Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 642/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1  i ust. 5  pkt 1a
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 642/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bożenna Blitek, Sędziowie: NSA Krystyna Kutzner, WSA Barbara Pasternak (spr.), Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2018 r., sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2018 r. ([...]) na podstawie art. 3 pkt. 11, art. 17, art. 20, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2017, poz. 1952), art. 104, art. 107 kpa, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. póz. 1466) Burmistrz Miasta i Gminy odmówił przyznania U. S. świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na syna R. S.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że rozpatrując wniosek U. S. powzięto informacje, że wnioskodawczyni jest rencistką. Okoliczność ta została potwierdzona oświadczeniem strony, dostarczonym przez nią do akt oraz odpisem decyzji o przyznaniu i przeliczeniu renty z tytułu okresowej niezdolności do pracy, a nadto informacją z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przysługiwaniu ww. Stronie renty na okres od 1.05.2013 r do 30.09.2019 r. (tak pismo z dnia 25.01.2018 r.). Jak wyjaśnił organ, w sprawie ziściła się negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, uniemożliwiająca przyznanie Wnioskodawczyni przedmiotowego świadczenia.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyła U. S., wyrażając swoje niezadowolenie z zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia organu l instancji. Podniosła, że jej syn R. wymaga: konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie; korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy inne osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Decyzją z dnia 27 marca 2018 r. ([...]) na podstawie art. 17 ust. 1 i 5 pkt . 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 §1 pkt 2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podał, co następuje:

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. póz. 1952 t.j.) "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka.

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, enumeratywnie wymienia przesłanki negatywne, których zaistnienie skutkuje odmową prawa do świadczenia. Zgodnie z tą regulacją, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. w sytuacji, gdy: osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego (art. art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy).

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że U. S. jest uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Renta ta pobierana jest od 1 marca 2013 r. i przysługuje do dnia 30 września 2019 r. (tak kserokopia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19.09.2017 r. - znak [...] , na karcie 15 akt sprawy oraz informacja ZUS z dnia 25.01.2018 r.). W sprawie oczywiste jest wiec, że spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ww. ustawy, uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Podkreślił organ, że z punktu widzenia wskazanych przepisów wykluczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązuje bez względu na wysokość renty, jak i okoliczności jej przyznania i pobierania. Tym samym ani organ I instancji, ani też Kolegium nie jest władne uwzględnić wniosku, kierując się okolicznościami przedstawionymi przez Odwołującą się. Brzmienie ww. regulacji, nie pozostawia w tym przypadku organom administracji żadnego luzu decyzyjnego.

Na powyższą decyzję U. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Podniosła, że w momencie składania wniosku nie udzielono jej informacji, iż nie posiada prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli pobiera rentę. Wskazała na przepis art. 32 Konstytucji RP wedle, którego wszyscy są równie wobec prawa, art. 69 Konstytucji, gwarantujący osobom niepełnosprawnym pomoc w zabezpieczeniu egzystencji oraz na art. 71 ust. 1 konstytucji, gwarantujący uwzględnianie dobra rodziny w polityce społecznej i gospodarczej.

Podała, że jej syn R. posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o niepełnosprawności, na mocy którego orzeczono o jego niepełnosprawności od 10 miesiąca życia do 1 maja 2020 r. Na podstawie tego orzeczenia wymaga on:

-konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie,

-korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki,

-konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy inne osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,

- konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wskazała nadto, że jej syn nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji, wymaga całodobowej opieki i pomocy w czynnościach życia codziennego z uwagi na jego stan zdrowia i zdiagnozowaną chorobę. Jak wyjaśniła, sprawuje nad synem szczególną, całodobową opiekę, choć sama przebywa w ciągłym leczeniu, z racji czego została jej przyznana renta w związku z orzeczeniem o częściowej niezdolności do pracy. Skarżąca opisała swój stan zdrowia i podała, że wymaga ona stałej rehabilitacji, co dodatkowo utrudnia jej opiekę nad synem. Zwróciła też uwagę, że nie wiedziała że w sytuacji pobierania renty nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne, a organ I instancji rozpoznają wnioski nie zweryfikował jej sytuacji w kwestii pobieranych świadczenia. Wskazała na swą obecną trudną sytuację życiową i finansową. Zaznaczyła na koniec, że władza publiczna posiada ww. obowiązki względem osób niepełnosprawnych, które powinna realizować.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2017.2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2017.1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art.135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 marca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2018 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną synem.

Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W przepisie art. 17 ust. 5 u.ś.r., określono przesłanki wykluczające możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis ten enumeratywnie wymienia osoby nieuprawnione do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Wśród nich ustawodawca wymienił m.in osobę posiadającą prawo do renty. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Nie budzą wątpliwości Sądu, ustalenia organów administracyjnych, że skarżąca ma ustalone prawo do renty. W aktach administracyjnych znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 stycznia 2018 r. znak [...] o przeliczeniu przysługującej skarżącej renty. Z dokumentu tego wynika, że renta przysługuje skarżącej do dnia 30 września 2019 r. (k. 15 akt adm.). Na fakt pobierania renty skarżąca powołała się zarówno w odwołaniu jak i w skardze, fakt ten potwierdziła również na rozprawie w dniu 16 października 2018 r.

Podkreślenia wymaga, że w art. 17 ust. 5 u.ś.r. ustawodawca taksatywnie wymienił przypadki w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Jest to katalog zamknięty i niedopuszczalne jest dokonywanie wykładni rozszerzającej. Oznacza to, że organy nie mają żadnych możliwości odstępstwa od ustalonych w tym przepisie zasad. Nie można więc uznać za zasadne zarzutów skarżącej, sprowadzających się do twierdzenia, że w aktualnym stanie faktycznym i prawnym pozostaje ona w sytuacji finansowej gorszej, niż osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi członkami rodzin pobierające świadczenie pielęgnacyjne, co miałoby prowadzić do uwzględnienia przez organy wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istotnie, wysokość renty skarżącej wynosi aktualnie 817,10 zł miesięcznie (wysokość świadczenia do wypłaty), natomiast wysokość świadczenia pielęgnacyjnego 1477,- zł miesięcznie. Wyjaśnienia wymaga, że ustawodawca nie przewidział możliwości wyboru przez stronę korzystniejszego dla niej świadczenia pielęgnacyjnego i zrezygnowania z posiadanego przez nią prawa do renty (jako mniej korzystnego). Celem ustawodawcy było zapewnienie świadczenia pielęgnacyjnego osobie rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - pod warunkiem, że osoba sprawująca opiekę jest pozbawiona dochodu.

W przedmiotowej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która wyklucza przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jako sprawująca opiekę nad synem posiada ona prawo do renty. Także trudna sytuacja życiowa skarżącej spowodowana licznymi schorzeniami, dostrzeżona przez organy, którą to sytuację dostrzega także w niniejszej sprawie Sąd, nie może przemawiać za przyznaniem skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z wyrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności, organy władzy publicznej zobowiązane są do działania wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Prawidłowo powołany przez organy obu instancji przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jednoznacznie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę, jeżeli ma ona ustalone prawo m.in. do renty, a więc i renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pobieranej przez skarżącą. Wykluczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązuje bez względu na wysokość renty, jak i okoliczności jej przyznania i pobierania. Tym samym organy nie mogły uwzględnić wniosku kierując się okolicznościami przedstawionymi przez skarżącą. Dla oceny legalności kontrolowanej decyzji nie miała także znaczenia okoliczność niepoinformowania skarżącej przez organy o braku podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W ocenie Sądu organy w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy ustaliły, że skarżąca ma ustalone prawo do renty co oznacza, że jako osobie sprawującej opiekę nad synem, świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.