Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 700/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant starszy woźny sądowy Natalia Rusinek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2017r. sprawy ze skargi W.M. i J.M. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego jednorodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżących kwotę 500 zł (słownie: pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.; zwanej dalej "Pr.bud."), art. 104 § 2 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23; zwanej dalej "K.p.a.") Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. nakazał W.M., J.M., W.M., K.P., I.Sz. - współwłaścicielom budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] we W. - usunięcie występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu poprzez:

1. przemurowanie ścian klatki schodowej wraz z ich wzmocnieniem ramą żelbetową z wieńcem na wysokości istniejących obróbek blacharskich z wypełnieniem ścian bloczkami gazobetonowymi oraz wzmocnienie fundamentów poprzez uzupełnienie zaczynem cementowym powierzchniowych uszkodzeń ław fundamentowych, przemurowanie ław o zniszczonej strukturze, poszerzenie ław fundamentowych przenoszących obciążenia na nawodniony grunt żelbetowymi elementami (współpracującymi z częścią ceglaną ławy),

2. przemurowanie pęknięć oraz zniszczonych (zagrzybionych) fragmentów ściany zewnętrznej od strony południowej - w części od ogrodu (po lewej stronie klatki), wzmocnienie fundamentów ww. ściany po obu stronach klatki poprzez uzupełnienie zaczynem cementowym powierzchniowych uszkodzeń ław fundamentowych, przemurowanie ław o zniszczonej strukturze, poszerzenie ław fundamentowych przenoszących obciążenia na nawodniony grunt żelbetowymi elementami (współpracującymi z częścią ceglaną ławy),

3. wymianę uszkodzonych nadproży nad oknami na nadproża prefabrykowane żelbetowe (3 szt. belek o profilu L, wys. 19 cm),

4. przemurowanie pęknięć ściany frontowej (od ulicy),

5. wzmocnienie fundamentów ściany środkowej nośnej na długości garażu, poprzez uzupełnienie zaczynem cementowym powierzchniowych uszkodzeń ław fundamentowych, przemurowanie ław o zniszczonej strukturze, poszerzenie ław fundamentowych przenoszących obciążenia na nawodniony grunt żelbetowymi elementami (współpracującymi z częścią ceglaną ławy),

6. przemurowanie pęknięć ścian nośnych bocznych klatki schodowej na poziomie piwnic i na innych kondygnacjach,

7. naprawę kominów - uzupełnienie ubytków, przemurowanie w miejscach uszkodzeń, odtworzenie wypraw tynkarskich, zamontowanie wkładu kominowego w przewodzie spalinowym, do którego podłączony jest kocioł gazowy - celem jego zabezpieczenia przed destrukcyjnym działaniem kwasów wytwarzanych podczas wykraplania spalin,

8. osuszenie i odgrzybienie ścian budynku, a następnie wykonanie izolacji wodochronnej pionowej ścian fundamentowych i piwnicznych,

9. wymianę zniszczonych tynków na elewacjach i w piwnicach, uzupełnienie ubytków,

10. wymianę uszkodzonych obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych,

11. wymianę zużytych okien piwnicznych,

12. naprawę uszkodzonych (zniszczonych) podłóg i posadzek, wykonanie nowych w miejsce brakujących - w piwnicach i na strychu.

Powyższe obowiązki należy wykonać w terminie 10 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna w zakresie punktu 1-7, 14 miesięcy - w zakresie punktów 8-12. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazane roboty należy prowadzić zgodnie z zaleceniami zawartymi w ekspertyzie technicznej opracowanej przez mgra inż. J.M. oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i sztuki budowlanej, pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie przygotowanie zawodowe, wymagane uprawnienia budowlane oraz przynależnej do Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w związku z pismem W.M., J.M., W.M. z dnia 17 marca 2009 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W.. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] zobowiązał M.R., A.R., W.M., W.M., J.M., K.P. do usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym ww. budynku, mogących spowodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia poprzez:

1. sporządzenie projektu na wzmocnienie fundamentów pod klatką schodową, ścian sąsiednich oraz w strefie oddziaływania zjazdu do garażu, na usunięcie uszkodzeń ścian klatki schodowej i ścian do niej przyległych, nadproży nad oknami, wykonanie ściany w miejscu bramy do garażu, usunięcie uszkodzeń i wzmocnienie ściany frontowej budynku,

2. zamurowanie otworu wjazdowego (w miejscu wrót) do garażu (w oparciu o ww. projekt),

3. skucie betonowego zjazdu do garażu, usunięcie gruzu i zasypanie wykopu gruntem przepuszczalnym,

4. wykonanie wzmocnienia fundamentów pod klatką schodową i ścianami sąsiednimi oraz likwidacja uszkodzeń ścian klatki schodowej i ścian do niej przyległych,

5. nakazując jednocześnie zabezpieczenie przed przystąpieniem do ww. czynności spękanych ścian budynku i konstrukcji schodów, odłączenie zasilania instalacji gazowej budynku (do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości), wyłączenie z użytkowania znajdujących się w budynku lokali mieszkalnych do czasu wykonania wskazanych zabezpieczeń, eliminujących nieprawidłowości mogące spowodować zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Na realizację obowiązków ustalono termin do dnia 30 czerwca 2011 r.

Na powyższą decyzję odwołania wnieśli W. i J.M. oraz K.P., po rozpatrzeniu których organ drugiej instancji decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję, uznając nałożone w jej drodze na strony obowiązki za nieodpowiadające dyspozycji przepisu art. 66 ust. 1 Pr.bud., i orzekając w sprawie, nakazał współwłaścicielom budynku:

1. usunięcie, w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r. stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku poprzez: wzmocnienie fundamentów, wzmocnienie murów ścian konstrukcyjnych, likwidację uszkodzeń ścian konstrukcyjnych, wzmocnienie nadproży nad oknami, przemurowanie komina powyżej I piętra, wymianę skorodowanej instalacji gazowej,

2. zabezpieczenie przed przystąpieniem do usuwania stwierdzonych nieprawidłowości spękanych ścian budynku,

3. wyłączenie z użytkowania znajdujących się w przedmiotowym budynku lokali mieszkalnych do czasu wykonania zabezpieczenia eliminującego nieprawidłowości mogące spowodować zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia,

4. odłączenie zasilania instalacji gazowej do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, przed ponownym włączeniem zasilania instalacji gazowej należy przeprowadzić kontrolę oraz próbę szczelności instalacji.

Na decyzję organu drugiej instancji skarżący wnieśli skargę do WSA we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 3 października 2012 r. (sygn. akt II SA/Wr 409/12) skargę oddalił. W dalszej kolejności skarżący wnieśli skargę kasacyjną, po rozpatrzeniu której wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r. (sygn. akt II OSK 399/13) NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję organu drugiej instancji. Jak wynika z wytycznych NSA, obowiązki zmierzające do usunięcia niewłaściwego stanu technicznego obiektu winny być skonkretyzowane, a czynności bądź prace, czy roboty budowlane niezbędne do wykonania, wyraźnie określone tak by decyzja nadawała się do wykonania i ewentualnej egzekucji. W kontekście powyższego NSA stwierdził, że "celem ustalenia zakresu obowiązków, które należy nałożyć, organ oceni też, czy znajdująca się w aktach ocena stanu obiektu z 2009 r. jest wystarczająca, czy też musi być uzupełniona lub na nowo opracowana w takim zakresie jaki jest potrzebny do sformułowania ww. obowiązków i sposobu ich wykonania, pamiętając, że przedmiotem decyzji ma być określenie robót prowadzących do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości".

W świetle powyższego organ drugiej instancji uznał, że znajdujące się w aktach sprawy opracowania obrazujące stan techniczny budynku nie stanowią materiału dowodowego wystarczającego do ustalenia obowiązków mających na celu usunięcie ujawnionych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku w sposób wskazany przez NSA, tj. w sposób konkretniejszy niż uczyniono to w decyzji Nr [...]. Ponadto wskazano, że żadne ze znajdujących się w aktach sprawy opracowań, choć przedstawiają one przyczyny zaistniałych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu, nie wskazują jednak konkretnego sposobu ich likwidacji. Zatem konieczne jest, celem ustalenia zakresu obowiązków mających na celu doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu technicznego odpowiadającego przepisom prawa w sposób wskazany przez NSA, uzupełnienie zgromadzonego dotychczas w sprawie materiału dowodowego w znaczącym zakresie - przesądzającym o kształcie końcowym rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.

Z uwagi na znaczny upływ czasu pracownicy PINB przeprowadzili w dniu 16 lutego 2015 r. dowód z oględzin, w trakcie których ustalono, że na terenie nieruchomości przy ul. [...] istnieje budynek mieszkalny jednorodzinny (2-lokalowy) w zabudowie bliźniaczej, 2-kondygnacyjny z poddaszem użytkowym, podpiwniczony, wykonany w technologii tradycyjnej murowanej z cegły ceramicznej pełnej, konstrukcja dachu drewniana, pokrycie z dachówki ceramicznej karpiówki. Ściana zewnętrzna od strony wschodniej (od ulicy) posiada pionowe pęknięcie na całej wysokości ściany, przebiegające od stropu pomieszczenia piwnicznego do dolnej części okna na poziomie I-kondygnacji, pomiędzy oknem I i II kondygnacji, następnie w części narożnej od połowy wysokości okna na II kondygnacji do gzymsu. Ściana klatki schodowej w części zachodniej (od ogrodu) posiada w górnej części pęknięcie ukośne o dużym rozwarciu od kilku do kilkunastu cm (pęknięcie przebiegające od gzymsu nad klatką do górnej krawędzi okna w poziomie II kondygnacji), w dalszej części pęknięcie przebiega pionowo przy rurze spustowej. W dolnej części ściany klatki schodowej istnieje drugie pęknięcie ukośne ściany w strefie wejścia do klatki schodowej. Pęknięcie występuje także na ścianie południowej przylegającej do klatki schodowej (od ogrodu) - liczne pęknięcia ukośne, okno w poziomie II-kondygnacji przy klatce schodowej posiada duży ubytek (odspojenie) w górnej części. Ściana klatki schodowej ze znacznymi ubytkami tynków w części wschodniej i zachodniej ściany. Pęknięcia ściany klatki schodowej i ubytki tynków widoczne są również nad wejściem do budynku. Obróbki blacharskie ze śladami zużycia technicznego, rura spustowa przy klatce schodowej skorodowana z odkształceniami. Pomieszczenie piwniczne z ubytkami tynków, ściany zawilgocone, zagrzybione, podłoga drewniana zużyta technicznie (deski w podłodze miejscowo zapadnięte). Tynki wewnętrzne w obrębie klatki w złym stanie, w górnej części klatki schodowej widoczne duże zawilgocenie i zagrzybienie ściany, pęknięcia na stropie. Schody (bieg schodowy) w obrębie klatki schodowej odspojony od ściany z przemieszczeniem (brak stabilności). Podłoga w obrębie poddasza ze śladami zużycia technicznego. Komin w przestrzeni strychu zawilgocony, zagrzybiony, tynki odparzone, cegły zmurszałe z ubytkami spoinowania. Zły stan techniczny instalacji elektrycznej i gazowej przebiegającej w pomieszczeniu piwnicznym (zdemontowano 2 liczniki gazowe). Instalacja elektryczna niesprawna (widoczne luźne kable). Obecny stan techniczny budynku (pęknięcia ściany klatki schodowej) stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia. Współwłaściciele nie posiadają protokołów z okresowej kontroli obiektu przeprowadzanej w trybie art. 62 ust. 1 Pr.bud. Sporządzono dokumentację fotograficzną.

Wobec stwierdzonych licznych nieprawidłowości świadczących o wysoce niewłaściwym stanie technicznym budynku PINB decyzją z dnia [...] r. Nr [...] nakazał współwłaścicielom obiektu przeprowadzenie kontroli obiektu w trybie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 2 Pr.bud. (przegląd roczny i 5-letni) oraz sporządzenie ekspertyzy technicznej obejmującej stan techniczny budynku. Powyższa decyzja została następnie utrzymana w mocy przez DWINB decyzją z dnia [...] r. Nr [...] (również niezaskarżona do sądu administracyjnego).

Niezależnie od powyższego, z uwagi na znaczne pęknięcie ściany klatki schodowej o dużym rozwarciu grożące zawaleniem tej części obiektu, mogące stanowić zagrożenie uszkodzenia, zniszczenia pozostałej części budynku, PINB decyzją z dnia [...] r. Nr [...] nakazał współwłaścicielom wyłączenie z użytkowania przedmiotowego budynku, odłączenie zasilania instalacji gazowej oraz zabezpieczenie uszkodzonej ściany klatki schodowej w sposób zapewniający jej stateczność, podstemplowanie konstrukcji schodów klatki.

W załączeniu do pism z dnia 17 i 23 października 2015 r. J.M., W. M. i W.M. przedłożyli odpowiednio ekspertyzę stanu technicznego budynku oraz protokół z okresowej kontroli obiektu sporządzone w październiku 2015 r. przez mgra inż. J.M. posiadającego uprawnienia budowlane do kierowania budową i robotami w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, przynależnego do M. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. W dniu 4 listopada 2015 r. wpłynęło uzupełnienie ekspertyzy. Następnie pismem z dnia 30 października 2015 r. W.M. przedłożył protokoły pomiarów rezystancji izolacji oraz skuteczności ochrony przeciwporażeniowej instalacji elektrycznej, okresowej kontroli przewodów kominowych - odrębne dla lokalu nr 1 i nr 2 w rzeczonym budynku. W przedłożonych opracowaniach zawarto ocenę aktualnego stanu technicznego budynku. W pkt 5 ekspertyzy (s. 5-17) zawierającym szczegółowy opis uszkodzeń i ocenę poszczególnych elementów konstrukcyjnych obiektu wskazano m.in. na zły stan techniczny ścian zewnętrznych budynku (liczne pęknięcia, uszkodzenia), w tym głównie ściany klatki schodowej od strony ogrodu, która z uwagi na istniejące wady - pęknięcie o dużym rozwarciu - grozi katastrofą budowalną. W ocenie autora opracowania widoczna pionowa szczelina w ścianie klatki schodowej (od ogrodu) powiększyła się w porównaniu do 2009 r. Od tego czasu zwiększyło się wychylenie tej "połowy" ściany klatki od pionu. Odchylenie to jest szczególnie widoczne w miejscach, gdzie konstrukcja stalowa schodów nie przylega do ściany klatki - powinna przylegać (haki mocujące wyciągnięte z muru) - powstała kilkucentymetrowa szczelina. Ta nieprawidłowość zagraża utracie nośności schodów. Oceniając stan kominów wskazano m.in. na brak wkładu ze stali nierdzewnej w przewodzie spalinowym, do którego podłączono kocioł c.o. gazowy w lokalu nr 2. Również w protokole kominiarskim z dnia 26 października 2015 r. nr [...] zalecono zamontowanie wkładu kominowego w przewodzie spalinowym do kotła c.o. ze względu na zły stan techniczny wewnętrznej części przewodu spalinowego. Ponadto w ekspertyzie wskazano na ubytki tynków. W ocenie autora istnieje duże prawdopodobieństwo wykruszenia i wypłukania zaprawy ze spoin pomiędzy cegłami komina. W protokołach kominiarskich z dnia 26 października 2015 r. stwierdzono, że "przewody kominowe są w złym stanie technicznym, co wynika ze złego stanu technicznego konstrukcji budynku. Przed dalszym użytkowaniem należy doprowadzić kominy do stanu, w którym będą nadawały się do spełnienia swych funkcji". W odniesieniu do tynków zewnętrznych i wewnętrznych wskazano na uszkodzenia tynków elewacyjnych na powierzchni całego budynku. Szczególnie uszkodzone są tynki na klatce schodowej, na gzymsach, przy obróbkach blacharskich. Tynki wewnętrzne na poziomie piwnic we wszystkich pomieszczeniach są w bardzo złym stanie technicznym (tynki spękane, zawilgocone, zagrzybione, zmurszałe). Stan podłóg drewnianych w piwnicach oceniono jako zły - w pomieszczeniu narożnym południowo-zachodnim podłoga drewniana jest spróchniała, zagrzybiona z zapadłymi deskami. W pomieszczeniu sąsiednim od strony zachodniej brak jest podłogi z desek (deski usunięto po powodzi w 1997 r.). W złym stanie technicznym znajduje się również podłoga drewniana na strychu - deski miejscami są przegnite, zwichrowane. Stan techniczny stolarki okiennej drewnianej oceniono jako zły i bardzo zły. Okna są nieszczelne, szyby pojedyncze. W pomieszczeniach piwnicznych okna są spróchniałe, zagrzybione, zwichrowane, z pękniętymi szybami lub bez szyb. Brak ram okiennych. Okna w obiekcie mają około 90 lat. Istniejące rury spustowe i obróbki blacharskie są w złym stanie technicznym. Rury spustowe z blachy ocynkowanej w wielu miejscach skorodowane. Miejsca połączeń rynien z rurami są nieszczelne (widoczne na tynku miejsca przecieków). Stan konstrukcji drewnianej dachu i pokrycia z dachówki ceramicznej karpiówki oraz stropów w budynku oceniono jako dostateczny (s. 8-9 protokołu z kontroli stanu technicznego obiektu). Oceniając instalację gazową, której zawór główny oraz liczniki usytuowane są w piwnicy pod wejściem do klatki schodowej, wskazano, że w budynku są trzy oddzielne instalacje wewnętrzne. Dla lokalu nr 1 (na parterze) dwie instalacje gazowe - obie są nieczynne - zdjęte liczniki gazu. Wszystkie rury są mocno skorodowane, zamocowane na prowizorycznych uchwytach. Instalacja elektryczna w lokalu nr 2 jest w normie. Natomiast w lokalu nr 1 w części pomieszczeń (łazienka, kuchnia, salon, gabinet) instalacja została wymieniona na nową i jest sprawna. W pozostałej części pomieszczeń lokalu instalacja jest w złym sianie technicznym i została wyłączona z użytkowania. Instalacja wodna - lokal nr 1 nie posiada wody, licznik został zdjęty. Instalacja jest zniszczona, nieszczelna. Instalacja centralnego ogrzewania - w budynku istnieją dwie oddzielne instalacje dla lok. nr 1 i nr 2. Lokal nr 2 posiada instalację c.o. zasilaną piecem gazowym zainstalowanym w kuchni z odprowadzaniem spalin do komina bez wkładu ze stali nierdzewnej. Z kolei lokal nr 1 posiada centralne ogrzewanie w dwóch pokojach od ogrodu, zasilane kotłem znajdującym się w kotłowni. W punkcie 8 ekspertyzy (s. 18-19) zawarto zalecenia dotyczące usunięcia występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu. Autor ekspertyzy dokonał podziału niezbędnych do wykonania robót, wskazując, że w pierwszej kolejności należy wykonać roboty mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa konstrukcji obiektu (pkt 8.1). Kolejnym etapem (po zapewnieniu bezpieczeństwa konstrukcji) jest zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania budynku (pkt 8.2).

Zalecenia zawarte w ekspertyzie stanowiły podstawę do sformułowania obowiązku określonego w sentencji niniejszej decyzji. Niemniej jednak – jak wskazał PINB - odstąpiono od nakazania zamurowania otworu w ścianie zewnętrznej budynku od strony ulicy, w miejscu istniejącej bramy garażowej oraz przykrycia dachem wjazdu do garażu i wykonania tamy na wjeździe przed napływem wody do budynku. W ocenie autora ekspertyzy wadliwa przebudowa podpiwniczenia budynku na garaż i wykonanie zjazdu w warunkach samowoli spowodowało zmianę warunków gruntowych, powodując nierównomierne osiadanie budynku. W tym miejscu organ zauważył, że prowadzi odrębne postępowanie administracyjne w sprawie przebudowy podpiwniczenia w budynku przy ul. [...] na garaż - kwestia podpiwniczenia zostanie rozstrzygnięta w tym odrębnym postępowaniu. Przepisy rozdziału 6 Pr.bud. dotyczy "utrzymania obiektów budowlanych" mające zastosowanie w niniejszej sprawie - nie służą likwidacji samowoli budowlanej. Zastosowanie w sprawie wykonanego garażu znajdują przepisy rozdziału 5 odnoszące się do robót budowlanych.

Również zalecane wyniesienie zaworu głównego gazu i liczników na zewnątrz budynku nie może być objęte niniejszym nakazem. Usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 Pr.bud. może dotyczyć jedynie takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu, a więc związanych zazwyczaj z niewłaściwym jego użytkowaniem, doprowadzeniem do znacznego zużycia technicznego poprzez brak remontów, konserwacji, spowodowanych zazwyczaj biernością, niedbalstwem, brakiem kontroli właściciela lub zarządcy. W konsekwencji ww. przepis nie możne być wykorzystywany do usunięcia innych niż przewidziane w nim nieprawidłowości, w tym wykonywania nowych inwestycji bądź wprowadzania zmian związanych z przebudową budynku. Współwłaściciele mogą w każdym czasie, nabywając stosowane uprawnienie (pozwolenie na budowę) dokonać przebudowy instalacji w zakresie wyniesienia zaworu głównego i liczników na zewnątrz budynku. Natomiast organ w prowadzonym postępowaniu nie może ich do tego zobowiązać (nie jest to wynikiem zużycia technicznego obiektu i nie służy poprawie jego stanu). Ponadto, jak zauważył PINB, obecnie instalacja gazowa w budynku nie stanowi zagrożenia - odłączono zasilanie instalacji gazowej poprzez zamknięcie zasuwy na przyłączu gazowym. Powyższe wynika z pisma P. Sp. z o.o. Oddział we W. z dnia 23 października 2015 r. (pismo w aktach sprawy).

Część zaleceń zawartych w punkcie 8.2 ekspertyzy (s. 19) – jak zauważył PINB - dotyczy usunięcia nieprawidłowości występujących w lokalach. W odniesieniu do lokalu nr 1 zalecono wykonanie nowej instalacji wodnej i centralnego ogrzewania, wymianę niesprawnej instalacji elektrycznej na nową, wykonanie nowej instalacji gazowej. Odnośnie lokalu nr 2 zalecono wykonanie nowej instalacji gazowej. Powyższe przemawia za podjęciem w rozpoznawanej sprawie decyzji częściowej. Zgodnie bowiem z art. 104 § 2 K.p.a. decyzja administracyjna rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Przepis ten stanowi samodzielną podstawę do wydania w sprawie stanu technicznego przedmiotowego budynku tzw. decyzji częściowej dotyczącej poszczególnych elementów obiektu. W rozpoznawanej sprawie okolicznością przemawiającą za wydaniem rozstrzygnięcia częściowego jest kwestia adresata obowiązków, tj. współwłaścicieli budynku w zakresie usunięcia nieprawidłowości dotyczących części wspólnych obiektu oraz właściciela lokalu w zakresie usunięcia wad występujących w lokalu (dotyczy instalacji wewnętrznych w lokalach). Wobec powyższego niniejszą decyzją częściową adresowaną do współwłaścicieli budynku objęto jego części wspólne, za utrzymanie których w niepogorszonym stanie odpowiadają solidarnie wszyscy współwłaściciele.;

Jak wyjaśnił PINB, niektóre z ujawnionych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku są wynikiem zużycia technicznego w normalnym procesie eksploatacji i stanowią o nieodpowiednim stanie technicznym obiektu - przesłankę do ich usunięcia stanowi art. 66 ust. 1 pkt 3 Pr.bud. Z kolei nieprawidłowości, takie jak m.in. znaczne pęknięcie ściany klatki schodowej o dużym rozwarciu do kilkunastu cm wypełniają dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr.bud., gdyż zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia. Biorąc zaś pod uwagę art. 61 Pr.bud., zasadne stało się nałożenie obowiązku określonego w sentencji niniejszej decyzji na W.M., W.M., J.M., K.P., I.Sz. - współwłaścicieli budynku. Wobec zbycia lokalu mieszkalnego nr 2 wraz z przynależnymi do tego lokalu udziałami w nieruchomości wspólnej przez M.R. i A.R. na rzecz I.Sz., na podstawie aktu notarialnego z dnia 30 listopada 2015 r. (repertorium A numer [...]), ww. stał się stroną prowadzonego postępowania administracyjnego, a tym samym jednym z adresatów obowiązków określonych w sentencji decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli skarżący oraz W.M., po rozpatrzeniu których D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud. (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 290) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jak wskazał organ drugiej instancji, podjęte w sprawie czynności w terenie wykazały niespornie, że stan techniczny budynku nie odpowiada wymogom określonym przepisami prawa. Powyższe potwierdza zgromadzona dokumentacja techniczna dotycząca przedmiotowego budynku, w tym w szczególności sporządzony przez mgra inż. J.M. protokół kontroli stanu technicznego z dnia 22 października 2015 r. oraz ekspertyza techniczna dotycząca stanu technicznego budynku wraz ze wskazaniem sposobu naprawy budynku z października 2015 r. W toku przeprowadzonych w dniu 16 lutego 2015 r. oględzin organ pierwszej instancji odnotował w zakresie stanu technicznego budynku nieprawidłowości mogące stanowić - w jego ocenie - zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia, a mianowicie pęknięcia ścian klatki schodowej o dużym rozwarciu - od kilku do kilkunastu centymetrów, jak również szereg innych uchybień: liczne pęknięcia ukośne na ścianie południowej przylegającej do klatki schodowej (od ogrodu), znaczne ubytki tynków, obróbki blacharskie ze śladami zużycia technicznego, rura spustowa przy klatce schodowej skorodowana z odkształceniami, ściany w pomieszczeniach piwnicznych zawilgocone, zagrzybione, z ubytkami tynków, podłogi drewniane na poddaszu i w piwnicy ze śladami zużycia technicznego, tynki wewnętrzne w obrębie klatki schodowej w złym stanie (duże zawilgocenie i zagrzybienie), bieg schodowy w obrębie klatki schodowej odspojony od ściany z przemieszczeniem (brak stabilności), komin w przestrzeni strychu zawilgocony, zagrzybiony, tynki odparzono, cegły zmurszałe z ubytkami spoinowania, zły stan techniczny instalacji. Zostały one następnie wykazane we wskazanym protokole okresowej kontroli oraz w ekspertyzie technicznej. Jako zły oceniono co do zasady stan techniczny ścian zewnętrznych budynku, z uwagi mianowicie na liczne pęknięcia i uszkodzenia, w tym głównie ściany klatki schodowej od strony ogrodu, której stan, jak stwierdzono, stanowi zagrożenie katastrofą budowlaną - przez wzgląd na istotne wady, tj. pęknięcie o dużym rozwarciu, stale powiększające się (uwidocznione poprzez wychylenie ściany od pionu, dostrzegalne szczególnie w miejscach, gdzie stalowa konstrukcja schodów nie przylega do ściany klatki, co, dodatkowo, zagraża utracie nośności schodów). Podobnie negatywnie oceniono stan techniczny przewodów kominowych, co potwierdziły przedłożone protokoły kominiarskie, gdzie wskazano, że przewody kominowe są w złym stanie technicznym, jako skutek złego stanu technicznego konstrukcji budynku. Wskazano na uszkodzenia tynków elewacyjnych na powierzchni całego budynku (zawłaszcza na klatce schodowej, na gzymsach i przy obróbkach blacharskich), jak również bardzo zły stan tynków wewnętrznych na poziomie piwnic (spękane, zawilgocone, zagrzybione, zmurszałe), jako zły oceniono stan podłóg drewnianych w piwnicach i na strychu (deski zapadnięte, spróchniałe, zwichrowane, zagrzybione, przegnite). Podobnie stan techniczny drewnianej stolarki okiennej (spróchniała, zwichrowana, nieszczelna, z pękniętymi szybami lub bez szyb). Stwierdzono zły stan techniczny obróbek blacharskich i rur spustowych. Negatywnie oceniono również stan techniczny istniejących w budynku instalacji. Dalsze tolerowanie obecnego stanu rzeczy gwarantuje postępującą stopniowo degradację budynku, zagrażającą życiu i zdrowiu jego mieszkańców, a także osób trzecich, co pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 5 ust. 2 Pr.bud. nakazującym użytkować obiekt budowlany w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami określonymi w art. 5 ust. 1 pkt 1-7, w tym zwłaszcza dotyczącymi bezpieczeństwa konstrukcji oraz bezpieczeństwa użytkowania (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i c).

Słusznie przy tym uznawszy, mając na uwadze charakter stwierdzonych nieprawidłowości, że obowiązek usunięcia poszczególnych z nich winien zostać skierowany do odmiennych adresatów, organ pierwszej instancji zadecydował o podjęciu w sprawie decyzji częściowych. Jak wyjaśnił w tym miejscu DWINB, zgodnie z przepisami rozdziału 6 Pr.bud. utrzymanie obiektów budowlanych w odpowiednim stanie technicznym, jak również użytkowanie obiektów zgodnie z zasadami Pr.bud. jest obowiązkiem właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Powyższe jednoznacznie wskazuje zobowiązanego w świetle regulacji Pr.bud. do utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie sprawności technicznej odpowiadającym jego funkcjom, na pierwszym miejscu sytuując osobę właściciela. Budynek mieszkalny przy ul. [...] jest obiektem dwulokalowym, z wyodrębnionymi lokalami stanowiącymi odrębną własność poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości. W przypadku stanowiącego współwłasność obiektu wielolokalowego z wyodrębnionymi lokalami będącymi odrębną własnością poszczególnych współwłaścicieli mamy zatem do czynienia z nieruchomością, na którą składają się części będące w posiadaniu właścicieli poszczególnych lokali oraz części wspólne dla właścicieli wszystkich lokali. Obowiązki określone w rozdziale 6 Pr.bud. będą się w tej sytuacji rozkładały odmiennie niż w przypadku typowej współwłasności, bo w zależności od tego, której części nieruchomości dotyczą - lokalu stanowiącego odrębną własność czy części wspólnej. Jak wywiódł w wyroku z dnia 16 listopada 2009 r. WSA w Warszawie odpowiedzialność wspólnoty może dotyczyć tylko części wspólnych budynku (sygn. akt VII SA/Wa 672/09). W przypadku zatem lokalu stanowiącego odrębną własność, to właściciel lokalu będzie podmiotem zobowiązanym do utrzymania tego lokalu w należytym stanie sprawności technicznej. Z kolei w przypadku części wspólnych obowiązki dotyczące ich stanu technicznego obciążać będą wszystkich współwłaścicieli solidarnie. W świetle powyższego skierowanie zaskarżonej decyzji do wszystkich współwłaścicieli było – zdaniem DWINB - działaniem niewątpliwie uzasadnionym, jako że wszystkie nałożone w drodze tejże decyzji obowiązki dotyczą części wspólnych obiektu.

Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z zachowaniem zasad procedury administracyjnej, w trybie adekwatnym do stanu faktycznego sprawy, a wydane w jego wyniku rozstrzygnięcie jest w pełni uzasadnione. Argumentacja odwołania pozostaje tym samym chybiona z tej przyczyny, że skarżący kwestionują zakres nałożonych obowiązków, podnosząc, że wśród nakazanych robót organ niezasadnie pominął te dotyczące likwidacji istniejącego w podpiwniczeniu budynku garażu. Tryb uregulowany w art. 66 Pr.bud. - jak wskazał organ drugiej instancji – nie służy likwidacji samowoli budowlanych. Do tego celu ustawodawca przewidział inne procedury. Organ pierwszej instancji prowadzi odrębne postępowanie dotyczące przebudowy podpiwniczenia budynku - notabene, w związku z wnioskiem skarżących - i w ramach tego postępowania wyda stosowne rozstrzygnięcie w odniesieniu do wzmiankowanej przebudowy. Tymczasem w toku niniejszego postępowania ustalono niespornie, że przedmiotowy obiekt pozostaje w nieodpowiednim stanie technicznym, który stanowi jednocześnie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, jak i bezpieczeństwa mienia. A w takich okolicznościach uzasadnione jest działanie organu w trybie art. 66 Pr.bud. w celu natychmiastowej poprawy stanu technicznego obiektu.

Skarżący zarzucają, że określony przez organ pierwszej instancji zakres obowiązków prowadzi do sprzeczności rozstrzygnięcia, gdyż nakazuje ono jednocześnie realizację robót zgodnie z zaleceniami ekspertyzy, na podstawie której określono nałożone obowiązki, tymczasem ekspertyza ta wskazuje na konieczność zachowania kolejności realizacji wyszczególnionych w jej treści zaleceń, z których jako pierwsze podaje wymurowanie ściany w miejscu wrót garażowych, wskazując, iż ma to duże maczanie ze względów bezpieczeństwa. W odniesieniu do powyższego DWINB wskazał, że na podstawie art. 66 Pr.bud. organ nakazuje wyłącznie roboty, owszem konkretne, które strona ma wykonać celem przywrócenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego, nie opisuje już jednak całego przebiegu tych robót, w tym ewentualnych zabezpieczeń, które okażą się niezbędne do wykonania w toku realizacji robót - te pozostają w gestii osoby uprawnionej, pod nadzorem której roboty będą realizowane.

W odniesieniu z kolei do zarzucanego organowi pierwszej instancji zaniechania w zakresie uzgodnienia zakresu nakazanych robót z właściwym konserwatorem zabytków organ wskazał, że działając na podstawie art. 66 ust. 1 Pr.bud. organy nadzoru budowlanego nie są zobowiązane do uprzedniego uzyskania w sprawie stanowiska konserwatora zabytków, w jakiejkolwiek formie, co wynika z istoty ww. przepisu, którą stanowi likwidacja nieprawidłowości z zakresu stanu technicznego obiektu budowlanego, a tym samym przywrócenie technicznej sprawności tego obiektu, umożliwiającej jego bezpieczne użytkowanie - innymi słowy, przywrócenie obiektu do jego stanu pierwotnego, nie zaś realizacja nowej inwestycji (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 599/10). Powyższe nie zwalnia oczywiście właściciela obiektu objętego ochroną konserwatorską z obowiązków ciążących na nim z mocy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), co oznacza, że celem realizacji obowiązków wynikających z decyzji organu nadzoru budowlanego wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 Pr.bud. właściciel obiektu objętego ochroną konserwatorską będzie zobowiązany uzyskać zgodę konserwatora zabytków, jeśli powyższa ustawa tak stanowi. W świetle zatem obowiązków ciążących na organach administracji publicznej z mocy art. 9 K.p.a. prawidłowym działaniem ze strony organu pierwszej instancji było, wobec posiadanej przez ten organ wiedzy, iż budynek przy ul. [...] znajduje się w ewidencji zabytków, poinformowanie stron o związanych z tym faktem obowiązkach ciążących na nich z mocy ww. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyli W. i J.M., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozstrzygnięcia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania skargowego.

Zaskarżona decyzja została wydana – zdaniem skarżących - z rażącym naruszeniem przepisów, a mianowicie:

1. art. 66 Pr.bud. polegające na wydaniu decyzji sprzecznej z celem tego przepisu, którym jest doprowadzenie do sprawności obiektu budowlanego; decyzją tą nakazano wykonanie robót, które bez wykonania innych robót naprawczych, pominiętych przez organ, nie doprowadzą do zapewnienia bezpieczeństwa konstrukcji budynku - po wykonaniu robót nakazanych decyzją (m.in. przemurowanie pęknięć ścian) konstrukcja budynku nadal nie będzie bezpieczna i budynek nadal będzie pękał,

2. art. 66 Pr.bud. przez to, że nie nakazano usunięcia tych nieprawidłowości stanu technicznego obiektu, które powodują, że budynek pęka, co jest równoznaczne z tym, że nakazane roboty naprawcze polegające m.in. na przemurowaniu pęknięć ścian, przemurowaniu ław fundamentowych będą nieskuteczne - po wykonaniu robót budynek nadal będzie pękał,

3. art. 66 Pr.bud. przez jego bezpodstawne zastosowanie do nakazania współwłaścicielom budynku zamontowanie wkładu kominowego do przewodu wentylacyjnego (użytkowanego przez właścicieli lokalu nr 2 jako przewód spalinowy), co nie należy do robót naprawczych, lecz stanowi nową inwestycję,

4. postępowania administracyjnego przez wydanie decyzji:

a) rażąco sprzecznej z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, tj. sprzecznie z ustaleniami ekspertyz wskazującymi przyczyny pękania budynku inne niż brak dbałości o utrzymanie obiektu w należytym stanie (działalność inwestycyjna) oraz sprzecznie ze wskazanym w ekspertyzie sposobem naprawy budynku,

b) bez uwzględnienia istotnych okoliczności faktycznych znanych organowi, a mających zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. pominięcie faktu, że w przedmiotowym budynku dokonano przebudowy podpiwniczenia, która to przebudowa - jak wynika z ekspertyz - została wykonana wadliwie i wady te spowodowały pękanie budynku,

c) bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, tj. Konserwatora Zabytków, w związku z tym, że budynek znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, a nakazane roboty budowlane dotyczą m.in. elewacji budynku,

d) przez nakazanie współwłaścicielom budynku bez podstawy prawnej zamontowanie wkładu kominowego do przewodu wentylacyjnego, co stanowi nową inwestycję i dodatkowo powoduje zmianę pierwotnego przeznaczenia przewodu kominowego z wentylacyjnego na spalinowy.

Ponadto skarżący zarzucili, że zaskarżona decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Decyzja jest niewykonalna z tego powodu, że nakazuje wykonanie robót budowlanych w oparciu o ekspertyzę, a jednocześnie w sposób niezgodny z tą ekspertyzą, tj. z pominięciem zasadniczych robót i bez uwzględnienia kolejności ich wykonania, decydujących o bezpieczeństwie konstrukcji. W przypadku nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu niewykonalności decyzji zarzucamy, że w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, o którym mowa w art. 93 pkt 1 Pr.bud., polegający na budowaniu (prowadzeniu robót budowlanych) niezgodnie z zasadami wiedzy technicznej, bez zapewnienia spełnienia podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych, dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji budynku (nośności i stateczności konstrukcji).

W uzasadnieniu skargi podniesiono ponadto, że z ekspertyz technicznych, popartych dodatkowo wynikami badań geotechnicznych, wynika, że przyczyną powstawania pęknięć budynku są wady obiektu powstałe w wyniku wadliwie wykonanej przebudowy podpiwniczenia budynku na garaż. W ekspertyzach opisany został mechanizm niszczenia budynku będący skutkiem nałożenia się na siebie dwóch negatywnych czynników (wad powstałych w wyniku przebudowy) powodujących degradację budynku, tj. osłabienie frontowej ściany i fundamentu przez wybicie w nich otworu na wrota garażowe bez zastosowania odpowiednich rozwiązań konstrukcyjnych – wzmocnień - oraz brak odpowiedniego odwodnienia zjazdu do garażu, co z czasem doprowadziło do uplastycznienia (nawodnienia) gruntu w tzw. strefie garażowej i w związku z tym nierównomierne osiadanie budynku.

Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji przede wszystkim z tego powodu, że DWINB nakazał nią m.in. przemurowanie pęknięć ścian budynku bez jednoczesnego bądź uprzedniego nakazania usunięcia tych wad obiektu, które powodują, że budynek pęka. Decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż jej wykonanie nie doprowadzi do sprawności technicznej budynku, co ma być jej celem, w szczególności nie zapewni bezpieczeństwa konstrukcji budynku. Zatem decyzja ta sprzeczna jest z art. 66 Pr.bud. Jest sprawą oczywistą, nawet dla laika, że dopóki nie zostanie zahamowany mechanizm niszczenia konstrukcji budynku, dopóty bezcelowe jest naprawianie spękanych ścian, gdyż naprawa taka będzie nieskuteczna - budynek nadal będzie pękał.

W ekspertyzie wskazano, że dla skutecznej koniecznej naprawy budynku jest, i to w pierwszej kolejności, wymurowanie (przywrócenie) tej części ściany zewnętrznej, która została usunięta podczas przebudowy podpiwniczenia na garaż (w miejscu obecnych wrót garażowych). Ponadto konieczne jest wykonanie wskazanych w ekspertyzie robót mających na celu zlikwidowanie spływu wód opadowych z działki w naroże budynku, gdzie zlokalizowany jest garaż i gdzie doszło do uplastycznienia (nawodnienia) gruntu, co powoduje nierównomierne osiadania budynku i w efekcie jego pękanie. DWINB w zaskarżonej decyzji pominął ww. roboty, mimo że od ich wykonania zależy skuteczność naprawy całego budynku.

Skarżący zaznaczyli przy tym, że nie kwestionują prawa organu do wyboru trybu postępowania w sprawie. Czy nakaz dotyczący naprawy wad budynku związanych z przebudową podpiwniczenia będzie wydany łącznie z nakazem usunięcia wad budynku wynikających z braku jego konserwacji, tj. na podstawie art. 66 Pr.bud., czy będzie to w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych prowadzonych w oparciu o różne przepisy. Zarzucają natomiast, że skoro organ uznał, iż sprawę przebudowy podpiwniczenia musi prowadzić odrębnie od sprawy utrzymania obiektu, to winien najpierw rozstrzygnąć sprawę przebudowy, jej wpływu na uszkodzenie konstrukcji budynku i nakazać usunięcie tych nieprawidłowości, które powodują, że budynek pęka oraz nakazać likwidację tych pęknięć. Dopiero potem na podstawie art. 66 Pr.bud. nakazać likwidację nieprawidłowości stanu technicznego budynku, tj. tych które są tylko skutkiem braku odpowiedniej konserwacji budynku.

Ponadto, organ drugiej instancji bezpodstawnie i bez żadnego uzasadnienia pominął ustalenia zawarte w ekspertyzach dotyczące przyczyn pękania budynku oraz bezpodstawnie wprowadził istotne odstępstwa od sposobu naprawy budynku, tak co do zakresu robót jak i kolejności ich wykonania. Tymczasem pominięte w decyzji roboty, zdaniem autora ekspertyzy J.M., decydują o skuteczności naprawy budynku jako całości, a w szczególności o bezpieczeństwie konstrukcji tego budynku. Organ nakazując wykonanie wskazanych w decyzji robót budowlanych, nakazał wykonanie ich w oparciu o ekspertyzę, a jednocześnie nakazał wykonanie robót niezgodnie z tą ekspertyzą. Likwidacja pęknięć jedynie chwilowo zamaskuje zły stan techniczny tego budynku, co niewątpliwie jest sprzeczne z celem przepisu art. 66 Pr.bud. Organ nie był uprawniony do wydania decyzji sprzecznej z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, tj. sprzecznej z ekspertyzą, bez uprzedniego skutecznego jej podważenia inną ekspertyzą.

Ponadto rażące naruszenie prawa skarżący upatrują także w nakazaniu współwłaścicielom budynku zamontowanie wkładu kominowego do przewodu wentylacyjnego, co stanowi nową inwestycję i dodatkowo powoduje zmianę pierwotnego przeznaczenia przewodu kominowego z wentylacyjnego na spalinowy. Nakazanie zamontowania wkładu kominowego nastąpiło bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem art. 66 Pr.bud. przez jego niewłaściwe zastosowanie. DWINB winien ograniczyć się tylko do nakazania naprawy substancji komina i zakazania właścicielowi lokalu nr 2 użytkowania przewodu wentylacyjnego (wykorzystywanego jako spalinowy) niezgodnie z jego przeznaczeniem. W swojej decyzji organ drugiej instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutu skarżących, że nakazanie zamontowania wkładu kominowego stanowi nową inwestycję i w związku z tym organ nie ma podstaw do wydania takiego nakazu.

Rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego jest także wydanie decyzji przez DWINB bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, tj. konserwatora zabytków. Przedmiotowy budynek znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...] z dnia 22 grudnia 1986 r., a nakazane roboty budowlane dotyczą m.in. elewacji budynku. Stąd wydanie decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych dotyczących także elewacji budynku winno być poprzedzone uzyskaniem stanowiska konserwatora zabytków. Ponadto – jak podkreślili skarżący - organy nadzoru budowlanego nie zastosowały się do wskazówek NSA zawartych w wyroku wydanym w niniejszej sprawie, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy "organ ustali też, czy w odniesieniu do określanego w decyzji zakresu robót potrzebna będzie zgoda konserwatora". Od ustaleń w tym zakresie zależy bowiem to, czy organ przed wydaniem swojej decyzji będzie zobowiązany uzyskać zgodę konserwatora w postaci decyzji, czy uzgodnienie z konserwatorem, czy stanowisko konserwatora w innej formie. Tymczasem DWINB w ogóle nie ustalił czy w odniesieniu do określonego przez niego zakresu robót potrzebna jest zgoda konserwatora lub jego stanowisko wyrażone w jakiejś innej formie i wydał decyzję bez uzyskania stanowiska konserwatora, mimo że budynek położony jest na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Organ błędnie uznał, że przed przystąpieniem do robót zobowiązani współwłaściciele winni, w razie potrzeby, sami uzgodnić tę decyzję z konserwatorem zabytków. Oznacza to bowiem, że ponownie wydał nakaz, który nie jest stanowczy, skonkretyzowany i bezwarunkowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., co powoduje że decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego.

Należy również zwrócić uwagę na przepis art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania powoduje, że determinują one działania organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczy postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 311/15, publ. Lex nr 2258502). Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zatem do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowo wydanej decyzji. Istotne jest również, że przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie wiążący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Istotą zasady "związania oceną prawną" z art. 153 P.p.s.a. jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Związanie oceną prawną oznacza również, że zarówno organ jak i sąd administracyjny nie może formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem. Uregulowania zawarte w art. 153 P.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (NSA z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 491/15, publ. Lex nr 2199106).

Powyższe uwagi mają znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem badane obecnie rozstrzygnięcia zostały podjęte po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lipca 2014 r. (sygn. akt II OSK 399/13) oraz decyzji kasacyjnej z dnia [...] r. Nr [...]. W powołanym wyroku NSA wskazał przede wszystkim, że nie mają podstaw zarzuty procesowe związane z uznaniem, że organ nadzoru budowlanego nie ma podstaw do badania przyczyn powstania złego stanu technicznego budynku, a co za tym idzie, że ustalony przez niego obowiązek nie musi zmierzać do wyeliminowania przyczyn złego stanu obiektu budowlanego, w tym nieustaleniem czy przebudowa piwnic na garaż, która spowodowała uszkodzenie konstrukcji budynku, została wykonana w wyniku samowoli budowlanej, jaki charakter mają uszkodzenia nieużytkowanej instalacji gazowej w przedmiotowym budynku. Jak zauważył NSA, organ administracji w razie stwierdzenia samowoli budowlanej ma obowiązek w pierwszej kolejności podjąć próbę zalegalizowania takiego obiektu, jeżeli spełnione są przesłanki wymienione w art. 48 ust. 2 i 3 Pr.bud. Nie w każdym zatem przypadku stwierdzenie przez organy, że obiekt powstał bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę (lub zgłoszenia) postępowanie w sprawie takiego obiektu musi się zakończyć nałożeniem obowiązku jego rozbiórki. Zgodnie zaś z treścią art. 66 ust. 1 pkt 3 Pr.bud. w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Taką też podstawę prawną przyjął organ I instancji, wskazując w treści sentencji, iż nieprawidłowości te mogą spowodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia. Pomimo zatem przyjęcia pkt 3 jako podstawy decyzji wskazano również na wypełnienie dyspozycji pkt 1 art. 66 ust. 1 Pr.bud. Nie można wprawdzie wykluczyć, w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, wystąpienia więcej niż jednej przesłanki opisanej w art. 66 Pr.bud., ścisłe określenie podstawy prawnej decyzji rodzi jednak daleko idące skutki w zakresie przebiegu tej sprawy. O ile zgodzić się bowiem można z twierdzeniem, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 lub 2 Pr.bud. (ze względu na możliwość wystąpienia skutków opisanych w tych przepisach) nie musi być ustalanie przyczyn powodujących interwencję organu nadzoru budowlanego, to w przypadkach opisanych w pkt 3 i 4 teza ta staje się co najmniej dyskusyjna. Wprawdzie, w określonym stanie faktycznym okoliczność, czy obiekt ten został zrealizowany w oparciu o pozwolenie na budowę (zgłoszenie) i zgodnie z jego postanowieniami, czy też w warunkach samowoli budowlanej może mieć znaczenie, ale zasadniczo o tyle o ile ustalenia takie mogą mieć znaczenie dla innych spraw. Nie można bowiem wykluczyć, że w stosunku do tego samego obiektu budowlanego będą toczyły się dwa postępowania w ramach nadzoru budowlanego - jedno w oparciu o przepisy Rozdziału 6 Pr.bud., drugie zaś w oparciu o przepisy Rozdziału 5. Taka sytuacja może zaistnieć. gdy powstanie konieczność natychmiastowej ingerencji organów nadzoru budowlanego, np. gdy obiekt budowlany zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku. Konieczność niekiedy natychmiastowej interwencji organów zwalniać je może, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, od dogłębnej analizy przyczyn powstałych nieprawidłowości, ponieważ w wielu przypadkach oczekiwanie na wynik postępowania legalizacyjnego skutkowałoby wypaczeniem celu postępowania zmierzającego do nałożenia na właściciela obiektu obowiązków zmierzających do niezwłocznej poprawy stanu technicznego obiektu.

Powyższe oznacza, że ponownie rozpoznając sprawę organy, stosownie do art. 153 P.p.s.a., były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyżej wskazanym orzeczeniu sądu. W tym bowiem zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Organy po otrzymaniu akt sprawy powinny podjąć zatem zgodne z prawem działania mające na celu wykonanie ustaleń zawartych w wyroku NSA, czego jednak nie uczyniły. Organ pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu, odnosząc się do odstąpienia od nakazania zamurowania otworu w ścianie zewnętrznej budynku od strony ulicy w miejscu istniejącej bramy garażowej oraz twierdzeń autora ekspertyzy, że wadliwa przebudowa podpiwniczenia budynku na garaż i wykonanie zjazdu w warunkach samowoli spowodowało zmianę warunków gruntowych, powoduje nierównomierne osiadanie budynku, że prowadzi odrębne postępowanie administracyjne w sprawie przebudowy podpiwniczenia w budynku przy ul. [...] na garaż - kwestia podpiwniczenia zostanie rozstrzygnięta w tym odrębnym postępowaniu. Przepisy rozdziału 6 Pr.bud. dotyczą "utrzymania obiektów budowlanych" mające zastosowanie w niniejszej sprawie - nie służą likwidacji samowoli budowlanej. Zastosowanie w sprawie wykonanego garażu znajdują przepisy rozdziału 5 odnoszące się do robót budowlanych. Podobnie wypowiedział się organ odwoławczy, odnosząc się do twierdzeń skarżących, że wykonanie w sposób wadliwy w podpiwniczeniu budynku garażu doprowadziło w efekcie do spękania ścian budynku i że niezbędne jest tym samym usunięcie w pierwszej kolejności przyczyny zaistniałego stanu rzeczy, wskazując, że tryb uregulowany w art. 66 Pr.bud. nie służy likwidacji samowoli budowlanych. Do tego celu ustawodawca przewidział inne procedury. Organ pierwszej instancji prowadzi odrębne postępowanie dotyczące przebudowy podpiwniczenia budynku i w ramach tego postępowania wyda stosowne rozstrzygnięcie w odniesieniu do wzmiankowanej przebudowy.

Zdaniem Sądu takie podejście do niniejszej sprawy stoi w sprzeczności z powołanymi wyżej wywodami NSA. Co do zasady tryb uregulowany w art. 66 Pr.bud. nie służy likwidacji samowoli budowlanych, ale nie oznacza to, że jeśli wykonane roboty budowlane przyczyniają się do powstawania pęknięć w ścianie przedmiotowego budynku, nie należy ich uwzględnić przy nakładaniu obowiązków na podstawie art. 66 Pr.bud., które mają na celu poprawę stanu technicznego obiektu. W niniejszej sprawie rozważań w powyższym zakresie zabrakło. Istotne jest jednak, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z nieprawidłowościami zagrażającymi bezpieczeństwu ludzi i mienia. Jak wynika z dokumentacji zdjęciowej załączonej do protokołu oględzin z dnia 16 lutego 2015 r. ściana zewnętrzna od strony wschodniej (od ulicy) przedmiotowego budynku mieszkalnego posiada pionowe pęknięcie na całej wysokości ściany, przebiegające od stropu pomieszczenia piwnicznego do dolnej części okna na poziomie I-kondygnacji, pomiędzy oknem I i II kondygnacji, następnie w części narożnej od połowy wysokości okna na II kondygnacji do gzymsu. Ściana klatki schodowej w części zachodniej (od ogrodu) posiada w górnej części pęknięcie ukośne o dużym rozwarciu od kilku do kilkunastu cm (pęknięcie przebiegające od gzymsu nad klatką do górnej krawędzi okna w poziomie II kondygnacji), w dalszej części pęknięcie przebiega pionowo przy rurze spustowej. W dolnej części ściany klatki schodowej istnieje drugie pęknięcie ukośne ściany w strefie wejścia do klatki schodowej. Pęknięcie występuje także na ścianie południowej przylegającej do klatki schodowej (od ogrodu) - liczne pęknięcia ukośne, okno w poziomie II-kondygnacji przy klatce schodowej posiada duży ubytek (odspojenie) w górnej części. Ściana klatki schodowej ze znacznymi ubytkami tynków w części wschodniej i zachodniej ściany. Pęknięcia ściany klatki schodowej i ubytki tynków widoczne są również nad wejściem do budynku. Powyższe oznacza, że stan techniczny budynku (pęknięcia ściany klatki schodowej) stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia.

W punkcie 5 przedłożonej ekspertyzy stanu technicznego budynku wskazano m.in. na zły stan techniczny ścian zewnętrznych budynku (liczne pęknięcia, uszkodzenia), w tym głównie ściany klatki schodowej od strony ogrodu, która z uwagi na istniejące wady, tj. pęknięcie o dużym rozwarciu, grozi katastrofą budowalną. W ocenie autora opracowania widoczna pionowa szczelina w ścianie klatki schodowej (od ogrodu) powiększyła się w porównaniu do 2009 r. Od tego czasu zwiększyło się wychylenie tej "połowy" ściany klatki od pionu. Odchylenie to jest szczególnie widoczne w miejscach, gdzie konstrukcja stalowa schodów nie przylega do ściany klatki - powinna przylegać (haki mocujące wyciągnięte z muru) - powstała kilkucentymetrowa szczelina. Ta nieprawidłowość zagraża utracie nośności schodów. Oceniając stan kominów wskazano m.in. na brak wkładu ze stali nierdzewnej w przewodzie spalinowym, do którego podłączono kocioł c.o. gazowy w lokalu nr 2. Również w protokole kominiarskim z dnia 26 października 2015 r. nr [...] zalecono zamontowanie wkładu kominowego w przewodzie spalinowym do kotła c.o. ze względu na zły stan techniczny wewnętrznej części przewodu spalinowego. Ponadto w ekspertyzie wskazano na ubytki tynków. W ocenie autora istnieje duże prawdopodobieństwo wykruszenia i wypłukania zaprawy ze spoin pomiędzy cegłami komina. W protokołach kominiarskich z dnia 26 października 2015 r. stwierdzono, że "przewody kominowe są w złym stanie technicznym, co wynika ze złego stanu technicznego konstrukcji budynku. Przed dalszym użytkowaniem należy doprowadzić kominy do stanu, w którym będą nadawały się do spełnienia swych funkcji".

Jak wskazał organ drugiej instancji, liczne pęknięcia o dużym rozwarciu i stale się powiększające oraz uszkodzenia, w tym głównie ściany klatki schodowej od strony ogrodu, stanowią zagrożenie katastrofą budowlaną. Podobnie negatywnie oceniono stan techniczny przewodów kominowych, co znalazło potwierdzenie w przedłożonych protokołach kominiarskich, gdzie wskazano, że przewody kominowe są w złym stanie technicznym jako skutek złego stanu technicznego konstrukcji budynku. Dalsze tolerowanie obecnego stanu rzeczy gwarantuje postępującą stopniowo degradację budynku, zagrażającą życiu i zdrowiu jego mieszkańców, a także osób trzecich, co pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 5 ust. 2 Pr.bud. nakazującym użytkować obiekt budowlany w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami określonymi w art. 5 ust. 1 pkt 1-7, w tym zwłaszcza dotyczącymi bezpieczeństwa konstrukcji oraz bezpieczeństwa użytkowania (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i c).

Powyższe prowadzi do wniosku, że organy naruszyły przepis art. 153 P.p.s.a., bowiem nie zastosowały się do wskazań wyrażonych w wyroku sądu kasacyjnego, co do dalszego postępowania, które miały na celu wskazanie kierunku w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie. Niezastosowanie się przez organy administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt jest wadliwy. To natomiast powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Zdaniem Sądu ponownie rozpoznając sprawę organy powinny rozważyć okoliczności podnoszone przez skarżących, a mianowicie kwestię przebudowy podpiwniczenia na garaż jako przyczyny pękania ścian budynku i ewentualnie nakazania usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego obiektu, które powodują pękanie ścian. Rozważenia wymagać będzie również kwestia, czy – jak wskazują skarżący – nałożone obowiązki bez nakazania wykonania innych robót naprawczych związanych z przebudową podpiwniczenia na garaż doprowadzą do zapewnienia bezpieczeństwa konstrukcji budynku, a w konsekwencji do właściwego stanu technicznego obiektu. Skarżący podnieśli, że DWINB nakazał m.in. przemurowanie pęknięć ścian budynku bez jednoczesnego bądź uprzedniego nakazania usunięcia tych wad obiektu, które powodują, że budynek pęka. Ponadto, słusznym są twierdzenia skarżących odnośnie faktu, że decyzja z jednej strony nakazuje wykonanie robót budowlanych w oparciu o ekspertyzę, a jednocześnie w sposób niezgodny z tą ekspertyzą, tj. z pominięciem zasadniczych robót i bez uwzględnienia kolejności ich wykonania, decydujących o bezpieczeństwie konstrukcji. Te rozbieżności również winny zostać wyjaśnione.

Niezależnie od powyższego – zdaniem Sądu – doszło w sprawie do naruszenia przepisów art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Zauważyć bowiem należy, że przedłożona ekspertyza stanu technicznego budynku oraz protokół z okresowej kontroli obiektu zostały sporządzone przez skarżącego, czyli przez stronę prowadzonego postępowania. Wprawdzie posiada on uprawnienia budowlane do kierowania budową i robotami w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, przynależnego do M. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, jednakże występuje on w sprawie jako strona. Kumulacja funkcji strony postępowania i roli eksperta w jednej osobie podważa – zdaniem Sądu - zaufanie obywateli do organów państwa i nie pogłębia świadomości oraz kultury prawnej obywateli, zwłaszcza w sprawach, w których uczestniczą strony o spornych interesach. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżący w toku postępowania, czemu dał również wyraz w przedstawionej ekspertyzie i protokole kontroli, podnosi, że przyczyną powstawania pęknięć ścian budynku są wady obiektu powstałe w wyniku wadliwie wykonanej przez właścicieli lokalu nr 2 (skarżący są właścicielami lokalu nr 1) przebudowy podpiwniczenia dwulokalowego budynku na garaż. Należy jednak zauważyć, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...], zaskarżoną do WSA we Wrocławiu (sprawa o sygn. akt II SA/Wr 62/17), DWINB utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przebudowy podpiwniczenia w budynku mieszkalnym jednorodzinnym. Jak wykazało postępowanie wyjaśniające, na nieruchomości przy ul. [...] we W. wykonane zostały w latach 60-tych ubiegłego stulecia roboty budowlane polegające na przebudowie podpiwniczenia budynku, w którym w wyniku tej przebudowy powstał garaż. Wzmiankowane roboty budowlane zrealizowane zostały w sposób legalny, bo na podstawie decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W.-Ś. z dnia 28 września 1964 r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę - adaptację pomieszczenia piwnicznego na garaż. Co więcej, przedmiotowe roboty zostały faktycznie i prawnie zakończone, a wykonano je zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją, decyzją bowiem z dnia 8 września 1965 r. udzielono pozwolenia na użytkowanie garażu na samochód osobowy, adaptowany z pomieszczeń piwnicznych istniejącego budynku mieszkalnego. Pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego garażu, jak wynika z treści rzeczonej decyzji, wydane zostało na podstawie protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 7 września 1965 r., które to oględziny wykazały, że inwestycja została wykonana zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę i z obowiązującymi przepisami, a jej stan nie zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia, a tym samym jest zdatna do użytkowania.

Stanowisko skarżącego co do przyczyn pękania ścian znalazło również swoje odzwierciedlenie we wnioskach o konieczności zachowania kolejności prowadzenia robót mających na celu przywrócenie prawidłowego stanu technicznego budynku. Na jego podstawie skarżący sformułowali jeden z zarzutów skargi, a mianowicie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez wydanie decyzji rażąco sprzecznej z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, tj. sprzecznie ze wskazanym w ekspertyzie sposobem naprawy budynku. Z tego względu można mieć uzasadnione wątpliwości, co do jego bezstronności sporządzającego ekspertyzę i protokół kontroli obiektu. Natomiast wnioski ekspertyzy niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego wiąże się z zasadą swobodnej oceny dowodów. Istotne jest by w trakcie postępowania zasadna swobodnej oceny nie przekształciła się w ocenę dowolną. Dlatego też dokonując oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie, należy mieć na uwadze znaczenie i wartość poszczególnych dowodów dla potrzeb rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie z zastosowaniem reguł logicznego rozumowania i biorąc pod uwagę reguły doświadczenia życiowego. Zasada ta nie została zachowana w sprawie – uwzględnienie dokumentów eksperta będącego jednocześnie stroną w sprawie jest właśnie dowolną oceną dowodów.

Ponadto zauważyć należy, że przedmiotowy budynek znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...] z dnia 22 grudnia 1986 r., a nakazane roboty budowlane dotyczą m.in. elewacji budynku. NSA w wyroku kasacyjnym wskazał natomiast, że organ ustali, czy w odniesieniu do określanego w decyzji zakresu robót potrzebna będzie zgoda konserwatora. Również ta kwestia nie została w sposób należyty wyjaśniona. Organ pierwszej instancji wskazał, że istotą regulacji zawartej w art. 66 Pr.bud. jest usunięcie nieprawidłowości z zakresu stanu technicznego obiektu budowlanego, a tym samym przywrócenie pełnej sprawności technicznej obiektu, umożliwiającej jego bezpieczne użytkowanie. Niemniej jednak z uwagi na fakt, iż obiekt budowlany objęty wydanym nakazem wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków, podlega ochronie konserwatorskiej na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W świetle powyższego realizacja nakazanych robót związanych z remontem budynku w zakresie elementów zewnętrznych obiektu objętych ochroną wymaga uzgodnienia z Miejskim Konserwatorem Zabytków. Obowiązek uzgodnienia obciąża zobowiązaną Wspólnotę Mieszkaniową pod rygorem skutków zastosowania przez właściwy organ konserwatorski przepisów tej ustawy. DWINB natomiast stwierdził, że działając na podstawie art. 66 ust. 1 Pr.bud. organy nadzoru budowlanego nie są zobowiązane do uprzedniego uzyskania w sprawie stanowiska konserwatora zabytków, w jakiejkolwiek formie, co wynika z istoty ww. przepisu, którą stanowi likwidacja nieprawidłowości z zakresu stanu technicznego obiektu budowlanego, a tym samym przywrócenie technicznej sprawności tego obiektu, umożliwiającej jego bezpieczne użytkowanie - innymi słowy, przywrócenie obiektu do jego stanu pierwotnego, nie zaś realizacja nowej inwestycji. Powyższe nie zwalnia oczywiście właściciela obiektu objętego ochroną konserwatorską z obowiązków ciążących na nim z mocy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, co oznacza, że celem realizacji obowiązków wynikających z decyzji organu nadzoru budowlanego wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 Pr.bud. właściciel obiektu objętego ochroną konserwatorską będzie zobowiązany uzyskać zgodę konserwatora zabytków, jeśli powyższa ustawa tak stanowi.

Uwzględniając powyższe uwagi zawarte w kontrolowanych decyzjach, Sąd doszedł do przekonania, że nie wyjaśniają one kwestii istotnych w punktu widzenia wyegzekwowania od adresatów wykonania nałożonych obowiązków. Poprzestając jedynie na wskazaniu, że inwestor będzie zobowiązany uzyskać zgodę konserwatora zabytków, dysponując już decyzją nakazującą wykonanie określonych w decyzji organu pierwszej instancji prac, organy nie wyjaśniły jaki wpływ na zakres nakazanych robót budowlanych może mieć sytuacja, w której zobowiązani nie uzyskają aprobaty konserwatora zabytków.

Odnosząc się zaś do zarzutu skargi naruszenia art. 66 Pr.bud. przez jego bezpodstawne zastosowanie do nakazania współwłaścicielom budynku zamontowanie wkładu kominowego do przewodu wentylacyjnego (użytkowanego przez właścicieli lokalu nr 2 jako przewód spalinowy), należy w pierwszej kolejności zauważyć, że – jak wynika z akty sprawy - w przewodzie spalinowym brak jest wkładu ze stali nierdzewnej, do którego podłączono kocioł c.o. gazowy w lokalu nr 2. W protokole kominiarskim z dnia 26 października 2015 r. nr [...] zalecono zamontowanie wkładu kominowego w przewodzie spalinowym do kotła c.o. ze względu na zły stan techniczny wewnętrznej części przewodu spalinowego. W protokołach kominiarskich z dnia 26 października 2015 r. stwierdzono, że "przewody kominowe są w złym stanie technicznym, co wynika ze złego stanu technicznego konstrukcji budynku. Przed dalszym użytkowaniem należy doprowadzić kominy do stanu, w którym będą nadawały się do spełnienia swych funkcji". Sąd nie podzielił zatem żądania skarżących, że DWINB winien ograniczyć się tylko do nakazania naprawy substancji komina i zakazania właścicielowi lokalu nr 2 użytkowania przewodu wentylacyjnego wykorzystywanego jako spalinowy niezgodnie z jego przeznaczeniem.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Stąd orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W punkcie drugim orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).