Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 960/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 1 pkt 5, art. 87 ust, , art. 92 ust. pkt 8
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1  art. 3 lit. h, art. 26 ust. 2
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r. w częściach orzekających o nałożeniu kar pieniężnych z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych i z tytułu wykonywania przewozu drogowego pojazdem nie wyposażonym w urządzenie rejestrujące, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w uchylonej części.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w C. decyzją z dnia [...] nałożył na przedsiębiorcę A.B. karę pieniężną w łącznej kwocie 8.000 zł, w tym:

- 2000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia,

- 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych,

- 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nie wyposażonym w urządzenie rejestrujące.

W podstawie prawnej orzeczenia organ wskazał art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz pkt 1.4, pkt 4.1 i pkt 11.1.1a załącznika do tej ustawy.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że w dniu [...] na drodze krajowej [...] w C. funkcjonariusze celni zatrzymali do kontroli samochód marki [...] wraz z przyczepą marki [...] o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg. Z uwagi na masę własną tego zespołu pojazdów organ stwierdził, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym wyłączający stosowanie jej przepisów. Opisanym zespołem pojazdów kierował P.O., który, jak później ustalono, był zatrudniony w firmie A z siedzibą w L., ul. [...]. Z przedstawionej przez kierowcę faktury VAT wynikało, że przewoził on towary nabyte przez firmę A. Wobec powyższego organ uznał, że kierowca wykonywał przewóz drogowy na potrzeby własne rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Kierowca nie przedłożył jednak kontrolującym go celnikom zaświadczenia, o jakim mowa w art. 33 ust. 1 ustawy, potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Przedmiotowe zaświadczenie, jak ustalono następnie, A.B. uzyskał na podstawie wniosku z dnia [...], a zatem złożonego dopiero 3 dni po przeprowadzonej kontroli. Kierowca nie przedłożył kontrolującym również dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zdaniem organu w niniejszej sprawie doszło także do naruszenia art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE. L. z 1985, nr 370, s. 8), bowiem kontrolowany pojazd nie był wyposażony w urządzenie pomiarowe rejestrujące czas pracy kierowcy (tachograf). Organ zauważył, że przywołane rozporządzenie zostało co prawda zmienione rozporządzeniem (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG)nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE. L. z 2006 r. Nr 102, s. 1), jednak ten akt prawa unijnego wszedł w życie dopiero z dniem 11 kwietnia 2007 roku, a zatem nie obowiązywał jeszcze w dniu kontroli.

O wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia opisanych wyżej przepisów zawiadomiono A.B. pismem z dnia [...]. W toku postępowania przedsiębiorca złożył wyjaśnienia wyrażając zdziwienie, dlaczego zostało ono wszczęte dopiero po dwóch latach. W piśmie z dnia [...] wniósł on także o umorzenie postępowania w sprawie braku dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych wskazując, że na mocy art. 42 ust. 1 pkt 5 tej ustawy pojazdy o masie własnej poniżej 12 ton zostały zwolnione z obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych. Odnośnie braku wyposażenia pojazdu w tachograf przedsiębiorca wskazał, że według jego wiedzy z obowiązku tego został zwolniony w oparciu o przepisy rozporządzenia (WE) Nr 561/2006. Odnosząc się do tych zarzutów Naczelnik Urzędu Celnego w C. argumentował, że w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli drogowej, a zatem brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia wskazanych na wstępie kar pieniężnych, czy umorzenia postępowania w sprawie.

W odwołaniu wniesionym do Dyrektora Izby Celnej w K. A.B. domagał się umorzenia postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego i rażąco naruszającego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o transporcie drogowym i rozporządzeń Unii Europejskiej. Uzasadniając te żądania odwołujący się ponownie podniósł argument dotyczący wszczęcia postępowania w sprawie po blisko dwuletniej bezczynności organu wskazując, że takie działania organu naruszają przepisy art. 35, art. 36, art. 37 i art. 38 k.p.a. W związku z wszczęciem postępowania dopiero po dwóch latach od daty kontroli pojazdu nie mógł on w szczególności przedstawić dowodu zakupu półrocznej winiety, którą nabył przed kontrolą. Przedstawiając argumenty przemawiające za umorzeniem postępowania w sprawie nałożenia kary za przejazd po drogach krajowych bez wymaganej opłaty odwołujący powołał się na przepis załącznika do ustawy zamieszczony pod l.p. 4. 1, który w jego ocenie zezwala na późniejsze wylegitymowanie się miesięczną, półroczną bądź roczną opłatą drogową zakupioną przed dniem kontroli.

Powołując się na orzecznictwo Głównego Inspektora Transportu Drogowego A.B. wskazał również, że w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji, a nie w dacie sporządzenia protokołu kontroli. Tym samym w związku z przepisem art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, który zwalnia z opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdami o masie całkowitej poniżej 12 ton, postępowanie w przedmiocie nałożenia kary za przejazd po tych drogach mniejszymi pojazdami powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Podobnie, jego zdaniem, winno zostać umorzone postępowanie dotyczące braku wyposażenia jego pojazdu w tachograf. W sprawie powinno zostać bowiem zastosowane rozporządzenie (WE) nr 561/06, którym zmienione zostało rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 oraz uchylone rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85. Zgodnie z zapisami tego rozporządzenia aktualnie nie ma obowiązku wyposażenia pojazdu lub zespołu pojazdów o masie własnej nieprzekraczającej 7,5 tony używanych do niezarobkowego przewozu rzeczy w urządzenia rejestrujące czas pracy kierowców.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W podstawie prawnej orzeczenia organ podał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, a także art. 93 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym oraz pkt 1.4, pkt 4.1 i pkt 11.1.1a załącznika do tej ustawy. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z zarzutem odwołania dotyczącym zakupu w okresie poprzedzającym kontrolę półrocznej karty opłaty drogowej wezwał on skarżącego do przedłożenia dowodu zakupu tej opłaty w postaci dokumentu księgowego. W odpowiedzi na to wezwanie A.B. poinformował jednak, że dowodu takiego nie posiada, bowiem zakupów kart opłaty nie wliczał w koszty prowadzonej działalności gospodarczej.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie prawidłowo zostały zastosowane przepisy prawa obowiązujące w dacie kontroli zespołu pojazdów należących do skarżącego przedsiębiorcy. Powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2005 roku, VI SA/Wa 2107/04, [w:] Lex nr 190703, organ ten wskazał w szczególności, że fakty stanowiące podstawę wymierzenia kary pieniężnej, które miały miejsce w czasie obowiązywania starej ustawy muszą być oceniane wedle tej starej ustawy, gdyż tylko do niej strona mogła dostosować swoje działania wykonując transport drogowy w dacie kontroli pojazdu. Dyrektor Izby Celnej wskazał także na pogląd prawny zawarty w wyroku WSA w Opolu z dnia 23 kwietnia 2009 roku, II SA/Op 61/09 (niepublik.), zgodnie z którym decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych jest decyzją deklaratoryjną. Do takich zaś decyzji, odmiennie niż to ma miejsce w przypadku decyzji konstytutywnych, winno się stosować przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku administracyjnoprawnego, a zatem w dacie zdarzenia, a nie w dacie orzekania. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, argumenty odwołującego się dotyczące bezprzedmiotowości postępowania, z uwagi na treść zarówno krajowych jak i wspólnotowych przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji, należy uznać za bezzasadne.

Organ zauważył także, że treść wniesionego odwołania jednoznacznie wskazuje na niekwestionowanie przez stronę kary nałożonej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Zebrany materiał dowodowy dotyczący tej kwestii bezspornie zresztą wskazuje na zasadność nałożenia tej kary. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na zasadność nałożenia także dwóch pozostałych kar pieniężnych. Kierujący zespołem pojazdów poruszającym się po drodze krajowej nie przedstawił bowiem kontrolującym go funkcjonariuszom celnym dowodu uiszczenia opłaty należnej z tego tytułu, a pojazd nie był wyposażony w tachograf. Za całkowicie nietrafny należało, zdaniem Dyrektora Izby Celnej , uznać argument odwołującego się, że z uwagi na opieszałość organu I instancji nie mógł on w terminie późniejszym przedstawić dowodu zakupu półrocznej karty opłaty drogowej. Trudno bowiem dopatrzyć się winy organu w braku wyposażenia kierowcy w dokument potwierdzający uiszczenie przedmiotowej opłaty, a obowiązek taki został nałożony na przedsiębiorcę przepisem art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Odnosząc się do stwierdzonego naruszenia art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/ 85 organ wskazał, że przepis ten w brzmieniu z przed 11 kwietnia 2007 roku nakazywał wyposażenie pojazdu odwołującego się w urządzenie rejestrujące, a zawarte w nim zwolnienia od tego obowiązku nie dotyczyły wykonywanego przewozu drogowego. Wobec tego w ocenie organu odwoławczego wszystkie zarzuty oraz argumenty odwołania należało uznać za bezzasadne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.B. powtórzył i częściowo rozszerzył zarzuty podniesione już w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. W szczególności zarzucił naruszenie decyzjami organów obu instancji przepisów postępowania administracyjnego, a to: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 35 i art. 36 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego w dwa lata po przeprowadzonej kontroli, co uniemożliwiło mu dosłanie karty opłaty drogowej. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie tymi orzeczeniami przepisów prawa materialnego w szczególności: art. 42 ust. 5 (winno być art. 42 ust. 1 pkt 5 – przyp. Sąd) ustawy o transporcie drogowym poprzez błędne uznanie obowiązku uiszczenia opłaty drogowej dla pojazdu poniżej 12 ton oraz art. 3 pkt h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez uznanie konieczności zainstalowania tachografu w pojeździe skarżącego. W oparciu o te zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w części nakładającej na niego kary pieniężne w kwocie po 3000 zł - za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nie wyposażonym w urządzenie rejestrujące. Uzasadniając te zarzuty podał, że w dniu kontroli posiadał półroczną kartę opłaty drogowej wykupioną przed dniem kontroli, w którą nie wyposażył jednak swojego kierowcy. Tym samym w jego ocenie organ winien zakwalifikować jego czyn na podstawie pkt. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, a nie w oparciu o pkt 4.1 tego załącznika. Rozwijając zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy i transporcie drogowym skarżący podał, że Główny Inspektor Transportu Samochodowego orzekając po dniu 24 grudnia 2008 roku w sprawie mającego miejsce przed tą datą przejazdu po drodze krajowej pojazdem o masie własnej poniżej 12 ton, umorzył postępowanie administracyjne. Tymczasem drugi organ w takim samym stanie prawnym, wymierza karę administracyjną. W kwestii naruszenia przepisów Unii Europejskiej związanych z wyposażeniem pojazdu w tachograf skarżący ponownie podniósł, że z uwagi na charakter wykonywanego przewozu oraz masę własną zespołu pojazdów nie obciążał go ten obowiązek, gdyż został on zniesiony art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Tym samym skoro w dniu kontroli wykonywał on przewóz na potrzeby własne pojazdem o masie własnej nie przekraczającej 7,5 tony to na mocy tego przepisu w związku z przepisami rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 należało uznać, że był zwolniony z obowiązku wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące czas pracy kierowcy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadniając udzieloną odpowiedź Dyrektor Izby Celnej w K. odniósł się obszernie do zarzutów skargi powtarzając praktycznie całą argumentację zawartą w uzasadnieniu jego decyzji. Podkreślił szczególnie zasadność zastosowania w sprawie przepisów obowiązujących w dacie kontroli pojazdu, a nie w dacie orzekania. Stanowisko to wyłączało zaś zastosowanie zarówno art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, jak i art. 3 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 w brzmieniu ustalonym rozporządzeniem (WE) nr 561/2006. Za nie mogące mieć wpływu na wynik sprawy organ uznał także argumenty i wywody skargi dotyczące bezczynności organu I instancji oraz naruszenia w wyniku tego zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona część decyzji Dyrektora Izby Celnej w K., jak również część poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, a to art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 3 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 w związku z art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez ich niezastosowanie. W ocenie Sądu zaskarżona część decyzji wydana została także z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak rozważenia możliwości zastosowania w sprawie wskazanych wyżej przepisów prawa wspólnotowego.

Bezsporne jest, że dniu [...] P.O. kierował zespołem pojazdów składającym się z samochodu marki [...] oraz przyczepy marki [...] o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg po drodze krajowej [...] w C. Pojazdy te stanowiły własność skarżącego A.B. prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą A z siedziba w L. ul. [...]. Poza sporem jest także, że opisanym zespołem pojazdów wykonywany był w tym dniu niezarobkowy przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący nie kwestionuje ustaleń orzekających w sprawie organów celnych, że czasie kontroli pojazd nie miał nalepionej na szybie przedziurkowanej winiety opłaty za przejazd po drogach krajowych, a kierowca nie dysponował odcinkiem kontrolnym tej opłaty. Niesporne jest wreszcie, że pojazd wykonujący opisany przewóz drogowy nie był wyposażony w urządzenie rejestrujące czas pracy kierowców (tachograf).

Wskazać należy, że w dacie prowadzonej kontroli kierujący zespołem pojazdów o masie powyżej 3,5 tony miał obowiązek podczas wykonywania przewozu drogowego mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę opłaty drogowej. Obowiązek ten wynikał wprost z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a sposób dokumentowania wywiązania się z obowiązku uiszczenia opłaty regulował § 3 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.). Zgodzić należy się także z orzekającymi w sprawie organami, że w dacie kontroli zespół pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony wykonujący przewóz drogowy, w tym także przewóz na potrzeby własne winien być wyposażony w tachograf rejestrujący czas pracy kierowcy. Obowiązek ten wynikał z obowiązującego wówczas art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym ( Dz. Urz. UE. L. Nr 370, s. 8 ze zm. – dalej rozporządzenie (EWG) nr 3821/85). Zgodnie z tym przepisem urządzenie rejestrujące winno być zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w państwach członkowskich i są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85. Wśród kategorii pojazdów wymienionych w art. 4 i 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego ( Dz. Urz. UE. L. z 1985 r. nr 370, s.1 ze zm.) nie został wymieniony zespół pojazdów służących do przewozu rzeczy, którego maksymalna masa przekraczała 3,5 tony (stosownie do art. 4 pkt 1 tego rozporządzenia zwolnienie takie w przypadku pojazdów i zespołów pojazdów przeznaczonych do przewozu rzeczy dotyczyło bowiem przypadków, gdy ich maksymalna masa łączna nie przekraczała 3,5 tony).

Po dniu [...] kiedy skontrolowany został przez służby celne zespół pojazdów skarżącego, a jednocześnie przed wszczęciem przez Naczelnika Urzędu Celnego w C. postępowania w sprawie nałożenia na skarżącego kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym doszło jednak do zmiany przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak i rozporządzenia (EWG) nr 3821/85. W pierwszej kolejności wskazać należy, że już w dniu 11 kwietnia 2007 roku weszło w życie rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 ( Dz. Urz. UE. L. z 2006, Nr 102, s.1). Zgodnie z nowym brzmieniem art. 3 zd. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 urządzenie rejestrujące winno być instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w państwach członkowskich, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. W art. 3 lit. h ostatnio wymienionego rozporządzenia wskazane zostały natomiast pojazdy lub zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używane do niehandlowego przewozu rzeczy. Wskazać tutaj dodatkowo należy, że w wersji pierwotnej przywołanego art. 3 lit. h rozporządzenia, na którą powołał się zarówno skarżący, jak i organy, była mowa o pojazdach lub zespołach pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 ton używanymi do niezarobkowego przewozu rzeczy. Brzmienie tego przepisu zostało jednak sprostowane w dniu 26 lutego 2008 roku (Dz. Urz. UE. L. z 2008 r. Nr 51, s. 21). Co istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy rozporządzenie (WE) nr 561/2006 nie zawiera żadnych przepisów przejściowych wskazujących, jakie przepisy należy stosować do zdarzeń które miały miejsce przed wejściem w życie tego rozporządzenia.

Z dniem 24 grudnia 2008 r. doszło także do zmiany art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, polegającej na dodaniu do tego przepisu pkt. 5, do czego doszło w oparciu o art. 3 ust. 1 lit a ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 218. poz. 1391). Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 1.800 euro rocznie, z wyłączeniem: pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton. Ustawodawca dodając pkt 5 do art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie zamieścił jednak w ustawie zmieniającej przepisów przejściowych. Przywołany przepis wszedł w życie w dniu 24 grudnia 2008 roku, a zatem przed wydaniem decyzji przez organ I instancji i przed wszczęciem postępowania w przedmiocie nałożenia na skarżącego kar pieniężnych, a jednocześnie rok i 9 miesięcy od zdarzenia, które spowodowało wszczęcie tego postępowania.

Mając na uwadze powyższe okoliczności oceniając legalność zaskarżonych części decyzji należy w pierwszym rzędzie rozstrzygnąć kwestię reżimu prawnego, jaki winien zostać zastosowany w kontrolowanym postępowaniu. Rozważając ten problem zauważyć trzeba, że brak jednoznacznego stanowiska prawodawcy co do tego jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów nie oznacza istnienia luki w prawie ( por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 1997 r., FPK 11/97, [w:] ONSA 1198/1/10 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004, SK 39/03, [w:] OTK -A 2004/5/40). Milczenie ustawodawcy, co do tego jaki przepis należy stosować do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowej regulacji prawnej oznacza, że jego wolą było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa, niezależnie od tego, czy zdarzenie prawne podlegające ocenie miało miejsce przed, czy po wprowadzeniu zmian w przepisie. Zgodnie z zasadą racjonalnego ustawodawcy należy więc przyjąć, że gdyby chciał on wyłączyć zastosowanie nowego przepisu do zdarzeń mających miejsce przed jego wejściem w życie to zamieściłby w akcie normatywnym tego rodzaju przepis przejściowy. Wskazana zasada bezpośredniego działania nowego prawa polegająca na stosowaniu nowych norm prawnych do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej, przed wejściem w życie nowych przepisów, ale które trwają w czasie dokonywania zmiany prawa. Przenosząc te rozważania na grunt kontrolowanego postępowania należy stwierdzić, że ustalenia jakie miały miejsce w czasie kontroli drogowej potraktować należy jako zdarzenie prawne. Jednak dopiero decyzja administracyjna nakładająca na stronę postępowania obowiązek uiszczenia kary w określonej tą decyzją wysokości konkretyzuje prawa i obowiązki strony postępowania kształtując stosunek administracyjnoprawny powstały w wyniku opisanego zdarzenia prawnego.

Prezentowany pogląd nakazujący bezpośrednie stosownie przepisów nowych pozostaje także w zgodzie z zasadami konstytucyjnymi, a w szczególności z zasadą praworządności zawartą w art. 7 Konstytucji R.P., a także z zasadą demokratycznego państwa prawnego sformułowaną w art. 2 Konstytucji. W utrwalonym orzecznictwie administracyjnym podkreśla się także, że zasadę bezpośredniego stosowania nowego prawa należy wyprowadzić także z zasady praworządności (legalizmu) sformułowanej w art. 6 k.p.a. Zasada ta nakazuje organom administracyjnym stosować w toku wydawania decyzji przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie orzekania (wyrok NSA z dnia 7 lipca 1988 r. sygn. akt IV SA 451/88, GAP 1988, nr 22, s. 43; wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r. sygn. akt III SA 1111/93, ONSA 1995, nr 3, poz. 120; wyrok NSA z dnia 24 lutego 1992 r. sygn. akt II SA 49/92,).

Zaprezentowane stanowisko nie pozostaje w sprzeczności z poglądami doktryny i orzecznictwa, zgodnie z którymi w przypadku braku w akcie prawnym przepisów międzyczasowych w grę może wchodzić zastosowanie jednej z trzech zasad: po pierwsze - zasady bezpośredniego działania prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (por. J. Mikołajewicz, Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne, Poznań 2000, s. 62 oraz m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r., P 9/04 [w:] OTK-A 2005/1/9 i uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006r., I OPS 1/06, [w:] ONSAiWSA 2006/3/71). Wskazać należy, że w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 roku Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za stosowaniem zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa powołując się na zakaz retroakcji. Pogląd ten NSA został sformułowany jednak na tle odmiennego stanu faktycznego. Przywołana uchwała dotyczyła bowiem zasady lex severwior retro non agit zakazującej stosowania surowszych sankcji administracyjnych wprowadzonych nowymi przepisami do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie. W omawianej sprawie winna mieć tymczasem zastosowanie zasada lex mitior retro agit, nakazująca wsteczne stosowanie przepisu względniejszego dla podmiotu naruszającego przepisy. Obie te zasady wynikają wprost z art. 15 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966 r. ( Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) oraz art. II-109 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej ( Dz. U. UE. C. 2000, Nr 364, s. 1). Podkreślić należy, ze zasada lex mitior retro agit znajduje zastosowanie nie tylko w odniesieniu do prawa karnego lecz również kar administracyjnych (por. m.in. pogląd zamieszczony w przywołanym wyżej wyroku T.K. z dnia 31 stycznia 2005r., P 9/04). Podkreślić w tym miejscu należy także brak jednoznacznych kryteriów przyporządkowujących kary administracyjne określonej dziedzinie prawa, a także szereg cech wspólnych kary pieniężnych wymierzanych w oparciu o przepisy prawa administracyjnego z grzywnami wymierzanymi w oparciu o przepisy karne.

Kara administracyjna – jak podkreślił T.K. w wyroku z dnia 22 września 2009 r., SK 3/08, [w:] OTK-A 2009/8/125, ma wreszcie przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia okoliczność, że kara ta ma również charakter dyscyplinująco-represyjny. Biorąc pod uwagę zatem funkcję pełnioną przez kary administracyjne należy uznać, że skoro organy Unii Europejskiej, a także nasz ustawodawca, zmieniając swoje przepisy zwolniły przedsiębiorców wykonujących przewozy od niektórych obowiązków to wymierzenie kary administracyjnej za czyn, który w dacie orzekania nie narusza już prawa, nie można uzasadnić funkcją pełnioną przez taką karę.

Przeprowadzone rozważania prowadzą do wniosku, że jeżeli po kontroli drogowej, której wyniki uzasadniały wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia na przedsiębiorcę kary administracyjnej z tytułu nieuiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, ustawodawca zniósł obowiązek uiszczania takiej opłaty organ traci podstawę prawną uzasadniającą wszczęcie postępowania w tej sprawie, a w przypadku wszczęcia takiego postępowania ono winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Kończąc tę część rozważań należy również zauważyć, że omawiana zmiana art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowiła wdrożenie przez Państwo Polskie przepisów art. 1 pkt 2 lit a dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniającej dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe ( Dz. Urz. UE.L. 2006, Nr 157, s. 8). W dacie zaś kiedy miała miejsce kontrola pojazdu skarżącego bieg już termin do wdrożenia postanowień tej dyrektywy do polskiego systemu prawnego.

Nieco odmiennie przedstawia się kwestia związana ze zwolnieniem skarżącego przedsiębiorcy z obowiązku wyposażania pojazdu w urządzenie rejestrujące czas pracy kierowców. Przeprowadzone rozważania nakazują, podobnie jak w poprzednio omówionym przypadku, opowiedzenie się za stanowiskiem, że w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie orzekania. W szczególności organy winny zastosować przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w brzmieniu ustalonym art. 26 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, mimo iż wszedł on w życie kilka dni po przeprowadzonej kontroli drogowej. W związku tym na orzekających w sprawie organach celnych ciążył obowiązek ustalenia czy przewóz wykonywany zespołem pojazdów skarżącego w dniu [...] należało zaliczyć do niehandlowego przewozu rzeczy, a zatem przewozu o jakim mowa w art. 3 lit h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 w brzmieniu zmienionym sprostowaniem z dnia 26 lutego 2008 roku. Orzekające w sprawie organy ograniczyły się w tej kwestii do ustaleń faktycznych pozwalających jedynie na zakwalifikowanie przedmiotowego przewozu do niezarobkowego przewozu rzeczy (przewozu na potrzeby własne) w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Niezarobkowego przewozu rzeczy nie można jednak utożsamiać z niehandlowym przewozem rzeczy, o jakim mowa w art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (por. w tej kwestii wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2009 roku, III SA/Gd 80/09, [w:] ZNSA 2009/4/129). Brak ustaleń faktycznych dotyczących w tej kwestii nie pozwala Sądowi na rozstrzygnięcie w przedmiocie zgodności części zaskarżonej decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w tachograf z przepisami art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 pkt 8 ustawy o transporcie drogowym oraz z oznaczonym l.p. 11.1.1 lit a przepisem zamieszczonym w załączniku do tej ustawy. W konsekwencji powoduje to konieczność uchylenia także i tej części zaskarżonego aktu administracyjnego.

Wskazania, co do dalszego orzekania w sprawie wynikają wprost z treści przedstawionych rozważań. Ponownie rozpatrując sprawę Naczelnik Urzędu Celnego C. umorzy zatem postępowanie w sprawie nałożenia kary za wykonywanie przez skarżącego przewozu po drodze krajowej bez wymaganej opłaty. Organ ten rozważy także, czy stanowiący przedmiot postępowania przewóz drogowy należy zaliczyć do niehandlowego przewozu rzeczy, a w konsekwencji czy skarżącemu można zasadnie zarzucić naruszenie obowiązku wyposażenia w tachograf pojazdu wykonującego ten przewóz.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) orzec jak punkcie 1 sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w uchylonej części do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał wobec braku wniosku skarżącego, o jakim mowa w art. 210 § 1 p.p.s.a.