Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 503/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.46 § 1 pkt. 4 w zw z art. 57 § 1 , art. 46 § 2 pkt 1 lit.b, art. 58 § 1 pkt 3, art. 49 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 3216/21 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 listopada 2021 r. nr DN.sp.621.20.2021 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 11 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 3216/21 (dalej postanowienie z 11 maja 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: 1. odrzucił skargę M. S. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 listopada 2021 r. nr DN.sp.621.20.2021 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji; 2. zwrócił skarżącemu ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 200 zł uiszczone tytułem wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału I z 31 grudnia 2021 r. I SA/Wa 3216/21 wezwano skarżącego do: uiszczenia wpisu sądowego od skargi; uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL i nadesłanie podpisanej w sposób czytelny skargi wraz z dwoma egzemplarzami skargi własnoręcznie podpisanych, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. [Odpisy] zarządzeń doręczono skarżącemu 3 lutego 2022 r. Dnia 3 lutego 2022 r. skarżący uiścił wpis sądowy. Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie uzupełnił wskazanych w wezwaniu braków formalnych skargi. Termin do ich uzupełnienia upłynął bezskutecznie 10 lutego 2022 r. (k. 14v , 15, 17-19 akt I SA/Wa 3216/21).

Zażalenie na postanowienie z 11 maja 2022 r. złożył skarżący, zaskarżając je w całości. Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie oparte zostało wyłącznie o kwestię formalną polegającą na fakcie nieuzupełnienia przez niego braków formalnych zakreślonych zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału I z 31 grudnia 2021 r., podczas gdy w zakreślonym terminie złożył on w biurze podawczym Sądu wszystkie wymagane dokumenty, informację o numerze PESEL, a także kopię wpłaty wpisu - uzupełniając w ten sposób braki formalne. Skarżący wniósł o bezzwłoczne rozpoznanie jego sprawy (k. 31-32 akt I SA/Wa 3216/21).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zm. poz. 655 i 1457; dalej ppsa), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, będącego przepisem szczególnym dotyczącym skarg w stosunku do przepisów Rozdziału 1 Działu III ppsa odnoszących się do pism w postępowaniu sądowym, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Należy przy tym mieć na uwadze, że odrzucenie skargi może nastąpić wyłącznie na skutek braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu. Istotne jest również przy tym to, że jeżeli strona została wezwana do uzupełnienia kilku braków formalnych uniemożliwiających nadanie sprawie dalszego biegu, to wystarczające dla odrzucenia skargi jest niespełnienie choćby jednego z nich, nawet jeżeli pozostałe zostały przez stronę uzupełnione.

W tej sprawie zarządzeniami z 31 grudnia 2021 r. Przewodniczący Wydziału I wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia - przez: podanie numeru PESEL; nadesłanie podpisanej czytelnie skargi w sposób umożliwiający identyfikację osoby, która ją podpisała, wskazując, że podpis skargi z 30 listopada 2021 r. nie daje takiej możliwości, nadesłanie dwu egzemplarzy skargi własnoręcznie podpisanych; uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Zarządzenia te zostały doręczone skarżącemu 3 lutego 2022 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upływał zatem 10 lutego 2022 r. (k. 1, 9-14 akt I SA/Wa 3216/21).

Kwestia uiszczenia wpisu od skargi nie była w tej sprawie sporna, ponieważ 3 lutego 2022 r. skarżący uiścił wpis sądowy (k. 15 akt sądowych), co nie uszło uwadze Sądu I instancji. Brak fiskalny skargi został zatem usunięty w wyznaczonym terminie i nie stanowił przesłanki do odrzucenia skargi.

Kwestią sporną pozostawało złożenie przez skarżącego czytelnie podpisanej skargi i dwu egzemplarzy skargi własnoręcznie podpisanych oraz podanie numeru PESEL.

W odniesieniu do podpisania skargi wskazać należy, że wymóg ten wynika z art. 46 § 1 pkt 4 w zw. z art. 57 § 1 in principio ppsa, który stanowi, że każde pismo strony - a więc i skarga - powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpisem strony jest podpis w rozumieniu art. 78 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), który operuje pojęciem własnoręcznego podpisu (wyrok NSA z 10.11.2006 r. II FSK 1144/05). Podpisem jest więc znak ręczny określonej osoby pozwalający, dzięki indywidualnym cechom tego znaku, na jej identyfikację oraz zbadanie autentyczności podpisu (postanowienie NSA z 10.1.2013 r. I OZ 970/12). Nie musi obejmować nazwiska, gdyż w praktyce obrotu stosowany jest najczęściej pewien skrót (podpis nieczytelny będący "godłem" podpisu - uchwała Sądu Najwyższego z 28.4.1973 r. III CZP 78/72, OSNCP 1973/12/207; postanowienia NSA z: 25.10.2010 r. II FZ 524/10; 27.5.2011 r. I OZ 368/11). Podpis nie musi być czytelny (wyrok NSA z 10.11.2006 r. II FSK 1144/05; postanowienie NSA z 23.6.2008 r. I OZ 403/08).

Biorąc pod uwagę dominujący pogląd w orzecznictwie, stwierdzić należy, że podpis strony nie musi być czytelny, szczególnie jeżeli - jak w niniejszej sprawie - strona w petitum pisma wskazała w sposób maszynowy swoje imię i nazwisko. Tym samym, wezwanie skarżącego do usunięcia braku formalnego podpisanej już skargi było pozorne i jako takie nie mogło wywoływać negatywnego skutku dla skarżącego w postaci odrzucenia skargi. Przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie precyzują, że podpis strony ma być czytelny, więc Przewodniczący nie może oczekiwać od strony, że taki właśnie podpis zostanie przez nią złożony, a w przeciwnym razie traktować złożone w sprawie pismo jako obarczone brakiem formalnym. Podpis umożliwia bowiem identyfikację jego autora przez cechy grafologiczne.

Odnosząc się do braku formalnego skargi w postaci niezłożenia jej odpisów własnoręcznie podpisanych, wskazać trzeba, że – zgodnie z art. 47 § 1 w zw. z art. 57 § 1 in principio ppsa - do skargi należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 ppsa). Przyjąć więc należy, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi, zgodnie z art. 47 § 1 w zw. z art. 57 § 1 in principio ppsa, jest brakiem formalnym skargi, o którym stanowi art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ppsa, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym stanowi art. 49 § 1 ppsa, ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa (uchwała 7 sędziów NSA z 18 grudnia 2013 r. I OPS 13/13).

Wskazać należy, że odpisem może być każdy dalszy egzemplarz pisma, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to kopia maszynowa, czy kopia wykonana przy użyciu innej techniki powielania (wyrok NSA z 5.3.2008 r. II OSK 774/06; postanowienia NSA z: 30.6.2009 r. II OSK 927/09; z 18.11.2004 r. FSK 1214/04; z 23.6.2008 r. I OZ 407/08; z 18.1.2011 r. II OZ 1348/10; postanowienie WSA w Gdańsku z 23.5.2013 r. II SA/Gd 274/13).

Odnośnie do wymogu własnoręcznego podpisania odpisu pisma, w tym odpisu skargi, stwierdzić należy, że przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiego obowiązku strony. Mając na uwadze treść art. 47 § 2 ppsa, zwrócić należy uwagę, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie wskazuje się, że odpis wymaga poświadczenia jego zgodności z oryginałem. Przez to poświadczenie osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Uwierzytelnić odpis pisma może strona, która jest jego autorem lub jej pełnomocnik. Odpisy pisma nie muszą być podpisywane przez stronę. Założenie odwrotne spowodowałoby, że nie byłby to odpis, lecz oryginał pisma, a takiego obowiązku ustawa na strony nie nakłada (B. Dauter, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2019, art. 47, teza 5; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2010, s. 136; postanowienia NSA z: 30.6.2009 r. II OSK 927/09; 18.1.2011 r. II OZ 1348/10; 28.2.2011 r. II FZ 677/10; 29.12.2011 r. I OSK 2321/11; 29.12.2011 r. I OSK 2325/11; 29.12.2011 r. I OSK 2331/11; 29.12. 2011 r. I OSK 2333/11; 29.12.2011 r. I OSK 2336/11; 29.12.2011 r. I OSK 2337/11; 29.12.2011 r. I OSK 2340/11; 29.12.2011 r. I OSK 2342/11; 29.12.2011 r. I OSK 2343/11; 29.12.2011 r. I OSK 2345/11; 29.12.2011 r. I OSK 2348/11; 29.12.2011 r. I OSK 2351/11). Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma bez potrzeby podpisywania go (postanowienie NSA z 26.1.2012 r. I FSK 2061/11).

Co prawda, odpisami w rozumieniu art. 47 § 1 w zw. z art. 47 § 2 ppsa mogą być uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Z przepisu tego zatem wynika, że zarówno fotokopie, jak i wydruki poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę (P. Szkudlarek, Wymiana korespondencji, s. 271). Jednakże w literaturze dopuszcza się traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków, kopii, także nieuwierzytelnionych (G. Radecki, w: R. Mikosz, G. Radecki, Ł. Strzępek, Pisma stron w postępowaniu, s. 31–32). Należy bowiem zwrócić uwagę, że językowa wykładnia art. 47 § 1 w zw. z art. 47 § 2 ppsa w istocie sprowadzałaby się do wymogu poświadczenia przez stronę (lub jej pełnomocnika albo inny profesjonalny podmiot - jak notariusz, adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy) odpisu za zgodność z oryginałem. Poświadczenie takie polega natomiast na zawarciu na odpisie frazy "poświadczam za zgodność z oryginałem" lub "za zgodność z oryginałem" i opatrzenie jej własnoręcznym podpisem, co z kolei byłoby więcej niż wymogiem podpisania odpisu - poza podpisem poświadczenie zawierałoby bowiem także wskazaną frazę. Nie istnieje wymóg formalny w postaci własnoręcznego podpisania odpisu pisma, a więc i odpisu skargi. Tym samym, rozszerzając wykładnię art. 47 § 1 w zw. z art. 47 § 2 ppsa o wykładnię celowościową, dopuścić należy także nieuwierzytelnione fotokopie i wydruki poczty elektronicznej, jeżeli swoją treścią odpowiadają one oryginałowi pisma.

O ile w niniejszym przypadku w aktach sprawy znajdują się w obecnej chwili cztery odpisy skargi stanowiące fotokopie skargi z 30 listopada 2021 r., o tyle zostały one wykonane przez Sąd na wniosek skarżącego (k. 45) złożony po upływie terminu zakreślonego przez Przewodniczącego w wezwaniu z 31 grudnia 2021 r. Termin na uzupełnienie braku formalnego w postaci złożenia dwu odpisów skargi upłynął bezskutecznie 10 lutego 2022 r., ponieważ skarżący dopiero pismem z 28 lipca 2022 r. (k. 45) zwrócił się do Sądu o wykonanie 4 kopii jego skargi. Stosownie do treści uchwały I OPS 13/13, stanowiącej wiążącą dla Sądu zasadę prawną, złożenie tego wniosku po terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi, mimo że nastąpiło przed uprawomocnieniem się zaskarżonego postanowienia, nie mogło zostać uznane za uzupełnienie przez skarżącego braku w postaci niedołączenia odpisów skargi. Dodać należy, że złożenie tych odpisów nie dość, że nastąpiło po 10 lutego 2022 r., to jeszcze wydaniu zaskarżonego postanowienia, a nawet już po złożeniu rozpoznawanego zażalenia. Istotne jest, że w chwili orzekania o odrzuceniu skargi przez Sąd I instancji rzeczywiście niemożliwe było nadanie sprawie dalszego biegu wskutek braku odpisów skargi dla pozostałych uczestników postępowania, by mogli oni zapoznać się z jej treścią. Brak ten nie mógł zostać uznany za konwalidowany na dalszym etapie postępowania, już po złożeniu zażalenia.

Stosownie do powyższych rozważań, o ile więc brak własnoręcznego podpisu na odpisach skargi nie stanowił braku formalnego w rozumieniu art. 47 § 1 w zw. z art. 47 § 2 ppsa, o tyle niezłożenie przez skarżącego tych odpisów w zakreślonym terminie uzasadniało zastosowanie wskazanego w wezwaniu rygoru w postaci odrzucenia skargi.

W odniesieniu do braku formalnego skargi polegającego na niepodaniu przez skarżącego jego numeru PESEL wskazać trzeba, że - w myśl art. 57 § 1 ppsa - skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, zaś - zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ppsa – pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną.

W rozpoznawanej sprawie nie jest przedmiotem sporu, że skarżący w skardze nie podał swojego numeru PESEL i w konsekwencji został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi w tym zakresie. Nie ulega również wątpliwości, że skarżący nie nadesłał numeru PESEL w wyznaczonym terminie. Jak bowiem wynika z akt sądowych, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie wpłynęło pismo skarżącego zawierające uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL. O ile skarżący twierdzi w zażaleniu, że złożył w biurze podawczym Sądu informację o swoim numerze PESEL, o tyle potwierdzenie tego twierdzenia nie znajduje się w aktach sprawy.

Jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności, na gruncie tej sprawy, nie stanowią wystarczającej podstawy do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Jak wynika z art. 49 § 1 ppsa - sąd wzywa do uzupełnienia braku formalnego skargi jedynie wówczas, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Przytoczona regulacja stanowi jedną z gwarancji prawa do sądu, gdyż przesądza ona, że jedynie braki formalne skargi uniemożliwiające prowadzenie przez sąd postępowania (nie zaś inne braki formalne) mogą stanowić podstawę jej odrzucenia, w przypadku ich nieuzupełnienia w terminie.

Sąd I instancji pominął, że w aktach administracyjnych sprawy, załączonych do akt niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, znajduje się numer PESEL skarżącego (np. w pełnomocnictwie z 6 maja 2021 r., 3 karta czarnego segregatora w błędnie nieponumerowanych aktach administarcyjnych). Sąd uzyskał informację o numerze PESEL skarżącego bez konieczności wzywania go do uzupełnienia braku formalnego skargi pod rygorem jej odrzucenia. Niewskazanie numeru PESEL w pierwszym piśmie w postępowaniu sądowym nie uniemożliwiał nadanie sprawie dalszego biegu.

Wymóg formalny, o którym stanowi art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) obowiązuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym od 31 maja 2019 r. Wymogu takiego wcześniej nie było, niemniej pod tym kątem procedura sądowoadministracyjna nie wprowadziła nowości, lecz rozwiązanie analogiczne do procedury cywilnej (art. 126 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. z 2021 r. poz. 1805). W tym kontekście podkreślić należy, że nie każdy brak formalny powoduje potrzebę wezwania strony do jego uzupełnienia, lecz tylko taki, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu. Podobny pogląd prezentuje orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych (przykładowo: uchwała SN z 7.7.2005 r. II UZP 7/05, OSNP 2005/24/396, Prok.i Pr.-wkł. 2006/2/51, Wokanda 2006/2/20, Biul.SN 2005/7/26, LEX 152347; postanowienie SN z 15.9.2000 r. I PZ 58/00, OSNP 2002/9/214, LEX 52242; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 3.8.2012 r., I ACz 519/12, LEX 1213818). Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów powszechnych, brak formalny pisma polegający na niewskazaniu numeru PESEL w większości przypadków nie stanowi braku uniemożliwiającego nadanie sprawie dalszego biegu (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26.1.2021 r. V ACz 805/20, niepubl.; postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie: z 20.12.2016 r., XXI Pz 279/16, niepubl. i z 2.12.2014 r. XXI Pz 316/14, niepubl.).

Prawo do sądu jest bezspornie jednym z fundamentalnych uprawnień jednostki, mającym swoje źródło zarówno w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP), jak i w normach prawa międzynarodowego. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone z całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości (art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r., Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284 ze zm., dalej Konwencja). Ograniczenie prawa do sądu może zostać oczywiście ustanowione ze względu na inne wartości. Jak stwierdził Europejski Trybunał Praw Człowieka w decyzji z 10 czerwca 2014 r. sygn. 60606/11, "prawo dostępu do sądu zapewnione w art. 6 ust. 1 Konwencji nie jest bezwzględne i może podlegać ograniczeniom. Te są dozwolone w sposób dorozumiany, jako że prawo dostępu ze swej istoty wymaga uregulowania przez Państwo, które to uregulowanie może być różne w zależności od czasu i miejsca, zgodnie z potrzebami i środkami po stronie społeczeństwa i jednostek. (...) Ograniczenia prawa do sądu są zgodne z art. 6 jedynie wówczas, jeżeli nie ograniczają ani nie zmniejszają dostępu pozostawionego stronie postępowania sądowego w taki sposób lub w takim zakresie, że sama istota dostępu do sądu staje się upośledzona. Ograniczenia takie, ponadto, nie będą zgodne z art. 6 ust. 1 Konwencji, jeżeli nie realizują uzasadnionego prawnie celu lub jeżeli nie zachodzi rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, który ma zostać osiągnięty.". Stosowanie przepisów ustanawiających takie ograniczenia wymaga od sądu rozważenia, czy chronione w ten sposób wartości przeważają nad konstytucyjnym i konwencyjnym uprawnieniem do rozpatrzenia sprawy przez sąd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takiego dogłębnego rozważenia z uwzględnieniem aksjologii zastosowanych przez Sąd I instancji przepisów zabrakło w zaskarżonym postanowieniu.

Rozważając prawidłowość zaskarżonego postanowienia, należy wziąć pod uwagę cel wprowadzenia wymogu podawania numeru PESEL w pierwszym piśmie wnoszonym do sądu. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 934), mocą której ustanowiono w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ppsa obowiązek zamieszczania numeru PESEL strony, stwierdzono - m.in. - że zmiana ta ma na celu zapewnienie jednoznacznej identyfikacji podmiotów zarejestrowanych w systemie teleinformatycznym (druk sejmowy VIII.3260). W rozpoznawanej sprawie, nie można tracić z pola widzenia, że numer PESEL znajdował się w aktach administracyjnych, a pismo skarżącego nie zostało złożone drogą elektroniczną. Tym samym, podanie numeru PESEL nie było niezbędne do identyfikacji skarżącego w systemie informatycznym. Ponadto brak było wątpliwości co do tożsamości skarżącego. W ocenie NSA, te okoliczności świadczą o tym, że odrzucenie skargi wyłącznie z powodu niepodania numeru PESEL bezzasadnie zamykałoby stronie drogę do sądu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie, w okolicznościach konkretnej sprawy, gdy w aktach administracyjnych znajduje się numer PESEL strony wnoszącej skargę, nie można uznać, że niepodanie tego numeru w skardze, będące naruszeniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ppsa, stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu. W takiej sytuacji, stosownie do art. 49 § 1 ppsa, niezasadne jest wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi we wskazanym zakresie pod rygorem jej odrzucenia (postanowienia NSA z: 22 września 2022 r. I OZ 434/22; 27 listopada 2019 r. I GZ 366/19).

W konsekwencji, usunięcie braku fiskalnego, jak i pozorność braków formalnych w postaci wezwania do czytelnego podpisania skargi, podpisania odpisów skargi i niewskazania numeru PESEL nie przesądzały o zasadności zażalenia, w sytuacji w której jednoznacznie z akt sprawy wynika, że skarżący nie złożył w terminie wymaganej liczby odpisów skargi, pomimo prawidłowego wezwania w tym zakresie. Zaistnienie tego jednego braku, który uniemożliwiał nadanie sprawie dalszego biegu, okazał się decydujący o prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji w przedmiocie odrzucenia skargi.

Postanowienie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, o którym Sąd I instancji orzekł w punkcie 2 sentencji zaskarżonego orzeczenia, stanowiło konsekwencję jej odrzucenia, zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.