Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1207/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 780/18 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

III FSK 1207/21

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z 9 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/GI 780/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 27 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie uchylenia decyzji zmieniającej decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia 7 lutego 2018 r. Prezydenta Miasta M. odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia 18 maja 2015 r. w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2013 r. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 9 lutego 2018 r.

Pismem z dnia 19 lutego 2018 r. strona zwróciła się do organu I instancji o wydłużenie terminu do wniesienia odwołania do dnia 10 marca 2018 r. z przyczyn chorobowych osoby, której sprawa bezpośrednio dotyczy, jak również osób upoważnionych do jej prowadzenia.

Pismem z 23 marca 2018 r. Kolegium zwróciło się do strony o sprecyzowanie treści pisma z 19 lutego 2018 r. informując, że z uwagi na fakt, iż przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują instytucji wydłużenia terminu do wniesienia odwołania, koniecznym jest sprecyzowanie treści ww. pisma poprzez wskazanie, czy stanowi ono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie Kolegium przytoczyło treść art. 162 § 2 O.p. oraz poinformowało, że we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uprawdopodobnić okoliczność, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony.

Pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. strona wyjaśniła, że przedmiotowe pismo stanowi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Kolegium oceniło, że wniosek strony nie zawiera żadnego wyjaśnienia, dlaczego odwołanie nie zostało wniesione w przewidzianym ustawowo terminie. Na wezwanie z dnia 23 marca 2018 r. o sprecyzowanie pisma z dnia 19 lutego 2018 r. oraz o uzupełnienie go o wyjaśnienia uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu, strona wskazała jedynie, że jej pismo z dnia 19 lutego 2018 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W związku z powyższym Kolegium uznało, że oprócz prośby o przywrócenie terminu, strona nie przedstawiła żadnych innych okoliczności, które uprawdopodobniłyby, iż mimo swej staranności nie mogła z uwagi na niezależną od niej przeszkodę, przesłać odwołania w ustawowo przewidzianym terminie i postanowiło odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie art. 162 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż wniosła odwołanie po upływie przewidzianego prawem terminu do jego złożenia, podczas gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, co dostatecznie uprawdopodobniła w trakcie toczącego się postępowania wskazując na swoją chorobę, w związku z czym w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu.

W motywach wyroku Sąd wskazał, że strona złożyła odwołanie z uchybieniem ustawowo określonego terminu i kwestia ta była przedmiotem rozpoznania przez WSA w Gliwicach, który wyrokiem z 9 stycznia 2019 r. sprawie o sygn. akt I SA/GI 779/18 oddalił skargę.

Następnie Sąd stwierdził, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu 22 lutego 2018 r., tj. w otwartym terminie do wniesienia odwołania, który upływał 23 lutego 2018 r. Jednocześnie podała, że z powodu choroby niemożność podjęcia działań będzie trwała do 10 marca 2018 r., natomiast w dniu 9 marca 2018 r. dopełniła czynności poprzez złożenie odwołania od decyzji organu I instancji.

Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Z art. 162 § 1 O.p. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Organ orzekający nie jest upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony.

Skarżąca w piśmie z 19 lutego 2018 r. podała, że nie może podjąć czynności "z przyczyn chorobowych osoby której bezpośrednio dotyczy sprawa jak również osób upoważnionych do jej prowadzenia". Pomimo pouczenia jej przez organ odwoławczy o treści przepisu art. 162 § 2 o.p., w dalszej korespondencji (pismo z 16 kwietnia 2018 r.) nie wskazała jakiejkolwiek motywacji i wywodów potwierdzających brak możliwości podjęcia czynności procesowych w terminie.

Wbrew zarzutom skargi, wyjaśnienie zawarte w piśmie z 19 lutego 2018 r. (przyczyna chorobowa) nie stanowi okoliczności, która w sposób obiektywny uzasadniałaby przywrócenie terminu. Lakoniczne powołanie się jedynie na przyczyny chorobowe, w ocenie Sądu nie wypełniają dyspozycji art. 162 § 1 O.p. i nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Skargę kasacyjną od przedstawionego powyżej wyroku wniosła skarżąca zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie prawa kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącą w skardze zarzutu naruszenia art. 121 §1 o.p. poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób podważający zaufanie do organu podatkowego;

2) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 187, art. 191 oraz art. 122 o.p., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pomimo, że postanowienie to zostało wydane bez wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie wskazanych przez skarżącą na etapie postępowania okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a mianowicie choroby skarżącej oraz osób upoważnionych do prowadzenia jej spraw, pomimo, iż powyższe okoliczności zostały przez nią wskazane i uprawdopodobnione w wystarczający sposób w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r.;

3) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 o.p. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pomimo tego, że organ prowadził postępowanie w sposób podważający zaufanie do organu podatkowego przejawiające się faktem, iż w przedmiotowym postępowaniu, w tym w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. skarżąca w sposób dostateczny uprawdopodobniła przyczynę braku złożenia odwołania w terminie, którą stanowiła choroba skarżącej oraz osób upoważnionych do prowadzenia jej spraw, zaś organ podatkowy w zaskarżonej decyzji wskazał, iż okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu nie zostały przez nią uprawdopodobnione;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 o.p. poprzez uznanie, że okoliczności wskazane przez Skarżącą w piśmie z dnia 19 lutego 2018r., nie stanowią uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi podczas gdy skarżąca dostatecznie je uprawdopodobniła wskazując na swoją chorobę, jak również osób do prowadzenia jej spraw, zatem w przedmiotowej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie termin.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach 2) o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie zauważyć należy, że zarzuty skargi kasacyjnej zawarte w punktach 1-3 zostały sformułowane wadliwie, ponieważ o ile pod użytym przez autorkę skargi skrótem: "PrPostSądAdm" rozumieć ustawę z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej w powszechnie używanym skrócie jako: p.p.s.a.), to stwierdzić należy, że wymieniona ustawa ta nie zawiera "art. 1 § 1 i 2 PrPostSądAdm".

Art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329) stanowi: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne)."

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma nie tylko obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 21.10.2021 r. sygn. akt III FSK 68/21, LEX nr 3278684).

Zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. jest niezasadny. Zgodnie z przywołanym przepisem: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Norma z art. 3 § 1 p.p.s.a. jest normą o charakterze ustrojowym i wyznacza zakres kognicji sądów administracyjnych. Do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie (por. wyrok NSA z 17.11.2021 r. sygn. akt II OSK 2342/18, LEX nr 3279759).

W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w sposób opisany powyżej. Sąd rozpoznał skargę i zastosował środek przewidziany w ustawie, tj. wydał wyrok oddalający skargę.

Pozostałe, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należy rozpoznać łącznie ponieważ naruszenie wskazanych w nich przepisów sprowadza się do twierdzenia, że skarżąca w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r., wyjaśniała przyczynę uchybienia terminowi do złożenia odwołania, którą stanowiła jej choroba oraz choroba osób upoważnionych do prowadzenia jej spraw.

Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przywołał treść art. 162 § 1 o.p., a następnie szczegółowo wyjaśnił co należy rozumieć pod pojęciem uprawdopodobnienia braku winy, przedstawił przykładowo jakie zdarzenia mogą być zakwalifikowane jako przeszkody uzasadniające przywrócenie terminu do dokonania czynności. Wskazał, że do wnoszącego o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnienie stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda była od niego niezależna.

Wreszcie Sąd przedstawił (zacytował) argumentację skarżącej z pisma z dnia 19 lutego 2018 r. odnośnie do przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia dowołania, która ogranicza się do oświadczenia zgodnie z którym że nie może podjąć czynności "z przyczyn chorobowych osoby której bezpośrednio dotyczy sprawa jak również osób upoważnionych do jej prowadzenia".

Sąd trafnie podkreślił w uzasadnieniu, że pomimo pouczenia jej przez organ odwoławczy o treści przepisu art. 162 § 2 o.p., w dalszej korespondencji (pismo z 16 kwietnia 2018 r.) nie wskazała jakiejkolwiek motywacji i wywodów potwierdzających brak możliwości podjęcia czynności procesowych w terminie.

Zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Z cytowanego przepisu wynika, że przywrócenie terminu nie wymaga udowodnienia braku winy. Przepis posługuje się terminem "uprawdopodobnienia". Dlatego też ze względu na użycie w przepisie pojęcia "uprawdopodobnienie", wystarczające jest wykazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego.

W orzecznictwie zwraca się też uwagę, że to strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, a nie organ dociekać przyczyn spóźnienia strony. Zatem to na zainteresowanym spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu.

Powyższe prowadzi do wniosku, że samo przywołanie okoliczności mających świadczyć o tym, że skarżąca nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania nie może stanowić o ich uprawdopodobnieniu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca ograniczyła wyjaśnienie przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, do złożenia oświadczenia o chorobie własnej i osób upoważnionych do prowadzenia jej spraw.

Podkreślić należy, że nie każda choroba stanowi podstawę do przywrócenia terminu do dokonania czynności. O uprawdopodobnieniu braku winy może świadczyć jedynie nagła choroba, która nie pozwalała na sporządzenie i wniesienie odwołania. Powołanie się przez skarżącą na chorobę, w tym chorobę innych osób w sprawie niniejszej ma charakter co do zasady wyłącznie ogólnikowy, wręcz lakoniczny.

Z przyjętych przez Sąd ustaleń faktycznych wynika, że choroba strony nie uniemożliwiała jej sporządzenia i wniesienia odwołania, skoro z uzasadnienia wyroku wynika, że pismo z 19 lutego 2018 r. zostało przez skarżącą złożone osobiście siedzibie organu w dniu 22 lutego 2018 r., tj. w otwartym terminie do wniesienia odwołania (str. 8 uzasadnienia wyroku).

Jako nieuzasadniony należy ocenić zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który zdaniem strony skarżącej został naruszony poprzez brak rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącą w skardze zarzutu naruszenia art. 121 § 1 o.p., tj. zasady zakazującej prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organu podatkowego.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd przedstawił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz w sposób wyczerpujący wyjaśnił powody dla których przyjął, że organ podatkowy nie naruszył prawa, w szczególności art. 162 § 1 o.p. Odmowa uwzględnienia argumentów skargi nie świadczy o naruszeniu przez Sąd zasady z art. 121 § 1 o.p.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

sędzia Dominik Gajewski sędzia Jacek Brolik sędzia Mirella Łent