Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 43/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak Asesor WSA Joanna Skiba /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego zwrotnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi D. P. z Kancelarii Adwokackiej w W. ulica [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych i kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu M. S.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania M. S. z dnia [...] kwietnia 2005r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] marca 2005r. orzekającej o odmowie przyznania zasiłku celowego zwrotnego na opłacenie [...].

W uzasadnieniu organ administracji podał, że Prezydent Miasta W. dnia [...] marca 2005r. wydał decyzję Nr [...] orzekającą o odmowie przyznania M. S. zasiłku celowego zwrotnego na opłacenie [...]. Organ I instancji ustalił, iż dochód M. S., prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe, wynosi [...] zł. Dochód ten wynika z uprawnienia do świadczenia rentowego w wysokości [...] zł. netto, jednakże strona odmawia jej przyjmowania, co spowodowało zawieszenia wypłaty świadczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych . M. S. jest zarejestrowany w urzędzie pracy, zamieszkuje sam w [...] pokojowym mieszkaniu [...] i mieszkanie to jest zadłużone na kwotę [...] zł. Organ administracji w uzasadnieniu przywołał treść artykułu 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( DZ. U. nr 64. poz. 593 ze zm. ) wskazując, że pomoc społeczna udzielana jest osobom, które nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne środki i możliwości. Zdaniem organu I instancji M. S. ma możliwość przezwyciężenia własnej trudnej sytuacji życiowej poprzez przyjęcie należnego jej świadczenia rentowego z ZUS z tytułu orzeczonej [...] niezdolności do pracy. Skarżący odmawia natomiast przyjęcia zaległych i bieżących świadczeń, co spowodowało uznanie, że nie wykorzystuje posiadanych możliwości, co w efekcie- zdaniem organu- powoduje, że brak jest przesłanek do przyznania zasiłku celowego zwrotnego z art. 41 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Na skutek złożonego w dniu [...] kwietnia 2005r. przez M. S. odwołania od powyższej decyzji , organ administracji II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta W. Organ odwoławczy przywołał treść artykułu 8 ust. 1 cytowanej wcześniej ustawy o pomocy społecznej, który głosi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z akt postępowania administracyjnego wynika, iż M. S. ma ustalone prawo do renty inwalidzkiej z tytułu niezdolności do pracy w kwocie [...] zł. netto. Fakt ten potwierdzony został pismem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].01.2005r. o sygn. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło zatem w uzasadnieniu , że posiadając uprawnienie do renty inwalidzkiej z tytułu niezdolności do pracy w kwocie [...] zł., M. S. przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj. 461 zł., wynikające z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy, jednocześnie spełnienia kryterium społeczne z art. 7 pkt. 2-15 ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniosło się również do treści 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej który mówi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany : 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zważywszy na fakt, iż pan S. równocześnie złożył wnioski o udzielenie pomocy finansowej na zakup [...] i [...] , organ I instancji uznał zasadność zaspokojenia, właśnie zapotrzebowania na [...] i [...] i na te cele przyznał odrębnymi decyzjami specjalne zasiłki. W przedmiocie [...] organ pomocy społecznej działając w granicach uznania administracyjnego nie udzielił pomocy panu S., wskazując na wydanie pozytywnych decyzji co do pomocy na zakup [...] i [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jeszcze raz podkreśliło , że m.in. pomoc udzielana na podstawie art. 41 pkt. 1 ma charakter uznaniowy i jeśli organ I instancji nie uznał za zasadne udzielenia pomocy na cel określony wnioskiem, to miał, do tego niewątpliwą podstawę prawną. Te rozważania zdaniem organu administracji należy również odnieść dla zasiłku zwrotnego uregulowanego w art. 41 pkt. 2 ustawy. Zdaniem składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], zasadnym ze strony organu I instancji było wskazanie artykułu 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdyż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jeśli wnioskodawca posiada potwierdzone uprawnienie do renty inwalidzkiej, to z całą pewnością posiada również możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej w której się znalazł. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, organ II instancji uznał decyzję I instancji za prawidłową.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. S. , wnosząc o "rozpatrzenie niniejszego zaskarżenia" w oparciu o odwołanie z [...] kwietnia 2005 roku jako ujmujące istotę rzeczy oraz o zastosowanie trybu pilnego , gdyż od lutego 2003 roku jest bez środków do życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Dodatkowo należy dodać , że z mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.). decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa na treść orzeczeń. W tej kategorii podstawy uchylenia mieści się brak należytej staranności wykazywany przez organy administracji w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzyganiu bez pełnej znajomości jej stanu faktycznego oraz materiału dowodowego zebranego w danej sprawie.

Skarga M. S. w niniejszej sprawie nie mogła być uwzględniona , gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja wydana przez organ I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie ani we wniosku z [...] lutego 2005 roku , ani też z [...] marca 2005 roku skarżący nie nazwał świadczenia- o przyznanie którego wnosił - jako zasiłku celowego zwrotnego powołanego w decyzjach organów obu instancji , sprecyzował jednak w wywiadzie środowiskowym , że wnosi o przyznanie pomocy finansowej na zakup [...], [...], zaspokojenie bieżących potrzeb, opłacenia [...], Tak określone żądanie wskazuje jednoznacznie na wniosek o przyznanie zasiłku celowego ewentualnie zasiłku celowego specjalnego , nie zaś zasiłku celowego zwrotnego, to naruszenie w tym zakresie postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy. Organy administracji obu instancji rozpoznając złożony przez M. S. wniosek , prawidłowo oceniły przesłanki warunkujące przyznanie świadczeń w formie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku celowego zwrotnego.

Zatem naruszenie przepisów postępowania polegające na rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2005 roku oraz z dnia [...] marca 2005 roku jako wniosku o przyznanie zasiłku celowego zwrotnego na opłacanie [...] nie miało wpływu na wynik sprawy , bo organy administracji prawidłowo oceniły i rozpoznały wniosek skarżącego M. S. również jako wniosek o przyznanie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Błędne powołanie podstawy prawnej w decyzji administracyjnej nie prowadzi automatycznie do uchylenia decyzji w postępowaniu przed NSA, jeżeli podstawa taka istnieje. ( tak NSA w wyroku z 26 stycznia 2001 roku I SA 1425/99, LEX 54161, który nadal zachował swoją aktualność ) . Za takim stanowiskiem sądu przemawia również fakt przyznania na podstawie wniosku z [...] lutego 2005 roku i [...] marca 2005 roku, decyzjami Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2005 roku nr [...] Nr [...] specjalnych zasiłków celowych w miesiącu marcu 2005 roku w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup [...] oraz w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup [...].

W tym miejscu należy zauważyć, że prawo do zabezpieczenia społecznego jest prawem o charakterze socjalnym , gwarantowanym przez konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku ( DZ. U. nr 78, poz. 483 ze zm. ) Zgodnie z art. 67 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie bez własnej i nie mający innych środków utrzymania, ma prawo do zabezpieczenia społecznego , którego zakres i formy określa ustawa. Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. nr 64 poz. 593 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepisy ustawy jednocześnie ustalają, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej ( art. 80 ustawy o pomocy społecznej). Tym samym ustalona została zasada, że pomoc społeczna przysługuje osobie spełniającej warunek tzw. kryterium dochodowego.

W przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią jest ustalenie czy organy administracji prawidłowo ustaliły kryterium dochodowe skarżącego. Nie budzi wątpliwości fakt, że M. S. jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, tym samym w jego przypadku prawo do świadczeń przysługuje jeśli jego miesięczny dochód nie przekracza 461 zł. Również poza sporem pozostaje okoliczność przyznania skarżącemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych renty z tytułu [...] niezdolności do pracy , którego to świadczenia skarżący nie podjął, co spowodowało zawieszenie jego wypłaty . Tym samym zdaniem sądu należy uznać za prawidłowe stanowisko organów obu instancji, które uznały, że skarżący posiada zagwarantowany dochód , którego wysokość winna być brana pod uwagę przy ustalania wysokości dochodu osoby samotnie gospodarującej. Podważeniu prawidłowości takiego stanowiska organu nie zmienia fakt , że w istocie M. S. nie pobiera przyznanego mu świadczenia rentowego .

Za prawidłowe należy również uznać stanowisko organu II instancji w zakresie ustaleń spełnienia przesłanek do przyznania świadczeń określonych w art.41 ustawy o pomocy społecznej , który głosi , iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Jak zasadnie również podkreślił organ II instancji , pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych , których nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia . Zakłada to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych , a nie obowiązek ponoszenia pełnych kosztów utrzymania tych osób i rodzin wraz z realizacją ciążących na nich obciążeń finansowych. Skarżący we wniosku z [...] lutego i [...] marca 2005 roku (sprecyzowanego w trakcie wywiadu środowiskowego z dnia [...] marca 2005 roku ) wnosił o przyznanie zasiłku celowego na zakup [...], [...], bieżącego utrzymania i [...]. Art. 39 i 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wymieniają cele na jakie może zostać przyznany zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy . Wyliczenie to ma wprawdzie charakter przykładowy , ale jego treść wskazuje , że te formy pomocy społecznej nie są przewidziane na pokrywanie pełnych comiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą , lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18.1 ust. 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej. ( Dz. U nr 163, poz. 1348 ze zm.)