Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1974/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art73 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi H. M. i E. M. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania H. M. i E. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę gminną ul. [...] - utrzymał mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister podał, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Burmistrz [...] zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 ze zm.) decyzji potwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczoną nr [...] o pow[...] ha, zajętej pod drogę publiczną.

Decyzją z dnia z dnia [...] sierpnia 2017 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Gminę Miasto [...] prawa własności ww. nieruchomości .

Po rozpatrzeniu odwołania H.M. i E. M. Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Minister ustalił, iż z odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] wynika, że prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wpisane jest na rzecz S. M. oraz H. M. na podstawie umowy sprzedaży nieruchomości z [...] maja 1966r. zawartej w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] oraz na podstawie umowy przeniesienia własności z dnia [...] września 1966 r. zawartej w formie aktu notarialnego rep. A nr [...]. S. M. zmarł, a zgodnie z postanowieniem Sadu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt [...] Ns [...], spadek po nim nabyły H. M., E. M. i B. L.. Przedmiotowa nieruchomość w dacie [...] grudnia 1998 r. stanowiła zatem własność osób fizycznych, nie zaś Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego.

Ulica [...] w [...] posiadała kategorię drogi publicznej, bowiem na podstawie uchwały nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1990 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich i gminnych na terenie województwa [...] (Dz. U. Woj. [...] z 1990 r. Nr 7 poz. 40), ulica [...] w [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, dotychczasowe drogi gminne oraz lokalne miejskie stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi.

Zdaniem Ministra Inwestycji i Rozwoju, z akt sprawy, w szczególności z opinii geodety uprawnionego z dnia [...] sierpnia 2018 r., co najmniej od roku 1976 teren obecnej działki nr [...] zajęty był pod drogę i taki stan ma miejsce do chwili obecnej, zatem w dniu [...] grudnia 1998r, działka nr [...] również była zajęta pod drogę - ul. [...]. W aktach sprawy znajduje się również kopia mapy ewidencji gruntów i budynków z roku 1966, obowiązująca do roku 1979, z której wynika, że już wówczas teren działki w całości zajęty był pod drogę - ulicę [...], Przez teren działki przebiegała napowietrzna linia elektroenergetyczna. Z kolei ze szkicu polowego z pomiaru sytuacyjnego z dnia [...] lutego 1976r. wynika, że przez obszar działki przebiegały napowietrzne linie telekomunikacyjna i elektroenergetyczna z oświetleniem. Teren działki nr [...] w całości zajęty jest pod drogę - ulicę [...] - jezdnię, pasy zieleni, chodnik po obu stronach jezdni. Mając na uwadze powyższe dokumenty geodezyjne, organ uznał, że przestrzenne granice zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną zostały wykazane w przedmiotowej sprawie.

Zdaniem organu odwoławczego została również spełniona przesłanka władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością. Z załączonych do akt sprawy dokumentów geodezyjnych wynika, że przez obszar działki przebiegały napowietrzne linie telekomunikacyjna i elektroenergetyczna z oświetleniem. Z protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] maja 2017 r. wynika, że stan zagospodarowania działki nr [...] nie zmienił się od dnia [...] grudnia 1998 r. Czynności związane z utrzymaniem całego pasa drogi, m.in. naprawa drogi, odśnieżanie, koszenie trawy i przycinanie, wykonywane były w stanie na dzień [...] grudnia 1998 r. przez gminę [...]. Powyższe ustalenia potwierdza także oświadczenie z [...] sierpnia 2016 r. B. S.- Zastępcy Dyrektora ds. Ekonomicznych, zgodnie z którym, Miejski Zakład Komunalny, działając na zlecenie gminy [...], wykonywał w pasie drogi ulicy [...] czynności związane z zimowym utrzymaniem dróg w stanie na dzień [...] grudnia 1998 r.

Dokumenty te dowodzą wykonywania władztwa publicznego nad ul. [...]. Zatem wobec łącznego spełnienia przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 ustawy Wojewoda [...] obowiązany był wydać decyzję potwierdzającą nabycie przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 stycznia przez Miasto [...].

Odnosząc się zaś do kwestii odszkodowania organ wyjaśnił, iż z brzmienia art. 73 ust. 1 w/w ustawy z dnia 13 października 1998r. nie wynika, aby organ orzekający o przejściu własności nieruchomości na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego miał obowiązek wydania decyzji w tym przedmiocie przed datą [...] grudnia 2005 r. Zachowanie terminu dotyczy wyłącznie czynności jaką jest złożenie wniosku o odszkodowanie. Odrębność postępowania wywłaszczeniowego od postępowania o odszkodowanie przejawia się w tym, że o ile w trybie art. 73 ust. 1 decyzje w pierwszej instancji wydaje organ wojewódzki, to o odszkodowaniu orzeka starosta.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły H. M. i E. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniosły kwestię zaniechania przez organ powiadomienia ich o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania, co narusza art. 9 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy uznać, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na bezzasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Przepis ten określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu [...] grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości. Prowadząc postępowanie w oparciu o powyższy przepis organ orzekający jest zobowiązany do zbadania wyłącznie spełnienia przesłanek w nim wymienionych na dzień [...] grudnia 1998 r. Celem przyjętego unormowania była regulacja zastanych stanów faktycznych. Dotyczy ona więc zajętych przed dniem wejścia w życie ustawy terenów z przeznaczeniem na drogi publiczne i jako takich funkcjonujących w dniu [...] grudnia 1998 r. Zajęcie terenu i wybudowanie drogi publicznej stworzyło bowiem w takiej sytuacji nieodwracalny stan faktyczny.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje to, że ul. [...] w [...] stanowi drogę publiczną – pierwotnie lokalną miejską, a od 1 stycznia 1999 r. gminną, oraz że taki status miała ona przed dniem [...] grudnia 1998 r. Nie jest również sporne, że obecna działka nr [...] w ww. dacie stanowiła własność osób fizycznych oraz pozostawała we władaniu Gminy Miasta [...]. Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenie w zgromadzonych w aktach sprawy dokumentach, tj. przede wszystkim uchwale Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1990 r. nr [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich i gminnych na terenie województwa [...] (Dz.Urz. Woj. [...] z 15 lutego 1990 r. Nr 7 poz. 40, wydruku z księgi wieczystej nr [...], opinii geodety uprawnionego z [...] sierpnia 2018 r., protokołu oględzin z [...] maja 2017 r., oświadczenia z [...] maja 2017 r. B. S.. Prawidłowo zatem Minister Inwestycji i Rozwoju uznał, że skoro w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., Wojewoda [...] obowiązany był wydać stosowną decyzję.

Reasumując , w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości, a przepisy prawa materialnego jak również postępowania administracyjnego zostały właściwie zastosowane przez organy obu instancji.

Wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mogła mieć również podniesiona w skardze kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, a nie stanowiącą własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Trzeba wskazać, że sprawa o nabycie gruntu zajętego pod drogę publiczną kończy się decyzją stwierdzającą przejście własności na rzecz podmiotu publicznoprawnego, co wynika z art. 73 ust. 1 i 3 ustawy. Sprawa o ustalenie odszkodowania za grunt w stosunku do którego została wydana ostateczna decyzja stwierdzająca przejście własności na rzecz podmiotu publicznoprawnego, o której mowa w art. 73 ust. 1 i 3 ustawy jest sprawą odrębną od sprawy o stwierdzenie nabycie gruntu zajętego pod drogę publiczną. Sprawa odszkodowawcza wszczynana jest na wniosek właściciela nieruchomości złożony najpóźniej do dnia [...] grudnia 2005 r. i kończy się decyzją starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (prezydenta miasta). To, czy skarżące złożyły w terminie ustawowym wniosek o odszkodowanie za przedmiotową działkę zajętą pod drogę publiczną, a jeżeli tak to czy ich wniosek jest zasadny, wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy, w której Sąd oceniał zgodność z prawem decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Z tego powodu, kwestia ta nie może być w tym postępowaniu przedmiotem oceny Sądu. Niezależnie od powyższego, Sąd zauważa, że w wyroku z 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 (OTK-A 2004/7/66) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. W wyroku tym Trybunał uznał związaną z wywłaszczeniem szczególną konstrukcję odszkodowania za spełniającą konstytucyjne wymogi słusznego odszkodowania, pomimo że odszkodowanie to jest wypłacane nie z urzędu, lecz tylko na wniosek byłego właściciela. Trybunał Konstytucyjny uznał także za zgodne z Konstytucją ograniczenie w czasie możliwości zgłaszania wniosków o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości do [...] grudnia 2005 r.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.