Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 222/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 25, art. 51 ust. 1.
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga J. K. wniesiona na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...], Nr [...]r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie z dnia [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 14 maja 2005 r. J. K. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie o przyznanie na 2005 r. płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, dalej ONW. W dniu 13 lutego 2006 r. wnioskodawca złożył zmianę do w/w wniosku, po czym ostatecznie cofnął go, zgłaszając do płatności ONW działki położone w województwie dolnośląskim o powierzchni 103,78 ha.

Decyzją z dnia 20 lipca 2007 r., Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie odmówił przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 r. Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu, w wyniku rozpatrzenia odwołania J. K., decyzją z dnia 27 września 2007 r. utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 15 października 2008 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Op 184/08, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego J. K. zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę na to, że w sprawie będącej przedmiotem postępowania organy oparły się na ustaleniach kontroli dokonywanych w ramach dwóch działań, a mianowicie dotyczących wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oraz płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wykorzystanie ustaleń poczynionych w drodze kontroli płatności rolnośrodowiskowych w postępowaniu dotyczącym płatności obszarowych nie narusza przepisu art. 75 K.p.a. Jednak w związku z tym, że wyrokiem WSA w Opolu z dnia 28 grudnia 2007r. zapadłym w sprawie ze skargi J. K. o sygn. akt II SA/Op 476/06, Sąd zakwestionował prawidłowość protokołu kontroli, a decyzja w zakresie płatności rolnośrodowiskowych został uchylona, to przyjęcie przez organ wprost ustaleń z kontroli w zakresie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, bez próby weryfikacji zawartych tam ustaleń pod kątem płatności ONW prowadzić mogło do błędnych wniosków w niniejszej sprawie i tym samym do zastosowania wobec wnioskodawcy nieuzasadnionych sankcji.

Po ponownym rozpoznaniu odwołania J. K. od decyzji z dnia 20 lipca 2007 r., Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu decyzją z dnia 6 stycznia 2009 r., Nr [...], uchylił w całości decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie powtórnie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...], Nr [...], odmówił przyznania skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ przedstawił przebieg postępowania administracyjnego oraz wyniki kontroli na miejscu części gospodarstwa obejmującego działki zlokalizowane na terenie województwa dolnośląskiego w dniach 17-18 maja 2006 r. i wskazał, iż przy ustalaniu stanu faktycznego nie uwzględnił danych zebranych w trakcie kontroli przeprowadzonej w ramach postępowania na użytek płatności rolnośrodowiskowej, a jedynie ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach 17-18 maja 2006r., dokonane w zakresie płatności ONW. W dalszej części przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Wskazując na powyższe stwierdził, że skarżący do płatności ONW zadeklarował powierzchnię 103,78 ha, a jako kwalifikującą się do przyznania płatności przyjęto jedynie działki o łącznej powierzchni 77,54 ha, co oznaczało, że zawyżenie powierzchni pomiędzy zadeklarowaną, a rzeczywistą wyniosło 33,84%. To spowodowało odmowę przyznania płatności ONW na podstawie art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004) w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. L 160 z 26.06.1999).

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się J. K.. We wniesionym w terminie odwołaniu zwrócił uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zapadły w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06, który utrzymany został w mocy wyrokiem NSA w sprawie o sygn. akt II GSK 603/08. Stwierdził, że Sądowi nie chodziło o kontrolę na działkach położonych w obrębie Rzeszówek, gdyż kontrola ta przeprowadzona była przed datą wydania przez Sąd wyroku i wyniki tej kontroli znane był Sądowi w trakcie postępowania. Nadto w ocenie odwołującego Sąd uchylając decyzję w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nakazał poczynić ponowne ustalenia w drodze kontroli na miejscu, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzucił także, że decyzja o odmowie przyznania płatności ONW nie zawiera wskazania przyczyn wykluczenia z dopłat pominiętych powierzchni działek oraz, że nie przeprowadzono analizy czy rosnące na nich drzewa i krzewy uniemożliwiają produkcję rolniczą. Podtrzymał również zarzut, że ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach 17-18 maja 2006 r. nie obejmują pewnych obszarów, które kwalifikują się do płatności ONW, o czym wiedzę powziął dopiero w trakcie postępowania przed sądem administracyjnym.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...]r., Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie z dnia [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok. W uzasadnieniu organ streścił przebieg postępowania administracyjnego, zacytował przepisy określające warunki i tryb przyznawania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz przepisy dotyczące zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli. Mając na uwadze ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji uznał, że są one prawidłowe i zgodne z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 184/08. Zgodził się organ odwoławczy ze stanowiskiem organu I instancji, że ze względu na porę przeprowadzenia kontroli na miejscu, zalegający śnieg oraz brak punktów odniesienia przy wykonywaniu zdjęć w terenie nie uwzględniono protokołu z kontroli przeprowadzonej w ramach obsługi innego wniosku odwołującego, a to wniosku w zakresie dopłat rolnośrodowiskowych. W tym zakresie organ argumentował, że w/w dowód w znikomym stopniu mógłby się przyczynić do wyjaśnienia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, gdyż kontrola rolnośrodowiskowa ma na celu weryfikację uprawnień do płatności, których warunki przyznawania są, co do zasady odmienne od zasad przyznania płatności ONW. Dodatkowo organ zauważył, że brak było w niniejszym postępowaniu możliwości weryfikacji momentu naniesienia poprawek i skreśleń w protokole. Przypomniał, iż gospodarstwo rolne wnioskodawcy było także kontrolowane w ramach przyznania płatności ONW na rok 2005 i kontrola ta przeprowadzona została w dniach 17 -18 maja 2006 r. W tym zakresie zauważył, że w/w kontrola została wykonana po okresie zimowym, co dla łąk i pastwisk ma zasadnicze znaczenie, a materiał dowodowy zawarty w protokole należy uznać za wiarygodny, gdyż producent rolny aprobował wyniki tej kontroli, a nawet a piśmie z dnia 22 kwietnia 2007 r. wyraził wolę, aby w sprawie dopłat za 2005 r. oprzeć się na wynikach tejże kontroli. Uzasadniał dalej organ, że w tej sytuacji trudno odnieść się do zarzutów skarżącego, które kieruje przeciwko ustaleniom zawartym w protokole dopiero w postępowaniu odwoławczym tj. w piśmie z dnia 03 kwietnia 2009 r. Nie można również uwzględnić wniosku o ponowną kontrolę, która ma zweryfikować stan z maja 2006 r., ze względu na zmiany jakie nastąpiły na spornych gruntach. Niemożliwym jest także uwzględnienie sugestii przeprowadzenia ponownej kontroli zawartej w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06, gdyż sprawa ta dotyczyła płatności rolnośrodowiskowych, a nie płatności ONW.

Podkreślał nadto organ, że dokonując ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego uwzględnił pismo Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 18 maja 2009 r. z którego wynika, że tereny wyłączone z pomiaru to obszary lasu, zadrzewień i zakrzaczeń, obejmujące znaczne powierzchnie w granicach działek rolnych oraz powstrzymujące wzrost roślinności niezbędnej do wypasu. Jednocześnie wskazał, że podzielił zarzut skarżącego, dotyczący wykluczenia z płatności działki oznaczonej G, pow. 1,64 ha tzw. karczowisko, gdyż w przypadku płatności ONW decydujące znaczenie ma prowadzenie działalności rolniczej w roku, którego wniosek dotyczy. Wprawdzie ustalono, że na tej działce miało miejsce karczowanie drzew i krzewów, lecz na obecnym etapie postępowania nie sposób wykluczyć, że w 2005 r. na tej działce prowadzono działalność rolniczą.

Odnosząc się natomiast do zarzutu braku analizy, czy sporny obszar uniemożliwia taką produkcję rolną jak na działkach bez drzew i krzewów organ nie uwzględnił stanowiska skarżącego. Kontrolerzy ARiMR uznali, bowiem sporny teren za las, zadrzewienia i zakrzewienia, które obejmują znaczną powierzchnię w granicach działek rolnych i powstrzymują wzrost roślinności niezbędnej do wypasu. Oceniając ponadto dowód z protokołu sporządzonego przez kontrolerów, organ odwoławczy po raz kolejny zwrócił uwagę, że skarżący przez cały czas znał jego treść, wiedział, że części działek została zakwalifikowana negatywnie, a pomimo tego nie wnosił zastrzeżeń. Argumentując wagę tego dowodu dla postępowania przywołano wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II GSK 492/07, gdzie Sąd zwrócił uwagę, że m.in. w zakresie płatności obszarowych dowód z protokołu z czynności kontrolnych z tego względu, że został sporządzony przez podmioty wykwalifikowane oraz odpowiednio wyposażone, może być wyłącznym dowodem na okoliczność areału gruntów, których wniosek dotyczy. Tym bardziej w sytuacji, gdy wnioskodawca innych dowodów na tą okoliczność nie oferuje, a protokół ten nie budzi zastrzeżeń.

Organ w zaskarżonej decyzji przedstawił również zestawienie poszczególnych działek oraz ujawnione na nich błędy poprzez podanie kodów i reasumując stwierdził, że odmowa przyznania płatności ONW ma podstawę w art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004. Podstawą odmowy była procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności tj. 103,78 ha, a powierzchnią zakwalifikowaną do jej przyznania tj. 79,18 ha, co daje różnicę w wysokości 31,07%.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wywiódł J. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy wskutek niezastosowania lub błędnego zastosowania przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r., Nr 6, poz.40 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. Nr 65, poz. 600 ze zm.), rozporządzenia Rady ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zakwestionował ustalenia poczynione przez organy. Przyznał, że wprawdzie podpisał protokół kontroli przeprowadzonej w dniach 17-18 maja 2006 r. oraz że piśmie z dnia 22 kwietnia 2007 r. proponował oparcie się na ustaleniach zawartych w tym protokole kontroli, lecz takie jego zachowanie spowodowane było tym, że nie miał on warunków do sprawdzenia tego, co podpisuje, dysponował małą ilością czasu, tempo pomiarów było zbyt szybkie, a nadto kontrolerzy sugerowali, że podpisanie protokołu to zwykła formalność. To wszystko spowodowało, że nie miał wówczas możliwości weryfikacji podanych w jego treści danych liczbowych dotyczących powierzchni działek rolnych. Nie godził się także ze stwierdzeniem, że analiza możliwości wypasu owiec na obszarach wykluczonych z dopłat została przeprowadzona na miejscu oraz z twierdzeniami zawartymi w decyzji Nr [...], że potwierdzeniem tego, że w części działki rolnej oznaczonej "G" doszło do wykarczowania części gruntu jest ortofotomapa zaimplementowana do Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli i jej porównanie ze zdjęciem lotniczym wykonanym w trakcie kontroli na miejscu w maju 2006 r. W tym zakresie skarżący dowodził, że żadne ze zdjęć nie obrazuje stanu gruntów z roku 2005. Wyraził jednocześnie przekonanie, że prawidłowo użytkował kwestionowane przez organy działki, a pozostawienie na nich pojedynczych drzew i krzewów nie uniemożliwia wypasu owiec.

Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę.

W wyniku wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r. (sygn. akt. II GSK 320/10) uchylił w punkcie 1 zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 listopada 2009 r. i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. W punkcie 2 wyroku zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz J. K. kwotę 297 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a., gdyż w składzie Sądu rozpoznającego sprawę w I instancji brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, co skutkuje zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nieważnością postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem oceny jest decyzja Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...], Nr [...]r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie z dnia [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok.

Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa.

Na wstępie zauważyć należy, że treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie determinowała okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie zapadł już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 października 2008 r. (sygn. akt I SA/Op 184/08). Ocena prawna wyrażona w sprawie w w/w orzeczeniu wiąże Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Art. 153 P.p.s.a. stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, ma treść identyczną z treścią przypisaną przez tenże organ, a także do wyjaśnienia, że do stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania nie ma zastosowania dany przepis, lecz przepis inny, którego organ administracji nie uwzględnił. Nadto sformułowanie, iż "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy. W orzecznictwie sądowym pogląd ten należy uznać za utrwalony (por. wyrok SN, sygn. akt III RN 130/97; OSNP 1999/1/2 z glosą aprobującą B. Adamiak OSP 1999/5/101), podobnie wyrok NSA w Warszawie z dnia 06.09.2001, sygn. akt III SA 3377/00; LEX nr 54000). Co więcej nawet w wypadku sporu, co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w trybie przewidzianym. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 07.12.1999r., sygn. akt I SA 1089/99 - LEX nr 48019).

Stosownie, zatem do art. 153 P.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 15 października 2008 r. związane były zarówno organy administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie. Obowiązani byli, zatem oni zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ponowne, zatem rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt SA/Wr 1890/07; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 lutego 2002 r., sygn. akt I SA/Bk 470/08 i wyrok NSA 19 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 591/08).

Konsekwencją powyższego jest to, iż Sąd w niniejszym składzie rozpatrując ponownie tą samą sprawę jest związany oceną prawną oraz wskazaniami zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania przypomnieć należy, że w uzasadnieniu do wyroku Sąd zwrócił uwagę na to, że organy nie naruszyły przepisu art. 75 K.p.a. wykorzystując w niniejszej sprawie ustalenia poczynione w drodze kontroli wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Akcentował jednak Sąd, że przyjęcie przez organ wprost ustaleń z kontroli w zakresie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, bez próby weryfikacji zawartych tam ustaleń pod kątem płatności ONW prowadzić mogło do błędnych wniosków w niniejszej sprawie i tym samym do zastosowania wobec wnioskodawcy nieuzasadnionych sankcji, zwłaszcza jeśli uwzględni się fakt, że wyniki tych kontroli przeprowadzonych w ramach dwóch programów pomocowych ujawniły duże rozbieżności w zakresie deklarowanej powierzchni działek i braku utrzymania ich w należytej kulturze rolnej. Z wywodów Sądu orzekającego poprzednio w niniejszej sprawie wynika, że zasadniczą i jedyną przyczyną uchylenia decyzji odmawiających skarżącemu przyznania płatności ONW na 2005r., było oparcie decyzji na ustaleniach faktycznych dokonanych w postępowaniu dotyczącym innego programu pomocowego i brak próby weryfikacji tak uzyskanych danych pod kątem przesłanek warunkujących przyznanie płatności ONW. Innych warunków i zaleceń Sąd nie sformułował.

Organy administracji przy powtórnym rozpoznawaniu sprawy zastosowały się do wytycznych zawartych w w/w wyroku Sądu.

W tym miejscu zauważyć należy, że zarzuty skarżącego zawarte w skardze i uzasadnieniu do niej, pomimo wskazania, jakie przepisy prawa materialnego, w ocenie skarżącego zostały naruszone, sprowadzają się w istocie do kwestionowania prawidłowości wyników kontroli i treści protokołu kontroli z dnia 17-18 maja 2005 r. Z powyższego wynika zatem, że skarżący upatruje wadliwości decyzji w uchybieniach proceduralnych popełnionych przez organy w toku prowadzonego przez nie postępowania.

Organy administracji dokonując przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustaleń faktycznych oparły się na danych zawartych w protokole z kontroli przeprowadzonej w dniach 17-18 maja 2006r. Przypomnieć należy, że skarżący uczestniczył w czynnościach kontrolnych, czego nie neguje, jak również otrzymał protokołu sporządzony w następstwie przeprowadzonych czynności kontrolnych. Nie sposób nie dostrzec także, że nie zgłaszał on żadnych uwag czy zastrzeżeń do treści tego protokołu, a wręcz w piśmie z dnia 22 kwietnia 2007 r. wnosił o oparcie decyzji na danych ustalonych w protokole kontroli przeprowadzonej na rzecz płatności ONW. Powyższe oznacza, że skarżący posiadał świadomość i wiedzę, co do ustaleń i wyników przeprowadzonej kontroli. Nadto miał on możliwość i dostatecznie dużą ilość czasu na zapoznanie się z pisemnymi wynikami kontroli, a także analizę powierzchni działek. Negowanie zatem przez skarżącego wyników kontroli dopiero, wówczas gdy rozstrzygnięcie w przedmiocie płatności ONW, oparte na danych wynikających z ustaleń protokołu z 17-18 maja 2006 r., okazało się dla niego niekorzystne, w sytuacji, gdy prawie po 3 latach nie istnieje już możliwość przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu, ze względu na upływ czasu i spowodowane tym zmiany np. co do wykorzystywanego rolniczo areału, a także wobec tego, że skarżący na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawia żadnych dowodów, które ustalenia zawarte w protokole mogłyby podważyć, nie może oznaczać, że to na organie administracji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń skarżącego. Wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek organów prowadzących postępowanie administracyjne wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony tego postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Pod pojęciem materiał dowodowy rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił, czy też nie. W rozpoznawanej sprawie organy dokonały ustalenia stanu faktycznego, opierając go na zebranych w sprawie dowodach, wyjaśniły z jakich przyczyn dały im wiarę i uznały je za dowody mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Brak aktywności strony w sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej, może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla niej nie oznacza, że organ przy ustaleniu, że doszło do dokładnego wyjaśnienia sprawy będzie poszukiwał bliżej nie określonych dowodów, na które strona nie wskazała (por. wyrok NSA z dnia 26 października1984r., sygn. akt II SA 1205/84, ONSA z 1984 r, z. 2, poz. 98). Z treści przepisów nakładających na organy w/w obowiązki nie daje się bowiem wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia i co więcej nie neguje wyników przeprowadzonej kontroli, a wręcz wnosi o rozstrzygniecie sprawy na podstawie zawartych w jej następstwie wyników. W takim przypadku nie można założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji, spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1171/95).

W związku z powyższym, zauważyć należy, że skarżący po raz pierwszy wyartykułował zarzuty co do treści protokołu dopiero w piśmie z dnia 3 kwietnia 2009 r. tj. w odwołaniu od ponownej decyzji organu I instancji orzekającej w kwestii płatności ONW. Dotyczyły one nieuzasadnionego pominięcia przez kontrolujących pewnych obszarów oraz braku przeprowadzenia analizy, czy rosnące na wykazanych działkach drzewa i krzewy wykluczały prowadzenie na nich prawidłowej działalności (produkcji) rolniczej, co rzutowało na odmowę przyznania pomocy. Zarzuty te ponowione zostały de facto w treści skargi.

Zdaniem Sądu, wobec tego, że skarżący brał osobiście udział w kwestionowanych czynnościach kontrolnych oraz, że doręczono mu treść protokołu kontroli to posiadał on tym samym możliwość wnikliwego i niczym nie ograniczonego analizowania jego treści, a tym samym i dostrzeżenia, iż dane wynikające ze sporządzonego protokołu odbiegają od wielkości, które podał we wniosku o przyznanie płatności ONW. Co więcej na podstawie protokołu skarżący znał także przyczynę wyłączenia części obszarów, jako niespełniających warunków do skorzystania z płatności ONW (ujawnienie na znacznej powierzchni niektórych działek zadrzewień i zakrzewień, które wykluczały – w ocenie kontrolujących – prowadzenie prawidłowej działalności rolniczej – wypasu). Pomimo tego typu ustaleń, skarżący ich nie kwestionował, a co więcej domagał się podjęcia rozstrzygnięć właśnie o te dane. Takie zachowanie skarżącego spowodowało, że organy pozostały w przekonaniu, co do prawidłowości i rzetelności ustaleń wynikających z przedmiotowej kontroli na miejscu. Brak bowiem zastrzeżeń i uwag do protokołu poprzez podniesienie ich w trakcie kontroli bądź bezpośrednio po niej, powoduje, że nie mogą zostać one skutecznie zweryfikowane, czy to poprzez powtórzenie czynności, ich sprawdzenie, czy chociażby poprzez odniesienie się kontrolujących do twierdzeń i uwag kontrolowanego producenta rolnego, a organ dokonując oceny stwierdzeń zawartych w protokole, przy braku uchybień formalnych (niezrozumiałe skreślenia, adnotacje, wpisanie danych innego producenta, itp.) nie ma możliwości zanegowania ustaleń kontroli na miejscu, która jest przeprowadzana na podstawie przepisów art. 69 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004. Zasady przeprowadzania kontroli zostały określone w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE.L.04.141.18). Według Zasad ogólnych zawartych w art. 23 ust. 1 rozporządzenia kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Z kolei art. 24 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż kontrole administracyjne opisane w art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, między innymi dzięki kontrolom krzyżowym. Kontrole te dotyczą odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do dopłat i zadeklarowanych działek i pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznawania tej samej pomocy w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz nienależnej kumulacji pomocy w ramach programów pomocy wiążących się z zadeklarowaniem powierzchni. Po wskazaniu nieprawidłowości wykrytych podczas kontroli krzyżowych uruchamia się odpowiednią procedurę administracyjną, a w razie konieczności także przeprowadza się kontrolę na miejscu (ust. 2 rozporządzenia). Regulacja dotycząca wykonywania kontroli na miejscu zawarta została w art. 25 rozporządzenia, według którego kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. Każda kontrola na miejscu, zgodnie z art. 28 w/w rozporządzenia stanowi przedmiot sprawozdania. Z przeprowadzonej kontroli zostało sporządzone sprawozdanie (protokół). Analiza akt administracyjnych nie uprawnia jednocześnie do stwierdzenia, że organy naruszyły zasady przeprowadzania kontroli oraz postępowania dowodowego. W prowadzonym postępowaniu zrezygnowały bowiem z czynienia ustaleń faktycznych w oparciu o dane wynikające z dowodów uzyskanych w toku czynności dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, argumentując to odmiennymi warunkami ich przyznania od płatności ONW.

Zasadnie uznały organy i uznanie to nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów, iż ustalenia dokonane w wyniku kontroli ze stycznia 2006 r. prowadzonej na rzecz płatności rolnośrodowiskowych i znajdujące odzwierciedlenie w protokole tej kontroli były wadliwe m.in. z powodu prowadzenia pomiarów zimą przy zalegającym śniegu, czy braku ustalenia punktów odniesienia przy wykonywaniu zdjęć w terenie. Takie stanowisko organów spowodowało, że odpadała tym samym ustalona przyczyna powstania różnic w deklarowanych powierzchniach działek rolnych, które wnioskujący producent rolny zgłosił do uzyskania przedmiotowych płatności. Organy w uzasadnieniu decyzji wskazały, w jaki sposób zostały wyliczone procentowe różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do dopłat, a powierzchnią uprawnioną w rzeczywistości do dopłat. Organ odwoławczy dokonując ponownej analizy przeprowadzonego postępowania, przedstawił w tym zakresie szczegółowy, matematyczny sposób wyliczenia wysokości różnic, a uzasadnienie decyzji zostało sporządzone w ten sposób, aby strona miała możliwość sprawdzenia poprawności wyliczenia tych różnic procentowych.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 492/07, zaprezentował stanowisko, że w postępowaniu o przyznanie płatności do gruntów rolnych, w tym płatności ONW, istotny dla sprawy fakt wykazania areału gruntów wykazany może być protokołem z czynności kontrolnych, o wadze którego świadczy i to, że kontrolę przeprowadzają bezstronne podmioty, które dysponują odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Zatem przy braku inicjatywy dowodowej kontrolowanego producenta rolnego, jeżeli protokół z kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, organowi nie można postawić skutecznego zarzutu, że oparcie postępowania dowodowego na przeprowadzeniu dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W wyroku zaś z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK259/07, (opubl. Orzecznictwo NSA i WSA z 2009 r., Nr 5 poz. 96), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wręcz, że weryfikacja danych dotyczących powierzchni działek, zadeklarowanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności, nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz na podstawie kontroli na miejscu, obejmującej w szczególności ustalenie rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę identyfikuje się z prezentowanymi tam poglądami. W niniejszej sprawie skarżący nie negował danych przyjętych za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przez prawie 3 lata, a przedstawione po tym okresie zarzuty nie poparł żadnymi dowodami przeciwnymi. Nadto z uwagi na tak znaczny upływ czasu nie sposób skutecznie przeprowadzić ponowną kontrolę działek na miejscu, bowiem jej ewentualne przeprowadzenie mogłoby pozwolić na ustalenie powierzchni wykorzystywanej do celów produkcji rolnej i posiadanych przez skarżącego działek w roku 2009, a nie w maju 2005 r. Zatem dowód z ponownej kontroli, jako nieprzydatny do ustalenia powierzchni działek, do których przysługiwałyby płatności w 2005 r., zasadnie przez organy został pominięty.

Przy powyższych ustaleniach stanu faktycznego organy w sposób właściwy zastosowały przepisy prawa materialnego zawarte w art. 51 w/w rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, który stanowi, że jeśli różnica pomiędzy obszarem zatwierdzonym, a zadeklarowanym przekracza 20 % dla danej grupy upraw żadna pomoc nie zostanie przyznana. Ustalona różnica procentowa wynosiła bowiem, po uwzględnieniu części areału działki "G", 31,07 %.

Mając powyższe na uwadze uznać należało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który po myśli art. 145 § 1 wymagałby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego i stąd też na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.