Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1961/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 1-2, art. 8 ust. 2, art. 19 ust. 4-6, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. D., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z [...] marca 2019 r. którą:

1) uchylił w całości własną decyzję nr [...] z [...] lipca 2018 r. o przyznaniu D. D. świadczenia wychowawczego na M. O. w okresie od [...] czerwca 2018 r. do

[...] września 2018 r.;

2) odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na M. O. w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] czerwca 2018 r. D. D. (dalej jako skarżąca) wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. O.. We wniosku wskazała, że w skład rodziny wchodzą: ona, S. O. - konkubent, z którym wychowuje ona co najmniej jedno wspólne dziecko oraz dwójka dzieci: M. O. i M. O..

Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent [...] decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] , przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. O. w kwocie [...] zł na okres od dnia [...] czerwca 2018 r. do dnia [...] czerwca 2018 r. oraz w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] lipca 2018 r. do [...] września 2018 r.

Następnie w dniu [...] września 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka i w tym wniosku nie wpisała ojca dzieci S. O. do składu rodziny.

W związku z powyższym Prezydent [...] przystąpił do wyjaśnienia sytuacji rodzinnej skarżącej.

W dniu [...] października 2018 r. skarżąca złożyła przed pracownikiem organu oświadczenie - pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 233 § 1 k.k.) - w którym stwierdziła, że od [...] czerwca 2018 r. sama sprawuje opiekę faktyczną nad swoimi dziećmi M. O. i M. O. , które cały czas zamieszkują z nią. Natomiast ojciec dzieci – S. O. nie sprawuje opieki nad dziećmi i nie zamieszkuje wspólnie z nimi. Podniosła, że na oboje dzieci posiada zabezpieczenie alimentacyjne i zobowiązuje się dostarczyć zabezpieczenie alimentów na córkę M. do [...] października 2018 r. Oświadczyła też, że wypełniając wnioski o świadczenie wychowawcze w dniu [...] czerwca 2018 r. oraz [...] sierpnia 2018 r. wpisała ojca dzieci S. O. do składu rodziny, bo uznała, że powinna go wpisać z racji tego, iż jest ojcem dzieci. Dodała, że niniejszym oświadczeniem wyjaśnia, iż sama wychowuje dzieci od [...] czerwca 2018 r.

W związku z treścią powyższego oświadczenia - a co za tym idzie wyjścia na jaw nowych okoliczności nieznanych organowi w dniu wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego - Prezydent [...] postanowieniem z [...] października 2018 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...].

Następnie Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] listopada 2018 r. w pkt 1) uchylił w całości ww. decyzję własną z [...] lipca 2018 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na M. O. w okresie od [...] czerwca 2018 r do [...] września 2018 r.; w pkt 2) odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na M. O. w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] lutego 2019 r. uchyliło ww. decyzję z [...] listopada 2018 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent [...] decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] :

1) uchylił decyzję własną z [...] lipca 2018 r, nr [...] , o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. O. w okresie od [...] czerwca 2018 r do [...] września 2018 r. ;

2) odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. O. w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r.

W uzasadnieniu stwierdził, że w związku z tym, iż skarżąca wpisała ojca dzieci S. O. do składu rodziny - to na tej podstawie przyznano jej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko M. O. na okres od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r.

Następnie przytoczył treść art. 2 pkt 13 i 16 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 213 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Wskazał, że w dniu [...] października 2018 r. skarżąca, składając oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 233 § 1 k.k.) oświadczyła, że "(...) wypełniając wnioski o świadczenie wychowawcze w dniu [...] czerwca 2018 oraz [...] sierpnia 2018 r. wpisała ojca dzieci S. O. do składu rodziny, bo uznała, że powinna go wpisać z racji tego, że jest ojcem dzieci. Niniejszym oświadczyła, iż sama wychowuje dzieci od [...] czerwca 2018 (...)".

Organ podkreślił, że w odrębnym postępowaniu z wniosku złożonego w dniu

[...] września 2018 r. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka (czyli już po wydaniu obydwu decyzji o świadczenie wychowawcze na dziecko M. O.; decyzja o świadczenie wychowawcze z dnia 2018-07-[...] na okres 2017/2018 została odebrana przez skarżącą w dniu [...] lipca 2018 r., a decyzja przyznająca świadczenie wychowawcze z dnia [...] września 2018 r. na okres 2018/2019 odebrana została przez skarżącą w dniu [...] września 2018 r.), skarżąca nie wpisała ojca dzieci S. O. do składu rodziny. Wpisanie ojca dziecka wiązałoby się z przedłożeniem dokumentacji i wyjaśnień dotyczących sytuacji dochodowej, rodzinnej i materialnej S. O.. Zatem organ był zobowiązany wyjaśnić sytuację rodzinną i dochodową skarżącej.

Zauważył też, iż w obrocie prawnym od dnia [...] marca 2017 r. jest ugoda sądowa między skarżącą, a ojcem dzieci S. O. odnośnie alimentów na dziecko M. O., tj. pierwsze dziecko - o czym skarżąca nie poinformowała urzędu. Dokument ten został dostarczony dopiero razem z wnioskiem o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka. Przedstawienie powyższej ugody przy składaniu wniosków o świadczenie wychowawcze wymagałoby bowiem ustalenia sytuacji rodzinnej skarżącej.

Dodał, że w dniu [...] listopada 2018 r. skarżąca złożyła pismo w którym opisała swoją sytuację podkreślając między innymi, że "(...) w związku ze zniknięciem ojca dzieci z jej życia miała prawo poczuć się jako matka samotnie wychowująca dzieci" (...).

Następnie organ wskazał, że skarżąca [...] października 2018 r. przedłożyła jedynie postanowienie sądu z [...] września 2018 r. o zabezpieczeniu powództwa na czas trwania postępowania w sprawie alimentów na dziecko – M. O.. Postanowienie to nie stanowi jednak tytułu wykonawczego. Zostało ono opatrzone w klauzulę wykonalności w dniu [...] grudnia 2018 r., zaś doręczone do organowi przez stronę dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r.

W dalszej części uzasadnienia Prezydent [...] podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem SKO w [...] zawartym w decyzji nr [...] wskazującym, że (...) "organ I instancji uznał w wyniku wznowienia postępowania, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dzieci i jednocześnie nie przedłożyła do akt rzeczonego tytułu wykonawczego w przedmiocie zasądzenia alimentów na dziecko, to winien o tenże tytuł wykonawczy wystąpić zgodnie z art.19 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (...)".

Wskazał, że powołany przepis wyraźnie wskazuje, iż jego zastosowanie może nastąpić tylko i wyłącznie na etapie prowadzonego postępowania, lecz przed wydaniem decyzji. Ustawodawca jednoznacznie wskazał, że w sytuacji kiedy wnioskodawca nie uzupełni wezwania w terminie 3 miesięcy organ jest zobowiązany wniosek strony pozostawić bez rozpatrzenia.

Tymczasem zgromadzone w sprawie dokumenty jednoznacznie wskazują, że organ wydał już decyzję rozstrzygającą przedmiotowy wniosek, opierając się na wskazanym we wniosku składzie rodziny oraz fakcie, że strona zapoznała się z warunkami niezbędnymi do przyznania świadczenia wychowawczego. Skarżąca postanowienie z [...] września 2018 r. o zabezpieczeniu powództwa w sprawie zasądzenia alimentów na dziecko – M. O. po raz pierwszy dostarczyła organowi w dni [...] października 2018 r., zaś tytuł wykonawczy dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r. - a więc już po zakończeniu okresu świadczeniowego 2017/2018, który zgodnie z przepisami ustawy kończy się z dniem [...] września 2018 r.

Nie mogło być zatem mowy o zastosowaniu powyższego artykułu, tj. art. 19 ust. 4 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Na uwagę zasługuje też fakt, że organ powziął informację w dniu [...] października 2018 r. o tym, iż od początku przyznanego prawa do świadczenia wychowawczego, tj. od dnia [...] czerwca 2018 skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Zatem strona - wnioskując w dniu [...] czerwca 2018 r. o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018 - wprowadziła organ w błąd.

Mając na względzie powyższe Prezydent nie zgodził się ze stwierdzeniem SKO, że (...) "dowody zebrane przez organ I instancji przestały być aktualne ze względu na zmianę stanu faktycznego (...)".

Jeszcze raz podkreślił, że informację o zmianie sytuacji rodzinnej organ powziął dopiero w dniu [...] października 2018 r. Na skutek tego wznowiono postępowanie w dniu [...] października 2018 r., zaś dokumentacja niezbędna do realizacji świadczenia została dostarczona organowi przy odrębnym wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019, dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r.

Zdaniem organu I instancji, szczegółowo zebrano materiał dowodowy i wyjaśniono zakres sprawy mającej istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Poza tym organ nie może wezwać strony postępowania do dostarczenia dokumentów, tj. tytułu wykonawczego pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, w sytuacji kiedy w obrocie prawnym jest wydana decyzja przyznająca prawo do świadczenia wychowawczego i zostały na tej podstawie wypłacone w całości świadczenia.

Na uwagę zasługuje również treść protokołu z [...] listopada 2018 r., w sprawie sygn. akt [...] , w którym skarżąca i S. O. zawarli ugodę, że pozwany S. O. zobowiązuje się do łożenia alimentów w kwocie po [...] zł miesięcznie od dnia [...] czerwca 2018 r.

Jak wskazano wyżej wniosek o świadczenie wychowawcze został złożony w dniu [...] czerwca 2018 r. na dziecko urodzone [...] czerwca 2018 r. - a więc strona uprawnienie do świadczenia wychowawczego nabyła wyłącznie w sytuacji wpisania ojca dziecka do składu rodziny. Ww. postanowienie dotyczące alimentów zostało opatrzone w klauzulę wykonalności dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r., a przedłożone w organie w dniu [...] grudnia 2018 r. - tym samym skarżąca nie nabyłaby prawa do świadczenia wychowawczego nie wpisując S. O. do składu rodziny.

Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że w sytuacji niewpisania ojca dzieci S. O. do składu rodziny - organ na etapie rozpoznawania wniosku byłby zobligowany do zastosowania art. 19 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i wezwania strony do przedstawienia tytułu wykonawczego w terminie 3 miesięcy. Biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku, a także termin dołączenia tytułu wykonawczego - strona nie nabyłaby prawa do świadczenia wychowawczego.

Na zakończenie Prezydent [...] zauważył, że zgodnie z art. 6 k.p.a. decyzje przez niego wydane nie są decyzjami uznaniowymi - co oznacza, iż zobowiązany jest on stosować przepisy obowiązującego prawa.

Kwestionując powyższą decyzję organu I instancji z [...] marca 2019 r.,

nr [...] , skarżąca złożyła odwołanie.

W efekcie rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania świadczenia określa ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz przywołał treść art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 1-2, art. 8 ust. 2, art 19 ust. 4 tej ustawy.

Podał, że z zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy, do składu rodziny zalicza się następujące osoby: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162).

Następnie wskazał, że z przepisu art. 19 ust. 4 ustawy wynika, że w przypadku, gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie przyjmie wniosek i wyznaczy termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego w tymże terminie świadczenie przysługuje od miesiąca złożenia wniosku.

Wobec powyższego słuszność ma organ I instancji, że przedmiotowy przepis ma zastosowanie, ale w sytuacji kiedy decyzja nie została jeszcze wydana i wtedy można zastosować rygor pozostawienia wniosku bez rozpoznania W przedmiotowej sprawie tego rygoru zastosować nie można, tym samym nie można też zastosować art. 19 ust. 4, lecz należy bazować na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy.

W ocenie Kolegium, organ I instancji zastosował dyspozycję przepisu art. 8 ust. 2 ustawy wskazując, że świadczenie wychowawcze nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeżeli nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Ponadto wydał decyzję w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy - słusznie zauważając, że postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia zostało przedłożone do akt [...] października 2018 roku, zaś tytuł wykonawczy w dniu [...] grudnia 2018 roku

Kolegium podniosło też, że w poprzedniej decyzji omyłkowo wskazało tytuł wykonawczy jakim była ugoda sądową podpisana przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...], sygn. akt [...] , którą uregulowano kwestię alimentacji na dziecko M. O..

Na zakończenie wskazało - w ślad za argumentacją organu I instancji - że skarżąca wniosek o świadczenie wychowawcze złożyła w dniu [...] czerwca 2018 r.

Z kolei w oświadczeniu z [...] października 2018 r. wskazała, że sama wychowuje dzieci od dnia [...] czerwca 2018 r. Zatem już w dacie składania wniosku wiedziała, że wychowuje dzieci sama, a do składu rodziny nie powinna wpisywać S. O., skoro jej partner z nią nie mieszkał.

Tym samym słuszność ma organ I instancji w swoich twierdzeniach o wprowadzeniu organu w błąd przez skarżącą. Powyższe skarżąca przyznała dopiero w dniu [...] października 2018 r. Postanowienie z [...] września 2018 r. w przedmiocie zabezpieczenia powództwa w sprawie zasądzenia alimentów na dziecko – M. O. po raz pierwszy strona dostarczyła w dniu [...] października 2018 r., zaś tytuł wykonawczy w dniu [...] grudnia 2018 r. - zatem już po zakończeniu okresu świadczeniowego 2017/2018.

Z uwagi na powyższe przedmiotowe świadczenie nie należało się skarżącej.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2019 r., nr [...] , skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła D. D., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 156 § 1 pkt k.p.a. poprzez wydanie aktu bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w przedmiotowej sprawie organ postąpił w następujący sposób:

a) nie zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności,

b) nie zostały one przez organ uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia,

c) nie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy,

d) organ dokonał wybiórczej oceny, bez podania uzasadnienia pominięcia dowodów, wniosków i faktów podniesionych przez stronę skarżącą

- co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji;

2. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na:

a) pominięciu twierdzeń strony skarżącej, w kwestii faktycznego składu rodziny,

b) nie uwzględnienia dostarczonego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wraz z odwołaniem, oświadczenia S. O. z dnia [...] stycznia 2019 r., partnera życiowego skarżącej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie zarzutów skargi.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w całości, a w razie gdyby Sąd nie uwzględnił wniosku o stwierdzenie nieważności, z ostrożności procesowej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016 r. poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r., którą uchylił on własną decyzję z [...] lipca 2018 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na M. O. w okresie od [...] czerwca 2018 r do [...] września 2018 r. oraz odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na nią w tym okresie.

Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 213 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy przez rodzinę rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

W myśl art. 4 ust. 1-3 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3).

Zaś art. 5 ust. 1 i 2 ustawy stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko

w rodzinie. W przypadku urodzenia dziecka albo ukończenia przez dziecko 18. roku życia kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: 1) drugie z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone; 4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.

W myśl art. 19 ust. 4-6 ustawy w przypadku, gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego.

W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia (ust. 4).

W przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko nie dostarczy, w terminie o którym mowa w ust. 4, tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, potwierdzającego ustalenie na rzecz dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego, ponieważ sąd wydał postanowienie w przedmiocie odmowy udzielenia zabezpieczenia w sprawie o alimenty, bieg terminu, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu do dnia dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5 (ust 5.).

W przypadku, o którym mowa w ust. 5, świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia - w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego; 2) od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia - w przypadku dostarczenia dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5 (ust. 6).

Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustala się na okres od dnia [...] października do dnia [...] września roku następnego.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo odmówił skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko M. O. w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r.

Wskazać należy, że kontrolowana decyzja organu odwoławczego została wydana po wznowieniu postępowania administracyjnego.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte wadliwością. Instytucja ta stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Przedmiotem postępowania wznowieniowego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli wpierw potwierdzi się, że w postępowaniu zwyczajnym wystąpiła chociażby jedna z wad kwalifikowanych, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a czy art. 145b kpa. Postępowanie to nie jest zatem kolejnym postępowaniem odwoławczym zmierzającym do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Ma jedynie na celu weryfikację kwestionowanej decyzji w oparciu o konkretne podstawy wznowienia postępowania.

W rozpoznawanej sprawie podstawę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta [...] z [...] lipca 2018 r. stanowił art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Organ wskazał, że przyczyną wznowienia postępowania był fakt, iż we wniosku z [...] czerwca 2018 r. - na podstawie którego decyzją z [...] lipca 2018 r. przyznano skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko M. O. - skarżąca wskazała, że w skład jej rodziny wchodzą 4 osoby: skarżąca, S. O. - jej konkubent i dwójka dzieci M. O. i M. O..

Natomiast w dniu [...] października 2018 r. skarżąca złożyła oświadczenie (pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia) z którego wynika, że od czerwca 2018 r. sama wychowuje dzieci M. O. i M. O., a ojciec dzieci S. O. nie sprawuje opieki nad nimi.

Jednocześnie skarżąca do momentu wznowienia postępowania nie dostarczyła tytułu wykonawczego, tj. dokumentu pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd opatrzonego w klauzulę natychmiastowej wykonalności, ustalającego alimenty na dziecko M. O.

Ponadto - jak wynika z decyzji organu I instancji - w złożonym w dniu [...] września 2018 r. wniosku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, skarżąca nie wpisała w skład rodziny ojca dzieci S. O.

Z powyższego wynika, że skarżąca złożyła całkowicie rozbieżne oświadczenia co do składu swojej rodziny. W ocenie Sądu, może to ewentualnie wynikać z faktu skomplikowanej i złożonej sytuacji osobistej, rodzinnej i życiowej skarżącej, którą opisuje w piśmie z [...] listopada 2019 r. Nie można zatem na tym etapie postępowania - wbrew twierdzeniom organów - w sposób kategoryczny zarzucić skarżącej chęć wprowadzenia organów w błąd, gdyż taki wniosek jest na razie przedwczesny.

W związku z tym - wobec powyższych rozbieżnych oświadczeń skarżącej dotyczących składu jej rodziny (w tym oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej) - Prezydent [...] , rozpoznając ponownie sprawę, w pierwszej kolejności winien jednoznacznie ustalić, ile osób wchodziło w skład rodziny skarżącej na dzień złożenia wniosku z [...] czerwca 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz czy i kiedy sytuacja rodzinna skarżącej uległa zmianie - o czym miała ona obowiązek powiadomić o tym organ zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ustawy (pkt. 4 pouczenia decyzji z [...] lipca 2018 r.)

W tym celu powinien podjąć wszelkie działania zgodnie z art. 75 k.p.a. (na przykład przeprowadzić dowód z przesłuchania S. O. - konkubenta skarżącej lub przeprowadzić dowód z pism skarżącej znajdujących się w sprawie sygn. akt [...] ), ustalić rzeczywisty skład rodziny skarżącej i - w zależności od dokonanych ustaleń - wydać stosowną decyzję. Przy czym - jeżeli organ uzna, że mogło dojść do naruszenia prawa - to może poczynić stosowne kroki prawne.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę całkowicie zgadza się z poglądem organów obu instancji, że przepis art. 19 ust. 4 ustawy ma zastosowanie w sytuacji, gdy decyzja nie została jeszcze wydana i wtedy można zastosować rygor pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zastrzeżenie to dotyczy jednak zwykłego postępowania administracyjnego.

Jednakże nie wzięły one pod uwagę faktu, że w tej sprawie postępowanie prowadzone było w trybie wznowienia postępowania.

W toku wznowionego postępowania organ prowadzi postępowanie wyjaśniające na zasadach określonych w k.p.a. oraz stosuje przepisy postępowania i stosowne przepisy prawa materialnego.

W rezultacie wznowienia postępowania organ uznał skarżącą za osobę samotnie wychowującą dzieci. Stwierdził również, że nie dołączyła ona do wniosku tytułu wykonawczego w przedmiocie zasądzenia alimentów na córkę.

W takiej sytuacji organ powinien był wyznaczyć skarżącej termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego - zgodnie z art. 19 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy. Nie zrealizowanie tego obowiązku spowodowało, że organ niezasadnie pozbawił skarżącą tego uprawnienia. Tym samym uniemożliwił jej dostarczenie tytułu wykonawczego w wyznaczonym terminie, co pozwoliłoby przyznać jej świadczenie od miesiąca złożenia wniosku.

Przy tym nie ma znaczenia, że postanowienie z [...] września 2018 r. o zabezpieczeniu powództwa w sprawie zasądzenia alimentów na dziecko M. O. zostało złożone organowi w dniu [...] października 2018 r., a tytuł wykonawczy w dniu [...] grudnia 2018 r. - a więc po zakończeniu okresu świadczeniowego 2017/2018 zakończonego z dniem [...] września 2018 r.

W sytuacji, gdy organ nie zastosował, choć powinien był zastosować art. 19 ust. 4 ustawy - strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowego działania organu.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że rozstrzygając niniejszą sprawę organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - albowiem nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy niezbędnych do wydania prawidłowej decyzji.

Ponownie prowadząc postępowanie Prezydent [...] uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu, podejmie właściwe działania w celu jednoznacznego ustalenia statusu rodziny skarżącej i stosownie do poczynionych ustaleń rozważy, czy jest możliwość przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko – M. O. od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r. Następnie uzasadni podjęte rozstrzygnięcie - zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.