Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 353/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi I. K.- R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2017 r. ([...]) na podstawie art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 17, art. 23, art. 24ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952) a także rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466), po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta odmówił I. K. – R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny matką K. K.

Organ podał, że fakt, iż matka I. K. – R. posiada orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 18.07.2008 r. ustalające, iż jest trwale niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji od 1.04.2008 r. - tj. od 72 roku życia stanowi negatywną przesłankę do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie został spełniony wymóg art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto wskazano na art. 17 ust. 5 pkt 1 b, według którego osoba pobierająca specjalny zasiłek opiekuńczy nie może jednocześnie pobierać świadczenia pielęgnacyjnego. Podniesiono, że I. K. –R. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...] pobiera taki zasiłek (przyznany od lipca 2013 r. na stałe) w związku z opieką nad chorą matką.

Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożyła I. K. – R. zarzucając naruszenie przepisów: art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych; art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegająca na pominięciu faktu złożenia przez Stronę wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego (art. 155 Kpa) w celu uchylenia decyzji o prawie do zasiłku dla opiekuna; art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w/w ustawy poprzez jego niezastosowanie; art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r. sygn. K83/13, w którym to m.in. uznano, iż art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Decyzją z dnia 31 stycznia 2018 r. ([...]) na podstawie art. 17, 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), art. 1, 2, 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 559), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, co następuje:

Niepełnosprawność K. K. powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Jak stanowi przepis art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Odnosząc się do zarzutu, że decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o przepis uznany za niekonstytucyjny - wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. Akt K 38/13 – wyjaśnić należy, iż decyzje w przedmiocie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego mają charakter decyzji związanych. Oznacza to, że ich treść wynika wprost z regulacji ustawowych. Tym samym żadne inne, aniżeli określone w ustawie czynniki, nie mogą decydować o przyznaniu przedmiotowych świadczeń. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu w/w wyroku wskazał, że "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunat Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii – powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki.

Badając akta przedmiotowej sprawy i konfrontując stan faktyczny z odnośnymi przepisami prawa oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego oraz linią orzeczniczą sądów administracyjnych w Polsce, wskazać należy, że na tym etapie postępowania nie jest możliwe przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia, bowiem w niniejszej sprawie oprócz przepisu art. 17 ust. 1 b ma zastosowanie również art. 17 ust. 5 pkt. 1 b ww. ustawy. Według tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Z akt sprawy wynika, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...] przyznano odwołującej się prawo do zasiłku dla opiekuna na okres od 1.07.2013 r. na stałe w związku z opieką nad chora matką, powyższe stanowi negatywną przesłankę warunkującą odmowę przyznania, przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego.

Przepis art. 27 ust. 5 przedmiotowej ustawy daje stronie możliwość wyboru jednego ze świadczeń, co do których strona mogłaby posiadać uprawnienia (to czy je posiada weryfikuje ostatecznie organ I instancji po rozpatrzeniu stosownego wniosku złożonego wraz z wymaganymi załącznikami). W niniejszej sprawie nie istnieje podawany w odwołaniu "zbieg uprawnień", gdyż strona nie jest uprawniona (jak wyżej wskazano) do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Zdaniem Kolegium, skoro ustawodawca przewidział dwa różne rodzaje świadczeń w sytuacji rezygnacji bądź nie podejmowania zatrudnienia lub innej prący zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, różnicując je w szczególności z uwagi na czas powstania niepełnosprawności, to nie można w trybie administracyjnym dokonywać takiej interpretacji art. 17 ust. 1 b ustawy, aby z kolei instytucja przewidziana w art. 16 a w/w ustawy traciła znaczenie normatywne. Zatem nie można przyjąć, że oba te świadczenia dotyczą w istocie tożsamych stanów faktycznych, a jedynie od wnioskodawcy zależy wybór jednego z nich (przy spełnieniu wymaganych kryteriów).

Na powyższe rozstrzygnięcie I. K. – R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów:

- 17 ust 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez brak uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust 1 Konstytucji RP;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu faktu złożenia przez stronę wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego i na mocy art. 155 kpa uchylenie decyzji o prawie do zasiłku dla opiekuna, przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, a następnie przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że okoliczność pobierania przez I. K. – R. zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez I. K. – R. zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku I. K. – R. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ww. ustawy;

- art. 6, 8, 9, 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż nawet fakt złożenia wniosku o uchylenie zasiłku dla opiekuna przez I. K. – R. skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań logicznych zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł prowadzi do uznania, że skargę należało uznać za uzasadnioną.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ I i II instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016. 1518), dalej u.ś.r. Przepis ten w dacie rozstrzygania przez organ II instancji stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2017.682). Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Z akt sprawy wynika, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką złożyła jej córka, a więc osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 18 lipca 2008 r. ustalającym, że jest trwale niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji od 1 kwietnia 2008 r. tj. od 72 roku życia. Podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia stanowi zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 1 ww. ustawy) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 2 ww. ustawy).

Okolicznością uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz decyzji organu pierwszej instancji jest nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej. Wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, a to zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, a oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stanowi przejaw bezpośredniego stosowania Konstytucji. Uwzględnianie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z treścią art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz z funkcją i modelem ochrony praw jednostki realizowanej przez sądy administracyjne. Tym samym Sąd nie podziela stanowiska SKO, że skoro powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wywołał utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, to art. 17 ust. 1 b u.ś.r. winien być stosowany tak, jakby żadnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie było. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunał wskazał, że stosowanie w dotychczasowym brzmieniu art. 17 ust. 1b ww. ustawy prowadzi do sytuacji, w której osoba rezygnująca bądź nie podejmująca pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 25 r. życia może być traktowana w odmienny sposób - z punktu widzenia prawa do świadczeń opiekuńczych - w zależności od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W ocenie Trybunału stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. rodzinnych jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie u.ś.r. kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Tymczasem brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii. Z powyższego wynika, że Trybunał Konstytucyjny uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ww. ustawy jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (tak też NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1614/16; NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16; NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16; NSA w wyroku z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16). W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunału stwierdzono, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa". Trybunał nie skorzystał z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Powyższe oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez art. 17 ust. 1b ustawy we wskazanym zakresie domniemania konstytucyjności z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw, a okoliczności tej - jak już wyżej wskazano - Sąd nie może nie brać pod uwagę. Sąd orzekający uwzględniając ten pogląd stwierdził, że rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w takim stanie prawnym organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Stwierdzenie niekonstytucyjności określonego przepisu ustawy ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, chyba, że Trybunał skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok o sygnaturze K 38/13 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Skutkiem ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, począwszy od dnia jego ogłoszenia, to jest od dnia 23 października 2014 r. i ukształtowanie w tym zakresie nowego stanu prawnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Podkreślenia wymaga, że analogiczną ocenę prawną zaprezentowano również w licznych wyrokach sądów administracyjnych, co zostało podkreślone w skardze wniesionej w niniejszej sprawie. Ocenę tę Sąd w pełni podziela, uznając zatem za zbędne przytaczanie powołanych w skardze wyroków. Z powyższych względów zaskarżoną decyzję należało uznać za wydaną z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r.

| Decyzja ta jest nieprawidłowa także z tej przyczyny, iż organ odwoławczy odnosząc się do treści regulacji wynikającej z art. 27|

|ust. 5 u.ś.r., który to przepis również stał się podstawą odmowy przyznania skarżącej przez organ pierwszej instancji świadczenia |

|pielęgnacyjnego w związku z pobieraniem zasiłku dla opiekuna z uwagi na sprawowaną opiekę nad matką oraz pomimo to, że skarżąca |

|kwestionowała stanowisko tego organu w odwołaniu. Nie wziął organ odwoławczy pod uwagę złożonego przez skarżącą, sporządzonego w tej |

|samej dacie co wniosek w nin. sprawie i wniesionego do organu pierwszej instancji niemal jednocześnie z tym wnioskiem (wpł. do organu I|

|instancji 5 czerwca 2017 r.), wniosku o uchylenie decyzji przyznającej skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna (decyzja Prezydenta |

|Miasta z dnia [...] 2014 r., k. 6 akt adm.), pomimo, że skarżąca okoliczność tę podnosiła w odwołaniu. SKO nie przeanalizowało |

|oświadczenia zawartego w powyższym wniosku pod kątem regulacji wynikającej z przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. Tym samym naruszone |

|zostały przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a., co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Niezgodna z prawem jest także decyzja organu |

|pierwszej instancji, który z tych samych przyczyn odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca niewątpliwie |

|pobiera zasiłek dla opiekuna, który wskazaną wyżej decyzją z dnia 9 lipca 2014 r. r. został jej przyznany na czas nieokreślony. Art. |

|17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo |

|do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (...). Jak |

|wynika z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: (...) 2) świadczenia pielęgnacyjnego, |

|lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - |

|przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., zatem w dacie |

|złożenia wniosku (czerwiec 2017 r.) skarżąca mogła dokonać wyboru przysługującego jej świadczenia. Zachodził bowiem już w dacie |

|składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyżej wskazany zbieg świadczeń. Sąd nie podziela poglądu Kolegium, iż |

|przepis powyższy może mieć zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy strona po raz pierwszy decyduje się na złożenie wniosku o przyznanie |

|któregokolwiek ze świadczeń, ponieważ pogląd taki nie ma żądnego oparcia w brzmieniu art. 27 ust. 5 u.ś.r. brzmieniu. Przepis ten nie |

|stawia żadnej granicy czasowej do dokonania wyboru przysługującego stronie świadczenia. Regulacja ta dotyczy każdej sytuacji, w której|

|istnienie zbieg uprawnień do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. W przeciwnym wypadku, czyli uwzględniając pogląd Kolegium |

|nie byłoby możliwe zrealizowanie uprawnienia do wyboru świadczenia przez tę właśnie grupę beneficjentów, którym prawo doświadczenia |

|pielęgnacyjnego zostało odebrane strony do wyboru świadczenia korzystniejszego, którego skarżąca została pozbawiona regulacją |

|niekonstytucyjną, tj. nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o |

|świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013. 1557. z późn. zm.). W art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej znalazł |

|się bowiem zapis, zgodnie z którym wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia |

|pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (tj. wygasły z dniem 1 lipca 2013 r.). Dodać też |

|należy, co nie jest bez znaczenia w sprawie niniejszej, że przepis art. 11 ust. 3 utracił moc z dniem 16 grudnia 2013 r. na skutek |

|wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13 jako niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Konsekwencją wyroku|

|w sprawie K 27/13 było uchwalenie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, na mocy której |

|umożliwiono wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna w okresie czterech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy tj. w |

|okresie czterech miesięcy poczynając od dnia 15 maja 2014 r. |

Zdaniem Sądu, wola skarżącej co do tego, jakie świadczenie chce pobierać, a więc które jest de facto dla niej bardziej korzystne, została przez skarżącą jasno wyrażona. W ocenie Sądu nie do zaakceptowania jest więc stanowisko organów, że świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie przysługuje ponieważ pobiera ona zasiłek dla opiekuna. To właśnie rolą organów było umożliwienie skarżącej ostatecznego "zrezygnowania" z pobierania zasiłku dla opiekuna, przez przeprowadzenie zgodnie z wnioskiem wynikającym ze złożonego przez skarżącą w dniu 1 czerwca 2017 r. oświadczenia. Organ powinien był poinformować skarżącą o konieczności uprzedniego załatwienia wniosku dotyczącego rezygnacji z pobieranego świadczenia - zasiłku dla opiekuna - przed rozpatrzeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe obowiązki organu wynikają w sposób jasny i oczywisty z jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 9 k.p.a., tj. z zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej. Organ wydał jednak niekorzystną dla skarżącej decyzję tylko z tego powodu, że do dnia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie została rozstrzygnięta sprawa wszczęta wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna a także z powodu błędnej interpretacji skutków wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. Sąd zwraca uwagę na nieprawidłowe i niekonsekwentne stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji, pomimo, że wydana w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego poprzednia decyzja SKO z dnia [...] 2017 r. ([...]) , którą uchylono decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] 2017 r. była decyzją prawidłową i zgodną z istotą skutków wyroku TK K 38/13. W decyzji tamtej wskazano wyraźnie i jednoznacznie, że "fakt uzyskiwania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna nie może być w okolicznościach tej sprawy przeszkodą do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże wymaga to wyeliminowania z obrotu prawnego w pierwszej kolejności decyzji przyznające zasiłek dla opiekuna a następnie rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego" (str. 8 uzasadnienia ww. decyzji). Z całkowicie więc niewiadomych przyczyn nastąpiła zmiana prawidłowego stanowiska Kolegium i wydano decyzję, która nie może ostać się w obrocie prawnym z przyczyn wyżej omówionych. Należy z całą mocą podkreślić, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego statuujące ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego zamieszczone w Rozdziale 2 kpa nie mogą być w żadnym wypadku pominięte przez organy. Zgodnie z tymi zasadami organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym – co wynika z art. 8 kpa. Nadto zgodnie z art. 9 kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postepowania administracyjnego, organy czuwają nad tym, aby strony uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wreszcie zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, że organy prowadząc postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego zasady te naruszyły, w szczególności nie informując skarżącej, że wnioski : o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i o uchylenie decyzji przyznającej skarżącej zasiek dla opiekuna nie mogą zostać objęte jednym postępowaniem administracyjnym z uwagi na ich różny przedmiot, oraz że kolejność ich rozpoznania determinowana jest istotą regulacji nie pozwalającej na pobieranie tych świadczeń równocześnie.

Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię art. 17 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. Organ pierwszej instancji winien podjąć działania zmierzające do tego, aby dokonany przez skarżącą wybór świadczenia został urzeczywistniony i sam w sobie nie stanowił przesłanki uniemożliwiającej skorzystanie właśnie z tego świadczenia, które skarżąca wybrała. Z urzędu Sądowi jest znana treść postanowienia SKO z dnia 12 stycznia 2018 r. znak [...], uchylającego postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] 2017 r. , odmawiające wszczęcia postepowania w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna. Postępowanie zatem w obydwu sprawach winno być poprowadzone w taki sposób, aby skarżąca nie poniosła uszczerbku z powodu nieznajomości prawa. Nadto organy winny mieć na uwadze treść przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo doświadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W sytuacji jednak, w której obrocie prawnym na datę złożenia wniosku w niniejszej sprawie pozostaje ostateczna decyzja o przyznaniu skarżącej zasiłku dla opiekuna, organy winny rozważyć możliwość przyznania skarżącej, za okres od daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenia odpowiadającego różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a zasiłku dla opiekuna, który otrzymywała skarżąca na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. Należy bowiem raz jeszcze podkreślić, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które skarżąca posiadał od 1 września 2011 r. zostało skarżącej odebrane regulacją niekonstytucyjną, przymuszającą do uzyskania świadczenia mniej korzystnego, wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej (wyrok TK z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13). Możliwość taką postuluje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 1018/17, Lex nr 2442074; z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 422/16, Lex nr 2120151). Zauważyć nadto należy, że żaden z przepisów u.ś.r. nie przewiduje wyjątków od zasady wynikającej z art. 24 ust. 2 u.ś.r., zaś skarżąca dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt. 5 u.ś.r. w dniu 5 czerwca 2017 r. (data wpływu wniosku do organu). Dlatego skarżąca nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku, wyłącznie na skutek nieprawidłowych działań organu pierwszej instancji, w tym opieszałości w rozstrzygnięciu wniosku o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Organy winny rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, badając, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 u.ś.r., przy uwzględnieniu zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b tej ustawy został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r.

Uznając zatem zarzuty skargi za uzasadnione, oraz stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 17 ust. 1b, oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., oraz z naruszeniem 8, 9, 12 § 1 k.p.a. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c, w związku z art. 135 p.p.s.a. należało, mając na względzie treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.