Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1695/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzią NSA Andrzej Irla (spr) Sędziowie WSA Mariusz Kotulski WSA Mirosław Bator Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2010 r. sprawy ze skargi B.K.-P. na postanowienie Wojewody z dnia 18 września 2009r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania o odszkodowanie skargę oddala


UZASADNIENIE

II SA/Kr 1695/09

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], Prezydent Miasta K. , działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 w zw. z art. 101 kpa zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie o odszkodowanie za nieruchomości oznaczone jako parcele l.kat. 1 o pow. 286 m. kw, l.kat.2 o pow. 629 m.kw, obie położone w byłej gminie katastralnej N. obj. Lwh [...] N. , wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 19 stycznia 1954 r., Nr [...] na rzecz Państwa na cele Akademii [...] w K. oraz jako parcela I.kat. 3 w części o powierzchni 16 m.kw, położona w byłej gminie katastralnej N. , obj. [...] wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia 15 października 1957 r., Nr [...] na rzecz Państwa na cele Prezydium Rady Narodowej miasta K. Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K.

W uzasadnieniu organ l instancji wskazał na przepis art. 97 § 1 pkt 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Stronami postępowania o odszkodowanie są współwłaściciele wywłaszczonych nieruchomości oraz ich następcy prawni. Na podstawie uzyskanych odpisów skróconych aktów zgonu organ ustalił, iż właściciele wywłaszczonych nieruchomości: Z.M.K. , W.J.K. , S.M.K. ,T.J.K. oraz H.H. nie żyją.

Ponieważ wnioskodawcy, mimo skierowanych do nich wezwań, nie przedłożyli postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po wyżej wymienionych osobach, organ uznał, że nie jest możliwym wezwanie spadkobierców tych zmarłych stron do udziału w postępowaniu.

Prezydent Miasta K. wskazał także, że nie posiada informacji o tym, że spadek po wyżej wymienionych osobach jest spadkiem nieobjętym (art. 30 § 5 kpa) a nadto, że nie zachodzi także żadna przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, skutkująca koniecznością jego umorzenia.

Na postanowienie to złożyła zażalenie B.K.P. . Zarzuciła, że organ administracji wadliwie ustalił, iż wymienieni w uzasadnieniu postanowienia zmarli współwłaściciele wywłaszczonych nieruchomości byli stronami postępowania o odszkodowanie.

Art. 97 § 1 kpa zezwala na zawieszenie postępowania administracyjnego jedynie w sytuacji, gdy strona zmarła w toku postępowania. Tymczasem, wymienieni w uzasadnieniu postanowienia organu l instancji współwłaściciele wywłaszczonych nieruchomości zmarli przed wszczęciem postępowania o odszkodowanie, z zatem nie mogli być stronami tego postępowania. Ponadto organ winien samodzielnie, z urzędu, ustalić krąg uczestników postępowania, nawet jeśli wymagać to będzie wszczęcia przez organ administracji postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po byłych właścicielach nieruchomości. Zarzuciła także, iż nieprawidłowe jest twierdzenie organu, że ustalenie stron postępowania może być dokonane w niniejszej sprawie jedynie na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

W wyniku rozpoznania zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., [...], Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2009 r., [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania z urzędu.

W uzasadnieniu swego postanowienia organ odwoławczy podkreślił, że art. 97 § 1 pkt 1 kpa statuuje podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego, co oznacza, że w wypadku wystąpienia jednej z wyliczonych w tym przepisie przesłanek organ zobowiązany jest do zawieszenia postępowania z urzędu. Wojewoda wskazał na istnienie czterech przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 1 kpa: a to śmierć strony w toku postępowania; brak możliwości wezwania spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu; brak okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa; postępowanie, ze względu na śmierć strony lub jednej ze stron, nie podlega

obligatoryjnemu umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 kpa). Organ odwoławczy dokonał także analizy tych przesłanek w oparciu o stan faktyczny sprawy.

Okoliczność śmierci stron w toku postępowania została ustalona przez organ l instancji na podstawie przedłożonych w postępowaniu aktów zgonu osób, w stosunku do których wydano orzeczenie o wywłaszczeniu, tj. Z.M.K. , W.J.K. S.M.K. , T.J.K. , H.H. . Zgłaszający się jako następcy prawni po wyżej wymienionych osobach nie przedłożyli postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, a zgodnie z art. 34 § 4 kpa w zw. z art. 1027 kpc tylko w ten sposób mogą oni udowodnić swoje następstwo prawne (prawa spadku), nie jest możliwym wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu. W sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa, tj. sprawa nie dotyczy spadku nie objętego w rozumieniu art. 666-668 kpc. Wreszcie postępowanie nie podlega umorzeniu z uwagi na bezprzedmiotowość ze względu na śmierć stron, gdyż sprawa dotyczy praw dziedzicznych.

Reasumując organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowym postępowaniu zostały spełnione wszystkie wspomniane przesłanki warunkujące konieczność zawieszenia postępowania. Niewątpliwie część stron postępowania zmarła, czego dowodami są pozyskane przez organ l instancji odpisy aktów zgonu. Nie ma możliwości wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców wyżej wymienionych osób (nie są sądownie ustaleni), nie zachodzą w tym przypadku okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa, a samo postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W związku z tym zawieszenie postępowania zostało ocenione jako prawidłowe. Dopiero bowiem zakończenie przez właściwe sądy wszystkich stosownych postępowań spadkowych po zmarłych osobach pozwoli na ustalenie stron postępowania i jego podjęcie.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy odniósł się także do zarzutu skarżącej, że byli właściciele wywłaszczonych nieruchomości nie byli stronami postępowania o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość albowiem zmarli przed wszczęciem tego postępowania, a zatem organ l instancji, powołując się na śmierć strony w toku postępowania nie mógł tego postępowania zawiesić.

Zajmując stanowisko wobec tego zarzutu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania (w sprawie odszkodowania) za wywłaszczoną nieruchomość toczy się od lat 50-tych ubiegłego wieku. Było ono automatyczną konsekwencją samego wywłaszczenia, wobec czego stwierdzić należy, że nie było ono wszczynane dopiero z chwilą złożenia przez strony stosownego wniosku w tym zakresie. Tym samym pismo skarżącej z dnia 16 marca 2007 r. nie było elementem wszczynającym postępowanie, a jedynie swego rodzaju "przypomnieniem" organowi administracji publicznej o konieczności wypełnienia istniejącej powinności tj. ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Nie można więc twierdzić, jak to czyni zażalenie, iż wskazane w rozstrzygnięciu Prezydenta Miasta K. osoby, które zmarły przed złożeniem wniosku z dnia 16 marca 2007 r. nie były (do chwili śmierci) stronami przedmiotowego postępowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2009 r., [...], wniosła B.K.P. , domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu l instancji oraz rozstrzygnięcia sprawy co do meritum, ewentualnie przekazanie jej do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

Art. 7 kpa w zw. z art. 30 § 1 kpa w zw. z art. 8 kpa poprzez przyjęcie, że wymienione w uzasadnieniu postanowienia organu l instancji osoby zmarłe były stronami postępowania,

Art. 7 w zw. z art. 77 kpa oraz art. 28 kpa poprzez brak ustalenia przez organ we własnym zakresie kręgu stron postępowania,

Art. 7 w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 30 § 5 poprzez brak ustalenia czy spadek po zmarłych w trakcie postępowania osobach został objęty czy też nie,

Art. 9 kpa w zw. z art. 11 kpa poprzez zaniechanie przez organ administracji poinformowania o wadze i konieczności wskazania innych uczestników postępowania,

Art. 6 kpa w zw. z art. 7 kpa i art. 12 kpa poprzez niezgodne z prawem przeciąganie postępowania,

Art. 97 § 1 kpa poprzez przyjęcie, iż wskazywane w uzasadnieniu postanowienia osoby zmarły w trakcie postępowania oraz przyjęcie, że ustalenie stron postępowania dokonane w tym przypadku może być jedynie na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku,

Art. 99 kpa poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych kroków w celu usunięcia przeszkody w postępowaniu,

Art. 107 kpa poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu postanowienia, dlaczego uznano spadek po zmarłych za objęty.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż podtrzymuje wszystkie zarzuty, jakie podniosła w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2009 r., [...] i przytoczoną na ich uzasadnienie argumentację. W uzupełnieniu ponownie zarzuciła, że nie istnieją przesłanki zawieszenia z art. 97 § 1 pkt 1 kpa, gdyż postępowanie można zawiesić jedynie wówczas, gdy śmierć strony nastąpi w trakcie postępowania, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca (właściciele wywłaszczonej nieruchomości zmarli przed wszczęciem postępowania). Ponadto wskazała, że krąg uczestników przedmiotowego postępowania jest zamknięty i został przez stronę opisany, mimo, że to na organie administracji spoczywa ustawowy obowiązek samodzielnego ustalenia tego kręgu. Nigdzie ustawa nie stanowi, że uczestników postępowania ustala się na podstawie postanowienia spadkowego, a jeśli nawet- to organ winien sam uzyskać taki dokument, miast domagać się jego przedstawienia przez strony. Ustawa nakłada na organ administracji obowiązek ustalenia kręgu uczestników postępowania i wyposaża ten organ w tym celu w stosowne środki. Organ administracji może zwrócić się do sądu o udzielenie potrzebnych informacji i może wszcząć we własnym zakresie procedurę sądową, do czego zobowiązuje go art. 99 kpa. Skarżąca wskazała także, że organ nie ustalił okoliczności, o której mowa w art. 30 § 5 kpa, lecz dowolnie przyjął, że spadek po zmarłych jest spadkiem objętym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję ( postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 1 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmieci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowanie nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Jak wynika z cytowanego przepisu regulacja skutku procesowego śmierci strony w toku postępowania administracyjnego (art. 97 § 1 pkt 1 ) ma w kpa charakter złożony. O zaistnieniu podstawy zawieszenia postępowania decyduje łączne wystąpienie czterech następujących przesłanek:

1/ nastąpiła śmierć strony lub jednej ze stron w toku postępowania;

2/ nie jest możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu;

3/ nie zachodzą okoliczności o których mowa w art. 30 § 5;

4/ postępowanie, ze względu na śmierć strony lub jednej ze stron, nie podlega obligatoryjnemu umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1).

Z powyższych czterech przesłanek najistotniejsze znaczenie ma bez wątpienia pierwsza z wymienionych okoliczności tj. ustalenie faktu śmierci strony w toku postępowania administracyjnego. Stanowi ona bowiem warunek sine qua non zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Główny zarzut skarżącej dotyczy tej właśnie przesłanki zawieszenia postępowania. Skarżąca zarzuciła bowiem, iż organ wadliwie przyjął, że stronami postępowania administracyjnego o odszkodowanie za nieruchomości oznaczone jako parcele I.kat. 1 o pow. 286 m.kw.,l.kat. 2 o pow. 629 m.kw., obie położone w byłej gminie katastralnej N. obj. Lwh [...], wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 19 stycznia 1954 r., Nr [...] na rzecz Państwa na cele Akademii [...] w K. oraz parcelę l.kat. 3 w części o pow. 16 m.kw., położoną w byłej gminie katastralnej N. obj. [...] wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia 15 października 1957 r., Nr [...], na rzecz Państwa na cele Prezydium Rady Narodowej miasta K. Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. , są byli właściciele tych wywłaszczonych nieruchomości. Skarżąca podnosiła, że osoby te nie mogły być stronami postępowania o odszkodowanie bowiem postępowanie to zostało zapoczątkowane jej pismem z dnia 16 marca 2007 r. W tej dacie współwłaściciele wywłaszczonych nieruchomości nie żyli, a zatem nie mogli być stroną postępowania, a skoro tak, to organ nie mógł ustalić, że zaszła okoliczność śmierci strony w toku postępowania i na tej podstawie zawiesić postępowanie.

Aby ustalić, czy zarzut skarżącej jest zasadny, kluczowym jest określenie momentu wszczęcia postępowania w sprawie o odszkodowanie za opisane wyżej wywłaszczone nieruchomości. Pomocnym w tej mierze będą ustalenia poczynione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku jako zapadł w dniu 20 października 2008 r. do sygn. akt II SA/Kr 647/08, w sprawie ze skargi B.K.P. na decyzję Wojewody , utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 112 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 105 § 1 kpa.

We wskazanej sprawie organ administracyjny umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na jego bezprzedmiotowość albowiem ustalił, że odszkodowanie za

wywłaszczone nieruchomości w postaci przyznania nieruchomości zamiennej zostało już ustalone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej z dnia 1 lipca 1958 r., co powoduje niemożność prowadzenia postępowania administracyjnego o wykonanie tego orzeczenia. Sąd dokonał szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy i uznał, że nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania albowiem sprawa ustalenia odszkodowania- mimo orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia 1 lipca 1958 r.-ma w dalszym ciągu charakter otwarty i nie została definitywnie zakończona.

Decyzją z dnia [...] lipca 1958 r. orzeczono bowiem jedynie o przyznaniu wywłaszczonym współwłaścicielom nieruchomości i ich spadkobiercom odpowiedniej nieruchomości zamiennej, położonej w K. , nadającej się do natychmiastowego objęcia, z zobowiązaniem Akademii [...] w K. do niezwłocznego zaoferowania nieruchomości zamiennej, co- jak ustalił Sąd analizując stan prawny obowiązujący w dacie wywłaszczenia nieruchomości oraz w latach kolejnych - stanowiło jedynie element pełnej procedury odszkodowawczej, która kończyła się w chwili przyznania nieruchomości zamiennej.

Na tle powyższych ustaleń faktycznych i analizy przepisów dotyczących ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości nie zostało zainicjowane pismem skarżącej z dnia 16 marca 2007 r. Postępowanie o odszkodowanie ponad wszelką wątpliwość zostało wszczęte jeszcze w latach pięćdziesiątych a jego stronami byli współwłaściciele wywłaszczonych nieruchomości. Świadczy o tym zarówno orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 1 lipca 1958 r., nr [...], mocą którego przyznano wywłaszczonym właścicielom: Z.K. , A.K. , T.K. , W.H. (jako spadkobierczyni po .zmarłym W.K. ) oraz spadkobiercom po zmarłej H.H. z K. , tj. W.H. , W.C. oraz H.H. "odpowiednią nieruchomość zamienną, położoną w K. , nadającą się do natychmiastowego objęcia na własność tytułem odszkodowania jako współwłaścicielom nieruchomości wywłaszczonej prawomocnym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 19 stycznia 1954.r , nr [...] oraz orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia 15 października 1957 r., nr [...], obj. [...], a to I.kat. 1 i l.kat 3 o pow. Razem 907 m.kw" i jednocześnie

"zobowiązano Akademię [...] w K. oraz Miejski Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej w m. K. do niezwłocznego zaofiarowania w/w na własność odpowiedniej nieruchomości zamiennej w K. nadającej się do natychmiastowego objęcia". Przedmiotowe orzeczenie z dnia 1 lipca 1958 r. stanowiło efekt tzw. komisyjnego dochodzenia dotyczącego ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, które miało miejsce w dniu 25 października 1957 r. na wywłaszczonych nieruchomościach .

W trakcie dochodzenia- jak wynika ze spisanego protokołu- obecni byli współwłaściciele nieruchomości zgłosili wniosek o przyznanie nieruchomości zamiennych nadających się pod budowę domów jednorodzinnych. Najpóźniej zatem od tego momentu można mówić, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Postępowanie to nie zostało zakończone. W aktach sprawy, po wydaniu decyzji z dnia [...] lipca 1958 r. brak jest jakichkolwiek innych decyzji, które stanowiłyby dowód na realizację przez organy administracji kolejnych etapów procedury odszkodowawczej. Najlepszym dowodem na to, że byli właściciele nie otrzymali odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości jest pismo skarżącej z dnia 16 marca 2007 r., w którym domaga się ona realizacji obowiązku odszkodowawczego.

Wobec powyższego uznać należy, że sprawa o odszkodowanie nie została wszczęta pismem skarżącej z dnia 16 marca 2007 r., lecz - jak wskazano - w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Tym samym uznać należy, że stroną tego postępowania byli pierwotnie współwłaściciele wywłaszczonej nieruchomości bądź ich następcy prawni (co wynika z dochodzenia komisyjnego oraz treści orzeczenia z dnia 1 lipca 1958 r.). Skoro tak to organ l instancji na podstawie przedstawionych przez skarżącą odpisów skróconych aktów zgonów współwłaścicieli wywłaszczonych nieruchomości zasadnie uznał, że zaszła okoliczność opisana w art. 97 § 1 pkt 1 kpa, tj. śmierć strony w toku postępowania. W tym zakresie zatem zarzut skarżącej jest nieuzasadniony.

Skarżąca zarzuciła także, iż organy administracji poczyniły wadliwe ustalenia w zakresie przesłanki drugiej, powodującej konieczność zawieszenia postępowaniem tj, niemożności wezwania spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu.

Skarżąca wywodziła, że art. 97 § 1 pkt 1 kpa nie wprowadza wymogu udowodnienia następstwa prawnego w postaci przedłożenia organowi prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, a okoliczność następstwa może być wykazana w każdy inny sposób w szczególności poprzez wskazanie kręgu następców prawnych przez samą skarżącą. Wreszcie, jeśli nawet w istocie fakt następstwa prawnego musi być wykazany postanowieniem o stwierdzenie nabycia spadku to uzyskanie takiego postanowienia spoczywa na organie administracji, co wynika ze spoczywającego na tym organie obowiązku ustalenia w sposób prawidłowy kręgu stron postępowania, a także z obowiązku przewidzianego przepisem art. 99 kpa.

Przesłanka niemożliwości wezwania spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu wymaga analizy łącznie z regulacją art. 30 § 4 kpa, zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.

W sytuacjach w nim określonych, w toku postępowania ulega zmianie podmiot działający jako strona oraz treść jego tytułu do udziału w sprawie. Norma ta ma zatem wyłącznie charakter procesowy i reguluje tylko dalszy tok postępowania (por. uzasadnienie wyr. NSA z dnia 15 września 1992 r., IV SA 594/92, ONSA 1993, nr 3, póz. 64; wyr. NSA z dnia 5 listopada 1997 r., l SA/Lu 1373/96, niepubl.). Obligatoryjność wstąpienia następców prawnych, która wynika z treści art. 30 § 4, z reguły nie skutkuje natychmiastowym udziałem w czynnościach postępowania konkretnych spadkobierców. Wynika to z charakteru następstwa procesowego mortis causa będącego rezultatem następstwa prawnego. To ostatnie bowiem nie ma w pełni charakteru prawnego: "ze względu na możliwość odrzucenia spadku (art. 1012 k.c.) i inne zaszłości po otwarciu spadku, które mogą wyłączyć spadkobiercę od dziedziczenia, ma ono do pewnego stopnia charakter prowizoryczny" (M. Pazdan (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, red. K. Pietrzykowski, s. 696). Do momentu zatem wydania przez sąd deklaratywnego orzeczenia (postanowienia) o stwierdzeniu nabycia spadku zachodzi dla organu administracji publicznej niemożliwość wezwania spadkobierców strony do udziału w postępowaniu. Spadkobiercy zmarłej strony nie są w tym wypadku ustaleni, l taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa cywilnego wyłącznym dowodem stwierdzającym, że dana osoba nabyła prawa

do spadku, czyli że jest spadkobiercą jest postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku (art. 1025 § 2 k.c.). Jednocześnie należy zaznaczyć, odnosząc się do zarzutów skargi, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest postępowaniem wszczynanym przez sąd powszechny na wniosek spadkobiercy lub innej osoby zainteresowanej, tj. takiej której praw dotyczy wynik postępowania spadkowego (art. 506 i 510 § 1 k.p.c.) Organ administracji publicznej jakim jest starosta nie spełnia tych wymogów, a zatem nie ma uprawnień by skutecznie wystąpić do sądu spadku z takim wnioskiem (wyrok WSA w Warszawie z 12 lutego 2007 r. sygn. akt l SA/Wa 1444/2006, Lex nr 316787).

W kontekście powyższego, także nie można uznać aby organ administracji naruszył art. 9 kpa poprzez zaniechanie poinformowania o wadze i konieczności wskazania innych uczestników postępowania. Skarżąca oraz pozostałe zgłaszające się do udziału w postępowaniu osoby były wielokrotnie wzywane do przekazania organowi informacji na temat postępowań spadkowych oraz przedstawienia prawomocnych postanowień o stwierdzenie nabycia spadku, a także informowane o konsekwencjach prawnych związanych z nie przedstawieniem potrzebnych informacji i dowodów (np. pismo Wydziału Skarbu Miasta z dnia 12 maja 2009 r. oraz pismo z dnia 27 maja 2009 r.)

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 § 5 kpa, tj. nieustalenia czy sprawa dotyczy spadku objętego czy też nie objętego, a w tym ostatnim przypadku pominięcia instytucji wymienionych w przedmiotowym przepisie, wskazać należy, że powołany przepis - wbrew twierdzeniom skarżącej - nie miał w przedmiotowej sprawie zastosowania. Przepis ten stanowi, że w sprawach dotyczących spadków nie objętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej.

Powołany art. 30 § 5 kpa ma charakter wyjątkowy, dotyczy on tzw. spadków nie objętych. Prawna regulacja w zakresie spadków nie objętych zawarta jest natomiast w przepisach kodeksu postępowania cywilnego (art. 666-668). Podkreślić tu trzeba, że pojęcie "spadek nie objęty" dotyczy spadków, które otwarły się, a nie zgłaszają się spadkobiercy i wobec tego pozostają one pod opieką sądu, który ustanawia w razie

potrzeby kuratora spadku, a jego zadaniem jest ustalenie kto jest spadkobiercą, zawiadomienie go o otwarciu spadku i sprawowanie zarządu majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu. W pierwszej kolejności do udziału w postępowaniu administracyjnym jest powołana osoba, która sprawuje faktycznie zarząd majątkiem masy spadkowej, a dopiero w braku takiej osoby organ prowadzący postępowanie występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora na podstawie wymienionych przepisów kodeksu postępowania cywilnego (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, str. 252; por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. l SA/WA 1782/07).

W niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia ze spadkiem nie objętym. Wskazują na to twierdzenia samej skarżącej, która zgłaszając swoje roszczenie do organu administracji oraz występując w imieniu innych osób, zgłaszających swe roszczenia do odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, z powołaniem się na następstwo prawne po zmarłych współwłaścicielach wywłaszczonej nieruchomości, potwierdza tym samym stan objęcia spadku. Zresztą, co należy podkreślić, sama skarżąca legitymuje się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, a kwestia udowodnienia następstwa prawnego dotyczy pozostałych zgłaszających się do udziału w postępowaniu osób. Tymczasem spadek uważa się za nie objęty jeżeli żaden ze spadkobierców nie sprawuje nad nim faktycznej pieczy (przez posiadanie, zarząd, użytkowanie, przechowywanie) - por. orzeczenie SN z dnia 16 marca 1952 r., C 1006/52, OSN 1953, nr 3, póz. 75; orzeczenie SN z dnia 5 kwietnia 1956 r., 3 CR 566/56, OSN 1956, nr 4, poz. 115.

Z tych względów należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze, na postawie art. 151 kpa należało orzec jak w sentencji, uznając skargę za pozbawioną uzasadnionych postaw.