Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 328/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14d, art. 14o
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 1, art. 17(1), art. 17(11)
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1116
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - tekst jednolity
article: art. 244, art. 246 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 78 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 188 poz 1848
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - t.j.
article: art. 12 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Roman Wiatrowski Sędziowie NSA Janusz Ruszyński NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2009 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę /-/ W.Zygmont /-/ R.Wiatrowski /-/ J.Ruszyński


UZASADNIENIE

W dniu (...) (data wpływu do Biura Krajowej Interpretacji Podatkowej) Spółdzielnia A z siedzibą w P. (dalej: Spółdzielnia) wniosła o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

W uzasadnieniu podała, iż dokonała rozliczeń zadań inwestycyjnych w 2005 i 2006r., po czym ówczesny zarząd przedłożył je członkom Spółdzielni, wykazując powstałe nadpłaty i niedopłaty wkładów budowlanych dotyczące poszczególnych mieszkań i miejsc postojowych. Z uwagi na sytuację ekonomiczną Spółdzielni jej zarząd zawiera ugody z członkami, na podstawie których umarzane są zarówno należności, jak i zobowiązania członków będące wynikiem dokonanego rozliczenia.

W związku z przedstawionym stanem faktycznym Spółdzielnia zadała poniższe pytania:

1. czy dokonując rozliczenia inwestycji powinna uwzględnić dla celów podatku dochodowego tylko nadwyżkę umorzonych nadpłat nad umorzonymi niedopłatami wkładów wniesionych przez poszczególnych członków czy też odrębnie każdą umorzoną nadpłatę i niedopłatę,

2. czy przychód z umorzenia zobowiązań Spółdzielni powstałych z tytułu rozliczenia wkładów budowlanych dotyczących zasobów mieszkaniowych jest przychodem związanym z gospodarowaniem zasobami mieszkaniowymi, o którym mówi przepis art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy z 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: pdop),

3. czy przychód, o którym mowa w pytaniu poprzednim powinien być ujęty w roku dokonania rozliczenia inwestycji (tzn. w 2005 i 2006) czy w roku, w którym nastąpiło umorzenie zobowiązań Spółdzielni ?

Odnosząc się do pierwszego pytania Spółdzielnia wyraziła następujący pogląd.

Z przepisów ustawy z 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych wynika zobowiązanie członka spółdzielni do pokrywania kosztów zadania inwestycyjnego w części przypadającej na jego lokal przez wniesienie wkładu budowlanego określonego w umowie. Z kolei zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczenie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych. W tym celu Spółdzielnia realizuje zadania inwestycyjne polegające m. in. na budowaniu budynków w celu ustanowienia na rzecz członków spółdzielczych praw do znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych. W zakresie realizacji zadań związanych z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych swoich członków Spółdzielnia nie prowadzi działalności gospodarczej. W związku z tym według ogólnej zasady wyrażonej w art. 12 ust. 1 pdop przychodem dla potrzeb rozliczenia zadania inwestycyjnego są otrzymane pieniądze. Nie obowiązuje w tym przypadku zasada, iż przychodem są kwoty należne choćby nie były otrzymane. Bez znaczenia będzie zatem fakt umorzenia części należności lub zobowiązań wobec Spółdzielni, ponieważ nie powstały one jako wynik działalności gospodarczej. Istotne znaczenie będzie miała kwota faktycznie otrzymanych pieniędzy. Wobec tego jako przychód powinna być uwzględniona kwota faktycznie otrzymanych wkładów a więc kwota wynikająca z salda nadpłat i niedopłat wkładów budowlanych.

Jeśli chodzi o drugie pytanie wnioskodawczyni wskazała, iż umorzenie jej zobowiązań wobec niektórych jej członków z tytułu nadpłaty wkładu budowlanego nie jest de facto (w sensie cywilnym) przychodem Spółdzielni. Wynika to z istoty spółdzielni, która jest dobrowolnym zrzeszeniem liczby osób, a także z zasady, iż majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków. Jeżeli zatem któryś z członków umarza przysługującą mu nadpłatę wniesionego wkładu budowlanego dokonuje tym samym przysporzenia majątkowego na rzecz wszystkich członków spółdzielni, nie wyłączając siebie samego. Z uwagi jednak na fakt podmiotowości, jaką posiada Spółdzielnia, zobowiązana jest ona na gruncie przepisów ustawy podatkowej do rozliczenia uzyskanych przysporzeń majątku, którym włada w imieniu członków. Ponieważ w przypadku umorzenia nadpłaconego wkładu budowlanego mamy do czynienia z przysporzeniem zasobów mieszkaniowych należy uznać, iż, jeśli w wyniku tego przysporzenia powstanie dochód, to będzie on podlegał zwolnieniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 pdop.

W odniesieniu do trzeciego pytania Spółdzielnia podniosła, że realizując zadania inwestycyjne ma obowiązek rozliczenia kosztów budowy w terminie 6 miesięcy od dnia oddania budynku od użytkowania. Wynikiem rozliczenia jest ustalenie wartości zasobu mieszkaniowego objętego zadaniem inwestycyjnym. Ponieważ przychody z tytułu wniesionych wkładów mieszkaniowych budowlanych stanowią przychód w kwocie i dacie wpływu pieniędzy, umorzenie zobowiązań nie ma wpływu na jego wysokość. Zasadą jest, że członkowie wnoszą wkłady na poczet należnych im zasobów mieszkaniowych przed objęciem lokali, a więc przed oddaniem budynku do eksploatacji. Dlatego też, jeśli wpłaty dokonane zostały w roku rozliczenia zadania inwestycyjnego, w tym też okresie stanowiły przychód.

Dyrektor Izby Skarbowej, działając w imieniu Ministra Finansów, w interpretacji z dnia (...) nr (...), uznał stanowisko Spółdzielni A, co do pierwszego pytania, za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu podniósł, iż stosownie do przepisu art. 78 § 1 i 2 ustawy z 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. 2003, Nr 188, poz. 1848, z późn. zm.) zasadniczymi funduszami własnymi tworzonymi w spółdzielniach są:

1. fundusz udziałowy – powstaje z wpłat udziałów członkowskich, odpisów na udziały członkowskie z podziału nadwyżki bilansowej lub innych źródeł określonych w odrębnych przepisach,

2. fundusz zasobowy – powstaje z wpłat członków wpisowego, części nadwyżki bilansowej lub innych źródeł określonych w odrębnych przepisach.

Spółdzielnia może tworzyć również inne fundusze (własne), które przewidziane są w przepisach odrębnych lub w jej statucie, np. fundusz wkładów mieszkaniowych i budowlanych. Natomiast w świetle art. 1711 cytowanej ustawy, w razie wygaśnięcia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, na spółdzielni spoczywa obowiązek zwrotu ww. wkładu – w wysokości określonej w tych przepisach, tj. ustaloną odpowiednio wartość rynkową tego prawa.

Z przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wynika zatem, że istotą wkładów budowlanych jest ich zwrotny charakter, natomiast przychody osiągane przez podatnika muszą mieć charakter przysporzenia majątku o charakterze definitywnym.

Wobec tego środki wniesione na wkład budowlany – jako wpływy o charakterze zwrotnym nie będą stanowiły przychodów Spółdzielni, natomiast będzie nim kwota umorzonych nadpłat, niepodlegająca zwrotowi. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 pkt 3 pdop przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i ust. 4 oraz art. 13 i art. 14, są, w szczególności: wartość, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy oraz umorzonych lub przedawnionych środków na rachunkach bankowych – w bankach.

W piśmie z dnia (...) Spółdzielnia wezwała Dyrektora Izby do usunięcia naruszenia prawa, dokonanego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 pdop.

Uzasadniając Spółdzielnia zwróciła uwagę, iż organ podatkowy nie odpowiedział na zadane we wniosku pytanie, albowiem nie odniósł się do umorzenia niedopłat wkładów.

Ponadto wskazała ponownie, że realizuje zadania inwestycyjne polegające m. in. na budowaniu budynków w celu ustanowienia na rzecz członków spółdzielczych praw do znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych. W zakresie realizacji zadań związanych z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych swoich członków Spółdzielnia nie prowadzi działalności gospodarczej. W związku z tym według ogólnej zasady wyrażonej w art. 12 ust. 1 pdop przychodem dla potrzeb rozliczenia zadania inwestycyjnego są otrzymane pieniądze. Nie obowiązuje w tym przypadku zasada, iż przychodem są kwoty należne choćby nie były otrzymane. Bez znaczenia będzie zatem fakt umorzenia części należności lub zobowiązań wobec Spółdzielni, ponieważ nie powstały one jako wynik działalności gospodarczej. Istotne znaczenie będzie miała kwota faktycznie otrzymanych pieniędzy. Wobec tego jako przychód powinna być uwzględniona kwota faktycznie otrzymanych wkładów, a więc kwota wynikająca z salda nadpłat i niedopłat wkładów budowlanych.

W odpowiedzi na wezwanie Dyrektor Izby stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji z dnia (...).

W uzasadnieniu organ podatkowy powołał dotychczasową argumentację. Dodał, iż wbrew twierdzeniu wnioskodawczyni udzielił odpowiedzi w całości na zadane pytanie, wskazując, że umorzone zobowiązanie Spółdzielni, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 pdop, rodzi obowiązek w podatku dochodowym od osób prawnych z tytułu jego umorzenia a nie otrzymania przychodów, wobec czego umorzona niedopłata nie może mieć wpływu na kwotę przychodu z tytułu umorzonej nadpłaty.

W skardze Spółdzielnia A wniosła o uchylenie wydanej interpretacji, zarzucając naruszenie przepisów:

1. art. 14d ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.), gdyż została wydana po terminie określonym w tym przepisie, a mianowicie po upływie 3 miesięcy od otrzymania wniosku. W związku z tym, na podstawie art. 14o O.p., przyjmuje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska wnioskodawcy w pełnym zakresie,

2. art. 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 pdop, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie organu podatkowego i treść wydanej interpretacji.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji złożyła w dniu 4 września 2008r. Termin na wydanie interpretacji, obliczony zgodnie z przepisem art. 12 § 3 O.p., minął w dniu 4 grudnia 2008r. Natomiast na interpretacji widnieje data 5 grudnia 2008r., a jej doręczenie nastąpiło 9 grudnia 2008r. Tym samym, mając na uwadze treść uchwały NSA z 4 listopada 2008r. I FPS 2/08, organ podatkowy udzielił interpretacji po terminie określonym w przepisie art. 14d O.p. i w związku z przepisem art. 14o O.p. przyjmuje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska wnioskodawcy w pełnym zakresie.

Wskazała również, iż organ podatkowy nie odpowiedział na zadane we wniosku pytanie, albowiem nie odniósł się do umorzenia niedopłat wkładów.

Ponadto zdaniem skarżącej w zakresie realizacji zadań związanych z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych swoich członków Spółdzielnia nie prowadzi działalności gospodarczej. W związku z tym według ogólnej zasady wyrażonej w art. 12 ust. 1 pdop przychodem dla potrzeb rozliczenia zadania inwestycyjnego są otrzymane pieniądze. Nie obowiązuje w tym przypadku zasada, iż przychodem są kwoty należne choćby nie były otrzymane. Bez znaczenia będzie zatem fakt umorzenia części należności lub zobowiązań wobec Spółdzielni, ponieważ nie powstały one jako wynik działalności gospodarczej. Istotne znaczenie będzie miała kwota faktycznie otrzymanych pieniędzy. Wobec tego jako przychód powinna być uwzględniona kwota faktycznie otrzymanych wkładów a więc kwota wynikająca z salda nadpłat i niedopłat wkładów budowlanych. Nie znajduje zatem w sprawie zastosowania przepis art. 12 ust. 1 pkt 13 pdop.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Odnosząc się do zarzutu wydania interpretacji z uchybieniem trzymiesięcznego terminu określonego w art. 14d O.p., stwierdził, iż do terminu tego nie wlicza się terminów i okresów, o których mowa w art. 139 § 4 O.p., a zatem m. in. terminów do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wniosek o wydanie interpretacji wpłynął do organu w dniu 4 października 2008r. W dniu 14 października 2008r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku, które to wezwanie zostało doręczone 16 października 2008r. Dnia 23 października 2008r. (data wpływu) Spółdzielnia uzupełniła braki formalne. Natomiast interpretacja indywidualna została wydana 5 grudnia 2008r. (data doręczenia: 9 grudnia 2008r.).

W związku z powyższym termin do wydania interpretacji uległ przedłużeniu o 9 dni (15 – 23 października 2008r.) i upływał 13 grudnia 2008r. Z uwagi na fakt, że obliczony w ten sposób termin upływał w sobotę zastosowanie znalazł art. 12 § 5 O.p., w myśl którego jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Zatem trzymiesięczny termin na wydanie interpretacji upłynął w dniu 15 grudnia 2008r., co powoduje zachowanie terminu przewidzianego w art. 14d O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., zwanej w dalszej części "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach.

W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.

W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Za bezpodstawny należało uznać zarzut skarżącej dotyczący wydania interpretacji z przekroczeniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 14d ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005, Nr 8, poz. 60, z późn. zm., dalej jako: O.p.).

W myśl powołanego powyżej przepisu interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego wydaje się bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Do tego terminu nie wlicza się terminów i okresów, o których mowa w art. 139 § 4. Z kolei stosownie do art. 12 § 3 O.p. terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy (art. 12 § 5 ustawy).

Podnieść należy, iż w uchwale z dnia 4 listopada 2008r. sygn. akt I FPS 2/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "w stanie prawnym obowiązującym w 2005r., pojęcie ‘niewydanie postanowienia’ użyte w art. 14b § 3 O.p., oznacza brak jego doręczenia w terminie 3 miesięcy, liczonym od dnia otrzymania wniosku, o którym stanowi przepis § 1 powołanego artykułu".

Wprawdzie przytoczona uchwała wydana została w stanie prawnym obowiązującym przed 1 lipca 2007r., jednakże w jej uzasadnieniu NSA podkreślił, iż pod rządem obecnie obowiązującej regulacji prawnej zwrot "wydać interpretację" jest ścisłym odpowiednikiem wyrażenia "udzielić interpretacji". Zmiana brzmienia przepisów Ordynacji podatkowej nie stwarza zatem podstaw do innego rozumienia pojęcia "niewydanie interpretacji indywidualnej w terminie określonym w art. 14d" (art. 14o § 1 znowelizowanej Ordynacji podatkowej).

Z treści art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika, że moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy nie tylko danej sprawy (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ale również spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska zajętego w uchwale, sądy administracyjne powinny to stanowisko respektować. Odstąpienie od zajętego w uchwale stanowiska możliwe jest bowiem jedynie poprzez wystąpienie przez skład nie podzielający zawartego w uchwale stanowiska do odpowiedniego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w cytowanej uchwale.

Jak wynika z akt sprawy wniosek o wydanie interpretacji wpłynął do właściwego organu w dniu 4 września 2008r. (k. 10). W dniu 14 października 2008r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa lub innego dokumentu, z którego wynika prawo do występowania osoby upoważnionej, podpisanej na wniosku (k. 11). Dnia 23 października 2008r. (data wpływu) Spółdzielnia uzupełniła braki formalne (k. 16). Interpretacja doręczona została 9 grudnia 2008r. (k. 19).

Mając na uwadze, że do terminu, o którym mowa w art. 14d O.p. nie wlicza się terminów i okresów, o których mowa w art. 139 § 4 (terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu) oraz, że interpretacja została doręczona skarżącej 9 grudnia 2008r., Sąd stwierdza, iż interpretacja została wydana w terminie, który upływał 15 grudnia 2008r. (poniedziałek).

Bezpodstawny był również zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 3 pdop.

Wskazać należy, iż w myśl art. 1 ustawy z 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. 2003, Nr 119, poz. 1116, z późn. zm., dalej jako u.s.m.) celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Przedmiotem działalności spółdzielni, zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu, może być:

1. budowanie lub nabywanie budynków w celu ustanowienia na rzecz członków spółdzielczych lokatorskich praw do znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych,

2. budowanie lub nabywanie budynków w celu ustanowienia na rzecz członków odrębnej własności znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych lub lokali o innym przeznaczeniu, a także ułamkowego udziału we współwłasności w garażach wielostanowiskowych,

3. budowanie lub nabywanie domów jednorodzinnych w celu przeniesienia na rzecz członków własności tych domów,

4. udzielanie pomocy członkom w budowie przez nich budynków mieszkalnych lub domów jednorodzinnych,

5. budowanie lub nabywanie budynków w celu wynajmowania lub sprzedaży znajdujących się w tych budynkach mieszkalnych lub lokali o innym przeznaczeniu.

Ponadto spółdzielnia może prowadzić również inną działalność gospodarczą na zasadach określonych w odrębnych przepisach i w statucie, jeżeli działalność ta związana jest bezpośrednio z realizacją celu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 (ust. 6).

Stosownie do nieobowiązującego już przepisu art. 171 u.s.m. (uchylony przez art. 1 pkt 16 lit. a ustawy z 14 czerwca 2007r. zmieniającej u.s.m.) przez umowę o ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu spółdzielnia zobowiązuje się oddać członkowi lokal do używania, a członek zobowiązuje się wnieść wkład budowlany oraz uiszczać opłaty określone w ustawie i w statucie spółdzielni. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu należy do ograniczonych praw rzeczowych, co wynika expr. verb. z przepisu art. 244 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.). Mając na uwadze istotę, jak i charakter własnościowego prawa do lokalu w spółdzielni mieszkaniowej należy uznać, iż istnieje możliwość zrzeczenia się tego prawa i to z tym skutkiem, że ono wygasa. Potwierdzenie tego znajdujemy zresztą również przepisie art. 246 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa.

Wygaśnięcie spółdzielczego prawa do lokalu spółdzielnia powoduje po stronie spółdzielni powstanie obowiązku uiszczenia uprawnionemu wartości rynkowej tego prawa (art. 1711 u.s.m.). Wypłata na rzecz osoby, która zrzekła się prawa do lokalu, w ocenie Sądu nie stanowi ekwiwalentu, gdyż jest to de facto zwrot wniesionego przez członka wkładu budowlanego i innych świadczeń, które członek obowiązany był uiszczać na rzecz spółdzielni.

Podatek dochodowy od osób prawnych jest podatkiem bezpośrednim, który ciąży na podatnikach uzyskujących przychód w postaci przysporzenia majątkowego powodującego przyrost ich aktywów lub zmniejszenie ich zobowiązań. Co do zasady o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby prawnej decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa tej osoby (por. wyrok NSA z 27 listopada 2003r., sygn. III SA 3382/02). Z przytoczonego przepisu ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wynika, że istotą wkładów budowlanych jest ich zwrotny charakter. Tym samym, z uwagi na brak cechy definitywności, wkłady budowlane nie będą stanowiły przychodów Spółdzielni. Wprawdzie według art. 12 ust. 4 pkt 4 pdop z przychodów wyłączone zostały przychody otrzymane na utworzenie lub powiększenie jedynie funduszu udziałowego a nie innych funduszy, np. funduszu wkładów budowlanych czy mieszkaniowych (zgodnie z art. 78 § 1 pkt 1 ustawy z 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze – Dz. U. 2003, Nr 188, poz. 1848, z późn. zm. - fundusz udziałowy powstaje z wpłat udziałów członkowskich, odpisów na udziały członkowskie z podziału nadwyżki bilansowej lub innych źródeł określonych w odrębnych przepisach), nie zmienia to jednak faktu, iż z uwagi na wspomniany charakter wkładu budowlanego nie może on być zaliczony do przychodu skarżącej.

Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z przepisem art. 12 ust. 1 pkt 3 pdop przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i ust. 4 oraz art. 13 i art. 14, jest w szczególności wartość, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy, oraz środków na rachunkach bankowych – w bankach.

Umorzenie zobowiązania może mieć miejsce przez potrącenie, odnowienie oraz zwolnienie z długi pod tytułem darmym lub odpłatnie (art. 498 – 508 k.c.). Przychodem w rozumieniu art. 12 pdop jest jednak jedynie umorzenie poprzez zwolnienie z długu pod tytułem darmym, które ma miejsce na podstawie umowy (ugody) zawartej między wierzycielem a dłużnikiem. Dla skuteczności zwolnienia z długu k.c. wymaga przyjęcia przez dłużnika odpowiedniego oświadczenia wierzyciela (por. J. Marciniuk, Podatek dochodowy od osób prawnych. Rok 2007, Warszawa 2007, s. 279).

Z przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji stanu faktycznego wynika, iż skarżąca dokonała rozliczenia inwestycji, wykazując nadpłaty i niedopłaty wkładów budowlanych dotyczących poszczególnych mieszkań i miejsc postojowych. Z uwagi na sytuację ekonomiczną skarżąca zawiera ugody z członkami spółdzielni, na podstawie których umarzane są zarówno należności, jak i zobowiązania członków będące wynikiem rozliczenia.

W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny, Dyrektor Izby Skarbowej w sposób prawidłowy uznał, że wartość umorzonych nadpłat, niepodlegające zwrotowi, jako umorzone zobowiązania, stanowi przychód zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 pdop.

Nie można przy tym zgodzić się z argumentem skarżącej, że organ podatkowy nie udzielił odpowiedzi na zadane pytanie, które dotyczyło nie tylko umorzonych nadpłat, ale również i umorzonych niedopłat wkładów.

Z treści zaskarżonej interpretacji wynika bowiem, że umorzona niedopłata nie może mieć wpływu na kwotę przychodu z tytułu umorzonej nadpłaty.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ W. Zygmont /-/ R. Wiatrowski /-/ J. Ruszyński