Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1099/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 145  par. 1 pkt 5, 148  par. 1  i 149 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym przez I. I. (zwanego dalej skarżący,), postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2019 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 148 § 1 i 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1659) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2019 r., znak: [...], o odmowie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. l., zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] 2016 r.,

Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Ostateczną decyzją z dnia [...] 2016r. nr [...] Prezydent Miasta, po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 26 kwietnia 2016 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. l. Jak wynika z akt sprawy decyzja ta została doręczona stronie w trybie doręczenia zastępczego, w oparciu o przepis art. 44 k.p.a.

W dniu 28 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącego - adw. M. M. - złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...].

W uzasadnieniu tego wniosku pełnomocnik podniosła, że przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego, sygn. akt [...], z dnia 24 lutego 2006 r., w którym miejsce pobytu dziecka K. l. zostało ustalone przy matce H. S. Natomiast w związku z prowadzoną przed Sądem Rejonowym, Wydział III Rodzinny i Nieletnich sprawą o zmianę wyroku rozwodowego w przedmiocie wykonania władzy rodzicielskiej nad małoletnim K. l. zostało sporządzone w dniu 8 sierpnia 2018 r. sprawozdanie z wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że zamieszkiwał on z ojcem od wakacji 2006 r. do maja 2017 r. To postępowanie sądowe zostało zakończone wydaniem w dniu dnia 23 października 2018 r. postanowienia, sygn. akt [...]. Zdaniem pełnomocnika wyszły więc na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji oraz dowody mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a nieznane organowi, który wydał decyzję. O treści sprawozdania skarżący dowiedział się w kancelarii pełnomocnika w dniu 28 stycznia 2019 r., tj. w dniu kiedy odbierał kserokopie akt sprawy oraz oryginały postanowienia z dnia [...] 2018 r., sygn. akt [...].

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej postanowieniem z dnia [...] 2019 r., znak: [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. l., zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...].

W wyniku złożenia na powyższe postanowienie zażalenia przez pełnomocnika skarżącego, postanowieniem z dnia 20 maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia kasacyjnego SKO wskazało, że organ pomocowy odmówił wznowienia postępowania stwierdzając, iż nie wyszły na jaw nowe okoliczności istniejące już w dniu wydania decyzji a nieznane organowi. Kolegium zwróciło uwagę na stanowisko judykatury w kwestii procedowania w sprawie z wniosku o przeprowadzenie postępowania wznowieniowego. W ocenie Kolegium w pierwszej kolejności należałoby zbadać czy dochowany został termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. W tym względzie wskazano, że jeżeli organ uzna, iż podnoszone we wniosku okoliczności są niewystarczające do ustalenia powyższego, należałoby sprecyzować treść żądania poprzez wyjaśnienie, jakie to są nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji z dnia 25 lipca 2016 r. nr [...], a także podanie daty kiedy strona dowiedziała o tych okolicznościach. Dopiero w wyniku zbadania tych okoliczność możliwa będzie ocena, czy uzasadniają one odmowę wznowienia postępowania, czy też konieczne jest wydanie postanowienia o wznowieniu w celu wyjaśnienia, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje, a następnie podjęcie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z zasadami określonymi wart. 151 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] 2019 r., znak: [...], ponownie, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. l.

W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że pełnomocnik skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia 25 lipca 2016 r., powołał się na treść sprawozdania z wywiadu środowiskowego, sporządzonego w dniu 8 sierpnia 2018 r. z H. S. Organ wskazał, że z treści sprawozdania wynika, że dziecko K. l. pomimo orzeczenia rozwodowego faktycznie zamieszkiwał z ojcem od wakacji 2006 r. do maja 2017 r. W tym czasie chłopiec utrzymywał kontakty z matką. O treści sprawozdania skarżący dowiedział się od pełnomocnika w kancelarii w dniu 28 stycznia 2019 r., tj. w dniu kiedy wnioskodawca odebrał kserokopie akt sprawy oraz oryginał postanowienia z dnia 23 października 2018 r, sygn. akt [...]. Wobec powyższego organ pierwszej instancji podniósł, że skoro dziecko K. l. rzeczywiście mieszkał z ojcem i był na jego utrzymaniu w okresie od wakacji 2006 r. do maja 2017 r., to skarżący wiedział i miał świadomość o tym fakcie w momencie składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w dniu 26 kwietnia 2016 r., jak również w momencie wydawania decyzji nr [...] z dnia [...] 2016 r., a nie dowiedział się o tym dopiero w kancelarii pełnomocnika z wywiadu środowiskowego kuratora. Fakt zamieszkiwania dziecka wraz ze skarżącym był już znany od 2006 r. W związku z tym uznano, że skarżący, domagając się wznowienia postępowania, nie zachował miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., ponieważ wniosek został złożony w dniu 28 lutego 2019 r., a dziecko zamieszkiwało z nim w okresie od wakacji 2006 r. do maja 2017 r. Strona miała więc świadomość i wiedzę co do tego faktu od co najmniej kilku lat.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik złożyła zażalenie, w którym jak poprzednio zarzuciła organowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie dyspozycji powołanego przepisu oraz uznanie, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały wskazane przesłanki wznowieniowe, podczas gdy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące już w dniu wydania decyzji a nieznane organowi, który wydał decyzję. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię oraz błędne uznanie, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu od dnia w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, podczas gdy termin ten zachował. W dalszej kolejności zażalenia zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 16, art. 4 i art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez błędną wykładnię w zakresie uznania, że istnienie prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania czy pobytu dziecka przesądza ustalenie do czyjej rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy należy zaliczyć dziecko K. l. Ponadto naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli skutkujący wydaniem zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik, poza obszernie opisanymi kwestiami związanymi z merytorycznym rozpatrzeniem sprawy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją wydaną przez Prezydenta Miasta w dniu [...] 2016 r nr [...] z dnia,, wywiodła, że skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w dniu 28 lutego 2019 r. z zachowaniem jednomiesięcznego terminu.

Opisanym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że stosownie do brzmienia art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

1) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

2) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

2) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

3) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

3) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

4) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

W myśl art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Ponadto stosownie do art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2 art. 149 k.p.a.). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3 art. 149 k.p.a.). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4 art. 149 k.p.a.).

Zdaniem SKO zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Kolegium wyjaśniło, że w postępowaniu wznowieniowym w pierwszej fazie organ bada, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 k.p.a. Stwierdzenie nieprzywołania kodeksowych przesłanek wznowienia postępowania lub złożenia wniosku po terminie stanowi wystarczającą podstawę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, bez potrzeby badania innych okoliczności. Odmowa wznowienia postępowania może być uzasadniona tym, że strona żąda wznowienia postępowania z innej przyczyny niż wymieniona w Kodeksie postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1991 r., sygn. akt IV SA 487/91, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt II SA 1604/99), jak również tym, że z twierdzeń strony można w oczywisty sposób wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią dotychczasowej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1652/95). Oznacza to, że nie można odmówić wznowienia postępowania, jeżeli żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę w ustawowym terminie i jeżeli została wskazana ustawowa podstawa wznowienia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 1996 r., sygn. akt SA/Ka 2966/95, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 2397/98, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1532/97). Istnienie podstaw do wznowienia postępowania może być przedmiotem postępowania wyjaśniającego, prowadzonego dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 1987 r., sygn. akt l SA 1326/86, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1998 r., sygn. akt l SA/Lu 78/97, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 1999 r., sygn. akt II SA 113/99). W przypadku pojawienia się wątpliwości co do istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę konieczne jest wydanie postanowienia o wznowieniu w celu wyjaśnienia, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 1997 r., sygn. akt SA/Rz 606/96).

Oznacza to, że organ administracji nie może odmówić wznowienia postępowania, powołując się na niezasadność przytoczonych w żądaniu podstaw do wznowienia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1991 r., sygn. akt IV SA 487/91, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1998 r., sygn. akt II SA 122/98, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt l SA 1606/97 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 1999 r., sygn. akt l SA 1611/98). Druga faza postępowania wznowieniowego następuje po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Dopiero wówczas organ administracji bada, czy rzeczywiście w sprawie wskazana przez stronę przyczyna wznowienia postępowania. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Tylko w przypadku ujawnienia, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek wznowieniowych bądź nie został zachowany termin jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a., organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 151 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której: odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Organ pierwszej instancji wydając kwestionowane postanowienie uznał że wnioskodawca nie zachował miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Zdaniem SKO rację ma organ pierwszej instancji uznając, że w sprawie nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że wywiad środowiskowy, sporządzony w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym o sygn. akt [...] nie jest nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji, nieznanym organowi, który wydał decyzję, gdyż został sporządzony w dniu 8 sierpnia 2018 r, a zatem po wydaniu ostatecznej decyzji. W tej sytuacji nową okolicznością może być jedynie fakt rzeczywistego zamieszkiwania przez syna K. l. z ojcem w czasie wydawania przedmiotowej decyzji. Jednakże w tym przypadku nie sposób uznać za uzasadnione wywody, że dopiero w dniu 28 lutego 2019 r. skarżący dowiedział się o tej okoliczności, skoro syn faktycznie w tym okresie z nim zamieszkiwał. Kolegium, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego podkreśliło, że podstawą wznowienia mogą być okoliczności faktyczne lub dowody, a nie ocena prawna ich znaczenia dla rozstrzygnięcia. Termin jednego miesiąca biegnie, bowiem od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona prawidłowo oceniła znaczenie dowodu lub faktu. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2002 r., sygn. akt V SA 1460/0, świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu, jako podstawy wznowienia postępowania - nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1444/16).

A zatem termin jednego miesiąca biegnie od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym prawidłowo ocenił znaczenie dowodu lub faktu.

Z powyższych względów zaskarżone postanowienie organu l instancji należało więc zdaniem Kolegium utrzymać w mocy.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika podniósł zarzuty naruszenia:

1) przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie dyspozycji powołanego przepisu oraz niesłuszne uznanie, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały wskazane przesłanki wznowieniowe, podczas gdy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące już w dniu wydania decyzji a nie znane organowi, który wydał decyzję;

- art. 148 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię oraz błędne uznanie, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu od dnia w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, podczas gdy skarżący termin ten zachował;

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a to:

- art 2 pkt. 16, art. 4 i art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. póz. 195 ze zm.) poprzez błędną wykładnię w zakresie uznania, iż istnienie prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania czy pobytu dziecka przesądza ustalenie do czyjej rodziny w rozumieniu art 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci należy zaliczyć dziecko K. I., podczas gdy zważywszy na założony przez ustawodawcę cel jaki spełniać ma świadczenie wychowawcze nie może decydować jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego a zatem nie może determinować oceny tej okoliczności ukształtowana w tym aspekcie sytuacja dziecka w orzeczeniu rozwodowym, bowiem istotne pozostaje faktyczne wspólne zamieszkiwanie z rodzicem lub opiekunem faktycznym bądź prawnym i pozostawanie na jego utrzymaniu;

3) innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli skutkującym wydaniem zaskarżonego postanowienia.

Pełnomocnik skarżącego wniosła więc, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.) o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a na podstawie art. 135 P.p.s.a. o uchylenie w całości postanowienia organu pierwszej instancji oraz na podstawie art. 200 i 205 P.p.s.a. o zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszym postępowaniu sądowej kontroli zostały poddane postanowienia organów obydwu instancji o odmowie wznowienia postepowania, zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] 2016 r.

Wskazać należy, że w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie uruchamia się postępowanie wstępne w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. W tej fazie organ, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 999/16, LEX nr 2446963, może się wypowiadać jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw. "Wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia".

Trafnie więc wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że organ administracji, właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada zatem wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Tylko w przypadku stwierdzenia, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie został zachowany termin przewidziany w art. 148 do jego złożenia – organ administracji powinien, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie organy obydwu instancji w ponownym rozpatrzeniu sprawy uznały, że skarżący wniósł podanie o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...] z uchybieniem terminu, przewidzianego na jego wniesienie w art. 148 k.p.a., co obligowało je do wydania postanowienia o odmowie wznowienia.

W niniejszym przypadku podstawę do wznowienia miały stanowić, zdaniem pełnomocnika skarżącego, "nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji oraz dowody mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a nieznane organowi, który wydał decyzję", a więc okoliczności stanowiących podstawę wznowienia, wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zasadnie podkreśla WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 423/19; LEX nr 2737818, że "Istotą postępowania wznowieniowego jest zbadanie, czy postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji, dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, a w wypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie - wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ze względu na szczególny charakter tego trybu postępowania, które zmierza do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, przyjmuje się że wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła".

W pełni zgodzić się należy ze stanowiskiem, że postępowanie wznowieniowe zmierza do weryfikacji decyzji ostatecznej. Wznowienie postepowania jest bowiem instytucją procesową stwarzającą możliwość prawą ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postepowanie w którym wydaną tą decyzję dotknięte było którąś z kwalifikowanych wadliwości, wyliczonych w art. 145 k.p.a. Postępowanie,to stanowi więc dopuszczalny wyłom w obowiązywaniu zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 k.p.a. W świetle tej zasady decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję, wydaną na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania.

Stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Rację mają zatem orzekające w niniejszej sprawie organy wznowieniowe, że w tym uregulowaniu wyraźnie wskazuje się na moment dowiedzenia się o okoliczności a nie na moment dowiedzenia się o tym, że owa okoliczność może stanowić podstawę wznowienia postępowania (o przysługującym prawie wznowienia). Takie rozumienie powyższego przepisu nie jest kwestionowane w orzecznictwie i doktrynie (por. np. wyroki NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 127/07 i z dnia 9 stycznia 2002 r., sygn. akt V SA 1460/01, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 279/10). Nie jest też istotna świadomość w zakresie prawnego znaczenia okoliczności faktycznej, jako podstawy wznowienia.

Wobec powyższego za prawidłowe należało uznać stanowisko organów obydwu instancji, wyrażone w kontrolowanych postanowieniach, że skarżący złożył podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu. Podzielić należy stanowisko organów, że wywiad środowiskowy, do którego odwołał się skarżący i jego pełnomocnik, sporządzony w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym o sygn. akt [...] nie jest nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji, nieznanym organowi, który wydał decyzję skoro, został sporządzony w dniu 8 sierpnia 2018 r, a więc po wydaniu ostatecznej decyzji. Istotnie w tej sytuacji nową okolicznością może być jedynie fakt rzeczywistego zamieszkiwania przez syna skarżącego z nim w czasie wydawania ostatecznej decyzji. Prawidłowa jest w tym względzie ocena organów, że skoro dziecko skarżącego rzeczywiście mieszkało z nim i było na jego utrzymaniu w okresie od wakacji 2006 r. do maja 2017 r., to skarżący wiedział i miał świadomość o tym fakcie już w momencie składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego - w dniu 26 kwietnia 2016 r. - jak i w momencie wydawania ostatecznej decyzji nr [...] w dniu 25 lipca 2016 r. W żaden sposób nie można uznać za trafnych i przekonywujących twierdzeń skarżącego i jego pełnomocnika, że dowiedział się o tym fakcie dopiero w kancelarii pełnomocnika z wywiadu środowiskowego kuratora. Bezsprzecznie fakt zamieszkiwania dziecka u ojca, i to od 2006 r. do maja 2017 r., raczej powinien być bezwzględnie ojcu znany.

Skoro skarżący o okoliczności wskazanej we wniosku, mającej stanowić podstawę wznowienia postępowania, dowiedział się w dniu 26 kwietnia 2016 r. to złożenie wniosku o wznowienie postępowania w dniu 28 lutego 2019 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.

W żaden sposób nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika skarżącego, zmierzającą do wykazania, że w przepisie art. 148 § 1 k.p.a. kładzie się nacisk na posiadanie przez stronę określonego stanu wiedzy o istnieniu przesłanki do wznowienia postępowania. W pełni podzielić więc należy stanowisko WSA w Białymstoku, wyrażone w przytaczanym już wyroku (z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 423/19; LEX nr 2737818), że "Taka wykładnia art. 148 § 1 k.p.a., w której termin wskazany w tym przepisie rozpoczynałby bieg od dnia uzyskania świadomości o prawnym znaczeniu okoliczności mogącej być podstawą wznowienia, w praktyce uniemożliwiałby ustalenie daty, od której biegłby ten termin i dawałby stronom możliwość manipulowania tym terminem, a to nie zasługuje na akceptację."

Właściwe w sprawie wznowienia postepowania organy nie uchybiły zatem, wbrew twierdzeniom skargi, postanowieniom art. 145 § 1 pkt 5 i 148 § 1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie. Nie naruszyły też art. oraz 149 § 3 k.p.a. i innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, bo jedyną kwestią do ustalenia, było zweryfikowanie zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Żadne inne okoliczności w sytuacji przywołania podstawy wznowieniowej, nie miały znaczenia. Skoro na tym etapie postępowania wznowieniowego wszelkie czynności i rozważania merytoryczne są niedopuszczalne, za całkowicie chybione należało uznać podniesione zarzuty naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego.

Skarga nie mogła więc w żaden sposób wywrzeć zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł, jak sentencji wyroku.