Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 762/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33  par. 1 i  par. 2 pkt 1 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Wojciech Gapiński ( spr.), Asesor WSA Monika Krywow, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej - Wierzyciel, Dyrektor COF) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] ([...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.); art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm. – dalej u.o.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez M. B. (dalej – Skarżący, Zobowiązany) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...] ([...]), mocą którego:

- oddalono zarzut nieistnienia obowiązku,

- uznano zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor COF wydał w dniu [...] r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący nieuiszczoną opłatę abonamentową RTV za okres od stycznia 2015 r. do sierpnia 2019 r. Na jego podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego P.- [...] (dalej – Naczelnik US) prowadził wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne, w toku którego dokonano zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu w dniu [...] r.

Pismem z dnia 9 września 2020 r. Skarżący - na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. - złożył zarzuty na toczące się wobec niego postępowanie egzekucyjne. W jego uzasadnieniu Zobowiązany podniósł, że w okresie od 2006 r. do 2017 r. zamieszkiwał w Wielkiej Brytanii, gdzie uiszczał obowiązującą tam opłatę abonamentową. Stwierdził przy tym, że obowiązek wyrejestrowania odbiornika RTV powstał dopiero w 2014 r. (wcześniej – według Skarżącego – nie było takiej powinności). W między czasie, jak stwierdził Skarżący, jego była żona sprzedała mieszkanie, gdzie użytkowany był odbiornik RTV. W tamtym też czasie nabyła ona uprawnienie do zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Od powrotu do kraju, co nastąpiło w 2017 r., nie posiada własnego odbiornika RTV, gdyż korzysta z tego będącego na wyposażeniu wynajmowanego mieszkania. Zaznaczył także, że dotychczas nie otrzymał żadnej korespondencji od Wierzyciela, Urzędu Skarbowego oraz ZUS-u dotyczącej zaległości w płatnościach abonamentu RTV. Wyraził również pogląd, że z uwagi na fakt, że nie posiada ani telewizora, ani radia, to nie spoczywa na nim obowiązek ich wyrejestrowania. Konkludując uznał, że nie ciąży na nim obowiązek opłacania abonamentu RTV.

Pismem z dnia 18 września 2020 r. organ egzekucyjny przekazał Wierzycielowi powyższe zarzuty w celu zajęcia przez niego stanowiska w kwestiach w nich podniesionych.

Dyrektor COF pismem z dnia 21 stycznia 2021 r. na podstawie art. 34a pkt 1 u.p.e.a. zwrócił się do Naczelnika US o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. Naczelnik US czyniąc zadość żądaniu Wierzyciela postanowieniem z dniu [...] r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Skarżącego.

Następnie odpowiadając na wezwanie organu egzekucyjnego o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne, Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r.: 1) oddalił zarzut nieistnienia obowiązku, 2) uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia. Rozstrzygnięcie to doręczono Skarżącemu w dniu [...] r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż ustawa o opłatach abonamentowych nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłat abonamentowych począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania, które może nastąpić wyłącznie w momencie zaprzestania korzystania z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Brak dopełnienia czynności formalno-prawnych skutkuje naliczaniem kwot opłat abonamentowych za kolejne miesiące.

Wierzyciel stwierdził, że w dniu 1 sierpnia 2000 r. na imię i nazwisko Skarżącego zgłoszona została rejestracja odbiornika RTV używanego pod adresem: P. [...] [...]. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Jak stwierdził Dyrektor COF, w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342 – dalej rozporządzenie z 2007 r.) został nadany Skarżącemu indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Zawiadomienie w tej kwestii zostało wysłane Zobowiązanemu w dniu 17 lipca 2008 r.

Dyrektor COF wyraził również pogląd, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osób, które dokonały rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (w zaistniałym przypadku do Skarżącego), a nie do adresu rejestracji. Na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych - obowiązek dokonania ich wyrejestrowania. Wskazano przy tym, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że dopiero w dniu 18 września 2020 r. Skarżący dopełnił formalności zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. W związku z powyższym, zdaniem Wierzyciela, do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania odbiornika RTV Skarżący posiadał status formalno-prawny, który obligował do uiszczania opłat abonamentowych. W konsekwencji Dyrektor COF oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

Uwzględnił natomiast zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia. Uzasadniono to tym, że upomnienie nr [...] zostało w dniu 16 września 2019 r. skierowane na nieaktualny adres zamieszkania Skarżącego. Dlatego też, w ocenie Wierzyciela, nie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej wspomniane upomnienie.

Wobec wystąpienia powyższej okoliczności, jak wskazał Wierzyciela, wystąpił on z wnioskiem do Naczelnika US o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego.

Końcowo Dyrektor COF podkreślił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie powoduje umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych powstałych na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], które pozostają w dalszym ciągu do uregulowania przez Skarżącego.

W zażaleniu z dnia 27 stycznia 2021 r. (data nadania u operatora pocztowego – 1 lutego 2021 r.) nazwanym "Żądanie", Skarżący wniósł o usunięcie jego danych osobowych z bazy abonentów RTV. Uznał, że ich wykorzystanie bez jego zgody do nadania mu numeru abonamentowego było nielegalne i podlega ściganiu. Stwierdził następnie, że jest "podstępnie nakłaniany" do uiszczania abonamentu, za okres kiedy nie przebywał w kraju. Dodał przy tym, że w 2006 r. nie był zobligowany do wyrejestrowania odbiorników RTV, które uległy później zaginięciu. W jego ocenie, zaprzestanie regulowania opłat abonamentowych jest równoznaczne z zaprzestaniem korzystania z odbiorników RTV. Wyraził także zdziwienie, że Wierzyciel przez 14 lat nie skontaktował się z nim w sprawie wspomnianych zaległości. Podkreślił także, że od powrotu do kraju nie posiada odbiornika RTV, gdyż korzysta z tego będącego wyposażeniem wynajmowanego mieszkania.

Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. Rozstrzygnięcie zostało doręczone Zobowiązanemu w dniu [...] r. Wierzyciel w rozstrzygnięciu tym podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu posłużono się tymi sami twierdzeniami, które prezentowane były we wcześniejszym postanowieniu. Dodatkowo wyjaśniono, że stworzony i prowadzony przez Pocztę Polską S.A. zbiór, zawierający dane abonentów i zarejestrowanych odbiorników, funkcjonuje na podstawie danych uzyskanych od samych abonentów. Jest on wykorzystywany przy realizacji obowiązków wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Podkreślono przy tym, że dane te nie są przekazywane podmiotom zewnętrznym. Dane Skarżącego, jak zaznaczono w zaskarżonym postanowieniu, Wierzyciel posiada i przetwarza jedynie dla celów realizacji usługi dotyczącej abonamentu radiowego/telewizyjnego wskutek zgłoszonej przez niego rejestracji i powstałego zadłużenia w opłatach abonamentowych. W kwestii natomiast żądania usunięcia danych Zobowiązanego wskazano, że co do zasady informacje te zostają kasowane z baz po upływie pięciu lat liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano wyrejestrowania odbiorników (art. 5 ust. 6 i 7 u.o.a.). W dalszej kolejności Dyrektor COF zanegował pogląd Skarżącego, iż w 2006 r. nie istniał obowiązek zgłoszenia zaprzestania użytkowania odbiornika RTV. Podniósł w tej materii, że w poszczególnych okresach normowały to akty wykonawcze w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników RTV. Odnosząc się do wniosku o umorzenie wszelkich roszczeń finansowych zauważono, iż Poczta Polska S.A. realizuje usługę na rzecz Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w zakresie inkasowania, ewidencjonowania oraz egzekwowania należnych opłat abonamentowych bez możliwości umarzania zobowiązań. Uprawnienie to natomiast - zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 u.o.a. – przysługuje KRRiT.

Pismem z dnia 12 marca 2021 r. (data nadania - 13 marca 2021 r.) będącym odpowiedzią na postanowienie z dnia [...] r. Skarżący przekazał do Dyrektora COF żądanie usunięcia danych osobowych z bazy dany Poczty Polskiej S.A. Stwierdził, że czynności tej winna dokonać TP S.A. w ciągu 5 lat od jego wyjazdu z kraju, tj. do 2011 r. Poinformował także, że członek jego rodziny wyrejestrował odbiorniki RTV w TP S.A. na ul. [...] w P. Z tego względu, zdaniem Skarżącego, nadanie mu w późniejszym czasie indywidualnego numeru identyfikacyjnego było nielegalne. Skarżący ponadto poinformował, że jeżeli Wierzyciel nie uwzględni tej okoliczności (bezprawnego nadania wspomnianego numeru) to, złoży pozew do sądu o manipulowanie jego danymi oraz o wymuszanie na nim nienależnych opłat abonamentowych. Zobowiązany oświadczył, że od 2006 r. nie posiada odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. W związku z tym żąda umorzenia postępowania i zaprzestania egzekucji fikcyjnych należności względem Poczty Polskiej S.A.

Dyrektor COF pismem z dnia 16 kwietnia 2021 r. poinformował Skarżącego, że postępowanie w sprawie jego zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego zakończyło się ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r., w którym zawarto pouczenie o możliwości wniesienia od niego skargi do WSA w Gliwicach. Pismo to zostało doręczone w dniu [...] r.

W skardze z dnia 14 kwietnia 2021 r. (data nadania – 27 kwietnia 2021 r.), wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązany stwierdził, że Poczta Polska S.A. bezprawnie obciążyła go opłatami abonamentowymi, podczas gdy od 2006 r. nie potrzebował abonamentu RTV. Wniósł o "ukrócenie praktyk monopolistycznych" Wierzyciela i zasądzenie zadośćuczynienia i przeprosin za szykany kierowane wobec jego osoby. Według Zobowiązanego, odbiornik RTV został wyrejestrowany w 2007 r. przez jego byłą żonę, co potwierdza załączone do skargi jej oświadczenie. Ponadto Skarżący podniósł, że TP S.A. nielegalnie przekazała jego dane Poczcie Polskiej S.A., która samowolnie oraz bez jego zgody nadała mu indywidulany numer identyfikacyjny. Zdaniem Skarżącego, od tamtego czasu Wierzyciel nalicza mu koszty i zaległości oraz nęka listami.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie lub ewentualnie o oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Żądanie odrzucenia skargi uzasadniono tym, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie, którym: 1) oddalono zarzut nieistnienia obowiązku, 2) uznano zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do zagadnienia dotyczącego terminowości wniesienia skargi przez Zobowiązanego. W tej kwestii przede wszystkim wskazać przyjdzie, że w myśl art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a, co należy uczynić za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Dyrektora COF z dnia [...] r. zostało doręczone Skarżącemu w dniu [...]. Natomiast pismo z dnia 16 kwietnia 2021 r. zatytułowane "Skarga" nadane zostało u publicznego operatora pocztowego w dniu 27 kwietnia 2021 r. Świadczyć to może o tym, że doszło do naruszenia wspomnianego 30-dniowego terminu, który w niniejszym przypadku upływał z dniem 12 kwietnia 2021 r. (30 dzień liczony od daty doręczenia przypadał na sobotę, a ponieważ kolejnym dniem była niedziela, to zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a. termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą). Jednak nie można nie dostrzec, że Zobowiązany po otrzymaniu zaskarżonego postanowienia sfomułował pismo z dnia 12 marca 2021 r. (data nadania – 13 marca 2021 r.). Powołał się na nim na ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oraz przedstawił argumentację, która prezentowana była na wcześniejszych etapach procedowania. W treści Zobowiązany posłużył się również skrótem "WSA" wyrażając przekonanie o tym, że sąd administracyjny przychyli się do jego stanowiska. W tej sytuacji należy przyjąć, że pismo Zobowiązanego z dnia 12 marca 2021 r. w rzeczywistości stanowi skargę na postanowienie Dyrektora COF z dnia [...] r. Charakter pisma oceniać należy bowiem nie według nadanej mu nazwy (w tym przypadku pismo zatytułowano "Żądanie"), lecz na podstawie przeprowadzonej oceny jego treści. W tej sytuacji uznać należy, że Zobowiązany nadając wspomniane pismo w urzędzie pocztowym w dniu 13 marca 2021 r. dochował terminu do wniesienia skargi określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Natomiast pismo Zobowiązanego z dnia 16 kwietnia 2021 r. należy traktować, jako uzupełnienie pisma z dnia 12 marca 2021 r.

Przechodząc do meritum stwierdzić należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.).

W przedmiotowej sprawie Skarżący podniósł zarzuty określone w art. 33 § 2 pkt 1 (nieistnienie obowiązku) i 4 (brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajmując się nimi wskazać przyjdzie, że Zobowiązany przede wszystkim wskazał, że w 2006 r. wyjechał z Polski. Mieszkanie, gdzie był użytkowany odbiornik RTV, zostało sprzedane przez jego byłą małżonkę w 2010 r., która wcześniej, bo w 2007 r. dokonała wyrejestrowania odbiornika. Zdaniem Zobowiązanego, w czasie gdy opuszczał kraj brak było prawnego obowiązku zgłaszania zaprzestania użytkowania odbiornika RTV. Stwierdził on bowiem, że zaprzestanie uiszczania opłat abonamentowych należało traktować jako rezygnację z korzystania z tego rodzaju urządzenia. W ramach tego zarzutu zwrócono również uwagę, że Wierzyciel samowolnie i bez zgody Skarżącego nadał mu indywidulany numer identyfikacyjny, a w konsekwencji bezprawnie naliczył mu opłaty abonamentowe.

Drugi z zarzutów dotyczący braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia został uwzględniony przez Dyrektora COF (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Przychylając się do zasadności tego stanowiska, stwierdzić należy, iż zagadnienie to nie będzie przedmiotem dalszych dywagacji. Jedynie zauważyć należy, że zasadnie Wierzyciel uznał, że upomnienie wyekspediowane na nieaktualny adres zamieszkania Zobowiązanego, nie może być uznane za skutecznie doręczone w trybie zastępczym w rozumieniu art. 44 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że kwestia ta nie była negowana przez Skarżącego.

W toku postępowania, jak również w samej skardze, zgłaszane były również zastrzeżenia w zakresie naruszenia przez Wierzyciela zasad przetwarzania danych osobowych. Mianowicie, w opinii Zobowiązanego, Dyrektor COF winien usunąć jego dane z bazy abonentów najpóźniej w ciągu 5 lat od jego wyjazdu z Polski, a tym samym nie był uprawniony do ich wykorzystania do nadania mu indywidulanego numeru identyfikacyjnego. Ponadto w skardze zawarto żądanie "ukrócenia monopolistycznych praktyk" Poczty Polskiej S.A., zasądzenia zadość uczynienia i przeprosin za szykanowanie jego osoby.

Odnosząc się do tych zagadnień wskazać przyjdzie, że przedstawione w art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 954/16, Lex nr 2494365). Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, Lex nr 2555362). Wobec tego kwestie dotyczące zasadności przetwarzania danych osobowych Zobowiązanego, czy też żądanie zadośćuczynienia za nieuzasadnione działania Wierzyciela, które – zdaniem Skarżącego – stanowią o jego szykanowaniu, pozostają poza przedmiotem niniejszego postępowania. Z tego też względu nie będą one przedmiotem rozpatrzenia w ramach przeprowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia. Odnośnie wniosku Zobowiązanego o zasądzenie zadośćuczynienia dodać należy, że rozstrzyganie w tym zakresie pozostaje poza właściwością sądów administracyjnych, która określona została w art. 3 i art. 4 p.p.s.a.

Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że na imię i nazwisko Skarżącego zgłoszono odbiornik RTV i dotyczyło to nieaktualnego już miejsca zameldowania Zobowiązanego. Zobowiązany nie zaprzecza temu faktowi. Niemniej jednak dla wykazania tego faktu Dyrektor COF przedstawił trzy odcinki "U" o wydanie nowej książeczki radiofonicznej z powodu wyczerpania dowodów wpłat, które dotyczą lat 2000, 2003 i 2006. Przemawia powyższe za tym, że taka rejestracja miała miejsce. Zrodziło to więc obowiązek Skarżącego do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).

Tymczasem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 481/15, Lex nr 1926279). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

Wskazać należy także na jeszcze jeden aspekt. Mianowicie przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:

– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;

– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;

– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.

W tym kontekście zasadnym jest więc stanowisko, że zmiana miejsca zamieszkania (wyjazd poza granice kraju), sprzedaż lokalu, gdzie użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanym. Skoro Skarżący nie legitymuje się takim dowodem, to Wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. W tej sytuacji Wierzyciel zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych.

Wyjaśnić również należy, że oświadczenie byłej żony Skarżącego o wyrejestrowaniu odbiornika RTV w 2007 r. nie może stanowić dowodu na dokonanie tej czynności. Otóż skoro akt wykonawczy - właściwy ze względu na czas zgłoszenia zaprzestania użytkowania odbiornika - precyzuje tryb postępowania w tego rodzaju sytuacji, to wykazanie tej okoliczności winno nastąpić poprzez przedłożenie dowodu przewidzianego dla tego typu czynności we wspomnianym akcie prawnym. Oznacza to, że wyłączona jest możliwość dowodzenia tej okoliczności za pomocą innych środków dowodowych (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18, Lex nr 2693760).

Zobowiązany twierdzi także, że w sposób nieuprawniony nadano mu indywidulany numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV. Stwierdził bowiem, że skoro opuścił kraj i zaprzestał uiszczać opłaty to brak było podstaw ku temu.

Zagadnie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem.

Zatem skoro Skarżący nie dopełnił wymogów formalno-prawnych związanych z wyrejestrowaniem odbiornika RTV, to Poczta Polska S.A. zobligowana była do nadania Zobowiązanemu wspomnianego numeru. Nie można zatem mówić o bezprawności działania Wierzyciela w tym zakresie.

Reasumując niezasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).

Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.