Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1667/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 pkt 10
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (sprawozdawca), Andrzej Kołodziej, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2013 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Szef Służby Celnej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w [...], decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], zawiesił W. O. w pełnieniu obowiązków służbowych na okres trzech miesięcy. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. nr 156, poz. 1641 ze zm.), przedłużył skarżącemu okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego.

Pismem z dnia 26 maja 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] poinformował W. O. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323 ze zm.).

W. O. w piśmie z dnia 20 czerwca 2010 r. złożył wyjaśnienia odnośnie toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego oraz zawarł szereg wniosków dowodowych, w tym o załączenie do akt postępowania ocen okresowych przeprowadzanych corocznie przez przełożonych oraz przesłuchania w charakterze świadków bezpośrednich przełożonych, funkcjonariuszy Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej w [...] i [...] oraz Przewodniczącego Związków Zawodowych Celnicy PL, pod kątem stwierdzenia braku nieprawidłowości w jego pracy. W związku z powyższym, wniósł o zawieszenie postępowania do czasu przeprowadzenia wymienionych dowodów oraz rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny zgodności z Konstytucją analogicznego przepisu art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej. Jednocześnie wniósł o umorzenie postępowania bez wydawania decyzji o zwolnieniu ze służby.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] odmówił zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby. Przedmiotowe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2010 r. Złożona w tej sprawie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została oddalona wyrokiem z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2051/10.

W pismach z dnia 26 sierpnia 2010 r. oraz 9 grudnia 2010 r. skarżący wniósł o uchylenie, w trybie art. 154 k.p.a., decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie przedłużenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., organ utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 455/11, skarga na powyższą decyzję została oddalona.

W toku postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, funkcjonariusz złożył również wniosek o przywrócenie do pełnienia obowiązków służbowych bądź ewentualne czasowe przeniesienie na dowolne stanowisko cywilne. Powyższy wniosek został przez organ rozpatrzony negatywnie. Następnie funkcjonariusz wystąpił o wszczęcie postępowania w sprawie przywrócenia do czynnej służby. Pismem z dnia 9 lutego 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie.

W wyniku rozpoznania kolejnych wniosków skarżącego o zawieszenie postępowania (z dnia 16 listopada 2010 r., 30 stycznia 2011 r. oraz 20 marca 2012 r.), Dyrektor Izby Celnej w [...] w dniu [...] lutego 2012 r. wydał dwa postanowienia o nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, uznając że podnoszone przez stronę okoliczności, tj. oczekiwanie na ostateczne rozstrzygnięcia w sprawie odwołania od aktu mianowania oraz uchylenie decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy skarżący wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego zgodnie z wcześniejszymi wnioskami oraz o zasięgnięcie opinii prawnej w Ministerstwie Obrony Narodowej co do interpretacji oraz zakresu stosowania art. 118a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w odniesieniu do funkcjonariusza Służby Celnej, będącego równocześnie żołnierzem rezerwy – posiadającym kartę przydziału kryzysowego, będącego decyzją administracyjną.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na podstawie art. 105 pkt 10 i art. 188 ust. 2 i 5 ustawy o Służbie Celnej oraz art. 104 § 1 k.p.a., zwolnił W. O. ze służby w Izbie Celnej w [...] z dniem doręczenia decyzji, które nastąpiło w dniu 16 marca 2013 r.

W uzasadnieniu organ podał, że na skutek wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego o przestępstwo popełnione z winy umyślnej ścigane z oskarżenia publicznego, został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych decyzją nr [...] na okres trzech miesięcy, przedłużony następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. Organ podniósł, że zawieszenie to ma charakter ciągły i związane jest z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Z informacji uzyskanych z Sądu Rejonowego w [...] Wydział Karny wynika, że termin pierwszej rozprawy w sprawie [...], w której funkcjonariusz występuje w charakterze oskarżonego, został wyznaczony na dzień [...] września 2011 r. Do chwili obecnej nie ustały zatem przyczyny będące podstawą zawieszenia, tj. nie zakończyło się prowadzone przeciwko stronie postępowanie karne.

Dyrektor Izby Celnej w [...] uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, uzasadniające zwolnienie W. O. ze służby. Wskazał na negatywne konsekwencje długotrwałego zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Organ uznał, że taka sytuacja nie sprzyja prawidłowej i terminowej realizacji nałożonych na Służbę Celną zadań i jak najefektywniejszemu wykorzystaniu etatów, powoduje natomiast blokadę etatu i konieczność dodatkowego obciążenia pracą innych funkcjonariuszy. Dyrektor powołał się na niedobór kadrowy, który sprawia, że wykonywanie zadań nałożonych przez Unię Europejską w jednostkach przygranicznych jest utrudnione. Do materiału dowodowego załączono m. in. tabele dotyczące planowanego i realizowanego zatrudnienia, protokoły z narad kadry kierowniczej oraz pismo Naczelnika Urzędu Celnego w [...], przedstawiające analizę wpływu na funkcjonowanie urzędu, zawieszonych w wykonywaniu obowiązków służbowych funkcjonariuszy celnych. Organ zwrócił też uwagę na aspekt finansowy związany z obowiązkiem wypłacania zawieszonemu funkcjonariuszowi 50% uposażenia.

Dyrektor odniósł się również do złożonych przez funkcjonariusza wniosków dowodowych. W sprawie przesłuchania w charakterze świadków bezpośrednich przełożonych stwierdził, że okoliczności które miałyby być udowodnione wnioskowanymi środkami dowodowymi znane mu są z urzędu i nie wymagają dowodu. Za bezzasadne organ uznał również wnioski o przesłuchanie w charakterze świadków funkcjonariuszy z Izby Celnej w [...], z Wydziału Kontroli Wewnętrznej oraz Przewodniczącego Związków Zawodowych Celnicy PL. Zdaniem Dyrektora, wskazana podstawa prawna zwolnienia funkcjonariusza ze służby (art. 105 pkt 10), nie przewiduje konieczności zbierania dowodów potwierdzających dotychczasowy nienaganny przebieg służby. Ustosunkowując się do wniosku o zasięgnięcie opinii prawnej Ministerstwa Obrony Narodowej, organ wyjaśnił, że zwolnienie ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, nie zależy od wydania opinii innego organu. Z uwagi na fakt, że stosunek służbowy funkcjonariusza celnego jest stosunkiem administracyjnoprawnym, a nie stosunkiem pracy, do funkcjonariuszy tych nie ma zastosowania art. 118a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

Szef Służby Celnej, po rozpoznaniu odwołania W. O., decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że jedną z fakultatywnych przesłanek zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby jest, zgodnie z przepisem art. 105 pkt 10 ustawy, upływ 12 miesięcy okresu jego zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Prowadzone wobec W. O. postępowanie karne nie zostało zakończone, a zatem nie ustała przyczyna zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych. Stwierdził za organem I instancji, że zawieszenie w obowiązkach służbowych, poprzez "blokadę etatu", związaną z jednoczesnym odsunięciem od wykonywania czynności służbowych, powoduje utrudnienie w organizacji pracy w Izbie Celnej w [...] oraz podległych jednostkach organizacyjnych. Istniejące niedobory kadrowe w stosunku do planowanej obsady, uległy dodatkowemu zwiększeniu wskutek zawieszenia funkcjonariuszy w obowiązkach służbowych. Braki kadrowe doprowadziły do skumulowania wypracowanych nadgodzin w poszczególnych oddziałach celnych. Trudna sytuacja kadrowa Urzędu Celnego w [...] zmusiła Dyrektora Izby Celnej w [...] do delegowania do pełnienia służby w ww. Urzędzie funkcjonariuszy celnych z różnych komórek wewnętrznych.

W ocenie organu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie daje podstaw do zarzutu dowolności działań organu. W sytuacji bowiem trwającego ponad 3 lata okresu zawieszenia oraz w zestawieniu z problemami kadrowo–organizacyjnymi decyzja nie nosi cech dowolności. W interesie społecznym leży bowiem, by nałożone na Służbę Celną zadania były prawidłowo realizowane, zaś zawieszenie funkcjonariusza ogranicza tę możliwość. Organ zwrócił uwagę, że stosunek służbowy funkcjonariusza celnego ma charakter administracyjnoprawny, którego istotną cechą jest stabilność zatrudnienia. Wyraża się ona w określeniu m. in. okoliczności, których powstanie stwarza możliwość prawną lub obowiązek zwolnienia go ze służby. Rodzaj zadań Służby Celnej powoduje, że niemożliwe jest zawsze przedkładanie ochrony zatrudnienia nad konieczność realizowania powierzonych zadań.

Szef Służby Celnej wskazał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. (sygn. akt K 1/04), w którym w kontekście zasady domniemania niewinności podniesiono, że sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach tylko przywilejów, a bardziej służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne itd. Stąd też, niezależnie od konsekwencji karnych, do których zasada domniemania niewinności odnosi się w całej rozciągłości, ustawodawca może wprowadzić inne prawne środki zabezpieczające, które stosowane są, zanim zapadnie wyrok w sprawie karnej.

Organ podkreślił również, że art. 105 ust. 10 ustawy nie uzależnia postępowania administracyjnego o zwolnienie ze służby od wyniku prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, lecz od okresu zawieszenia w czynnościach służbowych spowodowanego prowadzeniem postępowania karnego. Zwrócił uwagę na treść art. 109 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, który przewiduje powrót funkcjonariusza do służby w przypadkach w nim przewidzianych, a będących następstwem określonego zakończenia postępowania karnego.

Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym wobec funkcjonariuszy Służby Celnej nie ma zastosowania art. 118a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Za prawidłową uznał również odmowę przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów. Wskazał, że w sytuacji przedstawienia funkcjonariuszowi zarzutu popełnienia przestępstwa związanego ze służbą, niezależnie od wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego na okoliczność braku nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków służbowych, do czasu zakończenia postępowania karnego, niemożliwe jest ustalenie i przyjęcie, że służba wykonywana była w sposób nienaganny. Natomiast kwestia ewentualnej winy funkcjonariusza nie może być wyjaśniana na etapie postępowania odwoławczego, dotyczącego zwolnienia ze służby. Szef Służby Celnej podkreślił, że w niniejszym postępowaniu oceniano jedynie, czy są podstawy do dalszego utrzymywania istniejącego stosunku służbowego, w sytuacji długotrwałego zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Oceny tej dokonano z punktu widzenia pracodawcy rozważającego dalszą przydatność funkcjonariusza do służby.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję W. O. zarzucił organowi rażące naruszenia prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej poprzez:

a) błędne jego zastosowanie, polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji, mimo że w obrocie prawnym pozostawała decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, co narusza zasadę zaufania obywateli do państwa;

b) wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego;

c) nieuwzględnienie art. 118a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej w odniesieniu do funkcjonariusza Służby Celnej będącego równocześnie żołnierzem rezerwy – posiadającym kartę przydziału kryzysowego, będącą decyzją administracyjną dającą żołnierzowi bezwzględną gwarancję trwałości zatrudnienia;

d) błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zwolnienie ze służby w trybie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, może nastąpić, mimo zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, do czasu zakończenia postępowania karnego i dalszego istnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" wskazanej w art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Wskutek powyższego, wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem praw podmiotowych skarżącego, wynikających z decyzji o zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków służbowych.

Ponadto skarżący zarzucił niezgodność wydanych decyzji z art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez ograniczenie się organu do wykorzystania schematu uzasadnienia z innych podobnych postępowań, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia spawy oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji, a także brak udowodnienia, że wskazywany jako przyczyna zwolnienia fakt "blokowania etatów" stanowi rzeczywisty i racjonalny powód zwolnienia. Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez brak realizacji zasady proporcjonalności. Stwierdził, że organ nie realizował uznania administracyjnego w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela. Wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.

Treść tego przepisu wskazuje, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Świadczy o tym zawarte w analizowanym przepisie sformułowanie "można zwolnić". Decyzja taka wprawdzie pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej.

Jak wynika z treści powołanego powyżej przepisu, zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby jest możliwe w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Regulacja ta wskazuje na istnienie dwóch przesłanek, jakie muszą wystąpić, by możliwym było podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby. Pierwsza z przesłanek to upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, druga natomiast to nieustąpienie przyczyn, które stanowiły podstawę zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Łączne spełnienie obu przesłanek pozwala na zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby.

W rozpoznawanej sprawie, skarżący został w dniu [...] marca 2009 r. zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na okres 3 miesięcy, w związku z prowadzonym przez Prokuraturę [...] śledztwem, sygn. akt [...], w którym przedstawiono mu zarzuty popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Następnie Dyrektor Izby Celnej w [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. przedłużył okres zawieszenia do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania karnego.

Nie ulega więc wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie upłynął okres 12 miesięcy zawieszenia, o którym mowa w art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a więc została spełniona pierwsza z przesłanek. Niekwestionowanym jest, że nie ustąpiła przyczyna będąca podstawą zawieszenia. W czasie wydania zaskarżonej decyzji postępowanie karne nie zostało zakończone. Rozważeniu więc podlega, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego przy stosowaniu powyższego przepisu, co zarzuca autor skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się takiego naruszenia w treści zaskarżonej decyzji. Szef Służby Celnej miał na względzie interes funkcjonariusza celnego, jednak wydając zaskarżone rozstrzygnięcie przyznał prymat interesowi społecznemu. Istotnym jest, że powyższe rozstrzygnięcie nie naruszyło zasady proporcjonalności. Organy celne w sposób szczegółowy przeprowadziły postępowanie dowodowe, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a swoje rozstrzygnięcia wydały w oparciu o przepisy prawa i po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego, co czyni niezasadnym zarzuty skargi poczynione w tym zakresie. W aktach sprawy zgromadzono materiał dowodowy świadczący o trudnej sytuacji kadrowej w Izbie Celnej w [...], a okoliczność ta znalazła swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i była okolicznością rozważaną przez organ przy podejmowaniu decyzji w kontekście ochrony interesu społecznego. Logicznym jest, że fakt zawieszenia funkcjonariusza celnego w wykonywaniu swych obowiązków prowadzi do faktycznej blokady etatu.

W takiej sytuacji faktycznej, związanej z pilnymi potrzebami kadrowymi, należało przyznać prymat interesowi społecznemu przed interesem skarżącego. Organ wydający decyzję w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby rozważał względy interesu społecznego przejawiającego się w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której skarżący pełnił służbę, kiedy to przedłużająca się nieobecność funkcjonariusza dezorganizowała pracę w jednostce. Należy przede wszystkim dostrzec, że wschodnia granica Polski stanowi obecnie zewnętrzną granicę Unii Europejskiej, co wydatnie wpływa na zwiększenie obowiązków Służby Celnej. Zwiększeniu uległ zarówno zakres kontroli towarów celnych na zewnętrznej granicy europejskiego obszaru celnego wykonywanych przez funkcjonariuszy celnych, jak też zakres obowiązków dotyczących nadzoru wykonywanego nad funkcjonariuszami przez określone organy służby celnej. Działania te polegają także na planowaniu i organizowaniu obowiązków służbowych w sposób wpływający na efektywne wykorzystanie etatów. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest długotrwałe zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych niektórych funkcjonariuszy blokujących etaty i uniemożliwiających w konsekwencji zatrudnienie na ich miejscach innych osób. Wymusza to ponadto dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy i w znacznym stopniu wpływa na dezorganizację pracy. Okoliczności te czynią bezpodstawnymi zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów o postępowaniu oraz zarzut wydania decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Pozbawionym podstaw jest zarzut rażącego naruszenia art. 105 ust. 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w związku z art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, poprzez jego błędne zastosowanie z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, co zdaniem skarżącego, naruszyło zasadę zaufania obywateli do państwa. Zauważyć należy, że decyzje o zawieszeniu zostały wydane w oparciu o art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 156, poz. 1641 z 2004 r.). Ostatni z powołanych ustępów art. 23 tej ustawy pozwalał, aby w szczególnie uzasadnionych wypadkach okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych można było przedłużyć do czasu zakończenia postępowania karnego. Choć ustawodawca nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku", to jednak, nawiązując w treści tego przepisu do prowadzonego postępowania karnego, wskazał pośrednio na przesłankę do dalszego trwania zawieszenia funkcjonariusza celnego w pełnieniu obowiązków służbowych, określając tym samym, że okres ten może zostać przedłużony do czasu jego zakończenia. Z uwagi na różnorodność sytuacji faktycznych, w tym zwłaszcza zarzutów, jakie mogą być stawiane w postępowaniach karnych wobec funkcjonariuszy celnych, użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" jest w pełni uzasadnione. Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem organom Służby Celnej na odpowiednią ocenę zarówno samego faktu prowadzenia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, jak i charakteru stawianego mu w tym postępowaniu zarzutu, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych.

Podkreślić jednak należy, że wbrew twierdzeniom skargi, istnieje ścisły związek pomiędzy zawieszeniem postępowania a zwolnieniem ze służby w oparciu o art. 105 ust.10. Przepis ten bowiem, o czym już była mowa, uzależnia zwolnienie ze służby od istnienia określonego czasu zawieszenia w wykonywaniu obowiązków służbowych i braku ustania przyczyny tego zawieszenia. Analiza powyższej jednostki redakcyjnej prowadzi więc wprost do wniosku, że decyzje te się nie wykluczają, a wręcz przeciwnie, wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby uwarunkowane jest istnieniem decyzji o zawieszeniu.

Okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych nie jest okresem gwarancyjnym, w którym funkcjonariusz objęty jest ochroną przed zwolnieniem ze służby, aż do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia jego sprawy. Zarówno poprzednio obowiązujące przepisy ustawy o Służbie Celnej (a więc przepisy obowiązujące w chwili przedłużania skarżącemu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego), jak i obecnie obowiązujące uregulowania ustawy o Służbie Celnej, pozwalają właściwym organom zwolnić funkcjonariusza nawet wówczas, gdy nie zostało zakończone postępowanie karne, będące podstawą zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Ustawodawca wprowadził w ten sposób możliwość podjęcia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, wobec którego postępowanie karne, pomimo upływu 12 miesięcy, wciąż trwa. Wskazał na ewentualność rozwiązania takiej sytuacji, pozostawiając w tym względzie swobodę organom Służby Celnej.

Świadczy to o potrzebie ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Jednak fakultatywność zwolnienia ze służby nie stanowi zakazu zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Oznacza to, że przedmiotowa regulacja uwzględniła fakt, że zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych nie powinno trwać w nieskończoność, biorąc pod uwagę czasochłonność czynności podejmowanych przez organy ścigania i charakter zarzutów. Nie bez znaczenia są tu także względy wynikające z konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania danej jednostki, jak i najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby (interesu społecznego), i nie można tego rodzaju ocen postrzegać w kategoriach łamania zasad procedury administracyjnej. W przypadku zarzutów korupcyjnych z wykorzystaniem pełnionej funkcji, to interes służby winien górować nad indywidualnym interesem funkcjonariusza (art. 7 k.p.a), gdyż znaczenie tego rodzaju przestępstw, zwłaszcza w odbiorze społecznym – co do zasady – negatywnym, wpływa niekorzystnie na wizerunek organów Państwa.

Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił w powołanym przez organ wyroku z dnia 19 października 2004 r., sygn. K 1/04 (OTK-A 2004/9/93), że chociaż umieszczenie w Konstytucji, pośród wolności i praw obywatelskich, przepisu dotyczącego domniemania niewinności może wprawdzie prowadzić do rozszerzenia zakresu stosowania tej zasady poza ramy procesu karnego, to jednak zasadniczą rolą zasady domniemania niewinności jest stworzenie oskarżonemu konkretnych gwarancji w procesie karnym. W wyroku z 17 grudnia 2003 r., sygn. SK 15/02 (OTK ZU 2003/9/A/103), Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że zamieszczenie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, nie oznacza rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji. Przedmiotem niniejszej sprawy było rozwiązanie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celnej w oparciu o przepis ustawy pragmatycznej, który w żadnym stopniu nie nawiązuje do winy funkcjonariusza, jako przesłanki zwolnienia ze służby. Organ celny słusznie więc wywiódł, że zasada domniemania niewinności pozostawała poza zakresem ocen przyjętych w sprawie zwolnienia, a tym samym pozostaje ona poza zakresem sądowej kontroli wydanych w tej sprawie decyzji.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 118a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 461 ze zm.). W myśl tego przepisu, w okresie posiadania przydziału kryzysowego przez żołnierza rezerwy, będącego pracownikiem, stosunek pracy z tym pracownikiem nie może być przez pracodawcę wypowiedziany ani rozwiązany.

Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika zatem, że ma on zastosowanie do stosunku pracy, a nie do stosunku służbowego. Skarżący zaś, będąc funkcjonariuszem Służby Celnej, pozostawał w stosunku służbowym. Słusznie zatem, organy nie zastosowały wskazanego przepisu.

Nie są również zasadne zarzuty naruszenia art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. polegające na schematycznym uzasadnieniu decyzji, a w szczególności na niezwróceniu się do Ministerstwa Obrony Narodowej o interpretację art. 118a ustawy o powszechnym obowiązku obrony, w odniesieniu do funkcjonariusza Służby Celnej będącego równocześnie żołnierzem rezerwy posiadającym kartę przydziału kryzysowego. Rozpatrując ten zarzut wskazać należy, że organy administracji rozpoznając sprawę nie mają prawnego obowiązku zwracać się do innych organów o uzyskanie interpretacji powszechnie obowiązujących przepisów.

W tym stanie rzeczy organ Służby Celnej mógł zwolnić skarżącego ze służby. Zaskarżona decyzja odpowiada kryteriom uznania administracyjnego. Motywy rozstrzygnięcia zostały w pełni wyjaśnione, decyzja nie nosi zatem znamion dowolności, zaś przytoczona w uzasadnieniu argumentacja jest wyczerpująca.

Wobec tego, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle prawa materialnego, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.