Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 532/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 2., par. 2 ust. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 14 poz 137
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia  zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 100 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 61 poz 283
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 04 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zaliczenia do wysługi lat w Służbie Więziennej okresu nadterminowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję personalną Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia (...) r. nr(...), II. określa, że zaskarżona decyzja może być wykonana. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus


UZASADNIENIE

Decyzją personalną nr (...) z dnia (...) r. (dalej decyzja z (...)r.) Dyrektor Zakładu Karnego w K. (dalej Dyrektor ZK) działając, na podstawie art. 104 kpa, art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. 207/02/1761 ze zm., dalej ustawa o Służbie Więziennej) postanowił w pkt 1) z dniem (...) r. zaliczyć mł. chor. S. P. do wysługi lat w Służbie Więziennej okres pełnienia nadterminowej służby wojskowej, którą pełnił od (...) r. do (...) r. w łącznym wymiarze (...) (...) (...) (...) dni, w pkt 2) ustalić na dzień (...) r. łączny okres z tytułu wysługi lat w wymiarze: (...) (...) lat , (...) (...) miesięcy i (...) (...) dni, tj. :

1. okres pracy i służby w Służbie Więziennej od dnia (...) r. – (...) (...) lat, (...) (...) miesiące i (...) (...) dni,

2. zasadniczą służbę wojskową od dnia (...) r. do dnia (...) r. – (...) (...) rok. (...) (...) miesięcy i (...) (...) dni,

3. nadterminową służbę wojskową od dnia (...) r. do dnia (...) r. – (...) (...) lata i (...) (...) dni.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu (...) r. mł. chor. S. P. złożył wniosek do Dyrektora ZK, w którym wniósł o zaliczenie okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej, w okresie od (...) r. do (...) r.. jako okres równorzędny z pełnieniem zasadniczej służby wojskowej, który to okres na mocy art.100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej wliczany jest do dodatku za wysługę lat. Decyzją personalną nr (...) z dnia (...) r. Dyrektor ZK odmówił zaliczenia do wysługi lat w Służbie Więziennej okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej wskazując na treść art.100 ust. 2 ustawy 1996 r. o Służbie Więziennej, stosownie do którego, przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Odbywanie służby wojskowej zostało uregulowane w ustawie z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. 241/04/2416 ze zm. dalej ustawa o poo RP). Zgodnie z art. 59 ustawy o poo RP, żołnierzami w czynnej służbie wojskowej są osoby, które odbywają zasadniczą służbę wojskową, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe, okresową służbę wojskową oraz pełnią służbę w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą ją pełnić nadterminowo na podstawie dobrowolnego zgłoszenia, gdy w pozostałych przypadkach następuje powołanie, co jest równoznaczne z poddaniem się wypełnieniu obowiązku. Z treści art. 59 pkt 1 lit. a i b oraz art. 86 ust. 1 ustawy o poo RP należy wyprowadzić twierdzenie że, ustawodawca rozróżnił zasadniczą służbę wojskową i służbę nadterminową, chociaż obie służby traktuje jako "czynną służbę wojskową". S. P. składając odwołanie od powyższej decyzji zarzucił organowi wadliwą interpretację przepisu art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Przytaczając część uzasadnienia wyroku NSA sygn. I OSK 283/06 wskazywał na brak racjonalnych przesłanek aby zasadniczą służbę wojskową i nadterminową służbę wojskową traktować odmiennie. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. (dalej Dyrektor OSW). decyzją nr (...) r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i po ustaleniu stanu faktycznego podzielił w pełni argumentację organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. P. zarzucił organom administracji naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 nr 207, poz. 1761) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. 14/02/137 dalej rozporządzenie z 2002 r.). W wyroku z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn, akt IV SA/Po 119/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora ZK z dnia (...) r. nr (...) nr (...) i wskazał, że nie podziela poglądu zaprezentowanego przez organ administracji, że rozróżnienie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej służby wojskowej uzasadnia przyjęcie, że skoro ustawa o Służbie Więziennej mówi wyłącznie o zasadniczej służbie wojskowej, to nie można do wysługi lat funkcjonariusza wliczać nadterminowej służby wojskowej. Wybrana przez organy wykładnia opiera się na wykładni językowej i w sposób wybiórczy nie wyjaśnia dlaczego wyłącznie przepisy art. 59 mają decydować o takim, a nie innym, rozumieniu rodzaju służby. Powinnością organu było rozważanie całości przepisów ustawy o poo RP w szczególności przepisów Działu III rozdziału 3 ustawy poświęconego zasadniczej służby wojskowej. Art. 86 ust 1 stanowi, że "żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą pełnić ją nadterminowo przez okres od jednego do siedmiu lat na podstawie zgłoszenia. Ustęp 2 powyższego artykułu w dacie wydania decyzji kontrolowanych w sprawie IV SA/Po 119/08, wyjaśniał, że żołnierze pozostawieni w zasadniczej służbie wojskowej stosownie do ust. 1 są obowiązani do nadterminowego pełnienia jej przez okres, na jaki się zgłosili. Z powyższych uregulowań wynika, że jedna i druga służba jest zasadniczą służbą wojskową, a ustawodawca nie wprowadza żadnych różnic co do sposobu, czy zasad odbywania służby poza tym, że jedna jest wykonywana nadterminowo. Powyższe sprowadza się do uznania, że zarówno jedna jak i druga służba, jest zasadniczą służbą wojskową.

W odwołaniu od decyzji z (...) r. Strona wniosła o zaliczenie nadterminowej służby wojskowej do wysługi lat na dzień przyjęcia do służby w Służbie Więziennej tj. na dzień (...) r., a nie jak uczynił to organ na dzień złożenia pierwszego wniosku w tej sprawie, czyli na dzień (...) r.

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) (dalej decyzja z (...) r.) Dyrektor OSW, działając na podstawie art. 138 § 1 kpa, art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, § 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w wyniku analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, wniosek Odwołującego o zaliczenie nadterminowej służby wojskowej do wysługi lat na dzień przyjęcia do służby w Służbie Więziennej, tj. na dzień 1 stycznia 1998 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowym rozstrzygnięciem sprawy jest wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 119/08, który jest wiążący w konkretnej sprawie indywidualnej. Orzeczenie takie wywołuje skutki na przyszłość a nie wstecz. W tej sytuacji, zaliczenie Odwołującemu okresu nadterminowej służby wojskowej do wysługi lat na dzień (...) r., czyli na dzień pierwszej czynności administracyjnej w tej sprawie, należy uznać za właściwe.

W skardze na decyzję z (...) r. mł. chor. S. P. podtrzymał argumenty podobne jak te w odwołaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z (...) r. Wskazał, że na dzień przyjęcia do służby złożył wymaganą przepisami prawa dokumentację, a zatem na dzień przyjęcia do służby, powinny być ustalone Jego pełne uprawnienia w zakresie dodatku za wysługę lat. Organ Służby Więziennej z urzędu winien takie ustalenia poczynić i wydać stosowne decyzje, natomiast przedstawiona przez organy obu instancji interpretacja przepisów (art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.) jest zbyt dowolna i nieuprawniona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OSW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że Skarżący przy przyjęciu do służby, w dniu (...) r. otrzymał decyzję personalną nr (...), w której na dzień przyjęcia wyszczególniono okresy zaliczone do wysługi lat. Okresy nadterminowej służby wojskowej nie zaliczono do wysługi lat, natomiast został on uwzględniony jako okres uprawniający do nagrody jubileuszowej. Skarżący dopiero w dniu (...) r. złożył wniosek o zaliczenie spornego okresu do wysługi lat w Służbie Więziennej i dlatego zasadnym jest uwzględnienie tego okresu z tym dniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. z 2002 r.. nr 153, poz. 1269, dalej: u. s .a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 2 u. s. a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest ustalenie momentu, od którego należy liczyć zaliczenie okresu nadterminowej służby wojskowej do okresów służby w Służbie Więziennej. Zarówno organ I jak i II instancji twierdzi, że zaliczenia dokonuje się na dzień złożenia wniosku przez Skarżącego, tj. na dzień (...) r. natomiast Skarżący twierdzi, że momentem tym jest dzień przyjęcia do służby w Służbie Więziennej tj. dzień (...) r.

W art. 100 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej określone zostały rodzaje przysługujących funkcjonariuszom Służby Więziennej dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego. Są to: dodatek za wysługę lat, dodatek za stopień i dodatek służbowy. Z kolei zgodnie z art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy.

Z kolei zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. zaliczenie okresów służby lub zatrudnienia do okresu służby w Służbie Więziennej, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat, dokonuje się w drodze decyzji administracyjnej, na dzień przyjęcia do służby funkcjonariusza, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych funkcjonariusza, a w szczególności:

1) decyzji personalnej o przyjęciu do Służby Więziennej,

2) decyzji o udzieleniu urlopu bezpłatnego,

3) świadectwa służby,

4) świadectwa pracy,

5) wyciągu z książeczki wojskowej.

Występujący w art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej zwrot "uwzględnia się" zawiera normę nakazującą organowi z urzędu ustalać prawo do dodatku stażowego. Norma ta ulega doprecyzowaniu w rozporządzeniu z 2002 r., z której jednoznacznie wynika, że prawo do dodatku stażowego organ ustala z urzędu, na dzień przyjęcia funkcjonariusza do służby wojskowej, na podstawie wskazanych w tym rozporządzeniu dokumentów. Katalog dokumentów, na podstawie których ustala się dodatek stażowy nie jest zamknięty, co oznacza, że również na podstawie innych nie wymienionych w tym rozporządzeniu dokumentów można dokonać takiego ustalenia.

Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane są z urzędu sprawy, zakończone prawomocnymi wyrokami, w których stwierdzono, że z treści § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z 2002 r. wynika, iż zaliczenie okresów służby lub zatrudnienia do okresu służby w Służbie Więziennej następuje m.in. na podstawie wyciągu z książeczki wojskowej. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 marca 2009 r. sygn. IV SA/Po 235/08, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. IV SA/Po 118/08 dostępne w Internecie na stronie http://cbois.nsa.gov.pl/).

Zaliczenie bądź nie zaliczenie okresu służby stanowić powinno przedmiot postępowania dowodowego prowadzonego dla potrzeb ustalenia dodatku za wysługę lat. Oznacza to, że w sprawie takiej jak niniejsza organ, prawo do dodatku stażowego, winien zaliczyć z urzędu na dzień przyjęcia Skarżącego do służby, na podstawie akt osobowych, a w szczególności na podstawie książeczki wojskowej Skarżącego, która jest dokumentem urzędowym. Natomiast w razie niemożności ustalenia przebiegu służby na podstawie dokumentów znajdujących się w posiadaniu organu, Dyrektor ZK winien zwrócić się do Skarżącego o przedłożenie stosownych dokumentów odzwierciedlających przebieg owej służby. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. [...] Ustalając fakty mające znaczenie dla sprawy, organ obowiązany jest rozważyć wnioski strony (B. Adamiak/J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006, s. 404 uw. 5).

Na marginesie Sąd zauważa, że poza stosunkami służbowymi regulowanymi poszczególnymi pragmatykami, podobnie skonstruowany obowiązek ustalania z urzędu okresu zatrudnienia pracownika liczonego do dodatku stażowego spoczywa na każdym pracodawcy, co wnika z ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (j. t. 21/98/94 ze zm.) i wydanych na jego podstawie rozporządzeń, - w tym rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 kwietnia 2008 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w niektórych jednostkach państwowej sfery budżetowej (Dz. U. 82/08/495, zm. 43/09/348).

Organ odwoławczy błędnie przyjmuje, że wyrok sądu administracyjnego "wywołuje skutki na przyszłość, a nie wstecz". Rozstrzygając o zgodności z prawem zaskarżonych decyzji sąd administracyjny w większości sytuacji odnosi się do stosunku administracyjnego, ukształtowanego w przeszłości (orzekając "w głąb sprawy" – art. 134 § 1 w zw. z art. 135 ppsa – sąd może wzruszać decyzje zapadłe uprzednio w trybach nadzwyczajnych – uchwała 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.06.2000 r. – FPS 12/99 – ONSA 1/01/7).

Tak było również w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 14 stycznia 2009 r. – IV SA/Po 119/08 i tak jest w niniejszej sprawie.

Decyzja personalna z dnia (...) r. nr 67 (k. 19 akt IV SA/Po 532/09), pozbawiona jest całkowicie uzasadnienia faktycznego i prawnego (art. 107 § 1 i 3 kpa). Za zgodą S. P., Dyrektor ZK może niezwłocznie zmienić ją w punkcie 1 (pierwszym) przez dodanie do wysługi lat na dzień przyjęcia do służby okresu nadterminowej służby wojskowej – (...) (...) lat i (...) (...) dni i odpowiedniego wyliczenia okresu łącznego (art. 155 kpa; odpowiednio – wyrok NSA z 4.08.1995 r. – SA/Wr 436/95 – ONSA 4/96/155, akceptowany Zespół pod redakcją A. Wróbla "Kpa orzecznictwo piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s.714 u. 22).

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji winny mieć na uwadze powyższe wskazania i zaliczenie okresu nadterminowej służby wojskowej Skarżącego do okresów służby w Służbie Więziennej liczyć od dnia przyjęcia do służby w Służbie Więziennej.

W związku z powyższym Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, i art. 135 ppsa orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ppsa Sąd orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku.

/-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/M. Dybowski /-/E. Makosz – Frymus

mb