Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 980/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 27  ust. 2 art. 33
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na 2010 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Agencji"), jako organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. (dalej: "Agencji") z dnia [...] nr [...] o przyznaniu B.L. na 2010 r. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości w kwocie [...] zł.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy wskazał, że w dniu 12 maja 2010 r. wpłynął do Agencji wniosek B.K. o przyznanie płatności na 2010 r. z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. W deklaracji B.K. zawnioskowała o przyznanie płatności na realizację pakietu S02 - rolnictwo ekologiczne - do 6 działek o łącznej powierzchni 18,49 ha oraz o przyznanie płatności w podwyższonej wysokości z tytułu realizacji pakietu na obszarze NATURA 2000. W dniu 25 listopada 2010 r. w gospodarstwie rolnym B.K. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni gospodarstwa. Weryfikacji poddano zadeklarowane we wniosku działki rolne o identyfikatorach A, B, C, D, E i G, posiadaną przez producentkę dokumentację rolnośrodowiskową oraz okoliczności wypełniania zasad Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej. W wyniku tej kontroli ustalono, że na działce o symbolu A zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, i że nie jest utrzymywana minimalna obsada drzew i krzewów (orzecha włoskiego); na działce o symbolu B, że jest niespójna (zadeklarowano kilka, niesąsiadujących ze sobą działek rolnych, jako jedną działkę rolną, na których prowadzona jest jedna uprawa); na działce o symbolu C, że zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej; na działce o symbolu E stwierdzono nieusunięcie lub niezłożenie w stogi ściętej biomasy w odpowiednim terminie. Dodatkowo, w trakcie kontroli, w związku z weryfikacją wypełniania zasad Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej, inspektorzy terenowi zastosowali kod nieprawidłowości GR 39, oznaczający, iż gospodarstwo rolne nie jest wyposażone w urządzenia do gromadzenia odpadów bytowych lub na terenie gospodarstwa rolnego nie jest utrzymywana czystość i porządek.

W dniu 3 grudnia 2010 r. producentka złożyła odwołanie od wyników kontroli, dołączając rachunek za zakup 350 sztuk sadzonek orzecha włoskiego, zaświadczenie Zakładu Gospodarki Komunalnej dotyczące zawartej umowy na wywóz śmieci oraz opracowany dla gospodarstwa plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007-2012; przedłożyła także pismo w sprawie stwierdzonych szkód w uprawie (protokół nr 29/2010 z oględzin i oszacowania szkód sporządzony przez łowczego z K.).

Dalej , wskazano w uzasadnieniu ww. decyzji, że decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji przyznał producentce pomoc za realizację pakietu S02 - Rolnictwo ekologiczne, w wariantach:

- S02a02 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na obszarze Natura 2000 w kwocie [...],

- S02b02 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na obszarze Natura 2000 w kwocie [...]zł oraz

- S02d02 - Uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) na obszarze Natura 2000 w kwocie [...] zł.

Rozpoznając odwołanie od tej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji uchylił ją i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że uwzględnił fakt dostarczenia przez producentkę planu działalności rolnośrodowiskowej i zaświadczenia Zakładu Gospodarki Komunalnej, potwierdzającego fakt zawarcia umowy na wywóz odpadów i bieżącego regulowania opłat z tego tytułu. W zakresie płatności za wariant S02d02, organ odwoławczy wskazał na wątpliwości co do sposobu obliczenia powierzchni przyjętej do naliczenia, z uwagi na brak przytoczenia przepisu prawa, na podstawie którego organ przyjął powierzchnię 1,2839 ha do obliczenia płatności na gruntach położonych na obszarze Natura 2000.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji ww. decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał B.K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za realizację pakietu S02 - Rolnictwo ekologiczne w wariantach:

- S02a02 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w kwocie [...] zł;

- S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) w kwocie [...] zł;

- S02d02 - uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) w kwocie [...] zł.

Przy omawianych płatnościach organ zawarł tabelaryczne dane służące do wyliczeń oraz tabelę znaczenia kodów nieprawidłowości, w tym ich opis.

Podsumowując wyniki przeprowadzonej kontroli, organ podał, iż ostatecznie na wielkość obszaru przyjętego do naliczenia wpływ miały nieprawidłowości ustalone w kontroli na miejscu, tj., że na działce rolnej o symbolu E w odpowiednim terminie nie usunięto bądź nie złożono w stogi ściętej biomasy, zaś na działce symbolu A, iż stwierdzono brak minimalnej obsady drzew orzecha włoskiego. Organ wskazał, że łącznie kwota wynikająca z uwzględnienia powierzchni stwierdzonej i potwierdzonej wyniosła [...] zł. Kwota zmniejszeń wynikająca z przeprowadzonych kontroli wyniosła natomiast [...] zł. Opisując szczegółowo stan faktyczny sprawy organ wykazał i przywołał podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, cytując brzmienie przywołanych przepisów, mających zastosowanie w tej materii. Podkreślił, że na podstawie § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), jeżeli zostanie stwierdzone nieusunięcie lub niezłożenie w stogi ściętej biomasy w odpowiednim terminie, to wysokość zmniejszenia płatności wynosi 20 %. Natomiast, w przypadku stwierdzenia nieutrzymania minimalnej obsady drzew i krzewów, wysokość zmniejszenia płatności wynosi 100 %.

Następnie, organ ten - powołując się na przepis art. 57 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1237/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316/65) - odnośnie do działki oznaczonej symbolem C wskazał, że przy wyliczeniu powierzchni uprawnionej do płatności uwzględniony został jedynie ten obszar, który został zadeklarowany we wniosku, pomimo, że w trakcie kontroli stwierdzono obszar większy.

Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji, B.K. zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Podniosła, że do chwili obecnej nie dokonano rekontroli pomimo, że we wcześniejszych pismach odwoławczych wnioskowała o jej przeprowadzenie. Uznała, że w toku postępowania nie uwzględniono przedłożonych przez nią dowodów w postaci mapy ewidencyjnej działki o numerze [...] z dnia 2 kwietnia 2011 r.

W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji - wskazaną na wstępie decyzją - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W obszernym uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania przed organem I instancji, przywołując in extenso treść przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz wskazał, że warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych uregulowano w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Jednocześnie organ zauważył, iż prowadząc postępowanie w przedmiocie płatności, organ ma możliwość weryfikacji deklaracji producentów zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym także przeprowadzenie kontroli na miejscu, która to najpełniej jest w stanie oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Podał, iż podstawowym zadaniem przeprowadzonej kontroli na miejscu jest ustalenie, czy dane zawarte we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym oraz stwierdzenie, czy na całym obszarze są przestrzegane wymagania. Organ wskazał także, że 25 listopada 2010 r. u producentki przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni gospodarstwa, z której następnie sporządzony został raport. W wyniku kontroli stwierdzono, że na działce A nie jest utrzymywana minimalna obsada drzew, co skutkowało nadaniem jej kodu nieprawidłowości E 10. W toku kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili bowiem, że w związku ze stwierdzoną łączną liczbą sadzonek orzecha na poziomie 302 sztuk na obszarze 10,51 ha, istniejąca w dniu kontroli obsada orzecha włoskiego na działce A wynosi 29 szt./ 1 ha, co w sposób istotny wpłynęło na poziom przyznanej płatności za wariant S02d02 - uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności), co do której producentka zgłosiła do płatności łączny obszar 12,83 ha, a płatność uzyskała do obszaru 0,60 ha. Organ podniósł również, że dokonano pomiaru powierzchni działki, a tolerancja pomiaru została określona przy uwzględnieniu 1,25 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, przy czym jej maksymalna wartość nie przekroczyła bezwzględnej wartości 1 ha. Organ wyjaśnił, iż podczas kontroli zgłoszonych we wniosku gruntów wykorzystano urządzenia pomiarowe typu GPS, przy pomocy których inspektorzy terenowi określili wszelkie konieczne dane odnośnie do powierzchni działki, w tym: powierzchnię zmierzoną działki, jej obwód i szerokość strefy buforowej, mające wpływ na przyjętą tolerancję pomiaru, co oznacza, iż ostatecznie stwierdzona powierzchnia działki uwzględniała tolerancję pomiaru dla zmierzonych w kontroli obszarów (wyniki przeprowadzonej kontroli na działce A dokumentują fotografie od numerów 0439 do 0447). Stwierdzona obsada orzecha w łącznej liczbie 302 sztuk, w przeliczeniu na 1 ha wyniosła 29 sztuk (302 szt.: 10,51 ha = 29 szt.). Zatem, według organu, pomimo przyjęcia do obliczenia obsady obszaru pomniejszonego o powierzchnię wolną od sadzonek orzecha włoskiego, nie uzyskano także wyniku kwalifikującego zadeklarowany obszar do przyznania płatności za realizację wariantu S02d02, gdyż - stosownie do przepisu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 31, poz. 158) - minimalna obsada drzew orzecha włoskiego winna wynosić 75 sztuk/ 1 ha powierzchni; w przypadku natomiast nieutrzymywania w 2009 r. minimalnej obsady i ewentualnego jej uzupełnienia w terminie do 15 listopada 2009 r. materiałem ekologicznym spełniającym określone wymagania, ustawodawca przewidział przyznanie pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pełnej wysokości. W analizowanej sprawie, sytuacja taka nie miała jednak miejsca, gdyż obsadę drzewek orzecha włoskiego ustalono podczas inspekcji terenowej przeprowadzonej w dniu 25 listopada 2010 r. Organ wyjaśnił, że wziął pod uwagę zakup przez producentkę sadzonek materiału nasadzeniowego orzecha włoskiego w liczbie 350 sztuk, potwierdzony dowodem zakupu w postaci rachunku nr 3/2010 z dnia 10 kwietnia 2010 r., jednak - zakładając, że na plantacji orzecha włoskiego na działce rolnej A na obszarze 12,23 ha producentka dokonała sadzenia 75 sztuk orzecha włoskiego na 1 ha powierzchni, to - według wyliczeń organu, łączna liczba sadzonek wynieść powinna około 917 sztuk (12,23 ha x 75 sztuk = 917 sztuk/1 ha). Organ wyjaśnił, że nie podważa twierdzeń producentki dotyczących uzupełnienia ubytków sadzonkami zakupionymi w kwietnia 2010 r., ale uznaje że nie przyniosły oczekiwanego skutku. Uznając wyniki kontroli na miejscu za obowiązujące, organ stwierdził, że należało odmówić przyznania płatności za realizację wariantu S02d02 na działce rolnej A.

Odnosząc się dalej do zarzutów dotyczących braku rekontroli w gospodarstwie rolnym poprzez nieuwzględnie mapy sporządzonej przez geodetę wraz z wypisem rejestrów gruntów, organ ten wyjaśnił, że analiza zapisów protokołu z kontroli, zgromadzonego materiału zdjęciowego, protokołu z kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą prowadzi do wniosku, iż producentka dopuściła się zaniedbań w postaci niedokonania stosownych nasadzeń, nieusunięcia bądź niezłożenia w stogi ściętej biomasy we właściwym terminie. Organ wyjasnił, że dane z ewidencji gruntów i budynków są wykorzystywane jedynie w zakresie identyfikacji i lokalizacji przestrzennej działki rolnej oraz powierzchni całkowitej działki ewidencyjnej z urzędowego rejestru, dlatego też nie można w sensie prawnym utożsamiać pojęcia działki ewidencyjnej z pojęciem działki rolnej zdefiniowanym dla potrzeb problematyki dopłat w rozumieniu art. 7 ust. 1 Rozporządzenia 1122/2009 i, że Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w D. nie jest wyspecjalizowanym organem kontroli, o którym mowa w art. 48 ust. 2 tego Rozporządzenia. W związku z tym, oświadczenia składane przez ten podmiot nie mogą w sposób skuteczny podważać powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli na miejscu.

W związku z zarzutem poniesienia szkód powstałych w uprawie orzecha włoskiego, odnosząc się do przedstawionego przez producentkę jako dowód w sprawie protokołu oględzin i oszacowania szkód, sporządzonego przez łowczego z K., organ podniósł, że producentka powinna złożyć do biura powiatowego Agencji pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 10 dni od daty ustania tych okoliczności oraz dołączyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, czego nie uczyniła. Obowiązek taki wynika z przepisu art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Przepis ten wymienia kategorie siły wyższej, tj.: śmierć rolnika; długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania; klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt; choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich. Organ wywiódł także, że skoro Polska jako Państwo Członkowskie Unii nie skorzystała z możliwości ustalenia w akcie prawa rangi rozporządzenia innych przypadków siły wyższej, to obowiązującym katalogiem jest tylko ten, wymieniony w art. 39 Rozporządzenia nr 817/2004. W tych okolicznościach, szkoda powstała w uprawie orzecha włoskiego, spowodowana przez zwierzynę leśną, nie jest okolicznością, która upoważniłaby Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji do przyznania płatności rolnośrodwiskowej w ramach realizacji wariantu SO2d02 - Uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) na obszarze Natura 2000, gdyż nie można uznać, że powstała na skutek działania siły wyższej.

Konkludując, organ ten stwierdził, że wskazane nieprawidłowości wpłynęły na wysokość przyznanej płatności.

B.K., nie zgadzając się z ww. decyzją ostateczną, wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, żądając uchylenia decyzji organów obu instancji, a także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

art. 6 i art. 107 § 1 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na przepisach rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, które z dniem 1 stycznia 2007 r. zostało uchylone przepisami Rozporządzenia Komisji (EWE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UEL.2006.368.15) i brak wskazania przepisu uzasadniającego stosowanie uchylonego rozporządzenia w niniejszym postępowaniu;

art. art.: 7, 8, 9, 10, 75, 77 i 78 K.p.a. poprzez przeprowadzenie kontroli terenowej w sytuacji, gdy skarżąca była przewlekle chora i nie mogła uczestniczyć w czynnościach terenowych; wskazanie w protokole z kontroli, że skarżąca obecna była przy czynnościach, gdy tymczasem była obecna jedynie na początku kontroli, a małżonek skarżącej był obecny wyłącznie w chwili sporządzenia samego protokołu; poprzez pobieżne przeprowadzenie kontroli, bez dodatkowego zliczenia sadzonek orzecha na terenie uprawnym (zliczenie palików umiejscowionych obok sadzonek), a ponadto w okresie uniemożliwiającym jej właściwe przeprowadzenie z uwagi na leżącą pokrywę śnieżną i zamarznięta wodę; zaniechanie przeprowadzania postępowania dowodowego, celem weryfikacji ustaleń kontrolnych i twierdzeń skarżącej, tym bardziej że dokonywane w okresie poprzednich 3 lat czynności kontrolne nie wskazywały żadnych uchybień co do sposobu prowadzenia upraw, wielkości areału przeznaczonego pod uprawy, jak i rodzaju uprawianej rośliny; niezapewnienie skarżącej prawa do wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz złożenia wyjaśnień przez wydaniem decyzji administracyjnej, wskutek czego nie zapewniono jej czynnego uczestnictwa w jakimkolwiek stadium postępowania;

naruszenie art. 68 K.p.a. poprzez zaakceptowanie przez organy obu instancji protokołu z kontroli sporządzonego przez osoby działające na polecenie Agencji, nieodzwierciedlającego przebiegu czynności kontroli, a wręcz wprowadzającego w błąd, co do sposobu jej przeprowadzenia;

art. 26 i art. 27 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 stycznia 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1237/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316/65) poprzez przeprowadzenie kontroli na miejscu w sposób uniemożliwiający skuteczne sprawdzenie zgodności uprawy z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzegania istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności, albowiem kontrolę przeprowadzono w okresie zimowym (powegetacyjnym), późna porą, przy słabej widoczności, w niekorzystnych warunkach atmosferycznych; zaniechanie prawidłowego zawiadomienia skarżącej o planowanej kontroli, co uczyniono w dniu poprzedzającym wizytę kontrolerów ok. godz. 20:00, wskutek czego uniemożliwiono skarżącej wcześniejsze poinformowanie organu I instancji o jej przewlekłej chorobie, a nadto uniemożliwiono jej zapewnienie obecności w trakcie kontroli osoby zaznajomionej z gospodarstwem skarżącej, w tym z rozmieszczeniem uprawy orzecha.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała wszystkie ustalenia kontroli na miejscu zarówno co do powierzchni działek, jak i deklarowanej uprawy roślinnej. Skarżąca powołała się na wcześniejsze dowody przedstawione w toku postępowania administracyjnego celem wykazania, że dochowała wymagań minimalnych nasadzeń orzecha włoskiego, a ubytki stwierdzone przez organ były wynikiem działania siły wyższej. W konkluzji skargi skarżąca zakwestionowała materiał fotograficzny sporządzony przez organ, uznając, że obrazuje on tylko cześć powierzchni zadeklarowanych działek.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w sprawie jest przyznanie skarżącej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2010 r. w pomniejszonej wysokości w wyniku ustalenia przez organy Agencji, że powierzchnia zadeklarowanej przez skarżą działki rolnej oznaczona symbolem A (w ramach pakietu S02d02) jest mniejsza i, że stwierdzona na niej powierzchnia upraw nie spełnia minimalnej obsady drzew i krzewów. Ponadto, kwestią sporną jest nieusunięcie lub niezłożenie w stogi ściętej biomasy, w odpowiednim terminie na działce oznaczonej symbolem E.

Także, według skarżącej, organy Agencji wyciągnęły błędne i niekorzystne dla niej wnioski z (nieprawidłowego) pomiaru działki rolnej, przeprowadzonego podczas (wadliwych) czynności kontrolnych w terenie, co doprowadziło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów normujących postępowanie przed organami administracji, tj.: art. 7, art. 77, art. 107 § 1 K.p.a., a także art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), Agencja przeprowadza kontrole udzielenia i wykorzystania pomocy w zakresie zgodności z prawem i ustaleniami planu zgodnie z przyjętym planem kontroli. Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzenie kontroli, o których mowa w ust. 1, innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (art. 7 ust. 1a tej ustawy). Czynności kontrolne wykonywane są przez osoby, które powinny okazać imienne upoważnienie do kontroli (art. ust. 2). Natomiast, zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni (art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009).

Ponadto, jak wynika to z przepisów 27 ust. 2 i art. 33 ww. rozporządzenia Komisji, kontrole rolnośrodowiskowe mogą być połączone z kontrolami odnośnie do kryteriów kwalifikowalności powierzchni i mogą być przeprowadzane w tym samym czasie oraz wykonywane przy wykorzystaniu metod telelekcji i technik globalnego systemu nawigacji satelitarnej, co oznacza, że obecność przy nich producenta (co do kwalifikowalności powierzchni) nie jest obowiązkowa. Z każdej kontroli na miejscu sporządza organ sprawozdanie (raport), które rolnik może podpisać, w celu potwierdzenia swej obecności przy kontroli oraz dodać do niego swoje uwagi. W przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik, otrzymuje kopię sprawozdania z kontroli (art. 32 ust. 2 powołanego rozporządzenia).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca w dniu 24 listopada 2010 r. została telefonicznie powiadomiona przez organ o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Jak wynika z zapisów raportu, skarżąca uczestniczyła osobiście przy wizytacji terenowej działek, choć tylko na początku, bowiem: "spieszyła się na sesje Rady Miejskiej", a później zastąpił ją mąż K.K., który posiadał pełnomocnictwo do jej zastępowania, dołączone do akt administracyjnych. Wobec tego, zarzut skargi, iż czynności kontrolne zostały przeprowadzone pod jej nieobecność należało ocenić jako nieuprawniony. Jak wskazano powyżej, Agencja nie ma obowiązku powiadamiania rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli ze znacznym wyprzedzeniem, a nawet czynności te mogą być przeprowadzone pod nieobecność rolnika co do kwalifikowalności powierzchni, a te czynności skarżąca kwestionowała. Okoliczność zaś, czy strona nie brała udziału w całości czynności kontrolnych z powodu choroby, jak podaje, czy też jej udziału w czynnościach samorządu terytorialnego, jak widnieje w raporcie, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, czynności kontrolnych dokonali upoważnieni przez Agencję i wyszkoleni pracownicy wyposażeni w wyspecjalizowane urządzenia. Gdyby zaś, jak twierdzi skarżąca, warunki atmosferyczne uniemożliwiły czynności kontrolne, inspektorzy odstąpiliby od kontroli, skoro jednak przeprowadzono kontrolę i sporządzono zdjęcia, należy uznać, iż warunki atmosferyczne nie stały na przeszkodzie dokonania ustaleń w terenie, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, w tym w dokumentacji fotograficznej.

Odnośnie do zarzutu nieprzeprowadzenia przez organ na wniosek skarżącej ponownej kontroli działek przyjąć należało, że jest on także nieuprawniony, bowiem strona z takim wnioskiem nie występowała w toku postępowania administracyjnego, a nadto, aby kontrola została ponowiona, to uprzednio należałoby uznać, że pierwotna kontrola została wadliwie przeprowadzona, czego w sprawie nie stwierdzono.

Ponadto, wprawdzie skarżąca nie zgodziła się z wynikami kontroli, wnosząc w dniu 2 grudnia 2012 r. odwołanie od protokołu kontroli, dołączając jako dowód w sprawie plan rolnośrodowiskowy, rachunek na zakup sadzonek orzecha włoskiego i rachunek na wywóz śmieci, to w tych okolicznościach sprawy, należało przyjąć, że skarżącej zapewniono udział w sprawie i możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W tej sytuacji, zarzut naruszenia przepisów art. art.: 7, 8, 9, 10, 75, 77, 78 K.p.a., należało uznać za nieuzasadniony.

W kwestii powoływanych przez skarżącą danych z ewidencji gruntów i budynków, mających świadczyć o prawidłowym wypełnieniu wniosku w zakresie zadeklarowanej powierzchni do płatności, wskazać należy, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze. zm.) w § 3 ust. 1 pkt 1 wskazano, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne łąki lub pastwiska, a w przypadku pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady. Poza tym, należy dodać, iż zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10 poz. 76), do prowadzenia tej ewidencji wykorzystuje się w szczególności dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 5 ust. 2), ta natomiast - zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) - w odniesieniu do gruntów obejmuje informacje o ich położeniu, granicach, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz klas gleboznawczych, oznaczeniach księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, a także gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzoną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów. Przepis art. 3 ust. 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...) przewiduje, że działkę rolną stanowi działka w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1122/2009", o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Do celów niniejszej sprawy należało zatem zastosować definicję zawartą w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1122/2009, według której "działka rolna", to zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej. W świetle powyższej definicji, chodzi o rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest uprawa i płatności rolnośrodowiskowe przyznawane są do powierzchni upraw. Przepisy zaś art. 8 pkt 3 i 4 lit. a, b, c ww. ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...) stanowią, że ewidencja gospodarstw rolnych zawiera dane dotyczące powierzchni gospodarstwa rolnego z podaniem identyfikatora oraz powierzchni wchodzących w jego skład działek ewidencyjnych, na których położone są działki rolne (pkt 3) oraz dane umożliwiające identyfikację działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, dotyczące w szczególności powierzchni działek rolnych wskazanej w hektarach, lokalizacji działek rolnych z podaniem również działek ewidencyjnych, na których są one położone oraz sposobu użytkowania działek rolnych (pkt 4a, b, c). Stąd należy stwierdzić, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter pomocniczy, a ich celem jest określenie położenia działek rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz ich ilość na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Weryfikacja danych obszarowych działek rolnych wskazanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności nie następuje na podstawie danych zawartych w rejestrach i ewidencjach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu, a w szczególności fizycznej inspekcji działek co do rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007r., sygn. akt II GSK 259/07 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym, zaakcentować należy, że nie można utożsamiać pojęcia działki rolnej i działki ewidencyjnej. Te pierwsze mogą być zlokalizowane tylko na niektórych użytkach rolnych, przez co relacje pomiędzy działką rolną a działką ewidencyjną mogą się różnie kształtować. Działka rolna może, ale nie musi zajmować całej powierzchni działki ewidencyjnej, może też być położona na kilku graniczących ze sobą działkach ewidencyjnych, na jednej działce ewidencyjnej może także znajdować się kilka działek rolnych. Tym samym nie można pojęcia działki ewidencyjnej, bez względu na znajdujący się na niej rodzaj użytku rolnego, traktować jako równoznacznego z pojęciem działki rolnej. Powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza wyznacza maksymalną powierzchnię kwalifikowaną, do jakiej może zostać przyznana płatność do danej działki ewidencyjnej. Zatem, wypis z ewidencji gruntów stanowi dowód jedynie tego co zostało w nim urzędowo potwierdzone, czyli co do danych dotyczących działek ewidencyjnych, sposobu ich oznaczenia, rodzaju użytków gruntowych (art. 76 K.p.a.). Wbrew twierdzeniom skarżącej, ewidencja gruntów nie może stanowić przesądzającego dowodu co do danych dotyczących działek rolnych i ich powierzchni, albowiem tych danych ewidencja gruntów i budynków nie zawiera. Źródłem danych związanych z działkami rolnymi jest wniosek strony o przyznanie płatności. Określenie przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności powierzchni gruntów, zgodnie z aktualnymi danymi zawartymi w ewidencji gruntów, nie oznacza automatycznie, że wniosek został złożony poprawnie, a zawarte w nim dane pokrywają się z danymi faktycznymi dotyczącymi działek rolnych (por. glosa Elżbiety Kremer do wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. II GSK 295/07, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 1/2009). Jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych przez rolnika jest przeprowadzanie kontroli administracyjnej. Ma ona na celu także ustalenie granic i powierzchni działek, zweryfikowania zadeklarowanej grupy upraw oraz sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Podstawowym zadaniem kontroli na miejscu jest ustalenie, czy dane podane we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym oraz stwierdzenie, czy na całym obszarze są przestrzegane wymagania dobrej kultury rolnej. Zgodnie z art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Można wziąć pod uwagę całkowitą powierzchnię działki rolnej pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami przyjętymi w danym Państwie Członkowskim lub regionie. W innych przypadkach, brana jest pod uwagę powierzchnia faktycznie użytkowana. Warunki kwalifikujące działki rolne do pomocy weryfikuje się za pomocą wszelkich właściwych środków. W tym celu, w uzasadnionych przypadkach, wymagane są dodatkowe dowody. Wytyczne prawa wspólnotowego nie nakładają wprost obowiązku stosowania określonych metod pomiarowych, lecz jedynie zobowiązują do zastosowania metody, za pomocą której pomiary będą spełniały wymóg minimalnej jakości pomiaru, spełniającej wymogi techniczne obowiązujące na terenie Wspólnoty. Kwestie z tym związane zostały uregulowane w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów (...) określającej zasady tworzenia i prowadzenia, zakres oraz przeznaczenie krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. System składa się z m.in. systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS), o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE. L. 2009.30.16). Zgodnie z art. 17, system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000. Na podstawie art. 9a ust. 1 ustawy, system identyfikacji działek rolnych zawiera:

1) wektorowe granice oraz powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009;

2) identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Do prowadzenia systemu, o którym mowa w ust. 1, wykorzystuje się w szczególności:

1) ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

2) dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

3) dane z wniosków o przyznanie płatności;

4) wyniki kontroli na miejscu, o których mowa w rozporządzeniu nr 1122/2009 oraz rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 74, ze zm. - ust. 2 art. 9a). Ustalanie powierzchni działek metodą GPS jest zatem jedną z dopuszczalnych metod, za pomocą której organ może dokonać pomiaru działek, winien on w każdym przypadku rozważyć zastosowanie takiej techniki pomiarów, która zapewniałaby właściwą dokładność, zwłaszcza w sytuacji, gdyby wykonane pomiary odbiegały od danych urzędowych zawartych w ewidencji gruntów oraz powinien to jednoznacznie ustalić w ramach czynności kontrolnych. Artykuł 20 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 stanowi o obowiązku przeprowadzania przez państwa członkowskie kontroli administracyjnych w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy. W tym celu państwa członkowskie sporządzają próbę kontrolną zawierającą listę gospodarstw rolnych.

Z powyższego wynika, że organ, weryfikując wniosek skarżącej z punktu widzenia zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc rolnośrodowiskowa, dokonując pomiarów powierzchni ewidencyjno-gospodarczej, odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo (maksymalny kwalifikowany obszar) w ramach danej działki ewidencyjnej, mógł korzystać z technik globalnego systemu nawigacji satelitarnej (GPS). Takie działania w kontrolowanej sprawie zostały podjęte i na ich podstawie ustalono powierzchnię każdej z wnioskowanych do płatności działek rolnych.

Odnosząc się zatem do zarzutu dotyczącego wskazanych nieprawidłowości w dokonanych pomiarach działek rolnych, należy odnotować, iż w trakcie wykonywania kontroli urządzeniem GPS, mogą wystąpić odchylenia dokonanych za ich pomocą pomiarów, nie przekraczające 3 %, co koresponduje z dopuszczalną przez przepisy o dopłatach rolnych rozbieżnością pomiędzy danymi wykazanymi przez producenta rolnego, a tymi ustalonymi przez organ - art. 34 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Poza tym, powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru, przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne, a tolerancja pomiaru powinna uwzględniać strefę buforową okalającą obwód działki rolnej, zaś maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.

W tej sprawie, z analizy akt administracyjnych wynika, że określając powierzchnie działek rolnych organy uwzględniły strefę buforową okalającą obwód działek rolnych. Potwierdzeniem tego są informacje zawarte w wynikach kontroli działek rolnych (kolumna nr 15 i 16), zawartych w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni z 25 listopada 2010 r. Ponadto, o czym już była mowa, pomiary dokonywane przez organ w ramach kontroli mają na celu ustalenie warunków kwalifikalności do pomocy, w tym maksymalnej powierzchni kwalifikowanej, do jakiej może zostać przyznana płatność do danej działki ewidencyjnej, a nie powierzchni ewidencyjnej działki. Z raportu kontroli administracyjnej z dnia 25 listopada 2010 r. wynika, że maksymalną powierzchnię kwalifikowaną do płatności ustalono na podstawie raportu GPS. We wniosku o przyznanie ww. płatności rolnośrodowiskowej skarżąca zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 18,49 ha. Powyższa deklaracja wynikała z wiedzy, jaką skarżąca posiadała na temat uprawianego areału. Kontrola w sprawie przeprowadzona została przez wyspecjalizowany podmiot, a jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07 (LEX nr 469736), o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane tylko przez określone, wyspecjalizowane i bezstronne podmioty. Z tego też względu, dowodom z protokołu kontroli należy co do zasady przypisać przymiot wiarygodności. W konsekwencji, ustalenia stwierdzonych nieprawidłowości zasadnie organ dokonał w oparciu o: pomiary powierzchni metodą GPS, zdjęcia obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producentki oraz na podstawie czynności kontrolnych przeprowadzonych na miejscu w gospodarstwie skarżącej, z których sporządzono protokół zawierający wyniki pomiarów zmierzonych działek rolnych.

W tym stanie rzeczy chybiony jest zarzut skarżącej wskazujący na brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestiach podnoszonych w skardze.

Odnosząc się dalej do zarzutów skarżącej dotyczących niespełnienia wymogów minimalnego obsadzenia działki rolnej drzewami i krzewami, wskazać należy, że - na podstawie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 33, poz. 255) - producenci rolni w przypadku realizacji wariantu oznaczonego, zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia wymienionego w § 1, kodem S02d01 lub S02d02, są obowiązani uzupełnić obsadę drzew i krzewów materiałem ekologicznym spełniającym wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych i krzewów owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Według załącznika nr 9 do rozporządzenia z dnia 1 lutego 2007 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. Nr 29, poz. 189), elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski powinien spełniać trzy minimalne wymagania jakościowe dla drzewek owocowych: wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej; średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania, jak też powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku. Wedle tego uregulowania, sam fakt występowania sadzonek nie przesądza o spełnieniu warunków ubiegania się o płatności rolnośrodowiskowe. Muszą one spełniać wymienione powyżej wymagania.

Skarżąca na rozprawie oświadczyła, że ww. przepisy nie były jej znane. Rachunek przedstawiony przez nią, dotyczący zakupu 350 sadzonek w kwietniu 2010 r., wysokość sadzonek określał pomiędzy 50-80 cm. Zatem, gdyby sadzonki orzecha (co najmniej 350 dosadzonych) na działkach skarżącej miały odpowiednią wysokość, byłyby widoczne, pomimo zaśnieżenia pól. Tym samym, ustalenia kontroli odnośnie do liczby sadzonek przypadającej na 1 hektar należało uznać za prawidłowe.

Ponadto, skarżąca podała, że sadzonki były zjadane przez dziką zwierzynę i miało to wpływ na ich wysokość, na którą to okoliczność złożyła protokół szkód sporządzony przez K. Według składu orzekającego w sprawie, rolnik winien dbać o właściwe zabezpieczenie uprawy, by uniknąć szkody (np. ogrodzić sad). Ponadto, jak wyjaśnił to organ odwoławczy, zaistniałe szkody powinno być zgłaszane Agencji w odpowiednim terminie, gdyż okoliczność ta ma decydujący wpływ na przyznanie płatności. Wobec tego wskazać należy, że obowiązujące rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 w art. 75 ust. 1 przewiduje, że jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto, właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość (ust. 2). Z kolei, zgodnie z art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, za działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych uznane zostały przypadki takie jak: śmierć rolnika; długookresowa niezdolność rolnika do pracy; poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich; choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt. Wobec tego, słusznie organ odwoławczy uznał, że skoro powołane przepisy nie zaliczają uszkodzenia materiału siewnego przez dzikie zwierzęta do działania siły wyższej czy okoliczności nadzwyczajnych, to brak było podstaw do uwzględnienia protokołu z oględzin i oszacowania szkód sporządzony przez łowczego z K. i na tej podstawie przyjęcie, że stwierdzone w wyniku kontroli ubytki sadzonek orzecha włoskiego nie pozbawiają skarżącej prawa do przyznania płatności w pomniejszonej wysokości.

Należy wskazać ponownie, że skarżąca domagała się uznania szkód wyrządzonych przez dziką zwierzynę na jej działce rolnej oznaczonej symbolem A, na której organ nie stwierdził uprawy orzecha włoskiego w minimalnej normie, o czym wspomniano powyżej. Jak podał organ, stwierdzona obsada orzecha w łącznej liczbie 302 sztuk, w przeliczeniu na 1 ha wyniosła 29 sztuk (302 szt.: 10,51 ha = 29 szt.). Powyższe wyliczenie wykazało, że pomimo przyjęcia do obliczenia obsady obszaru pomniejszonego o powierzchnię wolną od sadzonek orzecha włoskiego, nie uzyskano także wyniku kwalifikującego zadeklarowany obszar do przyznania płatności za realizację wariantu S02d02, stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, gdyż minimalna obsada drzew orzecha włoskiego winna wynosić 75 sztuk/ 1 ha powierzchni. Zatem, skarżąca była zobowiązana do uzupełniania obsady drzew do wymaganej wielkości, czego nie uczyniła, co wynika z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 25 listopada 2010 r. Słuszne są również założenia organu, który wykazał, że uwzględniając nawet zakup przez producentkę sadzonek materiału nasadzeniowego orzecha włoskiego w liczbie 350 sztuk (który to zakup i prace nie zostały odzwierciedlone w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej), potwierdzony dowodem zakupu w postaci rachunku nr 3/2010 z dnia 10 kwietnia 2010 r., to na obszarze 12,23 ha łączna liczba sadzonek powinna wynieść około 917 sztuk (12,23 ha x 75 sztuk = 917 sztuk/1 ha).

Dodać należy, że obowiązująca w dacie kontroli ustawa o rolnictwie ekologicznym z dnia 25 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 116, poz. 975) w art. 12 ust. 4 statuuje zasadę, że w przypadku rolnictwa ekologicznego, skarżąca powinna ubiegać się o wydanie przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa decyzji, co do wydania, zmiany, lub cofnięcia pozwolenie na zastosowanie w rolnictwie ekologicznym produktów wymienionych w art. 1 ust. 2 lit. d rozporządzenia Nr 834/2007, niespełniających wymagań określonych w przepisach dotyczących rolnictwa ekologicznego. Skoro skarżąca nie występowała o wydanie takiej decyzji, potwierdza to tylko stanowisko organu, że poczynione przez skarżącą nasadzenia nie mogły być uznane za kwalifikowany materiał nasadzeniowy orzecha włoskiego.

W kwestii nieusunięcia przez skarżącą w terminie biomasy, należy wskazać, że niewłaściwy stan techniczny działki oznaczonej symbolem E został udokumentowany w protokole z adnotacją, że producentka nie usunęła biomasy w terminie 2 tygodni po koszeniu, które jak zadeklarowała miało miejsce w dniu 9 czerwca 2010 r., a pokoszenie w dniu 13 lipca 2010 r. Niedochowanie zatem wskazanego wymogu skutkowało tym, że - na podstawie § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich - płatność rolnośrodowiskowa podlegała zmniejszeniu o wysokości określonej w załączniku nr 5 do rozporządzenia, tj. o 20 %. Przepis ten został dodany przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, którym przyjęto, że wariant SO2b01 i SO2b02 przewiduje koszenie w terminie do dnia 31 lipca lub wypasanie w sezonie wegetacyjnym oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn uzasadniających nieprzestrzeganie tego wymogu (§ 1 pkt 1 lit. a). Podzielić zatem należało stanowisko organów, że zastosowane pomniejszenie miało uzasadnione podstawy prawne.

Sąd przyjął, iż ustalenia kontroli na działkach skarżącej były prawidłowe. Sąd zaaprobował stanowisko organu, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, co do sposobu wyliczenia płatności na rok 2010 oraz sankcji. Organ wskazał właściwe przepisy i prawidłowo je zastosował.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, które z dniem 1 stycznia 2007 r. zostało uchylone przepisami rozporządzenia Komisji (EWE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UEL.2006.368.15) i brak wskazania przepisu uzasadniającego stosowanie uchylonego rozporządzenia w niniejszym postępowaniu, należy wyjaśnić, co podniósł w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, że rozporządzenie to ma nadal zastosowanie do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 – art. 64.

Sąd oddalił - na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - wnioski o przeprowadzenie dowodów, opisanych szczegółowo w protokole rozprawy z dnia 14 marca 2012 r. Dokumenty wystawione przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji nie miały związku ze sprawą, bowiem były wystawione do innych celów przez odrębny organ, niezależny od Agencji. Protokoły Agencji dotyczące innych lat nie miały związku ze sprawą, bowiem dotyczyły innego okresu niż objęty decyzją. Kserokopie pism i decyzji administracyjnych zostały włączone uprzednio przez organ do akt administracyjnych. Kserokopia odbioru biomasy i aktu notarialnego dotyczącego poddania się egzekucji nie miały związku ze sprawą. Również zdjęcia działek rolnych wykonane w 2011 r. nie miały związku ze sprawą, gdyż dotyczyły innego okresu, zaś oświadczenia wymienionych z imienia i nazwiska osób, po pierwsze - dotyczą kontroli za 2011 r., a nie za 2010 r. (oświadczenie K.K.), po drugie - pozostają bez związku ze sprawą (opinia o stażu K.K.), a po trzecie - dopuszczenie ich jako dowodów w sprawie stanowiłoby o obejściu zakazu przesłuchiwania świadków w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami - skargę oddalił.