Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 225/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 225/17 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 6 lutego 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, , Sędziowie, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, , , Protokolant, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 lutego 2019 r., sprawy ze skargi B. G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, , I. oddala skargę w całości., II. przyznaje radcy prawnemu F. F. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście, dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 23% podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu., ,


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2016 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta W. decyzję Administratora w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] października 2016 r. (nr [...]) odmawiającą B. G. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) przyznania świadczenia wychowawczego od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. na dziecko – N. B. oraz przyznającej świadczenie wychowawcze w kwocie 500,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 lipca 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ odwoławczy podał następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Wnioskiem z dnia 29 czerwca 2016 r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na N. B. (pierwsze dziecko).

Zakwestionowaną decyzją, organ pierwszej instancji przyznał skarżącej wnioskowane świadczenie, na okres od dnia 1 lipca 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. Jednocześnie organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że suma przeciętnych miesięcznych dochodów strony w 2014 r. wynosi 1758,62 zł, co daje kwotę dochodu 879,31 zł netto na osobę. Dochód w tej wysokości stanowił podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia za miesiące: kwiecień, maj i czerwiec 2016 r. skarżąca w dniu 16 czerwca 2016 r. utraciła zatrudnienie w firmie A Sp. z o.o. Dochód rodziny wnioskodawczym, po uwzględnieniu utraty dochodu, wyniósł 169 zł netto, a po uwzględnieniu otrzymanego prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wyniósł 752,55 zł netto.

Powyższe kwoty dochodu dają dochód w wysokości odpowiednio 84,75 zł w okresie od 1 – 31 lipca 2016 r. oraz 376,28 zł netto na osobę w okresie od 1 sierpnia 2016 r., co uzasadnia przyznanie świadczenia wychowawczego od dnia 1 lipca 2016 r.

W odwołaniu skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. Podniosła, że w 2014 r. dochód na członka jej rodziny ani razu nie przekroczył kwoty 800 zł. Ponadto, strona zarzuciła, że alimenty nie są wyszczególnione jako uzyskanie dochodu w świetle art. 2 pkt 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego zostały określone w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą".

Zgodnie z art. 4 ust 2 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3 ustawy).

Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). Według art. 2 pkt 14 ustawy, ilekroć jest mowa o pierwszym dziecku oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2.

W myśl art. 2 pkt 1 ustawy, dochód jest to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, tj. w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114, z późn. zm.). Dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy).

Stosownie do treści art. 48 ust. 1 ustawy, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r., i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy).

Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., a to oznacza, że prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko należało ustalić na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2014.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy, w przypadku złożenia wniosku o ustalenie prawa do

świadczenia wychowawczego, dodatku wychowawczego lub dodatku do zryczałtowanej kwoty, o którym mowa w art. 115 ust. 2a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego, dodatku wychowawczego lub dodatku do zryczałtowanej kwoty, o którym mowa w art. 115 ust. 2a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, nadstawie tego wniosku ustala się począwszy od dnia wejścia w życie ustawy.

Świadczenie na pierwsze dziecko przysługuje, jeżeli dochód w przypadku rodziny strony w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł.

Dochód, w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, to - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Do dochodu zalicza się także alimenty na rzecz dzieci jako inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c).

Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodów (art. 48 ust. 2 ustawy). Stosownie art. 7 ust. 1 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Przez utratę dochodu rozumie się: utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.), f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, h) utratą świadczenia rodzicielskiego, i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.) - art. 2 pkt 19 ustawy.

Skarżąca w dniu 31 stycznia 2014 r., utraciła zatrudnienie we B we W. Ponadto w dniu 25 marca 2014 r., zakończyła współpracę w ramach umowy o dzieło z firmą C. Wygasła także umowa zlecenia z firmą D S.A. zawarta na okres od dnia 16 października 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. Powyższe oznacza, że te dochody wnioskodawczyni za 2014 rok zostały w całości utracone (art. 2 pkt 19 lit. c ustawy).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca uzyskała zatrudnienie w firmie A Sp. z o.o. w dniu 17 marca 2015 r. Powyższe oznacza, że strona uzyskała dochód w 2015 r., który jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego (art. 48 ust. 2 ustawy). Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Dochód skarżącej za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za kwiecień 2015 r., według oświadczenia pracodawcy wyniósł 1589,13 zł netto. Do tej kwoty należało dodać dochód uzyskany przez stronę w 2014 r. z tytułu wyegzekwowanych przez komornika sądowego alimentów na rzecz dziecka, w kwocie 2033,89 zł netto. Miesięczny dochód strony wyniósł zatem, po uwzględnieniu uzyskanych i utraconych dochodów, 1758,62 zł, co daje kwotę dochodu 879,31 zł netto na osobę i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 800 zł. Należy zatem stwierdzić, że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania świadczenia wychowawczego od dnia 1 kwietnia 2016 r.

W dalszej kolejności należy wskazać, że wnioskodawczyni utraciła zatrudnienie w firmie A Sp. z o.o. w dniu 16 czerwca 2016 r. Oznacza to, że dochód strony z tytułu zatrudnienia został utracony (art. 2 pkt 19 lit. c ustawy). Miesięczny dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie strony od dnia 1 lipca 2016 r. wyniósł zatem 169,49 zł i składał się wyłącznie z wyegzekwowanych alimentów, co daje kwotę dochodu 84,75 zł netto na osobę. Zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy, w razie utraty dochodu prawo do świadczenia wychowawczego ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Mając powyższe na uwadze, organ pierwszej instancji przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego od dnia 1 lipca 2016 r.

Następnie wnioskodawczyni uzyskała dochód z tytułu uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 21 czerwca 2016 r. Dochód strony z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za lipiec 2016 r., wyniósł 583,06 zł netto. Oznacza to, że dochód rodziny strony, po uwzględnieniu dochodu utraconego i uzyskanego, od dnia 1 sierpnia 2016 r. wynosi 752,55 zł netto, co daje kwotę dochodu 376,28 zł netto na osobę i nie przekracza kryterium dochodowego. W związku z tym należało przyznać wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze od dnia 1 lipca 2016 r. Odnosząc się do zarzutu strony, że alimenty nie są wyszczególnione jako uzyskanie dochodu w świetle art. 2 pkt 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, Kolegium wskazuje, że w myśl art. 2 pkt 1 ustawy, dochód jest to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, tj. w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z powołanym wcześniej art. 3 ust. 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na postawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych - alimenty na rzecz dzieci. Powyższe oznacza, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy, otrzymane alimenty są wliczane do dochodu rodziny w przypadku ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego.

Należy wyjaśnić, że zarówno Kolegium, jak i organ pierwszej instancji są związane przepisami prawa. Świadczenie wychowawcze nie jest przyznawane w ramach uznania administracyjnego, a to oznacza, że organy administracji są ściśle związane kryteriami określonymi w ustawie i tylko te mogą brać pod uwagę. Jednym z podstawowych kryteriów dla pozytywnego rozpatrzenia sprawy dotyczącej wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko jest kryterium dochodowe. Z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego wnioskowane przez B. G. świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. nie mogło być przyznane.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez odmowę przyznania świadczenia 500+ pomimo, iż dochód rodziny skarżącej, w przeliczeniu na osobę nie przekroczył kwoty 800 zł (średnio miesięcznie) tak w latach 2014, jak i 2015 czy 2016.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu drugiej instancji do wydania, w terminie 30 dni decyzji uchylającej punkt II decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2016 r. (nr [...]) i orzekającej co do meritum poprzez przyznanie skarżącej świadczenia 500+ na syna za okres 1 kwietnia 2016 r. – 30 czerwca 2016 r.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że "aby ustalić czy dana rodzina spełnia kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. 3 w/w ustawy należy obliczyć przeciętne miesięczne dochody każdego członka tej rodziny (mechanizm: suma dochodów za dany rok podzielona przez 12) a następnie zsumować i podzielić przez ilość członków rodziny. W przypadku rodziny skarżącej (niezależnie od mechanizmów dochodów uzyskanych czy utraconych zawartych w art. 7 w/w ustawy) dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nigdy nie przekroczył 800 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia skargi bądź oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do treści skargi Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w skardze, poza powołaniem niektórych przepisów nakazujących w określony sposób dokonać ustaleń dochodowych, nie przedstawiono jednak wyliczenia dochodu strony, z którego miałoby wynikać, że był on niższy niż kryterium dochodowe.

Dokonanie prawidłowych wyliczeń w tym zakresie prowadzi zaś bezsprzecznie do ustalenia, że średniomiesięczny dochód rodziny skarżącej, w przeliczeniu na jednego jej członka, jaki należy biorąc pod uwagę przy ustalaniu prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko za okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r., wynosi 879,31 zł.

Dochodem uzyskanym przez stronę w roku 2014 r., który nie może być - zgodnie z ustawą- uznany za utracony, jest dochód z tytułu alimentów w kwocie 2033,89 zł. Średniomiesięcznie dochód ten wyniósł 169,49 zł. Ponadto w roku 2015. Skarżąca uzyskała nowy dochód, który powinien zostać - zgodnie z ustawą - zaliczony do dochodów jej rodziny w wysokości równej dochodowi za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło jego uzyskanie. W rozpatrywanym przypadku jest to kwota 1589,13 zł. Po zsumowaniu średniomiesięcznych kwot podlagających uwzględnieniu dochodów rodziny (169,49 zł + 1589,13 zł) otrzymujemy łączny średniomiesięczny dochód rodzinny w wysokości 1758,62 zł, który po podzielanie na dwoje członków rodziny strony wynosi 879,31 zł.

Tylko taki sposób wyliczenia dochodu strony na potrzeby ustalania prawa do świadczenia wychowawczego za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2016 r. jest zgodny z ustawą, zaś przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwszej dziecko w przypadku przekroczenia progu dochodowego równego 800 zł nie jest dopuszczalne.

Postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 225/17 Sąd przywrócił termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 889/16) wystąpił do Trybunału Konstytucyjnej z pytaniem prawnym "czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie".

Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie miało znaczenie dla rozpoznawanej przez tutejszy Sąd sprawy. Wobec tego postanowieniem z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 225/17 Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.

Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2018 r. Sąd podjął zawieszone w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt P 6/17 Trybunał Konstytucyjny postanowił na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. poz. 2072) umorzyć postępowanie.

W uzasadnieniu orzeczenia TK wskazał, że skuteczne zainicjowanie kontroli konstytucyjnej w trybie pytanie prawnego wymaga spełnienia przesłanki określonych w art. 193 Konstytucji, a także sprecyzowanych w art. 52 otpTK. Przesłanka podmiotowa jest w niniejszej sprawie spełniona. Podmiotem inicjującym pytania prawne jest Sąd – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

Odnośnie spełnienia przesłanki przedmiotowej TK stwierdził, że "Sąd pytający zarzuca występowanie w sprawie pominięcia prawodawczego".

"W orzecznictwie TK przyjmuje się, że przedmiotem oceny zgodności z Konstytucją może być wyłącznie pominięcie, a nie zaniechanie prawodawcze.

Badanie zgodności z Konstytucją zaniechania prawodawczego jest niedopuszczalne, ponieważ nie obejmuje go kognicja TK. Jeżeli więc przedmiot pytania dotyczy zaniechania prawodawczego, to przesłanka przedmiotowa z art. 193 Konstytucji nie jest spełniona" – co nie pozwalało na wydanie wyroku.

"Trybunał Konstytucyjny uznał, że brak w ustawie 500 plus, a w szczególności w jej art. 5 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3, możliwości łagodzenia skutków przekroczenia progu dochodowego na członka rodziny, w przypadku ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze lub jedyne dziecko w rodzinie, jest świadomie przyjętym przez ustawodawcę i celowym rozwiązaniem legislacyjnym".

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - "c" p.p.s.a.). Stosownie do uregulowania art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części, sąd skargę oddala w całości lub w części.

W przedmiotowej sprawie, w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej, organ odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. z powodu przekroczenia kryterium ustawowego tj. 800 zł, jednocześnie przyznając świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 lipca 2016 r. do 30 września 2017 r.

Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożyła matka dziecka. Dalej zauważy należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa wart. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia.

Wniosek o ustalenie prawa do przyznania świadczenia wychowawczego skarżąca złożyła w dniu 29 czerwca 2016 r. – na syna N. B. – (pierwsze dziecko).

Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016 r.), kończy się dnia 30 września 2017 r. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014 r. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.) przez dochód należy rozumieć - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 tej ustawy, dochód oznaczają także alimenty na rzecz dzieci.

Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodów (art. 48 ust. 2 ustawy). Utrata dochodu została zdefiniowana w art. 2 pkt 19 ustawy i zgodnie z tym przepisem oznacza ona utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015, poz. 584 z późn. zm.),

f) utrata zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznych rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego określanego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.z 2012, poz. 572 z późn. zm.).

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W myśl art. 18 ust. 5 ustawy w razie utraty dochodu prawo do świadczenia wychowawczego ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku.

Zgodnie z art. 2 pkt 20 ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane:

a) zakończeniem urlopu wychowawczego,

b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. Id ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.),

f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,

h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty.

Mając powyższe regulacje na uwadze, Sąd stwierdził, iż organy obu instancji prawidłowo zbadały sytuację dochodową skarżącej i na podstawie informacji ustaliły, iż łączna kwota dochodu utraconego za rok 2014 wyniosła 3264,2 zł netto (utrata zatrudnienia we B we W, utrata dochodu z tytułu umowy o dzieło).

Z kolei w związku z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia w firmie "A Sp. z o.o. – z dniem 17 marca 2015 r. – dochód za kwiecień 2015 r. – wyniósł 1589,13 zł netto. Skarżąca uzyskała nadto dochód z tytułu wyegzekwowanych przez komornika sądowego alimentów na rzecz dziecka w kwocie 2033,89 zł netto. Miesięczny dochód skarżącej wyniósł 1758,62 zł (po uwzględnieniu dochodów uzyskanych i utraconych). Dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł zatem 879,31 zł. Stąd też słusznie organy obu instancji uznały, iż z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko od dnia 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r.

Prawidłowe również było stwierdzenie organów obu instancji, że skarżącej przysługuje świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 lipca 2016 r. do 30 września 2017 r.

Jak wynika z lektury akt sprawy, z dniem 16 czerwca 2016 r. skarżąca utraciła zatrudnienie w firmie "A" Sp. z o.o. Dochód utracony z tego tytułu wyniósł 1589,13 zł. Miesięczny dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie skarżącej od 1 lipca 2016 r. wyniósł 169,49 zł (wyegzekwowane alimenty), co daje kwotę dochodu 8475 zł netto na osobę.

Skarżąca z dniem 21 czerwca 2016 r. uzyskała prawo do zasiłku dla osób bezrobotnych (zasiłek 80%). Dochód strony za lipiec 2016 r. wyniósł 583,06 zł netto. Z kolei od 1 sierpnia 2016 r. dochód rodziny skarżącej wyniósł 752,55 zł netto (po uwzględnieniu dochodu utraconego i uzyskanego). A zatem kwota dochodu na osobę wyniosła 376,28 zł netto i nie przekracza kwoty 800 zł uprawniającej do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości.

Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 21 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.