Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 890/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 21 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5, art. 18
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 28 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor ARiMR) po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej: strona lub skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (dalej: Kierownik BP ARiMR) z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł wypłaconej w ramach PROW 2007-2013 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzje zapadły w oparciu o następujący stan faktyczny.

W dniu [...] maja 2012 r. Pan M. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w C. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012:

- Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.1 Uprawy rolnicze, (dla których zakończono okres przestawiania) do powierzchni 8,20 ha,

- Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.2 Uprawy rolnicze, (w okresie przestawiania) do powierzchni 2,98 ha,

- Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone, (dla których zakończono okres przestawiania) do powierzchni 2,90 ha,

- Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.4 Trwałe użytki zielone, (w okresie przestawiania) do powierzchni 5,73 ha,

- Pakiet 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 63,97 ha.

Po weryfikacji wniosku pod kątem jego zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie [...]zł z tytułu wnioskowanych przez stronę płatności. Płatność rolnośrodowiskowa przyznana w/w decyzją została zwiększona o kwotę [...]zł przeznaczoną na refundacje kosztów transakcyjnych.

Następnie, w dniu [...] maja 2013 r. skarżący złożył wniosek kontynuacyjny na przyznanie ww. płatności na rok 2013:

- Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.1 Uprawy rolnicze, (dla których zakończono okres przestawiania) do powierzchni 8,15 ha,

- Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.2 Uprawy rolnicze, (w okresie przestawiania) do powierzchni 2,98 ha,

- Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone, (dla których zakończono okres przestawiania) do powierzchni 2,89 ha,

- Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.4 Trwałe użytki zielone, (w okresie przestawiania) do powierzchni 4.19 ha,

- Pakiet 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 63,97 ha.

W dniach od [...] listopada 2013 roku do [...] listopada 2013 roku odbyły się w gospodarstwie skarżącego kontrole na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, w zakresie kwalifikowalności powierzchni, z których sporządzono trzy raporty z czynności kontrolnych.

Skarżący w dniach [...] i [...] 2014r. złożył oświadczenie informujące o błędnej numeracji działki [...] i zmianę do wniosku rolnośrodowiskowego wraz z oświadczeniem o popełnionym błędzie w wariancie ekologii do działki rolnej W-JPO TUZ RS na powierzchni 1,54 ha.

W wyniku przeprowadzonych kontroli na miejscu z uwzględnieniem raportu z czynności kontrolnych Nr [...], stwierdzono następujące nieprawidłowości:

. Powierzchnia stwierdzona w ramach wariant 2.2. – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) wynosiła 2,95 ha

Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności wariant 2.2. ( w okresie przestawiania) a powierzchnią stwierdzoną wynosi 1,02 % i wynosi 0,03 ha. W związku z tym płatność rolnośrodowiskowa została przyznana do powierzchni stwierdzonej.

. Powierzchnia stwierdzona w ramach wariant 2.4. Trwałe użytki zielone ( w okresie przestawiania) wynosiła 2,73 ha,

Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności a powierzchnią stwierdzoną wynosi 5,86 % i wynosi 0,16 ha. W związku z tym płatność rolnośrodowiskowa została przyznana do powierzchni stwierdzonej

. Powierzchnia stwierdzona w ramach wariantu 4.1. – ochrona siedlisk lęgowych ptaków wynosiła 59,85 ha

Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności a powierzchnią stwierdzoną wynosi 6,88 % i wynosi 4,12 ha. W związku z tym płatność rolnośrodowiskowa została przyznana do powierzchni stwierdzonej.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] Kierownik BP w C. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości.

- Pakiet 2, wariant 2.1. do powierzchni 8,15 ha,

- Pakiet 2, wariant 2.2 do powierzchni 2,98 ha,

- Pakiet 2, wariant 2.3. do powierzchni 5,73 ha,

- Pakiet 2, wariant 2.4 do powierzchni 2,89 ha,

- pakiet 4, wariant 4.1. do powierzchni 60,08 ha.

Dnia [...] listopada 2015r. Dyrektor ARMiR wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych skarżącemu decyzją z dnia [...] lutego 2013r. za 2012r. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu [...] listopada 2015r.

Postępowanie to zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r. do czasu zakończenia sprawy w zakresie odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2015r. a podjęte dnia [...] marca 2017r.

Organ I instancji ustalił, że strona zobowiązała się do realizacji 5 – letniegozobowiązania rolnośrodowiskowego. Na mocy decyzji z [...] lutego 2013r. i [...] sierpnia 2015r. otrzymała płatności za 2012 i 2013r. ( za 2013r.wpomniejszonej wysokości). W wyniku kontroli na miejscu w 2013r. stwierdzono nieprawidłowości skutkujące uznaniem, że w sprawie nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym o powierzchni 3,89 ha i tym samym powstała nienależnie pobrana kwota w wysokości [...] zł. Stwierdzono bowiem:

- powiększenie zasięgu pola gospodarowania na działkach "B", "C", "M", "N"

- w ramach działek D, H, J, X stwierdzono, ze granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku;

- działka rolna oznaczona we wniosku o płatności literą "Ł", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę łąka rwała (wariant 4.1) na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 21,78 ha, została zmierzona i według sporządzonego raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki jest większa od powierzchni stwierdzonej, tj. 18,79 ha. Kontrolerzy wykonujący pomiar, na przedmiotowej działce zastosowali kod DR 13+ tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, kod DR 50 tj. granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, kod DR 52 tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.

- działka rolna oznaczona we wniosku o płatności literą "R", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę grupa uprawa jęczmienia jarego (wariant 2.1) na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 2,45 ha, została zmierzona i według sporządzonego raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, tj. 2,69 ha. Kontrolerzy wykonujący pomiar, na przedmiotowej działce zastosowali kod DR 13- tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, kod DR 50 tj. granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku, kod DR 52 tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, kod DR 53 tj. stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania.

- działka rolna oznaczona we wniosku o płatności literą "T", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę łąka trwała (wariant 2.4) na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 3,19 ha, została zmierzona i według sporządzonego raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, tj. 3.45 ha. Kontrolerzy wykonujący pomiar, na przedmiotowej działce zastosowali kod DR 13- tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, kod DR 50 tj. granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku.

- działka rolna oznaczona we wniosku o płatności literą "W", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę łąka trwała (wariant 2.3) na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 1,54 ha, została zmierzona i według sporządzonego raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki jest większa od powierzchni stwierdzonej, tj.1.46 ha. Kontrolerzy wykonujący pomiar, na przedmiotowej działce zastosowali kod DR 13+ tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej.

- działka rolna oznaczona we wniosku o płatności literą "Z", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę łąka trwała (wariant 2.4) na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 1,00 ha, została zmierzona i według sporządzonego raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, tj. 1,09 ha. Kontrolerzy wykonujący pomiar, na przedmiotowej działce zastosowali kod DR 50 tj. granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku.

Kierownik BP w C. decyzja z dnia [...] maja 2017r. Nr [...] ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

Podał, że nie ma podstaw do odstąpienia od ustalenia tej kwoty, przekracza bowiem ona równowartość [...] euro. Zdaniem organu nie zaszły również przesłanki z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] umożliwiające na odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności. Płatności wypłacone [...].04.2013r. na podstawie decyzji z [...].02.2013r. nie wynikały z pomyłki organu. W dniu wydawania decyzji Kierownik BP w C. nie posiadał bowiem informacji, z których wynikałoby, iż strona nie dotrzyma zobowiązania w deklaracji powierzchni uprawy działek rolnych dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, a tym samym nie dotrzyma warunków realizacji 5 – letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Organ podał, że zgodnie z art. 54 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 w zw. z art. 41 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 907/2014, mającym zastosowanie w odniesieniu do przypadków nieprawidłowości stwierdzonych od dnia [...] października 2014r., w przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowski występują do beneficjenta o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencje płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Odpowiednie kwoty zapisuje się w księdze dłużników agencji płatniczej w momencie wystąpienia o ich zwrot.

Organ podał, że nieprawidłowość w powyższej sprawie została stwierdzona podczas kontroli administracyjnej w dniu [...] sierpnia 2015r. a zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało doręczone stronie [...] listopada 2015r., w związku z powyższym powołany termin nie został przekroczony.

Organ w decyzji wskazał na sposób zapłaty nienależnie pobranej kwoty, sposób i termin liczenia odsetek oraz możliwość wystąpienia o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł w ustawowym terminie odwołanie, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że:

1. błędnie ustala, że zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym o pow.3,89 ha. Dotyczy to przede wszystkim działki ewidencyjnej Ł nr [...] oznaczonej literą Ł, gdzie powierzchnia deklarowana a powierzchnia stwierdzona na podstawie kontroli wynosi – 3,39 ha,

2. błędnie ustala, że nieprawidłowości w przedmiotowej sprawie zostały stwierdzone podczas kontroli w dniu [...] 2015r.

w sytuacji gdy

- Kierownik BP w C. po weryfikacji przedłożonej przez niego dokumentacji pomiarowej pismem z dnia [...] maja 2015r. wykonanej przez uprawnionego geodetę stwierdził, że działka nr [...] została wcześniej wyznaczona niepoprawnie. W decyzjach z 2015r. ustalających płatności za 2014r. przyjął powierzchnię działki jako 21,63 ha, zatem kontrola wykonana podczas czynności sprawdzających musiała wykazać, że działka miała co najmniej 21,63 ha,

- po czynnościach kontrolnych od [...].11.2013r. nie wszczęto wobec niego procedury zwrotu jakichkolwiek płatności, zatem termin żądania ewentualnego zwrotu płatności upłynął bezskutecznie.

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Dyrektor ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2017 r.

W uzasadnieniu podał, że kontrola w gospodarstwie rolnym skarżącego, któremu decyzją z dnia [...] lutego 2013r. przyznano płatność PRŚ za 2012r.i ją wypłacono przeprowadzona w dniach od [...] do [...] listopada 2013r. wykazała szereg nieprawidłowości wskazanych w sporządzonym raporcie z czynności kontrolnych nr [...]. Kontrolerzy nieprawidłowości stwierdzili po dokonaniu pomiaru działek. Dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkiców kontrolowanych działek rolnych sporządzonych na podkładach ortofotomapy obrazujących lokalizację w/w działek rolnych. Podczas kontroli wykonano również dokumentację fotograficzną obrazującą stan faktyczny na działkach na dzień przeprowadzenia kontroli. W oparciu o dokumentację organ wydał decyzję z [...] sierpnia 2015r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2013r. w pomniejszonej wysokości. W dniu [...] lutego 2016r. zostało zawieszone postępowanie administracyjne w przedmiocie nienależnie pobranych płatności za 2012r.,które podjęte zostało [...] marca 2017r. Zaskarżona decyzja z [...] maja 2017r.została w ocenie organu wydana przez właściwy organ, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Na skarżącym ciążył ciężar prawidłowego złożenia wniosku. Po uzyskaniu przez niego płatności w 2012r. podczas kontroli na miejscu stwierdzono zmniejszenie powierzchni użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym o 3, 89 ha. Wymogi jakie winien spełnić określone zostały w § 2 i § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013". Podstawa zwrotu została uregulowana w § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013". W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem PRŚ o pow.0,89 ha za 2012r.i powstała nienależna kwota środków pieniężnych w wysokości [...] zł. Beneficjent został powiadomiony o wynikach kontroli na miejscu przed podpisaniem protokołu z kontroli. Płatność za 2012r. nie została wypłacona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zwrot wynika z mniejszej płatności stwierdzonej w 2013r. co spowodowało wydanie decyzji za rok 2013r. w pomniejszonej wysokości i konieczność zwrotu płatności za rok 2012 do pomniejszonej powierzchni w związku z niedotrzymaniem zobowiązania rolnośrodowiskowego, Odwołujący był obecny podczas kontroli i nie zgłaszał uwag. Po doręczeniu raportu w dniu [...] lutego 2014r. nie zgłosił zastrzeżeń, o czym był pouczony na str. 23 otrzymanego raportu. Brak wniesienia uwag do dnia wydania decyzji stanowi przesłankę do przyjęcia tezy, iż producent rolny zgodził się z ustalonym stanem faktycznym wskazanym w raporcie z czynności kontrolnych.

Organ podał, że zgodnie z § 18 rozporządzenia nr 65/2011, w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwania mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Płatność PRŚ podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji, zgodnie z § 39 ust. 6 rozporządzenia PRŚ 2013r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że powstała kwota nienależnie pobranych środków pieniężnych w wysokości [...] zł, która wynika z

powodu zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem, ze względu na zmniejszenie powierzchni działki stwierdzone w wyniku kontroli przeprowadzonej 2013 r. (z 63,97 ha do 60,08 ha). Jednocześnie organ uznał, że w sprawie nie ma możliwości odstąpienia od żądania zwrotu nienależnej wypłaconej kwoty albowiem nie wynika ona z pomyłki organu, jak również nie można uznać że błąd co do wielkości działek nie mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez stronę. Kwota ustalona przekracza równowartość [...] euro, co również uniemożliwia odstąpienie od jej żądania. Zdaniem organu kwota płatności w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której postawił tożsame zarzuty do tych podniesionych w odwołaniu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania lub ewentualnie przekazanie jej organowi II instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie Skarżący podał, że jest w programie pięcioletnim od 2012r. i za 2014r. otrzymał również pomniejszenie płatności a za 2015 i 2016r. już nie. Wskazał, że w 2013r. podpisywał raport ale wtedy organ nie mierzył działek, chodziła pani z GPS ale nie chciała mierzyć całej działki. Zdaniem skarżącego pomiary dokonane na polecenie Agencji oraz będące w dyspozycji organu pozwolą jednoznacznie ustalić powierzchnię działki.

Złożony na rozprawie wniosek Skarżącego o powołanie biegłego geodety celem dokonania pomiarów geodezyjnych działki Sąd oddalił na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę zaskarżona decyzja, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tym samym należało uznać, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora W. Oddziału regionalnego ARMiR w P. z dnia [...] września 2017r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownik BP ARMiR w C. z dnia [...] maja 2017r. ustalającej skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł za 2012r.

Istota sporu sprowadzała się do oceny czy organy w sposób uprawniony uznały, że ustalona kwota pobranych płatności w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną i czy wobec tego istniały podstawy do orzeczenia o jej zwrocie.

W sprawie bezsporne było, że skarżącemu zostały przyznane i wypłacone na jego rachunek bankowy płatności rolnośrodowiskowe za rok 2012, jak również, że rolnik realizował 5 –cioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietów określonych w decyzji.

Nie było sporne również to, że w 2013r. w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono nieprawidłowości skutkujące pomniejszeniem płatności za 2013r.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2016 poz. 1512 ze zm.; dalej ustawa o ARiMR), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 3).

Powoływany powyżej art. 29 ustawy o ARiMR odnosi się do dwóch pojęć: "kwoty pobranej nienależnie" i "kwoty pobranej w nadmiernej wysokości". Kwota pobrana nienależnie występuje wtedy gdy środki zostały wypłacone stronie bez podstawy prawnej (np. na podstawie dokumentu potwierdzającego nieprawdę), zaś kwota pobrana w nadmiernej wysokości to środki otrzymane przez stronę w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach.

Powyższe pojęcia nie zostały zdefiniowane w ustawie o ARiMR i dla ich rozumienia pomocniczo można kierować się znaczeniem pojęć zawartych w art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077), dalej "u.f.p.". Zauważyć należy jednak, że na podstawie art. 208 u.f.p., art. 207 u.f.p. nie dotyczy Wspólnej Polityki Rolnej, która jest finansowana zgodnie z odrębnymi ustawami.

W przedmiotowej sprawie organ zasadnie uznał, że w przypadku stwierdzenia, że działki na których prowadzona jest działalność rolnicza są mniejsze niż zadeklarowane we wniosku przyznana i wypłacona płatność jest kwotą pobraną nienależnie. Płatność została przyznana na podstawie ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r. poz. 173)

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków nie jest przy tym uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Powyższe oznacza, że dla ustalenia kwot świadczeń nienależnie pobranych przez skarżącego w 2012r. nie było konieczne wzruszenie decyzji przyznającej pomoc i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca płatności za rok 2013.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie o przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości, jak i postępowanie o zwrot płatności są odrębnymi sprawami. Dodać też należy, że są to dwie odrębne instytucje posiadające podobne przesłanki do ich stosowania, będące ze sobą w bezpośrednim związku.

W przedmiotowej sprawie, do zwrotu nienależnie pobranej kwoty zastosowanie znalazły również przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z dnia 13 marca 2013r. (§ 39) Do stanu faktycznego niniejszej sprawy nie ma bowiem zastosowania przepis § 46 tego aktu, który odsyła do stosowania przepisów wskazywanego w skardze rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262, z późn. zm.), które obowiązywało do dnia 15 marca 2013 r., czyli do dnia wejścia w życie rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie, jako odrębne od postępowania w sprawie przyznania pomocy, wszczęte zostało na skutek zawiadomienia z dnia 16 listopada 2015r., a więc już pod rządami aktualnego rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r., które zgodnie z jego § 59 weszło w życie z dniem 15 marca 2013 r.

Oceniając spełnienie przez skarżącego warunków przyznania płatności organ prawidłowo wskazał warunki jego przyznania uregulowane na dzień podejmowania przez skarżącego tego zobowiązania i jego realizacji w 2012r.określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. Nr 33, poz.262 ze zm.), zgodnie z którym koniecznym warunkiem przyznania płatności – obok wymogów określonych w pkt 1 i 2 jest realizacja 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych.

W przypadku ustalenia, że rolnik prowadził działalność rolniczą w ramach zobowiązań rolnośrodowiskowych na mniejszych powierzchniach działek niż deklarowane, tak jak to ustalono w rozpoznawanej sprawie, należy przyjąć, że nie realizuje on wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego na działkach, na których stwierdzono powyższe nieprawidłowości. Dochodzi wówczas do nienależytego pobrania przez rolnika świadczenia, gdyż świadczenie to zostanie przyznane i wypłacone, a rolnik nie realizuje następnie całego zobowiązania rolnośrodowiskowego. ( por. wyrok NSA z 21 października 2016r., II GSK 2115/16). Wówczas zastosowanie znajduje słusznie wskazany przez organ § 39 rozporządzenia z 13 marca 2013r.

Zgodnie z § 39 ust. 1 cytowanego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Wedle zaś § 39 ust. 2 rozporządzenia PRŚ płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu,, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu

2) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być bowiem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (np. wyrok NSA z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2710/14, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia sądowe powołanej poniżej).

Zasada, zgodnie z którą, beneficjent zobowiązany jest do zwrotu nienależnie dokonanej płatności uregulowana wynika z art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Słusznie też zauważyły organy, że w myśl dyspozycji art. 18 ust. 1 zdanie drugie tego rozporządzenia, w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Sąd podziela stanowisko organu, że przepisy art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowany we wszystkich państwach członkowskich, a ponadto na gruncie porządku krajowego Rzeczypospolitej Polskiej ma pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami stosownie do art. 91 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483, ze zm.).

W niniejszej sprawie jeśli chodzi o uchybienia w przestrzeganiu przez Skarżącego wymogów dotyczących powierzchni w ramach upraw rolniczych w wariancie 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wprost w sposób szczegółowy reguluje wysokość sankcji – zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki objętej zmniejszeniem. Jest to zgodne z art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, który w przypadku zobowiązań wieloletnich przewiduje zmniejszenia pomocy, wykluczenia i jej odzyskiwanie także do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych, obowiązek zwrotu dotyczy tylko tej części płatności, która została przyznana do powierzchni działki rolnej lub jej części, która została wycofana z podjętego zobowiązania.

W niniejszej sprawie organy przyjęły, że przepis art. 18 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 stanowi materialnoprawną podstawę orzekania. Pominęły jednakże całkowicie brzmienie art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Zgodnie bowiem z jego treścią państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.

Z powyższego wynika zatem, że o ile wskazany ustęp pierwszy art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 przewiduje możliwość zmniejszenia lub nieprzyznania pomocy, a także odzyskiwania kwot pomocy wypłaconych w latach wcześniejszych, to w ustępie drugim sprecyzowane zostały kryteria, na podstawie których możliwe odzyskiwanie tych kwot. W szczególności przesłankami podlegającymi w tym procesie badaniu są: rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonych niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Zaś to, czy niezgodność jest trwała zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.

Zastosowanie art. 18 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oznacza, że w razie zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono, zastosowanie będzie miał również zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 70/15; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 449/15). Jednakże, w ocenie Sądu, prawidłowe zastosowanie przez organ omawianej regulacji wymaga, by stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości ocenić również wedle kryteriów wskazanych w art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Pomijając w rozpoznawanej sprawie przepis art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, organy dokonał jedynie częściowej subsumpcji normy prawnej w zawartej w analizowanym przepisie prawa. W istocie postawiły znak równości pomiędzy przesłankami udzielenia płatności w kwocie pomniejszonej a nałożeniem obowiązku zwrotu płatności za cały okres zobowiązania rolnośrodowiskowego, a jak już wyżej wskazano postępowanie o przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości, jak i postępowanie o zwrot płatności są pozostającymi ze sobą w związku ale innymi sprawami.. W swoich rozważaniach organy przyjęły, że ustalenia faktyczne przyjęte w raporcie z przeprowadzonej w 2013 r. kontroli na miejscu, zaakceptowane w decyzji dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. w pomniejszonej wysokości, są wystarczające również dla stwierdzenia przesłanek ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za 2012r. Analiza uzasadnienia decyzji jednoznacznie prowadzi do wniosku, że tożsame okoliczności faktyczne stanowiły podstawę do wydania decyzji o przyznaniu płatności, a następnie te same okoliczności faktyczne stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W postępowaniu tym organ nie ujawnił żadnych nowych okoliczności faktycznych, które stanowiłyby o konieczności przeprowadzenia odrębnego postępowania kończącego inną sprawę administracyjną.

Z zacytowanych wyżej przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 wynika natomiast, że rozróżniają one instytucję zmniejszenia, wykluczenia, odzyskiwania (zwrotu) płatności, a ustawodawca odrębnie uregulował kwestię zwrotu i zmniejszenia płatności. Instytucje zwrotu płatności i zmniejszenia charakteryzują się innymi przesłankami i ich zastosowanie wymaga ustalania okoliczności faktycznych określonych w regulujących je przepisach. Organ winien więc odnieść się również do tych okoliczności. Przy braku dokumentacji fotograficznej i omówienia tych okoliczności w decyzji sąd nie ma możliwości oceny, jakie elementy były brane pod uwagę przy dokonywaniu pomiaru łąki trwałej na działce [...], tym bardziej, że z decyzji wynikało, że skarżący zawiadamiał organ o zaleganiu na łące skoszonej masy siana, które po nadmiernych opadach miały być usunięte. Organ nie odnosząc się to tych okoliczności nie wyjaśnił również przyczyn uznania, że pomiary w 2015r. jako wykonane po 1,5 roku nie oddają rzeczywistej powierzchni działek rolnych w 2012r. a pomiary w 2013r, już tak.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r. poz.1856), dalej "ustawa PROW", z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2).

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3).

Wskazać należy, że art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW jest emanacją zasady legalizmu stanowiącą, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 8 § 1 Kpa, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Decyzja organu zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 Kpa musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, a uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, organ naruszył w sprawie przepisy postępowania art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW oraz art. 7 Kpa, art. 107 Kpa przez brak rozważań dot. w/w art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, braki w materiale dowodowym (brak dokumentacji fotograficznej, na którą organ wskazuje w decyzji, czy dodatkowych pomiarów, które były w sprawie dotyczącej pomniejszenia płatności za 2013r. wykonane, powoływanie w decyzji jako nieprawidłowości naprzemiennie zadeklarowanie większej powierzchni niż stwierdzona i zaniechania prowadzenia działalności rolniczej. Uniemożliwia to ustosunkowanie się w pełni do zarzutów skarżącego odnośnie prawidłowości pomiaru działki Ł. I mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek racje miał organ wskazując, że bez znaczenia jest powierzchnia przedmiotowej działki przyjęta na potrzeby ustalenia wysokości płatności, jaką strona otrzymała na rok 2012, z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) gdyż przedmiotowa płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana jedynie w odniesieniu do powierzchni działki faktycznie użytkowanej rolniczo, zaś podstawą do przyznania płatności ONW są inne kryteria, to jednak brak pełnej dokumentacji uniemożliwia ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego odnośnie prawidłowości dokonanych pomiarów. Obszar działki rolnej jest ograniczony granicami uprawy i nie w każdym wypadku będzie pokrywać się z obszarem działki ewidencyjnej, w aktach notarialnych, czy w wypisach z ksiąg wieczystych. W trakcie kontroli nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, tj. powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), bowiem do tych terenów przysługują płatności. O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a oświadczenia składane przez rolników weryfikowane są m.in. za pomocą pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników. Nie miał więc racji skarżący domagając się odniesienia do pomiarów dokonanych w okresie późniejszym czy też dla innych płatności. Nie zmienia to faktu, że decyzja organu II instancji nie zawiera odniesienia się do tych zarzutów przez wskazanie zasad prowadzenia pomiarów i przyczyn uwzględnienia wyników kontroli z 2013r. do 2012r. Organ w decyzji odnosi się do dokumentacji fotograficznej, której w aktach nie ma. Dokładne zgromadzenie materiału dowodowego i odniesienie się do stawianych zarzutów nie tylko jest istotne z uwagi na zasadę przekonywania ale też z uwagi na fakt, że kontrola sądowa polega na ocenie legalności wydanych decyzji, nie umożliwia dokonywania własnych ustaleń przez sąd jak i przeprowadzania wnioskowanego przez skarżącego dowodu w postaci opinii biegłego geodety. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a jedynymi dowodami jakie może przeprowadzić sąd są dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z tych względów wniosek dowodowych skarżącego został oddalony.

W zaskarżonej decyzji organ II instancji w ogóle nie ustosunkował się też do podnoszonego przez Skarżącego zarzutu przedawnienia. Podkreślić należy, że wprowadzona możliwość prowadzenia przez organ postępowania w zakresie zwrotu pobranych płatności musi być ujęta w ramy czasowe. Dochodzenie pobranych płatności nie jest nieograniczone w czasie. Określenie momentu wszczęcia (w tym jego prawidłowości), jak i zakończenia postępowania z uwagi na przedawnienie dochodzenia zwrotu pobranej płatności jest istotne.

Jak wynikało z akt organ wszczął postępowanie o zwrot nienależnie pobranych płatności wynikających z decyzji o przyznaniu za rok 2012. Organ winien wskazać czy wszczęcie tego postępowania nastąpiło zgodnie z przepisami w odpowiednim terminie, jaką datę uznał organ za dopuszczenie się nieprawidłowości przez rolnika, czy i w jakim okresie nastąpiła przerwa biegu przedawnienia, w jaki sposób ustalił termin przedawnienia dla zobowiązania wieloletniego. W przedmiotowej sprawie kwestię tą zdawał się poruszyć organ I instancji na str. 9 i 10 decyzji, wskazując, że organ może wystąpić do beneficjenta o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po stwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu sprawozdania z kontroli z kontroli stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Organ I instancji powołał przy tym art. 54 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 w zw. z art. 41 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 907/2014, który nie tylko nie dotyczy kwestii przedawnienia ale też nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Ma bowiem zastosowanie do nieprawidłowości stwierdzonych od [...] października 2014r. Z nieuzasadnionych przyczyn organ I instancji wskazał również, że nieprawidłowość w powyższej sprawie została stwierdzona podczas kontroli administracyjnej w dniu [...] sierpnia 2015r., co podnosił skarżący w odwołaniu i skardze, do czego organ II instancji w ogóle się nie odniósł. Brak w uzasadnieniu rozważań w zakresie przedawnienia powoduje konieczność uchylenia tej decyzji jako niespełniającej wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., stanowiąc istotną wadę, której skutkiem jest brak możliwości dokonania czynności kontrolnych, dotyczących tej instytucji, w zakresie oceny w tym przedmiocie tej decyzji przez tutejszy sąd. Organ będzie zobowiązany do przedstawienia w uzasadnieniu szczegółowej analizy dotyczącej przedawnienia. Wyjaśnienie tej kwestii nie tylko stanowić będzie odpowiedź na zarzut zgłoszony przez stronę ale i może mieć wpływ na treść decyzji w przedmiocie zwrotu płatności.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że wysokość zaległości przekraczająca [...] euro uniemożliwia odstąpienie od żądania zwrotu. Prawidłowo również uznał, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości podczas kontroli, nie znanych organowi w chwili wydawania decyzji o przyznaniu płatności nie zachodzą przesłanki z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 umożliwiające odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Z uwagi na fakt, że w zaskarżonej decyzja stwierdzono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji dotyczącej zwrotu pobranych płatności za rok 2012. Organ ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę wskazaną w niniejszym wyroku wykładnię i dokona szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy na podstawie kompletnego materiału dowodowego W przypadku uznania przez organ II instancji, że przy ponownym rozpoznaniu zajdzie potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego dla tego odwołaniu będzie nadmiernie utrudnione, organ rozważy celowość uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając poniesiony przez stronę wpis sądowy