Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 494/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7; art. 77 par 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92 ust. 1 pkt 2; art. 93 ust. 1 i ust. 7; art. 92a ust. 4;
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 14 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt VI SA/Wa 1798/1

Uzasadnienie

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD) z [...] czerwca 2011 r., którą nałożył na M. M., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą [...] "M." (dalej skarżąca) karę pieniężną w kwocie 30.000 złotych za nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas kontroli w przedsiębiorstwie oraz za okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawierała wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy. Podstawą wydania decyzji GITD były art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 8 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.), dalej u.t.d. oraz lp. 11.4 ust. 1 i ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, a także art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985 r. ze zm.), dalej rozporządzenie nr 3821/85 i art. 25 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. nr 92, poz. 879 ze zm.), dalej u.c.p.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W styczniu 2011 r. WITD zawiadomił skarżącą o zamiarze wszczęcia kontroli w zakresie zgodności działalności jej przedsiębiorstwa z ustawami o transporcie drogowym i o czasie pracy kierowców, z ustawą z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2002 r., nr 199, poz. 1671 ze zm,), dalej u.p.t.n., a także z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE.L. 2006 nr 102 ze zm.), dalej rozporządzenie 561/2006 i rozporządzeniem nr 3821/85, oraz z Umową Europejską dotyczącą pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) sporządzoną w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (t.j. Dz. U. z 1999 4., nr 94, poz. 1087), dalej umowa AETR oraz Umową Europejską dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzoną w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2002 r., nr 194, poz. 1629 ze zm.) dalej umowa ADR. Następnie w lutym 2011 r. WITD wezwał skarżącą do przedłożenia do kontroli wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nie prowadzenia pojazdu przez: T. C. za okres od [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2010; r. L. M. za okres od [...] września 2010 r. do [...] lutego 2011 r. ; K. W. za okres od [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2010 r.; W. G. za okres od [...] maja 2010 r. do [...] maja 2010 r.; V. K. za okres od [...] maja 2010 r. do [...] lipca 2010 r.; A. K. za okres od [...] maja 2010 r. do [...] lipca 2010 r. ; R. O. za okres od [...] lutego 2011 r. do [...] lutego 2011 r. ; L. Z. za okres od [...] lutego 2011 r. do [...] lutego 2011 r.; a także o przedstawienie za ww. okresy dokumentów przewozowych CMR lub faktur transportowych poświadczających wykonywanie transportu.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca oświadczyła, iż nie posiada wykresówek z tachografów analogowych wszystkich kierowców zatrudnionych w 2010 r. Wyjaśniła, że wykresówki z tachografów analogowych za 2010 r. oraz inne dokumenty zostały skradzione [...] lutego 2011 r. w M. Na potwierdzenie kradzieży skarżąca przedłożyła zaświadczenie Komedy Powiatowej Policji w M. z [...] lutego 2011 r., z którego wynika, iż "w dniu [...] lutego 2011 r. do tut. Komendy Powiatowej Policji w M. zgłosił się H. M. (...), który złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa kradzieży z włamaniem do samochodu osobowego marki (...) w M. na ul. S., przez n/n sprawcę. W wyniku w/w przestępstwa z pojazdu został skradziony neseser oraz torba skórzana wraz z dokumentami firmy "M.", radio CD. Pokrzywdzony wartość strat wycenił na kwotę 700 zł".

Z przeprowadzonej w przedsiębiorstwie skarżącej kontroli sporządzono protokół, z którego wynika, że zakres kontroli obejmował okres od [...] stycznia 2010 r. do [...] marca 2011 r. Kontrolą objęto dokumenty związane z wykonywaniem transportu drogowego oraz przestrzeganie warunków w nich określonych (posiadane licencje i zezwolenia), czas pracy kierowców (okresy prowadzenia pojazdu, obowiązkowe przerwy oraz czas odpoczynku), dokumentację związaną z pracą kierowców. Podczas kontroli ustalono, iż przedsiębiorstwo skarżącej - na dzień przeprowadzenia kontroli, zatrudniało na podstawie umowy o pracę pięciu pracowników, w tym 4 kierowców. W okresie objętym kontrolą, tj. w miesiącach styczeń 2010 r. - luty 2011 r. skarżąca zatrudniała zaś 11 pracowników. W zakresie transportu skarżąca posiada stosowne uprawnienia – licencję na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy, ważną do [...] lipca 2012 r. i zostało do niej zgłoszonych siedem pojazdów. Nadto z protokołu wynika, że skarżąca nie okazała żadnych dokumentów tyczących czasu pracy kierowców: T. C., K. W., W. G., V. K., A. K. oraz R. O. twierdząc, że zostały one skradzione. Odnośnie kierowcy L. M. skarżąca dostarczyła tylko wykresówki oraz zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu przez tego kierowcę za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] stycznia 2011 r., nie okazała zaś dokumentacji za okres od [...] września 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. oraz od [...] stycznia 2011 r. do [...] lutego 2011 r. W wyniku kontroli ustalono również, że badane w jej trakcie wykresówki nie zawierały wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy L. M. I tak brak jest w nich zapisów dokumentujących jak ów kierowca przemieścił się z miejscowości K. do miejscowości H. oraz z miejscowości Z. do miejscowości B.

Na okoliczność ww. kradzieży przesłuchano w charakterze świadka H. M. Zeznał on do protokołu, co następuje; "(...)w dniu [...] lutego 2011 r. około godziny [...]:00 z biura rachunkowego prowadzonego przez E. K. w M. przy ul. H. odebrałem dokumenty firmy mojej żony - "M.". Dokumenty te odebrałem w celu przedstawienia ich podczas kontroli przedsiębiorstwa przez Inspekcję Transportu Drogowego, ustalonej na dzień [...] lutego 2011 r. W skład dokumentacji wchodziły: oryginały faktur za wykonane usługi transportowe, dokumenty CMR, faktury zakupu materiałów i środków związanych z prowadzeniem działalności, dokumentacja czasu pracy kierowców zatrudnianych przez przedsiębiorstwo "M.", które miały być objęte kontrolą, tj. 2010 r. Dokumenty te były przechowywane w siedzibie ww. biura rachunkowego, które zajmuje się obsługą księgową przedsiębiorstwa "M.". Po wyjechaniu z biura księgowego, pojechałem do sklepu sieci "B." przy ul. D. w celu dokonania zakupów. Ze względu na duże kolejki przy kasach, które zobaczyłem po wejściu do sklepu zrezygnowałem z zakupów i udałem się na ul. H. do zaprzyjaźnionego warsztatu samochodowego, w cela zakupu części do jednego z samochodów ciężarowych marki R. używanego w firmie. Po dojechaniu na miejsce stwierdziłem, że warsztat jest już zamknięty. Następnie udałem się w kierunku domu jadąc ulicami m.in. S., M., S. w kierunku wjazdu na K. Za wiaduktem kolejowym na ul. S. samochód, którym jechałem zgasł. Stwierdziłem, że prawdopodobnie zabrakło paliwa. Udałem się więc na znajdującą się niedaleko - około 150 m stację benzynową w celu zakupu paliwa. Samochód zamknąłem I pozostawiłem na prawnym poboczu. Na stacji kupiłem kanister plastikowy o poj. 51 i olej napędowy, na dowód tego mam fakturę zakupu. Podczas powrotu do auta zauważyłem trzech mężczyzn stojących przy moim samochodzie. Gdy zbliżyłem się do samochodu na odległość około 100 m mężczyźni na mój widok zaczęli uciekać. Widziałem, że niosą torbę oraz neseser. Z powodu ruchu pojazdów pod wiaduktem, który jest bardzo wąski nie mogłem szybko dojść do samochodu. Po dojściu do samochodu stwierdziłem, że jest wybita szyba oraz pootwierane drzwi Stwierdziłem, że w samochodzie nie ma radia Cd oraz torby i neseseru w których miałem przewożone dokumenty. Zadzwoniłem na policję żeby zgłosić kradzież" (...).

W uzasadnieniu decyzji WITD, oceniając powyżej cytowane zeznania świadka, męża skarżącej, stwierdził, iż postępowanie H. M. miało na celu uniknięcie konieczności okazania do kontroli dokumentacji czasu pracy kierowców i uniknięcie odpowiedzialności za ewentualne naruszenia. Organ wskazał, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa, aby dokumentacja czasu pracy kierowcy była odpowiednio zabezpieczona i mogła zostać okazana mu każde wezwanie służb kontrolnych. WITD wyjaśnił, że przedsiębiorca uprzedzony o zamiarze wszczęcia kontroli, tym bardziej powinien dochować należytej staranności i nawet w przypadku zdarzenia losowego opisanego w zeznaniach świadka, nie powinien pozostawiać tak ważnych dokumentów bez nadzoru. Mając powyższe na uwadze WITD wskazał, iż skarżąca nie okazała do kontroli wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu:

1. kierowcy T. C. za okres od [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2010 r. Organ wskazał, że w ww. okresie kierowca ten miał 10 dni roboczych, w związku z czym nie okazano 10 szt. wykresówek. Za to naruszenie WITD wymierzył skarżącej karę pieniężną 5.000 złotych, tj. (10 x 500 złotych);

2. kierowcy L. M. za okres od [...] września 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. oraz od [...] stycznia 2011 r. do [...] lutego 2011 r. Organ wskazał, że w ww. okresie kierowca ten miał 97 dni roboczych, w związku z czym nie okazano 97 szt. wykresówek. Za to naruszenie WITD wymierzył skarżącej karę pieniężną 48.500 złotych, tj. (97 x 500 złotych);

3. kierowcy K. W. za okres od [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2010 r. Organ wskazał, że w ww. okresie kierowca ten miał 12 dni roboczych, w związku z czym nie okazano 12 szt. wykresówek. Za to naruszenie WITD wymierzył skarżącej karę pieniężną 6.000 złotych, tj. (12 x 500 złotych);

4. kierowcy W. G. za okres od [...] maja 2010 r. do [...] maja 2010 r. Organ wskazał, że w ww. okresie kierowca ten miał 17 dni roboczych, w związku z czym nie okazano 17 szt. wykresówek. Za to naruszenie WITD wymierzył skarżącej karę pieniężną 8.500 złotych, tj. (17 x 500 złotych);

5. kierowcy V. K. za okres od [...] maja 2010 r. do [...] lipca 2010 r. Organ wskazał, że w ww. okresie kierowca ten miał 51 dni roboczych, w związku z czym nie okazano 51 szt. wykresówek. Za to naruszenie WITD wymierzył skarżącej karę pieniężną 25.500 złotych, tj. (51 x 500 złotych);

6. kierowcy A. K. za okres od [...] maja 2010 r. do [...] lipca 2010 r. Organ wskazał, że w ww. okresie kierowca ten miał 35 dni roboczych, w związku z czym nie okazano 35 szt. Wykresówek. Za to naruszenie WITD wymierzył skarżącej karę pieniężną 17.500 złotych, tj. (35 x 500 złotych);

7. kierowcy R. O. za okres od [...] lutego 2011 r. do [...] lutego 2011 r. Organ wskazał, że w ww. okresie kierowca ten miał 9 dni roboczych, w związku z czym nie okazano 9 szt. Wykresówek. Za to naruszenie WITD wymierzył skarżącej karę pieniężną 4.500 złotych, tj. (9 x 500 złotych).

Nadto WITD nałożył na skarżącą karę 500 złotych i 1.000 złotych za to, że okazane do kontroli wykresówki kierowcy L. M. nie zawierały wszystkich danych o okresach aktywności tego kierowcy.

Ponieważ suma ww. kar za stwierdzone naruszenia wyniosła 117.000 złotych, WITD ostatecznie wymierzył skarżącej ograniczoną na podstawie art. 92 ust. 2 pkt 2 u.t.d. karę w kwocie 30.000 złotych.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła w terminie odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji WITD. W uzasadnieniu wskazał, że rozstrzygnięcie narusza przepisy procedury administracyjnej, w szczególności art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej WITD rozpoznając sprawę nie uwzględnił dowodu jakim jest zaświadczenie z Komendy Policji w M. z dnia [...] lutego 2011 r., w którym wskazano, że w dniu [...] lutego 2011 r. zostało popełnione przestępstwo. Pokrzywdzonym został H. M. (wyznaczony przez stronę do reprezentowania przedsiębiorstwa w czasie kontroli, upoważnionego do zarządzania transportem w przedsiębiorstwie strony), któremu między innymi skradziono dokumenty, których później zażądał kontrolujący przedsiębiorstwo inspektor. Następnie skarżąca podkreśliła, iż zdarzenia typu kradzież zdarzają się, a nie wykrycie sprawcy i nie odzyskanie skradzionych rzeczy nic może jej obciążać. Reasumując skarżąca zakwestionowała zasadność nałożonej na nią kary w wysokości 30.000 złotych. W załączeniu do odwołania przedłożyła: zaświadczenie Komendy Powiatowej Policji z M. z [...] lutego 2011 r. oraz oświadczenie w właścicielki biura rachunkowego z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymując w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji stwierdził, że w przedmiotowym stanie faktycznym zachodziły przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie nie okazania wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że WITD przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób prawidłowy i rzetelny. Podsumowując naruszenie lp. 11.4 ust. 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym GITD wskazał, że WITD dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawidłowo zastosował przepisy ustawy o transporcie drogowym, nakładając na skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 115.500 złotych z tytułu ww. naruszenia.

Odnośnie naruszenia, polegającego na okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy – mając na względzie treść art. 15 ust. 2 oraz ust. 3 tiret drugie lit. b), c) i d) rozporządzenia 3821/85 GITD stwierdził, że w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, że kierowca L. M. w ww. okresach naruszył dyspozycję Ip. 11.4 ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy zważył, iż WITD prawidłowo wskazał poszczególne okresy braku zapisu aktywności tego kierowcy. W jego ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie potwierdzał ustalenia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż w myśl obowiązujących przepisów prawnych kierowcy mają obowiązek rejestrować swoje wszystkie aktywności, o czym stanowi wprost art. 15 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85. Kierowcy zobowiązani są do rejestracji wszystkich swoich aktywności, nawet w przypadku opuszczenia pojazdu samochodowego. Reasumując organ stwierdził, że WITD dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawidłowo zastosował przepisy ustawy o transporcie drogowym nakładając na skarżącą karę w wysokości 1.500 złotych za naruszenie polegające na okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że kontrolowana decyzja WITD zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a. . Zaznaczył , iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a więc działalność w celach zarobkowych, zawodowo i we własnym imieniu zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności by była prowadzona ona zgodnie z przepisami prawa. Wskazał, że na skarżącej - jako przedsiębiorcy, ciążył szczególny obowiązek znajomości i przestrzegania obowiązujących regulacji, w szczególności tych odnoszących się do przedmiotu prowadzonej działalności.

Zdaniem organu odwoławczego bezspornym w sprawie jest fakt, iż podczas kontroli w przedsiębiorstwie skarżąca nieokazała wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nie prowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie. Organ stwierdził, że skarżąca nie mogła skutecznie uchronić się od poniesienia odpowiedzialności administracyjnej za to naruszenie, powołując się na zdarzenie losowe – kradzież, jako całkowicie od niej niezależne i którego nie mogła przewidzieć. W tym zakresie organ powołał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - w analogicznej sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 86/10 dotyczącej kradzieży. Oznacza to, że skarżąca winna była tak zorganizować pracę w swoim przedsiębiorstwa, aby dokumentacja czasu pracy kierowców była odpowiednio zabezpieczona i mogła zostać okazana na każde wezwanie służb kontrolnych. Nadto organ wyjaśnił, że odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określone zarówno w ustawie o transporcie drogowym, jak i innych przepisach krajowych oraz w przepisach rozporządzenia 3821/85, jest co do zasady oderwana od kwestii winy. Organ ma obowiązek ustalenia, czy nastąpiło wykroczenie określone w przepisach, bez wnikania jakie były ich przyczyny i kto ponosi za to winę.

Jednocześnie GITD nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej, odwołującej się do faktu rzekomej kradzieży wykresówek. Zauważył przy tym, że w świetle unormowania zawartego w przepisie art. 93 ust. 7 u.t.d. okoliczność, iż wskazany przez skarżącą czyn (kradzież) został zgłoszony organom ścigania, nie ma jakiegokolwiek istotnego wpływu na wynik niniejszego postępowania, gdyż to na skarżącej jako przedsiębiorcy spoczywał obowiązek starannego przechowywania dokumentów. GITD uznał, że skarżąca nie zabezpieczyła starannie dokumentacji przed kradzieżą, bowiem samochód w którym się znajdowała został zaparkowany na poboczu bez jakiegokolwiek nadzoru. Gdyby skarżąca starannie i należycie zabezpieczyła dokumentację, nie doszłoby wówczas do jej kradzieży. Organ odwoławczy zauważył ponadto, iż z załączonego do sprawy zaświadczenia policji wynika jedynie, iż "w dniu [...] lutego 2011 r. doszło do popełnienia przestępstwa kradzieży z włamaniem do samochodu osobowego marki (...) w M. na ul. S. przez n/n sprawcę. W wyniku w/w przestępstwa z pojazdu został skradziony neseser oraz torba skórzana wraz z dokumentami firmy "M.", radio CD (...)". W związku z tym z tego dokumentu w żaden sposób nie można wywieść jakiego rodzaju były za dokumenty, czy były to same faktury, czy także wymagane w sprawie wykresówki. Wobec tego w ocenie GITD skarżąca nie udowodniła w sposób wystarczający zaistnienia faktu kradzieży dokumentacji czasu pracy kierowców.

Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że są one bezzasadne W ocenie organu odwoławczego WITD dokonując oceny stanu faktycznego działał w granicach i zgodnie z przepisami prawa.

Od decyzji GITD skarżąca w terminie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji opartej na nie popartych dowodami domniemaniach oraz przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów administracji publicznej;

2. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organy nie uwzględniły przedłożonych przez nią dowodów – tj. notatki sporządzonej przez policję oraz zeznań świadka, na okoliczność kradzieży "torby z dokumentami uszykowanymi do kontroli". Nie wyjaśniły przy tym dlaczego tym dokumentom odmówiły mocy dowodowej oraz nie wyjaśniły dlaczego wydały decyzje na jej niekorzyść. Nadto w jej ocenie organy nie miały żadnych dowodów na to, że jako przedsiębiorca działała w sposób niestaranny. Skarżąca zarzuciła, że organy bezzasadnie przyjęły, iż jej działania miały na celu udaremnienie kontroli dokumentów.

W odpowiedzi na skargę GITD wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał argumentacje zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Na potwierdzenie słuszności swojego rozstrzygnięcia odwołał się do orzeczeń sądów administracyjnych w sprawach o sygn. akt; II GSK 510/10, II GSK 1345/10, VI SA/Wa 2012/09; VISA/Wa 1406/10; VI SA/Wa 86/10 oraz VI SA/Wa 257/10.

Postanowieniem z 9 sierpnia 2012 r. (k. 54 akt) skarżąca została zwolniona od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie

Skarżąca zarzuca w skardze, że organy transportu drogowego bezpodstawnie przyjęły jej odpowiedzialność za niedochowanie należytej staranności, w szczególności za działania, które miały na celu udaremnienie kontroli dokumentów.

Na wstępie rozważań Sądu należy zatem przypomnieć, że przewidziane w art. 92 ust. 1 u.t.d. kary pieniężne za naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z ustawy i przepisów tam wymienionych mają charakter administracyjnych kar pieniężnych. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 stycznia 2007 r. (sygn. akt P19/06) istotą kary administracyjnej jest przymuszanie do respektowania nakazów i zakazów, sama zaś kara nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Nie jest zatem wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale w istocie formą zabezpieczenia przed możliwością wystąpienia negatywnych skutków takiego naruszenia prawa. W wyroku w sprawie P 75/07 Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że kara pieniężna statuowana w art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym nie stanowi odpłaty za popełniony czyn, lecz ma charakter środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji wykonawczo-zarządzających zadań administracji agregowanych przez pojęcie interesu publicznego. Jest więc "zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych" (M. Szydło, Charakter i struktura prawna administracyjnych kar pieniężnych, "Studia Prawnicze" nr 4/2003, s. 124), w tym przypadku - zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Stanowi zatem przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną (por. wyrok TK z 24 stycznia 2006 r., sygn. SK 52/04, OTK ZU nr 1/A/2006, poz. 6, pkt 4).

W myśl art. 93 ust. 7 u.t.d. w przypadku gdy zostanie stwierdzone, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, to właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania sprawie nałożenia kary pieniężnej. Należy zauważyć, iż przepis ten stanowi ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy w razie spełnienia przesłanki polegającej na braku możliwości przewidzenia przez ten podmiot zdarzeń lub okoliczności powodujących naruszenie przepisów. Jednocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się , że art. 93 ust. 7 u.t.d. nie ma zastosowania jeżeli przedsiębiorca naruszy obowiązek dochowania staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa. Brak podjęcia odpowiednich środków przeciwdziałających popełnieniu kradzieży można uznać za zaniedbanie przedsiębiorcy, które nie wyłącza nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 93 ust.1u.t.d.( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 343/10). Natomiast przedsiębiorca powołujący się na ww. przepis powinien udowodnić zaistnienie okoliczności w nim wskazanych, a więc, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których nie mógł on przewidzieć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08). Oznacza to, że przepisy dotyczące nakładania administracyjnych kar pieniężnych stosuje się obligatoryjnie w każdym przypadku naruszenia prawa. Jedyny wyjątek od tej zasady unormowany został w art. 93 ust. 7 u. t.d. , o czym była mowa wyżej.

Z wymienionych przepisów wynika, iż przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Przykładowo, sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winą za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, tzn. uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Domniemanie odpowiedzialności przewoźnika może być obalone i ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym spoczywa na przedsiębiorcy. Należy zaznaczyć, iż oba wymienione przepisy mają charakter wyjątkowy i podlegają wykładni ścieśniającej. Na przewoźniku spoczywa zatem ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08, z 20 października 2010 r., sygn. akt II GSK 936/09, z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 4/09, z 2 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 140/10, z 13 października 2009 r., sygn. akt II GSK 93/09, z 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 976/09 i z 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 258/10 oraz cytowany tu wyrok z dnia 22 grudnia 2011 r. , sygn. akt II GSK 1345/10.

W rozpoznawanej sprawie do rzekomej utraty wykresówek podlegających kontroli doszło w następstwie kradzieży tychże dokumentów z samochodu zaparkowanego na poboczu drogi. Konieczność pozostawienia pojazdu na drodze była wynikiem braku paliwa. Okoliczności dotyczące kradzieży zostały szczegółowo opisane w zeznaniach świadka H. M., męża skarżącej, który został przesłuchany przez WITD. Zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko organów transportu drogowego, że wersja utraty wykresówek prezentowana przez skarżącą jest świadczy o tym , iż skarżąca nie zabezpieczyła starannie dokumentacji przed kradzieżą, bowiem samochód, w którym znajdowały się te dokumenty został zaparkowany na poboczu bez jakiegokolwiek nadzoru. Zasadne są także argumenty organu odwoławczego, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a więc działalność w celach zarobkowych, zawodowo i we własnym imieniu zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności by działalność ta była prowadzona ona zgodnie z przepisami prawa. Ten szczególny obowiązek znajomości i przestrzegania prawa oznacza, że przedsiębiorca transportowy powinien podjąć takie działania organizacyjne aby dokumentacja podlegająca kontroli w tym wykresówki były należycie zabezpieczone przed kradzieżą lub zniszczeniem. W szczególności w orzecznictwie podkreśla się, iż w sytuacji , gdy istnieje konieczność przekazania tych dokumentów poza siedzibę przedsiębiorstwa przedsiębiorca może to uczynić poprzez przekazanie kopii, pozostawiając oryginały na miejscu. W konsekwencji postępowanie skarżącej, polegające na wywozie oryginałów wykresówek poza siedzibę przedsiębiorstwa czyli do biura rachunkowego oraz pozostawienie samochodu na poboczu drogi słusznie zakwalifikowano jako niedochowanie należytej staranności. Na marginesie Sąd zauważa, że skarżąca w sposób logiczny nie wskazała konieczności badania oryginałów wykresówek przez księgową z biura rachunkowego bezpośrednio przed terminem kontroli wyznaczonej przez inspektorów transportu drogowego, jak też powinna była zapobiegać sytuacji wystąpienia braków paliwa w użytkowanym samochodzie, która zmusza do pozostawiana pojazdu na poboczu drogi. Słusznie zatem stwierdziły organy prowadzące postępowanie, że skarżąca nie dochowała staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa, jak również nie zabezpieczyła prawidłowo dokumentów przed kradzieżą.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki z urządzeń rejestrujących w porządku chronologicznym przez co najmniej rok i okazuje je na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych. Przy czym normodawca wspólnotowy, przewidując praktyczną możliwość zajścia takich sytuacji, w których kierowca prowadzący przewozy nie posiada wykresówek z przyczyn usprawiedliwionych, pozostawił ustawodawstwu poszczególnych krajów członkowskich kwestię szczegółowego uregulowania sposobów wykazywania i usprawiedliwiania takich okoliczności w toku kontroli. I tak, jeśli chodzi o ustawodawcę polskiego, wprowadzono możliwość wykazywania się przez kierowcę dokumentem potwierdzającym fakt nieprowadzenia pojazdu, a tym samym usprawiedliwiającym fakt nieposiadania wykresówki podczas kontroli. Interpretacja przepisów nakładających na stronę obowiązek przechowywania zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku - powoduje, że w sposób analogiczny do kontroli na drodze, przedsiębiorca może przedstawić dowody (zaświadczenia) świadczące o przyczynie nieokazania wykresówek, które co do zasady każdy przedsiębiorca zobowiązany jest przechowywać przez okres co najmniej roku od dnia ich użycia. Z przepisu lp. 11.4.1 załącznika do ustawy, stanowiącego samoistną podstawę obowiązku, jednoznacznie wynika, iż przedsiębiorca bezwzględnie zobowiązany jest okazać podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, lub - jeżeli wymaga tego sytuacja - inny stosowny dokument potwierdzający fakt nieprowadzenia pojazdu, a tym samym nieposiadania wykresówki za dany dzień. W tej sytuacji oczywistym jest, że przedsiębiorca w toku kontroli w siedzibie swej firmy, zobowiązany jest do okazania na żądanie upoważnionego funkcjonariusza Inspekcji Transportu Drogowego wszelkich dokumentów, w tym wykresówek lub zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu w kontrolowanym okresie. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Wobec tego zasadnie została nałożona na przedsiębiorcę kara pieniężna.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.