Wyrok NSA, sygn. akt GSK 56/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: 1. Weryfikacja dowodów pochodzenia towaru należy do władz celnych kraju eksportu. Władze celne kraju importu nie prowadzą w tym zakresie własnego postępowania sprawdzającego.

2. Nie można naruszyć w danej sprawie konkretnego przepisu prawa materialnego w ten sposób, że równocześnie: został źle zinterpretowany, źle zastosowany i wreszcie nie zastosowany w ogóle.

3. Zagadnienie weryfikacji dowodów pochodzenia jest unormowane w art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. /Dz.U. 1994 nr 11 poz. 38/ w sposób zupełny i postanowienia Protokołu Nr 6 UE nie znajdują w sprawie zastosowania. Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że skarga kasacyjna znajduje oparcie w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, gdyż zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przepisu prawa materialnego, to jest art. 32 Protokołu Nr 4 UE, przez błędną jego wykładnię.

TEZY

1. Weryfikacja dowodów pochodzenia towaru należy do władz celnych kraju eksportu. Władze celne kraju importu nie prowadzą w tym zakresie własnego postępowania sprawdzającego.

2. Nie można naruszyć w danej sprawie konkretnego przepisu prawa materialnego w ten sposób, że równocześnie: został źle zinterpretowany, źle zastosowany i wreszcie nie zastosowany w ogóle.

3. Zagadnienie weryfikacji dowodów pochodzenia jest unormowane w art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. /Dz.U. 1994 nr 11 poz. 38/ w sposób zupełny i postanowienia Protokołu Nr 6 UE nie znajdują w sprawie zastosowania. Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że skarga kasacyjna znajduje oparcie w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, gdyż zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przepisu prawa materialnego, to jest art. 32 Protokołu Nr 4 UE, przez błędną jego wykładnię.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Waksmundzki, Sędziowie NSA Maria Myślińska, Urszula Raczkiewicz (spr.), Protokolant Justyna Chindelewicz, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 14 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA/Lu 534/02 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 24 maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła: 1. Zaskarżony wyrok uchyla. 2. Zasądza od M. N. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej kwotę 1300 (jeden tysiąc trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

GSK 56/04

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA/Lu 534/02 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 24 maja 2002 r. Nr [...] w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd, przyjmując ustalenia faktyczne organów celnych za prawidłowe, stwierdził, że w dniu 28 stycznia 2000 r. w Oddziale Celnym w Siedlcach objęto procedurą dopuszczenia do obrotu, według dokumentu SAD nr [...], sprowadzoną z Niemiec przez M. N. używaną odzież.

Towar ten zaklasyfikowano do kodu PCN [...] i ze względu na zamieszczoną na załączonej do SAD fakturze nr 14280 z dnia 24 stycznia 2000 r. deklarację o niemieckim pochodzeniu towaru zastosowano obniżoną stawkę celną, wynoszącą 0 %.

Pismem z dnia 13 lutego 2001 r. [...] niemieckie władze celne, w odpowiedzi na wystąpienie polskich władz celnych o weryfikację znajdującej się na fakturze deklaracji o pochodzeniu towaru, poinformowały, że deklaracja ta jest sfałszowana, gdyż nie została wystawiona przez pracownika firmy eksportera i w związku z tym pochodzenie towaru nie jest znane w znaczeniu umowy Unia Europejska - Polska.

Biorąc powyższe pod uwagę, Dyrektor Urzędu Celnego w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 17 maja 2001 r. orzekł o uznaniu zgłoszenia celnego zawartego w SAD nr [...] za nieprawidłowe i określił kwotę długu celnego według stawki 120%.

W wyniku odwołania M. N. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 27 września 2001 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Po odrzuceniu skargi M. N. na powyższą decyzję postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 1250/01, Dyrektor Urzędu Celnego w Białej Podlaskiej, orzekając w sprawie ponownie, decyzją z dnia 5 listopada 2001 r. nr [...] uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe, określił kwotę długu celnego według stawki celnej 120% oraz dokonał wymiaru odsetek wyrównawczych.

Po rozpatrzeniu odwołania M. N. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 24 maja 2002 r. nr [...], nie kwestionując rozstrzygnięcia w części dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, uchylił decyzję w części dotyczącej cła i odsetek i określił kwotę długu celnego w obniżonej wysokości, według stawki celnej konwencyjnej – 19,7% oraz odpowiednio obniżył odsetki. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego niemieckie władze celne ustaliły, że towar opisany na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego SAD, nie posiada preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu Układu Europejskiego i dlatego nie może korzystać z preferencyjnej, obniżonej stawki celnej, lecz podlega cłu na ogólnych zasadach. Zgodnie z postanowieniami Układu Europejskiego, dowodem pochodzenia wymaganym dla zastosowania obniżonej stawki celnej może być wyłącznie: świadectwo pochodzenia EUR1 lub deklaracja eksportera na fakturze. Podkreślił, że przy ocenie dokumentów pochodzenia towarów jedynymi wiarygodnymi informacjami dla władz celnych kraju importu są informacje uzyskane od administracji celnej kraju eksportera. Zgodnie z treścią art. 32 pkt 3 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego (dalej U.E.) władze celne kraju eksportu, w celu dokonania weryfikacji, mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.

Na etapie postępowania odwoławczego strona przedłożyła nowy dowód w postaci niepreferencyjnego świadectwa pochodzenia Nr [...] z dnia 22 stycznia 2002 r. Ten dowód w połączeniu z faktem , iż niemieckie władze celne nie zakwestionowały autentyczności faktury nr [...] lecz tylko autentyczność deklaracji o pochodzeniu zamieszczonej na tej fakturze spowodował, że zaistniały warunki do zastosowania konwencyjnej stawki celnej.

Organ odwoławczy stwierdził, iż spełnione zostały przesłanki do naliczenia odsetek wyrównawczych, określone w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958).

Na powyższą decyzję M. N. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie i domagając się jej uchylenia, zarzuciła naruszenie przepisów art. 121 § 1, art.122, art. 125 § 1, art. 187 § 2, art. 180 § 1 i art. 188 ordynacji podatkowej (dalej o.p.). Zarzuciła ponadto braki w postępowaniu dowodowym, gdyż oparto się wyłącznie na piśmie niemieckich władz celnych, nie ustalono kto sporządził deklarację na fakturze ani jakie jest pochodzenie towaru.

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA/Lu 534/02 uznał skargę za uzasadnioną. W konkluzji szerokich rozważań na temat rangi różnych rodzajów umów międzynarodowych i ich miejsca w krajowym porządku prawnym, Sąd wyraził pogląd, że Układ Europejski jako umowa ratyfikowana lecz bez uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, nie posiada mocy prawnej równej ustawie i jakkolwiek jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, to mieści się na poziomie aktu podustawowego. Zgodnie z art. 117 U.E., Protokoły 1, 2, 3, 4, 5, 6, i 7 oraz załączniki od I do XIII stanowią integralną część tego Układu. Zatem Protokół Nr 4 U.E. stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji ma także rangę aktu podustawowego.

Art. 33 Protokołu Nr 4 U.E. różnicuje spory między władzami celnymi wnioskującymi o weryfikację a władzami celnymi odpowiedzialnymi za przeprowadzenie weryfikacji. Natomiast spory między importerem a władzami celnymi kraju importu odbywają się w oparciu o ustawodawstwo kraju importu. Zatem, zasadne było stosowanie prawa polskiego, w tym również zasad postępowania określonych w art. 121, 122, 123, 187, 191 o.p.. Sąd stwierdził, że lakoniczne informacje polskiego organu celnego skierowane do właściwego organu niemieckiego i lakoniczna odpowiedź tego organu nie pozwalały na tym etapie postępowania ustosunkować się do zasadniczej kwestii w sprawie, to jest pochodzenia towarów w rozumieniu Protokołu Nr 4 U.E.

Nadto, jednoznaczną ocenę zawartych w sprawie dokumentów uniemożliwia to, że dokonano tylko roboczych tłumaczeń korespondencji między polskimi a niemieckimi służbami celnymi a świadectwo pochodzenia D018338 nie zostało przetłumaczone na język polski. Sąd podkreślił, iż w tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 87 ust. 1 , art. 89 ust. 1, i art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 32 ust. 6 Protokołu 4 U.E. jako źródło prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej nie ma pierwszeństwa w stosowaniu przed ustawą a polskie organy celne są związane ustaleniami dokonanymi przez właściwe organy kraju eksportu tylko w takim przypadku, gdy ustalenia te nie są sprzeczne z ustawą obowiązującą w Polsce. Oznacza to, że polskie organy celne winny oceniać ustalenia władz celnych kraju eksportera stosując przepisy Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej. Brak jest także ustaleń czy pomimo negatywnej weryfikacji, nie istnieją "wyjątkowe okoliczności", o których mowa w art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 U.E.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi bądź o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest art. 32 ust. 3 i 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r., Nr 11, poz. 38), zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 104, poz. 662 ) w związku z art. 241 ust. 1, art. 87 ust. 1,art. 89 ust. 1, i art. 91 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że powołane przepisy ratyfikowanej umowy międzynarodowej nie mają pierwszeństwa przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową i w efekcie nie zastosowanie ich. Dokonana przez Sąd ocena prawna w zakresie usytuowania Układu Europejskiego w hierarchii źródeł prawa nie jest zdaniem autora skargi kasacyjnej uprawniona, bowiem Układ jako bezspornie dotyczący problematyki określonej w art. 89 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej winien być traktowany jak umowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie (art. 241 ust. 1 Konstytucji). W razie sprzeczności z ustawą jego postanowienia miałyby pierwszeństwo. Uznanie przez Sąd, że Układ Europejski jest równorzędny aktom podustawowym a wynik weryfikacji dokonanej przez niemieckie służby celne nie wystarcza dla ustalenia czy sprowadzona odzież jest towarem " pochodzącym" w rozumieniu Protokołu Nr 4 U.E., narusza rażąco art. 32 ust. 3 oraz ust. 6 tego Protokołu.

Skarga kasacyjna zarzuca ponadto rażące naruszenie procedury, to jest art. 191 o.p. przez dowolną ocenę materiału dowodowego z pominięciem hierarchii źródeł prawa w Polsce oraz z pominięciem ustaleń niemieckich władz celnych a także przez uznanie, że wymaga wyjaśnienia kwestia "wyjątkowych okoliczności", mimo iż takowych nie stwierdził organ ani nie wykazała strona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie stwierdzić należy , że skarga kasacyjna złożona w trybie art. 102 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju Sądów Administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z zm.) została wniesiona w przewidzianym w tym przepisie terminie, to jest w ciągu 30 dni od dnia doręczenia stronie postanowienia Sądu Najwyższego o umorzeniu postępowania, wobec nie rozpoznania przez ten Sąd do dnia 1 stycznia 2004 r. rewizji nadzwyczajnej od kwestionowanego skargą kasacyjną wyroku. Spełnione zostały także pozostałe wymogi formalne, określone w art. 174, 175 i 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.s.a., co stwarza podstawę do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 183 § 1 p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania , której przesłanki w sposób taksatywny wymienione są w art. 183 § 2 p.s.a. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Skarga kasacyjna zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego jak i postępowania administracyjnego. W odniesieniu do tego ostatniego zarzutu należy stwierdzić, iż powołany w skardze art. 191 o.p., nie znajduje zastosowania w sądowym postępowaniu a jest związany z postępowaniem administracyjnym i dlatego zarzut ten nie może być uznany za uzasadniony.

Jeśli chodzi o podstawę dotyczącą naruszenia prawa materialnego, to została ona ujęta w skardze jako rażące naruszenie art. 32 ust. 3 i 6 Protokołu Nr 4 U.E. (w związku z wymienionymi wyżej przepisami Konstytucji), przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i w efekcie niezastosowanie tego przepisu. Takie ujęcie podstawy skargi kasacyjnej nie jest prawidłowe. W myśl art. 174 pkt 1 p.s.a. podstawę skargi kasacyjnej stanowi naruszenie prawa materialnego, ale występuje ono w dwóch nawzajem wykluczających się postaciach albo jako naruszenie przez błędną wykładnię albo przez niewłaściwe zastosowanie. W przypadku pierwszym chodzi o sytuację gdy zastosowany przepis nie był niewłaściwy lecz jego treść została błędnie zrozumiana, źle zinterpretowana. W przypadku drugim naruszenie prawa materialnego polega na tym, że posłużono się przepisem nie znajdującym zastosowania w danym stanie faktycznym, tzn. niewłaściwie porównano ustalony w sprawie stan faktyczny z hipotecznym stanem faktycznym wynikającym z hipotezy normy prawnej.

Nie można bowiem naruszyć w danej sprawie konkretnego przepisu prawa materialnego w ten sposób, że równocześnie: został źle zinterpretowany, źle zastosowany i wreszcie nie zastosowany w ogóle. Mimo powyższych nieprawidłowości Sąd uznał, że możliwe jest merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej, gdyż jej motywy wskazują w sposób niewątpliwy, że podstawę skargi, w zakresie naruszenia prawa materialnego, stanowi błędna wykładnia przepisu art. 32 ust. 3 i 6 Protokołu Nr 4 U.E. w związku z przywołanymi przepisami Konstytucji i zawierają wyjaśnienie w czym się to wyraża.

Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej koncentrują się w zasadzie wokół jednego zagadnienia, dotyczącego weryfikacji dowodu pochodzenia towaru przez służby celne kraju eksportera i związanego z tym problemu umiejscowienia Układu Europejskiego i Protokołu Nr 4 do tego Układu w systemie źródeł prawa. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wywodząc, iż Układ Europejski (w tym Protokół Nr 4) jakkolwiek jest umową ratyfikowaną i ogłoszoną to jednak usytuowaną na poziomie aktu podustawowego, wyprowadzał z tego wniosek, że polskie organy celne związane są ustaleniami dokonanymi przez organy celne kraju eksportera tylko wówczas, gdy ustalenia te nie są sprzeczne z ustawą obowiązującą w Polsce. Korespondencję między polskimi i niemieckimi służbami celnymi w sprawie weryfikacji dowodu pochodzenia Sąd ocenił jako lakoniczną, nie pozwalającą na ustosunkowanie się do kwestii pochodzenia towarów i w efekcie decyzję uchylił z przyczyn procesowych, uznając tym samym, że negatywny wynik weryfikacji nie jest wystarczającym środkiem dowodowym do odmowy zastosowania obniżonych stawek celnych.

W skardze kasacyjnej zaprezentowano natomiast pogląd, iż stosownie do art. 241 ust. 1 w zw. z art. 91 ust 2 Konstytucji, w razie kolizji z ustawami, Układ Europejski ma pierwszeństwo a wynik weryfikacji, o którym mowa wyżej jest wiążący. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie ulega wątpliwości, iż Układ Europejski, jest umową ratyfikowaną, ogłoszoną w Dzienniku Ustaw RP (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38). Odrębnej ratyfikacji i ogłoszeniu podlegał także Protokół Nr 4 w brzmieniu, znajdującym w niniejszej sprawie zastosowanie, nadanym Porozumieniem podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662). Ponadto ratyfikacja Układu Europejskiego została poprzedzona zgodą wyrażona w ustawie z dnia 4 lipca 1992 r. o ratyfikacji... (Dz. U. Nr 60, poz. 302) a kategoria spraw, których układ dotyczy, umieszcza go wśród umów, o których mowa w art. 241 ust. 1 Konstytucji. Tego rodzaju umowy mają konstytucyjnie zagwarantowane pierwszeństwo na wypadek kolizji z ustawami, a zatem pogląd prawny zawarty w zaskarżonym wyroku, iż postanowienia Układu Europejskiego wraz ze stanowiącymi integralną jego część załącznikami i protokołami ( art. 117 U.E.) posiadają w systemie prawa rangę odpowiadającą aktom podustawowym, uznać należy za nietrafny. Ubocznie zauważyć należy, że pogląd ten mógłby być rozumiany jako przyzwolenie na nieprzestrzeganie tych postanowień ratyfikowanych umów międzynarodowych, które byłyby sprzeczne z ustawami a nawet rozporządzeniami (wydanymi później) i tym samym sprzyjać naruszaniu wynikającej z art. 9 Konstytucji zasady przestrzegania wiążącego Polskę prawa międzynarodowego. Zagadnienie zbiegu ustawodawstwa celnego krajowego z postanowieniami wiążących Polskę umów międzynarodowych w odniesieniu do okresu przedakcesyjnego jest jednak, na gruncie niniejszej sprawy, pozbawiony większego praktycznego znaczenia, jeśli zważyć na regulacje zawarte w obowiązującej w tym okresie ustawie z dnia 9stycznia 1997 r. – Kodeks celny. ( Dz. U. z 2003 r. Nr 75, poz. 802, ze zm. ).

Art. 2 § 2 Kodeksu celnego stanowi, iż obowiązki i uprawnienia przewidziane w prawie celnym a związane z wprowadzaniem towarów na polski obszar celny bądź ich wyprowadzaniem z tego obszaru, powstają z mocy prawa jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Już z tego unormowania wynika, że w razie zbiegu unormowań kodeksowych z regulacjami zawartymi w innych aktach prawnych, w tym w umowach międzynarodowych, pierwszeństwo mają te ostatnie a zatem to ustawodawca krajowy przesądził o takim sposobie usuwania ewentualnych rozbieżności.

W sprawie niniejszej importer zabiegał o zastosowanie obniżonej stawki celnej do sprowadzonego z zagranicy towaru. Zgodnie z postanowieniami art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego oraz części A Postanowień Wstępnych Taryfy celnej, stawki celne obniżone określone są w umowach zawartych przez Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów i znajdują zastosowanie, do niektórych towarów pochodzących w szczególności z państw członkowskich Unii Europejskiej. Jedną z tych umów jest Układ Europejski. Obniżone stawki celne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. W myśl postanowień art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunki uzyskiwania pochodzenia jakie powinny spełniać towary aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby dokumentowania tego pochodzenia określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych. Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów "pochodzących", wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełniania warunków uzyskiwania pochodzenia dla korzystania z omawianej preferencji celnej oraz sposobów dokumentowania tego pochodzenia. Regulacja prawna w omawianym, objętym umową międzynarodową zakresie, zawarta jest w Protokole Nr 4 U.E. dotyczącym definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. Zgodnie z art. 16 Protokółu, pochodzenie towaru można dokumentować na dwa sposoby, bądź to przy pomocy świadectwa przewozowego EUR 1 wystawianego na wniosek eksportera przez władze celne jego kraju, bądź, w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokółu, przy pomocy deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Protokół Nr 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych do żądania stosownych dowodów, ale dotyczą one władz celnych kraju eksportu (art. 17 ust 3 i 5, art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 3 , art. 22 ). Niezależnie od tego, władze celne kraju eksportu są uprawnione w myśl postanowień art. 32 Protokołu, do dodatkowej, wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, w ramach której mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić każdą kontrolę i mogą to czynić zarówno z urzędu jak i na wniosek władz celnych kraju importu. Jeśli idzie o władze celne kraju importu to ich rola w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia jest ograniczona i wynika także z postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 U.E. W razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą być takie , żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z Polski lub z innego kraju wymienionego w art. 4 Protokołu i czy spełniają inne wymogi Protokołu (art. 32 ust 1, 3 , 5). Z powyższych unormowań wynika, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia, organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu ("...będą informowane o wynikach weryfikacji...") i dokonują w tym zakresie jedynie oceny. Jeżeli służby celne kraju eksportera nie udzielą odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o sprawdzenie albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczającej informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów to władze wnioskujące weryfikację odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności , wszelkich preferencji (art. 32 ust. 6). Potwierdza to dodatkowo, że organy celne kraju importera nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo odmawiają preferencji.

Wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie zagadnienie weryfikacji dowodów pochodzenia jest unormowane w art. 32 Protokołu Nr 4 U.E. w sposób zupełny i postanowienia Protokołu Nr 6 U.E. nie znajdują w sprawie zastosowania. Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać , że skarga kasacyjna znajduje oparcie w art. 174 pkt 1 p.s.a., gdyż zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przepisu prawa materialnego, to jest art. 32 Protokołu Nr 4 U.E., przez błędną jego wykładnię. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące Konstytucji odnoszą się do przepisów nie podlegających bezpośredniemu zastosowaniu i dlatego nie wymagają odrębnego odniesienia ponad to, co powiedziano wyżej.

Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był na mocy art. 185 § 1 i art. 203 pkt. 2 p.s.a. uchylić zaskarżony wyrok, zasądzić zwrot kosztów postępowania na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.