Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 905/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 156 ust 3 i 4
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 415
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
article: art 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Bożena Popowska Protokolant Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1366/08 w sprawie ze skargi A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1366/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Burmistrza Wołomina z dnia [...] marca 2008 r. ustalająca A.O. opłatę w wysokości 22.652 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, wynikającego ze zmiany planu zagospodarowania przestrzennego.

Decyzje te zostały wydane w wyniku uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 561/06, decyzji tego Kolegium z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Wołomina z dnia [...] listopada 2005 r. o ustaleniu opłaty A.O. z tego samego tytułu i w tej samej wysokości.

W wyroku z dnia 12 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził:

– w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1997 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.);

– uchwała Nr XXII/239/2000 Rady Miejskiej w Wołominie z dnia 21 grudnia 2000 r. w sprawie zatwierdzenia zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Wołomin (Dz.Urz. Woj. Maz. z 2001 r. Nr 32, poz. 290), którą dokonano zmiany planu zagospodarowania przestrzennego i ustalono stawkę procentową opłaty tytułu wzrostu wartości nieruchomości na 30%, obowiązywała na dzień wydania orzeczenia w sprawie, jej legalność może być kwestionowana wyłącznie w odrębnym trybie;

– koszty podziału nieruchomości nie stanowią nakładu na nieruchomość podlegającego odliczeniu, w myśl art. 36 ust. 5 ww. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym;

– nie ma naruszenia art. 36 ust. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem postępowanie zostało wszczęte w 2003 roku, a więc przed upływem 5 lat od dnia 17 marca 2001 r., gdy zmiana planu stała się obowiązująca, naruszenie art. 36 ust. 9 ustawy także nie uniemożliwia ustalenia opłaty;

– w sprawie nieuwzględniono natomiast wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), a operaty stanowiące podstawę ustalenia wysokości opłaty zostały sporządzone na podstawie przepisów uchylonych tym rozporządzeniem; miało to wpływ na wynik sprawy bowiem przepisy aktu obecnie obowiązującego nakazują oszacowanie wartości na dzień wejścia w życie planu zagospodarowania obowiązujące na dzień jego uchwalenia,

– organy pominęły również art. 156 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Oddalając skargę A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest związany oceną prawną zawartą w ww. omówionym wyroku tegoż Sądu z dnia 12 stycznia 2002 r., toteż ocenie podlegały mankamenty w materiale dowodowym, wskazane w tym wyroku. Z akt wynika, że w postępowaniu zostały one wyeliminowane przez organy, bowiem rzeczoznawca potwierdził, iż ustalona w operacie wartość nieruchomości na dzień uchwalenia planu i na dzień jego wejścia w życie jest tożsama, o czym świadczy klauzula z dnia 16 stycznia 2008 r. – stwierdził Sąd, dodając, że potwierdzenia aktualności operatów dokonano na podstawie art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd wskazał, że kwestie dochodzenia roszczeń z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, odliczenia kosztów poniesionych przez skarżącego, legalności uchwał Rady Miasta Wołomina zostały już przesądzone. Za niezasadne uznał też Sąd zarzuty skargi dotyczące uzasadnienia decyzji, stwierdzając, że choć są zwięzłe to jednak zrozumiałe, a także podziału działki, wyłączenia sprawy działki nr 40/10 do odrębnego postępowania i "zamrożenia" obowiązywania ustawy o zagospodarowaniu z 1994 r.

Reprezentowany przez adwokata z urzędu, A.O. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając:

– naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 36 ust. 3 do ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.). dalej "u.z.p.";

– naruszenie przepisów postępowania, a przede wszystkim art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez zbytnią lakoniczność uzasadnienia wyroku, co ogranicza możliwość przeprowadzenia rzetelnej kontroli instancyjnej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono:

1. Ustawodawca w art. 36 ust. 5 u.z.p. nie mówi jedynie o nakładach "na nieruchomość", ale o (wszelkich) nakładach, które miały wpływ na wzrost wartości tej nieruchomości.

2. Skoro zgodnie z art. 36 ust. 6 u.z.p. strona ma wnieść swoje roszczenie w terminie 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące

czyli

– żądanie strony musi w tym terminie być oświadczone organowi, tj. dotrzeć do niego;

natomiast

– zgodnie z art. 36 ust. 7 u.z.p. przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio do opłat, o których mowa w ust. 3;

to tym samym

– również żądanie organu o zapłatę opłaty adiacenckiej powinno dotrzeć do strony w terminie 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące.

Z powyższego zatem wynika, że jeżeli zgodnie z art. 36 ust. 6 u.z.p. przewidziany w tym przepisie termin pięcioletni jest terminem, w którym strona musi doręczyć organowi wniosek zawierający sformułowane przez nią żądanie zapłaty odszkodowania (roszczenie), a przepis ten stosuje się odpowiednio do opłaty adiacenckiej, to również w tym samym terminie organ powinien doręczyć stronie swoje żądanie zapłaty tej opłaty, czyli stosowną decyzję. Tymczasem w sprawie niniejszej mamy do czynienia z sytuacją, gdy samo żądanie organu zostało sformułowane [...] marca 2008 r., czyli po upływie 7 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące (17 marca 2001 r.), a doręczone stronie musiało ono być jeszcze później.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Podkreślić należy, iż sprawa opłat związanych ze wzrostem wartości nieruchomości ustalonych A.O. była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd ten, wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 561/06, uchylił wprawdzie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skutkiem czego sprawa wróciła ponownie do rozpoznania przez organy, jednak w wyroku tym, który stał się prawomocny wobec jego niezaskarżenia, zostały przesądzone określone kwestie. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W prowadzonym postępowaniu zatem zarówno organy jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie były związane ww. rozstrzygnięciem i wobec tego sprawę mogły rozpoznać tylko w zakresie takim, jaki wynika z tego orzeczenia.

W wyroku z dnia 12 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się tylko jednego mankamentu, stwierdził bowiem, że organy pominęły w sprawie zmianę przepisów wykonawczych do ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, dotyczących wyceny nieruchomości. Miało to, zdaniem Sądu, wpływ na wynik, gdyż przepisy uprzednio obowiązujące nakazywały wycenę na dzień uchwalenia planu zagospodarowania, a obecnie obowiązujące na dzień jego wejścia w życie, jak też nie uwzględniły art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uznał natomiast, że w sprawie postępowanie zostało wszczęte w terminie i nie nastąpiło przedawnienie, że na nieruchomości nie zostały poczynione nakłady, które podlegałyby odliczeniu. W ponownym postępowaniu organy zobligowane były do przeprowadzenia postępowania w zakresie dotyczącym wyceny wartości nieruchomości z zastosowaniem art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rozpoznając zaś skargę na decyzje wydane ponownie w sprawie na skutek wyroku z dnia 12 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny swoją ocenę dostosował do zasad wynikających z art. 153 p.p.s.a.

Związanie oceną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu Sądu, o czy stanowi art. 153 p.p.s.a., miało taki skutek w sprawie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był obowiązany uwzględnić poglądy i wytyczne zawarte w wyroku z dnia 12 stycznia 2007 r., zatem mógł badać sprawę jedynie w takim aspekcie, jaki z tego wyroku wynikał.

Skoro zostały przesądzone kwestie przedawnienia i nakładów w sensie takim, że w tym zakresie organy działały prawidłowo to związanie oceną oznaczało, że nie podlegały już one ponownej kontroli. Na skutek skargi mogła ona być przeprowadzona tylko w zakresie dotyczącym wyceny wartości nieruchomości, ale poza zaliczeniem nakładów. Sprawa nakładów została przesądzona, a rzecz dotyczyła w istocie aktualności operatów, w świetle art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W skardze kasacyjnej postawiono zarzuty naruszenia przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w aspekcie przedawnienia i nakładów na nieruchomość. Takie zarzuty są chybione wobec tego, że kwestie te zostały przesądzone w wyroku z dnia 12 stycznia 2007 r. Natomiast jeśli idzie o zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. to zarzut ten jest nieusprawiedliwiony, bowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyraźnie wynika co legło u podstaw rozstrzygnięcia. Nie jest ono ani ogólnikowe, ani lakoniczne, a wprost przeciwnie w pełni odpowiada temu przepisowi.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.