Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 946/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1; art. 15; art. 97 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2012 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. P. D. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

R. K., obywatel [...] deklarujący narodowość [...] (zwany dalej: skarżącym), złożył 20 sierpnia 2010 r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskiem tym objęta została również jego małżonka – L. D. oraz czwórka małoletnich dzieci. Jako podstawę wnioskowania o udzielenie w Polsce ochrony, skarżący wskazał cyt. "Przyjechałem dlatego, że grożą mi, boję się o swoje dzieci, nie ma pracy, jak pracujesz to nie płacą, czasami są strzelaniny i nocne naloty". Z wniosku wynika także, że skarżący wyjechał z kraju pochodzenia w sposób legalny 17 sierpnia 2010 r., nie miał żadnych problemów z przekroczeniem granicy [...]. We wniosku oświadczył również, iż w kraju pochodzenia był prześladowany i poddany przemocy cyt. "Byłem prześladowany przez ludzi w maskach, bili mnie, grozili mi i mojej rodzinie. Boję się o życie dzieci i żony". Jednocześnie skarżący zeznał, iż nie był zatrzymany, aresztowany ani sądzony. Ponadto skarżący nie zadeklarował przynależności do żadnej partii politycznej, ani innej organizacji, nie brał udziału w działaniach wojennych.

W dniu [...] września 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy na terytorium RP. Na wniosek skarżącego (złożony po przekazaniu w ramach porozumienia Dublin II z Austrii), [...] maja 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchylił decyzję umorzeniową i podjął postępowanie na nowo.

W trakcie przesłuchania statusowego z 17 listopada 2011 r. skarżący zeznał, że od urodzenia zamieszkiwał w rodzinnej wsi [...], jednak często przebywał poza granicami [...]. W 1998 r. wyjechał do [...] na okres 8 miesięcy, następnie do [...], gdzie zawarł związek małżeński w obrządku religijnym. W latach 2002-2005 zamieszkiwał w [...] ([...]), następnie przez pół roku w [...], po czym wyjechał do [...] obwodu na okres roku i 3 miesięcy. W 2008 r. powrócił do rodzinnej wsi, jednak w późniejszym czasie nadal wyjeżdżał do [...] obwodu kilka razy do roku na około miesiąc, gdzie zajmował się bydłem, a także dorywczo pracował na budowach w [...]. Z [...] wyjechał z powodu zatrzymania, które miało miejsce w lipcu 2010 r. Został zabrany z domu przez ludzi w maskach, wywieziony i przetrzymywany przez 6 dni w nieznanym mu piwnicznym pomieszczeniu. W pierwszej części zatrzymania był wypytywany o krewnych, znajomych, którzy brali udział w działaniach wojennych (w chwili obecnej nieżyjących), natomiast w końcowej fazie, zmuszany do przekazania osobom przesłuchującym 10.000 Euro w pięciodniowym terminie. Dodał, iż podczas zatrzymania był trzykrotnie uderzony plastikową butelką napełnioną wodą. Skarżący zeznał, iż nie uczestniczył w działaniach wojennych, natomiast wspierał bojowników podczas I konfliktu zbrojnego, a także sporadycznie do 2001 r. w trakcie [...]. Pomoc polegała na przekazywaniu jedzenia, pieniędzy, nocowaniu bojowników. Dodał, iż walczył podczas konfliktu zbrojnego jego kuzyn, [...], który zginął w 2002 r.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...] – wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 97 ust. 1 pkt 1-1a i art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472 ze zm.; zwaną dalej: u.o.c.) – odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielania ochrony uzupełniającej i orzekł o jego wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Decyzją objęci zostali także członkowie rodziny skarżącego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.o.c.– cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Biorąc pod uwagę powyższy przepis oraz ustosunkowując się do oświadczeń skarżącego, organ stwierdził, iż skarżący nie wykazał faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem. Władze państwowe lub inne podmioty określone w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 u.o.c. nie podejmowały wobec niego działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Z zeznań skarżącego nie wynika, by mógł on być narażony na prześladowania ze strony władz, bądź też innych podmiotów. Skarżący nie należał do żadnej partii, bądź też organizacji, w której jego działalność mogłaby być postrzegana za opozycyjną wobec władz kraju. Nie był nigdy aresztowany lub sądzony w kraju pochodzenia. Nie miał problemów z poruszaniem się po terytorium [...], ani z wyjazdem z kraju pochodzenia.

Organ wyjaśnił, że skarżący nie uczestniczył w działaniach wojennych, natomiast pomagał bojownikom, przekazując im pieniądze, jedzenie. Zdaniem organu fakt niesienia pomocy osobom, walczącym o niepodległość [...] podczas I konfliktu zbrojnego a także sporadycznego wspierania ich na początku [...] wojny [...] (do 2001 r.) jest zbyt odległy w czasie i nie może mieć zasadniczego związku najpierw z zatrzymaniem w lipcu 2010 r., a następnie z późniejszym wyjazdem do Polski w sierpniu 2010 r. Minęło również co najmniej 8 lat od śmierci kuzyna skarżącego [...], który był generałem brygady. Z zeznań skarżącego nie wynika by zaangażowanie krewnego w działania wojenne wpłynęło negatywnie na sytuację bezpieczeństwa jego i jego rodziny.

Organ zwrócił uwagę, że jako główny powód wyjazdu do Polski skarżący podał jednorazowe zatrzymanie przez ludzi w maskach w lipcu 2010 r. Ustosunkowując się do powyższego, organ uznał wskazaną okoliczność za udowodnioną. Niemniej jednak, to nie wynikało z prześladowania, a było wynikiem niestabilnej sytuacji w republice i związanego z tym bezprawia struktur siłowych, a fakt wymuszania pieniędzy można skwalifikować jako czyn karalny. W trakcie zatrzymania skarżący nie został o cokolwiek oskarżony. Ustosunkowując się do przemocy fizycznej, której skarżący był poddany podczas zatrzymania, organ uznał, iż było to raczej działaniem o charakterze nadużycia i zatrzymanie to nie stanowiło poważnego naruszenia praw obywatela i praw człowieka. Jak sam zeznał skarżący, zatrzymanie miało na celu uzyskanie informacji na temat krewnych, którzy walczyli w wojnie rosyjsko-czeczeńskiej (co prawda, już nieżyjących) i nie było skierowane przeciwko niemu samemu. Celem zatrzymania było również osiągnięcie nieuprawnionej korzyści finansowej przez niezidentyfikowanych bliżej ludzi.

Organ zwrócił uwagę, że skarżący w trakcie trwania procedury uchodźczej opuścił terytorium Polski (wyjazd do [...]), co dodatkowo utwierdziło organ w przekonaniu o tym, że skarżący nie potrzebował skutecznej ochrony ze strony pierwszego bezpiecznego kraju na swojej drodze, a raczej dążył do przedostania się do kraju, w którym prawdopodobnie zamierzał urządzić sobie wygodniejsze życie. Ponadto za potwierdzenie oceny skarżącego jako migranta może służyć także jego oświadczenie złożone spontanicznie podczas składania wniosku uchodźczego: "nie ma pracy, jak pracujesz, to nie płacą".

Organ odnosząc się do wskazanych przez skarżącego obaw o kolejne zatrzymania uznał, iż nie wiążą się one z niczym innym niż z ogólną sytuacją w kraju pochodzenia, tymczasem ogólna sytuacja w kraju pochodzenia, ze względu na brak bezpośredniego odniesienia do jednego z pięciu kryteriów zawartych w definicji uchodźcy, nie może stanowić samoistnej przesłanki do nadania statusu uchodźcy, ponieważ nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Powyższe ustalenia w ocenie organu stanowiło podstawę do odmowy nadania statusu uchodźcy skarżącemu zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 u.o.c.

Następnie organ rozważył kwestię przyznania skarżącemu ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. W związku z tym wskazał, że cudzoziemcowi udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia (art. 15 u.o.c.).

W opinii organu w przypadku skarżącego takie realne przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej nie występują. Skarżący w toku procedury nie zgłosił, aby po powrocie do kraju pochodzenia groziła mu kara śmierci lub wykonanie egzekucji. Brak jest również podstaw, aby sądzić, iż w razie powrotu do kraju pochodzenia, wystąpi w stosunku do jego osoby rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez stosowanie tortur, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Skarżący dotychczas w kraju pochodzenia nigdy nie był aresztowany ani skazany wyrokiem sądu, co prawda był jeden raz zatrzymany i poddany przemocy, ale organ nie uznał tej okoliczności za przejaw nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Ponadto skarżący nie jest osobą poszukiwaną przez władze rosyjskie ani nie stanowi obiektu ich zainteresowania, więc nic nie wskazuje na to, aby w przyszłości miałby zostać poddany takiemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu.

Odnosząc się natomiast do kryterium poważnego i zindywidualizowanego zagrożenia dla życia lub zdrowia wynikającego z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, organ stwierdził, że obecnie w Czeczenii nie toczy się żaden z wymienionych konfliktów zbrojnych, w związku z czym przesłanka ta nie może mieć zastosowania wobec osób na stałe zamieszkujących na terenie [...]. Bowiem [...] nie prowadzi działań wojennych przeciwko jakiemukolwiek podmiotowi prawa międzynarodowego, a mimo faktu, że na terenie [...] sytuacja nie jest stabilna (zdarzają się tam starcia pomiędzy siłami bezpieczeństwa a zbrojnym podziemiem), nawet jeżeli stanowią pewne zagrożenie dla ludności cywilnej, nie mogą być traktowane jako wewnętrzny konflikt zbrojny. Organ wskazał, że wg danych publikowanych przez [...], w ciągu całego 2010 r. w [...] zaginęło 14 osób, z czego 8 w wyniku uprowadzenia przez funkcjonariuszy struktur siłowych. Przy czym organ zaznaczył, iż zdarzenia takie nie dotykają ogółu miejscowej ludności, lecz jedynie określone grupy osób, podejrzewanych o prowadzenie działalności skierowanej przeciwko władzom lub jej wspieranie. Dodatkowo organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 u.o.c., jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy, istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bez przeszkód zamieszkać na tej części terytorium. Wobec tego jeżeli skarżący czuje się zagrożony niespokojną sytuacją panującą w [...], to powinien on w pierwszej kolejności starać się zapewnić sobie bezpieczeństwo poprzez zamieszkanie w innej części Rosji.

W związku z powyższym organ uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby powrót do kraju pochodzenia skarżącego wraz z rodziną mógłby ich narazić na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu ustawy o ochronie.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a u.o.c. – cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

W ocenie organu, skarżący nie wykazał istnienia którejkolwiek spośród z wymienionych przesłanek, a powody, którymi motywował swój wyjazd z kraju pochodzenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako zasadna podstawa do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany.

Odnosząc się do sytuacji panującej w kraju pochodzenia skarżącego, organ stwierdził, iż jakkolwiek w dalszym ciągu zdarzają się tam poważne naruszenia praw człowieka, takie jak uprowadzenia, tortury czy zabójstwa, jednakże ich liczba w porównaniu z pierwszą połową ubiegłej dekady uległa znacznemu zmniejszeniu, ponadto nie dotykają one już ogółu miejscowej ludności, lecz jedynie określone grupy osób, podejrzewanych o prowadzenie działalności skierowanej przeciwko władzom lub jej wspieranie. Podkreślił przy tym, iż zdarzenia tego typu stanowią swoisty margines, biorąc pod uwagę, że populacja republiki przekracza 1.200.000 osób. Biorąc pod uwagę, że skarżący nie wykazał, aby należał do grupy "podwyższonego ryzyka" (w zakresie zagrożenia doznaniem krzywdy), a także fakt, iż nie przedstawił jakiegokolwiek wiarygodnego dowodu na to, że w Rosji władze państwowe lub inne podmioty podejmowały działania krzywdzące wobec niego lub osób mu najbliższych, które miałyby związek z obecnym wyjazdem z kraju pochodzenia, mało prawdopodobnym jest, aby jakiekolwiek z praw skarżącego, określonych w art. 97 ust. 1 u.o.c. było w chwili obecnej zagrożone umyślnym działaniem władz lub innych podmiotów. Równie wątpliwym jest, aby którekolwiek z tych praw mogłoby ulec naruszeniu w wyniku zdarzających się w [...] starć między rebeliantami a strukturami siłowymi. Bowiem z jednej strony w chwili obecnej struktury siłowe nie prowadzą już operacji o charakterze typowo wojskowym, takich jak np. bombardowania lotnicze i ostrzały artyleryjskie pozycji przeciwnika, nie dokonują również [...] uderzających w całą ludność danego obszaru, ich działania są natomiast punktowe, wymierzone w konkretnych podejrzanych. Z drugiej strony bojownicy również starają się nie atakować obiektów cywilnych, próbując w ten sposób zjednać sobie lokalne społeczeństwo, ich celem są za to obiekty i funkcjonariusze federalnych i republikańskich struktur siłowych. Powyższa sytuacja powoduje, że osoby cywilne stosunkowo rzadko stają się przypadkowymi ofiarami walk między bojownikami, a siłami bezpieczeństwa lub zamachów terrorystycznych.

Ponadto organ stwierdził, że wydalenie skarżącego z terytorium RP nie narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ani praw dziecka w świetle przepisów Konwencji o prawach dziecka, gdyż decyzją z niniejszego wniosku objęta jest również małżonka skarżącego oraz ich małoletnie dzieci.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wnosił o uchylenie decyzji w całości i udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. W uzasadnieniu odwołania podniósł argumentację zbieżną z podawaną podczas postępowania administracyjnego. Dodatkowo podniósł, iż w sytuacji podniesienia argumentu o stosowaniu wobec niego przemocy fizycznej i psychicznej organ na podstawie art. 68 u.o.c., powinien mu zapewnić przeprowadzenie badań lekarskich lub psychologicznych w celu potwierdzenia tych okoliczności, czego nie zrobiono. Zwrócił uwagę na to, że jego dzieci dobrze się zasymilowały w Polsce i ich wydalenie wpłynie na ich rozwój psychofizyczny. Skarżący zarzucił, że jego oświadczenia we wniosku statusowy zostały opisane w sposób skrótowy, a w protokole przesłuchania nie zostały zawarte wszystkie jego zeznania. Skarżący wskazał, że nie rozumie z jakiego powodu organ uznał, że jego brat [...] nie żyje i podał, że on żyje i ukrywa się przed prześladowcami, to samo tyczy się kuzyna [...]. Skarżący stwierdził też, iż nie jest prawdą, że nie miał problemów z wyjazdem z [...]. Do odwołania załączył list matki, w którym prosi go by nie wracał, ponieważ grozić mu będzie niebezpieczeństwo.

Skarżący pismem z 2 lutego 2012 r. wniósł o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków: jego małżonki oraz znajomych ([...] i [...]) na okoliczności świadczące o tym, iż odczuwana przez niego obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia jest uzasadniona. Do pisma załączył oświadczenia tych osób.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] lutego 2012 r. – wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 i art. 89p ust. 1 u.o.c. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) – utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego i wskazała, że w samej [...] – w odróżnieniu od [...] i [...] – następuje pewna poprawa sytuacji w zakresie przestrzegania praw człowieka, choć nadal mamy tam do czynienia z naruszaniem tych praw, to jednak naruszenia te nie mają systematycznego charakteru. W związku z wymienioną aktualną sytuacją w kraju pochodzenia należy ustalić czy skarżący wykazał w należyty sposób, że jego zindywidualizowana sytuacja prowadzi do spełnienia przez niego przesłanek przyznania mu statusu uchodźcy. Rozpatrując odwołanie Rada stwierdziła, że podany przez skarżącego powód wyjazdu – jednorazowe porwanie przez nieznanych sprawców nie może prowadzić do uznania, że jest on zagrożony prześladowaniem w rozumieniu przepisów u.o.c. Nie ma dowodów na to, że władze kraju pochodzenia podejmowały wobec skarżącego działania mające charakter prześladowań. Dołączone do odwołania oświadczenia znajomych skarżącego nie wskazują na istnienie konkretnych zagrożeń. Również dołączony list od matki skarżącego niewiele wnosi do sprawy. Wizyta nieznanych osób dopytujących się o skarżącego nie oznacza, że jest on obiektem zainteresowania władz kraju pochodzenia.

Zdaniem Rady skarżący nie wykazał, że władze państwowe podejmowały wobec niego i jego najbliższej rodziny działania krzywdzące na tle rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. W tej sytuacji odmowa nadania statusu uchodźcy jest w pełni uzasadniona.

Rada podzieliła również ustalenia organu I instancji, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 15 u.o.c. Po pierwsze w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w punktach 1 i 3 art. 15 u.o.c. w [...] nie mamy już obecnie do czynienia z sytuacją wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Rozważenia wymagała natomiast przesłanka wymieniona w art. 15 pkt 2, tj. rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Rada przyznała, że w [...] dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Niemniej jednak podkreśliła, że samo występowanie tego typu zjawisk nie jest wystarczające dla przyznania ochrony. Dodatkowo konieczne jest wykazanie, że wnioskodawca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na takie traktowanie. Odnosząc się do zindywidualizowanej sytuacji skarżącego, Rada stwierdziła, że nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że byłby on narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie.

Powyższe ustalenia Rada odniosła również do zastosowania przesłanek udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany zgodnie z art. 97 ust. 1 u.o.c., tj. gdy wydalenie cudzoziemca mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstaw prawnej w rozumieniu Europejskiej konwencji praw człowieka z 1950 r. Skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnił, że ze względu na swoje działania byłaby w konsekwencji wydalenia do [...] narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Zdaniem Rady wydalenie skarżącego nie narusza także jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1a u.o.c.

[...]art. 13 ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1 u.o.c. w zw. z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki do nadania mi statusu uchodźcy oraz iż po jego stronie nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem; jak również naruszenie art. 15, art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 u.o.c. poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, wobec przyjęcia, że nie spełnia przesłanek do udzielenia mi ochrony uzupełniającej, a także naruszenie art. 97 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 u.o.c. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wobec przyjęcia, że nie spełniam przesłanek do udzielenia mi zgody na pobyt tolerowany;

art. 97 ust. 1 pkt 1a u.o.c., poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że wydalenie jego rodziny z terytorium Polski będzie naruszało prawa jego dzieci określone w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, a także naruszałoby prawo do życia rodzinnego, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności;

art. 97 ust. 1 pkt 1 u.o.c., poprzez pominięcie okoliczności dotyczących sytuacji w kraju jego pochodzenia, tj. faktu, iż jego wydalenie z terytorium Polski mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby moje prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłbym zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu;

art. 68 u.o.c. poprzez jego niezastosowanie;

art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 86 k.p.a., poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu strony, poczynienie ustaleń dotyczących jego sytuacji z naruszeniem przepisów wymagających wszechstronnej oceny materiału dowodowego niewyczerpujące zebranie dowodów umożliwiających podjęcie decyzji w sprawie;

art. 107 § 1 art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niezawarcie w decyzji obligatoryjnych składników decyzji;

art. 8 art. 11 k.p.a., poprzez naruszenie zasady przekonywania i naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji, jak również podniósł, że organ nie wziął pod uwagę jego wniosku o przesłuchanie świadków zawartego w piśmie z 2 lutego 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o oddalenie skargi i podniosła argumenty zbieżne z motywami zwartymi zaskarżonej decyzji.

została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj.:

1. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 78 § 2 k.p.a., poprzez bezzasadne pominięcie dowodów, o których przeprowadzenie wnosił skarżący, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z pominięciem istotnej części tego materiału, tj. z pominięciem materiału dowodowego, o którego dopuszczenie wnosił skarżący;

2. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niesłuszne uznanie, że to skarżący winien przedstawić materiał dowodowy uzasadniający wystąpienie przesłanek nadania statusu uchodźcy, podczas gdy obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie.

W piśmie z 24 września 2012 r. skarżący złożył wniosek dowodowy o przeprowadzeniu dowodu z załączonych dokumentów: potwierdzenie zaangażowania skarżącego w pomoc humanitarną dla bojowników czeczeńskich przed wyjazdem z kraju pochodzenia, wystawione przez Prezesa Narodowościowej Organizacji [...] w Polsce oraz zaświadczenia lekarskiego Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w [...] z [...]4 września 2012 r. na okoliczność posiadania przez skarżącego urazu kończyny dolnej w wyniku rany postrzałowej.

Sąd na rozprawie z 15 października 2012 r. dopuścił powyższe dowody do akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.o.c. – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.). Uregulowanie to zawiera zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w Podręczniku "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Skarżący we wniosku o nadanie statusu uchodźcy z [...] sierpnia 2010 r. stwierdził, że nie miał żadnych trudności w wyjeździe do Polski, nie był zatrzymywany ani aresztowany, nie toczyły się przeciwko niemu żadne postępowania sądowe lub administracyjne. Zaznaczył jednocześnie, iż w kraju pochodzenia był prześladowany przez ludzi w maskach, którzy go bili i grozili jego rodzinie. Skarżący jako przyczynę złożenia wniosku podał, że grożą mu, boi się o dzieci, nie ma pracy, a jak się pracuje to nie płacą, czasami są strzelaniny i nocne naloty. Następnie w wywiadzie statusowym z 17 listopada 2011 r. sprecyzował, że główną przyczyną opuszczenia [...] było zatrzymanie w lipcu 2010 r. przez ludzi w maskach na 6 dni, którzy w trakcie tego zatrzymania bili go, wypytywali o krewnych, a pod koniec zażądali okupu w wysokości 10.000 Euro szantażując go, że wiedzą gdzie mieszka i co robi. Skarżący zeznał także, że pomagał bojownikom podczas [...] wojny [...] w latach 1994 – 1996 (dawał jedzenie, pieniądze, udzielał noclegów), a trakcie [...] wojny do 2001 r. tylko periodycznie. Zeznał także, że w wojnie walczył jego kuzyn [...], który był generałem brygady, który nie żyje ("zginął chyba w 2002 r."). W odwołaniu z 12 grudnia 2011 r. skarżący już bez żadnych wątpliwości wskazał, że przyczyną jego zatrzymania w lipcu 2010 r. było wspieranie bojowników w trakcie wojen i wydobycie informacji o bojownikach – bracie [...] i kuzynie [...]. Podkreślił, że w przypadku powrotu będzie mu groziło mu niebezpieczeństwo o czym świadczy list jego matki, który załączył do akt sprawy. Ponadto załączył oświadczenia małżonki [...] oraz dwóch osób [...] i [...], którzy oświadczyli, że są znajomymi skarżącego, zaświadczają, że pomagał bojownikom a teraz jego powrót do kraju pochodzenia jest dla niego niebezpieczny. W trakcie postępowania sądowego skarżący złożył wniosek dowodowy w postaci oświadczenia Prezesa Narodowości [...] w Polsce potwierdzającego jego zaangażowanie w pomoc bojownikom oraz zaświadczenia lekarskiego z 24 września 2012 r. na okoliczność posiadania przez niego urazu kończyny dolnej w wyniku rany postrzałowej. Sąd w trakcie rozprawy dopuścił powyższe wnioski dowodowe, a skarżący do protokołu rozprawy oświadczył, że "nie informował o ranie postrzałowej na etapie postępowania administracyjnego, gdyż nie wiedział, że ma to jakikolwiek znaczenie. Trwała wojna i takie rzeczy miały miejsce i było to dla niego normalne. Stało się to w 2009 r. w masywie górskim podczas ostrzału we wsi [...]. Wtedy trwała II kampania, która zaczęła się w 2008 r. Do czasu wyjazdu w sierpniu 2009 r. pomagał bojownikom".

Mając na uwadze powyższe Sąd przede wszystkim zauważa, że na ogół relacje składane spontanicznie, bezpośrednio po opuszczeniu kraju pochodzenia w trakcie składania wniosku są wiarygodniejsze niż te, które w wyniku porad i konsultacji zostają uzupełnione w późniejszym wywiadzie statusowym o rzekomo nowe fakty w celu uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia w postępowaniu statusowym. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja ma miejsce. Bowiem skarżący we wniosku wskazywał jedynie na fakt zatrzymania przez ludzi w maskach oraz brak pracy. W wywiadzie statusowym sprecyzował, że takie zatrzymanie miało miejsce w lipcu 2010 r. i tylko na początku ludzie w maskach wypytywali go o krewnych którzy walczyli. Przy czym wyraźnie określił, że sam pomagał bojownikom tylko w latach 1994-1996 i czasami do 2001 r. Na etapie odwołania już bez żadnych wątpliwości wskazał, że przyczyną jego zatrzymania było wspieranie bojowników w trakcie wojen i wydobycie informacji o bojownikach – bracie [...] i kuzynie [...]. Natomiast na etapie postępowania sądowego skarżący oświadczył, że jego pomoc bojownikom miała miejsce także w 2009 r. i w dodatku uległ zranieniu poprzez postrzał w nogę.

Z powyższego wyraźnie wynika, że – po pierwsze – oświadczenia skarżącego co do pomagania bojownikom [...] są sprzeczne w zakresie okresu jej udzielania, a – po drugie – są rozbudowywane o nowe elementy, czego najjaskrawszym dowodem jest poinformowanie na etapie postępowania sądowego o odniesionej ranie. Zdaniem Sądu nie sposób przyjąć, że gdyby odniesiona przez skarżącego rana miałby związek z pomocą bojownikom [...], to skarżący nie poinformowałby o tym już na etapie postępowania administracyjnego. Prowadzi to do wniosku, że skarżący nie jest osobą wiarygodną, a przedstawione okoliczności – zatrzymanie w lipcu 2010 r. – miały na celu, tak jak uznały organy, wymuszenie pieniędzy i było czynem o charakterze kryminalnym, a nie wynikało z prześladowania skarżącego. Przy czym zauważyć należy, że organy obu instancji nie kwestionowały, iż takie zdarzenie miało miejsce i że w [...] dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Niemniej jednak samo występowanie tego typu zjawisk nie jest wystarczające dla przyznania ochrony, konieczne jest wykazanie, że cudzoziemiec ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na takie traktowanie.

Ponadto o braku prześladowań w kraju pochodzenia świadczy to, iż skarżący miał możliwość bezproblemowego opuszczenia kraju pochodzenia wraz z rodziną, a przed przyjazdem do Polski wielokrotnie w latach 2002 – 2010 opuszczał [...] i wyjeżdżał do [...], mieszkał w [...], wyjeżdżał do [...]. Skarżący nie był aresztowany, zatrzymany, nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie sądowe lub administracyjne.

W związku z powyższym Sąd podzielił pogląd organów, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 78 § 2 k.p.a., poprzez bezzasadne pominięcie dowodów, o których przeprowadzenie wnosił skarżący i brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego Sąd stwierdza, iż są to zarzuty bezzasadne. Przede wszystkim wskazać należy, że organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do przedstawionych pisemnych oświadczeń (małżonki skarżącego i dwóch świadków) i wyjaśnił, że nie wskazują one na istnienie konkretnych zagrożeń. Sąd podziela ten pogląd zważywszy, że potwierdzają one niekwestionowany fakt udzielania pomocy bojownikom przez skarżącego, a także opinię tych osób, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia jest niebezpieczny. Sąd przy tym dodatkowo zauważa, że z doświadczenia życiowego wynika, że osoby narodowości [...] chętnie poświadczają sobie wszelkie okoliczności ze względu na dużą solidarności między nimi, co powoduje, że zeznania takie są mało wiarygodne. Powyższe powody uprawniały organ odwoławczy do uznania za zbędne powoływanie na świadków tych osób, o co wnosił skarżący.

art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że to skarżący winien przedstawić materiał dowodowy uzasadniający wystąpienie przesłanek nadania statusu uchodźcy, podczas gdy obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie. Wskazać należy, że organ w granicach własnych możliwości zrobił to co mógł, a więc przedstawił materiał dowodowy do akt sprawy w postaci: bogatych opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z 23 grudnia 2010 r. i z 21 kwietnia 2011 r. dotyczące aktualnej sytuacji w [...], opracowania OSW z 22 grudnia 2010 r. i z 16 grudnia 2009 r. dotyczące aktualnej sytuacji na [...], komentarza ONW z 15 marca 2011 r. i opracowania OSW z 19 lipca 2011 r. Ponadto przesłuchał dokładnie skarżącego 17 sierpnia 2011 r. z udziałem tłumacza z języka [...], a o przesłuchaniu poinformował skarżącego z kilkudniowym wyprzedzeniem. W związku z tym nie można czynić organom zarzutu, że czegoś zaniedbałby, tym bardziej, że postępowanie o status uchodźcy opiera się generalnie na tym materiale dowodowym jaki przedstawi cudzoziemiec, a organ ma ograniczone możliwości dostępu do informacji i weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy.

Reasumują ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikają okoliczności, które potwierdzałyby, że władze państwowe podejmowały wobec skarżącego i jego rodziny działania ich krzywdzące na tle rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych, a w związku z tym odmowa nadania statusu uchodźcy była w pełni uzasadniona.

u.o.c. 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

[...] [...] wewnętrznej emigracji, jak to czynią tysiące jego rodaków (por. art. 18 u.o.c.). Z raportów znajdujących się w aktach sprawy wynika także, że w Federacji Rosyjskiej osoby narodowości [...] nie są prześladowane ze względu na swoje pochodzenie czy religię, a problemy ludności lokalnej nie wynikają z narodowości czy wyznania, ale trudnej sytuacji w całym regionie [...]. Ponadto analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla skarżącego, a obecnie nie można mówić o tym, by w [...] miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, co ewentualnie dawałoby podstawy do udzielania jednej z form ochrony.

Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ II instancji zasadnie, w ocenie Sądu, stwierdził, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą okoliczności uzasadniające konieczność wyrażenia zgody na pobyt tolerowany.

u.o.c. gromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Odnosząc się do pierwszej z przesłanek stwierdzić należy, że deportacja skarżącego do kraju pochodzenia nie zagrażałaby w jakimkolwiek stopniu podstawowym prawom człowieka, przez co nie spełnia on przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Sytuacja w kraju jest wprawdzie napięta, ale rzadko dotyka przeciętnego mieszkańca kraju, a tym bardziej nie istnieją żadne realne przesłanki skłaniające do twierdzenia, że może dotknąć skarżącego. Brak jest zatem przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń opisanych w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 1 u.o.c.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek, szeroko podnoszonej w skardze kwestii u.o.c. u.o.c.lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) – podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji z przyczyn proceduralnych może stanowić inne (poza dającym podstawę do wznowienia postępowania) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – uznał te naruszenie za nie mające wpływu na wynik sprawy tj. na treść zaskarżonej decyzji i utrzymanego nią w mocy rozstrzygnięcia I instancji.

Reasumując – z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).