Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 599/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1)
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. (dalej PPWIS) po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. w dniu [...].12.2020 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u Pani M. G. - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz.1367) wydanym na podstawie art. 237§1 pkt. 3-6 §11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320).

Od powyższej decyzji odwołała się Pani M. G., która wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem strony decyzja wydana była na podstawie orzeczenia i jest niezgodna ze stanem faktycznym i przepisami prawa. Ponadto odwołująca uważała, że konsultowana była przez trzech lekarzy foniatrów, leczących niezależnie od siebie na wysokiej klasy sprzęcie, a jednostki orzecznicze nie wzięły pod uwagę tych diagnoz.

P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w obiegu prawnym istnieje prawomocna decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. nr [...] z dnia [...].05.2019 r. o nie stwierdzeniu choroby zawodowej u Pani M. G. przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat.

Z uwagi na kolejne zgłoszenie w dniu [...].03.2020 r. podejrzenia choroby zawodowej zostało wszczęte kolejne postępowanie w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 2351 K.p. do stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej konieczne jest ustalenie łącznie następujących przesłanek:

– po pierwsze - rozpoznanie u badanej jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, przy czym w rozporządzeniu określono czas w jakim może to nastąpić, w tym przypadku są to 2 lata od ustania pracy zawodowej;

– po drugie - wykonywanie pracy w "narażeniu zawodowym", a więc z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy;

– po trzecie - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w wykazie chorób zawodowych, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym".

W tym przypadku nie został spełniony pierwszy i trzeci wymóg, tj. uprawniona jednostka nie rozpoznała choroby zawodowej, a tym samym nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić choroby zawodowej.

Warunkiem rozpoznania choroby zawodowej w tym przypadku - przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, jest stwierdzenie zmian organicznych w obrębie krtani takich jak guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością głośni i trwałą dysfonią. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowy (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367) to lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów oraz z faktu, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w uprawnionej jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Zatem bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby, tym samym oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego.

W powyższej sprawie właściwe jednostki orzecznicze I i II stopnia stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u M. G.. Z orzeczeń wynika bezspornie, że u odwołującej nie stwierdzono zmian w narządzie głosu odpowiadających schorzeniom wymienionym w pozycji 15 załącznika do rozporządzenia. Wskazano, że strona była badana w dwóch uprawnionych jednostkach, tj. Poradni Chorób Zawodowych P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. i Instytucie Medycyny Pracy w Ł.. Uprawnione placówki medyczne nie rozpoznały u badanej choroby narządu głosu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych.

Z orzeczeń tych wynika, że przeprowadzone badania specjalistyczne nie wykazały w narządzie głosu zmian patologicznych odpowiadających skutkom przeciążenia w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością głośni i trwałą dysfonią. Orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych I stopnia jak i II stopnia wydane zostały przez lekarzy spełniających wymagania kwalifikacyjne i są ze sobą spójne. Ponadto lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno - orzeczniczymi. Badania laryngologiczno - foniatryczne wraz z badaniami wideostroboskopowymi nie wykazały w narządzie głosu zmian figurujących w wykazie chorób zawodowych; jedynie rozpoznano dysfonię hyperfunkcjonalną. Nie wykazano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy ujętych w wykazie chorób zawodowych. W konsekwencji w orzeczeniach stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby o charakterze zawodowym. Właściwe jednostki orzecznicze wyraziły swoją opinię, że niewątpliwie odwołująca ma chorobę narządu głosu, tyle że nie ma ona podłoża zawodowego, a zatem nie można stwierdzić u niej choroby zawodowej.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego tego, że decyzja została wydana na podstawie orzeczeń niezgodnych ze stanem faktycznym i przepisami bo jednostki orzecznicze nie brały pod uwagę badań skarżącej, która była konsultowana przez wysokiej klasy specjalistów - lekarzy foniatrów w Szpitalu Uniwersyteckim, a badania były wykonywane na bardzo dobrym sprzęcie, którego jakość znacznie przewyższa możliwości sprzętu jakimi dysponują jednostki, organ wyjaśnił, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Tryb postępowania, w tym rolę jednostek orzeczniczych określa rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych. Nadto P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. w piśmie z [...] stycznia 2020 r. przesłał dokumentację medyczną z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w B. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o dodatkową konsultację i szczegółowe uzasadnienie stanowiska.

Jednostka orzecznicza II stopnia w piśmie z dnia 07.05.2021 r. odniosła się do wyników przedstawionych przez odwołującą i wyjaśniła, iż: " (...)Po zapoznaniu się z przesłaną dokumentacją nie znajdujemy podstaw do zmiany treści orzeczenia lekarskiego. W trakcie badania przeprowadzonego w IMP w Ł. [...].11.2020 r. rozpoznano zapalenie tylnego odcinka krtani, dysfonię hyperfunkcjonalną. Obraz kliniczny choroby krtani opisywany przez lekarzy laryngologów - foniatrów przeszkolonych z zakresu specyfiki zawodowych chorób narządu głosu badających opiniowaną w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., nie dawał podstaw do rozpoznania jednostek chorobowych wymienionych w pozycji 15 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Nie jesteśmy w stanie komentować badań wykonanych w innych placówkach, tym bardziej, iż opisywane w dokumentacji foniatrycznej zmiany w narządzie głosu nie zostały potwierdzone w trakcie badań w IMP w Ł. Proces diagnostyczno-orzeczniczy został zakończony w IMP w Ł. wydaniem orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, brak jest podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego.

Ponadto organ II instancji podkreślił, iż badania specjalistyczne wykonane przez lekarzy specjalistów z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w B. z przepisami w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych nie są orzeczeniem lekarskim, gdyż zostały one wykonane w placówkach nie uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1175), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 - § 5 ust. 1 rozporządzenia. Ustalenia w powyższym zakresie wymagają wiedzy specjalistycznej z zakresu medycyny pracy, stąd rozporządzenie wykonawcze powierzyło orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych lekarzom, posiadającym określone odrębnymi przepisami kwalifikacje, zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych, określonych w rozporządzeniu. Celem zagwarantowania wnikliwej oceny przesłanek zaistnienia choroby zawodowej oraz zapewnienia możliwości obrony swych praw osobie niezadowolonej z opinii specjalisty, rozporządzenie przewiduje dwustopniową strukturę jednostek orzeczniczych. Wyłącznie lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników szkodliwych na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi: wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami rozpoznawania chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że kompetencja jednostek orzeczniczych obejmuje jedynie rozpoznanie stanu chorobowego i jego przyczyn, zaś o stwierdzeniu choroby zawodowej, decyduje organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego, obejmującego orzeczenia lekarskie uprawnionych orzeczniczych jednostek, jak również wyniki oceny narażenia zawodowego. Sam fakt występowania czynnika szkodliwego na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej przez lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne, zatrudnionego w jednej z uprawnionych jednostek orzeczniczych oraz ustalenie związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, a wystąpieniem choroby z uwzględnieniem okresu wystąpienia jej udokumentowanych objawów. W związku z powyższym, organ odwoławczy stwierdził, że wykonane badania przez lekarzy z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nie mogą być podstawą do rozpoznania choroby zawodowej.

Podkreślono przy tym, że postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej M. G. było prowadzone dwukrotnie przed organem pierwszej instancji. W obiegu prawnym istnieje prawomocna decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. nr [...] z 10 maja 2019 r. o nie stwierdzeniu choroby zawodowej przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym oraz zaskarżona decyzja. Podsumowując stwierdzono, że M. G. była dwukrotnie badana w P. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w B. (w 2004 r. i 2019 r.). Ponadto dwukrotnie w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. (w 2019 r. i 2020 r.). Wszystkie wydane przez jednostki orzecznicze w tej sprawie orzeczenia nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, gdyż nie stwierdzono w nich zmian ujętych w wykazie chorób zawodowych. Wszystkie wydane orzeczenia lekarskie w przedmiotowej sprawie są jasne, logiczne i spójne. Z uzasadnienia kolejnych opinii, lekarzy medycyny pracy, spełniających wymagania kwalifikacyjne do orzekania o chorobach zawodowych wynika, że odwołująca poddana została wnikliwej diagnostyce medycznej w kierunku ustalenia, czy można u niej stwierdzić, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem chorobę zawodową narządu głosu spowodowaną przewlekłym, nadmiernym wysiłkiem głosowym. Schorzenia stwierdzone u pacjentki nie wykazały cech klinicznych choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej przewlekłym, nadmiernym wysiłkiem głosowym. Jak wynika z orzeczeń wzięto pod uwagę wyniki badań lekarskich, dokumentację medyczną pracownika, dokumentację przebiegu zatrudnienia i ocenę narażenia zawodowego, która zawierała szczegółowy opis wykonywanych czynności, które znajdują potwierdzenie w życiorysie zawodowym skarżącej.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić choroby zawodowej u M. G. wymienionej w pozycji 15 załącznika do rozporządzenia.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła M. G. i zarzuciła naruszenie:

1) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., 84 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności braku zweryfikowania przez organ dokumentacji lekarskiej pracownika i wyników badań przeprowadzonych u specjalistów foniatrów i brak dopuszczenia dodatkowego dowodu z opinii biegłego lekarza foniatry w celu wyjaśnienia rozbieżnych diagnoz dot. przewlekłej choroby narządu głosu skarżącej w sytuacji, gdy w orzeczeniu wydanym przez lekarzy jednostki orzeczniczej II stopnia jedynie ogólnikowo odniesiono się do dokumentacji medycznej załączonej przez skarżącą do odwołania i nie wyjaśniono przyczyn rozbieżności diagnoz skarżącej i kierunków jej dalszego leczenia,

2) naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy zaskarżona decyzja jest błędna i podlegała uchyleniu,

3) paragrafu 8 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r, w sprawie chorób zawodowych poprzez ich niezastosowanie i brak podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności zasięgnięcia opinii biegłego lekarza foniatry.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i choć organ nie jest uprawniony do samodzielnej merytorycznej oceny dokumentacji medycznej, jednakże w sytuacji, gdy pracownik załącza dokumentację medyczną pochodzącą od innych lekarzy specjalistów w zakresie chorób narządu głosu, z której wynikają wnioski odmienne, niż przyjęte przez lekarzy z jednostek orzeczniczych, to obowiązkiem organu jest wyjaśnienie tych rozbieżności. Tym bardziej, gdy dodatkowa konsultacja w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. nie rozwiała żadnych wątpliwości, gdyż Instytut w piśmie z dnia [...].05.2021 roku jedynie bardzo ogólnikowo odniósł się do badań skarżącej z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w B. poprzestając jedynie na podtrzymaniu swego orzeczenia i stwierdzeniu, ze Instytut nie jest w stanie komentować badań wykonanych w innych placówkach.

Powyższe w ocenie skarżącej świadczy o tym, że Instytut odstąpił od szczegółowej analizy i weryfikacji badań, które załączyła skarżąca. W sytuacji zaś, gdy uzasadnienie orzeczenia jednostki nie było wyczerpujące, organ powinien z urzędu podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia rozbieżności w diagnozie chorób narządu mowy skarżącej, poprzez przeprowadzenie dodatkowego dowodu z opinii biegłego lekarza foniatry lub innego instytutu, który odniósłby się do różnych diagnoz lekarzy. W ocenie skarżącej obowiązujące regulacje wskazują, że orzeczenie lekarskie nie jest jedynym dowodem do stwierdzenia choroby zawodowej lub jej braku i może być ten fakt ustalony także na podstawie innych dowodów, np. dowodów z opinii biegłego lekarza lub innego instytutu medycznego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy wskazać, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u M. G. narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367; dalej powoływane jako rozporządzenie).

Analizując zaskarżoną decyzję PPWIS z uwzględnieniem w/w kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo.

Przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie następujących przesłanek. Pierwsza to rozpoznanie danego schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała ww. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych. Załącznik do tego rozporządzenia zawiera wykaz chorób zawodowych. Wykaz ten ma charakter normatywny i nie jest możliwe stwierdzenie chorób zawodowych w zakresie wykraczającym poza zakres przedmiotowy tego wykazu. Ustalenie listy chorób zawodowych ma ten skutek prawny, że wyklucza możliwość uznania za chorobę zawodową schorzenia, które nie jest wymienione w wykazie, bez względu na jego powiązanie z wykonywaną pracą.

Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Pod wskazaną pozycją wymienione zostały w sposób wyczerpujący (kompletny) choroby zawodowe narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, do których zalicza się:

1. guzki głosowe twarde;

2. wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych;

3. niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Umieszczenie tych chorób ujętych jako choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym w wykazie chorób zawodowych ma zatem ten skutek, że jeżeli u pracownika (lub byłego pracownika) lekarz-orzecznik wyspecjalizowanej placówki diagnostycznej stwierdzi którąkolwiek z tych chorób a inspektor ustali, że pracownik wykonywał pracę w warunkach narażenia na nadmierne obciążenie aparatu głosu, to taką chorobę narządu głosu należy zakwalifikować jako chorobę zawodową.

W rozpoznanej sprawie organy sanitarne obu instancji, w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego, zgodnie przyjęły, że skarżąca wykonując zawód nauczyciela od roku 1981 r. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu głosu. Bezsporne jest bowiem, że wieloletnia praca nauczyciela wiąże się z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Potwierdzenie świadczenia pracy w środowisku narażającym na powstanie choroby zawodowej nie jest jednak wystarczające. Konieczne jest jeszcze stwierdzenie orzeczeniem lekarskim wystąpienia choroby zawodowej znajdującej się w wykazie chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

W tej sytuacji dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było rozpoznanie u M. G. choroby wymienionej w poz. 15 pkt 1, 2 lub 3 wykazu chorób zawodowych przez lekarzy uprawnionych do tego placówek określonych w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, które są wyłącznie właściwe do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania. Skarżąca była badana w dwóch takich jednostkach medycznych, tj. w Poradni Chorób Zawodowych P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. oraz Instytucie Medycyny Pracy w Ł.. Obie placówki medyczne zgodnie nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W orzeczeniach tych nie stwierdzono w narządzie głosu skarżącej zmian patologicznych w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Rozpoznano jedynie dysfonię hyperfunkcjonalną i zmienną niewydolność fałdów głosowych z tendencją do stabilizacji, które nie mają cech organicznej patologii spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Zwraca uwagę, że orzeczenia tych placówek zostały wydane po dokonaniu specjalistycznych badań diagnostycznych. Orzeczenia te są zbieżne i jednoznaczne, w związku z czym organ uprawniony był do przyznania im wiarygodności.

Jednocześnie należy wskazać, że organ inspekcji sanitarnej w toku postępowania odwoławczego przekazał przedłożoną przez skarżącą dokumentację medyczną z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w B. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o dodatkową konsultację i szczegółowe uzasadnienie stanowiska.

Z dodatkowego stanowiska lekarzy Instytutu Medycyny Pracy w Ł. zawartego w piśmie z dnia 07.05.2021 r. wynika, że podtrzymano opinię i nie znaleziono podstaw do zmiany treści orzeczenia, a zmiany w obrębie krtani skarżącej nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Rozpoznano bowiem zapalenie tylnego odcinka krtani, dysfonię hyperfunkcjonalną. Tym samym lekarze specjaliści nie znaleźli podstaw do zmiany orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Zbieżne orzeczenia jednostek medycznych obu stopni, potwierdzone dodatkowo w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia, wykluczały zajęcie przez organy administracji sanitarnej odmiennego stanowiska, co do charakteru występującego u skarżącej schorzenia. Trafnie zatem, na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, że nie ma w przypadku skarżącej podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Zauważyć należy, że u skarżącej rozpoznano chorobę narządu głosu, lecz nie była to choroba ujęta w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Tymczasem w świetle legalnej definicji choroby zawodowej zamieszczonej w art. 2351 Kodeksu pracy, chorobą zawodową nie jest każde schorzenie, na które zapada pracownik w trakcie wykonywania pracy, lecz tylko takie schorzenie, które wymienione zostało w wykazie chorób zawodowych. Jak już wskazano wykaz chorób zawodowych zawarty w rozporządzeniu ma charakter zamknięty, a więc jedynie jednostki chorobowe tam wymienione mogą być chorobami zawodowymi. Zatem jeśli obie jednostki orzecznicze, w tym niższego (od pierwszej decyzji z 2019 r. skarżąca nie złożyła odwołania) i wyższego szczebla dwukrotnie, nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej, a stwierdzone zmiany chorobowe nie odpowiadały żadnej z chorób wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych - to niekorzystnym dla strony decyzjom nie można zarzucić sprzeczności z prawem.

Fakt wieloletniej pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy nie jest natomiast wystarczający do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, jeżeli schorzenia z poz. 15 wykazu chorób zawodowych nie rozpoznała żadna z uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówek medycyny pracy.

Legalności zaskarżonej decyzji nie podważają zarzuty skargi, które praktycznie opierają się na jednym argumencie. A mianowicie zarzuca się organom, że decyzja została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy, bez uwzględnienia dokumentacji przedłożonej przez skarżącą, a także powołania innego biegłego lekarza lub innego instytutu medycznego. Okoliczność ta przesądza, w ocenie skarżącej, o naruszeniu przez organy przepisów procesowych. Odnosząc się do tego podnieść należy, że organ odwoławczy, przed wydaniem rozstrzygnięcia, przekazał do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. całą dokumentację medyczną przedłożoną przez skarżącą z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego. W uzupełniającym stanowisku ponownie nie wykryto u skarżącej chorób z pozycji 15 wykazu chorób zawodowych. Trudno zatem przyjąć, jak tego domaga się skarżąca, by materiał dowodowy sprawy był niepełny. Powoływanie się przez skarżącą na etapie postępowania sądowego na badania dotyczące diagnozy jej stanu zdrowia, nie mogły być brane pod uwagę. Przede wszystkim dlatego, że powoływanie się na badania przeprowadzone w innych placówkach służby zdrowia jest nieuzasadnione, gdyż nie stanowią one potwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej. Co więcej opinia innej jednostki medycznej nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych do stwierdzenia choroby zawodowej (por. wyrok NSA z 12 maja 2005 r., OSK 1488/04, pub. Lex 166671). Brak jest zatem podstaw do postawienia organom administracji zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Powtórzyć jednak należy, za Instytutem Medycyny Pracy w Ł., że z dokumentacji medycznej przedłożonej przez skarżąca wynika, że opisywane w dokumentacji foniatrycznej zmiany w zakresie zapalenia tylnego odcinka krtani i dysfonii hyperfunkcjonalnej, nie mają cech charakterystycznych dla zawodowego uszkodzenia narządu głosu, a jedynie trwałe dysfonie stanowią podstawę do rozpoznania choroby zawodowej.

W ocenie sądu organy administracji zachowały określony w rozporządzeniu tryb postępowania, wymagany przy ustalaniu choroby zawodowej, a dokonana przez nie ocena znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Tym samym nie było podstaw do powoływania innego biegłego lekarza czy też innego instytutu.

Należy w tym zakresie wskazać na orzecznictwo NSA w którym wskazuje się, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenie lekarskie jest zatem wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 2047/18 oraz wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 246/12, oba CBOSA). W orzeczeniach tych podkreślono ponadto, że "z faktu, iż orzeczenia lekarskie mają w sprawie choroby zawodowej charakter funkcjonalny opinii biegłego wynika, iż powinny one odpowiadać wymaganiom stawianym przepisem art. 84 § 1 k.p.a. Tym samym, prawidłowe orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które pozwoli organowi administracji publicznej na ocenę jego rzetelności. Przeprowadzenie tego dowodu jest nadto, w świetle § 8 ust. 1 w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., nie tylko obligatoryjne, lecz także nie jest dopuszczalne zastąpienie go innymi dowodami, w tym opinią innego biegłego, na przykład lekarza będącego wprawdzie biegłym sądowym, lecz niezatrudnionym w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, czy też niespełniającym wymagań kwalifikacyjnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy. Nie jest również prawnie dopuszczalne, stwierdzenie choroby zawodowej w oparciu o opinię lekarską jednostki medycznej, w szczególności jednostki niepublicznej, spoza struktur jednostek orzeczniczych wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 1-4 i ust. 3 omawianego rozporządzenia".

Argumenty podnoszone przez skarżącą nie mogły zatem zostać uwzględnione przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, a zaskarżona decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jest zgodna z obowiązującym prawem, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a.