Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2799/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.30f ust.17, art.30f ust.3 pkt 3 lit a
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant specjalista Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi D.B. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2015 r. nr IPPB2/4511-304/15-5/MK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżący D.B. zwrócił się do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.; dalej "O.p.") dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.

We wniosku wskazał, że jest osobą fizyczną mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżący objął certyfikaty inwestycyjne funduszu inwestycyjnego zamkniętego (dalej także jako "FIZ") z siedzibą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, działającego na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. 2014r. poz. 157; dalej: "u.o.f.i.") stając się uczestnikiem tego funduszu. Skarżący będzie posiadał certyfikaty inwestycyjne FIZ nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni.

Planowane jest aby przedmiotem lokowania środków pieniężnych FIZ, którego certyfikaty inwestycyjne będzie posiadał Skarżący, były m.in. różnorodne przedsięwzięcia inwestycyjne na terytorium Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz na terytorium innych państw. FIZ będzie m.in. dysponował papierami wartościowymi oraz innymi instrumentami finansowymi emitowanymi przez podmioty mające siedzibę na terytorium Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz na terytorium innych państw, w tym również na terytorium państw wskazanych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 9 kwietnia 2013r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową (dalej jako "Spółki").

W przyszłości dojdzie do sytuacji, w której FIZ będzie posiadał nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach Spółek.

W tym samym czasie Skarżący będzie posiadał certyfikaty inwestycyjne FIZ nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni. Spółki będą osiągały w roku podatkowym, co najmniej 50% przychodów pochodzących z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, przychodów ze zbycia udziałów/akcji, wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej – w tym z tytułu zbycia tych praw, a także zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych. Co najmniej jeden rodzaj z wymienionych powyżej przychodów podlegać będzie w państwach rezydencji Spółek opodatkowaniu według stawki podatku dochodowego równej 14,25% bądź niższej (czyli według stawki o co najmniej 25% niższej od obowiązującej w Polsce stawki podatku dochodowego od osób prawnych) lub zwolnieniu od podatku dochodowego (poza przychodami zwolnionymi od opodatkowania na podstawie przepisów dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, Dz. Urz. UE L 345 z 29.12.2011, str. 8, ze zm.) lub wyłączeniu z opodatkowania podatkiem dochodowym.

W kontekście planowanych działań Skarżący powziął wątpliwość, czy posiadając certyfikaty inwestycyjne FIZ, będzie zobowiązany do stosowania regulacji przepisu art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r. poz. 361 ze zm.) - dalej "u.p.d.o.f." - przewidującej opodatkowanie dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych.

Mając powyższe na uwadze Skarżący zadał następujące pytania:

1. Czy Spółki, w których FIZ będzie posiadał nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach, będą dla Skarżącego zagranicznymi spółkami kontrolowanymi, na podstawie przepisu art. 30f ust. 3 u.p.d.o.f.?

W przypadku gdy odpowiedź na pytanie pierwsze będzie stwierdzała, iż Spółki, w których FIZ będzie posiadał nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach, będą dla Skarżącego zagranicznymi spółkami kontrolowanymi, na podstawie przepisu art. 30f ust. 3 u.p.d.o.f. Skarżący wniósł o udzielenie odpowiedzi na pytanie nr 2.

2. Czy Skarżący będzie uprawiony, zgodnie z przepisem art. 30f ust. 12 u.p.d.o.f., do pomniejszenia swojego udziału (pośredniego) związanego z prawem do udziału w zyskach Spółek, o udział FIZ związany z prawem do udziału w: zyskach Spółek, przysługujący przez ten sam okres, w związku z czym nie będzie on zobowiązany do opodatkowywania dochodu Spółek?

W ocenie Skarżącego, Spółki w których FIZ będzie posiadał nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni co najmniej 25% udziałów - w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach, nie będą dla Skarżącego zagranicznymi spółkami kontrolowanymi, na podstawie art. 30f ust. 3 u.p.d.o.f.

Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący wskazał, że art. 30f u.p.d.o.f. wprowadza opodatkowanie zagranicznych spółek kontrolowanych. W ocenie Skarżącego, Spółki spełniają warunek wskazany w przepisie art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.f., gdyż będą osiągały w roku podatkowymi, co najmniej 50% przychodów pochodzących z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, przychodów ze zbycia udziałów/akcji, wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej - w tym z tytułu zbycia tych praw, a także zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych.

Spółki spełniają również warunek wskazany w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. c) u.p.d.o.f., gdyż co najmniej jeden rodzaj z wymienionych powyżej przychodów podlegać będzie w państwach rezydencji Spółek opodatkowaniu według stawki podatku dochodowego równej 14,25% bądź niższej (czyli według stawki o co najmniej 25% niższej od obowiązującej w Polsce stawki podatku dochodowego od osób prawnych) lub zwolnieniu od podatku dochodowego (poza przychodami zwolnionymi od opodatkowania na podstawie przepisów dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich) lub wyłączeniu z opodatkowania podatkiem dochodowym.

Zdaniem Skarżącego nie zostanie jednak spełniony warunek wskazany w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f., tj. warunek pośredniego posiadania przez podatnika co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach zagranicznej spółki kontrolowanej. Z uwagi bowiem na fakt, iż Skarżący posiada certyfikaty inwestycyjne w FIZ, który inwestuje w Spółki, nie można mówić o "udziale pośrednim" Skarżącego w Spółkach poprzez FIZ.

Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 30f ust. 17 u.p.d.o.f. w celu obliczenia udziału pośredniego, o którym mowa w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) i ust. 12 pkt 1 – przepis art. 25 ust. 5b stosuje się odpowiednio. Obliczając zatem wysokość posiadanego przez podatnika udziału pośredniego w zagranicznej spółce kontrolowanej należy więc zastosować zasadę, zgodnie z którą, jeżeli jeden podmiot posiada w kapitale (prawach głosu, udział w zysku) drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki sam udział w kapitale (prawach głosu, udział w zysku) innego podmiotu, to ten pierwszy podmiot posiada udział w kapitale (prawach głosu, udział w zysku) tego innego podmiotu w tej samej wysokości. Jeżeli są to wartości różne to za wysokość udziału pośredniego przyjmuje się niższą z tych wartości.

W przypadku zatem gdy dojdzie do sytuacji, w której FIZ będzie posiadał nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach Spółek, należałoby ustalić wysokość posiadanego przez Skarżącego "udziału bezpośredniego" w FIZ, a następnie posiadanego przez niego udziału pośredniego w Spółkach.

W ocenie Skarżącego, rozpatrując omawianą regulację w kontekście funduszy inwestycyjnych zamkniętych trzeba wziąć pod uwagę fakt, że są to podmioty szczególne, objęte odmiennym reżimem prawno-podatkowym niż spółki kapitałowe. Podmioty te działają bowiem na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych.

Zdaniem Skarżącego, szczególny rodzaj relacji łączący inwestora (posiadacza certyfikatów inwestycyjnych) z funduszem inwestycyjnym zamkniętym, nie pozwala na stwierdzenie, że fundusz inwestycyjny zamknięty jest kontrolowany przez inwestora, a dalej iż inwestor poprzez fundusz inwestycyjny zamknięty kontroluje inny podmiot (tj. zagraniczną spółkę kontrolowaną). We wzajemnej relacji inwestora oraz funduszu inwestycyjnego zamkniętego nie można bowiem uznać, iż inwestor posiada "udział w kapitale", "prawo głosu w organach kontrolnych", "udział związany z prawem do uczestniczenia w zyskach" funduszu inwestycyjnego zamkniętego.

Wskazane w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. znamiona łączące podatnika z zagraniczną spółką kontrolowaną takie jak "udział w kapitale", "prawo głosu w organach kontrolnych", "udział związany z prawem do uczestniczenia w zyskach" nie mogą bowiem mieć zastosowania do wyspecjalizowanych jednostek jakimi są fundusze inwestycyjne zamknięte, czyli podmioty działające w ramach szczególnych regulacji.

Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.f.i., towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 4 u.o.f.i.: "Fundusz nie jest podmiotem zależnym od towarzystwa, spółki zarządzającej ani od osoby posiadającej bezpośrednio lub pośrednio większość głosów w radzie inwestorów, zgromadzeniu inwestorów lub zgromadzeniu uczestników." Nie można zatem twierdzić, iż fundusz inwestycyjny jest w jakiś sposób kontrolowany przez inwestora.

W odniesieniu do funduszy inwestycyjnych nie można również posługiwać się kryterium "udziału w kapitale". Wartość ta, w odróżnieniu od spółek prawa handlowego, w funduszach inwestycyjnych w ogóle nie występuje. W przypadku funduszy inwestycyjnych można mówić jedynie o wartości aktywów. Z takich samych względów (brak udziału w zarządzeniu/kapitale), fundusz inwestycyjny oraz jego uczestnik nie są uznawane za podmioty powiązane (w rozumieniu art. 25 u.p.d.o.f.). Na potwierdzenie swego stanowiska Skarżący powołał się na interpretacje indywidualne Ministra Finansów.

Skarżący dodał, że regulacja dotycząca zagranicznych spółek kontrolowanych (art. 30f u.p.d.o.f.), wprowadzona została na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 2014r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw oraz ustawy z dnia 21 października 2014r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z uzasadnieniem do rządowego projektu omawianej nowelizacji, regulacja ta miała zapobiegać nadużyciom podatkowym występującym w stosunkach między podmiotami powiązanymi, polegającym na wykazywaniu dochodu generowanego z działalności prowadzonej w danym kraju, jako dochodu podmiotów podlegających jurysdykcji podatkowej państw stosujących preferencyjne zasady opodatkowania. Nowelizacja ma zatem przeciwdziałać erozji podstawy opodatkowania poprzez poddanie opodatkowaniu w danym państwie, jako dochodu przypisywanemu do podmiotu krajowego, dochodu ustalanego w odniesieniu do zysków, jakie osiągnął jego podmiot zależny będący rezydentem podatkowym innego państwa. Celem wprowadzonej regulacji jest ograniczenie zjawiska unikania opodatkowania. Z tego względu, wskazana regulacja nie może mieć zastosowania do polskich podatników, którzy inwestują swoje środki poprzez fundusze inwestycyjne, będące wyspecjalizowanymi podmiotami prowadzącymi działalność inwestycyjną.

W ocenie Skarżącego Spółki, w których FIZ będzie posiadał nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach, nie będą dla Skarżącego zagranicznymi spółkami kontrolowanymi, na podstawie art. 30f ust. 3 u.p.d.o.f.

Minister Finansów, z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., w dniu 3 czerwca 2015r. wydał interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie ustalenia czy Spółki, w których FIZ będzie posiadał nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach, będą dla Skarżącego zagranicznymi spółkami kontrolowanymi, na podstawie art. 30f ust. 3 u.p.d.o.f. (pytanie nr 1), w której nie podzielił stanowiska Skarżącego w części dotyczącej uznania, że przedstawione we wniosku spółki zagraniczne nie stanowią zagranicznych spółek kontrolowanych.

W uzasadnieniu podatkowy organ interpretacyjny wskazał, że ustawą z dnia 29 sierpnia 2014r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014r. poz. 1328) wprowadzono na mocy art. 2 pkt 24 do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych regulacje m.in. w zakresie zagranicznych spółek kontrolowanych (art. 30f u.p.d.o.f.). Powyższe zmiany mają na celu zwalczanie szkodliwej konkurencji ze strony części państw, przede wszystkim tzw. rajów podatkowych, oraz przeciwdziałanie odraczaniu lub unikaniu opodatkowania przy wykorzystywaniu mechanizmu przesuwania dochodów do spółek zależnych zlokalizowanych w krajach o preferencyjnych systemach podatkowych.

W celu ustalenia konieczności stosowania omawianej regulacji w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy dany podmiot (jednostka organizacyjna) powiązany z polskim podatnikiem jest "zagraniczną spółką". Określenie to obejmuje wszystkie jednostki, którym - zgodnie z prawem państwa, w którym posiadają siedzibę lub zarząd - przyznana jest osobowość prawna (spółki kapitałowe, stowarzyszenia, fundacje, fundusze, przedsiębiorstwa itd.) oraz te jednostki niemające osobowości prawnej, których dochody podlegać mogą opodatkowaniu w państwie ich siedziby lub zarządu. Nie każda "zagraniczna spółka" będzie stanowić "kontrolowaną zagraniczną spółkę", a jedynie taka, która spełniać będzie warunki określone w art. 30f ust. 2 u.p.d.o.f.

Stosownie do tego przepisu użyte w niniejszym artykule określenie zagraniczna spółka oznacza: a) osobę prawną, b) spółkę kapitałową w organizacji, c) jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej inną niż spółka niemająca osobowości prawnej, d) spółkę niemającą osobowości prawnej, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych

- nieposiadającą siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w której podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, posiada udział w kapitale, prawo głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub prawo do uczestnictwa w zysku.

Warunki uznania danego podmiotu za zagraniczną spółkę kontrolowaną wskazuje art. 30f ust. 3 u.p.d.o.f.

Zgodnie z powyższym zagraniczną spółką kontrolowaną jest:

1. zagraniczna spółka mająca siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju wymienionym w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 25a ust. 6 albo

2. zagraniczna spółka mająca siedzibę lub zarząd na terytorium państwa innego niż wskazane w pkt 1, z którym:

a) Rzeczpospolita Polska nie zawarła umowy międzynarodowej, w szczególności umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, albo

b) Unia Europejska nie zawarła umowy międzynarodowej

- stanowiącej podstawę do uzyskania od organów podatkowych tego państwa informacji podatkowych, albo

3. zagraniczna spółka spełniająca łącznie następujące warunki:

a) w spółce tej podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, posiada nieprzerwanie przez okres nie krótszy niż 30 dni, bezpośrednio lub pośrednio, co najmniej 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem uczestnictwa w zyskach,

b) co najmniej 50% przychodów tej spółki osiągniętych w roku podatkowym, o którym mowa w ust. 7, pochodzi z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, przychodów ze zbycia udziałów (akcji), wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw, a także zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych,

c) co najmniej jeden rodzaj przychodów, o których mowa w lit. b, uzyskiwanych przez tę spółkę, podlega w państwie jej siedziby lub zarządu opodatkowaniu według stawki podatku dochodowego obowiązującej w tym państwie niższej o co najmniej 25% od stawki, o której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, lub zwolnieniu lub wyłączeniu z opodatkowania podatkiem dochodowym w tym państwie, chyba że przychody te podlegają zwolnieniu od opodatkowania w państwie siedziby lub zarządu spółki je otrzymującej na podstawie przepisów dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz. Urz. UE L 345 z 29.12201 1, str. 8, ze zm.).

Przepis ust. 3 pkt 3 lit. a) stosuje się również w przypadku, gdy 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach zagranicznej spółki pozostaje w posiadaniu ustalonym łącznie z małżonkiem podatnika, a także jego krewnymi do drugiego stopnia (ust. 4 art. 30f u.p.d.o.f.).

Jak wynika z art. 30f ust. 17 u.p.d.o.f. w celu obliczenia udziału pośredniego, o którym mowa w ust. 3 pkt 3 lit. a) i ust. 12 pkt 1, przepis art. 25 ust. 5b stosuje się odpowiednio.

Zatem o uznaniu zagranicznej spółki za zagraniczną spółkę kontrolowaną decydują następujące kryteria:

- kraj (terytorium) siedziby lub miejsca zarządu zagranicznej spółki,

- stopień powiązania takiej spółki z polskim rezydentem, wynikający z udziału w jej kapitale, w prawach głosu w jej organach kontrolnych lub stanowiących lub w prawie do udziału w zysku zagranicznej jednostki,

- stawka podatku dochodowego obowiązująca w państwie jej rezydencji podatkowej, rodzaj uzyskiwanych przez zagraniczną spółkę przychodów.

Samodzielną podstawę uznania takiej spółki za zagraniczną spółkę kontrolowaną stanowi sytuacja, w której zagraniczna spółka:

- posiada siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową. Listę tych krajów i terytoriów zawiera rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 kwietnia 2013r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (Dz. U. z 2013r. poz. 494) oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 kwietnia 2013r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz. U. z 2013r. poz. 493);

- posiada siedzibę lub zarząd w państwie nie wymienionym w ww. rozporządzeniach, z którym ani Polska, ani Unia Europejska nie zawarła umowy międzynarodowej stanowiącej podstawę do uzyskania od organów podatkowych tego państwa informacji podatkowych (umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, umowy o wymianie informacji w sprawach podatkowych).

Następnie organ interpretacyjny wskazał, że w związku z sytuacją opisaną we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej Skarżący powziął wątpliwość, czy posiadając certyfikaty inwestycyjne FIZ, będzie zobowiązany do stosowania regulacji przepisu art. 30f u.p.d.o.f., przewidującej opodatkowanie dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych.

Zdaniem podatkowego organu interpretacyjnego, dla rozstrzygnięcia przedmiotowego zagadnienia kluczowa jest odpowiedź na pytanie, czy posiadanie certyfikatów inwestycyjnych FIZ jest równoznaczne z posiadaniem udziału w kapitale, prawie głosu w organach kontrolnych lub stanowiących albo udziału w prawie związanym z uczestnictwem w zyskach funduszu. Odpowiedź twierdząca oznaczałaby, że Skarżący posiadający certyfikaty inwestycyjne FIZ posiada tym samym udział pośredni w zagranicznych spółkach kontrolowanych, w których udział w kapitale, prawo głosu w organach kontrolnych lub stanowiących albo udział w prawie związanym z uczestnictwem w zyskach posiada FIZ.

Obliczając wysokość posiadanego przez polskiego podatnika udziału pośredniego w zagranicznej spółce stosuje się zasadę, zgodnie z którą, jeżeli jeden podmiot posiada w kapitale (prawach głosu, prawie do uczestnictwa w zyskach) drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki sam udział w kapitale (prawach głosu, prawie do uczestnictwa w zyskach) innego podmiotu, to pierwszy podmiot posiada udział pośredni w kapitale (prawach głosu, prawie do uczestnictwa w zyskach) tego innego podmiotu w tej samej wysokości. Jeżeli z kolei wartości te są różne, to za wysokość udziału pośredniego przyjmuje się niższą z tych wartości (art. 30f ust. 17 w zw. z art. 25 ust. 5b u.p.d.o.f.).

Zgodnie z art. 117 ust. 1 u.o.f.i. – fundusz inwestycyjny zamknięty emituje certyfikaty inwestycyjne, które są papierami wartościowymi imiennymi lub na okaziciela, reprezentującymi, co do zasady, równe prawa majątkowe uczestników funduszu (art. 121 ust. 1 i ust. 3). FIZ według określonych zasad ustala wartość aktywów netto funduszu i wartość aktywów netto przypadających na certyfikat inwestycyjny. Zasady polityki inwestycyjnej FIZ określa ustawa o funduszach i statut funduszu. Uczestnik funduszu, nabywając certyfikat inwestycyjny, nabywa tym samym uprawnienia w stosunku do funduszu, do których zalicza się m.in. prawo do udziału w wartości aktywów netto pozostałych do podziału po przeprowadzeniu likwidacji funduszu; prawo do części dochodów funduszu, w przypadku gdy statut przewiduje wypłatę tych dochodów; prawo do uczestniczenia w majątku funduszu inwestycyjnego powstałego w związku z lokowaniem środków funduszu, w zakresie przypadającym na dany certyfikat.

Zdaniem organu interpretacyjnego, powyższe upoważnia do stwierdzenia, że posiadanie certyfikatów inwestycyjnych FIZ jest równoznaczne z posiadaniem udziału w kapitale oraz udziału związanego z prawem do uczestnictwa w zyskach FIZ. Co więcej, posiadanie certyfikatów inwestycyjnych FIZ łączy się również z posiadaniem głosu w organach kontrolnych lub stanowiących FIZ.

Zgodnie bowiem z art. 140 ust. 1 u.o.f.i. – w funduszu inwestycyjnym zamkniętym działa rada inwestorów, jako organ kontrolny, lub zgromadzenie inwestorów.

Rada inwestorów kontroluje realizację celu inwestycyjnego funduszu inwestycyjnego zamkniętego i polityki inwestycyjnej oraz przestrzeganie ograniczeń inwestycyjnych. W tym celu członkowie rady inwestorów mogą przeglądać księgi i dokumenty funduszu oraz żądać wyjaśnień od towarzystwa (art. 140 ust. 3 u.o.f.i.).

Statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może rozszerzyć uprawnienia rady inwestorów, przy czym statut może przyznawać radzie inwestorów – wpływ na politykę inwestycyjną funduszu, w tym w szczególności przyznawać prawo wiążącego dla towarzystwa sprzeciwu wobec przedstawianych projektów inwestycyjnych, jeżeli w skład rady inwestorów wchodzą uczestnicy posiadający łącznie co najmniej 50% ogólnej liczby certyfikatów inwestycyjnych funduszu (art. 140 ust. 4 u.o.f.i.).

Stosownie do art. 141 ust. 1 u.o.f.i. członkiem rady inwestorów może być wyłącznie uczestnik funduszu inwestycyjnego zamkniętego reprezentujący ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów inwestycyjnych w danym funduszu, który wyraził pisemną zgodę na udział w radzie oraz dokonał blokady certyfikatów inwestycyjnych w liczbie stanowiącej ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów: a) na rachunku papierów wartościowych lub na rachunku zbiorczym, b) w ewidencji uczestników albo c) złożył u depozytariusza certyfikaty inwestycyjne w formie dokumentu w liczbie stanowiącej ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów.

We wskazanym wyżej przypadku każdy certyfikat inwestycyjny objęty blokadą daje prawo do jednego głosu w radzie inwestorów (art. 140 ust. 1a u.o.f.i.).

Certyfikat inwestycyjny daje również prawo do jednego głosu na zgromadzeniu inwestorów, do którego kompetencji należy m.in. wyrażanie w drodze uchwały zgody na: 1) zmianę depozytariusza; 2) emisję nowych certyfikatów inwestycyjnych; 3) zmiany statutu funduszu w zakresie wyłączenia prawa pierwszeństwa do nabycia nowej emisji certyfikatów inwestycyjnych; 4) emisję obligacji; 5) przekształcenie certyfikatów inwestycyjnych imiennych w certyfikaty na okaziciela; 6) zmianę statutu funduszu inwestycyjnego w zakresie określonym w art. 117a ust. 1 u.o.f.i. (art. 144 ust. 3 u.o.f.i.).

Statut funduszu może określać, że certyfikaty inwestycyjne imienne są uprzywilejowane w zakresie prawa głosu, z tym że jednemu certyfikatowi można przyznać nie więcej niż dwa głosy (art. 144 ust. 7 u.o.f.i.).

W ocenie organu interpretacyjnego, w świetle powyższego należy stwierdzić, że spółki zagraniczne, w których udziały (bezpośrednio lub pośrednio) będzie posiadać FIZ mogą stanowić dla posiadacza certyfikatów inwestycyjnych FIZ zagraniczne spółki kontrolowane w rozumieniu art. 30f u.p.d.o.f. Zatem posiadanie przez Skarżącego certyfikatów inwestycyjnych FIZ łączy się z posiadaniem udziału w kapitale oraz udziału związanego z prawem do uczestnictwa w zyskach funduszu, jak również z posiadaniem głosu w organach kontrolnych lub stanowiących, a tym samym z posiadaniem udziału pośredniego w spółkach zagranicznych kontrolowanych przez FIZ.

Jeżeli zatem fundusz inwestycyjny zamknięty posiada udziały w innym (trzecim) podmiocie, w tym przypadku w podmiotach mających siedzibę na terytorium Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz na terytorium innych państw, w tym również na terytorium państw wskazanych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 9 kwietnia 2013r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, spełniających warunki wskazane w art. 30f ust. 3 pkt 1 albo pkt 2 lub art. 30f ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f., to znaczy, że Skarżący posiada w tych podmiotach udziały pośrednie.

Przedstawione we wniosku spółki zagraniczne należy więc uznać za zagraniczne spółki kontrolowane, w których Skarżący posiada udział pośredni (poprzez udział w funduszu inwestycyjnym zamkniętym).

Skarżący po wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji.

Zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie:

1. art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż posiadanie certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym jest równoznaczne z posiadaniem udziałów w kapitale, prawie głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach funduszu;

2. art. 30f ust. 1 i ust. 3 u.p.d.o.f. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny co do zastosowania tego przepisu, w sytuacji gdy posiadanie certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym nie odpowiada hipotezie normy prawnej określonej w tym przepisie, zatem przepis ten w ogóle nie powinien być stosowany w odniesieniu do posiadacza certyfikatów inwestycyjnych funduszu inwestycyjnego zamkniętego;

3. art. 30f ust. 1, ust. 3 i ust. 17 u.p.d.o.f. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny co do zastosowania tego przepisu, co skutkowało przyjęciem, iż spółki zagraniczne, w których udziały (bezpośrednio lub pośrednio) będzie posiadać fundusz inwestycyjny zamknięty stanowią dla posiadacza certyfikatów inwestycyjnych funduszu inwestycyjnego zamkniętego zagraniczne spółki kontrolowane w rozumieniu wskazanego przepisu;

4. art. 14c § 1 i § 2, art. 14a § 1 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. w zakresie obowiązku dokonania przez organ oceny stanowiska strony oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez nie odniesienie się w sposób wyczerpujący do uzasadnienia stanowiska Skarżącego zawartego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, w tym przytoczonych tam interpretacji indywidualnych oraz naruszenie obowiązku dążenia do zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego przez organy podatkowe.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Ponadto trzeba podnieść, że zgodnie z treścią art. 57a P.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny natomiast jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle powołanego przepisu stwierdzić należy, że granice rozpoznania przez sąd sprawy dotyczącej skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydanej w indywidualnej sprawie wyznaczają zatem zarzuty skargi. Innymi słowy sąd nie kontroluje prawidłowości interpretacji w tych jej aspektach, które nie są objęte zarzutami. Oznacza to, że nie podważone takimi zarzutami ustalenia i oceny, na etapie kontroli sądowoadministracyjnej przyjmowane są za miarodajny punkt odniesienia, bez formułowania oceny co do ich prawidłowości bądź wadliwości.

Oceniając zaskarżoną indywidualną interpretację z punktu widzenia legalności, Sąd uznał, iż nie narusza ona prawa.

We wniosku o wydanie interpretacji Skarżący wskazał, że przystąpił do zamkniętego funduszu inwestycyjnego poprzez objęcie certyfikatów inwestycyjnych wyemitowanych przez fundusz. W ramach swojej działalności fundusz będzie dysponował papierami wartościowymi oraz innymi instrumentami finansowymi emitowanymi przez podmioty mające siedzibę na terytorium Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz na terytorium innych państw, w tym również na terytorium państw wskazanych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 9 kwietnia 2013r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową. FIZ będzie posiadał nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach Spółek. W tym samym czasie Skarżący będzie posiadał certyfikaty inwestycyjne FIZ nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni. Spółki będą osiągały w roku podatkowym, co najmniej 50% przychodów pochodzących z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, przychodów ze zbycia udziałów/akcji, wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej – w tym z tytułu zbycia tych praw, a także zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych. Co najmniej jeden rodzaj z wymienionych powyżej przychodów podlegać będzie w państwach rezydencji Spółek opodatkowaniu według stawki podatku dochodowego równej 14,25% bądź niższej (czyli według stawki o co najmniej 25% niższej od obowiązującej w Polsce stawki podatku dochodowego od osób prawnych) lub zwolnieniu od podatku dochodowego (poza przychodami zwolnionymi od opodatkowania na podstawie przepisów dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, Dz. Urz. UE L 345 z 29.12.2011, str. 8, ze zm.) lub wyłączeniu z opodatkowania podatkiem dochodowym.

W tak przedstawionym stanie faktycznym Skarżący wystąpił z zapytaniem, czy Spółki, w których FIZ będzie posiadał nieprzerwanie przez okres ponad 30 dni co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach, będą dla Skarżącego zagranicznymi spółkami kontrolowanymi w rozumieniu art. 30f u.p.d.o.f., w szczególności w rozumieniu art. 30f ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f.

Zgodnie ze wskazanym art. 30f ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f. zagraniczną spółką kontrolowaną jest zagraniczna spółka spełniająca łącznie następujące warunki:

a) w spółce tej podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, posiada nieprzerwanie przez okres nie krótszy niż 30 dni, bezpośrednio lub pośrednio, co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem uczestnictwa w zyskach,

b) co najmniej 50% przychodów tej spółki osiągniętych w roku podatkowym, o którym mowa w ust. 7, pochodzi z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, przychodów ze zbycia udziałów (akcji), wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw, a także zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych,

c) co najmniej jeden rodzaj przychodów, o których mowa w lit. b, uzyskiwanych przez tę spółkę, podlega w państwie jej siedziby lub zarządu opodatkowaniu według stawki podatku dochodowego obowiązującej w tym państwie niższej o co najmniej 25% od stawki, o której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, lub zwolnieniu lub wyłączeniu z opodatkowania podatkiem dochodowym w tym państwie, chyba że przychody te podlegają zwolnieniu od opodatkowania w państwie siedziby lub zarządu spółki je otrzymującej na podstawie przepisów dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz. Urz. UE L 345 z 29.122011, str. 8, ze zm.).

W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 29 sierpnia 2014r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014r., poz. 1328), wprowadzającej regulacje m.in. w zakresie zagranicznych spółek kontrolowanych, stwierdzono, że regulacja ta jest powszechnie akceptowanym na arenie międzynarodowej mechanizmem zwalczania nadużyć podatkowych występujących w stosunkach między podmiotami powiązanymi, polegających na wykazywaniu dochodu generowanego z działalności prowadzonej w danym kraju jako dochodu podmiotów podlegających jurysdykcji podatkowej państw stosujących preferencyjne zasady opodatkowania. Podkreślono, że jest to jeden ze skuteczniejszych mechanizmów walki ze zjawiskiem unikania opodatkowania. Stwierdzono, że zapobieganie erozji podstawy opodatkowania w przypadku tej regulacji odbywa się poprzez poddanie opodatkowaniu w danym państwie, jako dochodu przypisywanego do podmiotu krajowego, dochodu ustalanego w odniesieniu do zysków, jakie osiągnął jego podmiot zależny będący rezydentem podatkowym innego państwa. Istota tego rozwiązania sprowadza się zatem do obowiązku uwzględniania w podstawie opodatkowania rezydenta krajowego dochodów kontrolowanych podmiotów zagranicznych mających siedzibę lub zarząd w kraju o niższym niż obowiązujący w państwie rezydencji podmiotu dominującego poziomie opodatkowania (druk sejmowy nr 2330). Przedmiotem opodatkowania u polskiego podatnika jest więc dochód całkiem innego podmiotu, osiągnięty poza Polską. Wskazane przepisy tworzą zatem pewną fikcję prawną, przypisując podatnikowi dochody innego podmiotu.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że spółki zagraniczne spełniają przesłanki określone w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. b) i lit. c) u.p.d.o.f. Spór sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy za spełniony można uznać warunek wskazany w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f., tj. czy można uznać, że Skarżący będzie posiadać w zagranicznej spółce bezpośrednio lub pośrednio, co najmniej: a) 25% udziałów w kapitale lub b) 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub c) 25% udziałów związanych z prawem uczestnictwa w zyskach.

Podkreślenia wymaga, że użycie w przepisie art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. spójnika "lub" wskazuje, że wystąpienie chociażby jednej ze wskazanych sytuacji uprawnia do stwierdzenia, iż mamy do czynienia z zagraniczną spółką kontrolowaną. Użycie na początku zapisu art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. słów: "posiada nieprzerwanie przez okres nie krótszy niż 30 dni bezpośrednio lub pośrednio" oznacza, że dotyczy to zarówno posiadania udziałów w kapitale, jak i prawa głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub udziałów związanych z prawem do uczestniczenia w zyskach. Tak więc przepis art. 30f ust. 3 pkt 3 lit a) u.p.d.o.f. zawiera w istocie trzy przesłanki uznania spółki za zagraniczną spółkę kontrolowaną, gdzie wystarczające jest spełnienie choćby jednej z nich dla uznania, że spełniony jest warunek uznania za zagraniczną spółkę kontrolowaną w rozumieniu art. 30f ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f.

Zaznaczenia wymaga, że pojęcie "udział" należy rozumieć szerzej niż wynika to z kontekstu, w jakim zwrot ten jest wykorzystywany w ustawie z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1030 ze zm.). Chodzi tu mianowicie o każdy określony poziom zaangażowania kapitałowego polskiego podatnika w zagranicznej spółce, którego osiągnięcie oznacza, że podatnik wywierać będzie istotny wpływ na funkcjonowanie tej spółki. Za trafnością tego poglądu przemawia fakt, że co do zasady przepis art. 30f ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f. odnosi się do uczestnictwa polskich podatników w rozmaitych podmiotach tworzonych i funkcjonujących w innych systemach prawnych; zatem sformułowanie "25% udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach" użyte w ustawie należy interpretować szeroko i odnosić do wszelkich form zaangażowania kapitałowego polskiego rezydenta w zagranicznej spółce (zob. wyrok WSA w Warszawie z 23 maja 2016r., III SA/Wa 1796/15, CBOSA).

W celu obliczenia udziału pośredniego w art. 30f ust. 17 u.p.d.o.f. zawarte jest odesłanie do przepisu art. 25 ust. 5b u.p.d.o.f., który stosuje się odpowiednio. Ten ostatni przepis stanowi, że określając wielkość udziału pośredniego, jaki podmiot posiada w kapitale innego podmiotu, przyjmuje się zasadę, że jeżeli jeden podmiot posiada w kapitale drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki sam udział w kapitale innego podmiotu, to pierwszy podmiot posiada udział pośredni w kapitale tego innego podmiotu w tej samej wysokości; jeżeli wartości te są różne, za wysokość udziału pośredniego przyjmuje się wartość niższą. Przykładowo zatem, jeżeli podmiot A posiada w kapitale podmiotu B udział w wysokości 25%, a podmiot B posiada również 25% udziału w kapitale podmiotu C, to przyjmuje się, że podmiot A posiada pośrednio udział w kapitale podmiotu C w wysokości 25%. Analogicznie należy to odnieść do pośredniego udziału w kapitale jak i w prawach głosu w organach kontrolnych lub stanowiących.

Należy bowiem zauważyć, że art. 30 ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. oprócz posiadania udziału w kapitale wymienia także posiadanie praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub udziałów związanych z prawem uczestnictwa w zyskach. Odpowiednie stosowanie przepisu art. 25 ust. 5b u.p.d.o.f. oznacza, że jeżeli, np. podmiot A posiada 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących podmiotu B, a podmiot B posiada również 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących podmiotu C, to przyjmuje się, że podmiot A posiada pośrednio 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących podmiotu C.

Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga analizy nie tylko przepisów podatkowych, lecz także przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych. W myśl art. 140 ust. 1 u.o.f.i., w funduszu inwestycyjnym zamkniętym działa rada inwestorów, jako organ kontrolny, lub zgromadzenie inwestorów.

Jak wynika z art. 144 u.o.f.i. zgromadzenie inwestorów stanowi najwyższy organ stanowiący funduszu. Może ono w szczególności podjąć uchwałę o rozwiązaniu funduszu, o powierzeniu zarządzania funduszem, zmianie statutu, emisji obligacji, przekształceniu certyfikatów imiennych na certyfikaty na okaziciela. Decyduje o znaczniejszych inwestycjach funduszu, zatwierdza sprawozdania finansowe. Zgodnie z art. 140 u.o.f.i. pełni też funkcje kontrolne w sytuacji, gdy nie powołano rady inwestorów.

Zatem w przypadku posiadania większości certyfikatów w funduszu (FIZ), inwestor (uczestnik) ma większość głosów w zgromadzeniu inwestorów, a zatem ma decydujący wpływ na jego funkcjonowanie. Oznacza to tym samym, że w takim przypadku z posiadaniem certyfikatów wiążą się nie tylko wierzytelności, ale i udział partycypacyjny w funduszu. Z kolei posiadanie przez ten fundusz większościowego udziału w kapitale zakładowym (lub w udziale w zyskach lub w prawach głosu w organach kontrolnych lub stanowiących) spółki zagranicznej przekłada się na to, że inwestor (uczestnik) posiadający większość certyfikatów w FIZ będzie posiadał pośrednio w spółce zagranicznej co najmniej 25% udziałów w kapitale (lub udziałach związanych z prawem do uczestniczenia w zyskach lub prawach głosu w organach kontrolnych lub stanowiących). Zatem spółka zagraniczna będzie wówczas spełniać kryteria określone w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 września 2016r., III SA/Wa 1965/15, CBOSA).

Rada inwestorów z kolei kontroluje realizację celu inwestycyjnego funduszu inwestycyjnego zamkniętego i polityki inwestycyjnej oraz przestrzeganie ograniczeń inwestycyjnych. W tym celu członkowie rady inwestorów mogą przeglądać księgi i dokumenty funduszu oraz żądać wyjaśnień od towarzystwa (ust. 3). Statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może rozszerzyć uprawnienia rady inwestorów, przy czym statut może przyznawać radzie inwestorów wpływ na politykę inwestycyjną funduszu, w tym w szczególności przyznawać prawo wiążącego dla towarzystwa sprzeciwu wobec przedstawianych projektów inwestycyjnych, jeżeli w skład rady inwestorów wchodzą uczestnicy posiadający łącznie co najmniej 50% ogólnej liczby certyfikatów inwestycyjnych funduszu (ust. 4). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w realizowaniu celu inwestycyjnego, polityki inwestycyjnej lub przestrzeganiu ograniczeń inwestycyjnych, rada inwestorów wzywa towarzystwo do niezwłocznego usunięcia nieprawidłowości oraz zawiadamia o nich Komisję (ust. 5). Ponadto rada inwestorów może postanowić o rozwiązaniu funduszu inwestycyjnego zamkniętego. Uchwała o rozwiązaniu funduszu jest podjęta, jeżeli głosy za rozwiązaniem funduszu oddali uczestnicy reprezentujący łącznie co najmniej 2/3 ogólnej liczby certyfikatów inwestycyjnych danego funduszu (ust. 6). Zgodnie z art. 141 ust. 1 u.o.f.i. członkiem rady inwestorów może być wyłącznie uczestnik funduszu inwestycyjnego zamkniętego reprezentujący ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów inwestycyjnych w danym funduszu, który wyraził pisemną zgodę na udział w radzie oraz: 1) dokonał blokady certyfikatów inwestycyjnych w liczbie stanowiącej ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów: a) na rachunku papierów wartościowych lub na rachunku zbiorczym, b) w ewidencji uczestników albo 2) złożył u depozytariusza certyfikaty inwestycyjne w formie dokumentu w liczbie stanowiącej ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów. We wskazanym wyżej przypadku, każdy certyfikat inwestycyjny objęty blokadą daje prawo do jednego głosu w radzie inwestorów (art. 141 ust. 1a u.o.f.i.).

Niewątpliwie zatem rada inwestorów jest organem kontrolnym funduszu. Jeżeli inwestor (uczestnik) obejmie ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów może zostać członkiem rady inwestorów. W sytuacji gdy dokonana blokady certyfikatów inwestycyjnych, każdy certyfikat będzie mu dawał prawo do jednego głosu w radzie inwestorów. W tym przypadku prawo głosu nie jest związane z posiadaniem udziału w kapitale, lecz z samym posiadaniem certyfikatu. W przypadku dokonania blokady 25% ogólnej liczby certyfikatów, będzie posiadał w radzie inwestorów 25% praw głosu. Warunek określony w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. zostanie zatem spełniony, skoro fundusz będzie miał 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących spółki zagranicznej (lub 25% udziałów w kapitale lub 25% udziałów w zyskach). Wówczas inwestor (uczestnik) będzie posiadał pośrednio 25% praw głosu w tej spółce (lub 25% udziałów w kapitale lub 25% udziałów w zyskach). W takim przypadku taka spółka będzie zagraniczną spółką kontrolowaną (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 14 października 2015r., I SA/Bd 622/15, CBOSA).

Skarżący podnosi, że objęcie certyfikatów inwestycyjnych nie jest równoznaczne z posiadaniem udziału w kapitale funduszu.

Wskazać w związku z tym należy, że w literaturze przedmiotu jest wyrażany pogląd, że "istotą certyfikatu inwestycyjnego jest to, że inkorporuje on wierzytelność pieniężną wobec funduszu inwestycyjnego. Wierzytelność ta staje się wymagalna z chwilą postawienia funduszu w stan likwidacji. Z tego względu można twierdzić, że certyfikat reprezentuje udział w mieniu funduszu. Nie jest to udział prawnorzeczowy (np. udział we współwłasności), ponieważ pewne jest, że mienie funduszu stanowi jego własność, nie obciążoną prawem przysługującym uczestnikom. Jest to więc prawo do zaspokojenia się z aktywów funduszu w razie jego likwidacji, w zakresie wynikającym z liczby posiadanych certyfikatów inwestycyjnych, zbliżone do jednego z praw inkorporowanych w akcji (...). Z tego względu nie można twierdzić, że certyfikat stanowi papier wartościowy opiewający w pewnym zakresie na prawa rzeczowe. Wspomniany powyżej "udziałowy" niuans w charakterystyce certyfikatu nie powinien także skłaniać do wniosku, że mamy do czynienia z papierem wartościowym typu udziałowego. Wspomniany udział jest wierzytelnością wobec funduszu. O udziałowym charakterze certyfikatu przesądziłoby istnienie praw członkowskich posiadacza certyfikatu w stosunku do funduszu, przez "udział" w tej klasyfikacji rozumie się bowiem uczestnictwo w spółce, a nie udział w jej majątku, będący tylko jednym z aspektów uczestnictwa (udziału) w spółce. Nie ma charakteru prawa organizacyjnego (członkowskiego, korporacyjnego o charakterze niemajątkowym) prawo do udziału w radzie inwestorów, ponieważ nie jest to prawo ucieleśnione w certyfikacie jako takim (...). Wydaje się zatem, że jednoznaczna kwalifikacja certyfikatu inwestycyjnego jako papieru wartościowego opiewającego na wierzytelności jest prawidłowa" (L. Sobolewski (w:) M. Michalski, L. Sobolewski, Prawo o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, Warszawa 1999, s. 401-402).

Należy jednak zauważyć, że w piśmiennictwie zwraca się też uwagę na funkcję udziałową certyfikatów inwestycyjnych, która polega na tym, że określa on udział uprawnionej osoby w określonej masie majątkowej i korzyściach przynoszonych przez tę masę majątkową i zazwyczaj proporcjonalny wpływ tej osoby w formie prawa głosu na wszystkie sprawy związane z zarządzaniem masą majątkową, w której udział reprezentuje papier wartościowy. Twierdzi się wręcz, że certyfikaty inwestycyjne wykazują cechy papieru udziałowego podobne do akcji (por. M. Romanowski (w:) System prawa prywatnego, t. 18, red. A. Szumański, Warszawa 2010, s. 15 i 79-80).

Podkreślenia wymaga, że certyfikat może ucieleśniać różnorodne uprawnienia: 1) określoną wierzytelność pieniężną w stosunku do likwidatora funduszu, 2) określoną wierzytelność pieniężną w stosunku do funduszu – w przypadku wykupywania certyfikatów inwestycyjnych, 3) prawo do środków pieniężnych, w przypadku wypłacania dochodów funduszu, bez wykupywania certyfikatów, 4) prawo pierwszeństwa kolejnej emisji certyfikatów, 5) prawo głosu na zgromadzeniu inwestorów czy w radzie inwestorów.

Te różnorodne uprawnienia wpływają na charakter tego papieru wartościowego. Może to być: a) papier o charakterze dłużnym z praktycznie wyłączoną możliwością zaspokojenia się z wierzytelności (poza likwidacją funduszu), b) papier dłużny z ograniczonymi do periodycznych okresów możliwościami realizacji zawartej w niej wierzytelności, 3) papier dłużny z zawartymi uprawnieniami o charakterze korporacyjnym, dopuszczającym możliwość uznania go za papier wartościowy o charakterze hybrydalnym (por. M. Dyl (w:) A. Chłopecki, M. Dyl, Prawo rynku kapitałowego, Warszawa 2015, s. 239-240).

Natura prawna certyfikatów inwestycyjnych nie jest zatem jednolita. Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest konieczne określenie charakteru prawnego certyfikatu inwestycyjnego. Ważne jest to, czy z certyfikatem inwestycyjnym wiąże się prawo głosu w organach kontrolnych lub stanowiących. Z art. 141 ust. 1a u.o.f.i. wprost wynika, że certyfikat inwestycyjny objęty blokadą daje prawo do jednego głosu w radzie inwestorów. Takiej m.in. regulacji nie zawierała poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 28 sierpnia 1997r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 139, poz. 933), na tle której został wypowiedziany ww. pogląd, że certyfikat inwestycyjny jest papierem wartościowym opiewającym na wierzytelność. Posiadanie na gruncie obecnie obowiązującej u.o.f.i. określonej liczby certyfikatów daje prawo do udziału i głosowania w radzie inwestorów oraz w zgromadzeniu inwestorów.

Zauważyć ponadto należy, że w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. wymienione są trzy różne sytuacje i prawo głosu w organach kontrolnych lub stanowiących nie musi być związane z posiadaniem udziału w kapitale funduszu. Ani z art. 30 ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f., ani z innego przepisu nie wynika, aby posiadanie praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących podmiotu krajowego (w tym wypadku funduszu) musiało być związane z posiadaniem w nim udziału w kapitale.

Skarżący podnosi także, że skoro nie zostałby uznany za posiadającego udział w kapitale spółek na gruncie przepisów o podmiotach powiązanych, to analogiczny wniosek powinien być wysnuty na gruncie przepisów o zagranicznej spółce kontrolowanej. Wskazać w związku z tym należy, że porównywalność wskazanych regulacji prawnych (podmiotów powiązanych i zagranicznej spółki kontrolowanej) wynika z tego, że w obydwu przypadkach następuje opodatkowanie dochodu potencjalnego, który podatnik mógłby osiągnąć gdyby nie pozostawał w szczególnych relacjach z innymi podmiotami. W sytuacji określonej w art. 25 u.p.d.o.f. oszacowanie następuje, gdy zostaną ustalone warunki różniące się od warunków rynkowych i w wyniku tego dany podmiot nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe niż należałoby oczekiwać. Przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku gdy dany podmiot bierze równocześnie udział w zarządzaniu innymi podmiotami, posiada udział w kapitale tych podmiotów, zachodzą powiązania: o charakterze rodzinnym, wynikające ze stosunku pracy albo majątkowe. Natomiast kryterium decydującym o istnieniu powiązań nie jest posiadanie praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących. Z tego powodu w art. 30f ust. 17 u.p.d.o.f. postanowiono, że art. 25 ust. 5b (dotyczący sposobu liczenia udziału pośredniego) należy stosować odpowiednio. Porównywalność zatem wskazanych regulacji prawnych nie jest całkowita. Stąd przytoczone przez stronę interpretacje indywidualne nie mogą mieć przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W świetle powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 30f ust. 1, i 17 oraz art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f., a także art. 14c § 1 i 2, art. 14a § 1 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p.

W ocenie Sądu, Minister Finansów przedstawił swój pogląd w sposób wystarczająco jasny. Skarżący nie miał problemów ze zrozumieniem stanowiska organu, o czym świadczy treść skargi, a w szczególności argumentacja strony przemawiająca, jej zdaniem, przeciwko stanowisku organu.

Sąd nie dopatrzył się braku merytorycznej poprawności i staranności w wydawaniu interpretacji indywidualnej.

W związku z argumentacją skargi wskazać należy, że niewątpliwie stanowisko wyrażone w interpretacji indywidualnej na gruncie analogicznych stanów prawnych i faktycznych (zdarzeń przyszłych) winno być jednolite, to jednakże należy uwzględnić, że nawet wtedy organ, który wydał interpretację indywidualną ma prawo do jej zmiany, nie jest zatem w sposób bezwzględny związany wyrażonym w interpretacji stanowiskiem. Zgodnie do art. 14e § 1 O.p., Minister Finansów ma prawo z urzędu zmienić interpretację indywidualną, co oznacza, że nawet w sprawie, w której interpretację wydał nie jest nią związany w sposób bezwzględny. Jednocześnie adresat interpretacji indywidualnej w przypadku zastosowania się do otrzymanej interpretacji, która następnie została zmieniona jest objęty ochroną według zasad wskazanych w art. 14k O.p.

Reasumując, zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie bowiem organ interpretacyjny nie naruszył, wskazanych w skardze, przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.