Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1086/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 9, art. 142
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto [...] kwotę 440 zł /słownie: czterysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. II SA/Rz 1086/12

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasto[...], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] orzekającą w pkt I o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w obr. 207 R.– Ś., oznaczonej jako działka nr 1761/30 o pow. 0,0041 oraz część działki nr 1761/32 o pow. 0,0232 obj. KW Nr [...], w pkt II orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w obr. 207 R. – Ś., oznaczonej jako działka nr 1761/31 o pow. 0,2119 ha, obj. Kw Nr [...] na rzecz S. P. w ½ części nieruchomości oraz T. P. w ½ części nieruchomości oraz w pkt III o zwrocie na rzecz Gminy Miasto [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość łącznie w wysokości 13 212 zł.

Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. - zwana dalej u.g.n./.

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia [...] listopada 2011 r. S. P. i T. P. wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w obr. 207 R. – Ś. oznaczonej jako część działki nr 1761/19, powstałej z części dawnej pgr. 1813 i 1812 gm. kat. R.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., ([...]) Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta [...] od załatwienia sprawy, jednocześnie wyznaczył Starostę [...] do jej załatwienia.

W wyniku rozpatrzenia wniosku Starosta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] orzekł w pkt I o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w obr. 207 R. – Ś., oznaczonej jako działka nr 1761/30 o pow. 0,00041 oraz część działki nr 1761/32 o pow. 0,0232 obj. Kw Nr [...], w pkt II o zwrocie nieruchomości położonej w obr. 207 R. – Ś., oznaczonej jako działka nr 1761/31 o pow. 0,2119 ha, obj. Kw Nr [...] na rzecz S. P. w ½ części nieruchomości oraz T. P. w ½ części nieruchomości oraz w pkt III o zwrocie na rzecz Gminy Miasto [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość łącznie w wysokości 13 212 zł, którą to kwotę zwaloryzowanego odszkodowania należy wpłacić w całości w terminie 2 miesięcy od dnia wykonalności decyzji. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. ([...]) Starosta [...] sprostował oczywista omyłkę pisarską zawartą w sentencji ww. decyzji w zakresie powierzchni działki nr 1761/30 w ten sposób, że zamiast pow. "0,00041 ha" winno być wpisane "0,0041 ha".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1966 r. Rep. A nr [...] S. P. i T. P. zbyli na rzecz Skarbu Państwa pgr. 1813 i 1812 położone w gm. kat. R., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94/. Nieruchomość ta była niezbędna pod budowę stopnia wodnego, zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] września 1962 r. Nr [...], która następnie została uchylona decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] listopada 1967 r. Nr [...] o lokalizacji szczegółowej na budowę stopnia wodnego i zalewu w R. W toku postępowania organ ustalił, że pgr 1813 i 1812 położone w gm. kat. R. wraz z innymi pgr utworzyły działkę nr 1761/1, która podzieliła się m.in. na działkę nr 1761/4. W wyniku kolejnych podziałów działki nr 1761/4 powstała m.in. działka nr 1761/19, położona w obr. 207 R. - Ś.

W dalszej części organ powołując się na art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n., a także art. 216 u.g.n. wskazał, że podczas przeprowadzonych w dniu [...] marca 2012 r. oględzin stwierdzono, że na części działki nr 1761/19 znajduje się chodnik z kostki brukowej o szerokości 1,5m, a także miejski punkt wypożyczalni rowerów, szafa sterownicza do świateł oraz baner reklamowy. Część działki stanowi fragment trasy rowerowej o szerokości 1,5m, biegnącej wzdłuż al. [...]. Pozostałą część działki stanowi teren porośnięty trawą.

Starosta podał, że w toku postępowania wnioskodawcy zrzekli się zwrotu części działki nr 1761/19 na której znajdują się obiekty infrastruktury miejskiej, wobec czego dokonano podziału działki nr 1761/19 na działki nr 1761/30, 1761/31 i 1761/32, a w konsekwencji w pkt I decyzji orzeczono o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w obr. 207 R. – Ś. oznaczonej jako działka nr 1761/30 i 1761/32.

Odnośnie działki nr 1761/31 Starosta wskazał, że z "koncepcji zagospodarowania przestrzennego terenu projektowanego stopnia i zbiornika wodnego" stanowiącego załącznik do zaświadczenia lokalizacyjnego nr 250 z dnia 21 września 1962 r. wywłaszczona nieruchomość przeznaczona była pod stworzenie rekreacyjnego terenu zielonego tj. zieleni wysokiej, niskiej oraz skwerów przy stopniu i zbiorniku wodnym na rzece Wisłok. Organ podał, że analiza stanu nieruchomości wnioskowanej do zwrotu, która porośnięta jest jedynie trawą oraz fakt upływu 46 lat od daty wywłaszczenia nieruchomości, prowadzi do wniosku, że działka nr 1761/31 nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli. O wysokości zwaloryzowanego odszkodowania orzeczono na podstawie operatu szacunkowego opracowanego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Powyższą decyzję zakwestionowała Gmina Miasto [...] – reprezentowana przez radcę prawnego A. N., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenie. Strona odwołująca zarzuciła, że organ orzekł o terminie zwrotu odszkodowania bez postawy prawnej oraz zakwestionowała ustalenia dotyczące zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Wskazano, że analiza celu wywłaszczenia, przy tak dużej inwestycji nie powinna ograniczać się tylko do terenu objętego postępowaniem, lecz swym zasięgiem obejmować całość inwestycji. Wskazano, że sąsiedni teren został zagospodarowany zielenią wysoką (drzewostan) i stanowi tereny rekreacyjne pomiędzy istniejącym zbiornikiem wodnym a ul. [...], ul. [...] i al. [...]. Zdaniem Gminy nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Wojewoda wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że materialnoprawną podstawą do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest art. 136 ust. 3 i art. 137 i art. 216 u.g.n. Podtrzymując dokonane przez Starostę [...] ustalenia Wojewoda podniósł, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa i brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. W jego ocenie, z uwagi na wycofanie się przez wnioskodawców z roszczenia o zwrot części działki nr 1761/19 (po podziale 1761/30

i 1761/32), zasadnie Starosta orzekł o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego.

Wojewoda natomiast nie zgodził się z podniesionym w odwołaniu zarzutem

o błędnym uznaniu przez organ I instancji, że nieruchomość położona w obr. 207 R.- Ś., oznaczona jako działka nr 1761/31, stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Organ zwrócił uwagę na zalegające w aktach sprawy pismo BGM Miasta [...] – działającego imieniem Gminy Miasto [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. ([...]), którym poinformowano S. P. o zamiarze zbycia części działki nr 1761/19, powstałej z części dawnej pgr. 1813/1 i 1812/1 oraz o możliwości złożenia wniosku o zwrot ww. nieruchomości w trybie art. 136 u.g.n. Wojewoda podał, że zmiana celów, bez realizacji celu pierwotnie oznaczonego w decyzji wywłaszczeniowej, stanowić może podstawę do zawiadomienia, zgodnie z art. 136 ust. 2 u.g.n., poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, z zachowaniem trzymiesięcznego terminu. Zdaniem organu odwoławczego sam zamiar zbycia nieruchomości przez Gminę Miasto [...], potwierdza fakt, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, stosownie do art. 137 u.g.n. Nie można uznać, że obecny stan zagospodarowania nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1761/31, która stanowi teren porośnięty jedynie trawą, świadczy o zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia tj. stworzenia rekreacyjnego terenu zielonego tj. zieleni wysokiej, niskiej, skwerów przy stopniu i zbiorniku wodnym.

Odnosząc się do zarzutu o braku kompetencji do orzekania o terminie zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania, Wojewoda powołując się na art. 142 ust. 1 u.g.n. podał, że o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka w drodze decyzji starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Organ zwrócił uwagę, że sprawa zwrotu nieruchomości zawiera dwa elementy: uregulowanie stosunków własnościowych wywłaszczonej nieruchomości przez restytucję jej stanu prawnego z okresu przed wywłaszczeniem oraz rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu odszkodowania, w tym o terminie jego zwrotu. Kwestie te muszą być zawsze rozstrzygane łącznie.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Wojewoda wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2012 r.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła Gmina Miasto [...] – zastępowana przez pełnomocnika radcę prawnego A. N. i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 oraz art. 142 ust. 1 u.g.n. oraz art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy.

W uzasadnieniu podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu raz jeszcze wskazano, że cel wywłaszczenia jakim był stworzenie rekreacyjnego terenu zielonego został zrealizowany. Organy orzekające w sprawie o zwrot nie mogą określać terminu zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Zdaniem strony skarżącej jeżeli nawet dopuszczać możliwość określania terminu zwrotu odszkodowania to określenie dnia zwrotu musi dotyczyć zarówno zwrotu nieruchomości jak i zwrotu odszkodowania i musi to być ten sam dzień. Terminy zwrotu winny pokrywać się z nadejściem wykonalności decyzji o zwrocie

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Dodał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz obowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do uwzględnienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U., Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów w powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2012 r. poz. 270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia [...] października 2012 r., [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zwrotu odszkodowania oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, orzekający w sprawie organ powołał przepis art. 136 ust. 3, art 137 i nast. oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm./. Stosownie do treści przywołanego przepisu art. 136 ust 3 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z treścią art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu lub pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Mając na uwadze przytoczone uregulowania podnieść należy, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym między stronami jest nabycie przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /tekst jedn. Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94/ od skarżących, działek położonych w R. pgr. 1812 i 1813, które następnie utworzyły działkę 1761/1. Bezspornym również jest, że wywłaszczona nieruchomość, zgodnie z "Koncepcją zagospodarowania przestrzennego terenu projektowanego stopnia i zbiornika wodnego" była przeznaczona pod stworzenie rekreacyjnego terenu zielonego, tj. zieleni wysokiej, niskiej oraz skwerów przy stopniu i zbiorniku wodnym.

Z lektury akt i zgromadzonych dowodów wynika, że część w/w nieruchomości /działki nr 1761/30 i 1761/32/ została zagospodarowana obiektami infrastruktury miejskiej i w stosunku do tej części nieruchomości S. P. i T. P. skutecznie cofnęli wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W tym stanie rzeczy prawidłowo, orzekający w sprawie organ umorzył w tym zakresie postępowanie administracyjne w oparciu o uregulowanie zawarte w art. 105 § 2 k.p.a.

W toku postępowania prowadzonego w pozostałym zakresie, orzekający organ ustalił, że pozostała część wywłaszczonej nieruchomości, której zwrotu domagali się wnioskodawcy, obecnie działka oznaczona nr 1761/31 nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a w związku z czym orzeczono o jej zwrocie .

W ocenie Sądu stanowisko to znajduje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i jego ocenie na podstawie przywołanych wyżej przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. Nie budzi bowiem wątpliwości, że stanowi ona teren porośnięty trawą, pomimo że od czasu jej wywłaszczenia upłynął znaczny okres, tj 46 lat. Należy zgodzić się również ze stanowiskiem organów oceniających pismo Biura Gospodarki Mieniem Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. /k. 5/ o zamiarze zbycia tej nieruchomości i informujące jednocześnie wnioskodawców o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwrot, jako przyznanie, że nieruchomość ta nie została wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona.

Nie nasuwa też zastrzeżeń Sądu sposób ustalenia przez orzekające organa kwoty zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość. Kwota ta została ustalona w oparciu o aktualny operat szacunkowy określający wartość rynkową prawa własności niezabudowanej, stanowiącej działkę nr 1761/31 oraz wysokości zwaloryzowanego odszkodowania w związku ze zwrotem tej nieruchomości. Operat został sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę, a do kwestii w nim zawartych strony nie wniosły uwag. Nie mniej jednak, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art 142 w zw. z art. 9 u.g.n. Przepis art. 142 u.g.n. stanowi, że o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej w drodze decyzji. Z kolei z przepisu art. 9 tej ustawy wynika, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu Ill, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1 , art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.

Niewątpliwie przytoczone uregulowanie zawarte w art 9 u.g.n. ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, gdyż przepisy art. 136 - 142, a stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji pomieszczone są w Rozdziale 6 Działu III ustawy. Oznacza to więc, że zgodnie z treścią art. 142 ust. 1 u.g.n. decyzja administracyjna winna orzekać o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, zwrocie odszkodowania oraz o terminach zwrotu określonych zgodnie z art. 9 u.g.n. Tego ostatniego wymogu nie spełnia ani zaskarżona decyzja, ani też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji ustalając w pkt IIl i IV decyzji terminy nie znajdujące oparcia w wyżej przytoczonych przepisach.

Ma zatem rację strona skarżąca zarzucając wadliwość decyzji w tym zakresie skoro sposób określenia terminu wynika wprost z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, gdyż o zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie może przesądzać ani wykorzystanie sąsiednich działek zgodnie z celem wywłaszczenia, ant też "całość inwestycji" która, jak wynika z lektury akt sprawy, nie została zrealizowana.

Z przyczyn wyżej naprowadzonych Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym /t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270/ orzekł jak w sentencji.