Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 969/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 50 ust. 2, ust. 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych oraz określenia ich rodzaju skargę oddala


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Wójt Gminy przyznał A. O. od 1 listopada 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. specjalistyczne usługi opiekuńcze (SUO) dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania w wymiarze 45 godzin miesięcznie – realizowanych od poniedziałku do piątku – z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy – w godzinach między 7:00 a 19:00. Organ wskazał, że zakres specjalistycznych usług opiekuńczych obejmować będzie: uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym: kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych, w szczególności takich jak: samoobsługa, zwłaszcza wykonywanie czynności gospodarczych i porządkowych, w tym umiejętność utrzymania i prowadzenia domu; dbałość o higienę i wygląd; utrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, w miejscu nauki i pracy oraz ze społecznością lokalną; wspólne organizowanie i spędzanie czasu wolnego; korzystanie z usług różnych instytucji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że A. O. posiadał orzeczenie o niepełnosprawności z powodu całościowego zaburzenia rozwoju, wydane 18 października 2013 r. na czas określony - do dnia 31 października 2016 r. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że naruszenia organizmu dziecka są okresowe. Jednocześnie brak było wskazań, że dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zaznaczono też, że dziecko posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinię o potrzebie wczesnego wspomagania jego rozwoju. Wskazano, że chłopiec uczęszcza do Przedszkola Samorządowego oraz jest objęty zajęciami w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w związku z opinią o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, jak też lekarską opieką specjalistyczną i pozostaje w stałym leczeniu z powodu autyzmu atypowego. Ustalono, że w ww. przedszkolu prowadzone są z dzieckiem 2 godziny tygodniowo rewalidacji indywidualnych oraz 9 godzin tygodniowo indywidualnego wsparcia podczas pobytu dziecka w grupie przedszkolnej. Natomiast w Ośrodku Szkolno - Wychowawczym realizowane są zajęcia w wymiarze 2 godzin tygodniowo i są to zajęcia Integracji Sensorycznej prowadzone przez specjalistę Ośrodka. Wobec powyższych ustaleń organ I instancji doszedł do przekonania, że dziecko objęte jest właściwą pomocą ww. instytucji zgodnie z rozeznanymi indywidualnymi potrzebami wynikającymi m.in. z opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Jednocześnie organ ustalił, że zgodnie z informacją NFZ, w ramach świadczeń finansowanych przez fundusz realizowane są świadczenia z zakresu logopedii, neurologii i neurologii dziecięcej. Z kolei Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna udziela specjalistycznej pomocy psychologicznej, pedagogicznej, fizjoterapeutycznej, logopedycznej i neurologopedycznej, a także innej dla dzieci z zaburzeniami rozwoju. Stąd też organ I instancji wskazał, że korzystanie z ww. oferty znacznie ograniczyłoby wysokość kosztów ponoszonych przez rodzinę w zakresie zajęć logopedycznych czy neurologopedycznych dla syna, a środki te mogłyby być przeznaczone na inne formy terapii dla dziecka. Uzasadniając wymiar godzinowy przyznanych usług – organ I instancji wskazał, że z jednej strony M. O. (matka dziecka) wnioskowała o 90 godzin (wniosek z dnia 5 października 2016 r.), w tym przyznanie logopedy dysponującego czasem w ciągu całego dnia, z drugiej w wywiadzie środowiskowym z dnia 17 października 2016 r. precyzowała, że istnieje potrzeba socjoterapeuty, behawioralnej terapii jak dotychczas i potrzeba logopedy do wsparcia rozwoju komunikacji w grupie rówieśniczej. Organ I instancji stwierdził, że zakres przyznanych usług został ustalony stosownie do potrzeb. Syn M. O. uczęszczał bowiem na zajęcia do Ośrodka w S (od 23 maja 2016 r.) wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, gdzie w ramach tych zajęć – 2 godzin tygodniowo – realizowane były zajęcia Integracji Sensorycznej. Dodatkowo A. O. miał w przedszkolu (czynnym od 7 do 17) - 2 godziny tygodniowo rewalidacji indywidualnej oraz 9 godzin tygodniowo indywidualnego wsparcia podczas pobytu w grupie przedszkolnej.

Po rozpatrzeniu odwołania M. O., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że organ I instancji odniósł się w decyzji do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz dokonał oceny poszczególnych dowodów i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Jednocześnie Kolegium przyznało, że istotnie przyznane przez organ I instancji specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 45 godzin miesięcznie nie pokrywają w całości wszystkich potrzeb dziecka M. O., tym niemniej okoliczność ta nie może być przyczyną uznania decyzji organu I instancji za nieprawidłową i jej uchylenia. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych powoduje bowiem, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, organ pomocy społecznej może przyznać je w wymiarze i zakresie, który uzna za niezbędny, chociaż niższym, aniżeli wnioskowany. Tym samym Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie zostały naruszone przepisy materialnoprawne, w szczególność art. 50 ust. 2-5 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto Kolegium zauważyło, że w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r. rodzinie M. O. organ pomocy społecznej przyznał świadczenia w łącznej kwocie 32.825,19 zł. Świadczenia te stanowiły zarówno szereg zasiłków celowych m.in. na zakup posiłku i żywności, na zakup leków i koszty leczenia, jak również zasiłków okresowych z powodu długotrwałej choroby. Ponadto szereg świadczeń udzielonych w 2016 r. dotyczyło potrzeb A. O. w celu "uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia", tj. za styczeń - 692 zł; za luty - 2 768 zł; za marzec - 3 044 zł; za kwiecień - 3044 zł; za maj – 2 906,40 zł, za czerwiec - 3 044,80 zł, za lipiec - 3 148,60 zł, za sierpień – 2 906,40 zł, za wrzesień - 3 044,80 zł. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że bezspornie organ I instancji udzielił pomocy rodzinie skarżącej w szerokim wymiarze i uwzględniając szereg potrzeb. Organ zauważył nadto, że specjalistyczne usługi opiekuńcze mocą spornej decyzji przyznane zostały na okres dwóch miesięcy i świadczenia te zostały w zasadzie już zrealizowane, co również przemawiało za utrzymaniem w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 277/17, wydanym na skutek skargi M. O., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r. nr [...]. W ocenie Sądu, organy obu instancji naruszyły przede wszystkim art. 7 i 77 k.p.a. w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Przyjęły bowiem a priori, że skoro skarżąca potencjalnie miała możliwość skorzystania z logopedy i neurologopedy w ramach świadczeń finansowanych z NFZ, to w tym zakresie jej wnioski o zapewnienie tego typu terapii w ramach SUO, w szczególności w dni wolne od pracy i w godzinach wieczornych, były niezasadne. W ocenie Sądu, takie postępowanie naruszyło również § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Sąd stwierdził, że skarżąca akcentowała konieczność przyznania dodatkowych usług logopedy i neurologopedy z uwagi na ich niewystarczający zakres realizowany w ramach systemu oświaty, a także faktyczną trudność w skorelowaniu zajęć w przedszkolu z ewentualnym jeżdżeniem z dzieckiem autystycznym do różnych przychodni i w godzinach wyznaczonych przez specjalistów z tych przychodni. Organy pominęły jednak ten aspekt sprawy przyjmując milcząco, że sama potencjalna możliwość świadczenia usług przez ośrodek w S oznacza, że syn skarżącej będzie mógł realnie z tego typu usług skorzystać w niezbędnym zakresie. W aktach sprawy, a tym bardziej w wydanych decyzjach, nie ma jednak informacji o czasie oczekiwania na skorzystanie z terapii logopedycznej i neurologopedycznej w ramach NFZ. Nie ma także informacji czy system NFZ finansować będzie taką terapię w ilości godzin zalecanych dla syna skarżącej (np. czy istnieją ograniczenia w wystawianiu skierowań na liczbę godzin terapii logopedycznej czy neurologopedycznej). Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie przeprowadzono rzetelnej analizy czy usługi logopedyczne i neurologopedyczne objęte wnioskiem (tzn. świadczone również w godzinach nocnych i w dni wolne od pracy) zostały wymienione w przepisach dotyczących świadczeń opieki zdrowotnej, a także czy syn skarżącej ma realną możliwość (w zakresie wynikającym z przedłożonych zaświadczeń lekarskich) uzyskania takich świadczeń z systemu opieki zdrowotnej. Organy nie zebrały zatem właściwie dostatecznego materiału dowodowego, który pozwoliłby potwierdzić, że system finansowany z NFZ jest w stanie zapewnić wskazywano przez skarżącą ilość potrzebnych zajęć, tj. 23 godziny w miesiącu zajęć logopedycznych i 18 godzin zajęć neurologopedycznych. Ponadto Sąd zauważył, że organy obliczają ilości godzin zajęć, z których skarżąca korzysta tak, jakby były to tożsame terapie, podczas gdy oczywistym jest, że czymś innym są zajęcia rewalidacyjne, a czymś innym socjoterapia, terapia behawioralna czy zajęcia logopedyczne. Sąd nakazał, aby w powtórnie przeprowadzonym postępowaniu organy precyzyjnie ustaliły, z zachowaniem zasad, o których mowa w art. 7 i 77 k.p.a., czy i jakiego rodzaju usługi w danym przypadku są niezbędne, ustalenie zakresu tych usług oraz wyjaśnienie, czy syn skarżącej korzysta z nich (lub ma realną możliwość skorzystania) w ramach systemu opieki zdrowotnej, w stopniu umożliwiającym zaspokojenie niezbędnych potrzeb. W ocenie Sądu, zasadne były również zarzuty skarżącej, że organy obu instancji, uzasadniając przyznanie SUO w zakresie określonym w decyzji w wymiarze 45 godzin miesięcznie, w istocie ograniczyły dotychczasowy zakres przyznanych usług do czynności, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (opisane w decyzji usługi są identyczne z opisem zamieszczonym w § 2 pkt 1 lit. a). Natomiast, jak wynika z akt administracyjnych (k. 3), syn skarżącej korzystał dotychczas z SUO w znacznie większym zakresie w ramach przyznanych 80 godzin tygodniowo: m.in. z socjoterapii (23 godziny); terapii behawioralnej (22 godziny); koordynatora wszystkich oddziaływań terapeutycznych i życiowych (18 godzin), zajęć integracji sensorycznej (9 godzin). Sąd podkreślił, że nie są to usługi tożsame – nie wiadomo więc dlaczego organ I instancji pominął zwłaszcza usługi usprawniania zaburzonych funkcji organizmu (§ 2 pkt 3 rozporządzenia) oraz usługi rehabilitacyjne i rewalidacyjno-wychowawcze przeznaczone dla dzieci z zaburzeniami psychicznymi (tj. autyzmem). W opinii Sądu, z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika również, dlaczego synowi skarżącej zostały przyznane usługi przeznaczone zasadniczo dla osób niekoniecznie z problemami psychicznymi (usługi "uczenia..." z § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia) w sytuacji, gdy skarżąca domagała się kontynuowania zapewnienia usług socjoterapeutycznych i terapii behawioralnej, tj. usług świadczonych dla osób z problemami psychicznymi z § 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia. W tym zakresie Sąd uznał, że organy w sposób sprzeczny z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadniły przyznanie SUO w odmiennym zakresie niż domagała się skarżąca. Sąd stwierdził, że argumentacja organów sugerująca "obciążenie" budżetu gminy M w sytuacji, gdy skarżąca zameldowana była w K, jest o tyle niezasadna, że subwencja oświatowa ogólna powinna być naliczona w oparciu o dane o faktycznym miejscu uczęszczania do przedszkola w M. Sąd przyjął, że epatowanie w zaskarżonej decyzji kwotą 32.825,19 zł udzielonej pomocy społecznej jest o tyle niezasadne, że organ jednocześnie nie porównał jej z wartością rzeczywiście zrealizowanych świadczeń w ramach systemu oświaty – gdzie obowiązujące przepisy oświatowe "przyznawały" na ten cel gminie ponad 50.000 zł na jedno dziecko autystyczne. Taki sposób uzasadniania zasady uznaniowości decyzji w przedmiocie pomocy społecznej i zasady subsydiarności pomocy społecznej narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów z art. 8 k.p.a.

Sąd nakazał, aby w ponownym postępowaniu:

1. organ I instancji wezwał skarżącą do wyraźnego wskazania jakich i w jakim zakresie SUO usług się domaga;

2. badając zasadność wniosku organ ustalił, czy usługi te wynikają z zalecanej przez lekarzy specjalistów terapii i czy mogą być realnie zapewnione w ramach systemu oświaty oraz systemu ochrony zdrowia;

3. co do zarzutów dotyczących "rozszerzenia" przyznanych SUO na okres do końca 2017 r. – organ powinny ustalić, czy były rozpatrywane nowe wnioski w tym zakresie, tak aby nie dopuścić do dwukrotnego orzekania w tej samej sprawie, albowiem – zdaniem Sądu - jeżeli skarżąca nie złożyła nowego wniosku za okres od 1 stycznia 2017 r., to nie ma przeszkód prawnych, aby w ponownym postępowaniu organ rozstrzygnął za szerszy okres niż pierwotnie skarżąca wnosiła.

II.

Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Wójt Gminy umorzył postępowanie w sprawie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi dla A. O. Organ I instancji stwierdził, że skoro stan faktyczny określony we wniosku strony dotyczy okresu od dnia 01.10.2016 r. do dnia 31.12.2016 r., to okoliczności zarówno faktyczne, jak i prawne uniemożliwiają wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy tak, aby miałaby być ona zrealizowana wstecznie, albowiem taka decyzja nie mogłaby zostać wykonana. Ponadto organ I instancji zauważył, iż ostateczna decyzja z dnia 31.10.2016 r. nr [...] została w całości wykonana, ponieważ nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności jeszcze przed jej uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, co nastąpiło w dniu 30 maja 2017 r.

Po rozpatrzeniu odwołania M. O., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] uchyliło powyższą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2017 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Kolegium powołało się na treść art. 153 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stwierdziło, że organ jest związany oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 277/17. Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest nieprawidłowa, gdyż nadal istnieje przedmiot postępowania, tj. wniosek strony, który powinien zostać rozpatrzony. Decyzja organu I instancji została uchylona, a tym samym wyeliminowana z obrotu prawnego. Ponadto zostały tą decyzją przyznane i wykorzystane usługi opiekuńcze, na które Gmina poniosła wydatki. Natomiast umorzenie postępowania powoduje, iż wykorzystanie specjalistycznych usług opiekuńczych w okresie od 1.11.2016 r. do 31.12.2016 r. nastąpiło bez podstawy prawnej. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że organ I instancji powinien wykonać wskazania Sądu zawarte w wyroku z dnia 30 maja 2017 r., a następnie wydać właściwie rozstrzygniecie przynajmniej w zakresie przyznanych uprzednio usług oraz odpowiednio je uzasadnić.

III.

Rozpoznając po raz trzeci sprawę Wójt Gminy w dniu [...] 2018 r. wydał decyzję nr [...], w której w pkt I:

1. przyznał w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania dla A. O.

2. wskazał, że zakres specjalistycznych usług opiekuńczych obejmuje następujące rodzaje i wymiar miesięczny specjalistycznych usług:

a) wymiar godzin specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania dla A. O. wynosi: 90 godzin miesięcznie - realizowane w dniach od poniedziałku do piątku - z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy - w godzinach między 7:00 a 19:00.

b) rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych:

– uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym: kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych w szczególności w takich jak: samoobsługa, zwłaszcza wykonywanie czynności gospodarczych i porządkowych, w tym umiejętności utrzymania i prowadzenia domu, dbałość o higienę i wygląd, utrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, w miejscu nauki i pracy oraz ze społecznością lokalna, wspólne organizowanie i spędzanie czasu wolnego, korzystanie z usług różnych instytucji,

– rehabilitacja fizyczna i usprawnienie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 z póżn. zm.) - współpraca ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno-pedagogicznego i edukacyjne - terapeutycznego zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług;

3. stwierdził, że specjalistyczne usługi opiekuńcze będą świadczone w miejscu zamieszkania to jest na terenie Gminy przez podmiot wyłoniony w drodze stosownej procedury przewidzianej przepisami prawa.

4. wyjaśnił, że za przyznane usługi w okresie wskazanym w pkt l sentencji rodzice świadczeniobiorcy (M. i K. O.) nie ponoszą odpłatności zgodnie z § 4 rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych;

W pkt II decyzji Wójt Gminy:

1. przyznał w okresie od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania dla A. O.

2. określił zakres specjalistycznych usług opiekuńczych:

a) wymiar godzin specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania dla A. O. wynosi: 90 godzin miesięcznie - realizowane w dniach od poniedziałku do piątku - z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy - w godzinach między 7:00 a 19:00.

b) rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych:

• uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym:

– kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych w szczególności w takich jak: dbałość o higienę i wygląd, utrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, w miejscu nauki i pracy oraz ze społecznością lokalną, wspólne organizowanie i spędzanie czasu wolnego, korzystanie z usług różnych instytucji,

– interwencje i pomoc w życiu w rodzinie, w tym: pomoc w radzeniu sobie w sytuacjach kryzysowych - poradnictwo specjalistyczne, interwencje kryzysowe, wsparcie psychologiczne, rozmowy terapeutyczne, ułatwienie dostępu do edukacji i kultury, współpraca z rodziną - kształtowanie odpowiednich postaw wobec osoby chorującej, niepełnosprawnej,

• pielęgnacja - jako wspieranie procesu leczenia, w tym: pomoc w dostępie do świadczeń zdrowotnych, uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt lekarskich, badań diagnostycznych, pomoc w dotarciu do placówek służby zdrowia, pomoc w dotarciu do placówek rehabilitacyjnych,

• rehabilitacja fizyczna i usprawnienie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) - współpraca ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno-pedagogicznego i edukacyjne - terapeutycznego zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług;

3. stwierdził, że specjalistyczne usługi opiekuńcze będą świadczone w miejscu zamieszkania to jest na terenie Gminy przez podmiot wyłoniony w drodze stosownej procedury przewidzianej przepisami prawa.

4. wyjaśnił, że za przyznane usługi w okresie wskazanym w pkt 1 sentencji Rodzice Świadczeniobiorcy nie ponoszą odpłatności zgodnie z § 4 rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że wypełniając wskazania Sądu wystąpił do M. O. pismem z dnia 8 lutego 2018 r. znak: [...] o złożenie wyjaśnień i uzupełnienie materiału w zakresie wyraźnego wskazania, jakiego rodzaju i w jakim zakresie SUO domaga się dla syna A. O. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Z treści nadesłanego przez M. O. pisma z dnia 16 lutego 2018 r. wynika, że w okresie od 1 listopada 2016 r. do grudnia 2016 r. oraz od 2 stycznia 2019 r. i do 31 grudnia 2019 r. zakres żądanych przez nią SUO dla syna A. O. w aspekcie wymiaru, tj. ilości godzin miesięcznie - to 90 godzin miesięcznie, natomiast w aspekcie rodzaju specjalistycznych usług opiekuńczych - to kontynuacja zalecanych i stosowanych od 2016 r., jak również wynikających z zaleceń zawartych w zaświadczeniu lekarskim wystawionym w dniu 15 lutego 2018 r. na okres od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. przez lekarzy A. S. – S. - specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży i A. L. - lekarz rezydent psychiatrii dzieci i młodzieży. Organ I instancji wskazał, że do wniosku z dnia 5 października 2016 r. M. O. dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 14 września 2016 r. - pediatry - specjalisty neurologii dziecięcej B. J. oraz lek. P. N. z dnia 26 września 2016 r. W związku z powyższym Wójt Gminy odrębnymi pismami z dnia 12 lutego 2018 r. zwrócił się do tych lekarzy o udzielenie informacji dotyczących zalecanego przez nich wymiaru i rodzaju SUO dla A. O. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Organ I instancji stwierdził, że wprawdzie pismo skierowane do lek. P. N. wróciło z adnotacją "adresat wyprowadził się", jednak w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej na okoliczność rozmowy przeprowadzonej dnia 3 listopada 2017 r. z lekarzem psychiatrą P. N., z której wynika, że w żadnym przypadku terapia zalecana dziecku w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych nie powinna być prowadzona w godzinach nocnych, ani też w święta i dni wolne od pracy. Ponadto lekarz zauważył, że ilość godzin terapii, tj. 90 przyznanych w ramach SUO i dodatkowo godziny w Przedszkolu oraz Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym może powodować, że dziecko jest przeciążone. Natomiast w odpowiedzi na pismo organu I instancji z dnia 12 lutego 2018 r. lekarz pediatra - specjalista neurologii dziecięcej – B. J. podtrzymała wskazania, które zostały zawarte przez nią w zaświadczeniu w dniu 14 września 2016 r., tj. kontynuację specjalistycznych usług opiekuńczych dostosowanych do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia (autyzm) w maksymalnym wymiarze godzin. Z uwagi jednak na substydiarny w ramach opieki wielospecjalistycznej charakter Opieki Poradni Neurologicznej Dla Dzieci i Leczenia Padaczki zakres i wymiar SUO winien być ustalony w oparciu o wymienione wcześniej zaświadczenia właściwych w zakresie zaburzeń psychicznych poradni. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że przysługuje dziecku pomoc w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, których zakres to jest okres, rodzaj i wymiar - określono w sentencji niniejszej decyzji. Ustalając okres na jaki przyznano świadczenie, tj. od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., organ I instancji wziął pod uwagę wskazanie lekarza zapewnienia dziecku możliwości uczestnictwa w zajęciach organizowanych w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych od 01.11.2016 r. Ponieważ lekarz określił tylko datę początkową, tj. od kiedy przedmiotowe usługi mają być świadczone, nie określając daty końcowej, organ I instancji uwzględnił prośbę wnioskodawczyni z dnia 5 października 2016 r., do której dołączyła sporządzone przez siebie "Potrzeby terapeutyczne A. O. do końca roku 2016" uznając, że w niniejszym załączniku do wniosku M. O. wnosi o przedmiotowe usługi dla syna A. do końca 2016 r. Jednocześnie organ I instancji zaznaczył, że decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r. nr [...] zostały przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania dla A. O. na okres od dnia 01.01.2017 r. do dnia 31.12.2018 r. Decyzja z dnia [...] 2016 r. nr [...] jest ostateczna. Nadto organ I instancji wskazał, że w uzupełnieniu wniosku z dnia 5 października 2016 r. strona wnioskuje o przyznanie SUO dla syna A. O. na okres od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. W związku z tym organ I instancji przyznał specjalistyczne usługi opiekuńcze na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. oraz na okres od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Ustalając rodzaj usług w rozumieniu rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych w okresie od ! listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. organ I instancji uwzględnił wskazania zawarte w piśmie z dnia 27 lutego 2018 r. lekarza pediatry - specjalisty neurologii dziecięcej B. J., w którym wskazano, że rodzaj SUO winien byś ustalony w oparciu o zaświadczenia z dnia 17.03.2014 r., 24.03.2014 r. i 16.12.2014 r. właściwych w zakresie zaburzeń psychiatrycznych poradni. Zdaniem organu I instancji, z przywołanych zaświadczeń, tj. z Poradni Psychiatrycznej Zespołu Poradni Zdrowia Psychicznego Szpitala Dziecięcego z dnia 17.03.2014 r. i z dnia 24.03.2014 r. oraz zaświadczenia z dnia 16.12.2014 r. Zespołu Zdrowia Psychicznego [...] - Poradnia Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży wynika jednoznacznie, że lekarze specjaliści we wcześniejszych okresach zalecali rodzaje specjalistycznych zgodnie z § 2 pkt 1 lit. a oraz § 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Natomiast lekarz P. N. w zaświadczeniu z dnia 26 września 2016 r. określił cel usługi jako usprawnienie zaburzonych funkcji zarówno w aspekcie poprawy samodzielnego funkcjonowania dziecka jak i poprawy funkcjonowania społecznego. Natomiast w okresie od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. organ I instancji uwzględnił wskazania rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych zawarte w zaświadczeniu z dnia 15 lutego 2018 r. lekarzy: A. S. – S. - specjalisty psychiatrii dzieci i młodzieży i A. L. - lekarza rezydenta psychiatrii dzieci i młodzieży na okres od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., które zgodnie z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych mieszczą się w zapisie § 2 pkt 1 lit. a, lit. b, § 2 pkt 2 oraz § 2 pkt 3 lit. b. Ustalając z kolei wymiar przedmiotowych usług opiekuńczych na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. organ I instancji wziął pod uwagę wskazania lekarza P. N., który zaleca 90 godzin miesięcznie SUO. Natomiast lekarz pediatra - specjalista neurologii dziecięcej B. J., w piśmie z dnia 27 lutego 2018 r. zawarła wskazanie by kontynuować specjalistyczne usługi opiekuńcze dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia (autyzm) w maksymalnym wymiarze godzin, ustalonym w oparciu o zaświadczenia właściwych w zakresie zaburzeń psychicznych poradni. Organ I instancji stwierdził, że z przywołanych zaświadczeń, tj. z Poradni Psychiatrycznej Zespołu Poradni Zdrowia Psychicznego Szpitala Dziecięcego z dnia 17.03.2014 r. i z dnia 24.03.2014 r. oraz zaświadczenie z dnia 16.12.2014 r. Zespołu Zdrowia Psychicznego [...] - Poradnia Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży wynika jednoznacznie, że lekarze specjaliści we wcześniejszych okresach zalecali 20 godzin tygodniowo wsparcia terapeutycznego. Biorąc zatem pod uwagę powyższe, organ I instancji na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. przyznał wymiar 90 godzin miesięcznie specjalistycznych usług opiekuńczych. Ustalając wymiar godzin specjalistycznych usług opiekuńczych na okres od 2 stycznia 2019 r. od 31 grudnia 2019 r. organ I instancji wziął pod uwagę w całości wskazanie zawarte w zaświadczeniu z dnia 15 lutego 2018 r. lekarza A. S. – S. -specjalisty psychiatrii dzieci i młodzieży i A. L. - lekarza rezydenta psychiatrii dzieci i młodzieży, tj. 90 godzin miesięcznie. Ustalając ograniczenie świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych w obydwu okresach, tj. od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. oraz od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. do przedziału czasowego 7:00 do 19:00 oraz wyłączając dni ustawowo wolne od pracy organ I instancji kierował się wskazaniami lekarskimi w tym zakresie. Organ I instancji ponownie powołał się na notatkę służbową sporządzoną przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej na okoliczność rozmowy przeprowadzonej dnia 3 listopada 2017 r. w lekarzem psychiatrą P. N., który stwierdził, że w żadnym przypadku terapia zalecana dziecku w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych nie powinna być prowadzona w godzinach nocnych, ani też w święta i dni wolne od pracy. Jednocześnie organ I instancji zauważył, że z analizy dokumentacji potwierdzającej wykonywanie specjalistycznych usług opiekuńczych nie wynika by czynności wykonywane przez terapeutów podczas pracy z dzieckiem wymagałyby konieczności ich świadczenia poza dniami roboczymi, czy w innych godzinach aniżeli wyznaczony przedział 7:00-19:00. Organ I instancji stwierdził, ze również w zaświadczeniu lekarskim z dnia 15 lutego 2018 r. lekarzy A. S. – S. i A. L., złożonym przez stronę na okres od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., brak jest wskazań lekarza prowadzącego na bezwzględną potrzebę świadczenia terapii w godzinach nocnych oraz w dni ustawowo wolne od pracy. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że w sentencji decyzji uwzględnił szczególne potrzeby dziecka – A. O., przyznając specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 90 godzin miesięcznie realizowane w dniach od poniedziałku do piątku z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, w przedziale godzinowym 7:00-19:00 w okresach rozpatrywanych tj. od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. oraz od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Ustalając miejsce świadczenia usług organ I instancji wziął pod uwagę, iż M. O. zamieszkuje na terenie gminy M pomimo tego, że jest zameldowana na pobyt stały w K.

Od powyższej decyzji Wójta Gminy M. O. wniosła odwołanie zarzucając jej:

1. nieważność w części ustalającej przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., gdyż jest ona obarczona wadą nieważności, albowiem jest niewykonalna od dnia jej wydania i taka niewykonalność ma charakter trwały. Jest bowiem rok 2018 zatem nie można przyznawać pomocy za rok 2016, gdyż nigdy się on nie powtórzy.

2. brak rozpatrzenia całości materiału dowodowego w celu zachowania subsydiarności pomocy społecznej (dziecko innych specjalistów ma z pozostałych systemów) w najistotniejszej części, tj. brak wskazania specjalistów neurologopedy, socjoterapeuty i specjalisty terapii behawioralnej wskazanych przez lekarza specjalistę i wniosek strony jako specjalistów, którzy muszą realizować specjalistyczne usługi dla syna, by były dostosowane do szczególnych potrzeb dziecka, o których jest mowa w art. 50 ustawy o pomocy społecznej.

3. błędne ustalenia faktyczne w sprawie, gdyż jej sprawa była wielokrotnie przedmiotem badań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, ostatnio w lutym 2018 r., gdzie WSA szczegółowo odniósł się w uzasadnieniu wyroku III SA/Kr 1525/17 do sytuacji faktycznej odwołującej się, która zresztą zgadza się w pełni z oceną WSA odnośnie jej sytuacji faktycznej.

Decyzją z dnia 20 czerwca 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 36 pkt 2 lit. m, art. 50 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769) oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] w pkt I ppkt. 2a oraz ppkt 2b i orzekło w tym zakresie w ten sposób, że:

2a) Wymiar godzin specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania dla A. O. wynosi: 45 godzin miesięcznie - realizowane w dniach od poniedziałku do piątku - z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy - w godzinach między 7:00 a 19:00.

2b) Rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych: uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym: kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach takich jak: samoobsługa, zwłaszcza wykonywanie czynności gospodarczych i porządkowych, w tym umiejętności utrzymania i prowadzenia domu, dbałość o higienę i wygląd, utrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, w miejscu nauki i pracy oraz ze społecznością lokalną, wspólne organizowanie i spędzanie czasu wolnego, korzystanie z usług różnych instytucji.

W pozostałym zakresie Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji poprawnie uzupełnił materiał dowodowy w sprawie, zgodnie z zaleceniami WSA w Krakowie i dokładnie przeanalizował okoliczności sprawy, a w szczególności załączoną do akt sprawy skompletowaną dokumentację medyczną. W rezultacie organ I instancji doszedł do przekonania, iż wymiar godzin specjalistycznych usług opiekuńczych dla A. O. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. powinien wynosić 90 godzin, a zakres usług wynika z zaświadczeń lekarskich z dnia 17.03.2014 r., 24.03.2014 r. i 16.12.2014 r. oraz z 26.09.2016 r. Kolegium podzieliło powyższy wniosek, gdyż znajduje on uzasadnienie zarówno we wniosku M. O., jak i zebranej dokumentacji medycznej. Równocześnie Kolegium wskazało, że specjalistyczne usługi opiekuńcze są świadczeniami niepieniężnymi w związku z tym, przyznanie ich z mocą wsteczną nie jest możliwe. Dlatego też SUO za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. mogą być przyznane jedynie w wymiarze, który faktycznie został zrealizowany, tj. w wymiarze 45 godzin miesięcznie i wynikał z wcześniejszej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r., nr [...] - realizowanych od poniedziałku do piątku - z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy - w godzinach między 7:00 a 19:00. Zdaniem Kolegium, zakres SUO wynikający z decyzji z dnia [...] 2016 r., jak również z decyzji z dnia 23 marca 2018 r. pkt I musi być tożsamy. Również przedział czasowy 7:00 do 19:00 oraz wyłączenie dni ustawowo wolne od pracy dla świadczenia SUO musi być tożsamy. Organ odwoławczy wskazał, że decyzji z dnia 31 października 2016 r. nr [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności i decyzja ta została wykonana zanim Wojewódzki Sąd Administracyjnym wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 277/17 ją uchylił. W związku z tym Kolegium uznało, że z uwagi na to, iż strona skorzystała z tych SUO w okresie na jaki zostały przyznane, konieczne było wydanie przez organ I instancji w tym zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia, w przeciwnym wypadku usługi te zrealizowane byłyby bez podstawy prawnej. Dlatego też konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt I ppkt. 2a i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez obniżenie zakresu SUO z 90 do 45 godzin miesięcznie, czyli godzin faktycznie zrealizowanych. Z tych samych względów konieczna była zmiana pkt 1 ppkt. 2b poprzez zmniejszenie zakresu usług do tych, które przyznane zostały w decyzji z dnia 31 października 2016 r. nr [...]. W tym wypadku zakaz reformationis in peius, czyli orzekania na niekorzyść strony odwołującej się nie został, zdaniem Kolegium, złamany, a to wobec faktu, iż zaskarżona decyzja w pkt I ppkt. 2a i 2b rażąco narusza prawo (art. 139 k.p.a.). W ocenie Kolegium, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, a także szczegółowo przywołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zaświadczenia lekarskie potwierdzają zasadność przyznania SUO dla A. O. w wymiarze 90 godzin. Jednak ze względów wskazanych powyżej, nie można w chwili obecnej zwiększyć SUO z 45 do 90 godzin za okres wcześniejszy, ani zwiększyć zakresu tych usług, gdyż taka decyzja byłaby niewykonalna i w tym zakresie nieważna. Analogicznie wygląda kwestia ewentualnego zwiększenie przedziału czasowego świadczenia SUO i przyznania ich w godzinach nocnych, czy też w dni ustawowo wolne od pracy. Odnosząc się do kwestii przyznania SUO na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2019 r., Kolegium stwierdziło, że przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 90 godzin spełnia oczekiwania wnioskodawczyni jak również znajduje uzasadnienie w dołączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej, szczegółowo przedstawionej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Kolegium podniosło, że w pełni podziela stanowisko organu I instancji w tym zakresie. W szczególności przemawia za tym fakt, że SUO stanowią kontynuację zalecanych i stosowanych od 2016 r. z pozytywnym skutkiem rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych, na co zwrócono uwagę w zaświadczeniu lekarskim z dnia 15 lutego 2018 r. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że należy ograniczyć świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w okresie od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. do przedziału czasowego od 7:00 do 19:00 oraz wyłączyć dni ustawowo wolne od pracy. Dokumentacja medyczna nie potwierdza bowiem, aby ze względu na szczególne potrzeby dziecka zachodziła bezwzględna konieczność świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych bez wyznaczania dni roboczych i przedziału godzinowego. Zdaniem SKO, takie stanowisko jest spójne ze wskazaniami lekarskimi zawartymi w zaświadczeniu z dnia 15 lutego 2018 r. lekarz: A. S. – S. i A. L., które nie zawiera zaleceń wskazujących na konieczność świadczenia terapii w godzinach nocnych oraz w dni ustawowo wolne od pracy. Z kolei informacje zawarte w notatce służbowej z dnia 3 listopada 2017 r. sporządzonej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej na okoliczność rozmowy przeprowadzonej tego dnia z lekarzem psychiatrą P. N. przemawiają za zasadnością ograniczenia przedziału czasowego świadczenia SUO, tak jak to zrobił organ I instancji w zaskarżonej decyzji. Poza tym z analizy dokumentacji potwierdzającej wykonywanie specjalistycznych usług opiekuńczych nie wynika, że czynności wykonywane przez terapeutów podczas pracy z dzieckiem, wymagałyby konieczności ich świadczenia poza dniami roboczymi, czy w innych godzinach aniżeli wyznaczony przedział 7:00-19:00. Odnosząc się do żądania odwołującej aby w sentencji decyzji wskazani zostali specjaliści, którzy będą świadczyć specjalistyczne usługi opiekuńcze, Kolegium wyjaśnia, że umieszczenie tego rodzaju zapisu w decyzji wykraczałoby poza dyspozycje ustawowe określone w art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W związku z powyższym żądanie M. O. nie ma, w ocenie Kolegium, podstaw prawnych. Dlatego też SKO uznało, że organ I instancji prawidłowo ograniczył się do ustalenia zakresu SUO, okresu i miejsca ich świadczenia. Kolegium zauważyło również, iż SUO będą świadczone przez podmiot wyłoniony w drodze stosownej procedury przewidzianej przepisami prawa "przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym" (art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Kolegium stwierdziło, że z uwagi na sytuację dochodową w rodzinie strony organ I instancji trafnie zdecydował o tym, że M. O. nie będzie ponosiła odpłatności za świadczone na rzecz jej syna A. specjalistyczne usługi opiekuńcze. Prawidłowo określone zostało również miejsce świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych.

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uzupełnionej pismem z dnia 29 listopada 2018 r., M. O. wniosła o stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła, że:

1. wydana została z rażącym naruszeniem prawa polegającym na braku ustalenia w niej rodzajów specjalistycznych usług potwierdzonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 502/17. Decyzja Wójta Gminy została uchylona częściowo wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2017 r. Wyrokiem WSA uchylono decyzję w części ograniczeń do dni i godzin świadczenia pomocy terapeutycznej. WSA ocenił jako prawidłowe ustalenie liczby godzin i czasu na jaki została przyznana pomoc, tj. do 31 grudnia 2018r., gdyż było zgodne z zaświadczeniem lekarskim i wnioskiem skarżącej. W tym samym wyroku jednak, WSA stwierdził brak ustalenia rodzaju usług, jeżeli obok czynności jakie terapeuta ma wykonywać w ramach specjalistycznych usług (§ 2 rozporządzenia) nie zostanie wskazany specjalista o konkretnych kwalifikacjach (§ 3 rozporządzenia). Zdaniem skarżącej, w zaskarżonej decyzji, pominięto całkowicie dyspozycję § 3, co stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej specjalistyczne usługi są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z choroby lub niepełnosprawności, świadczonych przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem. Dla określenia zakresu specjalistycznych usług, oprócz rodzajów czynności jakim będzie poddawana osoba niepełnosprawna (wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r.) niezbędne jest bowiem określenie jakie konkretnie kwalifikacje powinien posiadać specjalista wykonujący wskazane decyzyjnie czynności (z otwartego katalogu specjalistów w § 3.1. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych - Dz.U. 2006 nr 134 poz. 943). W opinii skarżącej, brak wskazania jakiego rodzaju specjaliści mają świadczyć specjalistyczne usługi, pomimo umieszczenia takich wskazań w zaświadczeniu lekarskim, powoduje, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 50 ust. 4, 7 ustawy o pomocy społecznej i § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r.

2. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Skarżąca stwierdziła, że w części dotyczącej roku 2016 decyzja jest nieważna z powodu jej niewykonalności w dniu wydania i ta niewykonalność ma charakter trwały. Nigdy już bowiem nie będzie rok 2016 i dlatego nigdy ta decyzja wydana w 2018 r. nie będzie mogła być wykonana. Odnośnie natomiast części przyznającej specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi na 2019 r. skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja też jest niewykonalna, gdyż w decyzji nie ma wskazanego specjalisty, który ma z dzieckiem pracować. Doszło zatem do naruszenia przepisów ogólnych postępowania administracyjnego, polegającego na pominięciu części materiału dowodowego mającego istotne znaczenie. Brak bowiem wskazanej konkretnej specjalności jaką powinna posiadać osoba wykonująca usługi uniemożliwi realizację tychże usług. Brak jest normy prawnej, która pozwalałaby w sposób dowolny kierować specjalistów nie wskazanych w decyzji administracyjnej przyznającej specjalistyczne usługi.

3. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, gdyż wyznaczanie – poza decyzyjne, poza prawne i z pominięciem zaświadczenia lekarza specjalisty - przez organy administracji specjalistów mających leczyć naraża jej syna na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, o którym mowa w art. 160 § 1 kodeksu karnego, a zgoda skarżącej na takie działanie organów administracji stanowiłoby zgodnie z art. 160 § 2 kodeksu karnego umyślne narażenie dziecka przez rodzica na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, co jest zagrożone karą do 5 lat pozbawienia wolności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu, skarga M. O. jest całkowicie nieuzasadniona.

Na wstępie rozważań należy zauważyć, że organy obu instancji wypełniły zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 277/17, albowiem organ I instancji wezwał skarżącą do wyraźnego wskazania jakich i w jakim zakresie usług się domaga, a badając zasadność wniosku organ ustalił, jakie usługi żądane przez skarżącą wynikają z zalecanej przez lekarzy specjalistów terapii i czy mogą być realnie zapewnione w ramach systemu oświaty oraz systemu ochrony zdrowia. Jednocześnie organ rozszerzył postępowanie o ustalenie zakresu usług na kolejny okres, uznając, że tym samym nie dopuści do dwukrotnego orzekania w tej samej sprawie.

W drugiej kolejności Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że wbrew twierdzeniom i zarzutom skarżącej organy administracyjne były zobowiązane do wydania decyzji za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., albowiem wobec uchylenia także decyzji organu I instancji i braku decyzji w tym przedmiocie już zrealizowane w tym okresie usługi opiekuńcze byłyby wykonane bez podstawy prawnej. Ma więc rację Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając, że specjalistyczne usługi opiekuńcze są świadczeniami niepieniężnymi i w związku z tym przyznanie ich z mocą wsteczną w innym zakresie niż były wykonane nie jest możliwe. Z tego względu organ II instancji prawidłowo zmienił decyzję organu I instancji w tym zakresie i przyznał SUO za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. w wymiarze, który faktycznie został zrealizowany, tj. w wymiarze 45 godzin miesięcznie i wynikał z wcześniejszej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r., nr [...] - realizowanych od poniedziałku do piątku - z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy - w godzinach między 7:00 a 19:00. Ma rację organ odwoławczy stwierdzając, że zarówno zakres SUO wynikający z decyzji z dnia [...] 2016 r., jak również z decyzji z dnia [...] 2018 r. pkt I musi być tożsamy, jak i przedział czasowy 7:00 do 19:00 oraz wyłączenie dni ustawowo wolnych od pracy dla świadczenia SUO musi być tożsamy. Trafnie także organ ten zauważył, że decyzji z dnia [...] 2016 r. nr [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności i decyzja ta została wykonana zanim Wojewódzki Sąd Administracyjnym wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 277/17 ją uchylił. W związku z tym Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium, że z uwagi na to, iż skarżąca skorzystała z SUO w okresie na jaki zostały przyznane, konieczne było wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia po to, by już wykonane usługi miały podstawę prawną.

Po trzecie: materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm.), w szczególności art. 50 ust. 2 i ust. 5, który stanowi:

"Art. 50. 2. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.

5. Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia."

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, albowiem organy administracyjne, przyznając usługi opiekuńcze, ustaliły ich zakres, okres i miejsce świadczenia, wypełniając tym samym przesłanki art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Prawidłowo określone zostało również miejsce świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych. Nie ma więc racji skarżąca zarzucając brak wskazania w zaskarżonych decyzjach jakiego rodzaju specjaliści mają świadczyć specjalistyczne usługi, pomimo umieszczenia takich wskazań w zaświadczeniu lekarskim. Należy zauważyć, że SUO będą świadczone przez podmiot wyłoniony w drodze stosownej procedury przewidzianej przepisami prawa "przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym" (art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej), jak na to trafnie wskazał organ odwoławczy.

Sąd podziela także stanowisko organów administracyjnych w zakresie ewentualnego zwiększenie przedziału czasowego świadczenia SUO i przyznania ich w godzinach nocnych, czy też w dni ustawowo wolne od pracy. Zdaniem Sądu, w zakresie przyznania SUO na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2019 r., przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 90 godzin spełnia oczekiwania skarżącej, jak również znajduje uzasadnienie w znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji medycznej, szczegółowo przedstawionej w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji. Sąd podkreśla, że rację mają organy wskazując, że SUO stanowią kontynuację zalecanych i stosowanych od 2016 r. z pozytywnym skutkiem rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych, na co zwrócono uwagę w zaświadczeniu lekarskim z dnia 15 lutego 2018 r. Sąd podnosi także, iż rację mają organy obu instancji wskazując na zasadność ograniczenia świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych w okresie od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. do przedziału czasowego od godz. 7:00 do godz. 19:00 oraz wyłączenie dni ustawowo wolne od pracy, albowiem istotnie dokumentacja medyczna nie potwierdza, aby ze względu na szczególne potrzeby dziecka zachodziła bezwzględna konieczność świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych w szerszym zakresie. Mają rację organy wskazując, że takie stanowisko jest spójne ze wskazaniami lekarskimi zawartymi w zaświadczeniu z dnia 15 lutego 2018 r. lekarzy A. S. – S. i A. L., które nie zawiera zaleceń wskazujących na konieczność świadczenia terapii w godzinach nocnych oraz w dni ustawowo wolne od pracy. Za tak określonym zakresem przemawia też treść notatki służbowej z dnia 3 listopada 2017 r. sporządzonej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej na okoliczność rozmowy przeprowadzonej z lekarzem psychiatrą P. N.

W ocenie Sądu, ustalony przez organy stan faktyczny spraw pozwala na uznanie, że wydane decyzje są zgodne z prawem, gdyż organy prawidłowo zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego i dokonały pełnej i szczegółowej oceny sytuacji strony skarżącej. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Nie naruszyły też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem Sąd - nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji - na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.