Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1862/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 230 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.
Teza: Stosownie do art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, lecz nie oznacza to, aby - zanim dojdzie do rozstrzygnięcia - nie jest obowiązany rozważyć zarzutów, wniosków oraz podstawy prawnej skargi, zwłaszcza zarzutu nieważności, od rozpoznania, którego zależy przecież sposób rozstrzygnięcia sprawy.

TEZY

Stosownie do art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, lecz nie oznacza to, aby - zanim dojdzie do rozstrzygnięcia - nie jest obowiązany rozważyć zarzutów, wniosków oraz podstawy prawnej skargi, zwłaszcza zarzutu nieważności, od rozpoznania, którego zależy przecież sposób rozstrzygnięcia sprawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki, Zygmunt Niewiadomski (spr.), Protokolant Wiesława Koślińska, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Tadeusza F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 794/04 w sprawie ze skargi Tadeusza F. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 26 lipca 2002 r. (...) w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz Tadeusza F. kwotę 340 zł /trzysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2004 r., II SA/Wa 794/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Tadeusza F. i uchylił zaskarżony rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 26 lipca 2002 r., oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny z dnia 29 czerwca 2002 r. Rozkazem tym Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wypowiedział stosunek służbowy i zwolnił ze służby w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji kpt. Tadeusza F. W uzasadnieniu rozkazu podano m.in., iż zmniejszenie w stosunku do Urzędu Ochrony Państwa, struktury etatowej wynikło z likwidacji stanowisk, na które zabrakło pokrycia finansowego, co wymusiło konieczność dokonania zwolnień funkcjonariuszy w nowopowstałej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Na wydane decyzje Tadeusz F. wniósł skargę do sądu administracyjnego wnosząc o stwierdzenie ich nieważności. W skardze zarzucono rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego wskazanych w art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 14 par. 2, art. 15, art. 16, art. 57 par. 1, art. 61 par. 4, art. 77 par. 1 i 4, art. 89, art. 131, art. 136, art. 155, art. 156 par. 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 230 ust. 1 w zw. z art. 223 i art. 228 ust. 1 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę uwzględnił, jednakże z przyczyn, które podniósł z urzędu.

Sąd stwierdził, że materialnoprawną podstawę decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego i zwolnieniu ze służby stanowił przepis art. 230 ust. 1 pkt 2, ust. 4, 7 i 8 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu /Dz.U. nr 74 poz. 676/. Stosownie do tej regulacji Szefowie ABW i AW, każdy w zakresie swojego działania, w terminie do 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, uwzględniając kwalifikacji zawodowe funkcjonariusza, jego przydatność do służby w ABW albo AW, a także wysokość posiadanych limitów zatrudnienia i środków budżetowych oraz planowaną strukturę organizacyjną, poinformują funkcjonariusza o wypowiedzeniu stosunku służbowego.

Sąd zauważył, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 r., K 45/02 /Dz.U. nr 109 poz. 1159/ Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in. że art. 230 ust. 1 powołanej ustawy w zakresie, w jakim przewiduje na podstawie pkt 2 tego przepisu możliwość wypowiedzenia funkcjonariuszowi stosunku służbowego jest niezgodny z art. 7 i art. 60 Konstytucji Polskiej oraz że art. 230 ust. 7 tej ustawy w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisów art. 60 ust. 4 oraz art. 63 ustawy do funkcjonariusza, o którym mowa w art. 230 ust. 4 ustawy:

a/ jest niezgodny z art. 32 i art. 60 Konstytucji RP,

b/ jest niezgodny z art. 25c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do pokoju w Nowym Jorku w dniu 19 grudnia 1966 r. /Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167/.

Sąd I instancji uznał, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności wspomnianego przepisu z Konstytucją oznacza co do zasady, że przepis ten, w zakresie sprawy załatwionej na jego podstawie, nie może być uznany za właściwą podstawę prawną decyzji - rozkazu personalnego o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego i o zwolnieniu go ze służby.

W zaistniałej sytuacji zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym Sąd I instancji uwzględnił skargę na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Tadeusz F., reprezentowany przez radcę prawnego Kazimierza M. żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a w przypadku przyjęcia jedynie obrazy prawa materialnego -merytorycznego rozpoznania skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu poprzedzającego.

W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 par. 1 w związku z art. 145 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak rozpoznania zarzutów skargi w zakresie wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji - rozkazu personalnego na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 156 par. 1 pkt 2 i pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 230 ust. 1 i art. 223 ust. 1 oraz art. 228 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu polegającą na braku stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji przez Sąd, wobec pominięcia przez organ administracji początku biegu czternastodniowego terminu przewidzianego w przepisie art. 230 powyższej ustawy i braku podstawy prawnej w dniu 29 czerwca 2002 r. do wydania zaskarżonej decyzji, co przesądza o jej kwalifikowanej wadze i nieważności oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego polegającą na przyjęciu w orzeczeniu uwzględniającym skargę, że wobec stwierdzenia niezgodności ustawy z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny zachodzi jedynie przesłanka wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że uchylony przez Sąd I instancji rozkaz został wydany na podstawie przepisu art. 230 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, który wszedł w życie w dniu 29 czerwca 2002 r., jednakże upoważniał organ do wydania decyzji dopiero w dniu następnym tj. 30 czerwca 2002 r. W obszernym wywodzie wyrażono pogląd, iż stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozkazu powinno mieć pierwszeństwo przed jego uchyleniem w oparciu o przesłankę wadliwości dającą podstawę do wznowienia postępowania. Dodatkowo tryb dokonania zwolnienia jednoznacznie wskazuje, że działania w celu wydania decyzji na podstawie art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy zostały podjęte przed wejściem w życie tej ustawy.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący zarzuca, że rozkaz zwalniający ze służby podlega stwierdzeniu nieważności, podczas gdy sąd stwierdził tylko naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Jest odrębnym zagadnieniem, która instytucja ma pierwszeństwo i jak rozstrzygnąć sprawę w razie zbiegu przyczyn powodujących nieważność i przyczyn wznowieniowych. Sąd nie rozważał tego zagadnienia, a przyczyny nieważności pominął. Skarga kasacyjna ma więc usprawiedliwioną podstawę. Nie wiadomo bowiem, czy - w przekonaniu sądu - przyczyny nieważności nie zachodzą, czy też wprawdzie zachodzą, lecz właśnie ustępują pierwszeństwa przyczynom wznowieniowym; sprawa zatem - chociaż rozstrzygnięta - nie jest w całości rozpoznana.

Stosownie do art. 134 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, lecz nie oznacza to, aby - zanim dojdzie do rozstrzygnięcia - nie był obowiązany rozważyć zarzutów, wniosków oraz podstawy prawnej skargi, zwłaszcza zarzutu nieważności, od rozpoznania którego zależy przecież sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 185 par. 1 i art. 203 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.