Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 472/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: RT.145§1 LIT A-C, ART.151, ART.
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.46ust.1, ust.2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska,, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z rejestru PESEL oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 6 listopada 2015 r. M. D. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych o udostępnienie z rejestru PESEL adresu i daty zameldowania na pobyt stały, adresu i daty zameldowania na pobyt czasowy oraz numeru PESEL M. D.. Uzasadniając potrzebę uzyskania danych z rejestru PESEL, wnioskodawca przywołał zamiar powołania na świadka osoby poszukiwanej w ramach toczącego się przed Sądem Okręgowym w [...] postępowania w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...].

Celem udokumentowania interesu prawnego, strona przedłożyła, w szczególności kopię pisma procesowego z 10 listopada 2015 r. skierowanego do Sądu Okręgowego w [...] oraz kopię protokołu z rozprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w [...] z 10 listopada 2015 r., sygn. akt: [...], jednocześnie wyjaśniając, że w ww. piśmie procesowym pełnomocnik wnioskodawcy domaga się powołania na świadków m. in. M. D. - syna wnioskodawcy, natomiast w ww. protokole z rozprawy zawarto stwierdzenie, że wystąpiono o adresy m. in. wnioskowanego świadka i wnioskodawca oczekuje na odpowiedź w tej sprawie.

Po rozpatrzeniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister SWiA), decyzją z [...] stycznia 2016 r., nr [...], odmówił wnioskodawcy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowo - osobowych M. D.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powodem negatywnego rozstrzygnięcia, uniemożliwiającego udostępnienie żądanych informacji był brak spełnienia przez stronę, ujętej w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, przesłanki warunkującej możliwość udostępnienia danych, tj. brak wykazania interesu prawnego w uzyskaniu informacji o osobie poszukiwanej. W szczególności organ stwierdził, że samo wskazanie przez stronę, że dane adresowo - osobowe M. D. są niezbędne w celu powołania osoby poszukiwanej w charakterze świadka w postępowaniu sądowym (tj. zgłoszenia wniosku dowodowego o powołanie osoby poszukiwanej na świadka), nie może być traktowane, jako okoliczność uzasadniająca uzyskanie jego danych adresowo - osobowych. Wnioskodawca nie przedstawił, mimo wezwania organu, stosownego dokumentu, tj. wezwania sądowego zobowiązującego stronę do wskazania danych adresowo - osobowych M. D. lub alternatywnie postanowienia sądu o dopuszczeniu dowodu z zeznań M.D., jako świadka w sprawie, jak również nie zajął stanowiska, czy przedmiotowy wniosek o udostępnienie danych ma być rozpatrzony w trybie interesu faktycznego tj. za zgodą osoby poszukiwanej.

2 lutego 2016 r. do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło pismo M. D., w którym wyżej wymieniony wskazał na użyte w ww. decyzji z [...]stycznia 2016 r., nr [...] sformułowania, które były dla niego niejasne, wręcz niezrozumiałe, co miało utrudniać ustalenie sensu tego rozstrzygnięcia.

Minister SWiA zakwalifikował pismo wnioskodawcy, jako wniosek w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z [...] stycznia 2016 r., nr [...] i na podstawie art. 113 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w dniu [...] marca 2016 r., wydał postanowienie nr [...], wyjaśniające wątpliwości, do treści wskazanej decyzji. [...] marca 2018 r. do organu wpłynął wniosek M. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem. Minister SWiA postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] marca 2016 r. nr [...]. M. D. wniósł na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1432/16, oddalił skargę. Wyrok ten został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 11 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2528/17, uchylił wyrok WSA w Warszawie, a także zaskarżone postanowienie Ministra SWiA z [...] kwietnia 2016 r. oraz poprzedzające je postanowienie Ministra SWiA z [...] marca 2016 r.

W konsekwencji Minister SWiA rozpatrzył pismo M. D. z dnia 2 lutego 2016 r. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]stycznia 2016 r., nr [...] i decyzją z [...] grudnia 2018 r., Nr [...] orzekł o utrzymaniu decyzji z [...] stycznia 2016 r. w mocy.

W uzasadnieniu organ uznał, że przesłanka wykazania interesu prawnego nie została spełniona. Do akt sprawy strona nie przedłożyła żadnego dokumentu, na podstawie którego można byłoby wywieść istnienie aktualnego i realnego interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych osoby poszukiwanej, a art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności wymaga, aby interes prawny w uzyskaniu danych gromadzonych w rejestrze PESEL był przez wnioskodawcę właściwie udokumentowany. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "wykaże interes prawny" oznacza, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia istnienia interesu prawnego, uprawniającego do uzyskania wnioskowanych danych z rejestru PESEL.. Organ podkreślił również, że jedną z cech interesu prawnego na gruncie postępowań administracyjnych o udostępnienie danych z rejestru PESEL jest aktualność tegoż uprawnienia, co oznacza, że interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Wnioskodawca nie może zatem wywodzić interesu prawnego do uzyskania z rejestru PESEL żądanych danych o osobie poszukiwanej, opierając się wyłącznie na przeświadczeniu, iż dane te będą niezbędne w toku postępowania sądowego, w którym złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka.

Minister wyjaśnił także, że zakres danych gromadzonych w rejestrze PESEL określa art. 8 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie zaś z tym przepisem nie są gromadzone informacje o zagranicznym adresie zamieszkania obywatela Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ w tym rejestrze nie gromadzi się adresu osób zamieszkałych poza granicami kraju.

Skargę na decyzję Ministra SWiA z [...] grudnia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. D.. Pismem z 13 czerwca 2019 r. ustanowiony w toku postępowania pełnomocnik skarżącego wniósł uzupełnienie skargi. Wniósł o uwzględnienie skargi w całości oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani w części.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podkreślił, że przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć sytuację, gdy wnioskodawca posiada uprawnienie do uzyskania danych osoby poszukiwanej. O uprawnieniu decydują przepisy prawa przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Posiadanie interesu prawnego to aktualnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej wynikająca z konkretnej normy prawnej prawa materialnego. Wobec powyższego nie jest koniecznym wskazanie jakiegokolwiek dokumentu – jak to wywiódł organ – a wskazanie normy prawa materialnego. Wskazał, że skarżący wywodzi interes prawny do uzyskania wnioskowanych danych z art. 129 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi. W ocenie pełnomocnika skarżącego skoro wniosek skarżącego odnosi się do informacji o uzyskaniu danych dotyczących synów skarżącego to już tylko zamiar wytoczenia powództwa o alimentację jest wystarczającą przesłanką do uzyskania żądanych danych z rejestru. Na potwierdzenie tego stanowiska przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2011r. sygn. akt II OSK 180/10.

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej również: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 24 września 2010r. o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 1382 ze zm. – dalej "ustawa"). Zgodnie z art. 46 ust. 1 przywołanej ustawy, dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań, udostępnia się następującym podmiotom: organom administracji publicznej, sądom i prokuraturze (pkt 1); Policji, Straży Granicznej, (...), organom wyborczym i strażom gminnym (miejskim) (pkt 2); komornikom sądowym - w zakresie niezbędnym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego (pkt 3); państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym oraz innym podmiotom - w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach (pkt 5); Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi, w zakresie danych osób poszukiwanych (pkt 6). W myśl ust. 2 pkt 1 i 3 art. 46, dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione m. in.: osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny (pkt 1); innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą (pkt 3).

W myśl ust. 3 art. 47 ustawy, organ rozpatrujący wniosek, o którym mowa w ust. 1, odmawia w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46.

W złożonym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosku skarżący wystąpił o udostępnienie z rejestru PESEL adresu i daty zameldowania na pobyt stały, adresu i daty zameldowania na pobyt czasowy oraz numeru PESEL M. D..

Spór w sprawie dotyczy kwestii czy skarżący wykazał w toku postępowania administracyjnego interes prawny w uzyskaniu danych meldunkowych oraz numeru PESEL ww. Organ orzekając w sprawie, uznał bowiem że skoro skarżący wniosek o udostępnienie danych z rejestru PESEL uzasadnił jedynie zamiarem powołania na świadka osoby poszukiwanej w ramach toczącego się postępowania przed Sądem Okręgowym w [...], to nie można uznać że wykazał interes prawny w dostępie do tych danych.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2010 r. o ewidencji ludności, dane z rejestru PESEL mogą być udostępnione osobom, które wykażą w tym interes prawny. Interes prawny to jedno z pojęć nieostrych, tzw. zwrotów niedookreślonych (nazywanych w pewnym zakresie klauzulami generalnymi). Organ stosujący prawo z elementem nie do końca określonym, uzyskuje pewien margines swobody przy dokonywaniu oceny, czy w konkretnym stanie faktycznym, ten niedookreślony element stosowanej normy zaistniał. Pozwala to na wydanie w danej sprawie rozstrzygnięcia zgodnego z poczuciem sprawiedliwości lub słuszności, a tym samym zgodnego z systemem wartości (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 8 listopada 2017 r., II SA/Wa 331/17, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że istnienie interesu prawnego uzależnione jest od istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 85 i n.; por. też wyrok NSA z 5 lutego 2009, II OSK 95/08). Jednocześnie Interes prawny musi być interesem "własnym", "osobistym", "indywidualnym" danego podmiotu i mieć charakter "realny", to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie oraz pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i NSA, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109).

Nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji z rejestrów ewidencji ludności musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny.

Stąd nie można uznać, że sam zamiar powołania na świadka danej osoby w postępowaniu sądowym (podobnie jak zamiar zainicjowania postępowania sądowego) wypełnia istotne elementarne wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 10/17, dostępny jw.). Nadto, skoro art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o ewidencji wskazuje, że dane z rejestru PESEL udostępnia się sądom, zatem sąd powszechny przed którym toczy się postępowanie, w którym skarżący pragnie powołać na świadka swojego syna M., z urzędu może wystąpić o udostępnienie takich danych. Sama zatem wola zainteresowanego do powołania osoby na świadka, w sytuacji braku dokumentów potwierdzających zobowiązanie przez sąd do uzyskania danych z rejestru PESEL odnośnie tej osoby, nie może być wystarczające do uznania że interes prawny został wykazany.

W konsekwencji Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał posiadania interesu prawnego. Przypomnieć trzeba, że szczególnymi cechami interesu prawnego jest bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu, a normą prawa, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego. Jeśli natomiast chodzi o osoby powiązane prawnie na gruncie kodeksu rodzinnego to nie ma tutaj interesu konkretnego, bezpośredniego, opartego o normy materialnoprawne tj. relacji prawnej łączącej skarżącego z osobami, których żąda ujawnienia danych adresowanych. Z tym samych względów co powyżej zamiar ewentualnego wytoczenia postępowania w trybie kodeksu rodzinnego, nie determinuje istnienia interesu prawnego. Jak wskazał bowiem NSA w przywołanym powyżej wyroku deklarowanie zainicjowania postępowanie sądowego przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego. Z tego względu jako bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy. Organ dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu oraz prawidłowo go zastosował, co w konsekwencji spowodowało odmowę udzielenia danych z rejestru PESEL. Samo bowiem powołanie się przez wnioskodawcę na potrzebę przedłożenia danych adresowych danej osoby w sądzie nie oznacza wykazania interesu prawnego w otrzymaniu takich danych.

Słusznie organ uznał, że zachodzą przesłanki do odmowy udostępnienia skarżącemu danych osobowych osoby wymienionej we wniosku. Trafne jest stanowisko orzekających organów, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu danych związanych z adresem i datą zameldowania na pobyt stały oraz adresem i datą zameldowania na pobyt czasowy oraz numeru PESEL syna M.. Wskazywanie przez skarżącego, iż uzyskanie danych zameldowania ww. osoby jest niezbędne w celu jej przesłuchania, bez przedłożenia stosownej dokumentacji, tj. stosownego wezwania sądu zobowiązującego stronę do wskazania adresu M. D. nie wypełnia w sposób należyty kryterium udowodnienia istnienia interesu prawnego. Podkreślić trzeba, że ciężar wykazania istnienia interesu prawnego spoczywa na wnioskodawcy, która powinien podać przepis prawa materialnego na istnienie interesu prawnego, załączyć dokumenty potwierdzające ten interes lub wskazać okoliczności uzasadniające żądanie. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, że sąd przychylił się do jego wniosku, ani nie przedstawił zobowiązania sądowego obligującego go do wskazania adresu M. D..

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.