Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 152/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta T. decyzją z [...] r. wydaną na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia rosnących na posesji przy ul. [...] w T. działka o nr [...] wobec I. C. . W uzasadnieniu tej decyzji organ przedstawił przebieg postępowania, a następnie stwierdził, że wyżej wymienionej nie przysługuje status strony w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej z tytułu usunięcia drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, albowiem sprawcą takiego usunięcia jest J. C. (dalej strona lub skarżący), a nie jest nią wyżej wymieniona, która poinformowała o fakcie usunięcia drzew.

Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wniosła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i zarzucił mu naruszenie zasady prawdy obiektywnej, jak również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia organ ten podzielił w całości stanowisko organu pierwszej instancji i nie przypisał I. C. statusu strony w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary administracyjnej z tytułu wycinki drzew i krzewów.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła strona, która wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji. Podniosła naruszenie przepisów postępowania to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano także na naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego błędną wykładnię.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/GI 1192/15 oddalił skargę strony na powyższą decyzję organu administracji publicznej. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że I. C. nie miała wpływu na usunięcie drzew i krzewów, ponieważ w tym czasie nie zajmowała się przedmiotową nieruchomością i nie zamieszkiwała w niej. Sąd uznał, że w kontekście całości zgromadzonych akt nie można wyżej wymienionej przypisać zaniechanie rodzące odpowiedzialność na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższy wyrok wniósł skarżący, który wystąpił o uchylenie wyroku jak również decyzji administracyjnych wydanych przez organy administracji. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną organy administracji zostały wprowadzone w błąd przez Irenę C. Jego zdaniem wiedziała ona o wycince drzew i krzewów, a nawet nalegała na jak najszybsze ich wycięcie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2103/16 uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji W uzasadnieniu tego wyroku Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie wyjaśniające w sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. We wskazaniach co do dalszego postępowania stwierdzono, że organ pierwszej instancji ustali czy I. C. wiedziała i aprobowała usunięcie drzew i krzew z nieruchomości będącej jej współwłasnością i czy mogła działaniom skarżącego w jakikolwiek sposób zapobiec.

Burmistrz Miasta T. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia rosnących na posesji przy ul. [...] w T. działka o nr [...] wobec I. C. . W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania. Szczególną uwagę zwrócono na wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zamieszczone w wyroku uwzględniającym wniesioną skargę kasacyjną. W dalszej części organ ten przybliżył poszczególne czynności procesowe zmierzające do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie ze wskazaniami sformułowanymi w przywołanym powyżej wyroku. Następnie organ ten przywołał zmiany unormowań ustawy o ochronie przyrody odnoszące się do kar pieniężnych związanych z usunięciem drzew lub krzewów bez stosownego zezwolenia. W kolejnej części uzasadnienia zestawiono dowody, które organ uznał za wiarygodne i stwierdził, że wyłącznie odpowiedzialnym za usunięcie drzew i krzewów jest strona, która dokonała tego przy pomocy osób trzecich. Fakt ten został potwierdzony w pismach pochodzących z Prokuratury Rejonowej w T. , natomiast I. C. nie wyrażała zgody na usunięcie drzew i krzewów. Zeznania świadków nie potwierdziły aktywności wyżej wymienionej w wycince drzew i krzewów. W konsekwencji organ ten uznał, że I. C. nie przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew i krzewów na spornej nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] .

Z decyzją tą nie zgodziła się strona tego postępowania, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym strona podniosła naruszenie zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, naruszenie art. 77 § 1 tego Kodeksu poprzez wydanie decyzji przy błędnie ustalonym stanie faktycznym, poprzez powierzchowne i nie pełne ujęcie zeznań świadka S.A. W motywach odwołania strona przedstawiła rozwiniętą argumentację przemawiającą za tym, że I. C. wiedziała nie tylko o remoncie instalacji wodno-kanalizacyjnej, ale także o konieczności usunięcia drzew i krzewów. Na poparcie swojego stanowiska odwołujący się przedstawił własną ocenę informacji przekazanych przez wyżej wymienionego świadka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano przepisy ustawy o ochronie przyrody odnoszące się do wymierzania kar pieniężnych za wycinkę drzew i krzewów bez legitymowania się stosownym zezwoleniem. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji wydał decyzję w sytuacji, gdy nie dysponował pełnym materiałem dowodowym i zachodzi konieczność jego uzupełnienia. W ocenie organu wyższego stopnia organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji skupił się na wykazaniu roli skarżącego w usunięciu drzew i krzewów, a pomija i marginalizuje rolę I. C. w tym zakresie. Ponadto w ocenie tego organu pominięto wyjaśnienie drugiego ze wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, a dotyczącego udzielenia odpowiedzi na pytanie czy wyżej wymieniona mogła w jakikolwiek sposób zapobiec usunięciu drzew i krzewów.

Sprzeciw od wskazanej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła I C. . W ocenie pełnomocnika reprezentującego ją organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie ze wskazaniami zamieszczonymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaakcentowano, że organ odwoławczy pominął istotne stwierdzenia zamieszczone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji odnoszące się do roli wyżej wymienionej w działaniach związanych z wycinką drzew i krzewów na przedmiotowej działce. W jej ocenie ustalenia organu pierwszej instancji znajdują umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/GI 875/19 uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu zasadne było uwzględnienie wniesionego sprzeciwu, albowiem kwestie nakazane do wyjaśnienia w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały przez organ pierwszej instancji w ramach postępowania wyjaśniającego udokumentowane, a tym samym brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W konkluzji swojego orzeczenia Sąd ten nie znalazł podstaw dla wydania przez organ odwoławczy decyzji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczono przepisy ustawy o ochronie przyrody odnoszące się do wymierzania kary za wycinkę drzew i krzewów bez stosownego zezwolenia. Następnie organ ten wskazał, że decyzję w tej sprawie wydaje w warunkach związania wyrokami sądów administracyjnych, które w tej sprawie się wypowiedziały. Ze stanowiska tych sądów wynika, że wskazały one wpierw jakie okoliczności wymagają wyjaśnienia w ramach postępowania dowodowego, a następnie stwierdzono, że nałożony na organ pierwszej instancji obowiązek wyjaśnienia dwóch spornych kwestii został zrealizowany w sposób wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia. W konkluzji swoich rozważań organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za wycinkę drzew i krzewów wobec I. C. i zasadnie umorzył postępowanie administracyjne wobec wyżej wymienionej. Nadto organ ten uznał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odpowiada wszystkim wymogom wynikającym z przepisów prawa i zasługuje na utrzymanie w mocy.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona niniejszego postępowania, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej powyższej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak pełnego i wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego co doprowadziło do zaniechania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności roli współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości w przeprowadzeniu wycinki drzew i krzewów. Nadto zarzucono naruszenie art. 80 powyższego Kodeksu poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Dodatkowo podniesiono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na przebieg sprawy, a w szczególności przepisów ustawy o ochronie przyrody poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że odpowiedzialności za usunięcie drzew i krzewów nie ponosi współwłaściciel nieruchomości i uznanie, że nie posiada statusu strony w tym postępowaniu. W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, przybliżono okoliczności sprawy, jak również rozwinięto argumentację przemawiającą za uwzględnieniem wniesionej skargi. Zdaniem skarżącego współwłaścicielka nieruchomości wiedziała o konieczności przeprowadzenia remontu instalacji wodnej i wiążącej się z nią niezbędnością wycinki drzew i krzewów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ ten wskazał, że jest związany wskazaniami tutejszego Sądu sformułowanymi w wyroku z 5 sierpnia 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że stosownie do postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skład orzekający w niniejszej sprawie jest związany wcześniej wydanymi orzeczeniami Naczelnego Sadu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dostrzec należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzeczeniu z 7 sierpnia 2018 r. zobowiązał organ pierwszej instancji do ustalenia czy I. C. wiedziała i aprobowała usunięcie drzew i krzew z nieruchomości będącej jej współwłasnością i czy mogła działaniom skarżącego w jakikolwiek sposób zapobiec. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 5 sierpnia 2019 r. wskazał, że kwestie nakazane do wyjaśnienia w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały przez organ pierwszej instancji w ramach postępowania wyjaśniającego udokumentowane.

Ustalenia poczynione w przywołanych orzeczeniach oraz wynikające z nich ustalenia są wiążące dla składu orzekającego w niniejszej sprawie.

Powyższe stwierdzenia posiadają kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem w ocenie tutejszego Sądu sformułowanej wyroku z 5 sierpnia 2019 r. organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające nakazane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2018 r., tym samym brak było podstaw dla organu wyższego stopnia, aby uchylał decyzję organu pierwszej instancji i przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następstwem tej sytuacji jest to, że ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzone po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2018 r. uznane muszą być za wystarczające i w sposób prawidłowy ustalające sytuację prawną w sprawie. Z ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji wynika, że sprawcą usunięcia drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia jest skarżący, który w ramach tego postępowania okoliczność tę potwierdził. Znajduje ona potwierdzenie w dokumentach Prokuratury Rejonowej w T. Współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości, była żona skarżącego, w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, jak ustalono nie wyrażała zgody na wycinkę drzew i krzewów i jak wynika z jej oświadczenia nie zamieszkiwała stale na spornej nieruchomości. Dodatkowo organ ten wskazał, że zeznania świadka S. A. przeprowadzone na skutek sugestii Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wniosły nowych informacji do rozpoznawanej sprawy. Dla organu pierwszej instancji kluczowym dokumentem jest notatka urzędowa Komendy Powiatowej Policji w T. z 21 listopada 2014 r., w której skarżący przyznał się do wycinki drzew i krzewów. Ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji w ocenie tutejszego Sądu wyrażonej w wyroku z 5 sierpnia 2019 r. są wystarczające dla wydania finalnego rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie i znalazło to uzewnętrznienie w treści kwestionowanej przez skarżącego decyzji. W tym miejscu Sąd jest zobligowany poinformować skarżącego, że organ odwoławczy był zobowiązany przy wydawaniu swojej decyzji z [...] r. mieć w polu widzenia wskazania zawarte w wyroku tutejszego Sądu z 5 sierpnia 2019 r.

Skarżący w skardze do tutejszego Sądu podniósł, iż został pominięty w postępowaniu związanym ze sprzeciwem byłej żony od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] r. uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W tym miejscu przyjdzie zwrócić uwagę skarżącemu, iż w omawianym zakresie organy administracji publicznej, jak również tutejszy Sąd nie dopuścili się naruszenia przepisów prawa. Stwierdzenie takie wynika z tego, że stosownie do postanowień art. 64a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi od decyzji, o której mowa w 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Po myśli art. 64c § 2 wyżej wymienionej ustawy sprzeciw od decyzji wnosi się za pośrednictwem organu, którego decyzja jest przedmiotem sprzeciwu. Z punktu widzenia stawianego przez skarżącego zarzutu kluczowe znaczenie posiada treść art. 64b § 3 wskazanej ustawy, zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 przywoływanej ustawy nie stosuje się. Oznacza to, że po myśli tego ostatniego unormowania w sprawie zainicjonowanej sprzeciwem byłej żony, skarżącemu jako adresatowi decyzji organu odwoławczego z [...] r. nie przysługiwał przed sądem administracyjnym status uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem nie był powiadamiany o tym, że sprzeciw taki został wniesiony i nie uczestniczył w postępowaniu prowadzonym przed sądem administracyjnym. W świetle powyższego zarzuty skarżącego kierowane pod adresem organu odwoławczego, jak również stwierdzenia o manipulacji ze strony jego byłej żony nie są zasadne, albowiem nic takiego nie miało miejsca, a organ administracji publicznej jak również tutejszy Sąd działali w oparciu o obowiązujące regulacje prawne.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.