Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 609/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6a ust. 2 pkt 1, art. 88, art. 94, art. 95 ust. 1 pkt 3, art. 97 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: par. 1,
journal: Dz.U. 2013 poz 864
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu  mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 12 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 kwietnia 2016 r., nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2016 r., poz. 23 ze zm.) w związku z art. 6a ust. 2 pkt 1, art. 88, art. 94 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów i § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów, po rozpatrzeniu odwołania E. S. (dalej jako: skarżąca, wnioskodawczyni, strona) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiej Policji w [...] z dnia 18 lutego 2016 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania wskazano, że wnioskodawczyni pełni służbę w Policji od 26 maja 2008 r., w służbie stałej od dnia 26 maja 2011 r.

Zgodnie z umową najmu [...] z dnia 31 grudnia 2014 r. zawartą z Nadleśnictwem [...], P. S. (mąż skarżącej) został najemcą lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości [...] przy ul. [...] [...], umowa została zawarta na czas nieokreślony. Wynajęty lokal składa się z 3 pokoi i innych pomieszczeń o łącznej powierzchni użytkowej 57,50 m2.

W dniu 28 grudnia 2015 r. do Komendanta Miejskiego Policji w [...] wpłynął wniosek skarżącej w sprawie przyznania pomocy finansowej na wykup wyżej wymienionego mieszkania. Do wniosku dołączono ksero protokołu uzgodnień postanowień umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego, uwzględniającego prawo pierwszeństwa kupna przedmiotowej nieruchomości przez najemcę P. S. oraz wysokość ceny wraz z bonifikatą.

Decyzją nr [...] z dnia 18 lutego 2016 r. Komendant Miejski Policji w [...] odmówił przyznania funkcjonariuszowi żądanej pomocy, uzasadniając odmowę faktem posiadania przez wnioskodawczynię lokalu mieszkalnego.

Przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza jest możliwe jedynie w sytuacji, kiedy jego potrzeby mieszkaniowe nie były zaspokojone na dzień złożenia wniosku o jej przyznanie. Na dzień złożenia wniosku, a także w dacie orzekania skarżąca miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, ponieważ zajmowała lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...] [...] zgodny z przysługującymi normami zaludnienia. Ponadto, pomoc finansową przyznaje się na uzyskanie lokalu mieszkalnego, nie zaś na zmianę jego statusu prawnego. Mąż skarżącej posiada bowiem tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] [...] - umowę najmu lokalu z dnia 31 grudnia 2014 r. zawartą ze Skarbem Państwa Państwowym Gospodarstwem Leśnym Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], na uzyskanie którego skarżąca ubiega się o przyznanie pomocy finansowej. Natomiast protokół uzgodnień postanowień umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w miejscowości [....] ul. [...] [...] z dnia 17 grudnia 2015 r. l.dz. [...] dotyczy nabycia na własność w/w lokalu na zasadzie pierwokupu. W wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów stwierdzono, że skarżąca nie spełnia przesłanek do udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, ponieważ zajmuje lokal mieszkalny w miejscu pełnienia służby na podstawie umowy najmu, a posiadany lokal jest zgodny z normami zaludnienia lokali mieszkalnych. Ponadto organ zwrócił uwagę, że w aktach mieszkaniowych policjantki znajdują się akta postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na budowę domu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [....] [...]. Organowi znane jest, że budowa domu nie została jeszcze zakończona i nie dokonano odbioru technicznego domu.

Od powyższej decyzji E. S. odwołała się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] podnosząc, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie posiadała lokalu, w znaczeniu wyrazu "posiadać" według słownika języka polskiego PWN, a więc nie miała zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, o których mowa w art. 95 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o Policji.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję odmowną organu I instancji wskazał na następujące okoliczności.

Zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy o Policji, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi: 1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 94; 2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy; 3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2; 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo dom, o którym mowa w punkcie 2, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 96 ust. 3.

Co do pojęcia "posiadania", o którym mowa w punkcie 2 i 3 w/w przepisu, w kontekście sugestii skarżącej, że mieszkania nie posiadała a jedynie wraz z mężem lokal ten wynajmowali od Lasów Państwowych za odpłatnością, organ wyjaśnił, że ustawa o Policji nie definiuje pojęcia "posiadanie", z tego też powodu niezbędne jest odwołanie się do Kodeksu cywilnego, który w art. 336 rozróżnia posiadanie samoistne oraz posiadanie zależne. Zdaniem organu II instancji, posiadanie wykazane w art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji jest posiadaniem przewidzianym w przepisach Kodeksu cywilnego, a zatem obejmuje posiadanie w pojęciu prawa własności, jak i wynikające z innego tytułu prawnego czyli umowy najmu. Przedstawione stanowisko znalazło akceptację TK, który w wyroku z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt SK 1/00, opowiedział się za poglądem, że posiadanie lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu zaspokaja potrzeby mieszkaniowe policjantów.

Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, skarżącej, uwzględniając członków jej rodziny według stanu na dzień złożenia wniosku w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przysługują 4 normy zaludnienia tj. od 28 m2 do 40 m2 powierzchni mieszkalnej. Mieszkanie przy ul. [...] [...] w [...], do którego mąż skarżącej ma tytuł prawny w postaci umowy najmu, posiada powierzchnię mieszkalną 39,30 m2 - a więc jest co najmniej zgodne z przysługującymi mu normami zaludnienia.

Zdaniem organu II instancji stan faktyczny sprawy wskazuje na to, że wnioskodawczyni w dniu złożenia wniosku miała zaspokojone prawo do lokalu mieszkalnego, albowiem w tym dniu posiadała lokal mieszkalny odpowiadający przysługującym mu normom zaludnienia. W konsekwencji tego wnioskodawczyni w dniu złożenia wniosku nie posiadała prawa do ubiegania się o przyznanie wnioskowej pomocy finansowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. S. zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie prawa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Wyjaśniła, że umowa najmu z dnia 31 grudnia 2014 r. nie była decyzją administracyjną o przydziale mieszkania i nie posiada lokalu przydzielonego decyzją administracyjną. Na czas składania wniosku w sprawie przyznania pomocy finansowej w/w lokal wynajmowałam wspólnie z mężem od Lasów Państwowych Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] za odpłatnością. Współmałżonek skarżącej pełni funkcję Zastępcy Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] i zgodnie z przepisami nie przysługuje mu przydział bezpłatnego mieszkania albo równoważnik pieniężny (rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 grudnia 2009 r. w sprawie określenia stanowisk w Służbie Leśnej, na których zatrudnionym pracownikom przysługuje bezpłatne mieszkanie albo równoważnik pieniężny, oraz sposobu i trybu przyznawania i zwalniania tych mieszkań, a także ustalania i wypłaty równoważnika pieniężnego).

Zdaniem skarżącej, umowy najmu lokalu nie można traktować na równi z posiadaniem lokalu w znaczeniu unormowanym w art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, który stanowi, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] w uzasadnieniu w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji dotyczącej udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego dokonana w oparciu o w/w kryteria prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 12 kwietnia 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 18 lutego 2016 r., którą odmówiono skarżącej przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. 2015 r., poz. 355 - ze zm.), zwanej dalej "ustawą", rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1170 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 864 ze zm.).

Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.

Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego/domu jednorodzinnego, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy, jest zastępczym sposobem realizacji prawa osoby pełniącej służbę w Policji do lokalu mieszkalnego. Stosownie bowiem do art. 88 ust. 1 ustawy - policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych.

Podkreślenia przy tym wymaga, że regulacje prawne w zakresie prawa do lokalu mieszkalnego funkcjonariuszy Policji wynikają ze specyfiki służby w Policji, której nieodłącznym elementem jest dyspozycyjność funkcjonariuszy, a więc ich gotowość do pełnienia obowiązków służbowych w określonym miejscu w każdym czasie. W uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 r. (sygn. akt OPS 1/99, ONSA 1999/3/77) wskazano, że "prawo policjanta w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej nie może być rozumiane jako prawo całkowicie oderwane od praw i obowiązków wynikających z istoty stosunku służbowego policjanta. Celem tego przepisu jest niewątpliwie to, ażeby policjant w służbie stałej mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej. Z tym celem, a nie z przywilejem jako takim, związane jest prawo, o którym mowa w art. 88 ustawy.

Tak rozumianemu uprawnieniu policjanta odpowiadają obowiązki organów Policji zaspokojenia tego prawa. Oznacza to, że jeżeli policjant ma odpowiednie mieszkanie w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, to cel przepisu jest osiągnięty, a wobec tego nie powstaje prawo do lokalu, o którym mowa w art. 88 ustawy".

Należy przyjąć, że pomoc finansowa, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy - jako zastępcza (subsydiarna) forma realizacji potrzeb mieszkaniowych policjanta w służbie stałej - jest konsekwencją niezrealizowania uprawnienia przez policjanta, który legitymuje się prawem do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale (art. 90 w zw. z art. 97 ust. 5 ustawy). Z tego powodu prawo do przyznania pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy, przysługuje w przypadku, gdy określony policjant spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do przydziału lokalu mieszkalnego. Uprawnienia policjanta do lokalu mieszkalnego lub pomocy finansowej na cele mieszkaniowe nie mogą być interpretowane w oderwaniu od treści art. 95 ustawy. Oznacza to, że funkcjonariuszowi nie przyznaje się pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego/domu jednorodzinnego (art. 94 ust. 1 ustawy), jeżeli nie przysługuje mu prawo do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej z uwagi na wystąpienie jednej z przesłanek negatywnych przewidzianych w art. 95 ust. 1 ustawy.

Jeżeli policjant lub jego małżonek posiada w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny/dom jednorodzinny spełniający przysługujące policjantowi normy zaludnienia, to należy co do zasady przyjąć, że ustawowy cel posiadania przez funkcjonariusza prawa do lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, jest spełniony i tym samym funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że na podstawie umowy najmu z dnia 31 grudnia 2014 r. zawartej z Nadleśnictwem [...], P. S. (mąż skarżącej) był najemcą lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości [...] przy ul. [...] [...]. Umowa została zawarta na czas nieokreślony z możliwością jej wypowiedzenia oraz dotyczyła lokalu składającego się z 3 pokoi (o powierzchni 39,3 m2 oraz innych pomieszczeń przynależnych o łącznej powierzchni użytkowej 57,50 m2). Poza sporem było również, że wynajmowany lokal spełniał przysługujące skarżącej funkcjonariuszce normy zaludnienia.

Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakupienie w/w lokalu mieszkalnego do Komendanta Miejskiego Policji w [...] w dniu 28 grudnia 2015 r. Do wniosku zostało dołączone m.in. ksero protokołu uzgodnień postanowień umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego, uwzględniającego prawo pierwszeństwa kupna przedmiotowej nieruchomości przez najemcę P. S. oraz wysokość ceny z uwzględnieniem 75% bonifikaty.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy w okolicznościach niniejszej sprawy można uznać, że wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 95 ust. 1 pkt 3 ustawy o policji, skutkująca odmową udzielenia pomocy finansowej skarżącej.

Zgodnie z tym przepisem ustawy - lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi, którego małżonek posiada w miejscowości w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2 (a więc lokal odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy).

Na tle omawianej regulacji w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany jest pogląd, że okolicznością determinującą udzielenie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza jest stan niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, tj. brak posiadania lokalu spełniającego wymogi norm zaludnienia przysługujących danemu policjantowi.

Ponadto, jak podnosi się w judykaturze, wobec niezdefiniowania przez ustawodawcę pojęcia "posiadanie" na gruncie ustawy o Policji, należy je rozumieć w sposób ukształtowany ogólnymi przepisami prawa cywilnego, w tym przez art. 336 k.c., zgodnie, z którym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto ją faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym się łączy określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Przepis ten rozróżnia posiadanie samoistne oraz posiadanie zależne. Pierwsze posiadanie związane jest z własnością, a drugie nawiązuje do faktycznego wykonywania uprawnień składających się na inne prawo dające ogólne władztwo nad cudzą rzeczą. Najem lokalu mieszkalnego stanowi więc posiadanie zależne.

Akceptując co do zasady przedstawione powyżej poglądy, w ocenie Sądu orzekającego, nie "każde" - posiadanie zależne - pozwala na uznanie, że potrzeby mieszkaniowe policjanta są zaspokojone. Innymi słowy, nie każdy rodzaj posiadania czyli sposób wykonywania władztwa nad cudzą rzeczą (lokalem mieszkaniem) może być oceniany jako jednoznaczny z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, nawet w sytuacji, gdy ten lokal spełnia wymogi norm zaludnienia.

Zdaniem Sądu, w tym zakresie rozstrzygające znaczenie będą miały zasadniczo dwie kwestie:

- po pierwsze - posiadanie powinno mieć charakter trwały, czyli jego wykonywanie powinno się wiązać z takimi cechami jak stałość czy pewność stosunku prawnego, a zarazem faktycznego, jak również przejawiać się w samodzielności sprawowania (wykonywania) władztwa nad rzeczą,

- po drugie - dokonanie takiej oceny musi się wiązać i być uzasadnione okolicznościami danej sprawy (ocena musi być adekwatna do istniejącego stanu faktycznego).

Przyjęcie odmiennego stanowiska musiałoby prowadzić do nieuzasadnionego wniosku, że każde posiadanie zależne, w tym posiadanie nie noszące cech trwałości, które wiąże się z wykonywaniem władztwa nad cudzą rzeczą - lokalem mieszkalnym, wyłącza automatycznie prawo do uzyskania pomocy finansowej. A przecież nie każdy stan faktyczny może uprawniać do takiego stwierdzenia.

Sąd orzekający, reprezentując powyższy pogląd, w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 13 października 2006 r., w sprawie I OSK 1332/05, i co ważne, wyrażone na tle podobnego stanu faktycznego (wniosek o przyznanie pomocy finansowej dotyczył zakupu wynajmowanego przez funkcjonariusza mieszkania). NSA w tym wyroku, akceptując wykładnię przepisu art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy dokonaną przez Sąd I instancji, podniósł, że - "Jedną z form realizacji prawa do lokalu mieszkalnego jest prawo pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Wyłączenie tego prawa do pomocy finansowej może mieć miejsce tylko gdy w sposób trwały policjant w służbie stałej ma prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, to nie każda umowa najmu może być uznana za trwałe prawo policjanta do lokalu mieszkalnego. Trzeba bowiem pamiętać, że umowa najmu zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana. Podobnie w pod pewnymi warunkami wypowiedziana może być także umowa zawarta na czas oznaczony. Umowa najmu ma charakter zobowiązaniowy i nie rodzi po stronie najemcy bezwzględnego prawa do rzeczy. Wynajmujący, który jest właścicielem rzeczy, może ją zbyć, a nabywca umowę najmu wypowiedzieć.

Aby zatem uznać potrzeby mieszkaniowe policjanta za zaspokojone, niezbędne jest stwierdzenie, że tytuł prawny do lokalu, w którym mieszka wraz z rodziną gwarantuje mu trwałe i stabilne uprawnienie do korzystania z tego lokalu, bez obaw związanych z możliwością nieoczekiwanego czy nagłego rozwiązania tego stosunku.

Niewątpliwie dla oceny trwałości prawa policjanta do lokalu będzie miał znacznie, nie tylko czas trwania stosunku najmu, ale również określone przez strony okoliczności skutkujące możliwością wypowiedzenia umowy (rozwiązania stosunku najmu). W okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia z umową najmu zawartą na czas nieoznaczony, w której zostały określone sytuacje, kiedy umowa podlega rozwiązaniu na skutek wypowiedzenia przez wynajmującego (§ 8 ust. 2 - 3 umowy). W umowie tej została przewidziana także możliwość jej rozwiązania w każdym czasie, po uprzednim wzajemnym porozumieniu (§ 8 ust. 5 umowy). Nie może przy tym ujść uwadze, że najem ten wiązał się ściśle z stosunkiem pracy, gdyż mąż policjantki pełni funkcję Zastępcy Nadleśniczego Nadleśnictwa [...], zaś umowa została zawarta ze Skarbem Państwa - Państwowym Gospodarstwem Leśnym Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Ocena, czy zawarta umowa najmu gwarantowała stabilność stosunku wymaga zatem znajomości nie tyko jej treści, ale i okoliczności sprawy, w szczególności - czy mogła być rozwiązana wbrew woli najemcy i niezależnie od jego postępowania.

Na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. skarżąca wyjaśniła, że w wynajmowany lokal został przeznaczony przez Skarb Państwa - Nadleśnictwo na sprzedaż, i w przypadku nie wykupienia tego lokalu przez najemcę do dnia 30 grudnia 2015 r. lokal ten zostałby sprzedany innej osobie. Okoliczność ta będzie wymagała weryfikacji przez organ odwoławczy, który powinien przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Ubieganie się w takim przypadku o pomoc finansową zmierza nie tylko do wykupienia mieszkania (zmiany jego statusu prawnego), ale przede wszystkim do zapobieżenia utracie posiadania lokalu - miejsca zamieszkania. Oczekiwanie w takiej sytuacji od policjantki, aby zachowała się biernie i ubiegała się o pomoc finansową dopiero po sprzedaży zajmowanego mieszkania osobie trzeciej (uprawnionej do rozwiązania umowy najmu), byłoby nieuprawnione

Dodatkowo dla wzmocnienia przedstawionej powyżej argumentacji należy odnieść się do treści § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów, z którego wynika, że do wniosku o przyznanie pomocy finansowej dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez policjanta lub jego małżonka pozostającego z nim we wspólności majątkowej o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności:

1) zaświadczenie o członkostwie ze spółdzielni mieszkaniowej albo

2) wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną, albo

3) w przypadku budowy domu jednorodzinnego - aktualny wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu (prawo wieczystego użytkowania) oraz pozwolenie właściwego organu na budowę domu, albo

4) pozwolenie na budowę lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość

Powyższe unormowanie wskazuje, że prawodawca pomoc finansową na uzyskanie przez policjanta lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinne przede wszystkim wiąże z prawem własności, a nie ze stosunkiem najmu.

.

Podsumowując należy wskazać, że warunek przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego należy wiązać z taką sytuacją, w której policjant - w dniu złożenia wniosku - spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, o jakim mowa w art. 90 ustawy, na podstawie decyzji administracyjnej, lecz takiego lokalu nie otrzymał. Jeżeli natomiast policjant ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w formie przewidzianej przez ustawę (art. 95 ust. 1 ustawy), to nie spełnia on ustawowych warunków do uzyskania prawa do lokalu (art. 88 ust. 1 ustawy). Przy czym kwestia -zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych - winna zostać rozważana przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy. W świetle zaś poczynionych rozważań nie można przyjąć, aby organy zobligowane były do odmowy przyznania skarżącej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien uwzględnić powyższe rozważania, zgodnie bowiem z przepisem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

-----------------------

92