Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1265/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1265/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, Sędziowie: NSA Józef Gach (spr), Asesor WSA Inga Gołowska, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009r., sprawy ze skargi S. Z., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 lipca 2008r Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15.04.2008 r. S. Z. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot ulgi podatkowej za okres od marca 2003 r. do grudnia 2005 r., uzasadniając swój wniosek tym, że w okresie od 1990 r. przebywała na rencie, przy czym w marcu 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) pozbawił ją prawa do renty. W wyniku wniesionego odwołania, Sąd Okręgowy w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 19.10.2005 r. przyznał jej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, zasądzając jednocześnie zaległe świadczenia za 34 miesiące. Świadczenia te zostały wypłacone przez ZUS w styczniu 2006 r. Gdyby wypłata świadczeń rentowych następowała na bieżąco, to S. Z. skorzystałaby z ulgi podatkowej za okres od marca 2003 do grudnia 2005 r. To samo dotyczy ulgi remontowej za 2005 r. Jednocześnie wnioskodawczyni nadmieniła, iż o rozstrzygnięcie tego problemu zwróciła się do Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który uznał się w tej sprawie niewłaściwy, wskazując jednocześnie, że właściwym w tej sprawie jest organ podatkowy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 06.05.2008 roku nr [...]odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w uzasadnieniu wskazując, że zgodnie z art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j., Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm. – dalej zwana "O.p.") – jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ podatkowy wskazał, że zgodnie z poglądami doktryny przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego mogą dotyczyć:

– braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia merytorycznej treści żądania w trybie postępowania podatkowego,

– sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe,

– przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja.

Przepisy prawa podatkowego nie przewidują możliwości zwielokrotnienia kwoty zmniejszającej podatek. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j., Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176, ze zm. – dalej zwanej "u.p.d.o.f.") w brzmieniu obowiązującym w 2006 r., podatek dochodowy, z zastrzeżeniem art. 28-30, art. 30a-30d oraz art. 44 ust. 4, pobiera się od podstawy jego obliczenia według następującej skali: do kwoty dochodu 37.024 zł jest to 19 % minus kwota zmniejszająca podatek 530 zł 08 gr. Konkludując, organ podatkowy stwierdził, że zaległe świadczenie za 34 miesiące zostało wypłacone przez ZUS w 2006 r., a więc podatek dochodowy od całości uzyskanych w tym roku dochodów powinien być obliczony w w/w sposób.

W zażaleniu na powyższą decyzję S. Z. powtórzyła przedstawiony we wniosku o wszczęcie postępowania stan faktyczny, a ponadto wskazała, iż w styczniu 2006 r. ZUS wypłacił jej, poza zaległymi kwotami, również świadczenie za ten miesiąc. Suma świadczeń wypłaconych przez ZUS została pomniejszona o kwotę 1588,54 zł – kwoty miesięczne świadczeń rentowych podane w poszczególnych decyzjach ZUS, pomnożone przez liczbę miesięcy, dają inną kwotę do wypłaty, niż kwota wyliczona zbiorczo przez ZUS i faktycznie wypłacona. Podatniczka uważa to za nieuzasadnione, gdyż podatek dochodowy powinien być obliczony z zastosowaniem zwielokrotnionej kwoty ulgi pomniejszającej podatek stosownie do liczby miesięcy, za jakie świadczenie zostało wypłacone. Poza tym nie powinna ponosić finansowych konsekwencji opieszałości Sądu i ZUS – w ten sposób straciła bowiem nie tylko sporne ulgi ale i prawo do ulgi remontowej za 2005 r.

Postanowieniem z dnia 22.07.2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji wskazując, że w niniejszej sprawie zasadne było wydanie przedmiotowego postanowienia, bowiem przepisy prawa podatkowego nie przewidują możliwości zwielokrotnienia kwoty zmniejszającej podatek. Zgodnie z art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f., dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym, zatem nie ma znaczenia za jaki okres świadczenie jest należne, lecz kiedy zostało wypłacone. Skoro wypłata została dokonana w 2006 r., to podatek od całości wypłaconego dochodu powinien być obliczony zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f w brzmieniu obowiązującym na ten rok podatkowy.

S. Z. w skardze z dnia 03.09.2008 r. określiła powyższe postanowienie jako niesłuszne i niesprawiedliwe, krótko streszczając stan faktyczny w sprawie. Podkreśliła raz jeszcze, że kwota jej wypłacona, jest niezgodna z kwotami wynikającymi z decyzji ZUS.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia zgodności aktów administracyjnych, w tym decyzji i innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Celem tej kontroli jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu.

Pismo skarżącej z dnia 15.04.2008 r., wbrew temu co twierdzą organy podatkowe, wszczęło postępowanie podatkowe w sprawie. Nie jest jedynie jasnym, na podstawie jakiego przepisu prawa to nastąpiło. W aktach sprawy znajduje się obliczenie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc styczeń 2006 roku. W związku z tym należało się zastanowić, czy można było uznać pismo skarżącej za wniosek o stwierdzenie nadpłaty na podstawie art. 75 § 1 O.p., który stanowi, że jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku.

W ocenie tut. Sądu nie można było. Z chwilą dokonania rozliczenia rocznego podatku zaliczki na ten podatek tracą byt prawny. Wniosek taki wynika z przepisu art. 34 ust. 9 u.p.d.o.f., który stanowi, iż podatek wynikający z rozliczenia rocznego obniżony, z zastrzeżeniem art. 27b ust. 1 pkt 2 i ust. 2, o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne pobranej w roku podatkowym przez organ rentowy zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest podatkiem należnym od podatnika za dany rok, chyba że naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w innej wysokości. W tej sytuacji nie można wykluczyć, że pismo skarżącej z dnia 15.04.2008 r. jest wnioskiem o wydanie takiej decyzji. Zależy to od ustalenia, czy organ rentowy dokonał rocznego rozliczenia podatku skarżącej, a tego nie sposób tego ustalić na podstawie akt rozpatrywanej sprawy. W podaniu strony znajdują się wprawdzie adnotacje, lecz nie są one przez nikogo podpisane. Nadto ich treść nie jest zrozumiała (czytelna), gdyż brzmi: "2002 – emerytura, 2005 - ???, 2006 – emerytura".

Jednakże pismo skarżącej z dnia 15.04.2008 r. i tak nie mogłoby zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodami (z pewnymi zastrzeżeniami, które nie mają jednak znaczenia w sprawie) są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Oznacza to, że skarżąca przychody w postaci zaległych świadczeń rentowych wypłaconych przez ZUS w styczniu 2006 r., wraz ze świadczeniem za ten miesiąc, osiągnęła w roku 2006. Z kolei zgodnie z art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f. dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 nie stanowią inaczej (a przepisy te nie mają zastosowania do sytuacji skarżącej), jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. W przypadku zaś renty dochód jest równy świadczeniu. Nie występują bowiem koszty uzyskania przychodów. W każdym razie jej pismo z dnia 15.04.2008 r. dotyczy dochodu osiągniętego w 2006 r.

Podatek dochodowy od osób fizycznych za ten rok wynosił, zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f., 19% od osiągniętego dochodu i podlegał zmniejszeniu m.in. o kwotę 530,08 zł. W świetle w/w przepisów nie ma znaczenia, za jaki okres świadczenie jest należne, lecz kiedy zostało wypłacone, tzn. w jakim roku podatkowym i w jakiej wysokości wystąpił określony dochód. Zatem żądanie skarżącej w tym zakresie nie jest uzasadnione.

Z kolei w myśl art. 27a ust. 15 u.p.d.o.f. kwota odliczeń od podatku, obliczona zgodnie z ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4, przekraczająca kwotę podatku obliczonego zgodnie z art. 27, podlega odliczeniu od podatku obliczonego za lata następne, aż do całkowitego jej odliczenia. Przepis ten dotyczył m.in. wydatków na remont lub modernizację lokalu mieszkalnego. Został on uchylony z dniem 1.01.2004 r., lecz miał nadal zastosowanie do tych podatników, którzy w 2003 r. wydatki te (określone w art. 27a ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w 2003 r.) odliczali od podatku, a odliczenie to nie znalazło pokrycia w podatku za 2003 r. Skarżąca w latach 2004 i 2005 nie osiągnęła opodatkowanego dochodu – pobierała bowiem tylko zwolniony od podatku zasiłek z pomocy społecznej, który został w styczniu 2006 r. uznany za nadpłacony i potrącony ze świadczeń wypłaconych przez ZUS. Jeżeli więc wystąpiła u niej nieodliczona od podatku za 2003 r. kwota wydatków na remont bądź modernizację lokalu mieszkalnego, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby dokonać takiego odliczenia w 2006 r. Brzmienie w/w przepisu jak i przepisów przejściowych (art. 12 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. nr 202, poz. 1956) wskazuje bowiem jednoznacznie na to, iż podatnicy zachowują prawo do odliczania ulg od podatku w latach następnych, aż do całkowitego ich odliczenia. Aby skorzystać z ulgi wystarczy tylko złożyć zeznanie o dochodzie za ten rok. Gdy podatnik korzysta z odliczeń, z pewnymi wyłączeniami, które w sprawie nie mają zastosowania, to obliczenie roczne podatku dokonane przez organ rentowy nie zastępuje osobistego zeznania podatnika o dochodzie, co można wywieść z treści art. 34 ust. 7-9 u.p.d.o.f. Wówczas wchodzi w rachubę podstawowa dla tego podatku zasada jego samoobliczania przez podatnika, wynikająca z art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f., zgodnie z którym podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, z zastrzeżeniem ust. 7 i 8.

Brak odniesienia się przez organy podatkowe do powyższych zagadnień, podniesionych przez skarżącą w jej piśmie z dnia 15.04.2008 r., należy uznać za naruszenie prawa procesowego, a to art. 210 § 1 pkt 6 O.p., zgodnie z którym decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, lecz jest to w ocenie tut. Sądu takie naruszenie przepisów postępowania, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż wynik ten jest dla skarżącej i tak negatywny.

Podsumowując powyższe wywody, niezależnie od tego, czy organy podatkowe przeprowadziłyby postępowanie, wszczęte na wniosek skarżącej, a następnie odmówiły stwierdzenia nadpłaty, czy też, jak to miało miejsce w sprawie, odmówiły wszczęcia postępowania na zasadzie art. 165a § 1 O.p., wynik sprawy byłby dla skarżącej taki sam. Naruszenie przepisów postępowania nie miało zatem istotnego wpływu na wynik sprawy.

Gdy chodzi o ewentualne zadośćuczynienie materialne za szkodę, która powstała na skutek przewlekłości postępowania oraz wypłaty przez ZUS zaległych świadczeń w jednym roku podatkowym, to sprawa ta nie należy do kognicji sądów administracyjnych. W tej sprawie należy zwrócić się do organu rentowego.

Mając powyższe na uwadze, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.