Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1305/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par.1 pkt 1c, art. 132, art. 205 i art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.107, art.15, art 136
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] w P. Wydziału [...] na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania kategorii naukowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz strony skarżącej Uniwersytetu [...] w P. Wydziału [....] kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postępowanie w sprawie zainicjował Uniwersytet [...] w [...]; Wydział [...], zwana dalej "Jednostką", występując z wnioskiem o przyznanie kategorii naukowej.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2018 r. poz. 87), zwanej dalej "ustawą", kompleksowa ocena jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostek naukowych jest przeprowadzana przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych, zwany dalej "Komitetem", który w myśl art. 35 pkt 1 ustawy jest organem opiniodawczo-doradczym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zwanego dalej "Ministrem".

Kompleksową ocenę Jednostki, na podstawie informacji przedstawionych przez nią w ankiecie jednostki naukowej, przeprowadził Zespół ewaluacji NZ-5 złożony z ekspertów właściwych dla grupy nauk o życiu, zwany dalej "Zespołem", powołany przez Przewodniczącego Komitetu na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy.

Ocena Jednostki została przeprowadzona w grupie wspólnej oceny GWO NZ1R, zwanej dalej "GWO NZ1R", do której Jednostka została przyporządkowana przez Komitet zgodnie z § 20 rozporządzenia.

Zgodnie z § 8 rozporządzenia, przy kompleksowej ocenie Jednostki stosowano następujące kryteria:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze",

2) kryterium II "Potencjał naukowy",

3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej",

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej".

W ramach kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" Zespół dokonał oceny osiągnięć, o których mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia, spośród przedstawionych przez Jednostkę w złożonej ankiecie, uwzględniając ograniczenia wynikające z przepisów § 13 ust. 1 i 7-14 rozporządzenia. Ograniczeń tych nie stosowano do osiągnięć, o których mowa w § 10 ust. 1 i pkt 7-10 rozporządzenia. Nadrzędnym priorytetem uwzględnianym przy kwalifikowaniu osiągnięć do przyznania punktów z zastosowaniem wyżej wskazanych ograniczeń była maksymalizacja wyniku punktowego oceny w ramach kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" poprzez kwalifikowanie osiągnięć najwyżej punktowanych spośród zgłoszonych przez Jednostkę w ankiecie i pozytywnie zaopiniowanych przez Zespół.

Przy zachowaniu powyższych zasad liczba osiągnięć Jednostki uwzględnionych w ramach oceny według kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" wyniosła 474. Za osiągnięcia te Zespół przyznał Jednostce łącznie 9180 punktów, w związku z czym, końcowa ocena według kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" obliczona zgodnie z zależnością określoną w załączniku nr 7 do rozporządzenia wyniosła QI = 62,32 pkt.

W ramach oceny według kryterium II "Potencjał naukowy" Zespół pozytywnie zaopiniował 178 osiągnięć zgłoszonych przez Jednostkę w ankiecie jednostki naukowej. Ocena według kryterium II "Potencjał naukowy", obliczona według zależności określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia, z uwzględnieniem ograniczeń punktacji wskazanych tamże oraz zasad oceny zawartych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, wyniosła QII = 762,55 pkt.

W ramach oceny według kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" Zespół pozytywnie zaopiniował 162 osiągnięć zgłoszonych przez Jednostkę. Ocena według kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" obliczona według zależności określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia, z uwzględnieniem ograniczeń punktacji wskazanych tamże, wyniosła QIII = 2,54 pkt.

W ramach oceny według kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" Zespół dokonał oceny najważniejszych osiągnięć Jednostki o znaczeniu naukowym, gospodarczym i ogólnospołecznym, zgłoszonych przez nią w ankiecie.

W wyniku oceny zgłoszonych osiągnięć z uwzględnieniem:

1) efektów badań naukowych, prac rozwojowych lub działalności artystycznej o znaczeniu międzynarodowym, w tym publikacji naukowych, monografii naukowych

1 naukowych baz danych oraz działań artystycznych, mających szczególne znaczenie dla rozwoju nauki, kultury i sztuki lub dziedzictwa narodowego;

2) udokumentowanych zastosowań wyników badań naukowych lub prac rozwojowych o dużym znaczeniu społecznym, w szczególności w zakresie ochrony zdrowia, w tym jakości i bezpieczeństwa żywności, ochrony środowiska, ochrony porządku publicznego i bezpieczeństwa państwa, ochrony zabytków i dziedzictwa kulturowego, ochrony miejsc pracy, zwiększania innowacyjności gospodarki, w tym posiadania statusu państwowego instytutu badawczego;

- Zespół przyznał Jednostce 45 pkt, biorąc pod uwagę następujące osiągnięcia z wykazu zamieszczonego w ust. 15 części B ankiety:

- Uzyskanie, charakterystyka i zastosowanie transgenicznych świń dla potrzeb ksenotransplantacji (w zakresie ochrony zdrowia).

- Układy wagowe w doświadczalnictwie rolniczym: teoria i zastosowania (w zakresie monografii naukowych).

- Wykazanie wpływu n-homocysteinylacji na tworzenie wiązań krzyżowych kolagenu u myszy z niedoborem ß-syntazy cystationiny (w zakresie ochrony zdrowia).

- 20 letnia przeżywalność i konkurencyjność mikrosymbiontów soi wprowadzonych jako inokula w glebach w Polsce (w zakresie innowacyjności gospodarki).

- Potencjał produkcji energii odnawialnej ze zbiorowisk trawiastych o wysokich walorach przyrodniczych włączonych do obszarów natura 2000 i programu klimatyczno- rolnośrodowiskowego oraz udoskonalenia innowacyjnej technologii ifbb (w zakresie innowacyjności gospodarki).

- Określenie zmian zachodzących w relacji roślin-gleba wywołanych zróżnicowanym następstwem roślin i ich nawożeniem (w zakresie innowacyjności gospodarki).

- Odtwarzanie półnaturalnych zbiorowisk trawiastych (w zakresie ochrony środowiska).

- Ocena aktualnego stanu środowiska przyrodniczego w okolicach obszaru natura-2000 jezioro Gopło (w zakresie ochrony środowiska).

- Szkolenia i seminaria dla rolników i instytucji (w zakresie upowszechniania wiedzy). W wyniku oceny zgłoszonych osiągnięć z uwzględnieniem:

1) osiągnięć świadczących o pozycji międzynarodowej jednostki na tle GWO, ze szczególnym uwzględnieniem udziału w realizacji międzynarodowych projektów obejmujących badania naukowe lub prace rozwojowe, wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia; posiadania logo HR Excellence in Research, a w grupie nauk humanistycznych i społecznych oraz w grupie nauk o sztuce i twórczości artystycznej - także dokonań potwierdzających oddziaływanie jednostki na rozwój społeczeństwa w dłuższym przedziale czasowym;

2) organizacji lub współorganizacji międzynarodowych konferencji (sympozjów, kongresów, warsztatów), w których co najmniej 1/3 uczestników wygłaszających referaty reprezentowała zagraniczne ośrodki naukowe; organizacji lub współorganizacji krajowych konferencji (sympozjów, kongresów, warsztatów), w których wzięli udział przedstawiciele co najmniej 5 jednostek; upowszechniania wiedzy, w tym organizacji festiwali nauki i innych form promocji i popularyzowania nauki; działalności popularnonaukowej;

- Zespół przyznał Jednostce 31 pkt, biorąc pod uwagę następujące osiągnięcia z wykazu zamieszczonego w ust. 15 części B ankiety:

- Międzynarodowa współpraca naukowa (w zakresie organizacji konferencji).

Łączna ocena osiągnięć Jednostki według kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" wyniosła zatem QIV = 76 pkt.

Zgodnie z § 22 ust. 3 rozporządzenia, wyniki przeprowadzonej oceny Zespół przedstawił w karcie kompleksowej oceny jednostki naukowej dla grupy nauk o życiu, sporządzonej zgodnie z wzorem stanowiącym załącznik nr 7 do rozporządzenia.

Komisja do spraw Grupy Nauk o życiu, zwana dalej "Komisją", na podstawie § 22 ust. 6 rozporządzenia dokonała porównania ocen Jednostki, przyznanych jej przez Zespół według każdego z czterech ww. kryteriów, z odpowiadającymi im ocenami jednostek referencyjnych dla kategorii naukowych A i B - zatwierdzonymi przez Ministra dla GWO NZ1R - stosując algorytm określony w załączniku nr 9 do rozporządzenia.

Jednostka referencyjna oznacza zestaw 4 referencyjnych wartości ocen punktowych określonych dla każdego z kryteriów kompleksowej oceny, o których mowa w § 8 rozporządzenia, służących kwalifikacji jednostek do kategorii naukowych A, B lub C.

Jednostki referencyjne dla GWO NZ1R charakteryzują się następującymi wartościami ocen:

1. Jednostka referencyjna dla kategorii A:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" - ocena OI= 72,3 pkt,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" - ocena OII = 448,88 pkt,

3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIII = 3,49 pkt,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIV = 56,55 pkt;

2. Jednostka referencyjna dla kategorii B:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" - ocena OI = 62,46 pkt,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" - ocena OII= 241,71 pkt,

3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIII = 1,88 pkt,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIV = 30,45 pkt.

Całkowity wynik punktowy porównania Jednostki z każdą z jednostek referencyjnych został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom kompleksowej oceny w zależności od rodzaju jednostki naukowej oraz grupy dziedzin nauki przez nią reprezentowanej - zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 9 do rozporządzenia. W związku z powyższym, do obliczenia całkowitego wyniku punktowego Jednostki wyniki punktowe porównania uzyskanych przez nią ocen według poszczególnych kryteriów z odpowiadającymi im ocenami jednostek referencyjnych dla kategorii A i dla kategorii B zostały wzięte z następującymi wagami:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" - 65,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" - 10,

3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" - 15,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" - 10.

Przeprowadzone przez Komisję porównanie ocen przyznanych Jednostce przez Zespół z ocenami jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A dało wynik -14,55, a porównanie z ocenami jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej B dało wynik 35,00, co zgodnie z § 22 ust. 7 rozporządzenia stanowi podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii naukowej B.

W związku z powyższym Komisja w dniu [...].10.2017 r. podjęła uchwałę, w której zaproponowała przydzielenie Jednostce kategorii naukowej B. W dniu [...].10.2017 r. Komisja przekazała uchwałę Przewodniczącemu Komitetu, który na podstawie art. 45 ust. 2 ustawy wnioskiem z dnia 12.10.2017 r. wystąpił do Ministra o przyznanie Jednostce kategorii naukowej B.

Minister w dniu [...] listopada 2017 r. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu Jednostce kategorii naukowej B.

Wnioskiem z dnia [...].12.2017 r., dalej zwanym "wnioskiem", Jednostka na podstawie art. 47 ust. 3 ustawy wystąpiła do Ministra w przepisanym terminie o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania kategorii naukowej rozstrzygniętej powyższą decyzją. Wniosek został przez Jednostkę wprowadzony do systemu. Zastrzeżenia zgłoszone przez Jednostkę dotyczyły:

- ustalenia wartości liczb N i No;

- nieuwzględnienia w ocenie osiągnięć przedstawionych w ankiecie w ramach kryteriów I-II;

- oceny osiągnięć ocenianych w ramach kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej";

- wartości ocen jednostek referencyjnych JR-A i JR-B dla GWO NZ1R;

Ponadto Jednostka przedstawiła we wniosku fakty i okoliczności, które nie zostały ujęte w ankiecie złożonej przez nią w terminie do dnia [...] kwietnia 2017 r.

W dniu [...].02.2018 r. wniosek został przekazany w systemie Komitetowi, celem uzyskania opinii, o której mowa w art. 47 ust. 4 ustawy.

Po uwzględnieniu uznanych w opinii Komitetu za uzasadnione zarzutów, argumentów i informacji, które Jednostka przekazała we wniosku, wyniki oceny Jednostki według kryteriów, o których mowa w § 8 rozporządzenia, są następujące:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" - ocena OI= 64,21 pkt,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" - ocena OII= 762,55 pkt,

3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIII = 2,54 pkt,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIV = 76 pkt.

Powyższe wartości ocen zostały porównane zgodnie z algorytmem określonym w załączniku nr 9 do rozporządzenia z odpowiadającymi im ocenami jednostek referencyjnych dla kategorii naukowych A i B zatwierdzonymi przez Ministra dla GWO NZ1R.

Jednostki referencyjne dla GWO NZ1R charakteryzują się następującymi wartościami ocen:

1. Jednostka referencyjna dla kategorii A:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" - ocena OI= 72,3 pkt,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" - ocena OII = 448,88 pkt,

3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIII = 3,49 pkt,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIV = 56,55 pkt;

2. Jednostka referencyjna dla kategorii B:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" - ocena OI = 62,46 pkt,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" - ocena OII= 241,71 pkt,

3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIII = 1,88 pkt,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" - ocena OIV = 30,45 pkt.

Porównania dokonano z uwzględnieniem wag określonych w tabeli 2 załącznika nr 9 do rozporządzenia dla grupy nauk o życiu, które są następujące:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" - 65,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" - 10,

3) kryterium III "Praktyczne efekty działalności naukowej i artystycznej" - 15,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej i artystycznej" - 10. Przeprowadzone w powyższy sposób porównanie ocen przyznanych Jednostce z ocenami jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A dało wynik -3,45, a porównanie z ocenami jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej B dało wynik 35, co zgodnie z § 22 ust. 7 rozporządzenia stanowi podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii naukowej B.

Co się tyczy pozostałych zarzutów, to jednostka zakwestionowała sposób określenia wartości ocen jednostek referencyjnych JR-A i JR-B dla GWO NZ1R, o których mowa w § 21 rozporządzenia. Komitet analizując argumenty w ww. sprawie zawarte we wniosku nie uznał argumentów Jednostki uzasadniających postulowaną zmianę wartości jednostek referencyjnych.

Wyjaśnił, że ogólne zasady wyznaczania jednostek referencyjnych (JR) polegają na tym, że właściwe komisje Komitetu proponowały dla każdej grupy wspólnej oceny (GWO) po jednej JR, jako dolnej granicy wyników oceny dla kategorii A i B (odpowiednio JR-A i JR-B). JR jest modelową jednostką naukową (JN) scharakteryzowaną przez wartości ocen ustalone według każdego z czterech kryteriów kompleksowej oceny jako określony odsetek wartości ocen jednostki wzorcowej (JW) w danej GWO.

Parametry JW były obliczane jako mediana wartości ocen uzyskanych przez najwyżej ocenione jednostki naukowe w danej GWO. Wartości ocen JR-A i JR-B jako określony procent wartości analogicznych ocen JW proponowała dla każdego kryterium oddzielnie właściwa komisja Komitetu, uwzględniając pozycję danej GWO w grupie nauk, właściwej spośród grup nauk, o których mowa w art. 39 pkt 2-5 lub/i ich pozycję międzynarodową.

Ramowe zasady wyznaczania wartości ocen jednostek referencyjnych były następujące:

1. W pierwszym etapie była wyznaczana wartość ocen JW - oddzielnie dla każdej GWO i dla każdego z czterech kryteriów.

2. Wartość oceny JW była obliczana jako mediana wartości uzyskanej przez 15% najlepszych JN w GWO, z zastrzeżeniem, że nie może ich być mniej niż 3, i po wyłączeniu JN małych i nietypowych.

3. Wartości ocen JR-A i JR-B w poszczególnych kryteriach były obliczane jako procent wartości ocen JW, po wprowadzeniu korekty uwzględniającej pozycję GWO względem całej, właściwej grupy nauk lub/i pozycję międzynarodową GWO. Korekty te były ustalane w wyniku analiz prowadzonych przez poszczególne komisje Komitetu.

Dodatkowo wyjaśniono, co następuje:

1. Procent wartości ocen JW, o którym mowa w pkt 3 powyżej, mógł być różny dla poszczególnych komisji Komitetu i dla GWO. Wartości ocen JR-A i JR-B były ustalane odrębnie przez poszczególne komisje Komitetu, a następnie przedstawiane do akceptacji Komitetu na posiedzeniu plenarnym Komitetu.

2. Jednostki "małe" to jednostki, dla których wartość liczby N nie przekracza 20% średniej wartości liczby N w danej GWO.

3. Jednostki "nietypowe" to jednostki różniące się od pozostałych w GWO np. heterogennością - mimo, że nie zostały zaliczone do niejednorodnych jednostek naukowych (NJN), specyficznymi możliwościami dotyczącymi publikacji lub aplikacji wyników badań naukowych itp.

4. Dla GWO o małej liczebności, wartości ocen JW i JR były wyliczane po włączeniu ich do pokrewnej GWO według zasady: Instytuty naukowe PAN do JN uczelni, jednostki "inne" (o których mowa w art. 2 pkt 9 lit. f ustawy o zasadach finansowania nauki) do instytutów badawczych, a jeśli to niemożliwe, to do JN uczelni. W takiej sytuacji wartości ocen JW i JR były obliczane po dodaniu składów obu GWO. Ostateczna decyzja w tym zakresie należała do komisji Komitetu. 5. Niejednorodne jednostki naukowe (NJN) nie były brane pod uwagę przy wyznaczaniu parametrów JW.

Jednocześnie Komitet dokonał sprawdzenia, czy uwzględnienie w ocenie wszystkich osiągnięć, faktów i okoliczności przedstawionych przez Jednostkę we wniosku, a nie ujętych uprzednio w złożonej ankiecie - przy założeniu uzyskania przez nie akceptacji Zespołu - dałoby podstawę do przyznania Jednostce kategorii naukowej wyższej niż kategoria B, określona na podstawie oceny przeprowadzonej zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Sprawdzenia dokonano stosując przepisy rozporządzenia, w szczególności przepisy § 13. W efekcie stwierdzono, że przy założeniu pozytywnej oceny wszystkich osiągnięć zgłoszonych we wniosku, a nie ujętych w ankiecie, wynik oceny z pewnością nie dawałby podstaw do przyznania Jednostce kategorii wyższej niż przyznana decyzją Ministra z dnia [...].11.2017 r. Nr [...]. W związku z powyższym, Komitet odstąpił od szczegółowej oceny tych osiągnięć i wprowadzania ich do karty oceny Jednostki odwzorowanej w systemie.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe wyniki rozpatrzenia wniosku Komitet w uchwale podjętej na posiedzeniu plenarnym w dniu [...].05.2018 r. wyraził opinię, że decyzja Ministra z dnia [...].11.2017 r. Nr [...] powinna zostać utrzymana w mocy.

Minister – jak wskazano w uzasadnieniu - podzielił w pełni opinię Komitetu i decyzją z [...].05.2018 r. utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie.

Minister stwierdził, że wskazane powyżej wyniki ponownego rozpatrzenia sprawy, w ramach którego wniosek Jednostki został zaopiniowany przez Komitet zgodnie z art. 47 ust. 4 ustawy, uzasadniają utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

Uniwersytet [...] w [...] Wydział [...] wywiódł do tut. Sądu skargę na powyższą decyzję zarzucając jej:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 42 ust. 1, 3 i 5 oraz art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 roku o zasadach finansowania nauki (dalej: uzfn) w zw. § 21 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2016 roku w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom, w których zgodnie z ich statutami nie wyodrębniono podstawowych jednostek organizacyjnych (dalej: Rozporządzenie) i Załącznikiem nr 2 do Zasad Wyznaczania Parametrów Jednostek Referencyjnych, poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na dowolnych kryteriach oceny, nieznanych uzfn, jak i Rozporządzeniu i Zasadom Wyznaczania Parametrów Jednostek Referencyjnych, tj. dowolnemu wyznaczeniu wartości ocen jednostek referencyjnych (JR) dla kategorii A i B w kryterium I dla GWO NZ1R, co spowodowało przyznanie skarżącemu kategorii naukowej B, pomimo, że skarżący spełnia warunki do przyznania mu kategorii naukowej A,

2. § 22 ust. 7 Rozporządzenia w zw. z § 21 Rozporządzenia i Załącznikiem nr 2 do Zasad Wyznaczania Parametrów Jednostek Referencyjnych, poprzez błędne określenie wyniku punktowego porównania ocenianej jednostki z jednostką referencyjną dla kategorii naukowej A, a w konsekwencji zaliczenie skarżącego do kategorii naukowej B,

3. § 17 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, poprzez nieuwzględnienie, iż ocenie praktycznych efektów działalności naukowej i artystycznej skarżącego winny podlegać również usługi i ekspertyzy wykonywane na rzecz podmiotów trzecich w oparciu o działalność naukową skarżącego, co spowodowało nieprzyznanie skarżącemu punktów z ww. tytułu,

II. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 9 oraz 10 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez niepoinformowanie skarżącego o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w celu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a w konsekwencji naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu,

2. art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 127 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych we wniosku skarżącego o ponowne

rozpatrzenie sprawy oraz zaniechanie pełnego uzasadnienia decyzji, a w konsekwencji uniemożliwienie pełnego ustosunkowania się skarżącego do decyzji organu,

3. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 42 uzfn oraz 47 uzfn, poprzez uznanie przez organ, że skarżący spełnia warunki do przyznania mu kategorii B, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w kryterium II dla GWO NZ1R skarżący jest liderem i zajmuje pierwsze miejsce wśród wszystkich jednostek naukowych z GWO NZ1R, co w konsekwencji winno determinować uznanie przez organ, że skarżący spełnia warunki do przyznania mu kategorii A,

4. art. 14 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ograniczenie uzasadnienia decyzji i wskazanie, iż "uzasadnienia opinii Komitetu odnośnie poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez Jednostkę we wniosku zostały umieszczone w systemie", a w konsekwencji naruszenie zasady pisemności,

5. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a co za tym idzie przyznania skarżącemu kategorii naukowej B, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący spełnia kryteria do przyznania mu kategorii naukowej A,

6. art. 6 k.p.a. i 7 k.p.a, poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niezgodny z zasadami praworządności, demokratycznego państwa prawa oraz pewności prawa, przejawiające się w:

a. dowolnym wyznaczeniu wartości ocen jednostek referencyjnych (JR) dla kategorii A i B w kryterium I dla GWO NZ1R,

b. nieinformowaniu skarżącego o przebiegu postępowania, w tym niezawiadomieniu o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego,

c. braku odniesienia się przez organ do wszystkich zarzutów podniesionych we wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy,

d. braku ponownego zbadania sprawy na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i powielenie uzasadnienia wydanej wcześniej decyzji,

7. art. 8 k.p.a. i 11 k.p.a., poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niezgodny z zasadą przekonywania i pogłębiania zaufania do organów administracji, przejawiające się w:

a. zaniechaniu pełnego uzasadnienia decyzji,

b. nieustosunkowaniu się organu do podniesionych zarzutów we wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy,

c. prowadzeniu postępowania za pomocą nieczytelnego i nleintuicyjnego systemu teleinformatycznego, który uniemożliwiał skarżącemu rzeczowe zapoznanie się ze stanowiskiem organu oraz jego ewentualny wydruk,

d. nieuwzględnieniu podczas ewaluacjl finansowania działalności statutowej, tj. dotacji na utrzymanie potencjału badawczego oraz dotacji na działalność związaną z rozwojem młodych naukowców,

e. dowolnym ustaleniu wartości dla jednostek referencyjnych AI B dla kryterium I, podczas gdy dla kryterium ll-IV wartości te zostały ustalone zgodnie z metodą przedstawioną w Załączniku nr 2 Zasad Wyznaczania Parametrów Jednostek Referencyjnych.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...].11.2017 r. nr [...],

2) zobowiązanie organu do wydania w terminie 14 dni decyzji w przedmiocie przyznania Uniwersytetowi [...] w [...], Wydział [...] kategorii naukowej A,

3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z kwotą 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu rozwinięto w/przedstawione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie jest dwuinstancyjne. Z kolei w myśl art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2018 r., poz. 87 ze zm.), minister przyznaje kategorię naukową jednostkom naukowym w drodze decyzji, zaś według art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi, zaś zgodnie z treścią § 3 tegoż przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Niezależnie od powyższego powołać w tym miejscu należy zasadę pisemności wyrażoną w art. 14 § 1 k.p.a. w myśl którego, sprawy należy załatwiać w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r., poz. 235), doręczanego środkami komunikacji elektronicznej. Ponadto zgodnie z art. 127 § 3 in fine k.p.a., do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, co oznacza, że orzekając w sprawie z tego wniosku organ, jest zobowiązany do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodać również należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę będącą przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Wynika to z przytoczonego art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Kwintesencję zasady dwuinstancyjności oddaje, wielokrotnie przytaczane w orzecznictwie i doktrynie, stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 12 listopada 1992 r. (sygn. akt V SA 721/92, ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95): "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone". Jak wskazuje się w orzecznictwie, organ rozpatrując i rozstrzygając sprawę ponownie winien ustalić jej stan faktyczny nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także – o ile to konieczne – rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie (vide: wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 385/87).

Natomiast brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia powoduje, iż decyzja o charakterze mieszanym nosi cechy dowolności, co – w ocenie Sądu – miało miejsce w niniejszej sprawie.

W tym miejscu uwypuklenia wymagała okoliczność, iż tryb procedowania przez Ministra, zakładający zwrócenie się przez organ o opinię do Komitetu, nie zwalnia Ministra z obowiązku samodzielnego rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Mimo tego, że Minister otrzyma od Komitetu opinię w omawianej materii, to ciągle Minister pozostaje organem uprawnionym do wydania decyzji. Tylko więc Minister może dokonać wiążącej oceny zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Minister po otrzymaniu opinii Komitetu, powinien samodzielnie zbadać zarzuty wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i samodzielnie zweryfikować swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Powyższe działania Ministra, jak też sposób przeprowadzanego przez niego rozumowania, musi zaś znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Skoro bowiem ustawodawca dopuścił możliwość weryfikacji ostatecznej decyzji Ministra przez Sąd administracyjny, organ winien sporządzić uzasadnienie rozstrzygnięcia w sposób szczegółowy i dokładny, by umożliwić Sądowi przeprowadzenie oceny poprawności działania organu. To zaś prowadzi do konkluzji, iż Minister nie może zwolnić się z powyższego obowiązku ograniczając swoje uzasadnienie do lakonicznego stwierdzenia, iż w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez Komisję opiniującą wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Przedmiotem skargi do Sądu nie jest bowiem opinia Komitetu, a decyzja Ministra.

Z przytoczonych powyżej powodów nie do zaakceptowania jest stanowisko prezentowane przez organ, że skoro ewentualnie Komitet odniósł się w "systemie informatycznym" do wszelkich szczegółowych kwestii będących podstawą wydania rozstrzygnięcia jak też do zarzutów strony zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, to tym samym uzasadnienie samej decyzji mogło zostać w tym zakresie ograniczone. Na takie ominięcie zasady wyrażonej w art.107 K.p.a. żaden przepis prawa nie zezwala. Nie można więc zastąpić formy pisemnej uzasadnienia, tzw. systemem, bowiem informacje zawarte w systemie dotyczące odpowiedzi na zarzuty, wszelkie uzasadnienia i wyjaśnienia ocen, powinny również stanowić integralną część decyzji. Nadto w systemie POL-on znajdują się argumenty Komitetu a nie argumentu organu wydającego decyzję będącą przedmiotem skargi do Sądu administracyjnego.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że nawet teoretycznie przyjmując za dopuszczalną zasadę, ze z uwagi na specyfikę niniejszej sprawy i związany z nią znaczny zakres materiałów podlegających badaniu, częścią zbiorczą uzasadnienia decyzji mogą być dane umieszczone w systemie informatycznym, to nie zmienia to tego, ze strona otrzymująca decyzję, jak też Sąd administracyjny rozpoznający sprawę, powinny mieć możliwość dostępu zarówno do jej uzasadnienia pisemnego, jak też całego uzasadnienia znajdującego się w systemie informatycznym. Brak dostępu do wszelkich merytorycznych argumentów organu, umieszczonych czy to w pisemnym uzasadnieniu, czy to w systemie informatycznym sprawia, ze sytuacja taka staje się równoznaczna z wypadkiem sporządzenia przez organ niepełnego uzasadnienia. Brak zaś umieszczenia w uzasadnieniu wszystkich argumentów, jakie legły u podstaw wydania rozstrzygnięcia sprawia, ze w tym zakresie strona jak i Sąd rozpoznający skargę, zostają de facto pobawieni możliwości poznania sposobu rozumowania autora decyzji.

Na marginesie dodania wymagało to, ze w/w braków uzasadnienia skarżonej decyzji nie sposób skutecznie usunąć na etapie postępowania sądowego. Argumenty przywołane w odpowiedzi na skargę nie stanowią bowiem części uzasadnienia decyzji i nie mogą zastępować tego uzasadnienia.

W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę stwierdzone wyżej uchybienia w postaci braku ponownego rozpoznania całości sprawy w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, jak też w postaci braku sporządzenia pełnego uzasadnienia decyzji (prezentującej sposób rozumowania organu i jego stanowisko odnośnie zarzutów z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, uwzględniając argumentację zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu, będzie zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów wniosku o ponowne jej rozpoznanie, i do sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia decyzji - co dopiero umożliwi przeprowadzenie postępowania administracyjnego z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności.