Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 140/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. K. w dniu 30 sierpnia2017 r. złożył do Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddziału w S. wniosek o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek uzasadniony sytuacją majątkową i rodzinną uniemożliwiająca opłacenie należności.

Wnioskodawca wskazał, że od 2012 r. jest niewypłacalny ponieważ w kwietniu 2012 r. nieznani sprawcy podpalili s. w C., gdzie zostały spalone dokumenty, we wrześniu 2012 r. spalono ponownie s. , który został sprzedany

a działalność zakończona.

Decyzją z dnia 20 października 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778; dalej: "u.s.u.s."), organ odmówił wnioskodawcy umorzenia należności

w łącznej kwocie [...]zł z tytułu nieopłaconych składek.

Wnioskodawca w dniu 13 listopada 2017 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu niepłaconych w terminie składek. Wnioskodawca wskazał, że dokumentacja dotycząca opłacenia należności nie została zniszczona z jego winy. Ponadto podniósł, że jest w trudnej sytuacji finansowej, proponując jednorazowe opłacenie należności w kwocie

[...] zł za zatrudnionych pracowników celem umorzenia pozostałych nieopłaconych należności z tytułu składek. Wnioskodawca wskazał, że bez wsparcia wierzycieli nie jest w stanie spłacić obciążającego zadłużenia.

Decyzją z dnia 11 grudnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 20 października 2017 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ wskazał na ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego z których wynikało, że wnioskodawca prowadził pozarolniczą działalność od 1 maja 1999 r. do 11 maja 2012 r., w której powstał ustawowy obowiązek opłacenia składek. Działalność została zakończona.

Na dzień złożenia wniosku na koncie wnioskodawcy zaewidencjonowano wymagalne nieopłacone należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne za okres [...]., w kwocie [...]zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...]. w kwocie [...]zł, na Fundusz Pracy za okres [...]., w kwocie [...]zł, wraz z należnymi odsetkami.

Ponadto, na koncie wnioskodawcy zaewidencjonowano wymagalne nieopłacone należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami, na ubezpieczenia społeczne za okres [...]. w kwocie [...]zł, oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...].

w kwocie [...]zł, tj. w łącznej kwocie [...]zł.

Organ powołując treść art. 30 u.s.u.s. wskazał, iż do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami na własne ubezpieczenia, nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. W tym zakresie wydano zatem decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania z dnia 21 września 2017r. nr [...] w sprawie [...]

Badając kwestię przedawnienia organ wskazał, iż nieopłacone należności

z tytułu składek na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s., powstałe do 31 grudnia 2011 r. objęte były dziesięcioletnim okresem przedawnienia. Od 1 stycznia 2012 r. do wymagalnych składek stosuje się okres pięcioletni z wyłączeniem okresów zawieszających bądź przerywających wskazany bieg. Wobec należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad

z zastosowaniem dziesięcioletniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie pięcioletni termin przedawnienia, który liczy się od dnia 1 stycznia 2012 r. Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U 2011r., Nr 232, poz. 1378) jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie

z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Organ wskazał, iż wobec wnioskodawcy wszczął postępowanie w sprawie podlegania przez niego ubezpieczeniom społecznym jako płatnika składek, gdzie wydano decyzję z dnia 14 stycznia 2011r. obejmującą ubezpieczeniem okres od 1.09.2009 r. do 14.01.2011r., zawieszając w oparciu o art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. bieg przedawnienia składek. Od powyższej decyzji, wnioskodawca złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w S. - Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który oddalił odwołanie w dniu 6.06. 2012 r. W dniu 9.08.2017 r. wszczęto odrębne postępowanie celem określenia stanu należności płatnika składek, zawieszając bieg przedawnienia należności.

Dokonując dalszych ustaleń organ wskazał, iż na podstawie Kompleksowego Systemu Informatycznego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS ustalono, że Wnioskodawca jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w [...]

z o.o. Sp. k. z zaewidencjonowanym dochodem w okresie 08/2017r.-10/2017r.

w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Wnioskodawca pozostaje

w związku małżeńskim z D. K., która nie ma ustalonego tytułu ubezpieczenia i dochodów. Na utrzymaniu małżonków pozostaje dwoje dzieci. Według oświadczenia, gospodarstwo domowe prowadzone jest wraz z teściową, wymagającą opieki, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto tj. [...] zł netto. Ujawniony łączny dochód w ramach prowadzonego gospodarstwa wynosił zatem [...] zł netto, tj., na członka rodziny kwotę [...]zł, przekraczając kwotę minimum egzystencji. W ramach prowadzonego gospodarstwa domowego wnioskodawcy ponoszone są wydatki, m.in. związane z opłatami w kwocie około [...] zł miesięcznie. Organ ustalił, że wnioskodawca (według oświadczenia) ma także inne zobowiązania dochodzone poprzez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M.

o niewykazanej w tym postępowaniu wysokości. Wnioskodawca 26 kwietnia 2017r. wpisany został do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych w sprawie [...]

Następnie organ przywołał treść art. 28 ust. 1-3 a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca

2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365 ze zm.) dalej "rozporządzenie z 2003 r.", wskazując, że decyzja w zakresie umorzenia należności

z tytułu składek, zależy od indywidualnych okoliczności sprawy ocenianych przez pryzmat warunków koniecznych do umorzenia o których mowa w art. 28 u.s.u.s., jaką jest całkowita nieściągalność, a pomimo jej braku uzasadniony przypadek, w którym opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla osób, ubiegających się o umorzenie zaległości lub i ich rodzin.

Ponownie rozpoznając wniosek o umorzenie należności z tytułu składek organ uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodziła całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności ale osiąga dochody tytułem umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, stanowiące podstawę spłaty oraz dochodzenia w zakresie i granicach prawa z pozostawieniem kwoty wolnej. W sprawie nie zachodziły przy tym inne, ujawnione i stwierdzone przesłanki stanowiące podstawę umorzenia należności z tytułu składek w niniejszym postępowaniu, w całości lub w części, w tym opisane w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. W ocenie organu, osiągane dochody przez wnioskodawcę stanowiły prawny brak możliwości umorzenia należności z tytułu składek w tym postępowaniu.

Organ zważył, iż wnioskodawca w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia nie był w stanie bezpośrednio i jednorazowo opłacić należności z tytułu składek

z ujawnionych dochodów.

W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodził także uzasadniony przypadek, który w oparciu o powołane przepisy i zawarte w nich przesłanki, stanowiłby podstawę umorzenia zadłużenia i zwolnienia z wykonania ustawowych obowiązków tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek. Sytuacja majątkowa

i rodzinna wnioskodawcy nie stanowiła podstawy umorzenia, a wnioskodawca nie wykazał, iż opłacenie należności z tytułu składek w tym ich systematyczna spłata w ratach pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla wnioskodawcy oraz członków jego rodziny. Wnioskodawca jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w [...] Sp. k. z zaewidencjonowanym dochodem w okresie [...]. w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, pozostaje w związku małżeńskim z D. K., która nie ma ustalonego tytułu ubezpieczenia oraz ustalonych dochodów. Na utrzymaniu małżonków pozostaje dwoje dzieci. Według oświadczenia - gospodarstwo domowe prowadzone jest wraz z teściową, wymagającą opieki, która otrzymuje odrębnie świadczenie emerytalne

w wysokości [...] zł brutto tj. [...] zł netto. Ujawniony łączny dochód

w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa wynosił [...] zł netto tj., na członka rodziny przypadała kwota [...]zł, przekraczająca kwotę minimum egzystencji. Organ wskazał, że w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego wnioskodawcy ponoszone były, według jego oświadczenia, wydatki m.in. związane z opłatami w kwocie około [...] zł miesięcznie. W ocenie organu, osiągane łączne dochody stanowiły podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego przy podniesionych wydatkach. Organ wskazał, że wnioskodawca nie jest osobą niezdolną do pracy i możliwości zarobkowych na spłatę zobowiązań ze względu na przewlekłą chorobę czy konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającym możliwości osiągania dochodów. Wnioskodawca nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy ze względu na swoją sytuacje zdrowotną, faktycznie pracując i osiągając dochody.

Zdaniem organu, podniesiona niewypłacalność przez wnioskodawcę wobec jego innych wierzycieli, nie mogła stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek w tym postępowaniu. Nie było to bowiem postępowanie związane

z niewypłacalnością czy restrukturyzacją zadłużenia. Ponadto, podstawą umorzenia należności z tytułu składek nie jest kwestionowanie obowiązku i podnoszona okoliczność jego wykonania.

W ocenie organu, także sytuacja majątkowa i rodzinna w tym możliwości zarobkowe oraz wiek i stan zdrowia wnioskodawcy, nie stanowiły podstawy umorzenia należności z tytułu składek w całości lub w części. Zdaniem organu, w ustalonej sytuacji majątkowej i rodzinnej, przy zabezpieczonych niezbędnych potrzebach życiowych wnioskodawca miał możliwość osiągania dochodów w przyszłości na finansowania należności z tytułu składek w ratach, choćby minimalnych.

Uwzględniając powyższe organ rozpoznający sprawę ponownie stwierdził, iż przy braku całkowitej nieściągalności, brak było również uzasadnionego przypadku

o którym mowa w art, 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia z 2013 r., który stanowiłby podstawę umorzenia należności z tytułu składek.

Organ wskazał, iż zwolnienie z opłacenia składek według dyrektywy zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., pomimo braku całkowitej nieściągalności może odbyć się

w uzasadnionym przypadku, którym nie jest samoistnie sytuacja majątkowa osób zobowiązanych i brak dochodów na spłatę przedmiotowych należności z tytułu składek.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję.

Wskazał, że zwrócił się z prośbą do organu o umorzenie w całości zadłużenia, które zostało spowodowane zdarzeniem losowym, spaleniem przez nieznanych sprawców sklepu, w którym to prowadził swoją działalność gospodarczą. W wyniku zniszczenia mienia, skarżący stracił pracę i płynność finansową, a w konsekwencji został bankrutem. W ocenie skarżącego, przy rozpoznaniu sprawy organ przyjął niekompletne dane o jego sytuacji finansowej. Zdaniem skarżącego, organ wydał zbyt pochopnie swoją decyzję i nie wziął pod uwagę zdarzenia losowego.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 13 marca 2018 r. skarżący przedstawił swoją aktualną sytuację finansową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do zasadności odmowy skarżącemu umorzenia należności składkowo – odsetkowych, należnych Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS.

Zdaniem organu, w sprawie nie zachodziła całkowita nieściągalność ani inne ujawnione i stwierdzone przesłanki stanowiące podstawę umorzenia należności

z tytułu składek (w całości lub części).

Zdaniem skarżącego, organ zbyt pochopnie wydał swoją decyzję i nie wziął pod uwagę faktu, że zadłużenie zostało spowodowane zdarzeniem losowym

- spaleniem przez nieznanych sprawców sklepu, w którym skarżący prowadził swoją działalność gospodarczą. W wyniku zniszczenia mienia, skarżący stracił pracę

i płynność finansową.

Nadto, w ocenie skarżącego, wyliczenia organu nie były kompletne, ponieważ utrzymanie wspólnego (z żoną i teściową) gospodarstwa domowego jest o wiele wyższe niż wyliczył to organ.

Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawą umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 ust. 1-3 a u.s.u.s. Przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do umorzeń między innymi składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy (art. 32 u.s.u.s.)

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. precyzuje, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Zastrzeżenie to odnosi się do zaległych składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i stanowi, że tego rodzaju zaległości mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Pojęcie całkowitej nieściągalności zostało wyjaśnione w ust. 3 u.s.u.s., jako jedna z następujących sytuacji:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Jak już wskazano powyżej, wyjątek od zasady, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, dotyczy składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Wówczas należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W ustawie nie określono bliżej "uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b tej ustawy, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania składek,

o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności

z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS może umorzyć należności

z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności

w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego

i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zaakcentować należy, że użycie przez ustawodawcę zwrotów "mogą być umarzane" (art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s.) i "Zakład może umorzyć" (§ 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r.) wskazuje jedynie na możliwość umorzenia

a nie obligatoryjność umorzenia w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Oznacza to, że nawet jeżeli zaistnieje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. czy § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., to nie musi ona wywołać umorzenia należnych organowi składek. Powyższe uregulowania dają zatem podstawy organowi do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Oczywiście nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest - przynajmniej na gruncie K.p.a. - ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny

i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 K.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 396-397). Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą,

z zachowaniem wymogów proceduralnych.

Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.

Odnosząc przedstawione powyżej rozważania teoretyczne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należało podzielić stanowisko organu, co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Organ ustalił, że skarżący pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej osiąga dochody tytułem umowy o pracę, z której utrzymuje swoją rodzinę. Członkiem gospodarstwa domowego skarżącego jest także jego schorowana teściowa, otrzymująca emeryturę. Skarżący nie pobiera zasiłków ani nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Skarżący ma inne zobowiązania dochodzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. o niewykazanej w tym postępowaniu wysokości. Dnia 26 kwietnia 2017 r. skarżący został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Organ uznał, że mimo trudnej sytuacji skarżącego, w sprawie nie zachodziła całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Osiągane dochody stanowiły prawny brak możliwości umorzenia należności z tytułu składek w tym postępowaniu.

Organ rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności,

o których mowa w rozporządzeniu z 2003 r., uznając, że skarżący nie wykazał dowodowo, iż w sprawie wystąpił uzasadniony przypadek. Raz jeszcze podkreślić należy, iż w § 3 ust.1 rozporządzenia z 2003 r., ustawodawca posłużył się stwierdzeniem "jeżeli zobowiązany wykaże", co prowadzi do jednoznacznego wniosku, że to na wnoszącym o umorzenie zaległości, spoczywa ciężar dowodowy wykazania spełnienia omawianej przesłanki. To na osobie ubiegającej się

o przyznanie wnioskowanej ulgi, ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków, sytuacji rodzinnej czy zdrowotnej. W sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że organ nie może ocenić sytuacji wnioskodawcy i musi odmówić umorzenia zaległości. Ciężar argumentacji przedstawianej na potwierdzenie prawa do umorzenia zaległości zawsze obciąża wnioskodawcę, gdyż to on zna swoją sytuację i to on jest w stanie wybrać, dotrzeć, zgromadzić i przedstawić dowody na potwierdzenie swojego stanowiska.

Tymczasem skarżący, składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy 9 listopada 2017 r., nie przedstawił żadnych nowych dowodów (np. rachunków z tytułu miesięcznych opłat, kosztów wyżywienia, opłat za media, zakupu żywności, wydatków związanych z edukacją dzieci, zakupem odzieży, ochroną zdrowia, czy higieną osobistą, jakichkolwiek dokumentów dotyczących bieżących wydatków), które świadczyłyby, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 30 sierpnia 2017 r. skarżący w ogóle nie wskazał wysokości wydatków stałych na utrzymanie ani nie wskazał członków rodziny. Do wniosku załączył natomiast m.in. postanowienie z dnia 26 kwietnia 2017r. o wpisie do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, postanowienie Komendy Powiatowej Policji w C. z dnia 6 czerwca 2012r. o umorzeniu dochodzenia oraz postanowienie Komendy Powiatowej Policji w C. z dnia 19 października 2012 r. o umorzeniu śledztwa w sprawach o zniszczenie mienia.

Pomimo pisma organu z dnia 6 września 2017 r., informującego skarżącego m.in., że może w terminie 7 dni przedłożyć dokumenty umożliwiające ocenę spełnienia warunków przy ubieganiu się o umorzenie, w tym załączone oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym a także zeznania podatkowe składane w ciągu ostatniego roku (o ile takie składał), skarżący nie złożył żadnych dokumentów, rachunków poza oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym.

W ponownie złożonym oświadczeniu z dnia 18 września 2017 r. skarżący wykazał zaś, że gospodarstwo domowe prowadzi łącznie z żoną i dwoma synami, którzy nie otrzymują żadnego dochodu oraz z teściową która otrzymuje dochód ok. [...] zł. Nadto skarżący wykazał, że miesięczny koszt mieszkania z teściową wynosi około [...] zł, a reszta przeznaczana jest na wyżywienie rodziny. Co miesiąc skarżący jest zmuszony zapożyczać się u znajomych i rodziny. Przy czym, poza oświadczeniami w tym zakresie, skarżący nadal nie przedłożył żadnych dowodów na poparcie tych okoliczności.

Tym samym zdaniem Sądu, niemożliwe było ustalenie tego, jakie były niezbędne potrzeby życiowe skarżącego i jego rodziny, jak również dokonania ich porównania z jego możliwościami majątkowymi.

Wobec powyższego zarzut skarżącego, że organ błędnie ustalił jego sytuację majątkową był niezasadny.

Rację ma organ podatkowy, iż powoływane zdarzenie losowe tj. pożary

w budynku administracyjnym, w którym skarżący prowadził działalność gospodarczą, miały miejsce w kwietniu i październiku 2012 r. Zdarzenia te nastąpiły zatem po upływie ponad roku od upływu okresu, za który wystąpiły zaległości w uiszczeniu składek i nie miały wpływu na ich powstanie.

Sąd podzielił stanowisko organu, że zarówno całkowita nieściągalność jak

i uzasadniony przypadek, odnoszą się do sytuacji aktualnej, obiektywnie uzasadniającej ewentualne udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności publicznych, zaś strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi powinna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby udzielenie zgody na umorzenie składek, będących należnościami publicznoprawnymi.

Organ zważył, że skarżący w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia nie był w stanie bezpośrednio i jednorazowo opłacić należności z tytułu składek

z ujawnionych dochodów. Jednakże skarżący nie wykazał, że opłacenie należności

z tytułu składek, w tym ich systematyczna spłata w ratach, pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla skarżącego oraz członków jego rodziny.

Wskazać należy, że skarżący jest wieku produkcyjnym i nie posiada orzeczenia wskazującego na jego całkowitą czy też częściową niezdolność do pracy. Także podniesiona niewypłacalność przez skarżącego wobec innych wierzycieli, nie mogła stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek w tym postępowaniu. Tym bardziej, iż postępowanie egzekucyjne na rzecz innych wierzycieli jest w toku. Nie może zatem przesądzać o istnieniu przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych fakt posiadania przez stronę wielu wierzycieli czy zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych skarżącego, co skutkowałoby przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa.

Podkreślenia wymaga, że organ dokonując oceny w konkretnej sprawie musi dokonywać tego w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Ustawowym obowiązkiem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak

w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności, a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie, jest niemożliwe wywiązanie się strony z zobowiązań wobec Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (których zaistnienia skarżący nie wykazał), to negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie nie mogło być uznane za dowolne.

W rozpoznawanej sprawie organ, na podstawie przedłożonych do sprawy dokumentów oraz poczynionych ustaleń, poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego oraz dokonał ich merytorycznej oceny. Wbrew jednak oczekiwaniom skarżącego, wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a dokonana przez organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej (art. 80 K.p.a.).

Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sytuacja finansowa skarżącego w kontekście przywołanych wyżej przepisów, regulujących zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została oceniona należycie przez organ z uwzględnieniem interesów publicznego

i indywidualnego skarżącego oraz stanu faktycznego ustalonego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Podkreślić należy raz jeszcze, że Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji na podstawie akt sprawy administracyjnej (w oparciu o zgromadzone materiały w toku postępowania administracyjnego) i w związku z tym nie mógł uwzględnić oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym złożonym przez skarżącego po wniesieniu skargi. Nowe okoliczności w stanie finansowym i rodzinnym skarżącego mogą być podstawa do ewentualnego złożenia nowego wniosku do organu o umorzenie zaległości bądź rozłożenia zaległości na raty.

Wskazać należy, że sąd administracyjny bada czy zaskarżona została wydana zgodnie z przepisami, lecz nie zastępuje on w orzekaniu ZUS-u. Ustawodawca nie przyznał kompetencji sądowi administracyjnemu do wydania decyzji o umorzeniu zaległości konkretnemu skarżącemu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), skargę oddalił.