Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 285/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 944/16 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z [...] lipca 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego w Łomży z [...] marca 2016 r., którym stwierdzono powstanie długu celnego oraz określono J. C. wysokość należności celnych w odniesieniu do towaru w postaci samochodu osobowego marki Volkswagen Jetta, objętego procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z [...] grudnia 2014 r.

Stwierdził, że przedmiotem sprawy było ustalenie istnienia uprawnienia strony do skorzystania ze zwolnienia z należności przywozowych, pod kątem spełnienia warunku określonego w art. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych, dotyczącego przeniesienia miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty Europejskiej.

W ocenie organu odwoławczego, zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w przepisach art. 3, 4, 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, zwolnieniu podlega, za wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, jedynie to mienie osobiste, które pozostawało w posiadaniu oraz było używane przez osobę przesiedlającą się w jej poprzednim miejscu zwykłego zamieszkania przez co najmniej 6 miesięcy przed datą, kiedy osoba przesiedlająca się przestała zamieszkiwać w państwie trzecim oraz które jest przeznaczone do użytku w tym samym celu w nowym miejscu zwykłego zamieszkania. Zwolnienie mienia osobistego z należności przywozowych może być udzielone tylko osobie, której miejsce zwykłego zamieszkania, a więc miejsce, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe będzie na obszarze celnym Wspólnoty oraz rzeczy wchodzące w skład mienia przesiedlenia będą używane w nowym miejscu zwykłego zamieszkania do tego samego celu, do jakiego były używane w miejscu poprzedniego zamieszkania osoby przesiedlającej się. Ponadto, zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia, jednym z warunków zwolnienia jest to, że osoba, która deklaruje przesiedlenie się na teren Wspólnoty faktycznie a nie deklaratoryjnie przeniosła swoje miejsce stałego zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty.

Organ zauważył, że warunek zaprzestania przez osobę zainteresowaną stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim, które opuściła w rozumieniu art. 4 pkt a/ rozporządzenia Rady (WE) Nr 1186/2009, jak też ustalenia miejsca zamieszkania na terenie Wspólnoty w rozumieniu art. 7 ust. 1 ww. rozporządzenia należy interpretować wprost jako opuszczenie terytorium państwa trzeciego, w którym osoba posiadała stałe miejsce zamieszkania z zamiarem posiadania swojej siedziby we Wspólnocie poprzez stałe w niej zamieszkanie. Sytuacja, w której osoba zainteresowana wyraża jedynie wolę zakończenia stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim, nawet jeżeli jednocześnie podejmuje działania w celu ustalenia zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty, polegające na posiadaniu zameldowania na obszarze Wspólnoty czy posiadaniu nieruchomości, nie wskazuje, aby faktycznie nastąpiło przeniesienia stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Zakończenie stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim jako zdarzenie wieloczynnościowe i rozciągnięte w czasie zaistnieje dopiero wówczas, gdy osoba zainteresowana opuści terytorium państwa trzeciego, który to akt będzie ostatnią czynnością procesu przesiedlania na teren Wspólnoty w realizacji uprzednio podjętego zamiaru i jednocześnie ustali miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty. Z kolei miejsce stałego zamieszkania oznacza miejsce, w którym koncentrują się sprawy życiowe i osobiste takiej osoby, miejsce normalnego życia osoby przesiedlającej się, w którym osoba ta przebywa.

Zdaniem organu odwoławczego, w zaskarżonej decyzji zasadnie stwierdzono, że skarżący nie był uprawniony do skorzystania ze zwolnienia z należności przywozowych, ponieważ nie spełnił warunku określonego w art. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1186/2009.

Wskazał, że skarżący poprzez fakt posiadania stałego miejsca zamieszkania poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy oraz użytkowania samochodu marki Volkswagen przez co najmniej 6 miesięcy podczas pobytu w USA, spełnił warunki, o którym mowa w art. 4 i art. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1186/2009, a tym samym na dzień dokonania zgłoszenia celnego towaru stanowiącego mienie osobiste posiadał prawo do zwolnienia towaru z należności przywozowych w ramach operacji uprzywilejowanej. Operacja ta jednak wymaga od osoby przesiedlającej się spełnienia podstawowego warunku, jakim jest fakt przeniesienia stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. W dniu [...] grudnia 2014 r. skarżący zgłosił mienie przesiedlenia (w postaci między innymi samochodu osobowego) do procedury dopuszczenia do obrotu. W oświadczeniu zawartym w liście mienia przesiedlenia, stanowiącej załącznik do zgłoszenia celnego, stwierdził, że przywiezione rzeczy służyły mu w trakcie pobytu za granicą, który rozpoczął [...] stycznia 2013 r. a zakończył [...] listopada 2014 r. i z tą datą przeniósł centrum życiowe do Polski. Z przedłożonego wraz ze zgłoszeniem celnym zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt stały wydanego przez Urząd Gminy w Piątnicy w dniu [...] grudnia 2014 r. wynika, że zameldowanie na pobyt stały nie nastąpiło w związku z powrotem skarżącego z USA w 2014 r., lecz trwało od dnia [...] stycznia 2008 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, iż było to powtórne przesiedlenie się skarżącego na obszar Wspólnoty. Stronie przyznane zostało zwolnienie z należności przywozowych mienia przesiedlenia na podstawie zgłoszenia celnego z [...] października 2008 r. Przedmiotem importu był wówczas samochód osobowy Mercedes S430, rok prod. 2003.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że w trakcie prowadzonego postępowania, na podstawie informacji przekazanych przez Straż Graniczną oraz wyjaśnień strony ustalono, że skarżący od zadeklarowanego przesiedlenia się do Polski w dniu [...] grudnia 2014 r. przebywał w kraju kilka razy: od [...] grudnia 2014 r. do [...] stycznia 2015 r.; od [...] do [...] kwietnia 2015 r.; od [...] sierpnia do [...] września 2015 r.; od [...] grudnia 2015 r. do [...] stycznia 2016 r. Na podstawie powyższego organ stwierdził, że w okresie ponad roku od zadeklarowania przesiedlenia się do Polski skarżący przebywał w kraju łącznie około 3 miesięcy. Trwające 2, 3 tygodnie pobyty w Polsce miały miejsce w czasie Świąt Bożego Narodzenia, Wielkanocy oraz wakacji. Z przekazanych przez Straż Graniczną informacji wynika również, że skarżący kilkakrotnie odwiedzał Polskę w 2014 r., przyjeżdżając na krótkie pobyty przed złożeniem zgłoszenia w grudniu 2014 r.

Organ zauważył, że rodzina strony przesiedliła się do Polski w 2008 r. Po przesiedleniu rodzina C. wybudowała dom, w którym obecnie mieszka. Żona uczestnika rozpoczęła działalność gospodarczą, a dzieci uczęszczają do szkoły. Po powrocie do Polski w 2008 r. skarżący ponownie wyjechał do USA w 2012 r., podjął tam pracę i mieszka.

Ponadto organ zwrócił uwagę, że w okresie od [...] czerwca 2009 r. do [...] czerwca 2013 r. skarżący był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Łomży jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z powodu rezygnacji został wyłączony z ewidencji osób bezrobotnych z dniem [...] czerwca 2013 r. Z dniem [...] czerwca 2013 r. został jako członek rodziny zgłoszony przez małżonkę, w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą do ubezpieczenia zdrowotnego, które w sposób ciągły posiada do chwili obecnej. Natomiast zgodnie z informacją ZUS Oddział w Pile skarżący nie jest zgłoszony do ubezpieczenia, nie pobiera renty ani emerytury. W latach 2013-2014 skarżący wspólnie z żoną składali do Urzędu Skarbowego w Łomży zeznania podatkowe o wysokości poniesionych strat, wykazując dochód w wysokości 0,00 zł. Zdaniem organu, powyższe wskazuje, iż obecna sytuacja ekonomiczna i społeczna skarżącego na terytorium RP jest identyczna do sytuacji społeczno-ekonomicznej strony na terytorium Polski, jaka miała miejsce w okresie od końca 2012 r. do grudnia 2014 r., kiedy to skarżący deklarował fakt ustanowienia stałego ośrodka życiowego na terenie USA.

Powyższe okoliczności nie potwierdzają zatem faktu, iż po [...] grudnia 2014 r. skarżący poczynił na terytorium Polski jakiekolwiek kroki, które wskazywałyby, iż po deklarowanej dacie przesiedlenia związał się z Polską w odmienny sposób ekonomiczny lub społeczny, niż istniejący przed datą [...] grudnia 2014 r. Zatem zawodowo i ekonomicznie strona nadal nie jest związana z miejscem wskazanym jako miejsce zamieszkania w Polsce w taki sposób, w jaki była związana z dotychczasowym miejscem zamieszkania w USA. Skarżący, posiadający również obywatelstwo amerykańskie, wraz ze zgłoszeniami celnymi o dopuszczenie do obrotu towarów z zastosowaniem zwolnień celnych przedkładał bowiem dokumenty dotyczące zatrudnienia w USA, z których wynika, że od otrzymywanego wynagrodzenia potrącane były podatki, składki na ubezpieczenie (social security) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (medicare).

Zdaniem organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że ośrodek osobistych i życiowych interesów skarżącego po zadeklarowaniu przesiedlenia nie uległ zmianie i jest adekwatny do sytuacji, w jakiej strona znajdowała się podczas zamieszkiwania w USA w okresie od końca 2012 r. do listopada 2014 r. Zasadniczym miejscem zamieszkania strony nadal są Stany Zjednoczone Ameryki, gdzie faktycznie przebywa i mieszka w Brooklyn’ie oraz gdzie toczy się jego życie. Wskazany adres aktualnego zamieszkania w USA jest adekwatny do miejsca zamieszkiwania strony przed deklarowanym przesiedleniem się do Polski. Fakt posiadania w Polsce domu zlokalizowanego w miejscowości P. P. i zamieszkiwania pod ww. adresem najbliższej rodziny strony nie daje podstaw do stwierdzenia, że aktualnie Polska stanowi dla skarżącego główne miejsce zamieszkania. Ponadto zameldowanie w Polsce pod wskazanym wyżej adresem nie nastąpiło w związku z powrotem skarżącego do Polski, lecz trwało od 16 stycznia 2008 r. Fakt zameldowania w kraju nie może decydować o przesiedleniu się do Polski. Zameldowanie jest bowiem kategorią prawa administracyjnego a o miejscu zamieszkania osoby fizycznej decydują kryteria przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu.

Oddalając skargę J. C. na powyższą decyzję Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie sporne są dwie kwestie: ustalenie, czy skarżący przeniósł swoje miejsce zamieszkania z obszaru USA do Polski oraz poprawność ustalenia przez organy wartości pojazdu przyjętej do określenia długu celnego.

W całości podzielił stanowisko organów celnych, które nie potraktowały powrotu skarżącego do Polski w grudniu 2014 r. jako zmiany miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty i przesiedlenia na teren Wspólnoty. Organy prawidłowo i wszechstronnie zebrały materiał dowodowy i dokonały ustaleń faktycznych poprzedzonych rzetelną oceną, opartą na zasadach logiki i doświadczenia życiowego. Uwzględniły przy tym okoliczności wynikające z dokumentów pozyskanych w trakcie postępowania (informacje ZUS, KRUS Placówka Terenowa w Łomży, Starostwa Powiatowego w Łomży, Narodowego Funduszu Zdrowia Oddział Wojewódzki w Białymstoku, Powiatowego Urzędu Pracy w Łomży, Straży Granicznej), zeznań świadków (osób bliskich dla skarżącego), wyjaśnień samego skarżącego dotyczących przyczyn wyjazdów z Polski do USA oraz terminów tychże. Z materiału dowodowego wynika, iż skarżący przybył do Polski [...] grudnia 2014 r. na trwający miesiąc pobyt, który wielokrotnie potem był powtarzany, zazwyczaj w terminach świąt lub wakacji i trwał dwa lub trzy tygodnie. Sytuacja skarżącego - w zakresie jego statusu zawodowego, ubezpieczeniowo zdrowotnego, meldunkowego i podatkowego - na skutek tego przyjazdu nie uległa zmianie. Była ona constans od przyjazdu do Polski w 2008 r.

Trafna jest zatem - zdaniem Sądu I instancji - konkluzja organu, że przyjazdy skarżącego do Polski, te sprzed jak i po 2014 r., niczym się od siebie nie różniły. Służyły odwiedzinom rodziny i podtrzymywaniu więzi z bliskimi. Sąd zauważył, że odwiedziny tego rodzaju są powszechne wśród osób stale zamieszkujących za granicą, gdzie podejmują zatrudnienie i gdzie lokalizuje się ich centrum życiowe, a przyjazdy do kraju (z racji ich okołoświątecznych terminów jak i krótkotrwałego czasu pobytu) mają charakter rodzino - wypoczynkowy. Także celne są wnioski organu odnośnie do sytuacji skarżącego na terenie USA w okresie od końca 2012 r. do chwili orzekania decyzją ustalającą dług celny. Ośrodek osobistych i życiowych interesów skarżącego po zadeklarowaniu przesiedlenia nie uległ zmianie i jest adekwatny do sytuacji, w jakiej skarżący znajdował się podczas zamieszkiwania w USA w okresie od końca 2012 r. do listopada 2014 r. Skarżący faktycznie przebywa na terenie USA, zamieszkuje pod tym samym adresem jaki wskazywał w dokumentacji celnej w związku z deklarowanym przesiedleniem. Poprawności tych ustaleń nie zmienia fakt, iż skarżący posiada meldunek na terenie Polski, ani że posiada tutaj nieruchomość. Meldunek bowiem jest kategorią prawa administracyjnego, zaś o miejscu stałego zamieszkania decydują kryteria przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego nieprawidłowego określenia kwoty długu celnego poprzez przyjęcie zadeklarowanej przez skarżącego wartości celnej zgłoszonego towaru. W aktach postępowania administracyjnego znajdują się dokumenty w postaci zgłoszenia celnego z [...] grudnia 2014 r., listy mienia przesiedlenia oraz oświadczenie skarżącego z [...] grudnia 2014 r. Wynika z nich, że J. C. osobiście zadeklarował wartość pojazdu na dzień zgłoszenia na kwotę 15.000 USD. Wartość ta została zweryfikowana przez organ. Dokonując rewizji towaru oraz kontroli załączonych do zgłoszenia celnego dokumentów organ ustalił, że sprowadzony do Polski pojazd wyprodukowany został w 2012 r., a nie jak wskazał skarżący w 2013 r. Rozbieżność tę organ wyjaśnił. Ponadto zasięgnął informacji na temat wartości tego typu pojazdów z 2012 r. oferowanych na rynku kraju eksportu. Z ustaleń poczynionych przez organ i nie zakwestionowanych przez skarżącego wynikało, że średnia wartość samochodu marki Volkswagen Jetta z 2012 r. w stanie doskonałym kształtowała się w granicach 14.609 USD. Oznacza to, że wartość pojazdu skarżącego o roku modelowym z 2013 r. na rynku eksportu byłaby wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym. Skarżący do zgłoszenia celnego dołączył rachunek zakupu pojazdu z [...] stycznia 2014 r. za kwotę 15.370 USD. Do zgłoszenia celnego wpisał kwotę 15.000 USD. Przyjąć zatem należało, że skarżący zmniejszając wartość pojazdu o 370 USD uwzględnia czasokres jego użytkowania na terenie USA po dacie zakupu, a do deklaracji podaje wartość faktyczną pojazdu. W przeciwnym wypadku niezrozumiałym byłaby różnica kwot zakupu i deklarowana importowanego auta.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2018 poz. 1302; dalej: ppsa) wyrokowi Sądu I instancji zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 29 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L302 z 19 X 1992 r. ze zm.), poprzez błędne jego zastosowanie i określenie kwoty długu celnego w stosunku do zgłoszonych towarów w oparciu o wartość transakcyjną, podczas gdy wartość ta powinna być określona na podstawie art. 30-31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: pusa) oraz art. 3 § 1 ppsa, poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 ustawy ppsa, poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 ppsa, polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego w skardze zarzutu błędnego zastosowania art. 29 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, a także nieustosunkowanie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku do tego zarzutu;

2. art. 1 § 1 i 2 pusa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w związku z art. 134 § 1 ppsa w związku z art. 151 ppsa oraz art. 120 121, 122, 187 § 1, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: Op), polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w sprawie, w tym nie ustalono wartości celnej zgłoszonych towarów na dzień złożenia zgłoszenia celnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na wyliczoną kwotę długu celnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ppsa złożony środek prawny można oprzeć na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz/lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a jedynie w granicach zarzutów kasacyjnych, wnoszący środek prawny powinien wskazać w myśl art. 176 ppsa konkretny przepis, który jego zdaniem został naruszony oraz wykazać, na czym owo naruszenie polega, a w przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania - dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a więc taki, że gdyby do niego nie doszło, to treść rozstrzygnięcia byłaby inna.

Skarga kasacyjna została oparta na powiązanych ze sobą, określonych w art. 174 ppsa obydwu podstawach kasacyjnych, to jest zarzucie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego w zakresie istnienia przesłanek zwolnienia z należności celnych przywozowych osoby przesiedlającej się z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty, a także zarzutach naruszenia przez WSA w Białymstoku przepisów postępowania, co - zdaniem kasatora - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a sprowadza się do niedostatecznego wyjaśnienia kwestii zmiany miejsca zamieszkania strony w grudniu 2014 r. oraz nieprawidłowego ustalenia wartości celnej zgłoszonego towaru na dzień złożenia zgłoszenia celnego.

Argumentacja autora środka prawnego uzasadnia możliwość i potrzebę łącznego odniesienia się do wskazanych zarzutów, które w istocie stanowią powtórzenie argumentów ze skargi oraz polemikę z prawidłowymi wnioskami i ocenami zawartymi w orzeczeniu Sądu I instancji.

Postępowanie w sprawie dotyczyło określenia długu celnego z tytułu dopuszczenia do swobodnego obrotu na obszarze UE (w Polsce) samochodu osobowego, jako mienia przesiedlenia. Przedmiotem sporu pomiędzy stronami był zaś nie tyle stan faktyczny sprawy, co jego ocena prawna w świetle uregulowań rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r.

Zgodnie z art. 3 i 4 ww. rozporządzenia zwolnienie od należności przywozowych mienia osobistego wymaga od osoby przesiedlającej się spełnienia podstawowego warunku, jakim jest fakt przeniesienia swojego stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty.

Nie budzi wątpliwości, że przeniesienie miejsca zamieszkania może być procesem rozłożonym w czasie. Ważny jest jednak efekt (realizacja) w postaci faktycznego przeniesienia miejsca zamieszkania, a nie sam zamiar, a dla celów stosowania regulacji dana osoba fizyczna nie może posiadać jednocześnie zwykłego miejsca zamieszkania w państwie członkowskim i w państwie trzecim. Taka sytuacja nie mogłaby zostać uznana za zgodną z celem polegającym na ułatwieniu osiedlania się w państwie członkowskim.

Za miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 uznać należy miejsce, w którym zainteresowany ustanowił stały ośrodek swych interesów. Dla celów ustalenia, czy owo miejsce zamieszkania znajduje się w państwie trzecim i dla ewentualnego zastosowania zwolnienia celnego przewidzianego w owym art. 3, należy wziąć pod uwagę wszystkie mające znaczenie okoliczności faktyczne.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie C - 528/14 X v. Staatssecretaris van Finaciën (orzeczenie wstępne) stwierdził, że art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 należy interpretować w ten sposób, iż dla celów stosowania tego artykułu dana osoba fizyczna nie może posiadać jednocześnie zwykłego miejsca zamieszkania w państwie członkowskim i w państwie trzecim; w celu ustalenia czy miejsce zamieszkania zainteresowanego w rozumieniu art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 znajduje się w państwie trzecim, szczególną wagę w ramach ogólnej oceny istotnych okoliczności faktycznych należy przypisać czasowi trwania pobytu osoby zainteresowanej w tym państwie trzecim. Jednocześnie, zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy.

Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że ustalone przez organy celne okoliczności w dostateczny sposób potwierdzają stanowisko, iż kasator nie przeniósł swojego miejsca zamieszkania z USA (Nowy York), gdzie dotychczas mieściło się centrum jego interesów zawodowych i ekonomicznych i skąd przesiedlił się już w styczniu 2008 r. uzyskując wówczas m.in. zwolnienie z należności przywozowych związanych z importem samochodu osobowego Mercedes S430. J. C. już w 2012 r. ponownie wyjechał do USA, podjął tam pracę i zamieszkał w Brooklyn’ie. Jego przyjazdy do Polski w kolejnych latach miały charakter okazjonalny, krótkotrwały, związany ze świętami oraz wakacjami. Nie wskazywały na podjęcie czynności związanych z przeniesieniem centrum życiowego do Polski. Należy tutaj zwrócić uwagę, iż skarga kasacyjna nie zawiera żadnych zarzutów zmierzających do podważenie dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych w zakresie dotyczącym faktycznego przeniesienia miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Unii Europejskiej.

W sytuacji, gdy wnioskodawca ubiega się o zastosowanie zwolnienia towarów od należności celnych, to przede wszystkim na nim spoczywa ciężar wykazania okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Jak wskazuje art. 126 rozporządzenia Rady (WE) 1186/2009 - w przypadku, gdy w rozporządzeniu określono, że zwolnienie stosuje się po spełnieniu pewnych warunków, osoba zainteresowana przedstawia właściwym organom dowody, iż warunki takie zostały spełnione. Wnioskodawca zatem, skoro wywodzi, iż zamieszkuje na obszarze celnym Wspólnoty (Polsce) winien był przedstawić dowody to potwierdzające. Takich dowodów skarżący kasacyjnie nie przedłożył, co więcej, po sprowadzeniu samochodu w grudniu 2014 r. do Polski nadal jest związany zawodowo i ekonomicznie z USA, gdzie mieszka. Tak więc ośrodek osobistych i życiowych interesów J. C. po zadeklarowaniu przesiedlenia nie uległ zmianie i jest adekwatny do sytuacji, w jakiej znajdował się on podczas zamieszkiwania w USA w okresie od końca 2012 r. do listopada 2014 r.

W świetle wskazanego wyżej, a ustalonego przez organy administracji i zaaprobowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy, którego autor skargi kasacyjnej nie usiłował podważyć, nie sposób mówić o przeniesieniu centrum życiowego, a także centrum interesów strony do kraju, zgodnie z wymaganiami wynikającymi z przepisu materialnego, tj. art. 3 rozporządzenia Rady 1186/2009. Sytuacja, w której osoba zainteresowana wyraża jedynie wolę zakończenia stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim, (nawet jeżeli jednocześnie posiada zameldowanie i posiada dom w Polsce), nie pozwala na stwierdzenie, że faktycznie nastąpiło przeniesienie stałego miejsca zamieszkania na obszar Wspólnoty. Zakończenie stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim jako zdarzenie wieloczynnościowe i rozciągnięte w czasie zaistnieje dopiero wówczas, gdy osoba zainteresowana opuści terytorium państwa trzeciego, który to akt będzie ostatnią czynnością procesu przesiedlania się na teren Wspólnoty. (v. wyrok WSA w Białymstoku z 20 maja 2014 r. I SA/Bk 94/14 , LEX nr 1512265)

Pojęcie przeniesienia stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty ustawodawca łączy ze stałym zaprzestaniem zamieszkiwania w państwie trzecim i jego przeniesieniem na stałe na obszar celny Wspólnoty, co stanowi prawidłową wykładnię wskazanych przepisów prawa materialnego. Przeniesienie do kraju osobistego mienia przesiedleńczego jedynie w ograniczonej postaci, nie wystarczy do stwierdzenia, że podatnik przestał zamieszkiwać zagranicą. Świadczy to co najwyżej o woli przeniesienia w bliżej nieokreślonym czasie swojego centrum życiowego do Polski, a co nie jest równoznaczne z "przesiedleniem" na pobyt stały.

Brak podstaw do kwestionowania ustaleń, iż skarżący kasacyjnie nie dokonał faktycznego przeniesienia ośrodka osobistych i majątkowych interesów z USA do Polski, wiąże się z brakiem uprawnienia do zastosowania zwolnienia celnego mienia przesiedleńczego i skutkuje powstaniem długu celnego.

W tej sytuacji organ celny prawidłowo odmówił stronie prawa do wnioskowanego zwolnienia celnego, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009.

Nie są zasadne zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisu art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

Zgodnie z art. 62 WKC na podmioty wnioskujące o objęcie towaru określoną procedurą nałożony został obowiązek przedstawienia wszystkich elementów niezbędnych do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną oraz dołączenia wszystkich dokumentów, których przedłożenie jest wymagane. Według art. 199 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania Wspólnotowego Kodeksu Celnego zgłaszający jest odpowiedzialny za prawdziwość informacji podanych w zgłoszeniu celnym.

W zgłoszeniu z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący kasacyjnie zadeklarował wartość importowanego samochodu na kwotę 15.000 USD. Wartość pojazdu w powyższej kwocie została wskazana w deklaracji elementów dotyczących wartości celnej oraz w liście mienia przesiedlenia stanowiącej załącznik do zgłoszenia celnego. Dodatkowo, wśród załączników do wskazanego zgłoszenia celnego znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia 3 grudnia 2014 r. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, w którym zadeklarował on, że wartość pojazdu na dzień dokonania zgłoszenia wynosi 15.000 USD.

Konstrukcja przepisów wspólnotowego prawa celnego dotyczących ustalania wartości celnej opiera się na deklarowaniu tej wartości przez zgłaszającego. Tylko w przypadkach podejrzenia zaniżenia przez zgłaszającego zadeklarowanej wartości celnej prawo wspólnotowe przewiduje mechanizm przeciwdziałający temu zjawisku. Natomiast charakter zgłoszenia celnego jako deklaracji woli połączonej z oświadczeniem wiedzy oraz "podział ról" w postępowaniu celnym powoduje, że jeśli zgłaszający kwestionuje prawidłowość dokonanej przez niego deklaracji w zakresie wartości celnej, to powinien tę kwestię udowodnić. W dacie przyjęcia zgłoszenia celnego organ celny nie miał wątpliwości co do zadeklarowanej przez stronę wartości celnej. Uznał, że deklaracja strony dotycząca wartości towaru jest w sprawie dowodem wystarczającym i wyjaśnia kwestię wartości towaru.

W przypadku zgłaszania do procedury dopuszczenia do obrotu towarów jako mienia przesiedlenia nie jest wymagana faktura zakupu towarów odpowiadająca wymogom art. 29 WKC. Wartość zgłaszanych towarów opiera się zwykle na deklaracji zgłaszającego, jak to miało miejsce w sprawie. Zadeklarowana wartość samochodu była niższa niż wynikająca z faktury zakupu. Żądanie przyjęcia o 30% niższej wartości zgłoszonego towaru zostało wyrażone dopiero na etapie postępowania odwoławczego, jednak nie zostało poparte dowodami. W tej sytuacji zarzut braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej zarzutu błędnego zastosowania art. 29 ust. 1 WKC jest chybiony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie określone art. 141 § 4 ppsa wymogi konstrukcyjnej i merytorycznej poprawności. Sąd pierwszej instancji ustosunkował się również do twierdzeń i zarzutów dotyczących ustalenia wartości celnej pojazdu, w uzasadnieniu wyroku szeroko uzasadniając swoje stanowisko. W tej sytuacji polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może zamykać się zarzutem naruszenia powołanej normy prawnej. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i 205 § 2 ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a/ w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).