Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 257/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 27 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o., z siedzibą w G., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 8 lutego 2022 r., nr SKO.418/3/2022, w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z [...] lutego 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia H. sp. z o.o., z siedzibą w G. – zwanej dalej skarżącą lub spółką, na postanowienie Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia wniesionych przez spółkę zarzutów, w sprawie prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W stanie faktycznym sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wszczął wobec spółki egzekucję, na podstawie tytułu wykonawczego z [...] maja 2019 r., wystawionego przez Wójta Gminy D. Wysokość należności pieniężnych, objętych tym tytułem wynosiła:

- 11 553 zł, z odsetkami liczonymi od 16 października 2019 r.,

- 11 553 zł, z odsetkami liczonymi od 16 listopada 2019 r.,

- 11 553 zł, z odsetkami liczonymi od 17 grudnia 2019 r.

W części D tytułu wykonawczego, jako podstawę prawną dochodzonego obowiązku wskazano orzeczenie (poz. 3), nr podstawy prawnej [...] (poz. 4), a datę wydania orzeczenia [...] maja 2019 r.

Dochodzony w tym postępowaniu od spółki obowiązek o charakterze pieniężnym, według Wójta Gminy D., wynika z decyzji w przedmiocie ustalenia jej łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r., wynoszącego 138 632 zł (w aktach sprawy znajduje się poświadczony za zgodność odpis decyzji Wójta Gminy D. z [...] maja 2019 r., nr [...], w przedmiocie określenia spółce łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r.).

Skarżąca, w dniu 7 grudnia 2021 r., wniosła do wierzyciela zarzuty, dotyczące prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. W ich treści zarzuciła:

• nieistnienie obowiązku,

• określenie obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia,

• niedoręczenie upomnienia,

• brak wymagalności obowiązku.

W uzasadnieniu spółka stwierdziła, że w poz. 4, części D tytułu wykonawczego, organ wskazał inny numer decyzji niż w decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Wskazała również, że brak jest możliwości zweryfikowania podpisu elektronicznego na tytule.

Według spółki z tytułu nie można wywnioskować o egzekucję jakiego zobowiązania chodzi.

W zakresie samego zobowiązania skarżąca podkreśliła, że wydając decyzję w tym przedmiocie organ oparł się na przepisie niezgodnym z Konstytucją. Chodzi tu o art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1452, zwanej dalej: u.p.l.), który Trybunał Konstytucyjny zakwestionował wyrokiem z 12 grudnia 2017 r.

Wójt Gminy D., postanowieniem z [...] grudnia 2021 r., oddalił w całości wniesione przez spółkę zarzuty.

W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia podkreślono, że spółka nie uregulowała swojego zobowiązania za 2019 r., wobec czego wydano w tym przedmiocie decyzję (decyzja Wójta Gminy D. z [...] maja 2019 r., , nr [...], która stała się decyzją ostateczną, jako że spółka nie wniosła od niej odwołania).

Wójt Gminy D. zaznaczył, że spółka nie zapłaciła 10, 11 i 12 raty podatku, wobec czego zostało wobec niej wszczęte postepowania egzekucyjne.

Upomnienie, wystosowane w związku z dochodzeniem wynikającej z decyzji należności, wynikającej z 10 i 11 raty podatku za 2019 r., w kwotach po 11 553 zł, zostało doręczone spółce 17 grudnia 2019 r., w ramach doręczenia zastępczego, po dwukrotnym awizowaniu przesyłki, co miało miejsce odpowiednio 2 i 10 grudnia 2019 r. Nie zmienia to jednak faktu, że upomnienie zostało doręczone prawidłowo.

Kolejne upomnienie, dotyczące 12 raty podatku, w kwocie 11 553 zostało doręczone spółce 27 lipca 2021 r. Tymże upomnieniem ponownie wezwano do zapłacenia podatku od nieruchomości za 2019 r., tj. 10 i 11 raty.

Wójt Gminy D. stwierdził, że tytuł wykonawczy, o którym mowa w okoliczności sprawy, obejmował należności z tytułu 10, 11 i 12 raty podatku od nieruchomości za 2019 r.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że jeżeli podstawą dochodzonego obowiązku jest decyzja, to w tytule wykonawczym wskazać należy samą podstawę prawną tego obowiązku. Ten warunek jest zaś spełniony przez wskazanie samej decyzji.

Zdaniem organu, w tytule egzekucyjnym, w sposób prosty i czytelny wskazana została treść obowiązku, przepisy na podstawie których została wydana decyzja. Podstawa prawna obowiązku wynika zaś z orzeczenia (decyzji).

W tej więc sytuacji, zdaniem organu, skarżąca nie może zasadnie twierdzić, że nie wie i nie może się dowiedzieć z czego wynika treść zobowiązania.

Za prawidłowe uznano też elektroniczne podpisanie tytułu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia spółki na postanowienie Wójta Gminy D., postanowieniem z [...] lutego 2022 r., utrzymało je w mocy.

Organ II instancji stwierdził, że podstawa prawna egzekwowanego obowiązku nie budzi wątpliwości (jest to decyzja Wójta Gminy D. z [...] maja 2019 r., nr [...]). W tytule wykonawczym wskazano też prawidłową jego wysokość, co nastąpiło w poz. D1, D2 i D3 tytułu.

Za bezzasadne organ zażaleniowy uznał twierdzenia o niedoręczeniu upomnienia i nieprawidłowościach przy podpisywaniu tytułu.

W kwestii związanej ze znaczeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na który skarżąca się powołuje, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że tego rodzaju okoliczności nie mogą być badane w postępowaniu egzekucyjnym.

W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2022 r. skarżąca zwróciła się o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu aktowi zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479), poprzez nieuwzględnienie jej zarzutów, tj. zarzutu nieistnienia obowiązku, określenia go niezgodnie z treścią "orzeczenia", a także brak wymagalności obowiązku.

W uzasadnieniu skargi spółka powtórzyła swoje argumenty, przytoczone w uzasadnieniu zarzutów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którym to organ ten utrzymał w mocy postanowienie wydane przez Wójta Gminy D. - wierzyciela egzekwowanego od spółki obowiązku o charakterze pieniężnym. Rozstrzygnięciem tym organ I instancji oddalił wniesione przez spółkę zarzuty, w ramach prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej.

Wnosząc przedmiotowe zarzuty skarżąca zarzuciła: nieistnienie egzekwowanego od niej obowiązku, brak wymagalności tegoż obowiązku, niedoręczenie jej upomnienia, a także określenie w tytule wykonawczym dochodzonego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia.

Wójt Gminy D. oddalił w całości wniesione przez spółkę zarzuty, uznając je za niezasadne, z czym zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając, że podstawa prawna egzekwowanego obowiązku (jest to decyzja Wójta Gminy D. z [...] maja 2019 r., nr [...]) nie budzi wątpliwości.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że organ II instancji całościowo zaakceptował stanowisko Wójta Gminy D., poprzestając na uznaniu zasadności jego argumentów, w znacznym zakresie bez odniesienia się konkretnych okoliczności sprawy, powtarzając bezkrytycznie przywołane przez wierzyciela argumenty. Poza tym znaczna część uzasadnienia zaskarżonego postanowienia sprowadza się de facto do przytoczenie, in extenso, regulacji u.p.e.a., bez odniesienia się nich, w kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy.

Tymczasem wniesione przez skarżącą zarzuty, rodzajowo różne, opierały się na odrębnych podstawach faktycznych i prawnych, tak więc już tylko z tego względu wymagały indywidualnego oraz wnikliwego ich rozpatrzenia.

Jeden z zarzutów skarżącej dotyczył określenia w tytule wykonawczym egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia. W niniejszym przypadku orzeczeniem tym miała być decyzja Wójta Gminy D. z [...] maja 2019 r., nr [...], na którą wskazują organy obu instancji rozpatrujące przedmiotową sprawę i której poświadczony za zgodność odpis znajduje się w jej aktach administracyjnych. Decyzja ta dotyczy określenia skarżącej łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.e.a., który określa wymogi dotyczące tytułu wykonawczego, tytuł ten winien zawierać między innymi treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Tego rodzaju wymogi, o których wyżej mowa, zostały wskazany w pkt 3 omawianego przepisu.

Wójt Gminy D., rozpatrując zarzuty skarżącej dostrzegł i uznał przytoczoną wyżej regulację i powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 12 czerwca 2019 r., sygn. I SA/Op 301/17 (dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzał, że jeżeli egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, to wymóg z art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a. spełnia powołanie tej decyzji w tytule. Z poglądem tego rodzaju, znajdującym potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie sposób się nie zgodzić, jednakże wbrew stanowisku Wójta Gminy D., nie można stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie doszło do właściwego określenia egzekwowanego obowiązku w tytule wykonawczym.

Jak to już wyżej stwierdzono, podstawą egzekwowanego obowiązku miała być decyzja Wójta Gminy D. z [...] maja 2019 r., nr [...], na co powołują się organy obu instancji, niemniej jednak w tytule wykonawczym, będącym podstawą wszczęcia egzekucji, w jego części D, w pkt 4 – jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano decyzję o nr [...], poprzez wpisanie tego numeru. Tak więc już tylko proste zestawienie tych oznaczeń (numeru decyzji podanego w tytule – [...] i numeru decyzji z [...] maja 2019 r., nr [...]) prowadzi do wniosku, że nie można przyjąć tożsamości tych dwóch rozstrzygnięć (orzeczeń). Wierzyciel jednak kategorycznie stwierdza, że w tytule wykonawczym, w sposób prosty i czytelny wskazano treść egzekwowanego obowiązku, wynikającego z decyzji określającej wysokość jej zobowiązania. Wskazano bowiem przepisy na podstawie których została wydana decyzja, a przedmiotowa podstawa prawna wynika z orzeczenia Wobec tego, zdaniem Wójta Gminy D., skarżąca nie może twierdzić, że nie wie i nie może się dowiedzieć z czego wynika treść zobowiązania, podlegająca egzekucji.

Mając na względzie powyższe, w omawianym zakresie zauważyć należy, że niewskazanie w tytule wykonawczym, o którym mowa w okolicznościach przedmiotowej sprawy, podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, zgodnie z wymogiem art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a., jest ewidentne. Podano tam bowiem numer jakiejś innej decyzji, co do której bak jest jakichkolwiek informacji czego ona dotyczy.

W dodatku, jak wynika z treści decyzji Wójta Gminy D. z [...] maja 2019 r., nr [...], na którą wskazują organy obu instancji, w wydanych przez siebie rozstrzygnięciach dotyczących wniesionych przez skarżącą zarzutów, jako podstawę dochodzonego od spółki obowiązku, decyzja ta dotyczyła ustalenia skarżącej łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r., a nie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za ten rok. Na ten ostatni przedmiot konsekwentnie wskazuje Wójt Gminy D., w postanowieniu oddalającym zarzuty, z [...] grudnia 2021 r., co powtarza Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w zaskarżonym postanowieniu z [...] lutego 2022 r.

Tak więc rozstrzygnięcie organu I instancji, z przedstawionych wyżej względów, oparte zostało na sprzecznych ze sobą twierdzeniach, a przy tym pomija to, iż egzekwowany obowiązek nie został właściwie wskazany w tytule wykonawczym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze natomiast, w omawianej kwestii, jedynie pobieżnie, bez przedstawienia odpowiedniej analizy zagadnienia, stwierdziło, że stanowisko organu I instancji jest zasadne, gdyż nie budzi wątpliwości, że podstawa egzekwowanego obowiązku jest Wójta Gminy D. z [...] maja 2019 r., nr [...].

W tym aspekcie należy zauważyć również, że pobieżność przeprowadzonej przez organ II instancji analizy potwierdza także to, iż w aktach administracyjnych sprawy najprawdopodobniej znajduje się niekompletny egzemplarz postanowienia Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2021 r., w przedmiocie oddalenia zarzutów, czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegło. Wprawdzie strony tego postanowienia nie zostały ponumerowane, niemniej jednak kontekst rozważań zamieszczonych na ostatniej stronie postanowienia, nie odpowiada temu na stronie poprzedniej – de facto drugiej stronie postanowienia. W tym fragmencie rozważań organ przedstawia bowiem okoliczności wydania decyzji określającej, po czym nagle, na ostatniej stronie przechodzi do rozważań prawnych, związanych ze stosowaniem art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a.

Tak więc, już tylko z uwagi na powyższe nie sposób jest stwierdzić, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. Organ II instancji bowiem nie odniósł się w istocie do podnoszonych przez skarżącą okoliczności, bezkrytycznie akceptując stanowisko wierzyciela, które oparte było na błędnych założeniach, co do spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a., a także sprzecznych twierdzeniach co do faktów mających istotne znaczenie dla sprawy. Tym samym w sprawie mamy do czynienia z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. To już zaś obligowało Sąd, do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej: P.p.s.a.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 144 K.p.a., w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a.

Egzekwowany obowiązek musi być bowiem wskazany w tytule wykonawczym w sposób niewątpliwy, tj. taki, który musi wykluczać omyłki w tym zakresie, a także potencjalnie zdublowanie egzekwowanego obowiązku, poprzez jego ponowne dochodzenie. Tytuł wykonawczy, stanowiący podstawę wszczęcia egzekucji w niniejszym przypadku, warunku tego nie spełnia.

W kwestii pozostałych zarzutów spółki, brak jest podstaw do uznania ich zasadności. Choć w tym wypadku rozważania organów są również zwięzłe, to jednak nie można ich zakwestionować, jako nieodpowiadających prawu.

I tak, jeżeli chodzi o doręczenie upomnienia, to w tym zakresie brak jest podstaw do przyjęcia, że do ich doręczenia nie doszło, bądź też, że były one wadliwe. Dowody doręczenia tych upomnień znajdują się bowiem w aktach sprawy.

Również jeżeli chodzi o elektroniczny podpis, to brak jest podstaw do uznania zasadności stanowiska spółki w omawianym względzie, jako że podpis elektroniczny jest prawnie dopuszczalny, a niemożność jego weryfikacji przez zobowiązanego, wynikająca z okoliczności leżących po jego stronie, nie zmienia tego faktu.

Podobnie brak jest podstaw do zakwestionowania twierdzenia, że w ramach rozpatrywania zarzutów egzekucyjnych nie można dokonywać oceny zgodności z prawem decyzji, z której obowiązek ma wynikać, nawet jeżeli jest to związane z zakwestionowaniem zgodności z Konstytucją RP, przepisów na podstawie których decyzja ta została wydana. Temu służą bowiem inne, nadzwyczajne tryby postępowania, zupełnie odmienne od postępowania egzekucyjnego.

W kwestii zarzutu związanego z podnoszonym przez skarżącą nieistnieniem obowiązku stwierdzić należy, że kompleksowe odniesienie się do niego w pierwszej kolejności wymaga precyzyjnego ustalenia dochodzonego obowiązku i jego podstawy prawnej.

Dokonując ponownej oceny zażalenia skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniesie się do podniesionym w nim zarzutów, a także dokona kompleksowej oraz wnikliwej analizy stanowiska wierzyciela, z uwzględnieniem wymogów tytułu wykonawczego, o których mowa w art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a., a także okoliczności faktycznych niniejszej sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.