Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 209/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta m.st. Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej p o s t a n a w i a: wskazać Wójta Gminy P. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2019r. Prezydent m.st. Warszawy wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wójtem Gminy P. o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku S. M. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że S. M. zwrócił się z wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. m. st. Warszawa, działającego w imieniu Prezydenta m.st. Warszawy o skierowanie do domu pomocy społecznej. W momencie składania wniosku wnioskodawca, jako osoba bezdomna, przebywał na terenie Schroniska dla Osób Bezdomnych "P." w W.

Następnie Prezydent m.st. Warszawy podał, że z przeprowadzonego ze S. M. wywiadu środowiskowego oraz ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że wnioskujący o skierowanie do domu pomocy społecznej jest osobą bezdomną, a jego ostatni adres stałego zameldowania to miejscowość: J., ul. B., gmina P.

Organ wnioskujący pismem z dnia 16 maja 2019r., znak: [...], uznając się niewłaściwym w sprawie, przesłał wniosek zainteresowanego wraz z załącznikami do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w celu rozpatrzenia zgodnie z właściwością.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. pismem z dnia 2 lipca 2019r. odesłał do organu wnioskującego przedmiotowy wniosek wraz z załączonymi dokumentami podnosząc, że nie widzi możliwości skierowania wnioskującego do domu pomocy społecznej, gdyż S. M. jest "od wielu lat związany z W. i nie utrzymuje z Gminą P. jakichkolwiek związków, wobec czego należy go, po tak długim okresie zamieszkiwania w W. traktować jak mieszkańca tego miasta".

W związku z powyższym Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy W. m.st. Warszawa ponownie dokonał analizy swej właściwości w sprawie i stwierdził, że ze względu na szczególne uregulowanie właściwości w sprawach pomocy społecznej brak jest podstaw do przyjęcia, że Prezydent m.st. Warszawy jest organem właściwym w niniejszej sprawie. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019r. poz. 1507), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "u.p.s.", w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Jak wskazał organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, okoliczność ta nie jest sporna między stronami. Na podstawie przeprowadzonej analizy organ wniósł o ustalenie, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku S. M. jest Wójt Gminy P., ze względu na ostatnie miejsce zameldowania na stałe wnioskodawcy będącego osobą bezdomną. Organ wnioskujący wskazał nadto, że S. M. w dniu 8 sierpnia 2019r. został skreślony z listy mieszkańców schroniska dla bezdomnych z powodu złamania regulaminu schroniska.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy P. uznał go za bezzasadny, w kontekście reguły określonej w art. 101 ust. 1 u.p.s. W uzasadnieniu organ podał, że zainteresowany był przed laty w gminie P., jednak od ponad 25 lat jego faktycznym miejscem zamieszkania, pod różnymi adresami, jest W. W ocenie organu, ze względu na wskazany okres, uznać należy, że zainteresowany jest mieszkańcem W. Organ stwierdził, że w związku z brakiem utrzymywania od ponad 25 lat kontaktu z gminą P., nigdy nie starał się choćby o lokal socjalny na tym terenie, nie składał żadnych wniosków o pomoc społeczną do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., nie odwiedzał gminy, i we wszystkich znanych organowi oświadczeniach, sam zainteresowany wskazywał jako miejsce swego zamieszkania m. st. Warszawę, nie ma zastosowania reguła wynikająca z treści art. 101 ust. 2 u.p.s.

Organ zauważył ponadto, że zainteresowany konsekwentnie wskazuje jako miejsce swojego zamieszkania właśnie W., pod różnymi adresami i właśnie te oświadczenia woli zainteresowanego powinny mieć podstawowe i zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu kompetencyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej w uzasadnieniu jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Przystępując do rozpoznania sporu zawisłego w niniejszej sprawie podać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w tej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Zgodnie natomiast z treścią art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową organu ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, bo tylko w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.).

W niniejszej sprawie niewątpliwym jest, że S. M. koncentruje swoje sprawy życiowe na terenie m.st. Warszawy, gdzie od wielu lat przebywa. Jednakże należy wziąć pod uwagę, że od lutego do sierpnia 2019r. przebywał na terenie Schroniska dla Osób Bezdomnych "P." w W. jako osoba bezdomna. Został skreślony z listy mieszkańców tej placówki za złamanie jej regulaminu w następstwie nieobecności i niepowrotu z przepustki. Analizując powyższe okoliczności należy wskazać, iż ostatnie znane miejsce pobytu S. M., a więc schronisko dla osób bezdomnych, jednoznacznie wskazuje, iż wnioskujący o pomoc społeczną jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten definiując pojęcie osoby bezdomnej wskazuje bowiem, iż jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Natomiast lokalem mieszkalnym jest wyłącznie lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2016r., poz. 1610 ze zm.)). (vide: postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2014r. sygn. akt I OW 194/14; postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2014r. sygn. akt I OW 157/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe wskazuje – jak chce tego Prezydent m.st. Warszawy – że to przepis art. 101 ust. 2 u.p.s. winien wyznaczać organ gminy ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy, jako właściwy w niniejszej sprawie. Ustalenie, iż S. M. jest osobą bezdomną determinuje powyższą podstawę prawną i nie pozwala podjąć rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w oparciu o przepis art. 101 ust. 1 u.p.s. Z kolei przepis art. 101 ust. 4 u.p.s. wskazując, które ze świadczeń mogą być udzielone w miejscu pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie i nie wymieniając w tym zakresie skierowania do domu pomocy społecznej, niemożliwym czyni rozważanie w niniejszej sprawie właściwości organu gminy wynikającej z treści art. 101 ust. 3 u.p.s.

W świetle powyższego właściwość miejscową należało ustalić w oparciu o art. 101 ust. 2 u.p.s., a więc według ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej, a w konsekwencji wskazać Wójta Gminy P. jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy skierowania do domu pomocy społecznej.

Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.