Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 936/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 37
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. A.K. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej m.in. o przyznanie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej.

Burmistrz decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 2 pkt 2, art. 37 ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., aktualnie: t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2268, dalej jako: u.p.s.), § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358, dalej jako: Rozporządzenie) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., aktualnie: t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: k.p.a.).

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2021 r. wywiadu środowiskowego ustalono, iż w październiku 2020 r. rozstał się z partnerką – E.G. i od tego momentu prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ zaznaczył, że podczas wywiadu środowiskowego z E.G. A.K. przebywał w tym samym pokoju, natomiast w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą, jego była partnerka wyszła do kuchni. Nadto ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że E.G. i A.K. w okresie od października 2020 r. do stycznia 2021 r. występowali wspólnie o przyznanie różnego rodzaju świadczeń w ramach pomocy społecznej. Organ podał, że wydano na ich rzecz szereg decyzji, w tym z [...] października 2020 r., nr [...], przyznającej E.G. i A.K. dodatek mieszkaniowy w wysokości 211,64 zł miesięcznie na okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r., z [...] stycznia 2021 r., nr [...], przyznającej E.G. i A.K. zasiłek okresowy w wysokości 157,57 zł od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r., z [...] stycznia 2021 r., nr [...] r., przyznającej E.G. i A.K. zasiłek celowy z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu opału, energii elektrycznej, gazu, środków czystości i leków w kwocie 250 zł jednorazowo, z [...] stycznia 2021 r., nr [...], przyznającej E.G. i A.K. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 150 zł od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. Ponadto podczas rozmowy telefonicznej na wniosek złożony w dniu 4 stycznia 2021 r. o przyznanie pomocy finansowej E.G. poinformowała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z A.K. Zdaniem organu I instancji powyższe świadczy, iż wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z E.G., dlatego też sytuacja dochodowa została ustalona przy uwzględnieniu strony i jego partnerki.

Następnie organ I instancji wyjaśnił pojęcie dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. i wskazał, iż wobec utraty dochodu w miesiącu styczniu 2021 r. (ostatni zasiłek okresowy wypłacony w miesiącu grudniu 2020 r. w wysokości 157,57 zł), przyjęto dochody stron z miesiąca złożenia wniosku, czyli ze stycznia 2021 r., zatem w miesiącu styczniu 2021 r. przyjęto następujące dochody: zasiłek stały E.G. w wysokości 216,79 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 211,64 zł, emerytura E.G. za styczeń 2021 r. w wysokości 1 298,23 zł, kwota wyrównania emerytury E.G. za marzec 2020 r. w wysokości 1 232,43 zł. Łączny dochód wyniósł więc 2 959,09 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę stanowi 1 479,54 zł i przekracza kwotę kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącą 528,00 zł.

W dalszej części uzasadnienia organ powołując się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: IV SA/Gl 104/17 i IV SA/Gl 796/16 wskazał na interpretację art. 8 ust. 12 u.p.s.a., według której świadczenie okresowe (powtarzalne) uzyskane jednorazowo rozliczane jest ,,do przodu", a nie wstecz. Kierując się ta interpretacją organ dokonał tak właśnie rozliczenia dotyczącego wyrównania świadczenia emerytalnego E.G. za miesiąc marzec 2020 r. Podsumowując organ podkreślił, że na wydane rozstrzygnięcie wpłynęło przekroczenie progu dochodowego określonego dla osoby prowadzącej wspólne gospodarstw domowe z partnerką.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A.K., dodatkowo załączając do odwołania orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz kserokopię pisma E.G. z [...] marca 2012 r. skierowanego do OPS, zawierającego oświadczenie o braku jej zgody na utrzymywanie A.K. i żądaniu ponoszenia przez niego połowy opłat.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz podał, iż z informacji przekazanych przez organ I instancji wynika, że E.G. w maju 2021 r. wniosła o przyznanie dodatku mieszkaniowego wykazując prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z A.K.

Następnie organ wskazał, że w rozumieniu art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały, będący jedną z pieniężnych form pomocy społecznej określonych w ustawie, przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W przypadku pełnoletniej osoby pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, zasiłek stały przysługuje, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s.). Powołując się na stanowisko sądów administracyjnych Kolegium wyjaśniło, że zasiłek stały jest świadczeniem obligatoryjnym, a jedyną gwarancją jego otrzymania jest spełnienie przesłanek ustawowych. Następnie organ przytoczył treść art. 8 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. oraz podał, iż wysokość kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określona została w § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia i wynosi 528,00 zł.

Zdaniem Kolegium ustalenia organu I instancji co do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego A.K. z E.G, zatem pozostawania strony w rodzinie są prawidłowe, co potwierdził zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zgodnie z art. 6 pkt 10 u.p.s. osoba samotnie gospodarująca, to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jako rodzinę natomiast należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 u.p.s.). Organ wskazał, że faktyczny związek, o jakim mowa w ww. przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także - jeżeli występuje w funkcjonalnym związku z tym gospodarstwem - gospodarstwa rolnego. Ponadto zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie. Jeśli osoby gospodarują wspólnie, oznacza to, że razem czymś zarządzają, dysponują. Chodzi więc o przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności.

W ocenie Kolegium ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wbrew stanowisku strony, zarówno w październiku 2020 r., jak i w maju 2021r. prowadził on wspólne gospodarstwo domowe z E.G. Organ przedstawił w tym zakresie ustalenia zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji, w szczególności wymienił szereg decyzji podjętych w okresie od października 2020 r. do maja 2021 r. przyznających świadczenia z pomocy społecznej na rzecz E.G. i A.K. Zdaniem Kolegium dokonane przez organ I instancji obliczenia dochodu strony również są prawidłowe. Z uwagi na utratę dochodu w miesiącu styczniu 2021 r. (ostatni zasiłek okresowy wypłacony w miesiącu grudniu 2020 r. w wysokości 157,57 zł), słusznie organ I instancji przyjął dochody z miesiąca złożenia wniosku, czyli ze stycznia 2021 r. W miesiącu styczniu 2021 r. E.G. otrzymała wyrównanie emerytury za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] grudnia 2020 r., nadto kwota emerytury E.G. od miesiąca lutego 2021 r. wynosi 1 298,23 zł. Kolegium wskazało, że na podstawie art. 8 ust. 12 u.p.s. w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Zatem organ I instancji trafnie przyjął, że w styczniu 2021 r. gospodarstwo strony osiągnęło następujące dochody: zasiłek stały E.G. w wysokości 216,79 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 211,64 zł, emeryturę E.G. za styczeń 2021 r. w wysokości 1 298,23 zł oraz kwotę wyrównania emerytury za miesiąc marzec 2020 r. w wysokości 1 232,43 zł. Tym samym łączny dochód wyniósł 2 959,09 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę stanowi 1 479,54 zł i przekracza kwotę kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącą 528,00 zł.

A.K. pismem z [...] lipca 2021 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem organu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, albowiem nie zostały one pokryte ani w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ oraz strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] marca 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 u.p.s. trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.).

Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.s., świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne, w tym m.in. zasiłek stały. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (pkt 1), pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (pkt 2). Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. - przy uwzględnieniu § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), wydanego na podstawie art. 9 ust. 8 u.p.s. - prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł. Natomiast w myśl § 1 pkt 1 lit. b cyt. rozporządzenia kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 528 zł. Zasiłek stały ustalany jest w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł miesięcznie, 2) w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 2). Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3).

Wymaga podkreślenia, że przyznanie zasiłku stałego nie jest zależne od swobodnego uznania organu orzekającego w tych sprawach i dla zaspokojenia żądania strony w omawianej materii należy wykazać spełnienie ustawowych przesłanek prawnych, wymienionych w przepisie art. 37 ust. 1 i 2 u.p.s. Z tego względu racje słuszności, czy sprawiedliwości społecznej, nie mogą być brane pod uwagę.

Zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie, podnoszoną przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego, a następnie także w skardze, a istotną z punktu widzenia analizy przesłanek przyznania zasiłku stałego (w szczególności ustalenia dochodu), stanowiło to czy skarżący może być uznany za osobę samotnie gospodarująca czy też osobę pozostającą w rodzinie tj. prowadzącą gospodarstwo domowe wspólnie z inną osobą. Składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego skarżący podał, iż jest osobą samotnie gospodarującą oraz że nie jest już w związku z konkubina E.G. (od października 2020 r. - jak podał potem w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] lutego 2021 r.), z którą zamieszkuje w jednym mieszkaniu. Składając z kolei odwołanie skarżący załączył pismo E.G. z [...] marca 2021 r. skierowane do Kierownika OPS, którym podaje ona, że nie zgadza się na utrzymywanie A.K. i w zamian za korzystanie z mieszkania żąda od niego połowy opłat.

Jak wynika z treści decyzji organy uznały, iż A.K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z E.G. Organy wskazały w tym zakresie, iż: w dniu 1 października 2020 r. E.G. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego oświadczając, iż prowadzi gospodarstwo domowe razem ze skarżącym (dodatek przyznano decyzją z [...] października 2020 r.), we wspólnym wniosku z [...] października 2020 r. oboje zwrócili się o przyznanie zasiłku okresowego, podobnie we wspólnych wnioskach z [...] grudnia 2020 r. i [...] stycznia 2021 r. o przyznanie zasiłku celowego. Ponadto organy podniosły, iż podczas rozmowy telefonicznej w związku z wnioskiem z [...] stycznia 2021 r., E.G. poinformowała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z A.K. Organy podały także, iż decyzjami z [...] stycznia 2021 r. wydanymi wspólnie A.K. i E.G. przyznane zostały: zasiłek okresowy zasiłek celowy i świadczenie pieniężne w ramach rządowego programu ,,Posiłek w szkole i w domu" (wszystkie przywołane decyzje i dokumenty załączone zostały do akt administracyjnych sprawy). Dodatkowo w toku postępowania odwoławczego do akt sprawy załączony został wniosek E.G. z [...] maja 2021 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym podała, iż są dwie osoby w gospodarstwie domowym, a w deklaracji o dochodach wpisała A.K. jako konkubenta. Wobec powyższych okoliczności skarżony organ uznał, iż brak przesłanek do uznania, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu przepisów u.p.s.

Dokonując oceny w powyższej kwestii wskazać należy, iż zgodnie z definicją osoby samotnie gospodarującej zawartą w art. 6 pkt 10 u.p.s. jest to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś rodzina w myśl art. 6 pkt 14 u.p.s. to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólnie gospodarować, znaczy wspólnie prowadzić gospodarstwo domowe. Sąd Najwyższy w wyroku z 2.2.1996 r. II URN 56/95 stwierdził, że "cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko to dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują". W orzecznictwie wskazuje się, iż pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza wyłącznie przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty przez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny i wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy (por. wyrok NSA z 8 maja 2018 r., I OSK 2770/17), a także dzielenie lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej a także dzielenie lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej (wyrok NSA z 28 listopada 2014 r., I OSK 1326/13). Przy czym jednocześnie wskazuje się, iż wspólne gospodarowanie to nie tylko ponoszenie wspólnych ciężarów, ale również czerpanie korzyści, przy czym nie musi mieć to wymiaru jedynie ekonomicznego. Na tle poglądów judykatury należy podnieść, że pojęcie "wspólnego gospodarowania" obejmuje czynności dnia codziennego prowadzone wspólnie lub wprawdzie rozłącznie, ale z wzajemnym świadczeniem względem siebie korzyści, przysług, przy podziale ról, co i która osoba czyni wedle swoich możliwości. Generalnie chodzi o partycypowanie w powinnościach i korzyściach związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem, utrzymywanie więzi, wzajemnych relacji (por. wyroku NSA z 11 czerwca 2013 r., I OSK 1947/12, 5 września 2013 r., I OSK 2836/12).

Mając na uwadze powyższe zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie niewadliwie organy uznały, że ustalone w toku postępowania okoliczności faktyczne w przypadku skarżącego wyczerpują znamiona wspólnego prowadzenia przez niego gospodarstwa domowego z E.G. Ocena organów zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekracza granic ich swobodnej oceny. Nie doszło do naruszenia normy art. 80 k.p.a.

W istocie wskazane przez organy okoliczności, w szczególności złożenie nie tylko w październiku 2020 r., ale przede wszystkim w styczniu 2021 r., czyli w miesiącu, w którym skarżący wystąpił z wnioskiem w przedmiotowej sprawie zasiłku stałego, wspólnych wniosków przez A.K. i E.G. o przyznanie świadczeń w postaci zasiłku okresowego i celowego (które zakończyły się przyznaniem im wspólnie w/w świadczeń), zdecydowanie przemawiają za uznaniem, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, wspólnie mieszkając i gospodarując i prowadząc sprawy dotyczące ich bytu materialnego. Ponadto w wywiadzie środowiskowym z października i grudnia 2020 r. oraz stycznia 2021 r, a także w rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym w dniu 4 stycznia 2021 r., E.G. potwierdziła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z A.K. Ponadto słusznie wskazało SKO na załączony do akt sprawy wniosek E.G. z maja 2021 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym wpisała ona dwie osoby w gospodarstwie domowym i wskazała w deklaracji o dochodach A.K. jako konkubenta. W tych okolicznościach Sąd podziela stanowisko organu, który nie dał wiary twierdzeniom skarżącego co do bycia przez niego osobą samotnie gospodarującą i nie uwzględnił załączonego przez niego do odwołania pisma E.G. z marca 2021 r., w którym oświadczyła, że nie zgadza się na utrzymywanie skarżącego, i żąda od niego ponoszenia opłat w połowie za korzystanie z mieszkania.

Wobec uznania przez organy, co jak wskazano powyżej nie budzi zastrzeżeń Sądu, iż A.K. nie jest osobą samotnie gospodarująca, w konsekwencji przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie zasiłku stałego, organy ustalając dochód uwzględniły dochody rodziny, czyli A.K. i E.G. W tych okolicznościach kryterium dochodowe, jak wcześniej wskazano, wyniosło 528 zł na osobę w rodzinie. Ponieważ w przypadku skarżącego kryterium to nie zostało spełnione, następstwem była odmowna decyzja organów w zakresie przyznania wnioskowanego świadczenia. Odnośnie wyliczenia dochodu organy obu instancji podały, iż z uwagi na utratę dochodu w miesiącu styczniu 2021 r. (ostatni zasiłek okresowy został wypłacony w miesiącu grudniu 2020 r. w wysokości 157,57 zł), przyjęły dochody z miesiąca złożenia wniosku tj. ze stycznia 2021 r. W tym zakresie organy wzięły pod uwagę: zasiłek stały E.G. – 216,79 zł, dodatek mieszkaniowy – 211,64 zł, emeryturę E.G. za styczeń 2021 r. – 1298 zł oraz kwotę otrzymanego przez E.G. wyrównania emerytury za miesiąc marzec 2020 r. – 1232,43 zł. Zatem łączny dochód wyniósł 2959,09 zł, czyli 1479,54 zł na osobę, co stanowi niewątpliwie przekroczenie wskazanego wyżej kryterium dochodowego.

Analiza opisanego sposobu wyliczenia w/w dochodu przez organy budzi w ocenie Sądu pewne zastrzeżenia, jednak ewentualne uchybienia w tym zakresie zdaniem Sądu i tak nie miałyby wpływu na wynik postępowania, wobec czego brak było podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytułu i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl zaś art. 8 ust. 12 u.p.s. w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.

Dokonując w przedmiotowej sprawie wyliczenia dochodu organy kierując się treścią art. 8 ust. 3 u.p.s. przyjęły dochody z miesiąca złożenia przez skarżącego wniosku, czyli ze stycznia 2021 r., ponieważ zwróciły uwagę, iż w miesiącu styczniu 2021r. nastąpiła utrata dochodu – w postaci zasiłku okresowego, który ostatni raz wypłacony został w miesiącu grudniu 2020r., w wysokości 157,57 zł. Sąd zwrócił jednak uwagę, że w treści zaskarżonej decyzji organy podały, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2021r. (znajdującą się w aktach administracyjnych k. 21) A.K. i E.G. przyznano zasiłek okresowy za okres [...] stycznia do [...] stycznia 2021 r. w kwocie 157,57 zł. Zatem dochód obejmujący zasiłek okresowy mógł nie stanowić w istocie dochodu utraconego, skoro został przyznany za styczeń 2021 r., a tym samym zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. uwzględnić wówczas należałoby dochód za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku, czyli grudzień 2020 r. Powyższa wątpliwość jednak zdaniem Sądu nie miałaby wpływu na wynik postępowania, ponieważ uwzględnić należy, iż jak wynika z akt sprawy w styczniu 2021 r. E.G. otrzymała wyrównanie emerytury za okres [...] marca 2020r. do [...] grudnia 2020 r. Do wyrównania tego, będącego dochodem jednorazowym należnym za dany okres, jak słusznie wskazał organ, znajduje zastosowanie treść cyt. powyżej art. 8 ust. 12 u.p.s. Przy czym zdaniem Sądu organ, powołując się na wyroki WSA w Gliwicach, błędnie interpretuje w/w przepis przyjmując rozliczanie wyrównania niejako ,,do przodu", a nie wstecz (czyli za okres za który wyrównane świadczenie zostało przyznane). W tym względzie Sąd zwraca uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2017 r., I OSK 484/17, w którym odnośnie interpretacji cyt. art. 8 ust. 12 u.p.s. wskazano, iż w sytuacji wypłacenia jednorazowo zaległych, a należnych świadczeń, ta jednorazowa wypłata powiększy w odpowiedniej części dochód za każdy z tych miesięcy z osobna. Dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy, dolicza się do dochodu za minione miesiące (nie na przyszłość). Kwotę tego dochodu należy więc uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie rodziny w miesiącach, za które świadczenie zostało przyznane. Na podobną interpretację wskazał NSA w wyrokach: z 8 lutego 2017 r., I OSK 2071/16, z 30 lipca 2015 r., I OSK 1050/15 i z 24 czerwca 2020 r., I OSK 223/20. W świetle powyższego zatem w miesiącu grudniu 2020 r. i tak konieczne byłoby uwzględnienie w dochodzie strony otrzymanego przez E.G. wyrównania emerytury, które obejmowało swym okresem także miesiąc grudzień 2020 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że i tak w sprawie przekroczone zostałoby kryterium dochodowe 528 zł na osobę w rodzinie (łącznie 1056 zł na wspólne gospodarstwo domowe), gdyż sama już kwota wyrównania wypłaconego E.G. z ZUS wynosiła za miesiąc odpowiednio 1232,43 zł (szczegółowe zestawienie należności z ZUS k. 48 akt administracyjnych). Dodać przy tym należy, iż z kolei zastosowanie opisanej przez Sąd powyżej interpretacji art. 8 ust. 12 u.p.s. w przyjętym przez organ wyliczeniu dochodu także pozostałoby bez wpływu na wynik postępowania, gdyż kryterium dochodowe nadal pozostałoby przekroczone, uniemożliwiając przyznanie skarżącemu zasiłku stałego.

Zatem wobec stwierdzenia braku spełnienia przez skarżącego wymaganej przez ustawę przesłanki dotyczącej spełnienia kryterium dochodowego, decyzje organów o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego uznać należy za prawidłową i zgodną z przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. Odnośnie wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy Sąd wyjaśnia, iż podlegać będzie on rozpoznaniu przez Referendarza sądowego w związku z treścią art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

-----------------------

#

2