Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2040/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia- Rybak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Powiatu W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1669/13 w sprawie ze skargi M. K., A. K. i M. K. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od M. K., A. K. i M. K. solidarnie na rzecz Powiatu W. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1669/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K., A. K. i M. K. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki - uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r. stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat W. prawa własności nieruchomości zajętej pod ul. A., leżącej w ciągu drogi powiatowej nr [...] (obecnie nr [...]) relacji W., położonej w obrębie [...] – W., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0056ha. Następnie, postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda [...] sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w sentencji ww. decyzji w zakresie oznaczenia działki wskazując, iż zamiast "działka nr [...]" powinno być "działka nr [...]".

W zażaleniu na powyższe postanowienie M. K. i M. K. zarzucili organowi błędne zastosowanie art. 113 § 1 K.p.a.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Minister podniósł, że w sentencji decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda [...] wskazał, iż sprawa dotyczy nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0056 ha zamiast działki nr [...] o pow. 0,0056 ha. W ocenie organu odwoławczego, powyższe traktować należało jako oczywistą omyłkę pisarską, co potwierdzają uzasadnienie decyzji z dnia [...] czerwca 2012r. oraz akta sprawy. Minister podniósł, że działka nr [...] o pow. 0,0056 ha powstała po podziale działki nr [...] o pow. 0,2844 ha, na co wskazuje mapa z projektem podziału nieruchomości przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 2011r. pod nr [...]. Ponadto, w uzasadnieniu powyższej decyzji jednoznacznie wskazano, że postępowanie dotyczy działki nr [...], a wszystkie pisma kierowane do stron, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania i protokół z rozprawy administracyjnej, wskazywały na działkę nr [...] o pow. 0,0056ha, powstałą po podziale działki nr [...]. Minister uznał, że powyższa omyłka nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, a jej oczywistość potwierdza uzasadnienie zapadłego rozstrzygnięcia i akta sprawy.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. K., A. K. i M. K., zarzucając naruszenie:

– art. 19 K.p.a. w zw. z § 52 ust. 2 załącznika do zarządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012r. - Regulamin Organizacyjny [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. i wydanie decyzji przez organ I instancji niewłaściwy miejscowo,

– art. 113 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, że niewłaściwe oznaczenie działki będącej przedmiotem pozwolenia na budowę stanowi oczywistą omyłkę pisarską i może być rektyfikowana w trybie tego przepisu, a nie rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością postanowienia,

– art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 K.p.a. przez brak odniesienia się organu II instancji do podniesionych w zażaleniu zarzutów,

– art. 12 § 2 w zw. z art. 35 § 3 i 36 § 1 K.p.a. przez nieuzasadnioną zwłokę organu II instancji w rozpatrywaniu zażalenia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że zaskarżone postanowienie wydane zostało w imieniu Wojewody [...] przez Delegaturę Placówkę Zamiejscową [...] Urzędu Wojewódzkiego w O., która to jednostka organizacyjna nie jest właściwa miejscowo dla powiatu w., a w aktach sprawy brak zarządzenia o przekazaniu tej sprawy do rozpoznania przez Delegaturę w O. Wskazano też, że w trybie sprostowania nie można rektyfikować błędu merytorycznego, a takim jest błędne oznaczenie w rozstrzygnięciu jego przedmiotu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.). Sąd uznał, że błędne oznaczenie działki będącej przedmiotem uwłaszczenia nie może być zmienione na prawidłowo oznaczonie w trybie art. 113 § 1 K.p.a., jako sprostowanie oczywistej omyłki. Sprostowanie takie prowadzi bowiem do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, a sprostowanie nie może być kolejnym sposobem zmiany rozstrzygnięcia w sprawie, w zastępstwie ponownego przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji. Sąd nie zgodził się z twierdzeniem organu II instancji, że zaistniała omyłka nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, skoro w jej wyniku Powiat W. nabył własność zupełnie innej nieruchomości niż tej po sprostowaniu decyzji. WSA wskazał, że oznaczenie działki numerem stanowi istotny element rozstrzygnięcia, gdyż konkretyzuje przedmiot prawa własności. Sprostowanie decyzji w ten sposób jest równoznaczne ze zmianą decyzji, tj. zmianą rozstrzygnięcia co do nieruchomości, której właścicielem został z mocy samego prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. Powiat W. W przypadku wad istotnych decyzji tryb jej weryfikacji nie może być zastąpiony przez tryb usuwania wad nieistotnych (błędów, omyłek). W konkluzji Sąd podzielił zarzut skargi, iż wadliwość decyzji polegająca na niewłaściwym oznaczeniu działki będącej przedmiotem rozstrzygnięcia na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.,) nie jest oczywistą omyłką w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a., a zatem nie podlega sprostowaniu w trybie tego przepisu. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisów o właściwości miejscowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Powiat W. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 P.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie błędnej wykładni art. 113 § 1 K.p.a., poprzez nietrafne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] nie mógł dokonać sprostowania z urzędu w formie postanowienia, jako oczywistej omyłki jednego z zapisów w swojej decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. dotyczącej błędnego oznaczenia działek;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 P.p.s.a. poprzez niezbyt wnikliwe przeanalizowanie akt sprawy, z których expressis verbis wynika, że sprawa będąca przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewodę [...], przez cały długotrwały okres postępowania administracyjnego, dotyczyła wyłącznie działki oznaczonej jako działka o nr [...], a nie jakiejkolwiek innej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie albowiem podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 113 § 1 K.p.a., jest uzasadniony.

Prawidłowa wykładnia art. 113 § 1 K.p.a. prowadzi do wniosku, że przez oczywistą omyłkę należy rozumieć błąd polegający na tym, że w decyzji (postanowieniu) przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy też omyłkę pisarską zostało wyrażone coś, co w sposób oczywisty i widoczny jest sprzeczne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ (por. A. Wróbel, w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009 r., str. 584). Przez oczywiste omyłki należy rozumieć błędy, które jednoznacznie wynikają z zestawienia zebranego w sprawie materiału z treścią decyzji. Niedopuszczalne jest natomiast sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Innymi słowy, sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. nie mogą podlegać omyłki istotne, nieoczywiste dla stron postępowania, wpływające w znaczny sposób na ich sytuację prawną. W orzecznictwie sądowym wskazuje się na szereg przykładów niedopuszczalnego poszerzania pojęcia oczywistej omyłki w wydawanych decyzjach, w tym również w zakresie wskazania w decyzji numeru działki, określającego w istocie, której nieruchomości sprawa dotyczy. Należy jednak mieć na uwadze, że charakter stwierdzonej w decyzji omyłki lub błędu musi być przeanalizowany w odniesieniu do każdej indywidualnej sprawy administracyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest oczywistym, że wada aktu administracyjnego nie może dotyczyć materialnej jego treści i musi charakteryzować się oczywistością. Wynika z tego, że sprostowanie aktu nie może w żadnym razie prowadzić do jego merytorycznej zmiany. Zatem nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozumiejąc omawiany przepis, błędnie jednak uznał, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i w ustalonych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, przepis ten nie może znaleźć zastosowania. Sformułowanych w judykaturze poglądów opowiadających się przeciw możliwości sprostowania omyłek polegających na błędnym oznaczeniu numeru działki nie można odnosić do każdego przypadku sprostowania niejako mechanicznie, a więc bez uwzględniania takich konkretnych okoliczności analizowanego przypadku, które wymagają indywidualnego rozważenia. Nie ulega przecież wątpliwości, że to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ów ulega zmianie, choćby w relatywnie niewielkim stopniu. Pojęcie "oczywistej omyłki", ma wszak charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 732/07; wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1400/14; wyrok NSA z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2011/13).

Niezależnie od powyższego, podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pozostaje możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Taka sytuacja, wbrew odmiennej ocenie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, w niniejszej sprawie zachodzi.

Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że przeprowadzone w tej sprawie postępowanie dotyczyło działki nr [...] a nie działki nr [...]. Potwierdza to zarówno uzasadnienie decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. jak i szereg dokumentów, w tym w szczególności: wniosek Zarządu Powiatu w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. o wszczęcie postępowania w sprawie uregulowania własności Powiatu W. do nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], zawiadomienie o wszczęciu ww. postępowania, liczna korespondencja między stronami a organem, a także dokumentacja geodezyjna i protokół rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2012 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie mamy więc do czynienia z ewidentną omyłką pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a., która mogła podlegać sprostowaniu w trybie tego przepisu. Wskazać przy tym należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd, że wskazanie w decyzji administracyjnej konkretnej działki gruntu stanowi merytoryczny element tej decyzji. Czym innym jest jednak błąd we wskazaniu konkretnej działki (np. innej aniżeli objęta wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa własności), czym innym natomiast oczywista omyłka pisarska polegająca na błędnym wpisaniu w decyzji numeru działki w sytuacji, kiedy całokształt zgromadzonego w sprawie materiału świadczy o tym, że chodzi o tę samą, konkretną działkę.

W tych warunkach, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną Powiatu W., jako zawierającą usprawiedliwione podstawy kasacyjne. Z opisanych wyżej względów skarga M. K., A. K. i M. K., rozpoznana po uchyleniu zaskarżonego wyroku, okazała się bezzasadna, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.