Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 3051/00
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2002-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 13
journal: Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 7 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Teza: Ustawodawca używając w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./ sformułowania "osoby trzecie" wyłączył ze zwolnienia podatkowego spadkobiercę, który jest stroną stosunku prawnopodatkowego.

TEZY

Ustawodawca używając w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./ sformułowania "osoby trzecie" wyłączył ze zwolnienia podatkowego spadkobiercę, który jest stroną stosunku prawnopodatkowego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Lecha S. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 27 października 2000 r. (...) w przedmiocie podatku od spadków i darowizn - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w P. decyzją (...) z dnia 27.10.2000 r. uchyliła w całości decyzje Urzędu Skarbowego P.-G. z dnia 24.07.2000 r. (...) ustalającej podatek od spadku Lechowi S. w wysokości 4.396,60 zł i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi podatkowemu I instancji, gdyż rozstrzygnięcie wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

W uzasadnieniu izba powołując się na art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./ wskazuje, iż wartość podstawy opodatkowania spadku po Melanii S. winna być ustalona na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem stanu i stopnia ich zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 9.02.2000 r.

Organ odwoławczy wskazuje, iż urząd skarbowy ponownie rozpatrując sprawę winien dokonać analizy cen rynkowych, która by potwierdzała, iż cena przyjęta jest ceną przeciętną w danym miejscu i czasie. Dokonując wyceny nabytego spadku, urząd skarbowy nie wskazał w materiale dowodowym przykładów transakcji posiadających cechy charakterystyczne dla nieruchomości będącej przedmiotem spadku. Z materiału zebranego przez organ I instancji nie wynika także to, czy w skład nieruchomości wchodzą lokale zajęte przez osoby trzecie, co wpływa na obniżenie wartości. Ponadto organ podatkowy oparł swe ustalenia na danych roku 1999, podczas gdy obowiązek podatkowy powstał w lutym 2000 r.

Powołując się na art. 4 ust. 1 pkt 13 powyższej ustawy o podatku od spadków i darowizn wskazuje na zwolnienie od opodatkowania budynków mieszkalnych w części zajętej przez osoby trzecie na podstawie umów najmu, do których mają zastosowanie przepisy o czynszu regulowanym.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Lech S. kwestionuje interpretację art. 4 ust. 1 pkt 13 ustawy o podatku od spadków i darowizn z 1997 r.

Izba Skarbowa w P. w odpowiedzi wniosła o jej oddalenie. Odnośnie zarzutu skargi wyjaśnia, że zwolnienie z art. 14 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. nie obejmuje części budynku zajętej przez spadkobierców na podstawie umów najmu. Ulga ta obejmuje tylko tę część domu, która jest zajęta na podstawie umów najmu przez lokatorów opłacających czynsz regulowany, a więc według stawek nie pokrywających kosztów bieżącego utrzymania domu i remontów. Organ podatkowy I instancji wymierzając stronie należny podatek od spadku, zastosował ulgę wynikającą z powyższego przepisu.

Opłata kaucyjna, którą wskazuje skarżący jest kaucją zabezpieczającą pokrycie należności wynajmującego z tytułu umów najmu lokali, co wynikało z obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165/. Jej wysokość, tryb pobierania i zwrot wynikały ze stosownych przepisów wykonawczych. Uiszczenie natomiast podatku od spadku regulowane jest postanowieniami ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Nie jest też skrępowany ani sposobem sformułowania skargi, ani użytymi w niej argumentami i wnioskami. Granice rozpoznania skargi wyznaczone są z jednej strony przez kryterium legalności zaskarżonej decyzji, z drugiej zaś

strony zakazem reformationis in peius /orzekania na niekorzyść skarżącego/.

W niniejszej sprawie, przedmiotem skargi do sądu jest kasacyjna decyzja Izby Skarbowej w P. Zgodnie z postanowieniami art. 233 par. 2 Ordynacji podatkowej - organ odwoławczy jest uprawniony do uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez urząd skarbowy, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, izba może wskazać urzędowi skarbowemu, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy tym ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Skorzystanie z powyższego uprawnienia kasacyjnego izby wobec decyzji organu podatkowego I instancji uzasadnione jest tym, iż postępowanie wyjaśniające /dowodowe/ w zakresie ustalenia wartości podstawy opodatkowania spadku po Melanii S. przeprowadzono z naruszeniem reguł wynikających w tym zakresie z postanowień art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./. Izba skarbowa wskazuje przy tym na istotne braki dowodowe w wycenie nabytego spadku, nakazując ich przeprowadzenie przy czynnym udziale strony i ocenę w wydanej ewentualnie - ponownej decyzji merytorycznej.

Izba Skarbowa w P. uchylając rozstrzygnięcie organu I instancji z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, uprawniona była również do wskazania na wadliwości związane z stosowaniem przez urząd skarbowy postanowień art. 4 ust. 1 pkt 13 ustawy o podatku od spadków i darowizn, iż zwalnia się od podatku nabycie w drodze spadku lub darowizny budynku w części zajętej przez osoby trzecie na podstawie umów najmu, do których mają zastosowanie przepisy o czynszu regulowanym, określonym w ustawie o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z wykładnią językową owego przepisu nie powinno budzić wątpliwości, iż ustawodawca używając powyższego sformułowania "osoby trzecie" - wyłączył z tego zwolnienia podatnika podatku /spadkobiercę/, który nie jest osobą trzecią, ale stroną stosunku prawnopodatkowego. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania celowości przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych ograniczający katalog osób uprawnionych do zwolnienia podatkowego.

Z tych zatem powodów, nie dopatrując się naruszenia przez zaskarżoną decyzję obowiązującego prawa, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.