Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 112/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 3 par. 1, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i cw zw. z art. 135, art. 250
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 1,2, ust. 12, art. 2 pkt 11,12
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 23
journal: Dz.U. 2017 poz 682
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. P. reprezentowanej przez opiekuna prawnego M. P.-D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r. , nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego K. S. kwotę [...]([...]) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Burmistrz B., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r., poz. 554 z późn. zm.), odmówił świadczenia z funduszu alimentacyjnego wnioskowanego na E. P., pozostającą pod opieką opiekuna prawnego.

W uzasadnieniu decyzji, organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki określonej w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W ocenie organu, dochody w roku 2017 wyniosły 9.116,80 zł (dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych) wobec czego dochód na jedną osobę w rodzinie wyniósł 759,73 zł (9.116,80 zł : 12). W tej sytuacji kwota przekroczenia dochodu na osobę w rodzinie wyniosła 34,73 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. P. reprezentowana przez opiekuna prawnego M. P. – D. podniosła, że wnioskodawczyni posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga całodobowej opieki, jest osobą leżącą, poruszającą się na wózku inwalidzkim, jest pieluchowana, ma przykurcze czterokończynowe, nie mówi ale rozumie, ma rurkę tracheotomijną, dławi się własną śliną. Musi być często odsysana urządzeniami, które trzeba kupować co parę lat "jak się zepsują", przy czym fundusz nie pokrywa kosztów tego zakupu. Od dwóch miesięcy jest karmiona pegiem dożołądkowo. Ponosi koszty dodatkowych pieluch, podkładów, środków opatrunkowych, maści przeciwodleżynowych, balsamów, kremów, prywatnych wizyt u lekarzy specjalistów, dodatkowej rehabilitacji, usług opiekuńczych - konieczna jest pomoc przy kąpaniu (opiekun wnioskodawczyni jest po operacji kręgosłupa), a także opieka nad wnioskodawczynią w takich sytuacjach gdy jej opiekun udaje się do lekarza bądź po leki. Koszty usług opiekuńczych, leków oraz rehabilitacji wnioskodawczyni wynoszą około 600 zł, niekiedy kwotę tę przekraczają.

Skarżąca wskazała, że niezrozumiałe jest dla niej odebranie środków na życie

"i tak już głodowej egzystencji". Sądy zasądzają alimenty gdy ojcowie uchylają się od ich płacenia tak jak w przypadku strony, jednak państwo zabiera je z powodu przekroczenia progu dochodowego o 34,73 zł. Państwo "nie dało strajkującym niepełnosprawnym dorosłym dzieciom 500 zł na rehabilitację i leki, a teraz podwyższyło lekko rentę socjalną po to, aby zabrać alimenty i wszelkie dodatki".

Zdaniem skarżącej, progi i kryteria dochodowe powinny być zniesione. W przypadku alimentów, próg 725 zł nie był od 11 lat podnoszony, tymczasem płaca minimalna w kraju była podnoszona kilkukrotnie.

Strona podkreśliła, że "próg kryterium jest niezgodny z Konstytucją (art. 32), bo dzieli dzieci na lepsze i gorsze, na te, którym pomoc się należy i na te, którym nie należy się nic".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Zdaniem Kolegium, w kontekście przesłanek, od których uzależnione jest prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, istotna jest legalna definicja rodziny, zawarta w art. 2 pkt 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Do rodziny w rozumieniu tego przepisu nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego.

Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżąca jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną i pozostaje pod opieką prawną swojej matki M. P. – D. . W związku z powyższym, organ I instancji trafnie przyjął, że ma do niej zastosowanie regulacja szczególna zawarta w art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że w przypadku gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód uwzględnia się dochód tylko osoby uprawnionej. Zatem w tym przypadku nie można brać pod uwagę dochodu ani opiekuna prawnego ani innej osoby, z którymi osoba ubezwłasnowolniona ma ewentualnie zamieszkiwać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe. Dochód roczny wnioskodawczyni wyniósł 9.116,80 zł, co miesięcznie daje kwotę 759,73 zł. Dochód ten niewątpliwie przekracza próg dochodowy określony w powołanym art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Przekroczenie przedmiotowego kryterium oznacza, że organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, strona podniosła, że jej rodzina znajduje się w trudnej sytuacji, częste pobyty wnioskodawczyni wraz z opiekunem prawnym w szpitalu łączą się z kosztami. Jej ojciec od 1991 r. w ogóle się nią nie interesuje, nie kontaktuje się z nią, nie płaci dobrowolnie alimentów. Przez wszystkie lata świadczenie alimentacyjne "płacił jej fundusz alimentacyjny". Opisując stan zdrowia wnioskodawczyni, wskazała na konieczność używania rurki tracheotomijnej, ssaków do odsysania śliny, na wiążącą się z przykurczami czterokończynowymi potrzebę rehabilitacji, masaży. Wnioskodawczyni zmuszona jest używać wózka ponieważ nie chodzi o własnych siłach, nie mówi, porozumiewa się mimiką twarzy i oczu, cierpi na epilepsję.

Zdaniem strony, ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest błędna i nielogiczna. Traktuje chore dziecko tak jakby prowadziło własne gospodarstwo domowe, choć nie jest możliwe aby osoba całkowicie ubezwłasnowolniona z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagająca całodobowej opieki – stanowiła o sobie i samodzielnie bez opiekuna egzystowała. W jej ocenie ustawodawca nie przemyślał tej ustawy, dochód powinien bowiem być liczony faktycznie na całą rodzinę, czyli w przypadku skarżącej - na trzy osoby. Instytucje źle interpretują ustawę i pozbawiają "dorosłe dzieci z orzeczeniem znacznym i niepełnosprawnością wielonarządową i ubezwłasnowolnieniem całkowitym bo tego wymaga życie (bo sami nie mogą o sobie stanowić) alimentów, które są środkami bardzo potrzebnymi w podstawowej egzystencji".

W piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach pomocy prawnej nie zgodził się z dokonaną przez organy interpretacją przepisu art. 2 pkt 12 w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, według której przy liczeniu dochodu rodziny uwzględnia się tylko świadczenie otrzymywane przez osobę, która jest pełnoletnia, ale ubezwłasnowolniona całkowicie, a więc pozostająca pod opieką prawną.

Zdaniem pełnomocnika, organy mylą się bowiem E. P. nie jest już "dzieckiem" w rozumieniu ustawy o pomocy. Powszechnie przyjmuje się, że "dziecko", to osoba niepełnoletnia, a więc do ukończenia 18 roku życia. Ustawa o pomocy nie zawiera definicji "dziecka" w związku czym należy takiej definicji poszukiwać w innych aktach prawa powszechnie obowiązującego.

W Konwencji o prawach dziecka, stosowanej w Polsce na mocy art. 91 ust. 1 Konstytucji, w art. 1 wskazano, że "w rozumieniu niniejszej konwencji "dziecko" oznacza każdą istotę ludzką w wieku poniżej osiemnastu lat, chyba, że zgodnie z prawem odnoszącym się do dziecka uzyska ono wcześniej pełnoletniość". Z kolei w ustawie o rzeczniku praw dziecka mówi się w art. 2, że "w rozumieniu ustawy dzieckiem jest każda istota ludzka od poczęcia do osiągnięcia pełnoletniości".

Ustawa o pomocy w kolejnych artykułach rzadko posługuje się pojęciem "dziecko" albo wręcz wyróżnia "dziecko" na tle ogólnie osób uprawnionych, co także sugerowałoby, że za dziecko należy uznać osobę niepełnoletnią.

Niezależnie od powyższego, pełnomocnik podniósł, że art. 2 pkt 12 w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim wyklucza osoby pełnoletnie ubezwłasnowolnione całkowicie z prawa do otrzymywania świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego (czyli osoby pozostające pod opieką opiekuna prawnego), poprzez wyłączenie z pojęcia "rodziny" właśnie osób pełnoletnich, pozostających pod opieką opiekuna prawnego.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 71 ust. 1 stanowi, że państwo

w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne

i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

W ocenie pełnomocnika skarżącej, naruszenie art. 71 ust. 1 Konstytucji, który określa cel działalności organów władzy publicznej następuje m.in. wówczas, gdy ustawodawca niewłaściwie zinterpretował przepis Konstytucji wyznaczający określony cel czy zadanie władzy publicznej, a w szczególności uchwalając ustawę zastosował takie środki, które nie mogły doprowadzić do realizacji tego celu.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonej do pisma z dnia 24 maja 2019 r. decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić wniosek dowodowy z dnia 24 maja 2019 r. ponieważ wskazana przez stronę decyzja

o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego z dnia [...] r. nie dotyczy strony i nie może przyczynić się do wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości, o jakich mowa w cytowanym przepisie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja Burmistrza B. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r., odmawiającą przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wnioskowanego na E. P. (pozostającą pod opieką opiekuna prawnego).

Zdaniem organów, wspomniane świadczenie nie może zostać przyznane stronie z uwagi na przekroczenie progu dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 670), wynoszącego 725 zł. Wskazując, że w wypadku skarżącej dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi miesięcznie 759,73 zł, organy przyjęły do wyliczenia wyłącznie dochód osoby uprawnionej. Powołując się na treść art. 9 ust. 12 cytowanej ustawy Kolegium wskazało, że strona pozostaje pod opieką opiekuna prawnego wobec czego przy ustalaniu prawa do świadczeń uwzględnia się wyłącznie jej dochód.

Ponadto, w ocenie Kolegium, z treści art. 2 pkt 12 wspomnianej ustawy wynika, że E. P. nie może być zaliczona do "rodziny" w rozumieniu tego przepisu bowiem z uwagi na ubezwłasnowolnienie pozostaje pod opieką opiekuna prawnego. Powyższe uniemożliwia wzięcie pod uwagę zarówno dochodu opiekuna prawnego jak i innych osób, z którymi osoba ubezwłasnowolniona ma ewentualnie zamieszkiwać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe.

W ocenie Sądu, z taką interpretacją cytowanych wyżej przepisów nie sposób jednak się zgodzić.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przez "rodzinę" należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60 i 303) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

Jak wynika zatem z powyższego, do rodziny zalicza się osobę uprawnioną, natomiast nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego.

Konsekwentnie, w art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazano, ze w przypadku gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej.

Wobec powyższego, nie ulega wątpliwości, że intencją ustawodawcy było wyłącznie możliwości zaliczenia do dochodu osoby uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego dochodów członków rodziny wspomnianego opiekuna.

Zdaniem Sądu, znaczenia tego przepisu nie można jednak odczytywać

w oderwaniu od innych zapisów ustawy, jak również od celu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak i określonych w niej przesłanek podmiotowo-przedmiotowych, które muszą wystąpić łącznie dla uznania ich wypełnienia. Ustawodawca w preambule określił bowiem, że dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb,

a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych

w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodzin. Konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji.

Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że w myśl art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r., poz. 682), małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Jednocześnie art. 27 tej ustawy stanowi, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Z kolei w oparciu o art. 133 § 1 cytowanej ustawy, rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że matka osoby uprawnionej – E. P., w pełni wywiązuje się ze swoich obowiązków wynikających

z cytowanych wyżej przepisów, jednak z przyczyn, o których będzie mowa poniżej jej starania nie są wystarczające dla zapewnienia córce wszystkich niezbędnych jej do życia środków. Jednocześnie, ojciec wymienionej z obowiązków tych nie wywiązuje się nawet w najmniejszym stopniu, nie tylko nie łożąc na jej utrzymanie ale także nie kontaktując się z nią, nie udzielając wsparcia w żadnej innej formie.

Należy zaznaczyć, że E. P. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, nie porusza się samodzielnie, nie mówi, dławi się własną śliną, wymaga rurki tracheotomijnej, cierpi na przykurcze czterokończynowe, epilepsję, musi być pieluchowana, karmiona przy zastosowaniu PEG (przezskórnej gastrostomii endoskopowej). Tak głęboka niepełnosprawność wielonarządowa wymaga nie tylko intensywnej całodobowej opieki ze strony matki, ale także stałego specjalistycznego leczenia, rehabilitacji oraz wielu środków leczniczych i pielęgnacyjnych. Nie ulega wątpliwości, że koszt utrzymania osoby z tak poważną niepełnosprawnością jest bardzo wysoki, jednak możliwości matki skarżącej są ograniczone bowiem chcąc opiekować się swoją córką zrezygnowała z zatrudnienia i może korzystać jedynie ze świadczenia uzyskiwanego z tego tytułu.

Mając na uwadze potrzeby i ograniczenia tak ciężko chorej osoby, ustawodawca przewidział w art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy się uczy w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności bezterminowo.

W rozpatrywanej sprawie, poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca jest osobą uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym przez osobę uprawnioną należy rozumieć osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.

Sporne jest natomiast to, czy wyliczając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy należy uwzględniać wszystkich członków rodziny czy też jedynie dochód osoby uprawnionej – w myśl art. 9 ust. 12 tej ustawy.

Odpowiadając na powyższe pytanie, raz jeszcze należy odwołać się do wskazanego już powyżej celu ustawy, którym jest wspieranie osób znajdujących się

w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów, jak również przywołanego w preambule ustawy obowiązku wspierania tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji.

Opisanemu wyżej celowi, zdaniem Sądu, nie służyłoby sztuczne wyodrębnienie jako oddzielnego gospodarstwa domowego, gospodarstwa osoby faktycznie należącej do tej rodziny i to tylko z tego względu, że została z uwagi na stan zdrowia powodujący niemożność kierowania swoim postępowaniem (art. 13 § 1 k.c.) ubezwłasnowolniona. W ocenie Sądu, w cytowanym przepisie (art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) chodzi jedynie o takie sytuacje, w których opiekun prawny nie jest zarazem rodzicem dziecka i nie może być uznany za prowadzącego wspólne gospodarstwo domowe ze wspomnianym dzieckiem. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w wypadku skarżącej, której opiekunem jest jej matka pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym. Przeciwne rozumienie przepisu (zgodne z interpretacją organu) oznaczałoby naruszenie zasady równości – art. 32 ust.1 Konstytucji RP, zasady sprawiedliwości społecznej – art. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony i opieki nad rodziną w ogólności – art. 18 Konstytucji RP, zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej – art. 71 ust.1 Konstytucji RP. W szczególności oznaczałoby zróżnicowanie osób niepełnosprawnych o tym samym znacznym stopniu niepełnosprawności ze względu na rodzaj niepełnosprawności. Osoba znajdująca się bowiem w identycznej sytuacji jak skarżąca – tj. posiadająca znaczny stopień niepełnosprawności, zasądzone alimenty, których egzekucja okazała się bezskuteczna, jednak niewymagająca ubezwłasnowolnienia

z powodu stanu zdrowia uniemożliwiającego podejmowanie decyzji (kierowanie swoim postępowaniem), nie podlegałaby ograniczeniom wynikającym z tego przepisu i jej dochód mógłby być obliczony z uwzględnieniem dochodów innych członków rodziny, natomiast skarżąca tylko dlatego, że cierpi na schorzenia wpływające na zdolność podejmowania decyzji i konieczność ubezwłasnowolnienia takiej możliwości byłaby pozbawiona.

Na marginesie jedynie należy wskazać, że z uwagi na podwyższenie wysokości renty socjalnej do poziomu przekraczającego próg dochodowy określony w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie tylko skarżąca, ale żadna osoba z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, która została ubezwłasnowolniona nie spełniałaby przy takiej interpretacji przepisów, kryterium dochodowego. Tymczasem to właśnie te osoby, które nie tylko nie mogą wykonywać samodzielnie czynności życia codziennego, ale też nie mogą samodzielnie podejmować decyzji wymagają szczególnej ochrony i pomocy państwa. Nie ulega wątpliwości, że koszty utrzymania takiej osoby są bardzo wysokie (koszty rehabilitacji, środków przeciwodleżynowych, leków, wizyt u specjalistów), a jednocześnie rodzic dziecka, który nie podejmuje zatrudnienia by móc opiekować się swoim dzieckiem, w żaden sposób nie może dodatkową pracą polepszyć bytu rodziny.

Pokreślić należy, że w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów osoba taka ma prawo do świadczeń alimentacyjnych bezterminowo. Jak już wcześniej wskazano, rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Uchylając się od swojego obowiązku alimentacyjnego, nie wykazując żadnego zainteresowania córką, ojciec jej pogarsza i tak trudną sytuację dziecka. Niewątpliwie takim właśnie wypadkom służy pomoc przewidziana przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Z uwagi na powyższe, organy winne były uwzględnić do wyliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę dochody wszystkich członków rodziny, a nie tylko dochód skarżącej.

Zaniechanie poczynienia w tym zakresie stosownych ustaleń wskazuje na to,

że decyzje organów obu instancji są obarczone także wadą, wynikającą z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonych powyżej naruszeń przepisów, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).

Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organy powinny mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.