Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 680/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 a, art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej ustawa, § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U z 2013 r., poz. 3) i § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U z 2012 r., poz. 959), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., po rozpatrzeniu odwołania K. G., dalej skarżący, od decyzji wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G.- Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną A. G, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podało, że wymienioną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 3 czerwca 2013 r., odmówił przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną.

Wskazał, że organ I instancji nie zakwestionował, że skarżący sprawował opiekę nad żoną, faktu legitymowania się przez żonę skarżącego odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym jej niepełnosprawność, ani też spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego. Jednak, w ocenie organu I instancji, nie można było przyznać specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną.

W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że w okresie jego ostatniego zatrudnienia, tj. od dnia 7 stycznia 2009 r. do dnia 30 czerwca 2011 r., podobnie jak obecnie, jego żona nieustannie była całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji. Zatem opiekę nad jego żoną sprawował ojciec skarżącego. Dodał, że w kwietniu 2011 r. stan zdrowia ojca uległ pogorszeniu, co zmusiło skarżącego do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Wyjaśnił, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło formalnie za wypowiedzeniem pracodawcy tylko po to, aby mógł otrzymać zasiłek dla bezrobotnych. Wniósł zatem o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie jest ono zasadne. Podało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że żona skarżącego jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji, co wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 23 marca 2005 r. Orzeczenie zostało wydane do dnia 30 kwietnia 2006 r. Jak oświadczył skarżący jego żona choruje od 2002 r.

Wskazało, że skarżący był zatrudniony w okresie od dnia 4 marca 1996 r. do dnia 30 czerwca 2000 r. jako kierownik sklepu, a stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia stosunku pracy przez pracodawcę. Następnie od dnia 26 lipca 2000 r. do dnia 17 listopada 2003 r. skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny. Od dnia 7 stycznia 2009 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. był zatrudniony na pełny etat w Hotelu J. w J.G., a stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. W okresie od dnia 22 listopada 2011 r. do dnia 3 lipca 2012 r. skarżący ponownie był zarejestrowany jako bezrobotny.

Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że w skład rodziny, poza skarżącym i jego żoną, wchodzi ich syn M.. Ustalono, że rodzina w roku 2011 r. osiągnęła dochód na jednego członka rodziny w kwocie 262,58 zł, a zatem ustawowe kryterium dochodowe w kwocie 623 zł nie zostało przekroczone.

Organ odwoławczy wskazał, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym rodzajem świadczenia opiekuńczego, przyznawanego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Wprowadzony został z dniem 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548). Podał, że przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest prawo do tego świadczenia, określone zostały w art. 16a ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Podał, że zgodnie z art. 16a ust. 2 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (tj. 623 zł). Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 4, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W myśl natomiast art. 16a ust. 4 pkt 2 ustawy za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, gdy jest ona pełnoletnia, uważa się dochód następujących członków rodziny:

a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki,

c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,

d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia

- z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

Natomiast zgodnie z art. 16a ust. 8 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Zdaniem organu odwoławczego skarżącemu nie przysługuje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Wyjaśnił, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego obwarowane zostało odmiennymi przesłankami, aniżeli pobierane dotychczas przez skarżącego inne świadczenie opiekuńcze, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne, uregulowane w art. 17 ust. 1 ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne może otrzymać osoba, która w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (którego niepełnosprawność powstała w ściśle określonych okresach) nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem, w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, art. 16a ust. 1 ustawy stanowi, że przysługuje on osobie zobowiązanej do alimentacji, która w tym samym celu rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na podstawie art. 3 pkt 22 ustawy, przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ odwoławczy wskazał, że różnicę pomiędzy obydwoma świadczeniami wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 498/13, podając, że: "(...) w obecnym stanie prawnym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego (...), ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu". Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy wskazał, że zasadniczą okolicznością, od której uzależnione zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest fakt rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, która to rezygnacja pozostawać musi w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W ocenie organu odwoławczego skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną. Wskazał, że z materiału dowodowego wynika, że żona skarżącego jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji od 2005 r., a według oświadczenia skarżącego jego żona choruje od 2002 r. W tym czasie skarżący był zatrudniony na pełnym wymiarze od dnia 7 stycznia 2009 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. w Hotelu J. w J. G., a stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, do rezygnacji z zatrudnienia nie doszło z powodu konieczności sprawowania przez skarżącego osobistej opieki na żoną, bowiem to pracodawca był stroną rozwiązującą stosunek pracy, a nie skarżący. Zatem stosunek pracy ustał z woli pracodawcy, nie zaś skarżącego. Ponadto podniósł, że skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy od dnia 22 listopada 2011 r. do dnia 3 lipca 2012 r. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 674), osobą bezrobotną, w rozumieniu ustawy, jest w osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Wskazał, że status skarżącego jako osoby bezrobotnej, wskazuje więc, że nie mógł on zrezygnować z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną. W przypadku skarżącego można mówić nie o "rezygnacji z zatrudnienia", lecz co najwyżej o jego "niepodejmowaniu" - rezygnacji z prób podjęcia zatrudnienia. A w obecnym stanie prawnym ustawodawca rozróżnił te dwie sytuacje.

Dodał, że rezygnacja z zatrudnienia, o której mówi art. 16a ust. 1 ustawy, musi być bowiem powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Niezbędne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Opiekun dlatego właśnie otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy, jako swoistą rekompensatę, bowiem ze względu na stan zdrowia członka rodziny jest zmuszony zrezygnować z jakiegokolwiek zatrudnienia. Taki właśnie zamysł ustawodawcy wynika z powiązania treści art. 16a ust. 1 z art. 3 pkt 22 ustawy (który mówi o różnych formach zatrudnienia, w tym również takich, które nie wymagają ciągłego świadczenia pracy, jak np. umowa zlecenia). Pomoc w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego przewidziana została zatem tylko w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest w tym celu całkowita rezygnacja z zatrudnienia, w tym nawet z takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy przez osiem godzin dziennie.

Podniósł, że żona skarżącego już od 2005 r. nieprzerwanie jest osobą niepełnosprawną, która z uwagi na ograniczoną zdolność do samodzielnej egzystencji wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby. Tymczasem, opiekujący się nią mąż nie tylko wykazuje w tym czasie gotowość podjęcia zatrudnienia (na co wskazuje rejestracja w PUP w J. G. od dnia 22 listopada 2011 r. do dnia 3 lipca 2012 r), ale także podejmuje zatrudnienie na podstawie umowy o pracę (od dnia 7 stycznia 2009 r. do dnia 30 czerwca 2011 r.), co stawia pod znakiem zapytania konieczność rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego w celu sprawowania tej opieki. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta sugeruje także, że opieka nad żoną nie jest jednak jedyną i wyłączną przyczyną, z powodu której skarżący nie wykonuje pracy zarobkowej (z uwagi niemożność pogodzenia jej z zatrudnieniem). Tymczasem, wnioskowane świadczenie nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 413/12). Zdaniem organu odwoławczego zatrudnienie w okresie od dnia 7 stycznia 2009 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. wskazuje, że skarżący jest w stanie pogodzić zarówno zatrudnienie i opiekę nad żoną.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że skarżący nie spełnił ustawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki na żoną, a zatem wnioskowane świadczenie nie mogło zostać przyznane.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 80 k.p.a. przez ocenę, iż do rezygnacji z zatrudnienia skarżącego nie doszło z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad żoną, która to ocena nie została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego;

- art. 16a ust. 1 i ust. 8 ustawy przez błędną ich wykładnię.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w okresie jego zatrudnienia, opiekę nad żoną sprawował nieodpłatnie jego ojciec. Podniósł, że w kwietniu 2011 r. stan zdrowia jego ojca pogorszył się, co ostatecznie uniemożliwiało kontynuowanie przez ojca skarżącego nieodpłatnej opieki nad żoną skarżącego. Skarżący wskazał, że w tej sytuacji został zmuszony do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia tylko i wyłącznie oraz bezpośrednio w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną żoną zamiast jego ojca, który nie był już w stanie kontynuować tej opieki. Świadczy o tym chociażby fakt, że zmarł on w kilka miesięcy później, bowiem w dniu 12 października 2011 r. Podniósł, że od tego czasu nie był w stanie pogodzić opieki nad niepełnosprawną żoną z pracą zarobkową. Koszty odpłatnej opieki przerastały jego możliwości zarobkowe, o czym przekonał się będąc zarejestrowany jako bezrobotny, bowiem nie mógł znaleźć pracy, umożliwiającej mu zapewnienie dotychczasowego poziomu opieki dla żony. Podniósł, że ustanie stosunku pracy w wyniku wypowiedzenia umowy przez pracodawcę było natomiast umotywowane prawem do ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych, którego byłby pozbawiony w razie wypowiedzenia umowy przez siebie. Powołał również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 463/13, lex nr 1343998, w którym Sąd wskazał, że faktyczne sprawowanie opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową, daje podstawy do ustalenia, iż została spełniona przesłanka wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy do uznania, że strona zrezygnowała z zatrudnienia. Podniósł również, że argumentacja organu odwoławczego sprowadzająca się do zarzutu zarejestrowania się przez skarżącego jako bezrobotnego, podczas gdy pozostawał w tym czasie bez środków do życia, a obowiązujący wówczas system prawa nie dawał mu podstaw do ubiegania się o stosowny zasiłek z racji sprawowania bezpośredniej opieki nad niepełnosprawną żoną, jest niezasadna. Tym bardziej, że wyłącznym powodem rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia była konieczność sprawowania opieki nad żoną. Dodał, że zarejestrowanie w urzędzie pracy świadczy o tym, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, bowiem jako osoba rezygnująca skarżący był zdolny do pracy. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 599/13, lex nr 1360568, stwierdził, że ustawodawca wśród wskazanych w art. 16a ust. 8 ustawy szeregu okoliczności, stanowiących przesłanki negatywne uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie wskazał statusu bezrobotnego osoby ubiegającej się o taki zasiłek. Gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających status osoby bezrobotnej możliwości ubiegania się o to świadczenie, to uczyniłby to w tym przepisie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, by naruszały one prawo. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] sierpnia 2013 r., którą to decyzją, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2013 r. odmawiającej przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Prawidłowo organy rozpoznające sprawę przyjęły, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowi przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołany przepis obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy, który przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy).

Z powyższej regulacji wynika, że w obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przepis w obecnym brzmieniu nie określa natomiast, że warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem przesłanką ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono zatem osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu.

Wskazać w tym miejscu należy, że w przepisie art. 3 pkt 22 ustawy, ustawodawca zawarł – na użytek tej ustawy – legalną definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wobec tego zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na które wskazuje art. 16a ust. 1 ustawy, wiąże się z wcześniejszym (przedterminowym) zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej. Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Reasumując powyższe, w aktualnym stanie prawa, aby otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy, należy łącznie spełnić kilka warunków. Jednym z nich, obok nieprzekroczenia kryterium dochodowego i faktycznego sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, konieczne jest, aby między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki istniał związek przyczynowy. Mają zatem rację organy obu instancji, że w przypadku skarżącego ta ostatnia przesłanka nie została spełniona.

Z akt sprawy wynika, że żona skarżącego legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2005 r. na mocy którego ustalono, że jest całkowicie niezdolna do pracy i do samodzielnej egzystencji do dnia 30 kwietnia 2006 r. Kolejnymi orzeczeniami ustalono, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do dnia 30 kwietnia 2010 r., a następnymi orzeczeniami uznano, że jest całkowicie niezdolna do pracy i do samodzielnej egzystencji do dnia 30 kwietnia 2012 r., a następnie do dnia 31 grudnia 2013 r. Zatem zasadnie organy obu instancji wskazały, że nie jest kwestionowana okoliczność legitymowania się przez żonę skarżącego odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym jej niepełnosprawność. Spełnione zostało również przez rodzinę skarżącego kryterium dochodowe, bowiem dochód na jednego członka rodziny wyniósł 262,58 zł, a zatem nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 623 zł. Jednak, w ocenie organów oby instancji, nie można było przyznać specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Skarżący bowiem był zatrudniony w okresie od dnia 4 marca 1996 r. do dnia 30 czerwca 2000 r. jako kierownik sklepu, a stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia stosunku pracy przez pracodawcę. Następnie od dnia 26 lipca 2000 r. do dnia 17 listopada 2003 r. skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny. Ostatnio skarżący był zatrudniony na pełny etat w Hotelu J. w J. G. od dnia 7 stycznia 2009 r. do dnia 30 czerwca 2011 r., a stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. W okresie od dnia 22 listopada 2011 r. do dnia 3 lipca 2012 r. skarżący ponownie był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna.

W tej sytuacji zasadnie organ odwoławczy uznał, że skarżący nie spełnił jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku, a tym samym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku opiekuńczego. W aktualnym stanie prawnym osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżący, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał jedynie na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego fakt, że ktoś nie podejmuje zatrudnienia w świetle dyspozycji art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Aby więc by można było przyznać skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy, organy administracyjne musiałyby stwierdzić, że zachodzi wyraźny i bezpośredni związek czasowy między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 437/11, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Natomiast poczynione w badanej sprawie przez organy orzekające ustalenia na takie stwierdzenie nie pozwalały.

Mając na uwadze powyższe, skoro zatem przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, to organom administracji nie pozostawało zatem nic innego, jak tylko odmówić prawa do wnioskowanego świadczenia.

W tym stanie rzeczy zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.