Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 614/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy I. z dnia [...] kwietnia 2014 r. przedmiocie ustalenia Skarżącej – M. Z. wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2013.

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji wymierzył ten podatek z tytułu posiadania przez Skarżącą nieruchomości dla dz. ew. nr [...],[...] i [...], obręb L. oraz dz. nr [...] obręb I. w kwocie 600 złotych. Na sumę zobowiązania łącznego składał się podatek rolny (podstawa opodatkowania - 2,0165 ha, wysokość podatku 302 zł), podatek od nieruchomości (grunty pozostałe o powierzchni 700 m², podatek w wysokości 182 zł), oraz podatek leśny (podstawa opodatkowania - 2,8300 ha, podatek w wysokości 116 zł).

Od decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm., dalej: "O.p."), przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności brak zgromadzenia wypisów z ewidencji gruntów i budynków sporządzonego na dzień 1 stycznia 2013 r. oraz naruszenie art. 123 § 1 w zw. z art. 145 § 1 O.p. w zw. z art. 165 § 1 O.p. przez brak doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania, przez co pozbawiono ją udziału w sprawie na tym etapie postępowania.

W uzasadnieniu Skarżąca kwestionując dane przyjęte za podstawę naliczenia podatku rolnego zarzuciła niezgodność danych zawartych w ewidencji ze stanem faktycznym. Stwierdziła, iż wymierzony podatek rolny powinien być naliczony jak za klasę ziemi - V i VI. Odnośnie określonego podatku od nieruchomości podniosła, iż od 1989 r. nie jest właścicielką budynku znajdującego się na ówczesnej działce [...], wskazała na brak aktualizacji tej okoliczności w ewidencji. W zakresie ustalonego podatku leśnego wskazała, iż istniejące nasadzenia nie spełniają kwalifikacji lasu, a tym samym grunty te nie powinny być opodatkowane podatkiem leśnym.

SKO w W. nie uwzględniło jej argumentacji. Odwołując się do treści przepisu art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) potwierdziło, iż organ podatkowy ustalając wymiar podatku jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z tej ewidencji. Dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku. Za wiążący uznano dokument w postaci wypisu z rejestru gruntów, znajdujący się w aktach sprawy. Wskazano, iż ma on moc dokumentu urzędowego i zgodnie z art. 194 § 1 O.p. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dane w nim ujawnione nie zostały podważone w toku postępowania w szczególności poprzez powoływanie się na odpisy z ksiąg wieczystych czy też akty notarialne będące podstawą nabycia nieruchomości. Odnosząc się do treści dokumentów oraz zarzutów z nimi związanych podnoszonych w odwołaniu, SKO stwierdziło, że kwestie dotyczące nieprawidłowo ujawnionych danych mogą być rozpatrzone w odrębnych postępowaniach, natomiast nie mogą być przedmiotem postępowania, w którym ustalany jest wymiar podatku od nieruchomości.

W konsekwencji uznano, iż Skarżąca powinna doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem dotyczącym posiadanych przez siebie nieruchomości w przypadku, gdy różnice takie zachodzą. Obowiązek w tym zakresie nie spoczywa na organach podatkowych, które są związane danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. Reasumując SKO uznało, iż Skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych dowodów, które mogłyby zakwestionować prawidłowe ustalenia organu I instancji.

W skardze na powyższą decyzję Skarżąca ponowiła zarzuty wskazane w odwołaniu, tj. zarzut naruszenia art. 122 O.p. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności brak zgromadzenia wypisów z ewidencji gruntów i budynków sporządzonego na dzień 1 stycznia 2013 r., oraz zarzut naruszenia art. 123 § 1 O.p. w zw. z art. 145 § 1 O.p. w zw. z art. 165 § 1 O.p. przez brak doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania, przez co została ona pozbawiona udziału w sprawie na tym etapie postępowania.

W uzasadnieniu powielając argumenty zawarte w odwołaniu dodatkowo podniosła, iż organ odwoławczy w sposób nieuzasadniony przerzuca na nią obowiązki w zakresie uaktualniania danych wynikających z prowadzonej ewidencji gruntów uznając, że to ona powinna doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków ze stanem rzeczywistym.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru postanowienia Wójta Gminy I. z dnia [...] marca 2014 r. Przesyłkę odebrał syn Skarżącej – J. W tym stanie rzeczy nie można uznać za uzasadniony zarzutu naruszenia art. 123 § 1 O.p. w zw. z art. 145 § 1 O.p. w zw. z art. 165 § 1 O.p. przez brak doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122 O.p. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności brak zgromadzenia wypisów z ewidencji gruntów i budynków sporządzonego na dzień 1 stycznia 2013 r., należy zauważyć, że stosownie do art. 122 O.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Wyrażona tu zasada prawdy obiektywnej jest jedną z najważniejszych zasad postępowania, ma bowiem olbrzymi wpływ na ukształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa". Należy zwrócić uwagę, iż organy podatkowe otrzymały tu wyraźną wskazówkę co do prowadzenia postępowania nie tylko w znaczeniu normatywnym, ale również nawiązującą wprost do ekonomiki postępowania. Organy podatkowe mają bowiem podejmować wszelkie działania, ale z drugiej strony ustawodawca zastrzega, iż jedynie działania niezbędne. Obowiązek wyważania zastosowania środków dowodowych, jest dyktowany ogólną zasadą oszczędności i możliwościami finansowymi budżetu danego związku publicznoprawnego (Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego).

Z omawianego przepisu jednoznacznie wynika, iż główny ciężar dowodzenia obciąża organ podatkowy. Nie obowiązuje tu bowiem wprost reguła zawarta w art. 6 kodeksu cywilnego, w myśl której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Nie oznacza to jednak, że obowiązek poszukiwania i przedstawiania dowodów co do okoliczności istotnych w sprawie spoczywa wyłącznie na organach podatkowych.

W wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., II FSK 1671/06, ONSAiWSA 2009, nr 1, poz. 7, NSA zaakcentował, że wynikający z art. 122 O.p. obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie oznacza, że ciężar dowodu obciąża w każdej sytuacji organ podatkowy. Ustalenie niektórych faktów - zwłaszcza tych, o których wie wyłącznie podatnik - pozostaje poza zakresem możliwości organu podatkowego (zob. Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2008 r., Warszawa 2009, s. 63). Ciężar dowodzenia może zatem obarczać również stronę postępowania.

Wójt Gminy I. wezwał Skarżącą pismem z dnia 20 marca 2014 r. do przedłożenia informacji na podatek rolny, od nieruchomości oraz informacji o lasach dla potrzeb wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. Skoro Skarżąca nie przedłożyła żądanych informacji, to zasadnie organ oparł wydaną decyzję na danych wynikających z ewidencji gruntów. Notabene w aktach administracyjnych sprawy znajdują się wypisy z rejestru gruntów sporządzone według stanu rejestru na dzień 1 stycznia 2013 r.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że na organach prowadzących postępowanie ciąży obowiązek podejmowania takich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, które są niezbędne. Skoro organ posiadał dane wynikające z ewidencji gruntów niezbędne do ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego, to nie naruszył art. 122 O.p. nie kontynuując czynności wyjaśniających i nie poszukując dalszych dowodów.

W tym miejscu należy wskazać, że organ podatkowy ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości nie dysponuje pełną swobodą w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego, jeśli chodzi o ustalenia dotyczące podstawy opodatkowania, tj. powierzchni gruntów czy powierzchni użytkowej budynków lub ich części (art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych – tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 849 z późn. zm., dalej jako "u.p.o.l."). W tym zakresie jest bowiem związany danymi z ewidencji gruntów i budynków. Stanowi o tym art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z treści tego przepisu wynika, że organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego nie mogą przyjąć innej postawy opodatkowania, niż ta wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Wiążący charakter danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika z faktu, iż posiada ona walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., a tym samym, że stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone.

Związanie organu podatkowego treścią ewidencji gruntów i budynków oznacza w konsekwencji, że organy podatkowe nie mogą pominąć danych z ewidencji w toku postępowania podatkowego. Co więcej, nie są także uprawnione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w ewidencji oraz do dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie powierzchni gruntu lub jego przeznaczenia. Pogląd taki został już wyrażony w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych a Sąd podziela takie stanowisko na gruncie niniejszej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2632/10, wyrok NSA z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1040/10, wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2511/10, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 574/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 500/11 - źródło baza CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że organem podatkowym w podatku od nieruchomości jest odpowiednio właściwy wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 1c u.p.o.l.). Sprawy z zakresu prowadzenia ewidencji, takie jak okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych czy modernizacja ewidencji, należą do zadań właściwego starosty na podstawie § 44 pkt 1 - 8 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Zatem ocena i kontrola rzetelności danych zawartych w ewidencji nie leży w zakresie kompetencji organu podatkowego, dlatego też odmawia mu się prawa do dokonywania samodzielnych ustaleń, jeśli chodzi o dane dotyczące konkretnych działek, jakie uwidaczniane są w ewidencji gruntów i budynków.

Podnieść również należy, że informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych, jaką podatnik - będący osobą fizyczną, jest zobowiązany złożyć na podstawie art. 6 ust. 6 u.p.o.l., winna odzwierciedlać rzeczywisty stan nieruchomości. Obowiązek złożenia tej informacji powstaje w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających m.in. zmianę wysokości opodatkowania (art. 6 ust. 3 u.p.o.l.). Obowiązek złożenia przez osoby fizyczne właściwemu organowi podatkowemu informacji o gruntach w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku rolnego, lub o zaistnieniu zmian polegających na tym, że w ciągu roku podatkowego grunty gospodarstwa rolnego zostały zajęte na prowadzenie innej działalności gospodarczej niż działalność rolnicza lub po zaprzestaniu prowadzenia tej działalności przywrócono na tych gruntach działalność rolniczą albo z innych powodów ich powierzchnia uległa zmniejszeniu lub zwiększeniu, wynika z art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1381 ze zm.).

Analogiczny obowiązek złożenia organowi podatkowemu, właściwemu ze względu na miejsce położenia lasu, informacji o lasach, przewidziano w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. z 2002 r., Nr 200, poz. 1682 z późn. zm.).

Zatem to na podatniku spoczywa obowiązek powiadamiania organu podatkowego o zmianach dotyczących podlegających opodatkowaniu nieruchomości, które mają wpływ na wysokość opodatkowania. W przeciwnym razie organ będzie brał pod uwagę informacje przekazane przez podatnika w poprzednich latach podatkowych. W niniejszej sprawie organy podatkowe za podstawę opodatkowania przyjęły powierzchnie nieruchomości w oparciu o ujawnione w ww. informacji dane. W ocenie Sądu organy podatkowe nie popełniły więc błędu w ustaleniach faktycznych w sytuacji, gdy podatnik nie złożył informacji o zmianach, które miałyby wpływ na wysokość wymiaru podatku.

W ocenie Sądu organ podatkowy pierwszej instancji ustalił podstawę opodatkowania w sposób, który znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Zastosował również prawidłowe stawki podatku, zgodnie z tymi ustalonymi w Uchwale Rady Gminy. W tym stanie sprawy Kolegium miało pełne podstawy, aby zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji utrzymać w mocy. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organ odwoławczy w sposób wyczerpujący odniósł się do zarzutów, jakie Skarżąca podniosła w odwołaniu. Kolegium wyjaśniło, na podstawie jakich dowodów uznało, że zobowiązanie podatkowe w niniejszej sprawie zostało ustalone w prawidłowej wysokości.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.