Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 89/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] stycznia 2017 r. sprawy ze skargi kasacyjnej A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2016r. sygn. akt II SA/Po 89/16 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2016r. sygn. II SA/Po [...] w całości, II. uchyla zaskarżoną decyzję, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, IV. odstępuje od zasądzenia od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2011 r. do Burmistrza Miasta i Gminy W. (dalej także w skrócie: "Burmistrz") wpłynął wniosek [...] Sp. z o.o. w P. (dalej zwanej także jako "inwestor" ) o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych "[...]" wraz z infrastrukturą towarzyszącą o łącznej mocy maksymalnej 62,5 MW na terenie Gminy W., w rejonie miejscowości B., [...], [...], [...], [...] i [...].

Stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy z dnia [...] października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zmianami, dalej: "ustawa środowiskowa") - Burmistrz [...] W. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. oraz do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z wnioskiem o wyrażenie opinii czy przedmiotowa inwestycja wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. pismem z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., [...] wyraził opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, określając jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W związku z powyższym, Burmistrz Miasta i Gminy W. w dniu [...] maja 2011 r. wydał postanowienie znak: [...], w którym stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W dniu [...] stycznia 2013 r. inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko opracowany przez firmę "[...]" z P.. Autorzy raportu wyjaśnili, m.in., iż w okresie sporządzania raportu przeprowadzono 21 kontroli w ramach monitoringu ornitologicznego, który obejmował okres od 3 września 2009 r. do 8 sierpnia 2010 r. (strona 13 raportu). W raporcie skazano też, iż inwestycja niesie pewne zagrożenie utraty żerowisk gęsi i żurawi (strona 93 raportu) oraz istnieje pewne ryzyko kolizji bocianów białych i myszołowów w przypadku lokalizacji elektrowni na ich lęgowiskach. Warianty B, C, D powinny zostać zrealizowane bez turbin nr 9 i 10 z uwagi na występowanie legowisk czajki. Ponadto turbina 10 przewidziana w ww. wariantach nie powinna zostać posadowiona z uwagi na lęgowisko gęgawy (strona 94 raportu).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. pismem znak: [...] z dnia [...] lutego 2013 r. zaopiniował pozytywnie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych przedstawioną dokumentację.

W związku z pismami stron postępowania wyrażającymi sprzeciw przeciwko lokalizacji przedmiotowej inwestycji oraz stanowiskiem [...], w którym zakwestionowano metodę monitoringu chiropterologicznego, brak analizy oddziaływania przedsięwzięcia na ptaki, brak analizy skali oddziaływania przedsięwzięcia (masztów wiatraków, placów manewrowych, dojazdów) na siedliska roślin w tym roślin chronionych, brak analizy wpływu na krajobraz, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. (dalej w skrócie: "RDOŚ") pismami z [...] lutego 2013 r., [...] kwietnia 2013 r., [...] maja 2013 r. oraz [...] lipca 2013 r., wezwał inwestora do przedstawienia stosownych wyjaśnień.

Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmówił uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia. W ocenie RDOŚ w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie uwzględniono istniejących publikacji oraz innych źródeł, z których wynika, że teren inwestycji stanowi istotne w skali regionu i kraju żerowiska gęsi, żurawi oraz łabędzia czarnodziobego. Obszar planowanej farmy położony jest w obrębie rozległych pól, który stanowi istotne żerowiska żurawi, których zlotowiska skupiające do 6 650 osobników położone są w okolicy Łąk Krostkowskich i stawów w [...] w dolinie Noteci. Zgodnie ze standardowym formularzem danych (umieszczonym na stronie http://natura2000.gdos.gov.pl) dla obszaru specjalnej ochrony ptaków Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001 zgrupowanie migrujące żurawia, wynoszące 3 300 - 6 500 osobników zostało uznane za przedmiot ochrony tego obszaru. Poza tym wskazane w raporcie żerowisko gęsi białoczelnych i zbożowych, stanowi fragment żerowiska obrębie którego koncentruje się do 7 000 gęsi, pochodzących głównie z noclegowisk położonych w dolinie Noteci. Zgodnie ze standardowym formularzem danych (umieszczonym na stronie http://natura2000.gdos.gov.pl) dla obszaru specjalnej ochrony ptaków Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001 populacje migrujące gęsi białoczelnej i zbożowej, osiągające liczebność do 22 000 osobników zostały uznane za przedmiot ochrony tego obszaru. W związku z tym RDOŚ uznał, iż planowana farma powstanie w obrębie głównego żerowiska żurawi i gęsi, będących przedmiotem ochrony ww. obszaru Natura 2000. Ponadto, teren planowanej farmy wiatrowej został wskazany jako żerowisko łabędzi czarnodziobych, których koncentracje wynoszące powyżej 50 osobników odnotowano wiosną 2010 r. Według tego organu niewykluczone, że żerowiska te skupiają ptaki z doliny Noteci, których populacja migrująca osiągająca 500 - 600 osobników uznana jest za przedmiot ochrony obszaru Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego i jako miejsce ważne dla tego gatunku w regionie. RDOŚ wskazał, iż w trakcie prowadzonego postępowania informacje te zostały przedstawione wykonawcy raportu z prośbą o wyczerpujące ustosunkowanie się do tego zagadnienia. Wnioskodawca nie odniósł się w przedłożonych uzupełnieniach do powyższych kwestii. W tej sytuacji nie można wykluczyć znacząco negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na etapie eksploatacji na populację żurawia, gęsi i łabędzia krzykliwego, uznanych za przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300004, poprzez możliwość generowania kolizji ptaków z turbinami oraz obniżenie jakości żerowisk i powstanie bariery pomiędzy noclegowiskiem, a żerowiskiem.

Pismem z dnia 16 października 2013 r. inwestor przedłożył Burmistrzowi Miasta i Gminy W. wnioski dowodowe, na które składały się:

- Ocena wpływu planowanej farmy wiatrowej "[...]" na ornitofaunę obszaru Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001. J. Glapan, P. Grochowski, 2013 r.;

- Sprawozdanie z dodatkowych badań ornitologicznych przeprowadzonych we wrześniu i październiku 2013 r. - zawierające szczegółowe informacje dotyczące występowania gatunków, uznanych za kluczowe dla sprawy w postanowieniu RDOŚ w P. z dnia [...] września 2013 r.;

- Opinia firmy [...] M. J. w zakresie gatunków uznanych za kluczowe w postanowieniu RDOŚ w P. z dnia [...] września 2013 r. wraz z oceną oddziaływania inwestycji na te gatunki oraz odniesieniem się do zebranego dotychczas materiału dowodowego.

Pismem z dnia [...] października 2013 r., znak [...] Burmistrz Miasta i Gminy W. zwrócił się do RDOŚ o ponowne uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych "[...]" na działkach [...], [...], [...] obręb T., [...], [...], [...], [...], 94 obręb M., 54, 119 obręb K., oraz [...] i 224 obręb [...], gmina W..

W toku postępowania uzgadniającego RDOŚ, w związku z pismami [...] Towarzystwa Ochrony Przyrody [...] oraz strony postępowania P. M. wezwał inwestora do składania wyjaśnień dotyczących planowanego przedsięwzięcia. W dniu [...] lipca 2014 r. do RDOŚ wpłynęło pismo wyjaśniające inwestora do którego załączono Raport z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości W. w gminie W. - Raport I (okres wrzesień - listopad 2013 r.), Raport z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości W. w gminie W. - Raport II (okres listopad 2013 r. - luty 2014 r.), Raport z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości W. w gminie W. - Raport III (okres luty - kwiecień 2014 r.), oraz mapę przedstawiającą rozmieszczenie planowanych turbin wiatrowych z wyróżnieniem turbin, z których budowy zrezygnowano. W dniu [...] grudnia 2014 r. inwestor złożył pismo, w którym doprecyzował wniosek w związku z obniżeniem wysokości dwóch spośród 14 planowanych turbin, do którego dołączył analizę akustyczną, natomiast [...] stycznia 2015 r. złożył dodatkowe wyjaśnienia dotyczące maksymalnej wysokości wież turbin, maksymalnych średnic wirników oraz łącznej wysokości poszczególnych turbin.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], uzgodnił realizację przedsięwzięcia, określając warunki oraz nie stwierdzając konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu postanowienia RDOŚ wskazał m.in., iż ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na najbardziej narażone grupy zwierząt, tj, ptaki i nietoperze została dokonana na podstawie wyników przedrealizacyjnego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego. Monitoring ornitologiczny i chiropterologiczny prowadzono w okresie wrzesień 2009 - sierpień 2010, a ich wyniki zawarto w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ([...], P., grudzień 2012). Dodatkowo wykonano monitoring ornitologiczny w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014, obejmujący gatunki migrujące ([...]. W., grudzień 2013, [...], W., marzec 2034, [...], W., maj 2014). Wyniki przeprowadzonego przedrealizacyjnego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego nie wskazują na możliwość znacząco negatywnego wpływu przedsięwzięcia w wariancie przewidzianym do realizacji na populacje ptaków i nietoperzy. Teren przewidziany pod inwestycję cechuje średnia wartość ornitologiczna. Badania w protokole MPPL (Monitoring Pospolitych Gatunków Lęgowych) wykazały bardzo niską w skali Wielkopolski liczbę gatunków i bardzo niskie zagęszczenia. Najbliższe strefy ochrony ostoi miejsca rozrodu i regularnego przebywania znajdują się w odległości ok. 3,5 km (strefa utworzona dla orlika krzykliwego) i w odległości ok. 3,8 km (strefa utworzona dla bociana czarnego). W trakcie rocznego monitoringu ornitologicznego nie stwierdzono obecności w obrębie badanej powierzchni wyżej wymienionych gatunków. Z danych zebranych w trakcie monitoringu przedrealizacyjnego prowadzonego na potrzeby raportu, danych literaturowych oraz innych danych zgromadzonych w trakcie postępowania wynika, że przedmiotowe przedsięwzięcie położone będzie w obrębie rozległych użytków rolnych stanowiących żerowiska gęsi zbożowych, gęsi bialoczelnych i żurawi. Żerowiska te skupiają ptaki z noclegowisk położonych w dolinie Noteci, a więc z populacji będących przedmiotem ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PL B300001. Zrealizowanie przedsięwzięcia w pierwotnie zakładanym wariancie (20 turbin wiatrowych) w połączeniu z planowanymi w sąsiedztwie dwoma farmami wiatrowymi (11 turbin i 3 turbiny) mogłoby generować znacząco negatywne oddziaływania na te gatunki. W związku z tym inwestor wykonał monitoring ornitologiczny w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014. Dane z tego monitoringu posłużyły do szczegółowej oceny wpływu inwestycji na te gatunki ptaków. Na ich podstawie zweryfikowano planowaną do wybudowania liczbę turbin wiatrowych. Z powyższego opracowania wynika, że na terenie planowanej farmy nie stwierdzono istotnych żerowisk gęsi i żurawia. Gatunki te wykorzystywały przestrzeń w obrębie farmy (głównie w osi północ - południe) przelatując z noclegowisk w dolinie Noteci na żerowiska. Z tego względu zrezygnowano z budowy 6 turbin wiatrowych w części zachodniej farmy co pozwala na zachowanie wolnego pasa przestrzeni o szerokości ponad 4 km pomiędzy turbinami planowanymi w ramach analizowanego przedsięwzięcia oraz turbinami dwóch farm w jego sąsiedztwie. Umożliwi to swobodny przelot ptakom na żerowiska i zapewni zachowanie większość żerowisk gęsi i żurawi, na których notowano ptaki w latach poprzednich.

W związku z przedłożonymi uzupełnieniami raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz zmianami zakresu inwestycji Burmistrz Miasta i Gminy W. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. o opinię czy podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w Opinii Sanitarnej wydanej dnia [...] lutego 2013 r., znak [...], co do warunków realizacji przedsięwzięcia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., znak [...](1)/15 uznał, że po dokonaniu analizy uzupełnionego materiału dowodowego, podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w opinii sanitarnej z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...] w której zaopiniował pozytywnie dokumentację dotyczącą środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 71 ust.1, ust. 2, pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82, art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz art. 104 K.p.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt. 6 lit. b oraz pkt. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, Burmistrz Miasta i Gminy W. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą "[...]" na terenie Gminy W., w rejonie miejscowości T., [...], [...] i [...].

Organ określił, iż planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie farmy wiatrowej, na którą składać się będzie nie więcej niż 14 turbin wiatrowych o łącznej nominalnej mocy elektrycznej, nie przekraczającej 62,5 MW. Wysokość każdej z turbin, przy maksymalnie wzniesionym skrzydle, nie będzie przekraczać 200 m n.p.t.. Wysokość wieży elektrowni nie będzie mniejsza niż 70 m n.p.t i większa niż 140 m n.p.t.. W ramach inwestycji przewiduje się realizację infrastruktury towarzyszącej, w tym stacji transformatorowych, dróg dojazdowych, placów manewrowych, a także łączenie elektrowni wiatrowych z głównym punktem zasilania, kablami, które zostaną położone pod powierzchnią ziemi. Przedsięwzięcie zlokalizowane będzie na terenie gminy W., na działkach ew.: obręb T. nr [...], [...], 274; obręb M.: nr [...], [...], [...], [...], 94; obręb K.: nr [...]; obręb [...]: nr [...], 224; ze stacją transformatorową zlokalizowaną na działce nr [...] obręb [...].

Dalej organ określił :

- warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich;

- wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust.1 ustawy środowiskowej, w szczególności w projekcie budowlanym, w tym dotyczące m.in. dokładnej lokalizacji poszczególnych turbin wiatrowych.

Organ nałożył też obowiązki dotyczące zapobiegania, ograniczenia oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w tym dotyczące obniżenia poziomu mocy akustycznej wskazanych turbin we wskazanych okresach i prowadzenia pomiarów poziomu hałasu.

Dodatkowo nałożono na inwestora obowiązek szczegółowego monitoringu porealizacyjnego, obejmującego cykl roczny, który powinien być trzykrotnie powtarzany w ciągu 5 lat po oddaniu farmy wiatrowej do eksploatacji. Monitoring powinien obejmować:

- ptaki występujące na obszarze objętym potencjalnym oddziaływaniem w okresie lęgowym - przedmiotem obserwacji powinny być przede wszystkim gatunki ujęte w załączniku I Dyrektywy Rady 2009/147/WE oraz na wykazach Czerwonej Listy Zwierząt Ginących i Zagrożonych Wyginięciem w Polsce i Europie, a także ujęte w wykazie Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt, gatunki średnioliczne, nieliczne, bardzo nieliczne i skrajnie nieliczne (wg zobiektywizowanej skali zawartej w opracowaniu Tomjałoić L., Stawarczyk T. 2003 Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura");

- ptaki migrujące w okresie ich wiosennych i jesiennych wędrówek oraz ptaki zimujące;

- nietoperze występujące na obszarze objętym potencjalnym oddziaływaniem w okresie rozrodu i migracji;

- śmiertelność ptaków i nietoperzy wraz z oceną skuteczności odnajdywania ofiar oraz szybkości ich zanikania z powierzchni.

Organ nie stwierdził:

- potrzeby ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, gdyż nie zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska;

- konieczności ponownego przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej.

Stwierdzono nadto, że inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przez Radę Miasta i Gminy W. uchwałami Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy W. w rejonie wsi M. i [...] oraz Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy W. w rejonie wsi B., [...], Gmurowo, [...], [...], Rudna, [...], Stare, [...].

Do decyzji załączono charakterystykę przedsięwzięcia

W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo opisał przebieg postępowania z uwzględnieniem udziału społeczeństwa. Następnie Burmistrz określił odległości inwestycji od najbliższych obszarów chronionych Natura 2000 oraz przytoczył wynikające z postanowienia RDOŚ ustalenia dotyczące oddziaływania inwestycji na najbardziej narażone grupy zwierząt, tj. ptaki i nietoperze. Wyjaśniono, iż w przeprowadzonym postępowaniu wzięto pod uwagę pismo mieszkańców gminy W. z dnia 4 grudnia 2014 r. w którym zgłoszono uwagi do zebranego materiału i sposobu prowadzenia postępowania. Burmistrz zaznaczył, iż w opinii RDOŚ nie było potrzeby ponownego wzywania inwestora do przedstawienia wyjaśnień w sprawach podnoszonych w tym piśmie, a zgromadzony materiał jest wystarczający do poprawnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie ochrony przyrody. Uwzględniając lokalizację przedsięwzięcia poza obszarami chronionymi, na gruntach użytkowych rolniczo, a także mając na uwadze wyniki uzyskane w trakcie monitoringu przedrealizacyjnego i wnioski z oceny wpływu przedsięwzięcia na elementy przyrodnicze przedstawione w raporcie oraz nałożone warunki realizacji inwestycji, nie przewiduje się znacząco negatywnego wpływu realizacji inwestycji na etapie budowy i eksploatacji na obszary chronione oraz wpływu na gatunki chronione.

Dalej Burmistrz omówił dokonaną analizę emisji hałasu planowanych turbin wiatrowych, w tym sposób jej przeprowadzenia. Zaznaczono, iż w raporcie przeanalizowano skumulowaną emisję hałasu emitowanego przez turbiny objęte niniejszym postępowaniem, przy założeniu współrzędnych posadowienia w układzie 1992, oraz planowane do realizacji sąsiadujące elektrownie wiatrowe tj, zespół elektrowni wiatrowych - FW [...] I, w rejonie miejscowości B., [...], [...], [...], [...], gmina W., a także zespołu elektrowni wiatrowych - FW [...] II, w rejonie miejscowości T. i [...], gmina W.. Zdaniem organu analiza akustyczna wykazała, iż na granicy najbliżej położonych terenów objętych ochroną akustyczną dopuszczalne poziomy hałasu nie zostaną przekroczone. W związku z powyższym, przy spełnieniu warunków wpisanych do niniejszej decyzji dotyczących lokalizacji, parametrów technicznych elektrowni oraz obniżenia poziomu mocy akustycznej turbin w porze nocy nie przewiduje się, aby eksploatacja przedsięwzięcia powodowała przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną w myśl rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r., w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, zarówno w porze dnia jak i w porze nocy. Z uwagi na fakt, iż przewidywane poziomy hałasu na granicy najbliższych terenów chronionych akustycznie zajętych przez zabudowę zagrodową oraz przez zabudowę jednorodzinną są, zgodnie z przedłożoną analizą, zbliżone do poziomów dopuszczalnych, w celu weryfikacji poprawności przeprowadzonej symulacji oraz ze względu na skalę inwestycji, w niniejszym postanowieniu nałożono na Inwestora obowiązek przeprowadzenia kontrolnych pomiarów poziomów hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną zakwalifikowanych jako zabudowa zagrodowa i jako zabudowa jednorodzinna.

Organ stwierdził nadto, iż przy założeniu że inwestor będzie realizował planowane przedsięwzięcie zgodnie z zapisami w raporcie i warunkami niniejszego postanowienia, nie będzie ono naruszać przepisów w zakresie gospodarki odpadami. Ponadto z uwagi na cele określone w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry i charakter planowanego przedsięwzięcia oraz zastosowanie rozwiązania zabezpieczające środowisko gruntowo-wodne, organ uznał, iż przedsięwzięcie to nie niesie za sobą możliwości wystąpienia zagrożenia dla wód powierzchniowych i podziemnych, a tym samym nie będzie wpływać na osiągnięcie celów określonych dla poszczególnych jednolitych części wód.

Ze względu na pozyskanie energii ze źródła odnawialnego, elektrownie wiatrowe nie będą wpływać na zmiany klimatu. Nie wymagają zaopatrzenia w energię, wodę, paliwa. Nie są źródłem powstawania ścieków oraz emisji gazów i pyłów.

W ocenie organu ze względu na szczegółowy i jednoznaczny opis planowanej do zastosowania technologii oraz stosowanych środków mających na celu minimalizację negatywnego oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, nie stwierdzono konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej pod warunkiem jednak, że we wniosku o wydanie ww. decyzji nie zostaną dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w raporcie o oddziaływaniu na środowisko.

Reasumując organ stwierdził, że w decyzji uwzględniono w całości treść sentencji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. oraz opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P.. Ponadto wzięto pod uwagę przedstawione przez inwestora materiały w postaci raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz jego uzupełnień, w zakresie kształtu inwestycji jak również rozwiązań zapewniających minimalizację negatywnego wpływu na środowisko. Realizacja przedsięwzięcia nie spowoduje naruszenia wymagań ochrony środowiska zawartych w przepisach, jeśli spełnione będą warunki określone w raporcie o oddziaływaniu na środowisko oraz w niniejszej decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. M. zarzucając:

1. Naruszenie art. 7, 75, 77 i 107 K.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń w toku postępowania, co było spowodowane m.in. kierowaniem się wyłącznie opracowaniami przygotowanymi przez inwestora bez poczynienia własnych ustaleń i to pomimo zgłaszania przez pozostałe strony postępowania nieprawidłowości zawartych w przedłożonych przez Inwestora analizach i opracowaniach.

2. Naruszenie art. 7, 8 i 10 K.p.a. poprzez nieuwzględnianie w sposób należyty argumentacji przedkładanej przez strony postępowania niebędące inwestorem - w tym pism i wniosków skarżących - które wskazywały na konieczność przeprowadzenia dodatkowych ustaleń przez Inwestora i organ prowadzący postępowanie w zakresie wskazanym przez pisma stron.

3. Naruszenie art. 7, 8 i 10 K.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b ustawy środowiskowej poprzez oparcie decyzji na raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko, który nie zawierał należycie przedstawionych racjonalnych wariantów alternatywnych dla inwestycji, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, szczególnie w związku ze zmianą wniosku inwestora w zakresie ograniczenia ilości turbin wiatrowych, który wskazywał - po zmianie - wyłącznie na możliwość ulokowania 14 turbin wiatrowych.

4. Naruszenie art. 7, 8 i 10 K.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy środowiskowej poprzez oparcie decyzji na niekompletnym raporcie oddziaływania na środowisko, który nie zawierał oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji z uwzględnieniem efektu skumulowania z planowanymi Farmami Wiatrowymi "[...] I" i "[...] II", lokowanymi na terenie Gminy W., jak również Farmy Wiatrowej M., oddalonej o niecałe 30 km, o łącznej mocy 120 MW.

5. Naruszenie art. 7, 8 i 10 K.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej poprzez oparcie decyzji na niekompletnym i nieprawidłowym raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko, który nie zawierał prawidłowego umiejscowienia turbin.

6. Naruszenie art. 7, 8 i 10 K.p.a. w zw. z art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a-c ustawy środowiskowej poprzez niewskazanie inwestorowi przy wydawanych postanowieniach o uzupełnieniu raportu, mimo posiadania informacji o nieścisłościach i nieprawidłowościach informacji w raporcie, wszystkich kwestii wymagających zbadania, w tym przedstawienia nowych wariantów inwestycji i opinii w związku z kumulacją oddziaływania inwestycji.

7. Naruszenie art. 107 K.p.a. poprzez nieujęcie w uzasadnieniu wszystkich wymaganych elementów, w szczególności poprzez nie odzwierciedlenie w jego treści całości materiału dowodowego, w szczególności wskazania jakiego rodzaju wyjaśnienia składał inwestor w toku postępowania, jakie dodatkowe dowody zostały przez niego złożone do akt sprawy oraz jakie znaczenie dla przedmiotowej decyzji miały te wyjaśnienia i dowody.

8. Naruszenie art. 77 ust. 5 w zw. z art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a-c ustawy środowiskowej poprzez brak wezwania inwestora do uzupełnienia wniosku o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację przedsięwzięcia o:

- studium krajobrazowe - w treści decyzji stwierdzono, iż organ ma świadomość zmian w krajobrazie, ale z uwagi na usytuowanie inwestycji i obowiązujące (nie wskazano jakie) przepisy prawne nie ma obowiązku sporządzenia studium krajobrazowego. Tymczasem inwestycja położona jest na terenie, który oddalony jest w pobliżu obszarów objętych programem Natura 2000. Zauważając, że tereny północnej wielkopolski charakteryzują się niską roślinnością i dolinami rzek (obszar o polodowcowej charakterystyce krajobrazowej), 14 siłowni wiatrowych będzie stanowić istotną dominantę krajobrazową, co w przypadku obszarów Natura 2000 ma znaczenie kluczowe z uwagi na szczególne warunki krajobrazowe przez nie reprezentowane, szczególnie z uwzględnieniem faktu, że w niedalekim sąsiedztwie planowana jest lokalizacja dwóch innych (a docelowo nawet trzech innych) farm wiatrowych.

- przeprowadzenie ponownego (ewentualnie uzupełnienie już wykonanego) monitoringu ornitologicznego — ze względu na fakt, iż obszary Natura 2000 znajdujące się w bezpośredniej styczności z terenami, na których planowane są inwestycje FW "[...] I" i FW "[...] II", jak i przedmiotowa inwestycja, są obszarami, na których występuje dość licznie ptaki chronione. Protesty i uwagi mieszkańców zgłaszane w toku postępowania także bezpośrednio do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. wskazywały, iż zostały popełnione liczne błędy w zakresie sporządzonego studium oddziaływania na awifaunę (podobne uwagi dotyczą również monitoringu chiropterologicznego).

- uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko o analizę wpływu na środowisko z uwzględnieniem zjawiska kumulacji inwestycji w postaci farm wiatrowych, położonych w promieniu 30 km od przedmiotowej inwestycji.

9. Naruszenie art. 83 ustawy środowiskowej poprzez błędną interpretację, a następnie zastosowanie instytucji monitoringu porealizacyjnego. Zgodnie z warunkami i treścią decyzji bowiem, przewidywany monitoring porealizacyjny ma za zadanie badać śmiertelność wśród gatunków chronionych, a następnie "ewentualnie zaproponować stosowane działania ratunkowe lub minimalizujące". Takie ustalenia, które mają ograniczyć śmiertelność wśród awifauny, muszą być poczynione przed uruchomieniem inwestycji. Monitoring porealizacyjny, o którym mowa w ustawie środowiskowej, ma na celu kontrolowanie czy działania Inwestora są zgodne z zasadami określonymi w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację przedsięwzięcia. Tymczasem w decyzji praktycznie założono konieczność dostosowywania parametrów funkcjonowania farmy wiatrowej już w trakcie jej eksploatacji pod kątem minimalizowania szkodliwego wpływu na środowisko - faktycznie dochodzi do przerzucenia obowiązków w zakresie przeprowadzania monitoringu na okres po realizacji przedsięwzięcia, podczas gdy szczegółowe monitoringi powinny mieć miejsce przed wydaniem decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W ocenie Kolegium decyzja Burmistrza Miasta i Gminy W. spełnia wymogi art. 82 ust. 1 ustawy środowiskowej. W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające zachowanie przez organ pierwszej instancji wymogów proceduralnych wynikających z przepisów K.p.a. oraz ustawy środowiskowej. Strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania, organ zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji strony zostały zawiadomione, w trybie art. 10 § 1 K.p.a., o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Realizacja przedsięwzięcia została pozytywnie uzgodniona przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. oraz pozytywnie zaopiniowana przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P..

Organ odwoławczy powtórzył ustalenia organu I instancji dotyczące: oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na ptaki i nietoperze, ochrony akustycznej, gospodarki odpadami, oceny zagrożenia dla wód powierzchniowych i podziemnych, wpływu inwestycji na klimat, braku konieczności ponownego przeprowadzenia oddziaływani na środowisko oraz braku transgranicznego oddziaływania na środowisko.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, iż dokumentacja w postaci raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie została sporządzona przez inwestora, lecz przez firmę specjalizującą się w wykonywaniu opracowań środowiskowych. Dokument ten był poddany szczegółowej analizie w postępowaniu uzgadniającym oraz w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.

Ponadto wskazano, iż stosownie od art. 33 ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej w trakcie postępowania podano do publicznej wiadomości informację możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy oraz składania uwag i wniosków w terminie 21 dni. Składane w toku postępowania przez jego uczestników wnioski były przedmiotem szczegółowej analizy organów rozpatrujących sprawę, w szczególności Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. To właśnie uwagi zgłaszane przez uczestników postępowania przyczyniły się do zmiany zakresu planowanego przedsięwzięcia w celu zmniejszenia wpływu oddziaływania przedsięwzięcia na ornitofaunę oraz do uzupełnienia raportu o środowisko w zakresie ochrony przyrody i ochrony przed hałasem.

Kolegium zaznaczyło, że w przedłożonym przez inwestora raporcie o oddziaływaniu na środowisko został szeroko przeanalizowany wpływ inwestycji na środowisko i zdrowie człowieka. Wnioski przedstawione w dokumencie wskazują, że inwestycja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w tym spełnia normy akustyczne określone w rozporządzeniu w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku oraz normy dotyczące oddziaływania polem elektromagnetycznym, określone w rozporządzeniu w sprawie w dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobu sprawdzania dotrzymania tych poziomów. Oddziaływanie w zakresie infradźwięków jest natomiast uregulowane wyłącznie w zakresie oddziaływania na ludzi w środowisku pracy. Ponadto, uwzględniając obowiązujące przepisy prawa w zakresie ochrony przyrody oraz z uwagi na usytuowanie inwestycji poza obszarami ochrony krajobrazu o unikalnym charakterze, nie będzie to oddziaływanie na krajobraz o znacząco negatywnym charakterze. Stwierdzono, że odległość elektrowni wiatrowych od zabudowań jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

Za nieuzasadniony uznano zarzut dotyczący nieuwzględnienia efektu skumulowania z planowanymi farmami wiatrowymi "[...] I" i "[...] II", lokowanymi na terenie Gminy W., jak również farmą wiatrową M., oddaloną o niecałe 30 km. Wbrew twierdzeniu odwołujących w raporcie oddziaływania na środowisko przeanalizowano skumulowaną emisję hałasu emitowanego przez turbiny objęte przedmiotowym postępowaniem oraz planowane do realizacji sąsiadujące zespoły elektrowni wiatrowych "[...] I" i "[...] II. Analiza akustyczna wykazała, że na granicy najbliżej położonych terenów objętych ochroną akustyczną dopuszczalne poziomy hałasu nie zostaną przekroczone. Brak jest natomiast racjonalnego uzasadnienia dla dokonywania oceny efektu skumulowania dodatkowo z farmą wiatrową M., która pozostaje oddalona od planowanej przez inwestora inwestycji o około 30 km, gdyż z uwagi na znaczne oddalenie nie spełnia ona kryteriów dla oceny oddziaływania skumulowanego z planowanym przedsięwzięciem.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku wykonania studium krajobrazowego, Kolegium stwierdziło, że w raporcie została przedstawiona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na krajobraz. Jakkolwiek oczywistym jest, że inwestycja spowoduje zmiany w krajobrazie, to uwzględniając obowiązujące przepisy prawa w zakresie ochrony przyrody oraz z uwagi na usytuowanie inwestycji poza obszarami ochrony krajobrazu o unikalnym charakterze, nie będzie to oddziaływanie o znaczącym negatywnym charakterze. Zarzut odwołania dotyczący braku oceny wpływu inwestycji na krajobraz jest więc bezzasadny.

W ocenie organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia również zarzut dotyczący błędów w zakresie monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego. Obowiązujące przepisy prawa nie określają sposobu przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczych, w tym badania w zakresie ornitologii i chiropterologii. Tym samym inwestor nie był zobligowany do przeprowadzania badań ze ściśle zdefiniowaną metodyką. Ponadto zarzuty dotyczące błędów w przeprowadzonym monitoringu, zostały przedstawione Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w P. w toku postępowania uzgadniającego, który dokonał ich analizy oraz uzyskał dodatkowe wyjaśniania od autorów raportu i autorów monitoringów przyrodniczych (ornitologicznych i chiropterologicznych).

Kolegium nie dopatrzyło się także naruszenia art. 83 ustawy środowiskowej, poprzez błędną interpretację, a następnie zastosowanie instytucji monitoringu porealizacyjnego. Zaznaczono, że w momencie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można mówić jedynie o prognozowaniu wpływu inwestycji na środowisko. Natomiast monitoring porealizacyjny służy ocenie skutków rzeczywistych wpływu inwestycji na środowisko oraz celowości zastosowania działań minimalizujących. Zapisy zaskarżonej decyzji w tym zakresie należy zatem uznać za dopuszczalne.

W ocenie organu odwoławczego przyjęte rozwiązania techniczne zapewniają minimalizację oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji, a realizacja przedsięwzięcia, przy założeniu spełnienia warunków i wymogów określonych w zaskarżonej decyzji, nie spowoduje naruszenia wymagań ochrony środowiska.

Skargę na powyższe rozstrzygniecie wniósł reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika P. M..

Skarżący powtórzył zarzuty przywołane w odwołaniu od decyzji organu I instancji a ponadto zarzucił:

- naruszenie art. 107 K.p.a. poprzez nie ujęcie w uzasadnieniu wszystkich zarzutów, w szczególności zaś zarzutu dotyczącego braku należytego wariantowania inwestycji, oraz braku prawidłowego umiejscowienia turbin w systemie współrzędnych,

- nieuwzględnienie faktu, że inwestor nie uzyskał praw do dysponowania wszystkimi nieruchomościami bezpośrednio, lub pośrednio zajętymi pod turbinę wiatrową, przez co naruszono art. 82 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy środowiskowej w zw. z art. 140 i 143 Kodeksu cywilnego, czym naruszono prawo własności skarżącego.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, iż Kolegium w zaskarżonej decyzji nie odniosło się do dwóch istotnych zarzutów, to jest zarzutu dotyczącego braku rozważenia racjonalnego wariantu inwestycyjnego z uwzględnieniem dokonanych korekt wniosku inwestora o wydanie decyzji. Raport nie przedstawia bowiem takich wariantów, poprzestając na kosmetycznie różniących się rozwiązaniach, spośród których organ I instancji nie jest w stanie racjonalnie wybrać alternatywy dla wariantu inwestorskiego. Ponadto organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu dotyczącego błędnego oznaczenia umiejscowienia turbin wiatrowych. Zdaniem skarżącego współrzędne jakie wskazano dla turbiny EW_07 wskazują na jej umiejscowienie w [...].

Zdaniem strony organy nie uwzględniły uwag uczestników postępowania dotyczących nieścisłości w metodologii badań oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska jak też nie rozważyły konieczności sporządzenia studium krajobrazu. Dotyczy to m.in. konieczności uzupełnienia całorocznych monitoringów - wykonano jedynie kilka monitoringów nie obejmujących całego okresu, co do którego podnoszono wątpliwości i zarzuty.

Wskazano, iż zabrakło rozważenia przez organy orzekające w sprawie wpływu skumulowanego oddziaływania wszystkich planowanych na danym obszarze ferm wiatrowych. Nie da się bowiem wykluczyć, że uwzględnienie w badaniach i raporcie jednoczesnego oddziaływania kilku inwestycji może mieć inny wpływ na środowisko, niż wynikałoby to z analiz prowadzonych dla poszczególnych inwestycji z osobna.

Zdaniem strony, po ograniczeniu przez inwestora planowanego przedsięwzięcia do 14 turbin wiatrowych powinien zostać zaktualizowany raport, który przedstawiałby odpowiednie, racjonalne warianty inwestycyjne w myśl art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a - c ustawy środowiskowej, czego nie uczyniono. Nadto nie wyjaśniono czy doszło do zmiany wariantowania inwestycji, czy też inwestor pismem z dnia 4 sierpnia 2014 r. dokonał wyłącznie zmiany wniosku o wydanie decyzji.

Kolegium pominęło także takie aspekty, jak np. brak w treści raportu jakiegokolwiek wskaźnika potencjalnej śmiertelności populacji ptactwa i nietoperzy, który dałoby się racjonalnie zweryfikować. Rzeczywistą analizę śmiertelności będzie można więc ustalić dopiero w wyniku przeprowadzenia monitoringu porealizacyjnego i to w tym celu zarzut błędnego zastosowania tej instytucji został podniesiony.

Strona skarżąca podtrzymała także zarzut wynikający z wątpliwości związanych z zamiarem zlokalizowania inwestycji w pobliżu domostw i gospodarstw. W zależności od konkretnego punktu, ta odległość wynosi nawet 500 m, co jest z pewnością odległością zbyt małą. Raport nie uwzględnia również występującego w przyrodzie zjawiska kumulacji fal akustycznych w sytuacji ich nałożenia na siebie.

Na koniec skarżący wskazał, iż inwestor zamierza zlokalizować na terenie działki ewidencyjnej nr [...], obręb M., jedną z turbin. Nie wzięto jednak pod uwagę, że szerokość wskazanej działki wynosi ok. 100 m, przy czym szerokość wirnika wg specyfikacji inwestora, wynosi 120 m. W tym układzie wirnik w trakcie pracy zachodził będzie na sąsiednie działki [...] i [...], których właścicielem jest skarżący. Zaznaczono, że skarżący nie udzielił zgody inwestorowi na wykorzystanie jego nieruchomości i nie zawarł żadnych umów z tym związanych, ani nie ustanowił służebności przesyłu na jego rzecz.

Odpowiadając na skargę Samorzadowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Po przeprowadzeniu w dniu 3 czerwca 2016 r. rozprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z tego samego dnia uchylił zaskarżoną decyzję.

O terminie rozprawy zawiadomiono pełnomocnika skarżącego oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.. Od zawiadamiania o terminie rozprawy pozostałych stron postępowania administracyjnego, w tym podmiotu inicjującego wszczęcie tegoż postępowania – Spółki z o.o. [...] z siedziba w P. odstąpiono na podstawie art. 33 ust.1a ustawy z [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej P.p.s.a.).

W uzasadnieniu wyroku z dnia 3 czerwca 2016 r. wskazano, że zaskarżoną decyzję uchylono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., ze względu na nruszneie przepisów postępowania polegające na braku wyjaśnienia przesłanek jakimi kierowały się organy administracji uznając za wystarczające ograniczenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie do 8 miesięcy (okres wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r.). Ustalenie powyższej okoliczności miało w ocenie Sądu orzekającego w sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, albowiem wpływało na ocenę kompletności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o który wydano zaskarżone rozstrzygnięcie. Powyższe uniemożliwiło sądowi kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w tym zakresie, albowiem samodzielna ocena tej okoliczności przez sąd wymagałaby posiadania wiadomości specjalnych z zakresu ornitologii.

Sąd podkreślił nadto w uzasadnieniu, że nie kwestionuje co zasady ograniczenia monitoringu uzupełniającego jedynie do okresu wrzesień - kwiecień, albowiem nie jest w stanie wykluczyć, iż to jedynie ten okres jest istotnym dla oceny wpływu planowanej inwestycji na występujące na tym obszarze gatunki ptactwa, lecz jednocześnie wobec braku precyzyjnego wyjaśnienia tej okoliczności przez organy nie jest w stanie zagadnienia tego samodzielnie ocenić.

Podsumowując swoje rozważania w tym zakresie Sąd wskazał, że uchybienie przepisom postępowania orzekającego w sprawie Samorządowego Kolegium Odwoławczego polegało na niedostrzeżeniu wskazanej wyżej niekompletności uzasadnienia postanowienia uzgadniającego RDOŚ w P. z dnia [...] stycznia 2015 r. i na braku zwrócenia się do tego organu o jego uzupełnienie w tym zakresie.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania w wyroku wskazano, że ponownie rozpatrując odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zwrócić się do RDOŚ w P. o reasumpcję postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. celem wyjaśnienia przez ten organ, czy, a jeśli tak to z jakich przyczyn wystarczającym było ograniczenie monitoringu uzupełniającego do okresu wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r., a więc przeprowadzenie go z wyłączeniem miesięcy letnich i następnie rozpoznać odwołanie w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń.

W wyroku wskazano nadto, że nie zasługiwały na uwzględnienie pozostałe podniesione w skardze zarzuty, które nie mogły stanowić samodzielnej przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp. z o.o. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego Pawła Makarskiego.

Skarżąca zarzuciła Sądowi:

1) naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego skutkujące na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) nieważnością postępowania, tj. naruszenie art. 33 § 1 P.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącą kasacyjnie, choć była ona z mocy prawa uczestnikiem postępowania na prawach strony, możliwości udziału w sprawie poprzez brak doręczenia mu odpisu skargi i umożliwienia ustosunkowania się do sformułowanych w niej zarzutów, brak zawiadomienia go o terminie rozprawy, a ponadto odmowę doręczenia odpisu sporządzonego w sprawie uzasadnienia wyroku,

2) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. na skutek błędnego przyjęcia iż niewyjaśnione zostały przesłanki jakimi kierowały się organy administracji uznając za wystarczające ograniczenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie do 8 miesięcy (wrzesień 2013 - kwiecień 2014). Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także o zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca kasacyjnie, choć to z jej inicjatywy zostało wszczęte postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, nie została zawiadomiona o terminie rozprawy przed Sądem i instancji. Nie otrzymała również odpisu skargi. Pismem z dnia 8 czerwca 2016r. pełnomocnik skarżącej kasacyjne złożył do Sądu I instancji wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 3 czerwca 2016 r. w sprawie II SA/ Po 89/16. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie otrzymał w dniu 4 sierpnia 2016 r. pismo z Sądu, w treści którego sekretariat Wydziału II Sądu na zarządzenie poinformował, że w niniejszej sprawie uzasadnienie zostało sporządzone z urzędu, lecz nie zostanie doręczone z uwagi na treść art. 142 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 33 § 1a P.p.s.a. W ocenie skarżącej stanowisko WSA w Poznaniu jest nieprawidłowe i pozbawiło go możliwości obrony jego praw w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

W ocenie skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji niezasadnie i wbrew brzmieniu oraz celowi regulacji uznał, że w stosunku do niej zastosowanie znajdzie art. 33 § 1a P.p.s.a. Wskazał, że w postępowaniu o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych sposób zawiadamiania stron o działaniach organu administracji reguluje art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 8 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 3535 ze zm., dalej: u.u.i.ś.), zgodnie z treścią którego, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 K.p.a. (tzw. zawiadomienie przez obwieszczenie). We wspomnianym trybie strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Analiza językowa przepisu pozwala przyjąć, że omawiany tryb stanowi alternatywę dla tradycyjnych sposobów doręczania pism w postępowaniu administracyjnym, z której organ może skorzystać. Ustawodawca dostrzegł, że w niektórych przypadkach będzie zachodziła konieczność stosunkowo szybkiego uzyskania skutku doręczenia wobec wszystkich osób i podmiotów, które są adresatami danego aktu administracyjnego, a których krąg niejednokrotnie będzie bardzo trudny do ustalenia. Zastosowanie trybu doręczeń przez obwieszczenia w wielu wypadkach pozwoli na uzyskanie efektu w postaci przyśpieszenia czasu trwania postępowania administracyjnego i ostatecznego załatwienia sprawy będącej przedmiotem tego postępowania co do istoty. Postulat zapewnienia szybkości postępowania, którego wyrazem jest w art. 49 K.p.a., swoje odzwierciedlenie znajduje również na gruncie ustawy regulującej postępowanie sądowoadministracyjne, tj. w treści art. 33 § 1a K.p.a., co wydaje się być zabiegiem zamierzonym i logicznym następstwem poczynionego przez ustawodawcę założenia. Nie można jednak zapomnieć, że zapewnienie płynności postępowania miało nastąpić poprzez pominięcie podmiotów biernych, a nie wykluczenie inwestora, jako najbardziej zainteresowanego załatwieniem sprawy, a przy tym podmiotu, który był inicjatorem całego postępowania administracyjnego. Dokonywanie doręczeń w sposób określony w art. 49 K.p.a. stanowi uprawnienie organu, mające na celu nie tylko usprawnienie doręczenia orzeczenia, lecz także zapewnienie udziału w postępowaniu stronom, których ustalenie może powodować trudności, a doręczenie postanowienia stronom innym niż inwestor w sposób określony w art. 49 k.p.a. nie narusza zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, ani zasady równości wobec prawa. W przypadku postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej wymagane jest rozróżnienie rodzaju doręczeń stosowanego wobec jego stron. O ile można zastosować art. 49 k.p.a. w odniesieniu do pozostałych stron, to w stosunku do skarżącego kasacyjnie jako inwestora tryb ten jest niedopuszczalny. Prawidłowo postąpił zatem organ doręczając spółce [...] Spółka z o.o. pisma w sposób przewidziany przez art. 39 k.p.a. Skarżącej kasacyjnie doręczono zarówno decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W., jak i decyzję SKO w P., zaskarżone skargą do WSA w Poznaniu. Nie stanowiło ono jedynie zawiadomienia o fakcie wydania decyzji i czynności formalnotechnicznej, ale było faktycznym doręczeniem dokonanym w trybie art. 39 K.p.a. Nie jest to jednak jedyny argument pozwalający uznać, że zastosowanie przepisów dotyczących doręczania przez obwieszczenie zostało w stosunku do spółki [...] sp. z o.o. wyłączone. Zdaniem skarżącej kasacyjnie organy administracji mogły zrezygnować w stosunku do niej jako inwestora z zastosowania trybu przewidzianego przez art. 49 K.p.a. również ze względu na literalne brzmienie przywołanego przepisu ("strony mogą być zawiadamiane"). Z porównania przepisów regulujących zasady doręczania bezpośredniego (art. 39-48 K.p.a.) z zasadą doręczania w formie obwieszczenia lub formie zwyczajowo przyjętej (art. 49 K.p.a.) wynika, że przyjęcie tej drugiej formy doręczenia może mieć charakter wyjątkowy i w zakresie skutków procesowych nie może niweczyć skutków wynikających z doręczenia bezpośredniego, do rąk adresatów personalnie ustalonych i postrzeganych przez organ jako strony postępowania. Nawet jeżeli organ podjął kroki zmierzające do zastosowania w sprawie w stosunku do innych stron przepisu art. 49 K.p.a., a to w związku z art. 74 ust. 3 u.u.i.ś., to nie powoduje to automatycznie skutku w postaci pozbawienia znaczenia prawnego doręczenia w innym trybie. Z uwagi na powyższe zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną należało uznać, że pozycja jej w postępowaniu przed Sądem I instancji objęta była dyspozycją art. 33 § 1 P.p.s.a., a więc status strony postępowania sądowoadministracyjnego przysługiwał z mocy prawa. Obwieszczenie, o którym stanowi art. 49 K.p.a., nie może doprowadzić do pozbawienia statusu strony postępowania sądowoadministracyjnego podmiotu, który zainicjował całe postępowanie. Z omówionych przyczyn zastosowanie w stosunku do wszystkich stron postępowania przed organami administracji art. 33 § 1a P.p.s.a. było nieuzasadnione. Przepis ten bowiem dotyczył pozostałych stron z wyłączeniem skarżącego kasacyjnie, któremu status strony postępowania administracyjnego przysługiwał z mocy prawa na podstawie art. 33 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 12 P.p.s.a.

Dalej spółka [...] w uzasadnieniu zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. na skutek błędnego przyjęcia iż niewyjaśnione zostały przesłanki jakimi kierowały się organy administracji uznając za wystarczające ograniczenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie do 8 miesięcy (wrzesień 2013 - kwiecień 2014) podniosła, że krajowe wytyczne (PSEW 2009, GIOŚ 2011) zalecają wykonanie rocznego monitoringu przedinwestycyjnego dla obszarów potencjalnej lokalizacji farm wiatrowych. W przypadku przedmiotowej inwestycji FW [...] przeprowadzono dwa monitoringi, z których pierwszy trwał 12 miesięcy (wrzesień 2009 - sierpień 2010), drugi zaś 8 miesięcy wrzesień 2013 - kwiecień 2014). Przyczyną odmowy uzgodnienia inwestycji przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w P. był brak odniesienia się w pierwszym monitoringu do danych literaturowych dotyczących żerowisk gęsi, żurawia i łabędzia krzykliwego występujących w rejonie inwestycji. W konsekwencji uznano, że raport nie zawierał poprawnej analizy względem obszaru Natura 2000 PLB300001 Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego, dla którego wyżej wymienione gatunki są przedmiotem ochrony. Ptaki, które zatrzymają się w dolinie Noteci żerują na polach uprawnych. Lokalizacja turbin potencjalnie stwarza ryzyko kolizji na trasach przelotów bądź utraty potencjalnych żerowisk. W konsekwencji tych zastrzeżeń rozpoczęto kolejny monitoring ukierunkowany na zbadanie występowania gęsi, żurawia i łabędzia krzykliwego w rejonie inwestycji. Na jego podstawie przygotowano opracowanie uwzględniające także dane literaturowe. Wyniki badań i analiz pozwoliły na przygotowanie wariantu realizacji inwestycji, który nie będzie wpływał negatywnie na obszar Natura 2000 Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego. Opracowanie zostało pozytywnie zaakceptowane przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w P.. Do tak zebranego materiału nie wpłynęły także uwagi ze strony organizacji przyrodniczych. Zakres, który obejmował dodatkowy monitoring w całości pokrywał okres, kiedy na terenie inwestycji przebywają migrujące i zimujące blaszkodziobe i żurawie, czyli okres od października do marca. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną zebrane w tym czasie dane pozwoliły na wyjaśnienie wszelkich uwag powstałych po zakończeniu pierwszego monitoringu. Z tego względu nie było potrzeby prowadzeniu kolejnego monitoringu na przestrzeni całego roku. Nieujęty w nim okres maj - sierpień został wykonany w roku 2010. Na etapie uzgadniania inwestycji brak było uwag dotyczących okresu lęgowego. Dlatego zarówno wykonawca prac, jak i Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska uznała zebrany materiał, jako wystarczający. Podsumowując skarżąca spółka stwierdziła, że dla FW [...] ogólny czas trwania monitoringu był dłuższy, niż wynika to z krajowych wytycznych, a zakres uzupełniającego monitoringu umożliwił w pełni na rozwianie wątpliwości organu opiniującego. Dlatego spółka [...] nie podzieliła stanowiska Sądu I instancji, że w niniejszym przypadku zachodzi okoliczność uniemożliwiająca sądowi kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie czasu trwania tego uzupełniającego monitoringu ornitologicznego trwającego jedynie przez okres 8 miesięcy, a ocena tej okoliczności wymagałaby wiadomości specjalnych. Okoliczności leżące u podstaw wykonania uzupełniającego monitoringu ornitologicznego w okresie 8 miesięcy (wrzesień 2013 - kwiecień 2014 ), wynikają bowiem z samych raportów z monitoringów wykonanych na zlecenie inwestora oraz z wyjaśnień składanych przez inwestora w toku postępowania. Ponadto, informacje te mogły zostać zweryfikowane przez sąd w oparciu o powszechnie dostępne informację publikowane przez GDOŚ. Ponadto zaznaczyła, że nie istnieją żadne przepisy prawa powszechnie obowiązującego, które regulowałyby kwestię wykonywania przedrealizacyjnego monitoringu ornitologicznego. Wobec czego, Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej wraz z przedstawicielami środowisk ornitologicznych opracowało metodologię prowadzenia tego typu badań. Metodologia ta została następnie zaakceptowana przez GDOŚ i przybrała postać "Wytycznych dotyczących oceny oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki". Monitoring prowadzony na zlecenie skarżącego kasacyjnie został przeprowadzony zgodnie z tymi wytycznymi.

Postanowieniem z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt II SA/Po 89/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną [...] sp. z o.o. z s. w P.. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stanął na stanowisku, że skarga kasacyjna została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 12 w zw. z art. 32 i 33 P.p.s.a. Wyjaśniono, że w niniejszej sprawie, z uwagi na wielość stron, zastosowanie znalazł przepis art. 74 ust. 3 u.u.i.ś. odwołujący się do trybu doręczeń określonego w art. 49 K.p.a. Zdaniem Sądu I instancji ów tryb zawiadamiania o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w sytuacji, gdy liczba stron przekracza 20, jest obligatoryjny. Postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej, ze względu na swój potencjalnie szeroki zasięg jeżeli chodzi o strony postępowania, jest postępowaniem szczególnym, w którym ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z instytucji uregulowanej w art. 49 K.p.a. Wskazana tu norma może znaleźć bowiem zastosowanie jedynie wówczas, gdy przepis szczególny na to pozwala, nie może być natomiast samoistną podstawą przyjęcia tej formy zawiadamiania stron postępowania o czynnościach procesowych. Skoro w niniejszej sprawie zawiadomienie o decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dokonało się w powyższym trybie (art. 74 ust. 3 u.d.i.ś. w zw. z art. 49 K.p.a.), bez znaczenia dla wymogu zastosowania przez Sąd przepisu art. 33 § 1a P.p.s.a. jest okoliczność, że Kolegium doręczyło zaskarżoną decyzję pełnomocnikowi spółki [...] na podstawie art. 40 § 2 K.p.a. Z uwagi zatem, że przy zawiadomieniu o zaskarżonej decyzji Kolegium obowiązane było zastosować przepis art. 74 ust. 3 u.d.i.ś. w zw. z art. 49 K.p.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą P. M., należało określić krąg stron i uczestników postępowania uwzględniwszy brzmienie przepisu art. 33 § 1a P.p.s.a. Sąd stwierdził, że skoro przed rozpoczęciem rozprawy żaden z uczestników postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie złożył wniosku o przystąpienie do postępowania, w świetle ostatnio powołanego przepisu, należało przyjąć, że jedynymi stronami niniejszego postępowania są skarżący i organ. W związku z powyższym wyrok z dnia 3 czerwca 2016 r. uwzględniający skargę został stosownie do przepisu art. 142 § 1 P.p.s.a. doręczony wyżej wymienionym stronom. Z uwagi zaś na to, że [...] sp. z o.o. - strona postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie złożyła zgodnie z art. 33 § 1a P.p.s.a. przed rozpoczęciem rozprawy wniosku o przystąpienie do postępowania, Sąd uznał, że spółka ta nie jest uczestnikiem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego i dlatego nie doręczył jej pełnomocnikowi wyroku z uzasadnieniem. Z tego samego powodu Sąd uznał, iż [...] sp. z o.o., jako że nie zgłosiła przed rozpoczęciem rozprawy woli udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie ma przymiotu uczestnika postępowania i wniesiona przez nią skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Dlatego Sąd na podstawie art. 178 w zw. z art. 33 § 1a orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej spółki.

Spółka [...] wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Poznaniu o odrzuceniu jej skargi kasacyjnej, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:

W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Wnosząca zażalenie spółka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od skarżącego na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt II OZ 1297/16 uchylił zaskarżone postanowienie.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że w jego ocenie z art. 33 § 1 i § 1a P.p.s.a. ze zm.) wynika zasada i wyjątek. Zasadą jest, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony bez konieczności dokonywania jakichkolwiek czynności, w szczególności zgłoszenia się do postępowania (art. 33 § 1 P.p.s.a.). Od tej zasady ustawodawca wprowadził wyjątek dotyczący spraw szczególnego rodzaju, mianowicie spraw, w których przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania (art. 33 § 1a p.p.s.a.). Uzasadnieniem dla wskazanego wyjątku jest to, że tego rodzaju zawiadamianie o aktach lub innych czynnościach organu administracji jest w postępowaniach administracyjnych stosowane z reguły z uwagi na znaczną liczbę stron postępowania. Brak regulacji zawartej w art. 33 § 1a P.p.s.a. powodował więc istotne trudności w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wynikające z tego, że strony postępowania, zawiadamiane w postępowaniu administracyjnym przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, przed sądem administracyjnym musiały być zawiadamiane bezpośrednio. Ratio legis art. 33 § 1a P.p.s.a. polega też na tym, że interes prawny osób biorących udział w sprawach administracyjnych, w których strony postępowania są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania jest bardzo często zależny od subiektywnego odczucia strony, w tym znaczeniu, że to strona postępowania administracyjnego ocenia, czy jej interes prawny wymaga, aby wziąć udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Z tego względu zasadne jest uzależnienie uznania takich podmiotów za stronę postępowania przed sądem administracyjnym od wniosku o przystąpienie do postępowania.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że obie wskazane wyżej racje, uzasadniające wyjątek od zasady, nie występują wówczas, gdy chodzi o podmiot, który wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego. Może on być zawiadomiony bezpośrednio, gdyż we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego musiał podać swój adres (art. 63 § 2 K.p.a.). Ponadto, skoro to on wniósł o wydanie zaskarżonego przed sądem administracyjnym aktu, nie ma też żadnych wątpliwości co do tego, czy postępowanie przed sądem administracyjnym dotyczy jego interesu prawnego. Zatem art. 33 § 1a P.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że nie dotyczy on tego podmiotu, który wniósł w postępowaniu administracyjnym o wydanie zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji. Taki podmiot, jeżeli nie wniósł skargi, jest stroną postępowania przed sądem administracyjnym na podstawie art. 33 § 1 P.p.s.a. Mając to na uwadze NSA uznał, że [...] Sp. z o.o. była stroną postępowania przed Sądem I instancji, co powoduje, że odrzucenie wniesionej przez nią skargi kasacyjnej z powołaniem się na to, że skarga kasacyjna została wniesiona przez podmiot do tego nielegitymowany nie było zasadne.

NSA rozważył także, czy skarga kasacyjna [...] Sp. z o.o. w P. nie była niedopuszczalna z innych przyczyn, w szczególności z tego powodu, że zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. powinna być wniesiona po doręczeniu stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Stwierdził, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nie może on uniemożliwiać stronie, która została pozbawiona możności obrony swoich praw, wniesienia skargi kasacyjnej przed uprawomocnieniem się wyroku. Wykładać go należy z uwzględnieniem innych przepisów, w szczególności takich, które wprost dotyczą takiej sytuacji, jaka występuje w rozpoznawanej sprawie, mianowicie tego, że wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania, a więc art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, taka sytuacja jest podstawą wznowienia postępowania, chyba że przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała. Z przepisu tego wynika więc, że fakt, iż wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania nie tamuje uprawomocnienia się orzeczenia. Orzeczenie takie staje się prawomocne zgodnie z regułą zawartą w art. 168 § 1 P.p.s.a. Ponadto wynika z niego też to, że jeżeli do czasu uprawomocnienia się orzeczenia niemożność działania ustała, to podstawa wznowienia nie zachodzi. Dlatego Sąd odwoławczy przyjął, że w przypadku, gdy strona wskutek naruszenia przepisów prawa została pozbawiona możności działania, a niemożność ta ustała przed uprawomocnieniem się orzeczenia przez to, że strona o tym orzeczeniu się dowiedziała, to dopuszczalne jest wniesienie przez nią skargi kasacyjnej nawet wówczas, gdy nie doręczono jej odpisu wyroku z uzasadnieniem, pod warunkiem, że ta skarga kasacyjna została wniesiona przed uprawomocnieniem się wyroku. Po uprawomocnieniu się wyroku strona taka może jedynie domagać się wznowienia postępowania. Mając to na uwadze NSA zauważył, że [...] Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną przed uprawomocnieniem się wyroku z 3 czerwca 2016 r. Zatem skarga kasacyjna Spółki nie była niedopuszczalna, a postanowienie Sądu I instancji o jej odrzuceniu było wadliwe.

Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie [...] Sp. z o.o. w P. wskazał, że wnosi i wywodzi jak w skardze kasacyjnej oraz przedłożył do akt pismo procesowe datowane na 17 stycznia 2017 r.

W piśmie tym [...] Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi wskazując, że postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r. nie można zarzucić, że jest niekompletne z uwagi na to, że nie wskazuje wprost przesłanek jakimi kierował się organ administracji uznając za wystarczające ograniczenie monitoringu uzupełniającego do okresu 8 miesięcy i co za tym idzie nie można zarzucić Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że tej rzekomej niekompletności nie dostrzegł.

Strona wskazał, że w przypadku przedmiotowej inwestycji FW [...] przeprowadzono dwa monitoringi, z których pierwszy trwał 12 miesięcy (wrzesień 2009 – sierpień 2010), drugi zaś 8 miesięcy (wrzesień 2013 – kwiecień 2014). Przyczyna odmowy uzgodnienia inwestycji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. był brak odniesienia się w pierwszym monitoringu do danych literaturowych dotyczących żerowisk gęsi, żurawia i łabędzia krzykliwego występujących w rejonie inwestycji. W konsekwencji uznano, że raport nie zawierał poprawnej analizy pod względem obszaru Natura 2000 Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego, dla którego wyżej wskazane gatunki są przedmiotem ochrony.

Monitoring uzupełniający był wykonany w takim zakresie w jakim wynikał z pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r., w którym organ ten nakazał uzupełnienie raportu o oddziaływaniu na środowisko, przy czym organ nakazał to uzupełnienie uwzględniając zastrzeżenia innych uczestników postępowania.

Strona podkreśliła, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie domagał się uzupełnienia raportu w zakresie obejmującym okres lęgowy gęsi, żurawia i łabędzia. Nieujęty w zakresie monitoringu uzupełniającego okres maj sierpień został wykonany w roku 2010. Na etapie uzgadniania inwestycji brak było uwag dotyczących okresu lęgowego.

Strona wskazała nadto, że w okresie lęgowym żurawie i łabędzie przebywają na swoich stanowiskach lęgowych poza obszarem oddziaływania projektowanej inwestycji, zajmują się wychowywaniem piskląt i nie dokonują przelotów na żerowiska, w czasie których mogłyby natrafić na przeszkodę w postaci projektowanej inwestycji, więc badanie przelotów w tym okresie jest bezcelowe. Natomiast gęsi z gatunków będących przedmiotem zainteresowania Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (gęś białoczelna i gęś zbożowa) mają w tym czasie swoje stanowiska lęgowe poza terytorium Polski.

Zakres, który obejmował dodatkowy monitoring w całości pokrywała okres, kiedy na terenie inwestycji przebywają migrujące i zimujące blaszkodziobe i żurawie, czyli okres od października do marca, a zabrane w tym czasie dane pozwoliły na wyjaśnienie wszelkich uwag powstałych po zakończeniu pierwszego monitoringu.

Dalej strona wskazała, że nie ma żadnych przepisów nakazujących wykonanie monitoringu przedinwestycyjnego dotyczącego oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki. Obowiązujące przepisy prawa nie określają sposobu przeprowadzania inwentaryzacji przyrodniczej, w tym badania w zakresie ornitologii, co oznacza, że inwestor nie był zobowiązany do przeprowadzenia badania ściśle zdefiniowaną metodyką. Inwestor wskazał, że łączny czas wykonywania monitoringów w przedmiotowym postępowaniu wyniósł 1 rok i 8 miesięcy i był to okres znacznie dłuższy niż zalecany w wytycznych Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska dotyczących oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki i co za tym idzie spełniał wszelkie wymogi sformułowane w tych wytycznych.

W piśmie procesowym strony z dnia 17 stycznia 2017 r. wskazano wreszcie, że wyniki tych dwóch monitoringów pozwoliły Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska na ocenę wpływu inwestycji na środowisko i określenie warunków realizacji przedsięwzięcia, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2015 r., w uzasadnieniu którego wskazano, że zgromadzony materiał jest wystarczający do poprawnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie ochrony przyrody. Również treść uzasadnienia decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] września 2015 r. pozwala dojść do wniosku, że Kolegium szczegółowo przeanalizowało postępowanie prowadzone przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i także doszło do wniosku, że materiał zebrany w trakcie postępowania umożliwia dokonanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na ptaki.

Wojewódźki Sąd Administarcyjny w Poznaiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Powyższa regulacja, wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej, podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd pierwszej instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził zaistnienie przesłanki nieważności postępowania o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a, to jest pozbawienie strony – [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. - możności obrony swych praw.

Zauważyć bowiem należy, iż w następstwie przyjęcia następnie zakwestionowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni art. 33 § 1a P.p.s.a., [...] sp. z o.o. z siedzibą w P., pomimo że była ona podmiotem, który wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, nie została powiadomiona o terminie rozprawy wyznaczonym na 3 czerwca 2016 r., jak również nie doręczono jej odpisu złożonej w sprawie skargi, przez co uniemożliwiono jej wzięcie udziału w rozprawie i pozbawiono w ten sposób możliwości obrony swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym w I instancji wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 3 czerwca 2016 r.

Mając to na uwadze Sąd, działając w trybie art. 179a w związku z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., uchylił w punkcie I sentencji swój wyrok z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 89/16.

Rozpoznając ponownie sprawę stwierdzić należy, iż skarga okazała się zasadna, choć większość podniesionych w niej zarzutów nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którym utrzymano w mocy decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na realizacji zespołu elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą "[...]" na terenie gmina W., w rejonie miejscowości T., [...], [...] i [...]. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, iż planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397 ze zm.) i w związku z powyższym właściwy organ – Burmistrz Miasta i Gminy W. nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz sporządzenia raportu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia n środowisko – postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. – określając jego zakres.

Zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy środowiskowej, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy środowiskowej).

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska oraz zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (właściwość organów tej Inspekcji została określona w art. 78 ust. 1 ustawy środowiskowej). Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej).

Jak wynika z art. 80 ust. 1 ustawy środowiskowej, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia, mianowicie organ może odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jedynie w razie:

1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej,

3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy środowiskowej),

4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej),

Z powyższego wynika, iż podstawowym elementem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, która obejmuje weryfikację raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, uzyskanie i uwzględnienie uzgodnień i opinii, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu, w tym rozpatrzenie uwag i zarzutów do raportu (por. art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej).

Należy wskazać, że raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach.

W tym miejscu zauważyć należy, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i dokumentów go uzupełniających, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe (por. wyroki NSA: z dnia 1 marca 2013 r., sygn. II OSK 2105/11; z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. II OSK 495/13 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd administracyjny kontroluje bowiem ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, sam zaś nie dokonuje takich ustaleń.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 602/14 (dostępny na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) raport, chociaż jest dokumentem prywatnym oraz opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, musi być jednak kompleksowy, spójny i rzetelny. Oznacza to, że raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym.

Dalej zauważyć należy, iż w myśl art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, gdy w wyniku rozpoznania sprawy stwierdzi, iż ta jest prawidłowa. Podkreślić przy tym należy, iż w myśl zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 K.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpatrzoną decyzją organu I instancji. W wyroku z dnia 23 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95 (publ. ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy zobligowany jest zatem do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia całości sprawy, a nie tylko tych zagadnień, które zostały wskazane w środku odwoławczym.

Organ odwoławczy winien zatem co do zasady rozpoznać sprawę co do istoty i rozstrzygnąć ją merytorycznie.

Nadto organ odwoławczy działając zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.) winien dokonać ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed I instancją i w zależności od wyników tej oceny dokonać jego ewentualnego uzupełnienia i wydać stosowne orzeczenie.

Przenosząc uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż jak wynika z treści postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r., nr [...] odmówił on początkowo uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia, ze względu na to, iż w ocenie organu współdziałającego w przedłożonym raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie uwzględniono istniejących publikacji oraz innych źródeł, z których wynika, że teren inwestycji stanowi istotne w skali regionu i kraju żerowiska gęsi, żurawi oraz łabędzia czarnodziobego.

Jednocześnie organ uzgadniający wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania przedstawione zostały wykonawcy raportu szczegółowo opisane w tymże postanowieniu informacje dotyczące żerowisk gęsi, łabędzi i żurawi położonych na obszarze lokalizacji przedmiotowej inwestycji, z prośbą o wyczerpujące ustosunkowanie się do tego zagadnienia. Wnioskodawca nie odniósł się jednakże w przedłożonych uzupełnieniach do powyższych kwestii

W ocenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z tego też powodu nie można było wykluczyć znacząco negatywnego oddziaływania przedsięwzięcie na etapie eksploatacji na populację żurawia, gęsi i łabędzia krzykliwego, uznanych za przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300004, poprzez możliwość generowania kolizji ptaków z turbinami oraz obniżenie jakości żerowisk i powstanie bariery pomiędzy noclegowiskiem, a żerowiskiem.

Po uzyskaniu postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. inwestor uzupełnił materiał dowodowy sprawy poprzez przedłożenie Burmistrzowi Miasta i Gminy W. oceny wpływu planowanej farmy wiatrowej "[...]" na ornitofaunę obszaru Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001, autorstwa J. Glapana, P. Grochowskiego oraz sprawozdania z dodatkowych badań ornitologicznych przeprowadzonych we wrześniu i październiku 2013 r., zawierającego szczegółowe informacje dotyczące występowania gatunków, uznanych za kluczowe dla sprawy w postanowieniu RDOŚ w P. z dnia [...] września 2013 r., z opinii firmy [...] M. J. w zakresie gatunków uznanych za kluczowe w postanowieniu RDOŚ w P. z dnia [...] września 2013 r. wraz z oceną oddziaływania inwestycji na te gatunki oraz odniesieniem się do zebranego dotychczas materiału dowodowego. Inwestor przedłożył nadto dodatkowe raporty z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości W. w gminie W. za okresy: wrzesień - listopad 2013 r. – raport I, listopad 2013 r. - luty 2014 r. - raport II i luty - kwiecień 2014 r. – raport III.

Nadto inwestor zmodyfikował swój wniosek poprzez ograniczenie planowanej inwestycji do 14 turbin i przedłożył mapę przedstawiającą rozmieszczenie planowanych turbin wiatrowych z wyróżnieniem turbin, z których budowy zrezygnowano. W dniu 10 grudnia 2014 r. inwestor złożył pismo, w którym doprecyzował wniosek w związku z obniżeniem wysokości dwóch spośród 14 planowanych turbin, do którego dołączył analizę akustyczną, natomiast 11 stycznia 2015 r. złożył dodatkowe wyjaśnienia dotyczące maksymalnej wysokości wież turbin, maksymalnych średnic wirników oraz łącznej wysokości poszczególnych turbin.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], uzgodnił realizację przedsięwzięcia, określając warunki oraz nie stwierdzając konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu postanowienia RDOŚ wskazał m.in., iż ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na najbardziej narażone grupy zwierząt, tj, ptaki i nietoperze została dokonana na podstawie wyników przedrealizacyjnego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego. Monitoring ornitologiczny i chiropterologiczny prowadzono w okresie wrzesień 2009 - sierpień 2010, a ich wyniki zawarto w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ([...], P., grudzień 2012). Dodatkowo wykonano monitoring ornitologiczny w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014, obejmujący gatunki migrujące. Dane z tego monitoringu posłużyły do szczegółowej oceny wpływu inwestycji na poszczegolne gatunki ptaków. Na ich podstawie zweryfikowano planowaną do wybudowania liczbę turbin wiatrowych. Z powyższego opracowania wynika, że na terenie planowanej farmy nie stwierdzono istotnych żerowisk gęsi i żurawia. Gatunki te wykorzystywały przestrzeń w obrębie farmy (głównie w osi północ - południe) przelatując z noclegowisk w dolinie Noteci na żerowiska. Z tego względu zrezygnowano z budowy 6 turbin wiatrowych w części zachodniej farmy co pozwala na zachowanie wolnego pasa przestrzeni o szerokości ponad 4 km pomiędzy turbinami planowanymi w ramach analizowanego przedsięwzięcia oraz turbinami dwóch farm w jego sąsiedztwie. Umożliwi to swobodny przelot ptakom na żerowiska i zapewni zachowanie większość żerowisk gęsi i żurawi, na których notowano ptaki w latach poprzednich.

Analiza powyższych postanowień RDOŚ w P. z dnia [...] września 2013 r. oraz z dnia [...] stycznia 2015 r. wskazuje, iż w pierwszym z nich organ współdziałający nie zaaprobował jako wystarczające ustaleń poczynione w oparciu monitoring ornitologiczny i chiropterologiczny prowadzono w okresie wrzesień 2009 - sierpień 2010, zaś w drugim (pozytywnym dla inwestora), uznał za wystarczające ustalenia poczynione w oparciu o dodatkowy monitoring przeprowadzony w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r.

Z pierwszego z tych postanowień nie wynika przy tym, czy i dla jakiego okresu koniecznym jest przeprowadzenie dodatkowego monitoringu, zaś w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r. znajduje się wprawdzie przywoływany przez uczestnika postępowania zapis, iż Regionalny Dyrektor uznał wszystkie zebrane w toku postępowania materiały za wystarczające do zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie, jednakże powyższe stanowisko nie zostało przez organ współdziałający w żaden sposób uargumentowane, w tym w szczególności brak jest w tymże postanowieniu informacji co do przyczyn uznania za wystarczające przeprowadzenia dodatkowego monitoringu ornitologicznego w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r., a wiec nie obejmującego okresu wiosenno-letniego (miesiące maj- sierpień).

Okoliczności tej nie wyjaśniono także w żaden sposób w uzasadnieniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lutego 2015 r., jak też w uzasadnieniu decyzji organu II instancji z dnia [...] września 2015 r.

Ustalenie powyższej okoliczności ma przy tym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, albowiem wpływa na ocenę kompletności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o który wydano zaskarżone rozstrzygnięcie.

Brak wyjaśnienia przesłanek jakimi kierowały się organy administracji uznając za wystarczające ograniczenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie do 8 miesięcy (okres wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r.), uniemożliwia przy tym sądowi kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w tym zakresie, albowiem samodzielna ocena tej okoliczności przez sąd wymagałaby posiadania wiadomości specjalnych z zakresu ornitologii.

Inaczej rzecz ujmując orzekający w sprawie Sąd nie kwestionuje co zasady ograniczenia monitoringu uzupełniającego jedynie do okresu wrzesień - kwiecień, albowiem nie jest w stanie wykluczyć, iż to jedynie ten okres jest istotnym dla oceny wpływu planowanej inwestycji na występujące na tym obszarze gatunki ptactwa, lecz jednocześnie wobec braku precyzyjnego wyjaśnienia tej okoliczności przez organy nie jest w stanie zagadnienia tego samodzielnie ocenić.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 77 i 80 K.p.a. polegającym na braku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w jego całokształcie oraz art. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których uznano za wystarczające przeprowadzenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie co do okresu 8 miesięcy od września do kwietnia, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez uczestnika postępowania – [...] Sp. z o.o. wskazać w pierwszym rzędzie należy, iż choć trafne są twierdzenia Spółki, że obowiązujące przepisy prawa nie określają sposobu przeprowadzania inwentaryzacji przyrodniczej, w tym badania w zakresie ornitologii, co oznacza, że inwestor nie był zobowiązany do przeprowadzenia badania ściśle zdefiniowaną metodyką, to jednak z okoliczności tej nie można wyprowadzać wniosku, że ustalenia czynione w tym zakresie przez organy mogą mieć charakter dowolny i arbitralny, względnie, że organy muszą zaaprobować każde przedstawione przez inwestora opracowanie.

Biorąc bowiem pod uwagę zasadniczy cel przeprowadzania postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia jakim jest przeprowadzenie zobiektywizowanej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i dokonanie ustaleń co do dopuszczalności realizacji planowanego przedsięwzięcia względnie wyboru jego wariantów, oczywistym jawi się, iż przedkładane w toku postępowania przez strony dowody podlegają ocenie co do ich rzetelności i zgodności ze standardami wiedzy fachowej obowiązującymi w danej dziedzinie.

Właściwy do dokonania tej oceny organ dysponujący odpowiednią wiedzą fachową winien przy tym nie tylko dać wyraz tej ocenie, lecz nadto stanowisko swoje uzasadnić w sposób umożliwiający weryfikację, czy przeprowadzona ocena dowodu nie miała charakteru dowolnego i arbitralnego. Co za tym idzie nie sposób za wystarczające uznać gołosłownego stwierdzenia organu, że zgromadzony materiał jest wystarczający do poprawnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie ochrony przyrody.

Bez znaczenia pozostaje także podnoszona przez uczestnika postępowania okoliczność, że łączny czas wykonywania monitoringów w przedmiotowym postępowaniu wyniósł 1 rok i 8 miesięcy i był to okres znacznie dłuższy niż zalecany w wytycznych Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska dotyczących oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki i co za tym idzie spełniał wszelkie wymogi sformułowane w tych wytycznych.

Oczywistym bowiem jawi się, że sam czas wykonywania określonego monitoringu nie jest jedyną okolicznością istotną dla oceny czy oparty na nim raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został wykonany prawidłowo (to jest zgodnie wymogami wiedzy fachowej z danej dziedziny – w niniejszej sprawie ornitologii), albowiem poza czasem trwania monitoringu istotne znaczenie ma także jego kompletność, w tym jak w niniejszej objęcie nim wszystkich gatunków ptaków występujących na danym obszarze. Taka właśnie sytuacja miała zresztą miejsce w niniejszej sprawie, gdzie wydając postanowienie z dnia [...] września 2013 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał wyraźnie na brak ustosunkowania się w raporcie do wskazywanej w literaturze okoliczności, że teren inwestycji stanowi istotne w skali kraju i regionu żerowisko gęsi, żurawi oraz łąbędzia czarnodziobego, a brak kompletności raportu w tym zakresie spowodował, iż w ocenie organu nie można było wykluczyć znacząco negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na etapie eksploatacji na populację żurawia, gęsi i łabędzia krzykliwego, poprzez obniżenie jakości żerowisk i powstanie bariery pomiędzy noclegowiskiem i żerowiskiem.

To właśnie brak ujęcia w pierwotnym raporcie powyższych okoliczności spowodował zatem konieczność jego uzupełnienia, co jak się okazało wymagało także uzupełnienia przeprowadzonego monitoringu ornitologicznego. Skoro zaś pierwotnie przeprowadzony w okresie dwunastomiesięcznym monitoring wymagał uzupełnienia, to sam fakt jego przeprowadzenia nie może być uznany za dowód spełnienia zaleceń Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska dotyczących tej materii.

Podkreślić przy tym należy, iż ewentualne wytyczne, bądź zalecenia Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska dotyczące sposobu badania oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki nie stanowią przepisów prawa powszechnie obowiązującego i co za tym idzie nie są znane orzekającemu w sprawie Sądowi z urzędu, a jednocześnie strona nie wniosła o przeprowadzenie dowodu z tegoż dokumentu, jak i nie wskazała z jakich konkretnie zawartych w nim postanowień wynika, że ocena dowodu z raportu oddziaływania na środowisko oraz dołączonych do niego dokumentów została przez orzekające w sprawie organy przeprowadzona prawidłowo.

Znamiennym jest przy tym, iż zarówno w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jak i w piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2017 r. strona podejmuje próbę wykazania przesłanek, dla których ograniczono okres objęty uzupełniającym monitoringiem do jedynie ośmiu miesięcy.

Strona usiłuje zatem w tym zakresie zastąpić orzekające w sprawie organy administracji, które okoliczność tą – jak wskazano powyżej – winny wyjaśnić samodzielnie w uzasadnieniach swoich orzeczeń.

Podnoszone przez stronę argumenty nie mają przy tym charakteru odwołania się do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej, lecz stanowią powołanie się na wiedzę fachową z dziedziny ornitologii dotyczącą tego, że okres pominięty w monitoringu uzupełniającym stanowił okres lęgowy, dla gęsi, łabędzia i żurawia (a więc gatunków brak uwzględnienia, których w raporcie legł u podstaw negatywnego dla strony rozstrzygnięcia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r.), zaś w okresie tym, to jest w okresie lęgowym żurawie i łabędzie przebywają na stanowiskach lęgowych poza obszarem oddziaływania planowanej inwestycji, zajmują się wychowywaniem piskląt i nie dokonują przelotów na żerowiska, w czasie których mogłyby trafić na przeszkodę w postaci projektowanej inwestycji, natomiast gęsi białoczelna i zbożowa mają w tym czasie stanowiska lęgowe poza terenem Polski, co powoduje, że badanie przelotów w tym okresie jest bezcelowe.

Zauważyć w tym miejscu jednakże należy, iż Sąd nie dysponując wiedzą fachową z dziedziny ornitologii oraz nie posiadając prawnej możliwości posiłkowania się w tym zakresie dowodem z opinii biegłego, przeprowadzenie którego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest niedopuszczalne, nie jest w stanie ocenić prawidłowości tych wyjaśnień.

Istota stwierdzonych przez Sąd uchybienień w postępowaniu jakich dopuściły się orzekające w sprawie organy administracji polegała zaś właśnie na tym, iż ujmując rzecz kolokwialnie, w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r., zabrakło tego rodzaju rozważań, jak te przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i piśmie procesowym strony z dnia [...] stycznia 2017 r., które wyjaśniałyby wynikające z wiedzy fachowej przesłanki faktyczne, dla których za wystarczające uznano przeprowadzenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego ograniczonego do okresu wrzesień 2013 – kwiecień 2014 r.

Wobec stwierdzenia, że ocena treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i dokumentów go uzupełniających wymaga wiedzy specjalistycznej, oczywistym jawi się, iż organem posiadającym fachową kompetencje do jej dokonania jest w pierwszym rzędzie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska.

Uchybienie wskazanym wyżej przepisom postępowania przez orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławczego polegało zatem w praktyce na niedostrzeżeniu wskazanej wyżej niekompletności uzasadnienia postanowienia uzgadniającego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z dnia [...] maja 2015 r. i na braku zwrócenia się do tego organu o jego uzupełnienie w tym zakresie.

Biorąc bowiem pod uwagę, że postanowienie uzgadniające o jakim mowa w art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zmianami – dalej jako: ustawa środowiskowa) nie jest zaskarżalne, to na organie administracji wydającym decyzję w sprawie ciąży obowiązek weryfikacji stanowiska organu współdziałającego. To organ administracji I (wójt, burmistrz, prezydent), względnie II instancji ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania.

W realiach niniejszej sprawy powyższe oznacza, że rozpatrując odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zwrócić się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. o reasumpcję postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. celem wyjaśnienia przez ten organ, czy, a jeśli tak to z jakich przyczyn wystarczającym było ograniczenie monitoringu uzupełniającego do okresu wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r., a więc przeprowadzenie go z wyłączeniem miesięcy letnich.

W szczególności oczywiście nietrafnymi okazały się zarzuty naruszenie przepisów postępowania oznaczone w skardze nr 1 i 2, a sprowadzające się do zarzucenia organom kierowania się wyłącznie opracowaniami przygotowanymi przez inwestora bez poczynienia własnych ustaleń i to pomimo zgłaszania przez pozostałe strony postępowania nieprawidłowości zawartych w przedłożonych przez inwestora analizach i opracowaniach oraz nieuwzględniania w sposób należyty argumentacji przedkładanej przez strony postępowania niebędące inwestorem - w tym pism i wniosków skarżących - które wskazywały na konieczność przeprowadzenia dodatkowych ustaleń przez Inwestora i organ prowadzący postępowanie w zakresie wskazanym przez pisma stron.

Zauważyć bowiem należy, iż w niniejszej sprawie organy wnikliwie odnosiły się do wszelkich składanych w sprawie przez strony i uczestników pism i to właśnie następstwem takiego sposobu postępowania w sprawie było początkowo negatywne dla inwestora stanowiskom RDOŚ, zmienione dopiero po uzupełnieniu przez niego materiału dowodowego (przy uwzględnieniu zastrzeżeń przedstawionych powyżej w niniejszym uzasadnieniu) i ograniczeniu zakresu planowanej inwestycji. Okoliczność, iż stanowisko poszczególnych stron postępowania nie zostało w sprawie uwzględnione w całości w żadnym razie nie jest zaś równoznaczna z brakiem wzięcia tegoż stanowiska pod uwagę.

Z tych samych przyczyn za nietrafny uznać należy oznaczony w skardze nr 6 zarzut naruszenia art. 7, 8 i 10 K.p.a. w zw. z art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a-c ustawy środowiskowej poprzez niewskazanie inwestorowi przy wydawanych postanowieniach o uzupełnieniu raportu, mimo posiadania informacji o nieścisłościach i nieprawidłowościach informacji w raporcie, wszystkich kwestii wymagających zbadania, w tym przedstawienia nowych wariantów inwestycji i opinii w związku z kumulacją oddziaływania inwestycji.

Za nietrafny uznać należy także zarzut naruszenie art. 7, 8 i 10 K.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b ustawy środowiskowej poprzez oparcie decyzji na raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko, który nie zawierał należycie przedstawionych racjonalnych wariantów alternatywnych dla inwestycji, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, szczególnie w związku ze zmianą wniosku inwestora w zakresie ograniczenia ilości turbin wiatrowych, który wskazywał - po zmianie - wyłącznie na możliwość ulokowania 14 turbin wiatrowych.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, że stosownie do treści art. 66 ust. 1 5 ustawy środowiskowej raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru, nadto należy określić przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy). Z kolei przepis art. 81 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wskazuje, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, to organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

W świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane (tzw. wariant "zerowy"). Wariant niepodejmowania przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy.

Ze wskazanych przepisów wyraźnie wynika, że zamiarem ustawodawcy było stworzenie warunków dla szerszego wyboru niż tylko wyboru pomiędzy realizowaniem przedsięwzięcia, a jego zaniechaniem. Chodzi o wybór pomiędzy wariantami oddziałującymi na środowisko w różny sposób. Inaczej ustawodawca nie nakazywałby w art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku określania przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, albowiem wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie oddziałuje na środowisko.

Wymogom powyższym przeprowadzone w sprawie postępowanie sprostało, albowiem raport zawierał wskazanie wariantów alternatywnych innych niż tzw. "wariant zerowy", a przy tym nie będących wariantami pozornymi.

Nie wymagało także sporządzenia nowego raportu ograniczenie przez inwestora planowanej inwestycji z dwudziestu do czternastu turbin, przy jednoczesnym ograniczeniu wysokości dwóch z nich. Takowe ograniczenie stanowiło bowiem de facto kolejny wariant inwestycji, niewątpliwie korzystniejszy dla środowiska, a jednocześnie znajdowało uzasadnienie w rozpatrywanej jako całość dokumentacji przedłożonej przez inwestora, a obejmującej zarówno pierwotny raport, jak i następnie przedkładane dowody uzupełniające.

W tej sytuacji oczekiwanie sporządzenia nowego raportu tylko z powodu ograniczenia przez inwestora w toku postępowania wielkości planowanej inwestycji uznać należy za nadmierny i zbędny formalizm nie służący osiągnięciu celów jakim służyć ma przeprowadzenia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż ograniczenie przez inwestora w toku postępowania wielkości planowanego do realizacji przedsięwzięcia musi być uznane za dopuszczalne prawnie.

Skoro bowiem zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy środowiskowej organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji, to tym bardziej dopuszczalnym jest zaproponowanie takowego innego niż pierwotnie proponowany, a korzystniejszego dla środowiska wariantu inwestycji przez samego wnioskodawcę.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż ustawodawca w art. 81 ust. 1 ustawy wskazuje, iż wybór takowego odmiennego wariantu winien wynikać z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a nie z samego, będącego jedynie jednym z elementów tej oceny raportu, co oznacza, iż dopuszczalnym jest – jak miało to miejsce w kontrolowanej sprawie dokonanie wyboru innego niż pierwotnie zaproponowane w raporcie wariantu w oparciu o całokształt dowodów zebranych i ustaleń poczynionych w danym postępowaniu.

Podkreślić należy, iż wybór ostatecznie zaaprobowanego wariantu został w postępowaniu wyczerpująco uzasadniony, ze wskazaniem przyczyny rezygnacji zabudowy sześciu turbin zlokalizowanych w zachodniej części planowanej farmy wiatrowej, jaką było zachowania dla ptactwa wolnego pasa przestrzeni pomiędzy turbinami planowanym w ramach tego przedsięwzięcia, a turbinami dwóch farm w jego sąsiedztwie.

Oczywiście bezzasadnym okazał się także zarzut naruszenie art. 7, 8 i 10 K.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy środowiskowej poprzez oparcie decyzji na niekompletnym raporcie oddziaływania na środowisko, który nie zawierał oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji z uwzględnieniem efektu skumulowania z planowanymi Farmami Wiatrowymi "[...] I" i "[...] II", lokowanymi na terenie Gminy W.. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (s. 6 i 10 uzasadnienia), jak i z treści raportu w postępowaniu przeanalizowano skumulowaną emisję hałasu przez turbiny nim objęte oraz planowane do realizacji sąsiadujące zespoły elektrowni, a także uwzględniono skumulowany wpływ farm wiatrowych na trasy przelotów ptactwa (o czym w akapicie wyżej). W decyzji i raporcie wskazano także na brak skumulowanego oddziaływania z farmą wiatrową M. odległą o około 30 km od planowanej inwestycji. Znamiennym jest także, iż w uzasadnieniu skargi powtarzającej w tym zakresie zarzut podniesiony już w odwołaniu od decyzji organu i instancji w żaden sposób nie odniesiono się do argumentów organu II instancji, w tym w szczególności nie wskazano na czym miałoby polegać skumulowane oddziaływanie planowanej inwestycji i odległej o blisko 30 kilometrów elektrowni wiatrowej M..

Strona nie przedstawiła także w skardze jakichkolwiek argumentów natury prawnej bądź naukowej, na poparcie swojej tezy, że najbliższa odległość pomiędzy planowaną inwestycją, a zabudową siedliskową wynosząca około 500 metrów jest odległością zbyt małą, co czyni także ten zarzut gołosłownym.

Bezzasadnym okazał się także zarzut naruszenia art. 7, 8 i 10 K.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej poprzez oparcie decyzji na wadliwym raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko, który nie zawierał prawidłowego umiejscowienia turbin.

Wprawdzie trafną jest krytyczna uwaga skarżącego, iż do zarzutu tego, mimo jego podniesienia już w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w żaden sposób się nie ustosunkowało, to jednak uchybienie to nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik postępowania.

Zauważyć bowiem trzeba, iż zarzut ten skarżący opiera na twierdzeniu, że współrzędne jakie wskazano w raporcie i decyzji organu I instancji dla turbiny EW_07 wskazują na jej umiejscowienie w [...].

Stanowisko to jest oczywiście błędne i jak się wydaje stanowiło następstwo wadliwego przeprowadzenia przez autora skargi obliczeń przedstawionych na jej karcie 10, albowiem wykonane przez Sąd obliczenia wskazują, że współrzędne geograficzne przyjęte w zaskarżonej decyzji są prawidłowe, a wskazanie lokalizacji w [...] następuje w przypadku przyjęcia jako długość geograficzną parametru wskazanego w decyzji dla szerokości geograficznej i odwrotnie. Powyższy błąd w obliczeniach skarżącego mógł najprawdopodobniej wynikać z faktu, iż w raporcie, a następnie w decyzji długość geograficzną oznaczono jako współrzędną X, a szerokość geograficzna oznaczono jako współrzędną Y, podczas gdy na przykład na platformie geoportal2 współrzędną X oznacza się szerokość geograficzną, a współrzędną Y długość geograficzną.

Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 107 K.p.a. poprzez nieujęcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszystkich wymaganych elementów, w szczególności poprzez nie odzwierciedlenie w jego treści całości materiału dowodowego, w szczególności wskazania jakiego rodzaju wyjaśnienia składał inwestor w toku postępowania, jakie dodatkowe dowody zostały przez niego złożone do akt sprawy oraz jakie znaczenie dla przedmiotowej decyzji miały te wyjaśnienia i dowody, wskazać natomiast należy, iż nie mógł on stanowić podstawy uwzględnienia skargi, albowiem skarżący nie wykazał wpływu podnoszonego uchybienia na treść rozstrzygnięcia, a zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przesłanką uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd może być tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wpływu takowego nie dopatrzył się także działający z urzędu Sąd.

W ocenie orzekającego w sprawie Sądu z brzmienia art. 107 § 3 K.p.a. stanowiącego, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej nie można przy tym wyprowadzać wymogu, by uzasadnienie to zawierało szczegółowe przytoczenie wszelkich składanych w sprawie pism oraz przytoczenia treści przeprowadzonych dowodów. Taki sposób konstrukcji uzasadnienia czyniłby je bowiem absolutnie nieczytelnym i sprowadzał by je do obszernego zacytowania akt sprawy.

Za bezzasadny uznać także należy zarzut naruszenia art. 77 ust. 5 w zw. z art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a -c ustawy środowiskowej poprzez brak wezwania inwestora do uzupełnienia wniosku o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację przedsięwzięcia o przeprowadzenie ponownego (ewentualnie uzupełnienie już wykonanego) monitoringu ornitologicznego oraz o uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko o analizę wpływu na środowisko z uwzględnieniem zjawiska kumulacji inwestycji w postaci farm wiatrowych, położonych w promieniu 30 km od przedmiotowej inwestycji.

Zauważyć bowiem trzeba, że wskazywane przez skarżącego jako rzekomo naruszone przepisy art. 77 ust. 5 w zw. z art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a-c ustawy środowiskowej nie zawierają jakichkolwiek postanowień dotyczących obowiązku sporządzania ponownego monitoringu ornitologicznego czy też uzupełniania raportu oddziaływania na środowisko.

Co za tym idzie jakiegokolwiek znaczenia dla oceny istnienia prawnego wymogu przeprowadzenia ponownego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego nie mają podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności związane ze znajdowaniem się inwestycji w bezpośredniej styczności z terenami, na których planowane są inwestycje FW "[...] I" i FW "[...] II", jak i w sąsiedztwie obszarów Natura 2000, a także okoliczność, że na obszarze inwestycji występują dość licznie ptaki chronione czy okoliczność, iż inwestycja ta wzbudza protesty i uwagi mieszkańców.

Orzekający w sprawie Sąd nie podziela również stanowiska strony skarżącej co do naruszenia art. 83 ustawy środowiskowej poprzez błędną interpretację, a następnie zastosowanie instytucji monitoringu porealizacyjnego. W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ może nałożyć na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia analizy porealizacyjnej, określając jej zakres i termin przedstawienia. Jednocześnie art. 83 ust.1 tej samej ustawy stanowi, że w analizie porealizacyjnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 5, dokonuje się porównania ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności ustaleń dotyczących przewidywanego charakteru i zakresu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz planowanych działań zapobiegawczych z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi dla jego ograniczenia, zaś ust. 2, że jeżeli z analizy porealizacyjnej wynika, że dla przedsięwzięcia konieczne jest ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, do analizy powinna być załączona poświadczona przez właściwy organ kopia mapy ewidencyjnej z zaznaczonym przebiegiem granic obszaru, na którym jest konieczne utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania.

Zarówno art. 83 ust. 1 jak i ust. 2 nie był przy tym materialnoprawną podstawą orzekania przez organ w niniejszej sprawie i co za tym idzie nie mógł zostać przez ten organ naruszony.

Już tylko powyższe przesądza o oczywistej bezzasadności zgłoszonego w tym zakresie w skardze zarzutu.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż w ocenie Sądu nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej jakoby analiza porealizacyjna (nazywana w skardze monitoringiem) o jakiej mowa w art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej mogła mieć na celu wyłącznie kontrolowanie czy działania inwestora są zgodne z zasadami określonymi w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację przedsięwzięcia.

Taki pogląd strony skarżącej stoi w oczywistej sprzeczności z jasnym i nie budzącym wątpliwości brzmieniem art. 83 ust. 1 ustawy środowiskowej, gdzie wskazano, że analiza ta obejmuje między innymi porównania ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko, a nie – jak sugeruje strona skarżąca - z warunkami określonymi w decyzji środowiskowej

Wprowadzenie przez prawodawcę możliwości nałożenia na wnioskodawcę obowiązku przedstawienia analizy porealizacyjnej stanowi zatem przykład racjonalności prawodawcy, który uwzględniając, iż ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko prowadzona w ramach postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań ma charakter prognozowania zdarzeń przyszłych, a wiec z założenia obarczona jest ryzykiem błędu, przewiduje możliwość jest weryfikacji już po realizacji inwestycji, kiedy to zamierzenie zostanie juz zrealizowane i będzie wywierać realny wpływ na środowisko.

Odnosząc się do zarzutów, iż Kolegium pominęło w swoich rozważaniach okoliczność, że w treści raportu brak jakiegokolwiek wskaźnika potencjalnej śmiertelności populacji ptactwa i nietoperzy, który dałoby się racjonalnie zweryfikować oraz, iż organy nie uwzględniły uwag uczestników postępowania dotyczących nieścisłości w metodologii badań oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska zauważyć należy, iż kontrola sądowa działalności administracji publicznej w zakresie określonym w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest wyłącznie pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Co za tym idzie wobec braku jakiegokolwiek przepisu, który wprost wprowadzałby wymóg zawarcia w raporcie wskaźnika potencjalnej śmiertelności fauny w związku z realizacja inwestycji nie może być uznane za brak raportu opracowanego w niniejszej sprawie nie wskazanie w nim wskaźnika potencjalnej śmiertelności populacji ptactwa i nietoperzy. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż ustawodawca nakłada jedynie obowiązek określenia w raporcie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej nie precyzując szczegółowych wymogów odnośnie takowego określenia. Dokonywanie zatem oceny czy określenie w raporcie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów winno obligatoryjnie ustalenie zawierać wskaźnika potencjalnej śmiertelności populacji ptactwa i nietoperzy wymagało by wkroczenia przez Sąd materię metodologii przygotowywania raportu w przedmiocie oddziaływania na środowisko, do czego jednakże sąd administracyjny nie posiada kompetencji, albowiem nie dysponuje odpowiednia wiedzą fachową w tym zakresie. Jak wskazano już bowiem wyżej Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport spełnia wymagania ustawowe, zaś strona skarżąca nie wskazała jakiegokolwiek konkretnego przepisu prawa, który miałby zostać naruszony poprzez brak określenia w raporcie wskaźnika potencjalnej śmiertelności populacji ptactwa i nietoperzy.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, iż organy nie rozważyły konieczności sporządzenia studium krajobrazu wskazać należy, iż jakikolwiek przepis ustawy środowiskowej obowiązujący w dacie sporządzania raportu, czy też w dacie wydania zaskarzonej decyzji nie nakładał na inwestora inicjującego postępowanie w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań sporządzania studium krajobrazu terenu na jakim ma być zlokalizowana inwestycja.

Wreszcie oczywiście bezzasadnym okazał się zarzut nieuwzględnienie faktu, że inwestor nie uzyskał praw do dysponowania wszystkimi nieruchomościami bezpośrednio, lub pośrednio zajętymi pod turbinę wiatrową, przez co naruszono art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej w zw. z art. 140 i 143 Kodeksu cywilnego, czym naruszono prawo własności skarżącego. Art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej stanowi bowiem jedynie, że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ określa rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia. Decyzja ta nie uprawnia jednakże do realizacji przedsięwzięcia, w tym do wkroczenia na cudzą nieruchomość, a stanowi jedynie element szeroko rozumianego procesu inwestycyjnego. Powyższe oznacza, iż analogicznie, jak chociażby decyzja w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, nie narusza ona prawa własności do nieruchomości, których dotyczy. Dla wystąpienia z wnioskiem o ustalenie środowiskowych uwarunkowań nie jest, odmiennie niż na przykład w przypadku wniosku o pozwolenie na budowę, wymagane legitymowanie się prawem dysponowania nieruchomością na określony cel. Powyższe oznacza, iż wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestora nie legitymującego się tytułem prawnym do gruntu nią objętego nie narusza uprawnień właściciela tegoż gruntu, w tym w szczególności art. 140 K.c. i art. 143 K.c., albowiem nie uprawnia inwestora do korzystania z rzeczy bez zgody właściciela, jak też nie ogranicza właściciela w prawie do pobierania pożytków z rzeczy, czy też dysponowania nią.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ powinien uwzględnić poglądy prawne Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu wyroku oraz rozważyć czy i jaki wpływ na sposób załatwienia niniejszej sprawy ma zmiana stanu prawnego, wprowadzona ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 961), która weszła w życie 16 lipca 2016 r.

Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).

Sąd odstąpił od zasądzenia od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania w całość uznając, ze w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek o jakim mowa w art. 207 § 2 P.p.s.a. Przesłanką uwzględnienia skargi kasacyjnej w ramach postępowania autokontrolnego była bowiem nieważność postępowania, spowodowana wyłącznie przyczynami leżącymi po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i w żaden sposób nie obciążającymi skarżącego P. M., którego skarga przy ponownym rozpoznaniu sprawy również uznana została za zasadną.