Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 878/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 49, art. 176, art. 183 § 1, art. 174 pkt 1, art. 188, art. 134 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 78 ust. 2 pkt 2, art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz 55
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska Jerzy Stankowski Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2398/06 w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2398/06 oddalił skargę L. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) i § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wypowiedział L. S. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu zmniejszenia stanu etatowego jednostki wojskowej oraz braku możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe.

Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2006 r. L. S. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o stwierdzenie - na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. -nieważności powyższej decyzji z dnia [...]

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] nr [...], powołując art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego z dnia [...] nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Obrony Narodowej, swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] nr [...].

W motywach decyzji organ wskazał, iż zgodnie z rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w sprawie wprowadzenia Terenowego Aparatu Mobilizacyjnego Wojsk Lądowych jednostka wojskowa, w której L. S. pełnił służbę, uległa z dniem 1 kwietnia 2003 r. przeformowaniu w nową strukturę organizacyjną, wskutek czego zmniejszył się jej stan etatowy, zaś zajmowane przez oficera stanowisko służbowe uległo likwidacji. Rozkaz ten był aktem, którym dokonano przeformowania jednostki, a nie jedynie aktem zapowiadającym czy też inicjującym dokonanie takiego przeformowania w przyszłości. Stanowił on podstawę do podjęcia działań personalnych zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska służbowe lub do wypowiadania im stosunku służbowego. Przeformowanie to było procesem przekształceń w wielu płaszczyznach m.in.: organizacyjnej, personalnej, lokalowej, technicznej i dlatego określono początek oraz koniec tego procesu. W tej sytuacji oraz z uwagi na brak możliwości zaproponowania innego stanowiska służbowego, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji wojskowych, skarżącemu wypowiedziano stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Od otrzymanego wypowiedzenia L. S. nie złożył odwołania. Przedmiotowa decyzja została doręczona oficerowi w styczniu 2003 r. Zgodnie z art. 79 ust. 5 ustawy pragmatycznej, okres wypowiedzenia rozpoczął bieg od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia, czyli od 1 lutego 2003 r. Dziewięciomiesięczny termin wypowiedzenia zakończył się 7 miesięcy po dniu faktycznego zakończenia procesu przeformowania i likwidacji [...]. Zaistniały zatem przesłanki umożliwiające dokonanie L. S. wypowiedzenia stosunku służbowego na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Organ dodał również, że wskutek trwających zmian organizacyjnych Sił Zbrojnych, połączonych z przebudową struktur etatowych stanowisk służbowych, liczna grupa oficerów służby stałej utraciła zajmowane stanowiska służbowe. Dla wielu z nich resort Obrony Narodowej nie mógł i nie może obecnie przedstawić, odpowiedniej do posiadanych kwalifikacji i stopnia wojskowego, oferty dalszej służby wojskowej, mimo że część z tych żołnierzy, nie posiada jeszcze nabytych praw do zaopatrzenia emerytalnego. Natomiast mjr L. S. w dniu otrzymanego wypowiedzenia posiadał wysługę (27 lat służby), umożliwiającą nabycie przez niego świadczeń emerytalnych w pełnej wysokości. Z powyższych względów uznać należy, iż nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego.

Decyzję Ministra Obrony Narodowej L. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze uzupełnionej dodatkowym pismem procesowym z dnia 5 marca 2007 r., skarżący domagając się stwierdzenia nieważności lub uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucił naruszenie:

1) art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegające na podjęciu decyzji o wypowiedzeniu przed likwidacją zajmowanego stanowiska służbowego, 2) art. 20 ust. 2 cyt. ustawy i § 61 " rozporządzenia MON z 1996 r." przez przedwczesne zwolnienie ze służby i nierozważnie możliwości pozostawienia oficera w służbie, 3) zasad ogólnych określonych w art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 16, 28, 61 § 4, 77 § 4 kpa przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego oraz nieuwzględnienie jego słusznego interesu.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2398/06, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.) skargę L. S. oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych. Może mieć ono miejsce wyłącznie z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa, które nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Nie każde naruszenie przepisów może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. O rażącym naruszeniu prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość i zakres wpływu naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa poprzez proste ich zestawienie ze sobą (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz - J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski: A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze - Warszawa 1985, s. 237, por. także Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck - Warszawa 1996, s. 716-721). Nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedmiotowej sprawie nie można mówić o istnieniu takiej podstawy do stwierdzenia nieważności wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego. Zgodnie z obowiązującymi w czasie podjęcia tej decyzji art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Zmniejszenie stanu etatowego jednostki, w której skarżący pełnił służbę, nastąpiło w wyniku rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. w sprawie wprowadzenia Terenowego Aparatu Mobilizacyjnego Wojsk Lądowych (TAM o.b.). Rozkaz ten był aktem, mocą którego dokonano przeformowania Terenowego Aparatu Mobilizacyjnego [...] Okręgu Wojskowego, a nie aktem zapowiadającym jedynie dokonanie takiego przeformowania w przyszłości. Dlatego we wspomnianym rozkazie określono zarówno początek jak i koniec procesu przeformowania jednostki. Wydanie powyższego aktu stanowiło podstawę do podjęcia przez organy wojskowe działań zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska służbowe, a w przypadku braku takich możliwości do wypowiedzenia żołnierzom stosunku służbowego. Dla prawidłowości podejmowanych w tym zakresie decyzji personalnych istotne jest, aby były one wydane najwcześniej z chwilą wejścia w życie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...], tj. w dniu [...] lutego 2002 r. L. S. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej wypowiedziano decyzją z dnia [...], a zatem po wejściu w życie omawianego rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP.

Z treści art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wynika, że musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego i taki związek w przedmiotowej sprawie bezsprzecznie występuje. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA 2673/00 (Lex nr 77681) wskazał bowiem, że wypowiedzenia stosunku służbowego można dokonać w trakcie likwidacji lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procedur.

W rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skarżącego, należało przyjąć że prowadzone w stosunku do niego czynności prawne i kadrowe oparte były na umocowaniu prawnym. Przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych pozwalał organowi wojskowemu na dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego w sytuacji, gdy jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę wojskową podlegała rozformowaniu, a brak było możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe. Brak możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe L. S. wynika przy tym z notatki sporządzonej dla Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] grudnia 2002 r.

Skoro przy wydaniu decyzji z dnia [...] nie doszło do rażącego naruszenia prawa, to organ nadzoru prawidłowo odmówił zastosowania art. 156 § 1 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności przedmiotowego wypowiedzenia. Wskazana decyzja została wydana przez właściwy organ, skierowana do osoby będącej stroną postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej, nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa. W takim stanie sprawy wszelkie zarzuty podniesione w skardze należało uznać za bezpodstawne, przyjmując w tym względzie za trafną argumentację organu, ujętą zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę.

Dodatkowo zauważyć należy, iż nieuzasadniony jest również zarzut skarżącego, dotyczący braku zastosowania art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej, gdyż przepis ten ma zastosowanie przy zwolnieniu ze stanowiska służbowego, a nie przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył L. S., reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 157 § 2 kpa), ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), tj.

1. art 78 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 z późn. zm.- dalej powoływanej jako "ustawa pragmatyczna z 1970"), poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż istniały podstawy do wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i w konsekwencji do zwolnienia go ze służby, podczas gdy w momencie wręczenia oficerowi wypowiedzenia takie przesłanki nie wystąpiły;

2. art. 20 ust. 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji niedostrzeżenie uchybienia w działaniach organów polegających na przedwczesnym zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i ograniczeniu mu możliwości dalszego pełnienia służby wojskowej oraz

3. naruszenie § 61 "rozporządzenia MON z 1996 r.", poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w wyniku tego uznanie, iż wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zostało przeprowadzone bez naruszenia prawa, podczas gdy nieprawidłowości miały miejsce, albowiem przepis ten przewiduje możliwość (a wręcz obowiązek) pozostawienia skarżącego w służbie.

Autor skargi zarzucił nadto naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nieuwzględnieniu wszystkich naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego: art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 16, 28, 61 § 4, 77 § 4, 78, 79, 81, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako kpa).

Autor skargi kasacyjnej w obszernym uzasadnieniu podał m.in. iż w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r. powinny być spełnione dwie przesłanki tj. rozformowanie jednostki lub zmniejszenie jej stanu etatowego oraz brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. Muszą one przy tym zaistnieć, zdaniem skarżącego jeszcze przed wręczeniem wypowiedzenia. Zatem wydanie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP stanowiło dopiero podstawę prawną do zmiany struktury organizacyjnej Terenowego Aparatu Mobilizacyjnego w ramach nowego etatu. Natomiast byt dotychczasowych etatów jednostek kończył się kilkanaście miesięcy później (w przypadku jednostki skarżącego z dniem 01 kwietnia 2003 r.). Wtedy dopiero mógł rozpocząć się proces działań kadrowych w zakresie zwalniania żołnierzy ze stanowisk służbowych. W ocenie kasatora wcześniejsze wydanie decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego z dnia [...] nastąpiło z naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r., który jednoznacznie stanowi, iż dokonanie wypowiedzenia służby wojskowej może nastąpić, gdy "zmniejszył się jej stan etatowy". Zgodnie z jego treścią najpierw więc poszczególne stanowiska musiały ulec faktycznej likwidacji, gdyż wtedy można było mówić o zmniejszeniu stanu etatowego, a dopiero później można było składać wypowiedzenia żołnierzom zajmującym określone stanowiska służbowe. Natomiast odwrotna kolejność tych zdarzeń, zdaniem skarżącego, jest niedopuszczalna. W konsekwencji nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że wypowiedzenia stosunku służbowego można było dokonać także w trakcie procesu reformowania jednostki, a nie dopiero po jego zakończeniu. Etat zachowywał ważność do dnia 01 kwietnia 2003 r., czyli jedynie po tej dacie można było L. S. ewentualnie wypowiedzieć stosunek służbowy. Należy jednak zauważyć, że w nowym etacie jednostki występowały wolne stanowiska służbowe, na które zgodnie ze swoimi kwalifikacjami mógł być wyznaczony skarżący, czego nie dostrzegł organ kadrowy.

Uzasadniając natomiast zarzut "rażącego naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż Sąd I instancji, mimo obowiązku wynikającego z art. 134 § 1 P.p.s.a. nie zwrócił uwagi na naruszenia przez Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego licznych przepisów postępowania, których nie dopatrzył się Minister Obrony Narodowej. Przede wszystkim rozstrzygnięcie Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego narusza art. 107 § 3 kpa, gdyż sentencja tej decyzji i jej uzasadnienie pozostają ze sobą w sprzeczności. Przejawia się to, zdaniem kasatora w tym, że podstawą dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego było zmniejszenie stanu etatowego jednostki, co w dacie doręczenia omawianej decyzji jeszcze nie nastąpiło. Ponadto skarżący z naruszeniem art. 61 § 4 kpa nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie wypowiedzenia mu stosunku służbowego. Takie działania organu uchybiają też zasadom przewidzianym w art. 6, 7, 8 kpa oraz art. 28 kpa. Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego rażąco naruszył również art. 77 § 4 oraz art. 9, 10 § 1, § 11, 78, 79, 81, 131 kpa, gdyż nie zapoznał skarżącego ze zgromadzonymi materiałami postępowania administracyjnego i nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonych w sprawie dowodów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a sposób sformułowania niektórych jej zarzutów i wniosków wskazuje na niepełne zrozumienie przez kasatora zasad postępowania przed sądami administracyjnymi, a przede wszystkim wymagań związanych z poprawnym procesowo konstruowaniem przedmiotowego środka odwoławczego.

Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Powinna ona odpowiadać warunkom formalnym przewidzianym dla każdego pisma procesowego (art. 49 P.p.s.a.), a ponadto spełniać wymogi materialne określone dla omawianego środka zaskarżenia ( art.176 P.p.s.a.) Wśród materialnych (konstrukcyjnych) warunków najważniejsze znaczenie ma przytoczenie podstaw kasacyjnych z ich uzasadnieniem, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania stron i samodzielnego uzupełniania czy w inny sposób modyfikowania skargi. Stosownie do art.183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd I instancji i uzasadnienia zarzutu ich naruszenia. Dla profesjonalnego prawnika, zobowiązanego do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie powinno budzić wątpliwości, w jaki sposób należy rozumieć wymóg wskazania konkretnego przepisu naruszonego zaskarżonym wyrokiem. W skardze kasacyjnej niezbędne jest dokładne oznaczenie liczbowe kwestionowanej normy prawnej oraz sprecyzowanie aktu prawnego, w którym przepis ten jest zawarty. Tymczasem w niniejszej sprawie zarzucono WSA w Warszawie naruszenie " § 61 rozporządzenia MON z 1996 r." bez podania tytułu tego aktu prawnego, jego dokładnej daty i miejsca publikacji. Tak ogólnikowo sformułowany zarzut nie poddaje się kontroli instancyjnej, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji kasatora i samodzielnie ustalać przepisu jakiego dokładnie rozporządzenia zamierzał on zaskarżyć.

Stosownie do art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skargę kasacyjna można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W świetle przytoczonego przepisu nie jest zatem możliwe sformułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa " przez jego niezastosowanie" czy też pominięcie (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2004 r. sygn. akt OSK 284/04 niepub.). Dodatkowo zauważyć należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego może dotyczyć wyłącznie przepisu, który Sąd I instancji zastosował w sprawie. Między innymi w wyroku z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 121/04 (ONSAiWSA 2004m z.1, poz.11) NSA przyjął, że wskazanie w skardze przepisu prawa materialnego, który nie był zastosowany w sprawie czyni nieskutecznym zarzut błędnej jego wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Kasator zarzucił naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 20 ust. 2 ustawy z 1970 r., dotyczącego przeniesienia żołnierza do rezerwy kadrowej. Przepisu tego Sąd I instancji jednak nie stosował i przepis ten w sprawie stwierdzenia nieważności wypowiedzenia stosunku służbowego nie mógł być przez ten Sąd zastosowany. Zarzut naruszenia art. 20 ust. 2 ustawy z 1970 r. poprzez jego niezastosowanie nie mógł być zatem rozpatrzony merytorycznie.

Niezrozumiałe jest ponadto żądanie strony skarżącej wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w trybie art. 188 P.p.s.a.. Uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. jest możliwe w sytuacji, gdy sąd stwierdzi naruszenie wyłącznie prawa materialnego. Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została natomiast na obu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a. i wytyka Sądowi I instancji nie tylko naruszenie prawa materialnego ale także procesowego.

Chybiony jest również wniosek kasatora w tej części, w jakiej zgłosił on żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego z dnia [...] Tymczasem przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi była decyzja Ministra Obrony Narodowej dotycząca odmowy stwierdzenia nieważności powyższej decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżony wyrok i uwzględniając skargę, mógłby zatem co najwyżej wzruszyć zaskarżoną decyzję nadzorczą Ministra Obrony Narodowej, a nie kontrolowaną przez ten organ decyzję Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego z dnia [...] Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem dokonanie kontroli działalności administracji publicznej, a przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji byłoby wykroczeniem poza konstytucyjnie określone granice kontroli administracji publicznej przewidziane w art.184 Konstytucji RP.

Z podobnych względów nietrafny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Sprowadza się on bowiem do wytyku, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mimo obowiązku wynikającego z art. 134 § 1 P.p.s.a., nie uwzględnił licznych naruszeń przepisów procedury administracyjnej, przy czym uchybienia te, zdaniem kasatora, miały być popełnione wyłącznie w toku postępowania zakończonego decyzją o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego. Przedmiotem kontroli sądowej było zaś nie to rozstrzygnięcie lecz decyzje nadzorcze Ministra Obrony Narodowej. Autor skargi nie sformułował natomiast żadnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, które zostały popełnione w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej, a których miał nie dostrzec Sąd I instancji.

Uzasadnionych podstaw nie zawiera nadto zarzut naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnie oraz niewłaściwe zastosowanie. Przede wszystkim należy zauważyć, że zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej z [...] została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji, a zatem wskazany w skardze przepis prawa materialnego mający zastosowanie w sprawie mógł być analizowany wyłącznie w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, o których jest mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a konkretnie przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja ( por. wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. IIIARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36, wyrok NSA z 18 lipca 1994 r. VSA 535/94, ONSA 1995 r., nr 2, poz.91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który ma być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania prawa. Sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie jest zatem możliwa do zastosowania, gdy decyzja wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze ( zob. glosa B. Adamiak do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2006 r. I FSK 439/05 ,OSP 2007/9/100).

Ta ostatnia sytuacja bezspornie ma miejsce na gruncie powołanego art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r. W wyroku z dnia 15 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1986/06 Naczelny Sąd Administracyjny, w ślad za orzeczeniami NSA z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt OSK 397/04 i z dnia 5 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 587/05, przyjął, że użycie w drugim członie omawianego przepisu czasu przeszłego i czasownika dokonanego ("zmniejszył się") oznacza, że w dacie wypowiedzenia stan ten musi już zaistnieć, a zatem jednostka winna mieć w tym czasie zmniejszony stan etatowy, co przy braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko uniemożliwia trwanie stosunku służbowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażano jednak również stanowisko, do którego przychyla się również skład orzekający w rozpoznawanej sprawie, w świetle którego żołnierzowi zawodowemu na omawianej podstawie można wypowiedzieć stosunek służbowy również w trakcie zmniejszania stanu etatowego jednostki wojskowej, a nie tylko po zakończeniu tego procesu. Art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy przewiduje dwie odrębne podstawy wypowiedzenia stosunku służbowego, a mianowicie rozformowanie jednostki lub zmniejszenie jej stanu etatowego. Musi zatem zachodzić związek przyczynowy między rozformowaniem jednostki (zniesieniem lub likwidacją jednostki w dotychczasowym kształcie organizacyjnym) lub zmniejszeniem jej stanu etatowego. Dopuszczalność wypowiedzenia stosunku służbowego uzależniona jest od jednego z tych zdarzeń, a nie od likwidacji konkretnego stanowiska służbowego. (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 2673/00, LEX nr 77681; wyrok NSA z dnia 10 września 2001 r., sygn. akt II SA 1530/01, LEX nr 140906, wyrok NSA z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1061/06, niepubl.). W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wykładnia art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej dokonana przez Ministra Obrony Narodowej, zaakceptowana przez Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu, była dopuszczalna, co wyklucza zarzut rażącego naruszenia tego przepisu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Nie można zgodzić się również ze skarżącym, że dopiero od 1 kwietnia 2003 r. istniała podstawa do wypowiedzenia mu stosunku służbowego. Wbrew zarzutom strony, zmniejszenie stanu etatowego jednostki, które doprowadziło do wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego, nastąpiło na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w sprawie wprowadzenia Terenowego Aparatu Mobilizacyjnego Wojsk Lądowych. Wskazany w tym rozkazie dzień 1 kwietnia 2003 r. był jedynie dniem faktycznego zakończenia procesu zmniejszania stanu etatowego jednostki. Należy też zauważyć, że wydając w dniu [...] decyzję o wypowiedzeniu, organ uwzględnił dziewięciomiesięczny termin wypowiedzenia, o którym jest mowa w art. 79 ust. 4 ustawy pragmatycznej. Powyższe sprawiło, że zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło po 1 kwietnia 2003 r. Okres wypowiedzenia zakończył się bowiem 7 miesięcy po dacie faktycznego zakończenia procesu przekształceń organizacyjno - etatowych jednostki TAMob.

W sprawie wystąpiła też druga z przesłanek, o których mowa w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czyli brak możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy przez stanowisko służbowe rozumie się przewidziane w etacie jednostki organizacyjnej miejsce żołnierza zawodowego w hierarchii służbowej jednostki, z określoną dla tego stanowiska nazwą, stopniem wojskowym, wymaganiami i kwalifikacjami, korpusem osobowym, grupą i specjalnością wojskową oraz grupą uposażenia. Należy przy tym podkreślić, iż w myśl art. 35 ust. 1 ustawy żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od kwalifikacji i opinii służbowej. O możliwości wyznaczenia na dane stanowisko decyduje zatem nie subiektywne przekonanie żołnierza zawodowego, iż posiada on odpowiednie kwalifikacje, lecz konkretne potrzeby Sił Zbrojnych. Z akt sprawy bezspornie wynika, że z uwagi na powyższe kryteria brak było możliwości zaproponowania skarżącemu innego stanowiska zgodnego z posiadanymi przez niego kwalifikacjami i stopniem wojskowych. Ustaleń tych kasator w niniejszej sprawie skutecznie nie podważył.

Z powyższych względów, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o Postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.