Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 409/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 232
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi F. S.A. w W. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...]; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej F. S.A. w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Minister Gospodarki działając na podstawie art. 61 a w związku z art. 124 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r., znak: [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2001 r., znak: ...].

Pismem z dnia 28 czerwca 2011 r., F. S.A. z siedzibą w W. wystąpiła do Ministra Gospodarki z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o jego uchylenie i następnie wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r., znak: [...] i utrzymanej przez nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2001 r., znak: [...].

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu w Warszawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu organ wywodził, iż przedmiotem wstępnej oceny przez organ administracji publicznej w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w trybie art. 156 § 1 k.p.a. są formalnoprawne przesłanki, warunkujące dopuszczalność złożenia wniosku "nieważnościowego".

Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego, w myśl art. 28 Kpa jest to, czy legitymuje się on interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie. Podstawę legitymacji procesowej strony stanowi przy tym przepis prawa materialnego, wskazujący na własne prawo /interes prawny/ lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w danym postępowaniu administracyjnym. Organ wywodził, że interes prawny jest więc kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania. Zdaniem Ministra od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną

konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy /decyzja administracyjna/ może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Organ motywował, że brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala uznać jej za stronę. Istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy należy więc również wiązać ze skutkami prawnymi decyzji administracyjnej, co znajduje- odzwierciedlenie w bezpośrednim kształtowaniu przez tę decyzję sytuacji prawnej określonego podmiotu.

Organ stwierdził, że decyzją z dnia [...] lipca 2001 r., znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., znak: [...], o stwierdzenie nieważności których wystąpił wnioskodawca, Minister Gospodarki, na podstawie art. 156 § '1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność:

1) orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa: "F.",

2) orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1950 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa: "F.",

3) orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1951 r. w sprawie sprostowania orzeczenia z dnia [...] marca 1950 r. o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa.

Minister podkreślił, że bezpośrednim skutkiem nacjonalizacji przedsiębiorstwa było przejście prawa własności przysługującego spółce "F. ".

Żądając stwierdzenia nieważności wskazanych wyżej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2001 r. oraz z dnia [...] grudnia 2001 r., wnioskodawca swój interes prawny oparł na prawie użytkowania wieczystego nieruchomości i prawie własności budynków stanowiących odrębną własność, zlokalizowanych na tych nieruchomościach, nabytych na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1998 r., rep. Nr [...] od Z. S.A., których prawo użytkowania wieczystego potwierdzała decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1996 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr pb [...], pb ...], pb [...], pb [...], pb [...], pb ...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], pb [...], [...], [...], [...], [...],[...], pb [...], [...], [...], [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. i art. 146 § 1 k.p.a. stwierdził, że ww. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Zdaniem Ministra w niniejszej sprawie należało odróżnić skutki prawne wywołane

decyzją Wojewody [...] oraz późniejszymi zdarzeniami prawnymi, powstałymi na skutek dokonanych rozporządzeń cywilnoprawnych od skutków prawnych decyzji nacjonalizacyjnych, wyeliminowanych z obrotu prawnego jako rażąco naruszające prawo przy ich podejmowaniu. Zdarzenia te /obrót cywilnoprawny/ nie miały bezpośredniego związku z decyzjami nacjonalizacyjnymi, lecz były skutkiem wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] stycznia 1996 r., które została oceniona, w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnych przez Wojewodę [...].

Minister podkreślił, że wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. decyzji nacjonalizacyjnych, w drodze stwierdzenia nieważności, mającego moc wsteczną przywracało utracone przez właściciela prawo własności. Zatem tylko w tym zakresie decyzje nacjonalizacyjne wywołały skutek prawny, który nie ma cechy nieodwracalnego skutku prawnego. Zdaniem Ministra Gospodarki oceniając decyzje nacjonalizacyjne nie był on uprawniony do oceny skutków prawnych innych, późniejszych decyzji, których przedmiotem było znacjonalizowane mienie, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady przestrzegania właściwości rzeczowej.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wywodził, że sam fakt, iż nieruchomość nabyta przez Państwo na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej została następnie sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, nie może zawsze przesądzać o tym, że decyzja nacjonalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Z powyższych rozważań organ wywiódł, że decyzje nacjonalizacyjne nie miały bezpośredniego wpływu na sferę praw i obowiązków wnioskodawcy, który prawo użytkowania wieczystego do wyżej oznaczonej nieruchomości, stanowiącej przed nacjonalizacją składnik majątkowy przedsiębiorstwa "F.", nabył w drodze czynności cywilnoprawnej dokonanej bezpośrednio na podstawie decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...], funkcjonującej nadal w obrocie prawnym. Stwierdzenie wydania decyzji Wojewody [...] z naruszeniem prawa chroni przy tym prawa nabyte na podstawie tej decyzji. Tym samym za nie zasadny Minister uznał zarzut skarżącego, sprowadzający się do twierdzenia, iż skutki decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2001 r. i [...] grudnia 2001 r. zmierzały do unicestwienia prawa zainteresowanego wynikającego z dyspozycji art. 232 § 1, art. 233, art. 235 k.c., gdyż jak wyżej wskazano jego prawo do przedmiotowych nieruchomości jest w dalszym ciągu chronione, w następstwie wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...] stwierdzającej, że ww. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. została wydana z naruszeniem prawa. W ocenie organu nie jest uprawione domaganie się przez F. S.A. uznania jej przez Ministra Gospodarki za stronę postępowania zakończonego kwestionowanymi decyzjami, bowiem decyzje te w żaden sposób nie wpływały na jej prawa i obowiązki o czym była mowa powyżej.

Minister podkreślił, iż ochronę praw nabytych w drodze użytkowania wieczystego potwierdził Sąd Najwyższy, w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt III CZP 90/10.

Mając na uwadze wyżej przywołane stanowisko Sądu Najwyższego oraz pogląd prawny przedstawiony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2000 r. organ wskazał, że interes prawny wnioskodawcy, oparty na prawie użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynków, uprawniał F. S.A. w W. do bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1996 r., bowiem wyłącznie ta decyzja w sposób bezpośredni wpłynęła na zakres praw i obowiązków spółki.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła F. S.A. w W. zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a., art. 29 k.p.a. i art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 232 § 1 k.c., art. 233 k.c., art. 235 § 1 i § 2 k.c., art. 140 k.c., art. 21 i art. 64 Konstytucji RP oraz art. 48 k.c., a to wszystko w związku z art. 61 a § 1 k.p.a. i art. 157 § 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a. - poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r. i z dnia [...] lipca 2001 r., a to na skutek wadliwego przyjęcia, że strona skarżąca nie jest stroną w sprawie, gdyż nie posiada interesu prawnego, uprawniającego do żądania stwierdzenia nieważności tych decyzji, które nie kształtowały w dacie ich wydania w sposób bezpośredni sytuacji prawnej wnioskodawcy, jak również nie mogą wpłynąć na prawa i obowiązki skarżącej w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, chociaż:

- poprzednik prawny strony skarżącej w zakresie powyższych nieruchomości, tj. Z. S.A. w Z. zostały dopuszczone i występowały w charakterze strony w postępowaniu toczącym się przed Ministrem Gospodarki, a zakończonym kwestionowanymi decyzjami z dnia [...] grudnia 2001 r. i z dnia [...] lipca 2001 r., zaś od dnia wydania tych decyzji nie nastąpiły żadne zmiany w stanie prawnym i faktycznym, uzasadniające odmienne potraktowanie skarżącej, tym bardziej, że następstwo prawne nastąpiło w czasie trwania tamtego postępowania,

- strona skarżąca jest użytkownikiem wieczystym gruntów oraz właścicielem budynków i budowli wchodzących w skład przedsiębiorstwa: "F.", a zatem stwierdzona nieważność decyzji nacjonalizacyjnych, objętych kwestionowanymi decyzjami Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r. i z dnia [...] lipca 2001 r., w bezpośredni sposób wpływa na jej sytuację prawną,

- strona skarżąca wraz ze Skarbem Państwa została pozwana przez ww. Spółkę o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla ww. nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym, w ramach którego to postępowania Sąd Rejonowy w W. - prawomocnym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. (sygn. akt [...]) - udzielił zabezpieczenia tego roszczenia strony powodowej poprzez nakazanie wpisania w dziale III powyższej księgi wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu, uznając, że zgłoszone w tym postępowaniu roszczenie skarżącej zostało uprawdopodobnione.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2011 r. znak [...], jak i poprzedzającego je postanowienia tegoż Organu z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] i zasądzenie od Organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według spisu kosztów przedłożonego na rozprawie, a w razie jego nieprzedstawienia - wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż skarga jest zasadna.

Kluczową kwestią podlegającą rozważeniu w rozpoznawanej sprawie było dokonanie oceny czy zasadnie organ przyjął, iż skarżąca nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Powołany wyżej artykuł stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym. Interes prawny wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego ( por. wyrok NSA z 2 czerwca 1998r., IV SA 2164/97 - LEX nr 43262).

Zasadnie organ zauważył, że cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego ( zob. wyrok NSA z 15 grudnia 1998 r., II SA 1355/98 - LEX nr 41827).

Organ podkreślił, iż istotnym kryterium warunkującym uznania skarżącej za stronę jest bezpośredniość wpływu sprawy na jej sferę prawną.

Zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2009 r. ( sygn.. akt II GSK 62/09, LEX Nr 597001 ) stwierdził, iż "w przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu, przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego podmiotu w sposób pośredni, przy czym przepis art. 28 k.p.a. nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego podmiotu w sposób bezpośredni."

Przy czym w kontrolowanej decyzji organ faktycznie nie ograniczył się do badania istnienia bezpośredniości interesu prawnego strony skarżącej, ale skoncentrował się na analizie pojęcia bezpośredniego skutku prawnego wywołanego określoną decyzją, a więc przesłanki zakreślonej dyspozycją art. 156 § 2 k.p.a.

W ocenie Ministra Gospodarki należało odróżnić bezpośrednie skutki prawne wywołane decyzją Wojewody [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa położonej w W. oraz późniejszymi zdarzeniami prawnymi powstałymi na skutek dokonania rozporządzeń cywilnych i skutków prawnych decyzji nacjonalizacyjnych wyeliminowanych z obrotu prawnego jako rażąco naruszających prawo. Organ wywodził, iż nieodwracalny skutek prawny decyzji nacjonalizacyjnych dotyczył prawa własności. W ocenie organu powyższe okoliczności wskazują, iż decyzje nacjonalizacyjne nie miały bezpośredniego wpływu na sferę praw i obowiązków skarżącej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie można podzielić powyższego zapatrywania wysnutego przez organ administracyjny i jednocześnie dokonać zrównania nieodwracalności skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. z pojęciem bezpośredniości interesu prawnego.

Pojęcia te nie są bowiem tożsame i stanowią dwie odrębne od siebie przesłanki funkcjonujące w ramach interpretacji przepisów postępowania administracyjnego.

Faktu istnienie nieodwracalności skutków prawnych określonej decyzji nie można wiązać z brakiem istnienia bezpośredniości interesu prawnego. Strona bowiem może mieć bezpośredni interes prawny w sprawie, ale nieodwracalność skutków prawnych danego aktu administracyjnego uniemożliwi wydanie decyzji zgodnie z jej

żądaniem (art. 156 § 2 k.p.a.).

Zauważyć należy, treść art. 28 k.p.a, nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przysługującego przymiotu strony postępowania - ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. może być nie tylko prawo administracyjne, ale także prawo cywilne, a w szczególności prawo rzeczowe (patrz postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2011 r., Il OSK 1227/11, LEX nr 846691, wyrok NSA z 10 czerwca 2011 r., II OSK 1059/10, LEX nr 1083510, wyrok NSA z 7 kwietnia 2011 r., I OSK 877/10, LEX 1081066).

Skarżąca Spółka swój interes prawny wywodzi z art. 232 kc., który stanowi, iż "grunty stanowiące własność Skarbu Państwa położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym." Podstawę materialną prawna z której F. S.A. z siedzibą w W. wywodzi interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest także art. 233 kc, z którego wynika, że użytkowanie wieczyste jest prawem najbardziej zbliżonym do prawa własności, a ochrona tego prawa zakreślona jest bardzo szeroko i w zakresie ochrony petytoryjnej i posesoryjnej przysługuje także przeciwko właścicielowi nieruchomości. Z art. 232 kc. Wynika wprost, że użytkowanie wieczyste jest bezpośrednio związane z prawem własności przysługującym jedynie określonym podmiotom to jest Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego lub ich związkom.

Nie kwestionowanym jest, że użytkowanie wieczyste nie może zostać ustanowione na nieruchomości stanowiącej własność innych podmiotów, czy też na nieruchomości będących niepodzielną współwłasnością gminy i osób fizycznych (por. wyrok NSA z 28 września 2000 r., I SA 1398/99, LEX nr 57194, wyro NSA z 27 maja 1999r., I SA 2058/98, LEX nr 48510).

Mając na względzie treść powyższych przepisów nie można stwierdzić, iż użytkownik wieczysty nie posiada bezpośredniego interesu prawnego w postępowaniu mającym za przedmiot stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych, czyli de facto zmierzających do odjęcia prawa własności nieruchomości przysługujących Skarbowi

Państwa. Rozstrzygnięcie w tej sprawie bezpośredni wpływ na interes prawny podmiotu posiadający prawo użytkowania wieczystego nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Odjęcie bowiem Skarbowi Państwa ( czy tez jednostce samorządu terytorialnego) prawa własności nieruchomości burzy konstrukcję prawną zbudowaną w artykule 232 kc i w konsekwencji może doprowadzić do odjęcia prawa użytkowania wieczystego.

Wbrew stanowisku organu przytoczony wraz z uzasadnieniem wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2011 r. III CSK 159/09 ( LEX nr 1068053 ) nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż użytkownik wieczysty nieruchomości nie ma interesu prawnego w byciu stroną w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych dotyczących tych nieruchomości.

Sąd Najwyższy w swym orzeczeniu nie zakwestionował bowiem konstrukcji prawnej zakreślonej treścią art. 232 kc, a jedynie wskazał, że w sytuacji istnienia dobrej wiary użytkownika wieczystego istnieje możliwość zastosowania rękojmi płynącej z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece także do prawa użytkowania wieczystego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy nieruchomość może zmienić swój status prawny w określonym czasie, a wadliwe postępowanie Skarbu Państwa prowadzące do zmiany tego statusu (w postaci przejęcia nieruchomości m.in. w wyniku nacjonalizacji), nie może pozbawiać użytkownika wieczystego ochrony prawnej nawet wobec właściciela gruntu.

Pamiętać jednak należy, że powyższa ochrona przysługuje jedynie po spełnieniu warunku określonego w art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, a więc między innymi wykazaniu istnienia dobrej wiary po stronie użytkownika wieczystego.

Powyższe rozważania świadczą o tym, iż użytkownikowi wieczystemu nie przysługuje każdorazowo bezwarunkowa ochrona jego prawa, a jedynie po wykazaniu przez niego, że zostały spełnione określone warunki zakreślone przepisami ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Nie można więc stwierdzić, że po stronie użytkownika wieczystego brak jest bezpośredniego interesu prawnego w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji nacjonalizacyjnych, gdyż w konsekwencji rozstrzygniecie w tej kwestii może prowadzić do pozbawienia go prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na względzie przedstawione powyżej zapatrywania prawne.

Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o treść art. 200 powołanej wyżej ustawy.