Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1692/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-11-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par.1 pkt 2)oraz art. 258 par.1 i par.2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

S. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu skarżący podał, że nie jest w stanie odłożyć jakiejkolwiek kwoty na pokrycie kosztów sądowych, ponieważ nie uzyskuje należności wynikających z faktur wystawianych z tytułu świadczenia usług oraz dostawy towarów i prowadzone są wobec niego postępowania egzekucyjne dotyczące należności publicznoprawnych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał wnioskodawca, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i teściową w domu o powierzchni 198 m², obciążonym służebnością na rzecz teściowej. Wskazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznie dochód w kwocie 20.384,26 zł (brutto), jego żona - z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 706 zł, natomiast jego teściowa – z tytułu emerytury kwotę 1.300 zł. Argumentował, że jego podane dochody są "wirtualne", gdyż pomimo ich wykazania nie posiada on środków pieniężnych odpowiadających wykazanym kwotom dochodów.

Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że skarżący w roku 2012 uzyskał dochód w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 1.267.682,84zł (przy przychodzie w kwocie 5.958.154,30 zł) oraz dochód ze stosunku pracy w kwocie 767,50 zł, jego żona - dochód z innych źródeł w kwocie 3.390 zł oraz poniosła stratę w pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 5.208,89 zł (przy przychodzie w kwocie 4.000,06 zł), z kolei jego teściowa otrzymała świadczenie emerytalne w łącznej kwocie 19.265,36 zł. W treści pisma procesowego z dnia 12 listopada 2013 r. wnioskodawca wyjaśnił, że po uwzględnieniu nieuregulowanych przez kontrahentów należności rok 2012 jego działalności gospodarczej zamknął ze stratą w kwocie 974.068,53 zł.

W lipcu, sierpniu i wrześniu 2013 r. skarżący dokonał dostawy towarów lub świadczył usługi o wartości 52.760 zł, 19.683 zł i 0 zł.

Żona skarżącego utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 sierpnia 2013 r. Emerytura teściowej wnioskodawcy wynosi aktualnie 1.608,09 zł miesięcznie.

W stosunku do skarżącego prowadzona jest egzekucja należności w łącznej kwocie – według wyliczenia strony – 2.754.038,16 zł. Swoje miesięczne wydatki na utrzymanie domu określił S. S. w kwocie 1.047,25 zł.

Na dzień 30 września 2013 r. należności krótkoterminowe skarżącego wyniosły 3.630.855,55 zł, zobowiązania krótkoterminowe – 3.314.012,83 zł i realizował on inwestycje krótkoterminowe o wartości 9.877,41 zł; w pierwszym kwartale 2013 r. jego przychody w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wyniosły 2.870.815,79 zł.

Z urzędu wskazać należy, że w sprawach ze skargi S. S. lub jego żony zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu pod sygn. akt I SA/Wr 1688/13, I SA/Wr 1689/13, I SA/Wr 1690/13, I SA/Wr 1691/13 i I SA/Wr 1692/13 wyznaczono wpisy sądowe od skargi w łącznej kwocie 6.193 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowa-niu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej).

W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postę-powania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) ustawy procesowej).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przy-znania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypad-ku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni zatem poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

Winno się dalej stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi strony, do których zalicza się ciążące na niej zobo-wiązania cywilno-i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących do-chodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospo-darczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Dlatego wynikające z przedstawionych przez stronę dokumentów uszczuplenie jej za-sobów w rezultacie regulowania dobrowolnego lub przymusowego jej zobowiązań nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci uzasadnienia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie czę-ściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś oce-na ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów zostałby przeniesiony. Orzekanie w zakresie przyznania prawa po-mocy wymaga zatem wyważenia interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, oraz inte-resu strony skarżącej.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad oraz na podstawie doświadczenia życiowego referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, tj., iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Sprawa zawisła przed Sądem jest związana z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. W kontekście wniosku o przyznanie prawa pomocy mającego umożliwić skarżącemu obronę jego interesu prawnego związanego z tą działalnością istotne dla oceny zasadności tego żądania jest prowadzenie w przeszłości oraz obecnie przez skarżącego działalności gospodarczej bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty sądowe związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji skarżącego w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jego osobistego interesu prawnego na skutek przyznania prawa pomocy w sprawach wszczętych przed Sądem w tym celu.

Dalej, S. S. uzyskał w roku 2012, w pierwszym kwartale 2013 r. oraz w lipcu i sierpniu 2013 r. z prowadzonej działalności gospodarczej o dużych rozmiarach, wynikających z kwot przychodów z tego źródła i kosztów ich uzyskania oraz obrotów wykazanych w deklaracjach VAT, kwoty, których posiadanie, zdaniem referendarza sądowego, pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne, obiektywne i wyjątkowe powody przeznaczenia zgromadzonych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżący takich okoliczności nie przedstawił. Do takich okoliczności nie należą podnoszone w uzasadnieniu wniosku kłopoty z wyegzekwowaniem należności od kontrahentów skarżącego, które zakwalifikować trzeba do kategorii ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej. Skutkami zaś dobrowolnego ponoszenia tego ryzyka, tj. brakiem możliwości uiszczenia kosztów sądowych, nie można obarczać budżetu państwa i, w konsekwencji, jego obywateli.

Jednocześnie nie sposób przyjąć, aby skarżący, który wskazał uzyskiwanie w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodu w kwocie 20.384,26zł (brutto) miesięcznie oraz ponoszenie kosztów utrzymania swojego domu w kwocie 1.047,25 zł, nie był w stanie opłacić kosztów sądowych w łącznej kwocie 6.193zł bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie oraz swojej rodziny.

W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.