Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 34/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 2a, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 5, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2021 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy A Sp. z o.o. z siedzibą w K., utrzymał w mocy decyzję Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. o nałożeniu na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za realizację przewozu drogowego podlegającego zgłoszeniu bez zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu dokonującego przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...]. Jako podstaw prawną decyzji organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, op) oraz art. 22 ust. 2a, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5, art. 27 ust. 1 ustawą z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 859).

W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] r., w miejscowości G.- autostrada A4, przeprowadzono kontrolę środka przewozowego –zespołu pojazdów ciągnik i naczepa SCANIA o nr rej. [...] i [...] przewożącego rafinowany olej palmowy w ilości [...]kg – kod CN 1511, podlegający obowiązkowi monitorowania. Kierowcą skontrolowanego zestawu pojazdów okazał do kontroli min. dokument [...] z [...] r. a weryfikacja SENT dla tego transportu wykazała, ze brak jest przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem (nr geolokalizatora w systemie [...]). Szczegółowe ustalenia kontroli opisano w protokole nr [...]. Przeprowadzona w ramach kontroli przewozu środkiem transportu weryfikacja zapisów w zgłoszeniu SENT z przekazaną dokumentacją nie wykazała nieprawidłowości w zakresie poprawności danych.

W związku z brakiem przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego kontrolą organ wszczął [...] r. postępowanie o nałożenia kary pieniężnej. Doręczając postanowienie organ pouczył przedsiębiorcę o możliwości odstąpienia od nałożenia kary w przypadku wykazania ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego.

Dalej organ wskazał, że systemowi monitorowania przewozu podlega zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 i ust. 11 ustawy, przewóz towarów wymienionych w rozporządzeniu Ministra Finansów z 20 lipca 2018 r. (Dz. U. 2018 r., poz. 1427). W § 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia Ministra Finansów zapisano, iż systemem monitorowania drogowego i kolejowego jest objęty przewóz towarów sklasyfikowanych pod pozycjami CN od 1507 do 1516, jeżeli masa brutto przesyłanych towarów przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 przedmiotowego rozporządzenia Ministra Finansów systemu monitorowania przewozu drogowego nie stosuje się do towarów objętych procedurą celną tranzytu, składowania, odprawy czasowej, przetwarzania, wywozu albo powrotnym wywozem lub przemieszczanych w ramach procedury zawieszenia poboru akcyzy z zastosowaniem systemu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1114,1039 i 1356). W art. 2 pkt 8 ustawy zawarto definicje przewoźnika a w art. 6 ust. 1 ustawy zakres zgłoszenia. Natomiast na podstawie art. 10a ust. 2 ustawy o SENT, przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu objęty zgłoszeniem w lokalizator GPS oraz w myśl art. 10a ust. 1 cyt. ustawy, zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem.

Zgodnie z brzmieniem art. 10b powoływanej wyżej ustawy, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany: 1) włączyć lokalizator: a) przed rozpoczęciem przewozu towaru, a w przypadku kilku miejsc załadunku na terytorium kraju z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru z pierwszego miejsca załadunku na terytorium kraju, b) z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, 2) wyłączyć lokalizator nie wcześniej niż z chwilą: a) dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju, a w przypadku kilku miejsc dostarczenia towaru na terytorium kraju z chwilą dostarczenia towaru do ostatniego miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju, b) zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju.

W myśl art. 10c ust. 1 i 3 ustawy o SENT, w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Przewóz towaru środkiem transportu może być kontynuowany po: 1) przywróceniu sprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, 2) przeładunku towaru na środek transportu wyposażony w sprawny lokalizator albo którego dane geolokalizacyjne są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji, 3) wyposażeniu środka transportu w sprawny lokalizator, 4) nałożeniu zamknięć urzędowych na środek transportu lub towar albo zarządzeniu konwoju.

Zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT do postępowania w zakresie nałożenia kary pieniężnej na podstawie przepisów przedmiotowej ustawy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. póz. 900, ze zm.) — dalej ustawy Ordynacja podatkowa.

W ocenie organu bezspornym było, że badany przewóz podlegał zgłoszeniu SENT. Nie ma również wątpliwości, że transport został prawidłowo zgłoszony w systemie SENT przez podmiot odbierający. Przewoźnik wyposażył środek transportu w urządzenie lokalizujące, które wykazał w zgłoszeniu SENT. Bezspornym jest również, że w trakcie przedmiotowego przewozu nie był realizowany obowiązek wynikający z art. 10 a ust. 1 ww. ustawy polegający na zapewnieniu przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (danych o pozycji geograficznych pojazdu). Potwierdzają to zarówno informacje zawarte w protokole z [...] r., dane pozyskane z Izby Administracji Skarbowej we W. oraz również wyjaśnienia złożone przez stronę. Geolokalizator nie był aktywny w dniu kontroli, gdyż został uruchomiony dopiero 12 lutego 2019 r. a system GEO-SENT był sprawny.

Organ wskazał, że zarówno kierowca jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych. Należy zauważyć, iż przewoźnik w każdym momencie dysponuje możliwością sprawdzenia, poprzez stronę internetową https://puesc.gov.pl/web/puesc/sent-zew-user-406, ważności zgłoszenia przewozu wraz z ostatnią pozycją lokalizatora GPS. Przedmiotowa możliwość weryfikacji aktualnej odnotowanej pozycji geolokalizacyjnej w systemie SENT-GEO istnieje również z poziomu Aplikacji Mobilnej Kierowcy.

Organ stwierdził, że powyższa nieprawidłowość, zgodnie z art. 22 ust. 2a ustawy o SENT, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 tejże regulacji, uzasadniała nałożenie na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Organ nie dopatrzył się także przesłanek zastosowania art. 22 ust. 2b ustawy SENT, odstąpienia się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10 a ust. 1 ustawy, gdyż jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru. Nie dopatrzył się również ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego wskazanego w art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Odwołał się tu do uzasadnienia wniosku samej skarżącej w tej kwestii przedstawionego w piśmie z 5 kwietnia 2019 r. Wynikało z niego, że brak geolokacji był wynikiem wyłącznego zaniedbania pracownika i to jego należy obciążyć konsekwencjami zapłaty kary przez pracodawcę. W piśmie z 16 sierpnia 2019 r. skarżący spółka podkreśliła, że zapłata tak wysokiej kary pieniężnej wpłynie na jej kondycję finansową, gdyż spłaca raty leasingowe a zysk od roku 2016 osiągany z działalności jest coraz mniejszy. Potwierdzają to przedstawione bilanse.

W ocenie organu wysokość kary pieniężnej nałożona na spółkę w porównaniu ze skalą prowadzonej działalności gospodarczej nie powoduje, aby kara ta mogła zagrozić płynności finansowej czy też podstawom egzystencji strony. W związku z powyższym, zdaniem organu podatkowego, nie występują okoliczności mogące przemawiać za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. W omawianej sytuacji trudno mówić również o istnieniu ważnego interesu publicznego w udzieleniu tego typu ulgi. Zdaniem organu podatkowego, fakt nierealizowania obowiązków ustawowych ciążących na przewoźniku dokonującym transportu drogowego towaru objętego monitoringiem nie przemawia za udzielaniem pomocy publicznej. Odmienne stanowisko skutkowałoby udzielaniem przywilejów z naruszeniem zasady równości i konkurencyjności podmiotów. Postawiłoby to bowiem stronę w uprzywilejowanej sytuacji względem innych firm stosujących się do obowiązujących przepisów lub w razie ich naruszenia, obciążanych sankcjami z tego tytułu. W niniejszym przypadku organ uznał, że uiszczenie kary nie spowoduje uszczerbku w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, który zagrażałby jego egzystencji, a tym samym mającego bezpośredni wpływ na zatrudnione w firmie osoby czy, w szerszym kontekście, na naruszenie równowagi w branży transportowej. Z powyższych względów, w ocenie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, nie zachodzi obawa naruszenia interesu publicznego.

Podsumowując organ uznał, że skarżąca realizowała jako przewoźnik transport drogowy towaru podlegającego zgłoszeniu w systemie SENT bez zapewnienia w trakcie całej trasy przewozu towaru przekazywania danych lokalizacyjnych pojazdu. Zachowanie takie wypełnia dyspozycję z art. 22 ust. 2a ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Równocześnie, zdaniem organu podatkowego, w związku ze stwierdzoną nieprawidłowością nie zaistniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Wbrew twierdzeniom spółki to przewoźnik odpowiada w całości za proces przekazywania danych geolokalizacyjnych na całej trasie transportu oraz za błędy pracownika. Niewywiązywania się przez kierowcę z nałożonych na niego obowiązków nie wpływa na powyżej wskazaną odpowiedzialność, co wprost wynika z treści art. 10a ust. 1 oraz art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Powyższe potwierdza również brzmienie art. 32 przedmiotowej ustawy, z którego wynika, iż kierowca może zostać ukarany karą grzywny za naruszenie art. 10c ust. 1 ustawy. Zatem zakres odpowiedzialności kierowcy jest różny od obowiązków nałożonych na przewoźnika, który w ramach prowadzonej działalności odpowiada za działania lub zaniechania zatrudnionych pracowników, właściwą organizację pracy, prowadzenie szkoleń i stosowanie środków dyscyplinujących. Nadto spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miała wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia ani innych nadzwyczajnych przesłanek przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary. Nie można uznać za takowej pobieranie przez zwolnionego pracownika zasiłku dla bezrobotnych czy znalezienie kolejnego pracownika. Po drugie, jak wskazano powyżej brak w niniejszej sprawie przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na interes publiczny. Nie ma tu znaczenia brak uszczuplenia podatkowego, gdyż brak przekazywania danych geolokalizacyjnych powoduje brak skuteczności nadzoru oraz wątpliwości czy towar przewożony jest tym zgłoszonym w SENT. Jak również podnoszony argument o pogorszeniu się kondycji firmy przez zapłatę kary pieniężnej nie znajduje potwierdzenia w przedstawionych bilansach spółki, jej majątku i wyniku finansowym, który jest dodatni. Organ ocenę w tym zakresie oparł na przesłankach ekonomicznych oraz zasadzie sprawiedliwości, zaufaniu obywateli dla organów państwa, co przedstawił na k.12 i 13 decyzji. Organ podkreślił również, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowanie at. 24 ust. 1a ustawy, gdyż stwierdzone naruszenie nie jest następstwem oczywistego błędu. Podobnie jak art. 30 ust. 4 ustawy nie ma zastosowania do kontroli na drodze. Nie znalazł też podstaw do umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego.

Organ podkreślił, że nowelizacja ustawy o SENT z 14 czerwca 2018 r. nie ma wpływu na ustalenia dokonane w niniejszej sprawie. Przepisy wprowadzające obowiązek ścisłego nadzorowania przebiegu każdego podlegającego ustawie transportu za pośrednictwem geolokalizacji wprowadzono art. 1 pkt 7 ustawy z 15 czerwca 2018 r. (Dz.U.2018.1539) zmieniającej ustawę o SENT z dniem 1 października 2018 r. Zatem ustawodawca uznał, iż w celu realizacji zadań ustawy konieczne jest ściślejszy monitoring trasy przewozu towarów podlegających ustawie. Nadmienić należy, że jedną z podstawowych warunków walki z szarą strefą w handlu paliwami jest dokładne oznaczenie, gdzie kiedy i w jakiej ilości dany towar się znajduje. Przerwy w możliwości skontrolowania takiego transportu stanowią jednoznaczne zagrożenie dla budżetu państwa poprzez możliwość np. zboczenia z trasy i dokonania niewskazanego w zgłoszeniu załadunku, czy rozładunku towarów. W przedmiotowej sprawie przerwa w działaniu lokalizatora trwała od godz. 11:15 dnia 17 stycznia do 5:00 dnia [...]. Trudno zatem uznać takie działanie za wskazane przez stronę uchybienie formalne czy też oczywistą omyłkę podkreślając dodatkowo, że system SENT GEO działał prawidłowo.

Organ wyjaśnił także, że na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 cyt. ustawy SENT, karę pieniężną, o której mowa w art. 21 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 powoływanej ustawy nakłada w drodze decyzji naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy spółka przedstawiła swoje stanowisko w piśmie z 2 grudnia 2019 r. W jej ocenie wystąpiły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, co potwierdzają liczne orzeczenia sądów administracyjnych.

Od decyzji spółka wniosła odwołanie w którym zarzuciła obrazę art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT przez ich niezastosowanie i nie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, w sytuacji kiedy przemawia za takim działaniem ważny interes przewoźnika, interes publiczny, znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na obowiązek podatkowy;art.191 i art.121 § 1 op przez wybiórczą i niebudzącą zaufania ocenę dowodów. W konsekwencji spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualne uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie odwołania stanowi rozwiniecie powyższych zarzutów i powtórzenie argumentów z pisma spółki z 12 listopada i 2 grudnia 2019 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z [...] r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w ustawie SENT, określone zostały zasady funkcjonowania teleinformatycznego systemu monitorowania przewozu tzw. towarów wrażliwych, dokonywanych po drogach publicznych i krajowej sieci kolejowej oraz wskazane konsekwencje dla podmiotu wysyłającego towar, odbierającego oraz przewoźnika i kierującego środkiem transportu w przypadku naruszenia określonych postanowień tej ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT, system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Na podstawie art. 2 pkt 8 ustawy przewoźnik to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów. Zgodnie z art. 10 a ust. 1 ustawy, przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Zgodnie z art. 10a ust. 2 ustawy, przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji ( ust.3 ).

Organ wyjaśnił, że w celu zagwarantowania prawidłowego monitorowania transportu towarów w zgodzie z przepisami ustawy SENT niezbędne jest, aby dane zgłoszone w elektronicznym systemie SENT pokrywały się ze stanem rzeczywistym zarówno w zakresie dokonywanego przewozu, jak i towarzyszących mu dokumentów. W kwestii prawidłowego przekazywania danych geolokalizacyjnych, przepisy ustawy SENT wymagają, aby do zgłoszenia podany był prawidłowy numer lokalizatora oraz, aby przewoźnik zapewnił ciągły przesył aktualnych danych geolokalizacyjnych podczas trwania przewozu.

Zgodnie z art. 22 ust. 2a ustawy, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

DIAS wskazał, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż kontrolowany przewóz towarów dotyczył dostawy rafinowanego oleju palmowego i został zgłoszony do elektronicznego systemu monitorowania drogowego przewozu towarów pod numerem [...]. W zgłoszeniu tym wskazano lokalizator o numerze GPS nr [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że podczas transportu przewoźnik nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu do Systemu SENT podczas trasy przejazdu. Od momentu rejestracji zgłoszenia czyli [...] r. godz. 11:00 do zakończenia kontroli, tj.[...] r. godz. 5:00 lokalizator nie przekazywał danych do systemu mimo jego sprawności.

Z uwagi na powyższe cel, jaki niosła ze sobą nowelizacja ustawy SENT z 15 czerwca 2018 r., polegająca na zapewnieniu bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów wskazanych w ustawie poprzez wykorzystanie danych geolokalizacyjnych, nie został w przedmiotowej sprawie osiągnięty. Jak wyjaśniła sama skarżąca stało się to w następstwie zaniedbania pracownika.

Odnośnie zarzutów dot. nieodstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na brak winy po stronie przedsiębiorcy, niezastosowania miarkowania kar oraz brak uszczupleń należności podatkowych na które powołuje się strona, organ wskazał na stanowisko WSA w Białymstoku zawarte w wyroku sygn. akt II SA/Bk 584/18 z 4 czerwca 2019 r., WSA w Opolu w wyroku II SA/Op 513/18 z 20 grudnia 2018 r. i WSA w Olsztynie I SA/Ol 572/18 z 8 listopada 2018 r., z którego wynika, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Przewidują karę pieniężną za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne, co oznacza, że organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, w tym, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych, niezależnych od przedsiębiorcy. Sam fakt naruszenia obowiązku, o którym mowa w ustawie, pociąga skutek w postaci sankcji administracyjnej w formie kary pieniężnej. Dlatego z wyżej wskazanych przyczyn zarzuty odnośnie nieuznania przez organ, że przewoźnik wywiązał się ze swoich obowiązków a karę ponieść winien kierowca oraz niezastosowania miarkowania kar nie mogą być uznane za uzasadnione.

Dodatkowo organ wskazał, że przewoźnik, który zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy, ma zapewnić poprawne przesyłanie danych lokalizacyjnych do systemu, w każdym momencie dysponuje możliwością, poprzez stronę internetową https://puesc.gov.pl/web/puesc/sent-zew-user-406, sprawdzenia ważności zgłoszenia przewozu wraz z ostatnią pozycją lokalizatora GPS. Podniósł też, że profesjonalny przewoźnik, mając świadomość przepisów prawa, jakim podlega przewóz towarów wrażliwych, winien przedsięwziąć środki w celu zapobiegania naruszania tych przepisów, wykorzystując dostępne możliwości. Jednym z takich narzędzi jest możliwość monitorowania przewozu poprzez ww. stronę internetową, a przewoźnik, jako profesjonalny przedsiębiorca, zobowiązany jest do staranności i dbałości w zakresie prowadzonej działalności oraz znajomości przepisów prawa i takiego zorganizowania wykonywanej działalności, aby wyeliminować ryzyko jego naruszenia.

Ustawa SENT określa osoby odpowiedzialne za poszczególne przewinienia, co bezpośrednio przekłada się na wysokości kar. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. art. 22 ust. 2a ustawy, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Zatem za niedopełnienie obowiązku przekazywania sygnału z geolokalizatora odpowiedzialność ponosi przewoźnik, przy czym nie ma możliwości miarkowania kar, które są wymierzane w wysokości wskazanej przez ustawodawcę. Przepisy ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo Przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r. poz. 1039) nie mają w tym zakresie zastosowania.

Nie doszło też do naruszenia zasady proporcjonalności, gdyż wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26.03.2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, póz. 15). W świetle przepisów ustawy SENT, całkowity brak dokonania zgłoszenia przez przewoźnika jest sankcjonowany karą najwyższą, z kolei nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane, czy też nieprzekazywanie danych geolokalizacyjnych karą niższą. Zatem zasada proporcjonalności została przez ustawodawcę zachowana, natomiast dotkliwa kara za naruszenie przepisów ustawy SENT, ma na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w ustawie, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania regulacji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 13.06.2018 r., sygn. akt II SA/Bd 493/18). Przewidziane w ustawie sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów - wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych.

W ocenie organu odwoławczego nie zachodzą także przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Wskazać należy, że instytucja ta ma charakter uznaniowy i pozostawienia organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych.

W rozpatrywanej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzależnione jest w pierwszej kolejności od spełnienia przesłanki ważnego interesu strony lub interesu publicznego, których to pojęć ustawa nie definiuje. Ukształtowało je orzecznictwo. Przyjmuje się, że przez ważny interes strony należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. To sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych (B. Dauter, Ordynacja podatkowa, Komentarz, wyd. LexisNexis 2011 r.). Przykładem, może tu być utrata możliwości zarobkowania, czy utrata losowa majątku. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jego subiektywne przekonanie o tym, że taki interes ma, lecz względy zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Pojęcia ważnego interesu nie można jednak upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań (por wyroki: z 4.03.2015 r., sygn. akt I GSK 1467/14; z 10.02.2015 r., I SA/Gl 797/14; z 22.01.2021 III SA/Kr939/20, pub. CBOIS). Z kolei, pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji i tym podobne. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia się do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje (por. wyrok z 4.03. 2015 r., sygn. akt I GSK 1467/14). Poza tym, zdaniem organu odwoławczego, interes publiczny nie może być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności, którą wyraża art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 op.

Jak wskazano wyżej organ dokonał oceny obu przesłanek w oparciu informacje i dokumenty przestawione przez spółkę ora uzyskane w ramach działań własnych, co szeroko opisał w uzasadnieniu obu decyzji. Analiza dokumentów finansowych (bilansów) dowodzi, iż sytuacja finansowa przewoźnika jest stabilna, działalność rentowna z zyskiem. Uregulowanie wymierzonej kary nie może skutkować konsekwencjami w postaci np. utraty płynności finansowej, konieczności ograniczenia działalności czy redukcji zatrudniania, które to przesłanki wskazywałyby na istnienie interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary. Okoliczności takich nie stwierdzono także analizując zgromadzony materiał dowodowy w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie brak jest w sprawie nadzwyczajnych i losowych okoliczności, które rzutowałyby na niemożność wywiązania się z należności wynikającej z decyzji i tym samym uzasadniały odstąpienie od wymierzenia przedmiotowej kary z uwagi na ważny interes strony. Przedsiębiorca odpowiada za działania pracownika, gdyż winien go przeszkolić i tak zorganizować pracę aby uniemożliwić wystąpienia sytuacji naruszenia obowiązków ustawowych.

Odstąpienie w takich okolicznościach od wymierzenia kary pieniężnej kolidowałoby z interesem Skarbu Państwa, naruszając tym samym interes publiczny, uprzywilejowanie w stosunku do innych przewoźników wywiązujących się z obowiązków. Byłoby też niezgodne z zasadą zaufania do organów podatkowych i stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równego traktowania wszystkich podmiotów przez organy państwowe.

Organ wskazał, że okoliczności mające znaczenie dla sprawy bezsprzecznie wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego, który nie został oceniony wybiórczo, ale zgodnie z zasadami określonymi w art.122 op (zasadę prawdy obiektywnej) (art. 122), art. 187 § 1 i art. 191 op. Wykazane w czasie kontroli naruszenie nie było tez oczywistą omyłką.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka podtrzymała zarzuty odwołania i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że obowiązek nałożenie kary pieniężnej nie ma charakteru bezwzględnego i organ może odstąpić od jej nałożenia. Podkreśliła, że kryteria przyjęte przez organy w tym zakresie w istocie uniemożliwiają zastosowanie tej instytucji. Nie ma znaczenia rodzaj naruszenia ani jego charakter. Pomijają one także cel wprowadzenia ustawy i ochrona legalnego handlu. Podkreśliła, że karę pieniężną za uchybienie obowiązkowi przekazywania danych z geolokalizatora wprowadzono z dniem 1 stycznia 2019 r. a sam obowiązek funkcjonuje od 1 października 2018 r. Kontrola miała miejsce [...] r., a zatem tuż po wprowadzeniu tego obowiązku. Był to błąd ludzki a nie celowe działanie i wynik funkcjonowania dwóch systemów przekazywania informacji GPS Geobox i Trimblet. Konkludując spółka stwierdziła, że w sprawie winna znaleźć zastosowanie regulacja art. 22 ust. 3 ustawy, gdyż występuje interes publiczny do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca dopuściła się drobnego przewinienia, które nie utrudniło kontroli ani nie było skierowane na uszczuplenie należności budżetowych. Nakładanie wysokich kar na uczciwych przewoźników, za niezawinione naruszenia mimo podejmowanych działań nie leży w interesie publicznym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej ppsa. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z 11.10.2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). W myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli legalności jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego [...]r. wymierzającą skarżącej karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za realizację przewozu drogowego podlegającego zgłoszeniu bez zapewnienia przekazywania danych lokalizacyjnych środka transportu dokonującego przewozu.

Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy i przyznany przez skarżąca nie budzi wątpliwości. Nie jest sporne, że w trakcie przewozu w dniu [...] r. zespół pojazdów skarżącej został poddany kontroli na drodze, która ujawniła, że towar podlegający monitorowaniu był przewożony bez bieżącego przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu. W zgłoszeniu podano lokalizator, który nie został uruchomiony z chwila rozpoczęcia transportu ale dopiero w czasie kontroli. GPS o numerze: [...]. W trakcie kontroli drogowej stwierdzono trwającą dłużej niż godzinę niesprawność lokalizatora wskazanego w zgłoszeniu. Zgodnie z pozyskanymi danymi ustalono, że ww. lokalizator znajdował się w trybie offline od dnia 29 lipca 2019 r. od godziny 16.30, a kolejne wskazanie geolokalizatora pojawiło się dnia 30 lipca 2019 r. o godz. 9.33 - w miejscu zatrzymania pojazdu do kontroli. Spór w istocie sprowadza się do uznania przez organy, że brak jest przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za ujawnione w czasie kontroli naruszenie.

Należy też wskazać, że zarzuty skargi stanowią powielenie zarzutów odwołania oraz pism skarżącej o zastosowanie spornej instytucji.

Obowiązki przewoźnika wynikające z art. 10a ustawy SENT, również nie budzą wątpliwości. Zgodnie z tym przepisem, przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu objęty zgłoszeniem w lokalizator GPS oraz zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem. Jak prawidłowo wskazały organy obowiązki przewoźnika i przewidziane za nie kary administracyjne są odrębnie uregulowane od obowiązku kierowcy i grzywny której on podlega za naruszenie tych obowiązków. W przedmiotowej sprawie chodzi natomiast o odpowiedzialność przewoźnika. Prawidłowo zatem organy uwzględniając obowiązuje przepisy i stan faktyczny sprawy uznały, że skarżący jako przewoźnik podlega karze administracyjnej przewidzianej w art. 22 ust.2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy SENT.

Sąd podzielił stanowisko organów, że nie naruszono w toku postępowania wskazanych przepisów procesowych. Ustalenia faktyczne są niesporne ale skarżąca nie zgadza się z wystąpieniem interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej, która jest nieadekwatna od stwierdzonego naruszenia oraz okoliczności jego zaistnienia. Podkreśla, ze naruszenie było błędem pracownika wynikającym z krótkie czasu obowiązywania obowiązku umożliwienia śledzenia towaru na drodze za pomocą systemu GPS.

W sytuacji jednak jak w przedmiotowej sprawie, tj. gdy geolokalizator nie został uruchomiony przez kierowcę w chwili rozpoczęcia przewozu (został włączony dopiero w związku z zatrzymaniem pojazdu do kontroli) a przewoźnik mający dostęp do strony internetowej https://puesc.gov.pl/web/puesc/sent-zew-user-406, nie zareagował, to brak jakichkolwiek przesłanek na powoływanie się na interes publiczny. W takim przypadku nie ma znaczenia czy powyższe naruszenie miało czy też nie miało wpływu na dochody Skarbu Państwa (uszczuplenie podatkowe). Sam fakt wyposażenia pojazdu w geolokalizator, przeszkolenie pracownika jest niewystarczające do uznania, że przedsiębiorca zapewnił prawidłową realizację obowiązków nałożonych ustawą SENT. Urządzenie musi zostać włączone, trasa rejestrowana a pojazd możliwy do lokalizacji w danej chwili przejazdu.

Wskazanie zatem przez spółkę, że spełniła wszystkie ciążące na niej, jako przewoźniku, obowiązki wynikające z ustawy SENT (po otrzymaniu klucza referencyjnego od wysyłającego towar uzupełnił wszystkie dane w zgłoszeniu, przekazał klucz wraz z wszystkimi dokumentami i danymi kierującemu pojazdem, pojazd był wyposażony w lokalizator, który został włączony przed rozpoczęciem wykonywania przewozu) - nie jest prawdziwe. Zadanie przewoźnika nie ogranicza się jedynie do wyposażenia pojazdu w lokalizator, ale również, czy przede wszystkim, do nadzoru nad wykonywanym transportem, w tym, czy wykonujący transport kierowca w sposób właściwy używa lokalizatora. Jedynie gdyby nadzór taki był wykonywany przez skarżącego i w jego wyniku stwierdziłby on, nieużywanie lokalizatora, można by twierdzić, że sytuacja wynikła z wyłącznej nieodpowiedzialności kierującego pojazdem. Nie jest prawdą, że przewoźnik nie miał żadnych możliwości zapobiec temu naruszeniu. Takie podejście przedsiębiorcy świadczy o niezrozumieniu ciążących na nim obowiązków przewoźnika z art. 10a ust. 1 ustawy SENT, a nie o niezamierzonym jednostkowym błędzie czy omyłce. Brak uruchomienia lokalizatora niweczy realizację jednego z celów ustawy, zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

Sądu uznał, że prawidłowo organy stwierdziły, że ani zasada sprawiedliwości ani zasada zaufania do organów państwa, rozważane w ramach interesu publicznego, nie przemawiały za odstąpieniem od wymierzenia kary.

Wysokość kary została ustalona nie przez organ lecz przez ustawodawcę, w związku z tym, wobec braku podstaw do odstąpienia do jej wymierzenia, nie można twierdzić, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia. Brak nadzoru nad transporterem nie może zostać uznany, jak już wcześniej podniesiono, za oczywistą omyłkę czy formalne uchybienie, jak podnosi skarżący.

Kwestionując stanowisko organów w powyższym zakresie skarżąca nie polemizuje z argumentami organu przemawiającymi za nałożeniem kary pieniężnej. Powołując się na te same argumenty dokonuje odmiennej ich oceny. W ocenie Sądu, organy w sposób prawidłowy wykazały nie tylko przesłanki faktyczne i prawne do nałożenia kary administracyjnej w przedmiotowej sprawie, ale także dokładnie rozważyły i uzasadniły możliwość zwolnienia skarżącej z tej kary. Wzięły pod uwagę zarówno aspekt ekonomiczny, jak i inne argumenty, w tym zasadę równości i proporcjonalności.

Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, na podstawie art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił, w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.).