Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 848/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) NSA Wiesław Morys Protokolant asystent sędziego Anna Pasich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] 2004 r. W. S. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Kierownika Działu ds. Rodzin z Dziećmi i Poradnictwa Specjalistycznego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 , art. 89 ust. 1-5 i ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) w związku z § 4 i § 8, § 11 i § 14 pkt 2 rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich (Dz. U. Nr 120, poz. 1293, powołanego dalej w skrócie, jako rozporządzenie z dnia 9 października 2001 r.) odmówiono W. S. przyznania wnioskowanej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że strona w okresie od dnia [...] 2002 r. do dnia [...] 2004 r. przebywała w Specjalnym Ośrodku Wychowawczym prowadzonym przez [...] w K. przy ul. [...], który w oparciu o treść art. 88 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie jest wymieniony jako placówka uprawniająca do otrzymania wnioskowanej formy pomocy.

W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o udzielenie jej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Powołała się na okoliczność, iż do dnia [...] 2004 r. przebywała w Specjalnym ośrodku Wychowawczym w S., ale z powodu jego likwidacji została przeniesiona do Specjalnego Ośrodka Wychowawczego [...] w K. i będąc tam w dniu [...] 2004 r. ukończyła liceum [...], a także z tym dniem zwolniła się z tej placówki. Akcentowała, iż od miesiąca [...] 2004 r. rozpocznie naukę w Policealnym Studium dla [...] w K., a do czasu wyremontowania przez administrację jej mieszkania w K. przebywa u przyjaciół w C..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wywiódł, iż przedmiotowe odwołanie będzie rozpoznawane z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i przytoczył treść jej art. 88, art. 89 i art. 159 oraz § 16 rozporządzenia z dnia 9 października 2001 r. Powołał się na okoliczności faktyczne, które miały miejsce w sprawie, a w szczególności na to, iż strona na podstawie orzeczenia Sądu Rejonowego Wydziału Rodzinnego i Nieletnich w K. z dnia [...] r. została umieszczona w placówce opiekuńczej i przebywała najpierw w Pogotowiu Opiekuńczym nr [...] w K,, a potem została skierowana do Specjalnego Ośrodka Wychowawczego [...] w S., po którego likwidacji, w okresie od dnia [...] 2002 r. do dnia [...] 2004 r. przebywała w Specjalnym Ośrodku Wychowawczym prowadzonym przez [...] w K.. Ośrodek ten, zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na nie prowadzenie działalności szkolnej nie może być uznany za specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, którego opuszczenie uprawnia do otrzymania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, w oparciu o art. 88 ust. 1 obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Akceptując ustalenia organu pierwszej instancji, co do stwierdzonego stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy uznał, że strona nie spełnia warunków do ubiegania się o wnioskowaną pomoc.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uznała, iż ze względu na odmowę udzielenia jej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki nie otrzyma również pomocy pieniężnej i rzeczowej na usamodzielnienie się.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do treści skargi podniósł, że skarżąca opuściła placówkę, która nie posiada nazwy, ale i charakteru placówki specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, bowiem nie prowadzi działalności szkolnej, co ustalono na podstawie analizy statutu Specjalnego Ośrodka Wychowawczego [...] w K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż sąd administracyjny powołany jest do kontroli zgodności z prawem poddanych jego właściwości decyzji, postanowień, czynności i innych aktów prawnych. Zatem bada czy podczas ich wydania nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 z późn. zm., powoływanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."), sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną, ale zobowiązane są badać legalność zaskarżonych aktów także z urzędu, w zakresie zarzutów nie podniesionych w skardze. Natomiast na mocy art. 135 ustawy p.p.s.a. mogą stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd zbadał zgodność z prawem wydanych decyzji i uznał, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w zakresie, w jakim stosowały go oba organy orzekające.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] 2004 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. który w myśl art. 61 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczął postępowanie administracyjne i w skutek jego złożenia wydano decyzje w niniejszej sprawie.

Wymagało więc w pierwszej kolejności rozważenia czy prawidłowo zastosowano w sprawie przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

W zakresie ustaleń faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przyjęto, że skarżąca w okresie od dnia [...] 2002 r. do dnia [...] 2004 r. przebywała w Specjalnym Ośrodku Wychowawczym prowadzonym przez [...] w K.. Ośrodek ten, zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na nie prowadzenie działalności szkolnej nie może być uznany za specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, którego opuszczenie uprawnia do otrzymania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, w oparciu o art. 88 ust. 1 obowiązującej ustawy o pomocy społecznej, dlatego skarżąca nie spełnia warunków do ubiegania się o wnioskowaną pomoc.

Mając na uwadze powyższe zaakcentować trzeba, iż z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z brzmieniem jej art. 150 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. stosuje się przepisy tej ustawy, a także do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych, na podstawie jej art. 159, stosuje się dotychczasowe przepisy wykonawcze, wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) tj. rozporządzenia z dnia 9 października 2001 r.

Stosownie do treści art. 88, art. 89 i art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, osoba, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomoc:

1) pieniężną na usamodzielnienie;

2) pieniężną na kontynuowanie nauki;

3) w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym;

4) w uzyskaniu zatrudnienia;

5) na zagospodarowanie - w formie rzeczowej.

Oznacza to, że stosownie do uregulowań zawartych w § 7 ust. 4 rozporządzenia z dnia 9 października 2001 r. pomoc pieniężna na usamodzielnienie się może być przyznana na zaspokojenie ważnej życiowej potrzeby osoby usamodzielnianej tj. między innymi na polepszenie warunków mieszkaniowych (pkt 1) i pokrycie wydatków związanych z jej nauką (pkt 3).

Warunkiem udzielenia pomocy, o której mowa w art. 88 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jest zobowiązanie się osoby usamodzielnianej do realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia, zwanego "programem usamodzielnienia", opracowanego wspólnie z opiekunem usamodzielnienia i zatwierdzonego przez kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie. Program ten m.in. określa sposób i formę pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych (§ 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 rozporządzenia). Do zadań opiekuna należy zaś m.in. opiniowanie wniosku o pomoc pieniężną na usamodzielnienie (§ 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia).

W aktach sprawy znajduje się program sporządzony w dniu [...] 2000r przez pracownika socjalnego – opiekuna skarżącej, jako osoby usamodzielnianej, który zawiera zapis dotyczący pomocy w złożeniu dokumentacji na usamodzielnienie się i na kontynuowanie nauki na studium policealnym oraz pomoc w złożeniu wniosku o przydział mieszkania, a po jego otrzymaniu pomocy w jego adaptacji i wyposażeniu (zakres działań Lp. [...] i [...]). Jednakże po złożeniu przez skarżącą wniosku w rozpatrywanej sprawie nie została dokonana jego modyfikacja, a organy orzekające w uzasadnieniach obu podjętych rozstrzygnięć nie odniosły się bliżej do tego programu, jak również do twierdzenia skarżącej, zawartego w odwołaniu, że mieszka u przyjaciół w C. "do momentu wyremontowania mieszkania przez administrację", wskazującego że skarżąca otrzymała już jedną z form pomocy określoną w § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 9 października 2001 r. i ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe.

W ocenie organu odwoławczego podnoszony jest tylko argument, że skarżąca opuściła ośrodek, który nie jest wymieniony w art. 88 ust. 1 obowiązującej ustawy o pomocy społecznej i nie może być uznany za specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy z uwagi na nie prowadzenie działalności szkolnej.

W rozpoznawanej sprawie należało zatem rozważyć, czy skarżąca już nie została objęta pomocą w jednej z jej różnych form. Wówczas to, z uwagi na treść art. 154 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 33 p ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 68, poz. 414 z późn. zm.), można by było uznać, że w stosunku do skarżącej, jako osoby co do której proces usamodzielnienia rozpoczął się przed dniem 1 maja 2004 r. i do tego dnia została wydana decyzja przyznająca jej jakąkolwiek formę pomocy wymienioną w art. 33 p ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada o pomocy społecznej, zastosowanie mają przepisy ustawy obowiązującej do dnia 30 kwietnia 2004 r. tj. ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. W sytuacji skarżącej postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte jej wnioskiem z dnia [...] 2004 r., czyli po dniu 1 maja 2004 r. zatem obowiązkiem organów administracji było ustalenie powołanych okoliczności. Jedynie z informacji zawartych w odwołaniu skarżącej można przypuszczać, że skarżąca dysponuje mieszkaniem w K., ale okoliczność ta nie została należycie wyjaśniona.

Z tych względów należało szczegółowo ustalić sytuację osobistą i mieszkaniową skarżącej oraz realizacją jej programu usamodzielnienia w okresie od daty jego sporządzenia do dnia 1 maja 2004 r. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak ustaleń w powyższym zakresie mógł spowodować nieuzasadnioną odmowę przyznania pomocy określonej w art. 33 p ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.

Reasumując, jednoznacznie należy określić, czy okoliczności sprawy dają podstawę do uznania, że w przypadku skarżącej występują przesłanki do uznania, że wnioskowana pomoc może być jej udzielona.

Trzeba zauważyć, że z treści art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się także w celu przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Przepis ten w prawie niezmienionej formie, jako art. 43 obowiązywał pod rządami wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. W ust. 4 powołanego przepisu art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustawodawca zawarł sformułowanie, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, to sporządza się aktualizację wywiadu. Jednakże w aktach sprawy znajduje się kserokopia wywiadu środowiskowego, z której wynika, że został on przeprowadzony w dniu [...] 2004 r., czyli po złożeniu wniosku przez skarżącą.

Organy orzekające w sprawie nie dokonały w tym zakresie żadnych ustaleń, co oznacza, że wydanie decyzji, mogło nastąpić przy naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego traktującego o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w powiązaniu ze słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z dnia 9 października 1985r. sygn. II SA 1346-1349/85 – niepublikowany).

Z przytoczonych powyżej względów, należało dojść do wniosku, że organy orzekające nie zebrały i nie rozpatrzyły istotnych dla załatwienia sprawy materiałów dowodowych, a tym samym nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały zatem wydane z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i zastosowanie w niej przepisów prawa materialnego, w tym również art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

Z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w znacznym zakresie oraz niezbędność ponownej oceny sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej Sąd uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji ustali prawidłowo i rzetelnie stan faktyczny sprawy, dokona oceny całokształtu zebranego w sprawie i uzupełnionego materiału dowodowego oraz poczyni stosowne rozważania faktyczne i prawne w oparciu o powołane wyżej wskazania.

W tym stanie rzeczy skargę należy uznać za zasadną, a Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji skarżącej odmówiono przyznana wnioskowanego świadczenia, Sąd w oparciu o treść art. 152 ustawy p.p.s.a. nie orzekł o wykonaniu zaskarżonej decyzji.