaczonego w treści art. 135 p.p.s.a. Celem tym jest bowiem usunięcie naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W ocenie Sądu w tym składzie, użyty w treści art. 135 p.p.s.a. zwrot "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga" oznacza zarówno postępowania zaliczane do trybu zwyczajnego, czyli toczącego się przed organami administracji publicznej pierwszej i drugiej instancji, jak i postępowania nadzwyczajne. Przesłanką zastosowania tego unormowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2014r. sygn. akt II GSK 131/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega przy tym wątpliwości, że chodzi tu o granice w znaczeniu materialnoprawnym. W granicach tych umiejscowić zatem należy relację pomiędzy decyzją zależną, jako koniecznym następstwem decyzji pierwotnej leżącej u jej źródeł.

W granicach prowadzonej sprawy pozostaje w ocenie Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 stycznia 2017 r. (nr [...]) stwierdzająca nieważność decyzji Burmistrza [...] z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...], na mocy której przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. jak i decyzje organu pierwszej instancji: z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] oraz z dnia 4 marca 2017 r. nr [...].

Objęcie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 stycznia 2017 r. nr [...] kontrolą w prowadzonym obecnie postępowaniu sądowym jest w ocenie Sądu konieczne, gdyż to w następstwie jej wydania automatycznie przesądzone zostało istnienie jedynej i niezbędnej przesłanki świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy. Z kolei objęcie kontrolą w prowadzonym obecnie postępowaniu sądowym decyzji organu pierwszej instancji: z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] (na mocy której przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.) oraz z dnia 4 marca 2017 r. nr [...] (na mocy której przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie 1 października – 30 listopada 2016 r. oraz odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. oraz od 1 grudnia 2016 r. do 30 września 2017 r.) jest niezbędne w celu zapewnienia, że w obrocie prawnym, w granicach kontrolowanej sprawy, nie funkcjonuje jakikolwiek akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Przechodząc do oceny wyżej wskazanych rozstrzygnięć Sąd wskazuje, że w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 stycznia 2017 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza [...] z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...], na mocy której przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. przyjęto, że dochód rodziny stanowiący podstawę do weryfikacji przysługującego prawa świadczenia wychowawczego został podzielony przez trzech a nie dwóch członków rodziny. Ponadto wskazano, że organ pierwszej instancji obliczając dochód rodziny nie uwzględnił dochodu z tytułu przyznanych skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których wysokość wynikała jednoznacznie z oświadczenia skarżącej dołączonego do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało tym samym, że niezawinione przez skarżącą a obciążające organ pierwszej instancji błędy w wyliczeniu dochodu, od którego uzależnione jest przyznanie świadczenia wychowawczego skutkuje stwierdzeniem, że przyznanie tego świadczenia nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Stanowiska tego Sąd w tym składzie nie podziela.

W uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 9 listopada 2017 r. (sygn. akt III SA/Gd 660/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyraził pogląd, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i postępowanie, w którym badaniu podlegają ściśle określone przesłanki nieważności, nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym lub w trybie wznowienia postępowania. Co istotne, dochód uzyskiwany na osobę w rodzinie zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowi okoliczność faktyczną istotną dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem w sytuacji, gdy po uzyskaniu przez decyzję administracyjną waloru ostateczności ujawnią się nowe okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy - a taka sytuacja miała miejsce w realiach rozpatrywanej sprawy - właściwym dla wzruszenia takiej decyzji trybem jest tryb wznowienia postępowania, jednakże tylko w takim przypadku, gdy o tych okolicznościach organ wydający decyzje nie wiedział. We wskazanym powyżej orzeczeniu Sąd uznał ponadto, że w takiej sytuacji wykluczony jest tryb postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Błąd w dokonanych przez organ ustaleniach faktycznych - co w realiach rozpatrywanej sprawy jest bezsporne - nie może być co do zasady podstawą dla stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie przesłanki rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Powyższy pogląd należy, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę w pełni odnieść do jej okoliczności.

Należy mieć na uwadze, że skarżąca składając stosowny wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego w dniu 13 kwietnia 2016 r. wskazała, że w skład jej rodziny wchodzą wyłącznie dwie osoby. Podała ponadto, że z funduszu alimentacyjnego otrzymała w roku 2014 kwotę 6.000 zł. Złożyła zatem zgodne z prawdą oświadczenia co do swej sytuacji materialnej i rodzinnej. Organ administracji publicznej przyznając skarżącej świadczenie wychowawcze posiadał zatem wiedzę niezbędną dla rozstrzygnięcia jej wniosku. Skoro organ posiadając tę wiedzę błędnie ustalił dochód przypadający na członka rodziny i w rezultacie przyznał świadczenie wychowawcze, to skarżąca miała pełne prawo wydatkować je na bieżące potrzeby rodziny. Stwierdzenie nieważności decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego prowadziło, wobec konstrukcji art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci do automatycznego przerzucenia konsekwencji błędu organu na skarżącą, zobowiązaną do zwrotu tego świadczenia. Kłóci się to w sposób oczywisty z elementarnym poczuciem sprawiedliwości, naruszając przy tym wynikającą z art. 8 § 1 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

W świetle powyższego należy uznać, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, przyznającej skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wadliwa w świetle powyższych rozważań decyzja Kolegium z dnia 25 stycznia 2017 r. wydana w trybie nieważnościowym stanowiła podstawę do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zatem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, będąc decyzjami zależnymi od decyzji podjętej z wadą - w istocie wadliwe następczo - muszą podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Nie zachodzą także żadne z innych okoliczności, wymienionych w art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które mogłyby uzasadniać uznanie świadczenia za nienależnie pobrane przez skarżącą.

Z kolei celem zapewnienia aby w obrocie prawnym, w granicach kontrolowanej sprawy, nie funkcjonował jakikolwiek akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem Sąd uznał za zasadne odniesienie się także do decyzji organu pierwszej instancji z dnia 4 marca 2017 r. nr [...], na mocy której przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie 1 października – 30 listopada 2016 r. oraz odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. oraz od 1 grudnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

Jak stanowi art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu pierwszego dziecka w rodzinie do ukończenia przez to dziecko 18 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy. Zgodnie z brzmieniem przepisu intertemporalnego zawartego w art. 48 ustawy, w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Co do zasady zatem organ zobowiązany był w kontrolowanej sprawie dokonać obliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodów jej członków z roku kalendarzowego 2014. Ustawodawca przewidział jednak odstępstwo od wskazanej zasady wprowadzając instytucję "uzyskania dochodu" i "utraty dochodu". Zasady ustalania dochodu w sytuacji "uzyskania dochodu" jak i "utraty dochodu" określone zostały na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w jej art. 7 ust. 1, 2 i 3. Ponadto, zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy, w razie utraty dochodu prawo do świadczenia wychowawczego ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. W przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (art. 18 ust. 6 ustawy).

Jak wynika z materiału przedstawionego Sądowi, obliczenie dochodu rodziny skarżącej, jakie nastąpiło po stwierdzeniu nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia 21 kwietnia 2016 r. i znalazło swój wyraz w decyzji tego organu wydanej w dniu 4 marca 2017 r. uwzględniało instytucję "uzyskania dochodu" jak i "utraty dochodu". Organ pierwszej instancji prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające dotyczące złożonego wniosku uwzględnił dochody skarżącej z roku 2014 (z tytułu zatrudnienia oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego) oraz dochód utracony i uzyskany w latach 2014 i 2016. Dokonując stosownych obliczeń organ pierwszej instancji uznał w sposób prawidłowy, że skarżąca jest uprawniona do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w pierwszym okresie zasiłkowym obejmującym okres 1 kwietnia 2016 r. – 30 września 2017 r. jedynie za miesiące październik – listopad 2016 r. Decyzja ta jest aktem prawidłowym, stąd jej pozostawienie w obrocie prawnym jest w pełni uzasadnione.

W reasumpcji wszystkich powyższych rozważań Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie zaszła konieczność uchylenia zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o czym Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a.

Ponadto Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie zaszła konieczność uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 stycznia 2017 r. (nr [...]) stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza [...] z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...], na mocy której przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. oraz umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyżej wskazanej decyzji organu pierwszej instancji, o czym Sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art.145 § 3 p.p.s.a.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, mając na uwadze niesporne okoliczności faktyczne sprawy, był także uprawniony do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. decyzji Burmistrza [...] z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...], na mocy której przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. (punkt trzeci wyroku).

Podkreślenia wymaga, że wobec braku przesłanek uznania świadczenia za nienależnie pobrane określonych w art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, skarżąca nie jest zobowiązana do zwrotu pobranych świadczeń w jakiejkolwiek części.