Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 6/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9a, art. 136, art. 137, art. 216
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi B. M., J. M., J. M., Z. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2020 r. Nr [...] Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a.") oraz na podstawie artykułu 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 65, dalej: "u.g.n.") po rozpatrzeniu odwołań B. M. M. (działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Z. M., J. M. i J. A. M.) i A. M. W. oraz Gminy J. – [...] dotyczącego zasadności zwrotu wywłaszczonego gruntu, jak i wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, od decyzji Starosty R. z dnia [...] października 2015 r. znak: [...]dotyczącej:

- zwrotu na rzecz wnioskodawców (t.j. B. M. M., A. M. - [...], J. A. M., J. M., Z. M.) części nabytej przez Skarb Państwa na zasadach wywłaszczenia nieruchomości, położonej w J. [...], przy ul. S., oznaczonej jako projektowana do wydzielenia działka nr [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], którą prowadzi Sąd Rejonowy w R., Wydział VI Ksiąg Wieczystych;

- zapłaty na rzecz gminy J. [...] odszkodowania (ceny z umowy ekspropriacyjnej) za wywłaszczoną nieruchomość zwaloryzowanego na datę wydania decyzji w wysokości [...] zł;

- odmowy zwrotu części nabytej przez Skarb Państwa na zasadach wywłaszczenia nieruchomości, położonej w J. [...], przy ul. S., oznaczonej jako projektowana do wydzielenia działka nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2;

- umorzenia postępowania z wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2

orzekł o:

uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej punktu 1, 2,3, 4, 5 i 8 sentencji oraz punktu [...] sentencji w zakresie projektowanej działki nr [...] i orzekł

o odmowie zwrotu B. M. M., A. M.- [...], J. A. M., J. M. i Z. M. części wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...] h położonej w J. [...], stanowiącej część działki ewidencyjnej numer [...] z obrębu [...] J. [...]

Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] maja 1988 r. Naczelnik Miasta [...] wszczął postępowanie

o wywłaszczenie nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m2, położonej w J. [...]. Decyzją wydaną dnia [...] września 1977 r. przez Wydział Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w R., część nieruchomości objęto ustaleniem miejsca

i warunków realizacji inwestycji budowy zbiorczej szkoły gminnej w J. [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1988 r. zezwolono Wojewódzkiemu Zarządowi Inwestycji Oświatowych w R. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Negocjacje prowadzone z T. M. ostatecznie objęły całą działkę nr [...], a wobec braku zgody na zbycie, Urząd Miejski w P. decyzją nr [...] z dnia [...] września 1988 r. orzekł - w trybie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. poz. 127 z poźn. zm.) - o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby budowy Zbiorczej Szkoły Gminnej w J. [...] z nieruchomości położonej w J. [...] przy ul. R. stanowiącej działkę nr [...] o ogólnej powierzchni [...] ha, część oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, ustalając odszkodowanie w kwocie [...]zł.

W dniu [...] stycznia 1989 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w R. sporządzono umowę w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...], na mocy której T. M. sprzedał Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Zarządowi Inwestycji Oświatowych w R. nieruchomość oznaczoną jako dz. ew. nr [...]

o pow. [...] m2 objętą wnioskiem o wywłaszczenie. Zaznaczono, że nieruchomość przeznaczona jest na budowę szkoły. Następnie decyzją z [...] stycznia 1989 r., Naczelnik Urzędu Miasta [...] Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami umorzył postępowanie wywłaszczeniowe wobec nabycia działki nr [...]w trybie umownym.

Pismem z [...] kwietnia 2008 r. (data wpływu - [...] maja 2008 r.), spadkobiercy poprzedniego właściciela, w osobach A. M. W. oraz B. M. M. (działającej także w imieniu J. A. M., J. M. i Z. M.) wnieśli o zwrot wywłaszczonej

w 1989 r. nieruchomości nr ew. [...] położonej w obrębie J. [...].

Decyzją z [...] listopada 2008 r., Starosta R. umorzył postępowanie zwrotowe, oceniając, że działkę nabyto umową cywilnoprawną, a Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2009 r., uchylił decyzję umarzającą i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 11 września 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 255/09 oddalił skargę Wójta Gminy J. - [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] stycznia 2011 r. Starosta R. zwrócił część nieruchomości w zakresie działek: nr [...] (o pow. [...] m2), nr [...] (o pow. [...] m2), nr [...] (o pow. [...] m2) i nr [...] (o pow. [...] m2). Odmówił zaś zwrotu działek nr [...] (o pow. [...] m2) i nr [...] (o pow. [...] m2),

a wstrzymał orzekanie o działkach nr [...] i [...], wobec przeszkody zwrotu - utraty własności na rzecz osób trzecich. Następnie Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2011 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kolejną decyzją z [...] lutego 2013 r., Starosta R. rozpatrzył całość wniosku A. M. W. i B. M. (zastępującej też Z., J. i J. M.) o zwrot nieruchomości, położonej w J. [...], w rejonie ul. S., nabytej na warunkach wywłaszczenia jako dawna działka nr [...] licząca [...] m2. Starosta R. odmówił zwrotu części nieruchomości, aktualnie oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...] (o pow. [...] m2), [...] (pow. [...] m2), [...] (pow. [...] m2), [...] (pow. [...] m2) i [...] (pow. [...] m2), a orzekł zwrot działek nr [...] (liczącej [...] m2), nr [...] (liczącej [...] m2) i nr [...] (liczącej [...] m2). Beneficjentów zwrotu zobowiązał do wpłaty Gminie J. [...] kwoty [...] zł. jako zwaloryzowanej części ceny nabycia wywłaszczeniowego, uwzględniając zmniejszenie wartości zwracanej działki nr [...].

Wojewoda [...] rozpoznając odwołanie B. M. M. (zastępującą też Z., J. i J. A. M.), decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2013 r. uchylił decyzję w całości i przekazał sprawę w zaskarżonym zakresie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zaznaczył, że decyzja Starosty R. jest częściowo ostateczna w zakresie dotyczącym gruntu oznaczonego jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Przedmiotem kolejnego rozstrzygnięcia Starosta R. uczynił jedynie tę część wywłaszczonej nieruchomości, co do której kwestia zwrotu nie została załatwiona częściowo ostateczną decyzją Starosty R. z dnia [...] lutego 2013 r. – tj. grunt oznaczony w ewidencji jako działka nr [...] (projektowana do podziału na działkę [...] i nr [...]) oraz jako działka nr [...].

Decyzją z [...] października 2015 r. znak: [...] Starosta R., działając na podstawie art. 136, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1-4 oraz art. 142 w zw. z art. 216 u.g.n. orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców (tj. B. M. M., A. M. W., J. A. M., J. M., Z. M.) części nabytej przez Skarb Państwa na zasadach wywłaszczenia nieruchomości, położonej w J. [...], przy ul. S., oznaczonej jako projektowana do wydzielenia działka nr [...]

o powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], zobowiązując wnioskodawców do zapłaty na rzecz gminy J. [...] odszkodowania (ceny z umowy ekspropriacyjnej) za wywłaszczoną nieruchomość zwaloryzowanego na datę wydania decyzji w wysokości [...] zł.

Rozpatrując odwołania Wójta Gminy J. [...] i B. M. M. działającej w imieniu pozostałych spadkobierców, Wojewoda decyzją

z [...] września 2016 r. orzekł o uchyleniu decyzji w całości zaskarżonego zakresu

i przekazał sprawę w zaskarżonym zakresie do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W wyniku skargi B. M. i A. M.- [...] od decyzji kasatoryjnej Wojewody, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2017 r., w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 883/16, uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując wydanie orzeczenia merytorycznego co do istoty w przedmiotowej sprawie.

Ponownie rozpoznając odwołania od decyzji Starosty R. z [...] października 2015 r., Wojewoda wskazał, że przedmiotem postępowania jest działka nr [...] pochodząca z działki nr [...], która podlegała kolejnym podziałom geodezyjnym na przestrzeni lat 1989-2020. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy dotyczących lokalizacji szkoły podstawowej w J. [...], w tym na podstawie ww. załączników graficznych ustalono, że z nieruchomości objętej roszczeniem zwrotowym tj. obecnej działki nr [...], część terenu była objęta decyzją o lokalizacji inwestycji, zaś w części - znalazła się poza granicami lokalizacji inwestycji. Poprzedni właściciel – T. M. - zwrócił się o nabycie całej nieruchomości

i wniosek ten został uwzględniony poprzez objęcie nabyciem całej nieruchomości stanowiącej ówczesną działkę nr [...], przy czym z całkowitej powierzchni działki tj. [...] ha jedynie powierzchnia [...] ha była objęta lokalizacją inwestycji.

Ponadto decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] października 2000 r. stwierdzone zostało nabycie mocy prawa przez Gminę J. [...] z dniem [...] stycznia 1996 r. prawo własności nieruchomości zabudowanej składającej się z kilkunastu działek o łącznej pow. [...] ha, w skład której wchodziła min. działka nr [...].

Z dalszych ustaleń zawartych w decyzji, wynika, że Wojewoda rozpoznając przedmiotową sprawę ograniczył się do badania prawidłowości decyzji w zaskarżonej części i uznał, że należy uchylić punkt 1, 2, 3, 4, 5 i 8 orzeczenia decyzji Starosty R. dotyczące zwrotu projektowanej działki nr [...], a także uchylić punkt 6 w części dotyczącej odmowy zwrotu projektowanej działki nr [...].

Po przedstawieniu przesłanek wynikających z art. 136 i 137 u.g.n., Wojewoda stwierdził, że Starosta R. prawidłowo ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, że osobami uprawnionymi do wnioskowania o zwrot nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa są B. M. M., Z. M., J. M., J. A. M. oraz A. M.- [...], jako następcy prawni poprzedniego właściciela nieruchomości

w drodze spadkobrania.

Działka nr [...] będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji, stanowi własność Gminy J. [...] i jak podał organ cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] został określony jako budowa zbiorczej szkoły podstawowej

w J. [...] – zgodnie z planem realizacyjnym zagospodarowania terenu zatwierdzonym decyzją Urzędu Wojewódzkiego w R. Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 1986 r. Nr [...]. Załącznik graficzny dotyczący lokalizacji inwestycji jednoznacznie określił obszar objęty zagospodarowaniem pod budowę szkoły i bezspornym jest, jak wyjaśnił organ odwoławczy, że tylko część nabytej nieruchomości znalazła się w granicach lokalizacji, czyli tylko dla części nieruchomości został określony cel wywłaszczenia.

Zdaniem Wojewody ustalenie celu wywłaszczenia może zostać dokonane przez ocenę innych dowodów zebranych w sprawie (dokumentów), pod warunkiem, że są one sprzed daty wywłaszczenia. Takimi dokumentami są: decyzja Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w R. nr [...] z [...] września 1977 r. ustalająca miejsce

i warunki realizacji inwestycji budowy zbiorczej szkoły gminnej w J. [...] oraz plan realizacyjny zagospodarowania terenu zatwierdzony decyzją Urzędu Wojewódzkiego w R. Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 1986 r. Nr [...].

Plan szczegółowy zagospodarowania terenu Szkoły Podstawowej w J. [...] - aktualny na dzień [...] marca 1987 r. (uwierzytelniona kopia w aktach sprawy) – przewidywał w ramach realizacji inwestycji zbiorczej szkoły gminnej budowę segmentu (budynku) sal lekcyjnych, segmentu wychowania fizycznego, segmentu żywieniowo-kulturalnego, pracowni i sal specjalnych, przedszkola, łącznika oraz budynku mieszkalnego dla nauczycieli, placu przedwejściowego, placu rekreacyjnego, boiska do gier sportowych, skoczni uniwersalnej, bieżni, rzutni, boiska do gier i zabaw, do koszykówki i siatkówki, osadnika ścieków, śmietnika, studni głębinowej, stacji Trafo, zasieków na opał. Podobny zakres obejmował (włączony do akt sprawy) wariantowy plan zagospodarowania terenu szkoły wraz z budynkami mieszkalnymi - wniosek lokalizacyjny Szkoły Podstawowej J. [...] wraz z załącznikiem graficznym,

w którym dodatkowo widnieją: parking oraz garaże.

Według organu odwoławczego całość zgromadzonych akt wywłaszczeniowych

i treść samego aktu notarialnego świadczą wyraźnie, że celem wywłaszczenia na ww. działce była budowa zbiorczej szkoły podstawowej w J. [...] w szerokim rozumieniu i w tym kontekście należy oceniać możliwość zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Kluczowym dla oceny realizacji celu wywłaszczenia jest jego prawidłowe ujęcie jako kompleksowej inwestycji budowy zbiorczej szkoły podstawowej, zawierającej obiekty o rożnym przeznaczeniu, a nie jedynie stricte budynek szkoły.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy, Wojewoda stwierdził, że inwestycja rozpoczęła się w roku 1988 i była realizowana na przestrzeni wielu lat do roku 2010, kiedy został oddany do użytkowania budynek przedszkola, będący w planach budowy od samego początku tj. od 1988, o czym świadczy (wcześniej wspomniany) załącznik graficzny obejmujący plan zagospodarowania terenu pod inwestycję.

Biorąc pod uwagę aktualne zagospodarowanie działki nr [...] będącej przedmiotem wniosku zwrotowego, wskazał, że jest na niej usytuowany budynek przedszkola, plac parkingowy przylegający bezpośrednio do ogrodzenia szkoły, wejście i wjazd na teren szkolny oraz pas zieleni przy ogrodzeniu. W opinii organu odwoławczego, cel na jaki została wywłaszczona wskazana działka został na niej zrealizowany. Natomiast przy ocenie zbędności nieruchomości dla realizacji celu publicznego nie jest możliwe retrospektywne zastosowanie 10-letniego terminu określonego w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.

Zaznaczył, że skoro podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, to ocenę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia należy w pierwszej kolejności odnieść do okoliczności realizacji celu wywłaszczenia. Tym samym terminy 7 i 10 lat należy traktować jako dopełnienie przesłanki zbędności, a organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jedynie w sytuacji, gdy ta nie została jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już ww. terminy

i w razie dokonania pozytywnego ustalenia wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że realizacja inwestycji została rozpoczęta w roku 1988 r. (decyzja nr [...]z dnia [...] sierpnia 1988r. o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie działki nr [...]

w związku z rozpoczęciem prac), decyzją Urzędu Wojewódzkiego w R. Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] maja 1989 r. Nr [...]udzielono pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej budowę szkoły, ujętej

w w/opisanym planie realizacyjnym. Ponadto o ciągłości prac związanych z realizacją inwestycji dowodzi decyzja Wójta Gminy J. [...] z dnia [...] listopada 1997 r. znak: [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę łącznika i sali gimnastycznej do istniejącej szkoły podstawowej oraz boiska do gier sportowych, a także decyzja Starosty R. Nr [...] z [...] kwietnia 2008 r. zmieniona decyzją Nr [...] z [...] lipca 2010 r. dotycząca pozwolenia na budowę budynku przedszkola wraz z urządzeniami towarzyszącymi. Do materiału dowodowego włączono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z [...] listopada 2010 r. nr [...], mocą której udzielone zostało pozwolenie na użytkowanie budynku przedszkola wraz z urządzeniami towarzyszącymi, zlokalizowanego m.in. na działce nr [...].

Jak podał Wojewoda wniosek o zwrot działki złożony był w roku 2008 (data wpływu do organu [...] maja 2008 r.), niemniej rozpoczęcie budowy inwestycji złożonej, nawet jeśli nie została w pełni zakończona dowodzi realizacji celu wywłaszczenia.

W przedmiotowej sprawie, inwestycja polegająca na budowie szkoły podstawowej, jako inwestycja złożona, powstawała etapami i niewątpliwie zaistniała przed złożeniem wniosku o zwrot, co dowodzi, że terminy ustawowe w świetle wyżej wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 - zostały zachowane.

W podsumowaniu Wojewoda stwierdził, że ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, że obecna działka nr [...] - stanowiąca część dawnej działki nr [...] (będąca przedmiotem roszczenia o zwrot), została nabyta na rzecz Skarbu Państwa poprzez zawarcie w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży. Z aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia [...] stycznia 1989 r. wynika, że Skarb Państwa nabył własność nieruchomości o pow. [...]ha,

z której część o pow. [...] ha została objęta lokalizacją celu publicznego, jakim była budowa zbiorczej szkoły gminnej w J. [...], a pozostała część nie była objęta decyzją lokalizacyjną, ani planem realizacyjnym ww. inwestycji. Natomiast z akt wywłaszczeniowych wynika, że poprzedni właściciel doprowadził do nabycia całej nieruchomości przez Skarb Państwa.

Logicznym jest, jak uznał Wojewoda, że część nieruchomości będąca przedmiotem roszczenia o zwrot była zbędna od samego początku na cel wywłaszczenia, ale została dowłaszczona w trybie art. 50 ust. 4 ustawy

z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99, dalej u.g.g.w.n.), przy czym przepisy tej ustawy nie wymagały, aby w akcie notarialnym konieczna była wzmianka o nabyciu części nieruchomości na żądanie właściciela.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że skoro obecna działka nr [...]

w części nie była wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w celu realizacji inwestycji, albowiem została nabyta w trybie art. 50 ust. 4 u.g.g.w.n., to racjonalny jest pogląd, że do zwrotu tej części nieruchomości wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 u.g.n., jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu pozostałej jej części wywłaszczonej na cel wskazany w akcie notarialnym, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy wyjaśnił także, że organ I instancji w sposób błędny dokonał oceny zebranego materiału dowodowego, uznając że wobec niezrealizowania celu wywłaszczenia są podstawy do orzeczenia o zwrocie nieruchomości.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca (działająca w imieniu własnym, J. M., J. M., Z. M.) wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania: art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie decyzji pomijającej konkretny cel wywłaszczeniowy nieruchomości objętej wnioskiem,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 i art 137 ust. 1 u.g.n., poprzez odmowę zwrotu większości bezcelowo wywłaszczonej nieruchomości nr [...].

W uzasadnieniu skargi rozwinięto postawione zarzuty, podnosząc

w szczególności argumenty dotyczące dowłaszczonej części nieruchomości (str. 5 skargi). Skarżąca podkreśliła, że wybudowanie w toku postępowania zwrotowego na działce [...] przedszkola zamiast boiska do gry w piłkę ręczną jest trwałą zmianą funkcji wywłaszczonej nieruchomości, co wskazuje na zmianę celu wywłaszczenia.

Z kolei w piśmie procesowym z [...] kwietnia 2021 r. strona skarżąca ponownie odniosła się do celu wywłaszczenia w kontekście daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację wynikającą z zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy -

w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub

w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Na wstępie wskazać należy, że sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 6 maja 2021 r.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa uzasadniających konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody [...] uchylająca decyzje organu I instancji w części dotyczącej punktu 1,2,3,4,5 i 8 sentencji oraz punktu 6 sentencji w zakresie projektowanej działki nr [...] i orzekająca o odmowie zwrotu skarżącym części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej

w J. –[...], stanowiącej część działki ew. nr [...].

Podstawę prawną wydania tych decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz przepisy u.g.n.

Kwestie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej reguluje art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym: poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie

z art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji

o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja

o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Zgodnie zaś z ust. 2 tegoż przepisu, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W kontekście wskazanych w art. 137 terminów należy zwrócić uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376),

w którym stwierdzono, że przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje się nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której przed złożeniem wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw.

z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Z powyższego wynika, że nie będą podlegać zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te wywłaszczone nieruchomości, na których zrealizowano przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o zwrot cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. W orzecznictwie ukształtował się jednocześnie jednolity pogląd, że wywody Trybunału Konstytucyjnego zawarte

w omówionym wyżej wyroku znajdują odpowiednie odniesienie również do art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Zatem określony w tym przepisie termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Nie można tego terminu odnosić do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia. W związku

z powyższym w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 r. nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji

o wywłaszczeniu (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. akt I OSK 319/18, wyrok NSA z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2496/18, ).

Dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości kluczowym jest ustalenie, czy nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została wywłaszczona, jaki był cel wywłaszczenia oraz czy cel ten został zrealizowany.

Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej. W sytuacji, gdy nie da się go dokładnie ustalić (w szczególności w przypadku, gdy wywłaszczenie nastąpiło przed wieloma laty, kiedy to obowiązywały o wiele niższe standardy prawne) organ prowadzący postępowanie o zwrot zobowiązany jest uszczegółowić cel wywłaszczenia na podstawie innych dowodów, m.in. dokumentacji zgromadzonej dla potrzeb przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oraz na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować.

Konkluzja organu odwoławczego o braku podstaw do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości wynikała z niekwestionowanych ustaleń faktycznych, które znalazły wyraz w zaskarżonej decyzji. Sąd w całości podziela ustalenia i ocenę prawną organu odwoławczego i wobec niezwykle wnikliwego uzasadnienia decyzji Wojewody nie dostrzega potrzeby, aby je w tym miejscu w całości powtarzać.

Z dokonanych ustaleń i okoliczności sprawy wynika, że nabycie przez Skarb Państwa obecnej działki [...] stanowiącej część dawnej działki [...], nastąpiło poprzez zawarcie aktu notarialnego umowy sprzedaży w trybie art. 53 ust. 1 ustawy

z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

(u.g.g.w.n.). Z aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia [...] stycznia 1989 r. wynika, że Skarb Państwa nabył własność nieruchomości o powierzchni [...] ha, z której część o powierzchni [...] ha została objęta lokalizacją celu publicznego, jakim była budowa zbiorczej szkoły gminnej w J. [...], zaś pozostała część nie była objęta decyzją lokalizacyjną ani planem realizacyjnym. Analiza akt wywłaszczeniowych doprowadziła Wojewodę do trafnego wniosku, że poprzedni właściciel doprowadził Skarb Państwa do nabycia całej działki. Zatem bez wątpienia mamy tu do czynienia z tzw. "dowłaszczeniem" części nieruchomości.

Przepis art. 50 ust. 4 u.g.g.w.n., w dacie nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości stanowił: "W wypadku gdy na cele, o których mowa w ust. 1, jest niezbędna część nieruchomości, na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele."

Przepis ten w swej treści stanowi odpowiednik art. 113 ust. 3 u.g.n., zgodnie

z którym: "Wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość albo jej część. Jeżeli wywłaszczeniem jest objęta część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele, na żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie."

Natomiast zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt. 3 u.g.n. "Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.169)". "Odpowiedniość" stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza stosowanie jednych przepisów wprost, bez żadnych modyfikacji lub zmian, a niektórych z nich z dostosowaniem do charakteru rozpatrywanej sprawy.

Jak wskazano powyżej kwestie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej reguluje art. 136 ust. 3 u.g.n., natomiast żaden przepis u.g.n. dotyczący instytucji zwrotu nieruchomości nie reguluje kwestii ubiegania się byłych właścicieli o uzyskanie tytułu do działek "dowłaszczonych". Stanowisko w tym zakresie zostało wypracowane jedynie na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych i doktryny. Zgodnie z owym orzecznictwem dopuszczalny jest zwrot działki "dowłaszczonej" w przypadku, gdy zwrotowi podlegałaby część nieruchomości niezbędnej na cel wywłaszczenia. Nieruchomość "dowłaszczona" dzieli bowiem los nieruchomości niezbędnej na cel wywłaszczenia, co oznacza, że może zostać zwrócona łącznie z nieruchomością wywłaszczoną lub w następstwie zwrotu takiej nieruchomości. Z powyższego wynika zatem brak możliwości wystąpienia z roszczeniem jedynie o zwrot działki "dowłaszczonej".

W ocenie Sądu z zachowanych materiałów dowodowych w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że realizacja inwestycji została rozpoczęta w 1988 r. o czym świadczy decyzja nr [...] z [...] sierpnia 1988 r., o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie działki nr [...] w związku z rozpoczęciem prac. Następnie decyzją Urzędu Wojewódzkiego w R. Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury

z dnia [...] maja 1989 r. Nr [...] udzielono pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej budowę szkoły, ujętej w planie realizacyjnym. O ciągłości prac związanych z realizacją inwestycji dowodzi także decyzja Wójta Gminy J. [...] z [...] listopada 1997 r. znak: [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę łącznika i sali gimnastycznej do istniejącej szkoły podstawowej oraz boiska do gier sportowych, a także decyzja Starosty R. Nr [...] z [...] kwietnia 2008 r. zmieniona decyzją Nr [...] z [...] lipca 2010 r. dotycząca pozwolenia na budowę budynku przedszkola wraz z urządzeniami towarzyszącymi. Do materiału dowodowego została włączona również decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z [...] listopada 2010 r. nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie budynku przedszkola wraz z urządzeniami towarzyszącymi, zlokalizowanego m.in. na działce nr [...].

Sąd w całości akceptuje twierdzenia organu odwoławczego, że inwestycja polegająca na budowie szkoły podstawowej w J. [...] jako inwestycja złożona, powstawała etapami i niewątpliwie etapowość całej inwestycji rozpoczęła się przed złożeniem wniosku o zwrot (wniosek wpłynął do organu [...] maja 2008 r.) Poczynając od 1988 r. do 2010 r. sukcesywnie nabyty teren zostawał zagospodarowywany.

W ocenie Sądu należy zgodzić się także ze stanowiskiem Wojewody, iż zaplanowana budowa szkoły jako inwestycja wieloetapowa mogła podlegać pewnym modyfikacjom.

Pojęcie "modyfikacja celu wywłaszczenia" nie jest pojęciem ustawowym, lecz zostało ono wypracowane w orzecznictwie. Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z 27 stycznia 1988 r. sygn. akt III AZP 11/87 (por. T. Woś, Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Warszawa, 2004, s. 213) wskazał, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od jego modyfikacji. Za zmianę celu należy uznać jakościową zmianę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości. Zaś modyfikacja celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikację inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniającą co do zasady jego charakteru. Zatem zbędność nieruchomości dla realizacji celu wywłaszczenia należy ocenić przez pryzmat charakteru inwestycji,

z powodu której doszło do wywłaszczenia, a jednocześnie charakteru inwestycji, która została zrealizowania zamiast zamierzonej.

W orzecznictwie dopuszcza się możliwość modyfikacji celów wywłaszczenia, gdy celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, w tym wieloetapową, która jest realizowana przez dłuższy okres czasu, a w związku

z tym może podlegać różnym modyfikacjom. Tego rodzaju inwestycja uzasadnia przyjęcie stanowiska, iż poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element owej inwestycji. Zwłaszcza zaś w przypadku osiedli mieszkaniowych orzecznictwo uznaje, że są one pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się szczególnymi zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można – co do zasady – wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym,

w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt, powstał obiekt inny lub by w takim miejscu została pozostawiona przestrzeń mająca charakter rekreacyjny, jeśli takie rozwiązanie było bardziej potrzebne mieszkańcom osiedla (zob. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2625/16 i powołane w nim orzeczenia, CBOSA).

Uzasadnia to przyjęcie, że pomimo, iż na działce nr [...] usytuowany jest budynek przedszkola, plac parkingowy, wejście i wjazd na teren szkoły oraz plac zieleni - to przejmując możliwość modyfikacji celu wywłaszczenia należy przyjąć że cel na jaki działka została wywłaszczona został zrealizowany. Wybudowane przedszkole i teren wokół niego - stanowiło realizację celu publicznego i potwierdzało etapowość realizacji zbiorczej szkoły gminnej w J. [...].

Ocena możliwości zwrotu działki "dowłaszczonej" zasadza się na ustaleniu istnienia przesłanek przemawiających za zwrotem działek pozyskanych na cel publiczny. W rozpoznawanej sprawie skarżący wnosili o zwrot całej działki [...]

o powierzchni [...] ha (działka [...] pochodzi z działki [...]).

Wymogiem wynikającym z art. 136 ust. 3 u.g.n. jest, by działka objęta roszczeniem zwrotowym spełniała kryteria działki wywłaszczonej niezbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Teren "dowłaszczony" z definicji nie spełnia wymogu postawionego w powołanym przepisie, a zatem, by roszczenie o zwrot działki "dowłaszczonej" było skuteczne, niezbędnym jest, by towarzyszyło roszczeniu o zwrot działki niezbędnej na cel wywłaszczenia, o czym mowa w przepisie. Złożenie wniosku wyłącznie o zwrot działki "dowłaszczonej" nie mieści się w dyspozycji samego przepisu, odnoszącej się do nieruchomości niezbędnej na cel wywłaszczenia.

Trafnie podnosi organ, że skoro obecna działka nr [...] w części nie była wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w celu realizacji inwestycji, albowiem została nabyta w trybie art. 50 ust. 4 u.g.g.w.n., to należy przyjąć, że do zwrotu tej części nieruchomości wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 u.g.n., jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu pozostałej jej części wywłaszczonej na cel wskazany

w akcie notarialnym. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Skarb Państwa nabył aktem notarialnym własność nieruchomości o powierzchni [...] ha, z której część o powierzchni [...] ha została objęta lokalizacją celu publicznego, jaką była budowa zbiorczej szkoły gminnej, zaś niewątpliwie pozostała część nieruchomości nie była objęta decyzją lokalizacyjną.

Zasadność powyższej argumentacji znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak, w wyroku z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1206/13 Sąd ten wskazał, że: "Przedmiotowa sprawa zatem nie dotyczy typowego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ale odnosi się do nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa w trybie art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r, o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Zaznaczyć należy, że zbycie nieruchomości na wniosek właściciela w trybie art. 50 ust. 4 cytowanej ustawy nie wymagało określenia celu wywłaszczenia w akcie notarialnym. Zatem Skarb Państwa mógł dowolnie decydować o tym, jak tę nieruchomość wykorzystać. Oznacza to, że właściciel nie może skutecznie zarzucić, że nieruchomość została wykorzystana niezgodnie z celem wywłaszczenia. Nieruchomości nabyte w tym trybie były w rozumieniu art. 136 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami "zbędne" dla Skarbu Państwa od chwili ich zakupu. Dlatego też uzasadniony jest pogląd, że wyłączona została możliwość jej samodzielnego zwrotu.

W orzecznictwie i w doktrynie prezentowane jest stanowisko, że art. 136 ust. 3 u.g.n. nie stosuje się do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także pozostałej części nieruchomości wywłaszczonej na ceł wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, bowiem nieruchomość wywłaszczoną na określony ceł

i nieruchomość wywłaszczoną na żądanie właściciela należy traktować jako całość ściśle ze sobą powiązaną, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 kwietnia 1996 r., sygn. akt IV SA 1626/94 ONSA 1997/1/42 oraz z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt IISA/GD 910/00, ONSA 2002/4/48). "

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 481/10, zgodnie z którym: "Podkreślić

w tym miejscu wypada, że orzecznictwo oraz doktryna zgodnie stoją na stanowisku, że żądanie zwrotu nieruchomości dowłaszczonych (obecnie nabywanych w drodze umowy) wchodzi w rachubę wówczas, gdy zwrotowi podlega również cześć nieruchomości, która została wywłaszczona (vide: wyroki NSA z dnia 1 kwietnia 1996 r. sygn. akt IV SA 1626/94, z dnia 22 kwietnia 1999 r. sygn. akt SA/Rz 1544/97, z dnia 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 91/00, z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 237/01, Gerard Bieniek i Stanisław Rudnicki "Nieruchomości Problematyka prawna" Wyd. Prawn. LexisNexis Warszawa 2006, str. 866). Powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - prowadzi do wniosku, że nie jest możliwe występowanie do organu z wnioskiem dotyczącym wyłącznie zwrotu jedynie tej części nieruchomości, która została objęta wywłaszczeniem (na gruncie ustawy z 1958 r.) na skutek wniosku zgłoszonego na zasadzie art. 5 ust. 3 ww. ustawy, czyli tej części nieruchomości, której nie obejmowała lokalizacja celu publicznego. Instytucja zwrotu nieruchomości, w swoim założeniu, stanowi jedną z ustawowych gwarancji, że wywłaszczona nieruchomość zostanie wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Z tego powodu, jak wyżej wspomniano, ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje istnienie roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, czyli nieruchomości, na której - stosownie do treści art. 112 ust. 3 GospNierU - ma być zrealizowany cel publiczny. Ustawa ta nie formułuje natomiast samodzielnego roszczenia o zwrot części nieruchomości nabytej w drodze umowy cywilnej". Nakazuje jedynie odpowiednie stosowanie w takim przypadku art. 136 ust. 3 GospNierU. Oznacza to, że dochodzenie przez byłego właściciela (jego spadkobiercę) zwrotu tego rodzaju gruntu jest traktowane jako możliwe, ale w ramach roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. To zaś prowadzi do wniosku, że żądanie to winno być zgłoszone łącznie z roszczeniem o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Powyższe rozumowanie ma swoje uzasadnienie również w tym, że (jak trafnie zauważył Sąd Wojewódzki powołując się w tej mierze na wyrok NSA z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 910/00) przyjęcie odmiennej wykładni przepisów regulujących zwrot nieruchomości prowadziłoby do sytuacji, w której właściciel, na którego żądanie oparte na art. 113 ust. 3 u.g.n. lub art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nabyto na rzecz Skarbu Państwa pozostałą część nieruchomości, zbędną dla celu wywłaszczenia, mógłby w każdym czasie bez żadnych ograniczeń żądać zwrotu tej części nieruchomości, a to prowadziłoby po stronie Skarbu Państwa do stanu niepewności, co do zasobów nieruchomości."

Konkludując w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 6, 7, 8, 77 § 1, 78 § 2, 80 i 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty

w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony.

W ocenie Sądu organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została właściwie uzasadniona,

a strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu.

Wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego. Wojewoda dokonał właściwej wykładni i zastosowania art. 136 u.g.n.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 137 ust. 1 u.g.n., to terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. w okolicznościach niniejszej sprawy mogłyby znaleźć zastosowanie wówczas, gdy nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r. Jeżeli natomiast rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło przed tym dniem to w takim przypadku termin określony w art. 137 ust. 1 ust. 1 u.g.n. nie ma zastosowania, ponieważ jako norma materialnoprawna, nie może kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego ten termin.

W takiej sytuacji prawnej, ukształtowanej wyrokiem TK z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, analiza materiału dowodowego, potwierdziła realizacje celu wywłaszczenia i to na wiele lat przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc wówczas, kiedy brak było norm prawnych określających zbędność wywłaszczonej nieruchomości przez pryzmat upływu określonych terminów.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez Skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie rozstrzygnięć.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.