Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 157/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 1 art. 57 ust. 3, art. 58
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności  jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia  bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Maria Jagielska Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt II SA/Op 350/14 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 9 października 2014 r., sygn. akt II SA/Op 350/14, oddalił skargę B. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych.

Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

B. P. wnioskiem z [...] maja 2012 r. wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Kierownik Biura ARiMR) o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, tj. jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) oraz płatności rolnośrodowiskowej (RS), deklarując do płatności działki rolne położone w granicach 56 działek ewidencyjnych. Do jednolitej płatności obszarowej (JPO) zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 47,68 ha, a do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) działki rolne o łącznej powierzchni 34,01 ha.

Kierownik Biura ARiMR, pismem z [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., wezwał B. P. do złożenia wyjaśnień dotyczących wymienionych we wniosku działek ewidencyjnych o numerach 1279/1, 1327/2 i 1071/2, wskazując, że:

- działka nr 1279/1 znajduje się w rejestrze gruntów trwale wykluczonych DR10 ze względu nieutrzymywanie jej w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., przy czym wykluczenie dotyczy powierzchni 4,95 ha;

- ogólna powierzchnia gruntów rolnych na działce nr 1327/2 różni się od sumy powierzchni części działek rolnych w granicy działki ewidencyjnej oraz powierzchni gruntów rolnych na działce ewidencyjnej niezgłoszonych do programów pomocowych oraz powierzchni gruntów rolnych zalesionych;

- działka nr 1071/2 nie znajduje się w bazie referencyjnej LPIS, w związku z czym należy podać poprawne dane działki ewidencyjnej lub wskazać inną podstawę deklaracji działki ewidencyjnej.

W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca złożył korektę wniosku odnośnie do działek ewidencyjnych nr 1327/2 i nr 1071/2, a w odniesieniu do działki nr 1279/1 oświadczył, że wie o umieszczeniu działki w rejestrze gruntów wyłączonych, jednak jest ona przez niego stale uprawiana i użytkowana.

Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2013 r. przyznał B. P. płatności (JPO i UPO) w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, w łącznej wysokości 31686,71 zł.

Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., uchylił decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na konieczność ponownej weryfikacji stanu faktycznego poprzez odniesienie się do ustaleń kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie strony dnia [...] lutego 2012 r., a więc w okresie wegetacji roślin w zakresie kampanii roku 2012. Ponadto organ odwoławczy uznał za konieczne przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji analizy danych zawartych w ZSZiK na podstawie wskazań ortofotomapy oraz zestawienie ich z wynikami z kontroli na miejscu.

Kierownik Biura ARiMR, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] sierpnia 2013 r., nr [...], przyznał B. P. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 w łącznej wysokości 32.640,28 zł, w tym z tytułu:

- jednolitej płatności obszarowej (JPO), w wysokości 26 800,72 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 5 402,60 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości;

- uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) w wysokości 5.839,56 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 1.346,81 zł ze względu na zastosowaną modulację płatności.

Organ wydając rozstrzygnięcie powołał się na art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164; dalej: ustawa o płatnościach), art. 57 ust. 3, art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1122/2009).

Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...] września 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z 6 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Op 525/13, po rozpoznaniu skargi B. P., uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] września 2013 r.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie przeanalizował i nie odniósł się do zagadnienia prawidłowości stwierdzonej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią do której przyznano wnioskowane płatności. Nie zweryfikował też ani sposobu ustalenia procentowej różnicy płatności jednolitej oraz uzupełniającej, ani wymiaru pomniejszeń i sposobu ich wyliczenia w kontekście przepisów materialnoprawnych mających zastosowanie w sprawie. W konsekwencji, zdaniem Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. nie dokonał ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w granicach, które zostały wyznaczone rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Jednocześnie Sąd uznał za prawidłową przyjętą przez organ odwoławczy wykładnię art. 124 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (dalej: rozporządzenie nr 73/2009) w kontekście art. 7 ust. 1 ustawy. W ocenie składu orzekającego, przepis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach przesądza o tym, że dzień 30 czerwca 2003 r. stanowi moment, na który winno być oceniane utrzymywanie działek rolnych w dobrej kulturze rolnej. Z treści tego przepisu wynika, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych, będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja w roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli spełnia warunki dotyczące wielkości powierzchni posiadanych działek rolnych, utrzymania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, a także posiadania numeru identyfikacyjnego. Natomiast przepis art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, do którego odwołuje się bezpośrednio ustawodawca krajowy, stanowi że do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. Jednak w przypadku Bułgarii i Rumunii kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1, jak również działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41). W ocenie Sądu, w dacie złożenia wniosku zgłaszane działki powinny pozostawać w dobrej kulturze rolnej. Fakt, że taki stan został stwierdzony na dzień 30 czerwca 2003 r. nie jest wystarczający i nie przesądza o tym, że płatności do poszczególnych działek będą przysługiwać również w dalszych okresach i to niezależnie od stanu utrzymania gruntów zgłaszanych do płatności. Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie organy ograniczyły się wyłącznie do wskazania, że działka ewidencyjna nr 1279/1 nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r. i powołały się w tym zakresie na ustalenia kontroli przeprowadzonej [...] listopada 2005 r. W uzasadnieniach decyzji obu instancji, a szczególnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie omówiono jednak materiału dowodowego zgromadzonego w jej wyniku, który przemawiał za zakwalifikowaniem części tej działki wynoszącej 4,95 ha do gruntów trwale wykluczonych (DR10).

Sąd zauważył również, że kontrola przeprowadzona została po upływie dość długiego, bo niemal dwuipółletniego okresu od dnia 30 czerwca 2003 r. Możliwość ustalenia stanu utrzymania gruntów w tak odległej dacie budzi wątpliwości, których nie sposób usunąć w oparciu o dokumentację zawartą w aktach administracyjnych, w tym również na podstawie dokumentacji fotograficznej z kontroli przeprowadzonej w odniesieniu do tych gruntów, zwłaszcza że ich posiadaczem w dacie kontroli z [...] listopada 2005 r. nie był skarżący. Zdaniem Sądu, dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy pozostaje więc w bezpośrednim związku z grożącą producentowi rolnemu dolegliwością ekonomiczną.

Dyrektor ARiMR, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ nie podzielił opinii wyrażonej przez B. P., dotyczącej stosowania art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009. Akcentował, że podstawowym warunkiem objęcia jednolitą płatnością obszarową, jest stwierdzenie, że grunty rolne były utrzymywane przez producenta rolnego w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Podkreślił, że płatności obszarowe przysługują wtedy, gdy m.in. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.

Organ stwierdził, że skarżący miał świadomość, że działka ewidencyjna nr 1279/1 znajduje się w rejestrze gruntów trwale wyłączonych DR10, ponieważ został o tym fakcie poinformowany przez Kierownika Biura ARiMR pismem z [...] kwietnia 2013 r. Ponadto wykaz działek rolnych, do których przypisano kod DR10 znajduje się na stronie internetowej ARiMR oraz udostępniany jest do wglądu w siedzibie każdego Biura Powiatowego ARiMR. Odnosząc się do zastrzeżeń strony dotyczących zakresu, w jakim organy Agencji są obowiązane do badania faktu utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, Dyrektor Oddziału ARiMR zauważył, że producent rolny ma obowiązek utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej w roku ubiegania się o przyznanie płatności i w tym zakresie podzielił zdanie strony, zastrzegając jednocześnie, iż jest to warunek konieczny, ale nie wystarczający do uzyskania możliwości ubiegania się o płatności obszarowe.

Organ odwoławczy powołał się na protokół z czynności kontrolnych z [...] listopada 2005 r. oraz znajdujące się w aktach sprawy fotografie. W oparciu o powyższe stwierdził, że działka nr 1279/1 nie była użytkowana rolniczo na całej powierzchni, bowiem część tej działki ewidencyjnej porastają kilkumetrowe drzewa (fot. nr 004), natomiast pozostały fragment pokrywają różnorodne chwasty (fot. nr 005, 006, 007) oraz kilka skupisk pojedynczych samosiejek drzew (fot. nr 005, 006, 007). W ocenie Dyrektora Oddziału ARiMR, nie jest konieczna specjalistyczna wiedza z zakresu botaniki, aby dojść do wniosku, że nie jest możliwe aby kilkumetrowe drzewa pojawiły się na działce nr 1279/1 w okresie pomiędzy 30 czerwca 2003 r. a 17 listopada 2005 r. Organ podkreślił, że z uwagi na okres wzrostu i wegetacji drzew występujących w klimacie umiarkowanym, nie jest możliwy również wzrost samosiejek drzew, które występowały na działce nr 1279/1 w dniu wykonania kontroli na miejscu, do wysokości kilku metrów i to w okresie około dwóch i pół roku. Konsekwencją było przyjęcie, że na dzień 30 czerwca 2003 r., działka ta nie była użytkowana rolniczo. W dalszej kolejności organ przedstawił sposób wyliczenia płatności na rok 2012. Podał, że deklarowana przez producenta do jednolitej płatności obszarowej (JPO) powierzchnia wynosiła 47,68 ha, z kolei wyliczone zawyżenie powierzchni wynosiło 8,3883%, co odpowiadało wartości 3,69 ha, stąd też powierzchnia stwierdzona to 43,99 ha. Organ odwoławczy, powołując się na art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009, stwierdził, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. W związku z powyższym, początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej została pomniejszona o 5.402,60 zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

W odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO), organ podniósł, że producent deklarował powierzchnię 34,01 ha, wyliczone zawyżenie powierzchni wynosiło 0,2358%, co odpowiadało 0,08 ha, stąd powierzchnia stwierdzona to 33,93 ha. W tym przypadku zgodnie z art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009, kwota ta została pomniejszona ze względu na zastosowanie zmniejszenia zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 24 lipca 2012 r. zatwierdzającej przyznanie krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich w Polsce za rok 2012.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 października 2014 r. oddalił skargę B. P. na powyższą decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że rozpoznając skargę był związany zarówno ustaleniami dokonanymi w toku postępowania ze skargi B. P. zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 6 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Op 525/13, jak i oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w tym wyroku. Sąd podkreślił, że w powołanym wyroku zostało przesądzone, że przyjęta przez organ odwoławczy wykładnia art. 124 rozporządzenia 73/2009 w kontekście art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach jest prawidłowa. Oznacza to, że działka rolna zgłoszona do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego musiała być utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Ponadto warunkiem niezbędnym przyznania płatności jest utrzymywanie wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzeganie wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo wykonał zalecenia wynikające z powołanego wyroku z 6 lutego 2014 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i prawidłowo zinterpretował oraz zastosował przepisy prawa materialnego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie tej nowej decyzji jest zgodne z dyrektywami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. - zawiera wszechstronne wskazanie faktów uznanych za udowodnione, jak też dowodów, na których organ się oparł. Uzasadnienie prawne to obszerne i wnikliwe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, według aktualnego stanu prawnego, z przytoczeniem przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd odwołał się do art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

WSA wyjaśnił, że w postępowaniu o przyznanie płatności zasadnicze znaczenie ma rzeczywisty areał gruntów rolnych objętych wnioskiem i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej w danym roku, w którym beneficjent ubiega się o ich przyznanie. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ w głównej mierze opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wynika to z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, który dokonuje pewnego ograniczenia w stosowaniu zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, ciężar wykazania, że producent rolny prowadzi działalność rolniczą na powierzchni deklarowanej we wniosku, spoczywał na stronie, która wskazać powinna dowody podważające ustalenia dokonane przez organ, bądź przedstawić stosowne wnioski dowodowe. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący przedstawił takie dowody.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wbrew zarzutom skargi, organy ustalając okoliczność nieutrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, nie miały obowiązku badania gatunku drzew występujących na określonym obszarze. Sąd podkreślił, że bez względu na charakter zadrzewienia, płatności bezpośrednie nie są naliczane do obszarów, na których występuje jakiekolwiek zadrzewienie. Prawidłowe i zgodne z zasadami logiki było też wnioskowanie organów, że skoro roślinność, z uwagi na wielkość i gęstość zadrzewienia (kilkumetrowe drzewa samosiejki), porastała działkę nr 1279/1 w 2005 r., to istniała ona tam także na dzień 30 czerwca 2003 r. Nie jest bowiem możliwe, aby w okresie dwóch i pół roku drzewa osiągnęły wysokość kilku metrów.

WSA zaznaczył, że skarżący wiedział o umieszczeniu działki nr 1279/1 w rejestrze gruntów trwale wyłączonych, oznaczonych kodem DR10, gdyż został o tym fakcie poinformowany w wezwaniu z [...] kwietnia 2013 r., a ponadto wykaz działek rolnych, do których przypisano ten kod, został umieszczony na stronie internetowej ARiMR oraz udostępniany jest do wglądu w siedzibie każdego Biura Powiatowego ARiMR. Stosownie do przedstawionej oceny uznać należy, że fakt użytkowania gruntów rolnych na dzień 30 czerwca 2003 r. za kolejny, obok obowiązku utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej w roku ubiegania się o przyznanie płatności, warunek konieczny do uzyskania możliwości ubiegania się o płatności.

Sąd podzielił utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że z przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach wynika, że to na stronie, nie zaś na organie administracji publicznej, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów na poparcie jej stanowiska, w sytuacji, gdy strona kwestionuje materiał dowodowy zgromadzony przez organ. W postępowaniu przed organami Agencji ograniczeniu ulega zasada prawdy obiektywnej oraz wynikający z niej obowiązek organu zawarty w art. 77 K.p.a. do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Konsekwencją jest konieczność wzmożenia aktywności stron postępowania, które nie mogą oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy.

W sytuacji gdy skarżący kwestionował ustalenia poczynione przez organy, winien był przedstawić dowody potwierdzające słuszność jego stanowiska. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, skarżący poza przedstawieniem zarzutów stawianych decyzjom wydanym w przedmiotowej sprawie nie przedłożył żadnych dowodów na poparcie swoich zarzutów. Same gołosłowne twierdzenia nie mogły skutecznie podważyć dowodów zebranych i przeprowadzonych w sprawie przez organy. Za dowód taki nie może posłużyć złożona przez skarżącego do akt sprawy na okoliczność braku wyłączenia działki z dofinansowania w latach 2008–2011, kopia informacji z [...] grudnia 2008 r. oraz załącznik graficzny z 2009 r. nr [...] (dokumenty te nie przedstawiają danych aktualnych na rok 2012, a będąc jednocześnie dokumentem wewnętrznym, nie przesądzają o zakwalifikowaniu danego areału do dopłat unijnych).

W ocenie Sądu, prawidłowo również dokonano w sprawie wyliczenia wyłączonej z płatności powierzchni działek rolnych.

W konkluzji Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zaskarżona decyzja jak również decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji niewadliwie ustaliły zaistnienie w sprawie przytoczonych przesłanek powodujących częściową odmowę przyznania skarżącemu płatności, a następnie prawidłowo zastosowały przepisy.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł B. P., zaskarżając go w całości i zarzucając:

- na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez rażąco błędną wykładnię art. 124 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 73/2009 oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach

- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 153 p.p.s.a., przez błędne uznanie, że Sąd pierwszej instancji wydając skarżony wyrok związany został treścią uzasadnienia wyroku WSA w Opolu z 6 lutego 2014 r., II SA/Op 525/13, co do wykładni art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009.

Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura ARiMR w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 stwierdził, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z treści zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia istota tego dotyczy naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, a to art. 124 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 73/2009 poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że wiążący dla przyjęcia możliwości przyznania płatności za lata późniejsze (w tym na rok 2012) jest stan kultury rolnej użytków rolnych na działce 1279/1 w dniu 30 czerwca 2003 r., podczas, gdy zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli wszystkie grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. W związku z tym rozstrzygające znaczenie ma utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami w danym roku, w którym beneficjent ubiega się o przyznanie płatności. Według skarżącego Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że kontrolując legalność zaskarżonej decyzji był, na podstawie art. 153 p.p.s.a., związany oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Opolu z 6 lutego 2014 r. odnośnie do wykładni art. 124 rozporządzenia nr 73/2009 i art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach.

W związku z tak zdefiniowaną istotą sporu, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, czy wobec tego, że sprawa była już wcześniej rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i sformułowano w niej ocenę prawną oraz zalecenia dla organów do wykonania w ponownym postępowaniu, ocena ta została wyrażona stanowczo, a więc przy ponowny rozpatrzeniu sprawy organy i sąd były nią związane, a w dalszej kolejności – jeśli tak było - to czy Sąd dokonując kontroli legalności działania administracji publicznej nie uchybił w toku tej kontroli art. 153 p.p.s.a.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." Ocena prawna o charakterze wiążącym musi więc dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi immanentny związek, wskazania stanowią konsekwencję oceny prawnej, dotyczą one bowiem sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że taka ocena i wskazania co do dalszego toku postępowania zostały wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 6 lutego 2014 r. (sygn. akt II SA/Op 525/13). W powołanym wyroku Sąd, odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów dotyczących przyjętej przez organy wykładni art. 124 rozporządzenia nr 73/2009 w kontekście art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach uznał za prawidłowe i wyczerpująco umotywowane stanowisko organu odwoławczego. WSA zwrócił wówczas uwagę na występujące w orzecznictwie rozbieżności dotyczące wykładni analizowanych przepisów i stwierdził, że przepis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach przesądza o tym, że dzień 30 czerwca 2003 r. stanowi moment, na który powinno być oceniane utrzymywanie działek rolnych w dobrej kulturze rolnej. Sąd przyjął, że: "Z treści tego przepisu wynika, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych, będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli spełnia warunki dotyczące wielkości powierzchni posiadanych działek rolnych, utrzymania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, a także posiadania numeru identyfikacyjnego. Natomiast przepis art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, do którego odwołuje się bezpośrednio ustawodawca krajowy, stanowi że do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. Jednak w przypadku Bułgarii i Rumunii kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1, jak również działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41). Niewątpliwie zatem również w dacie złożenia wniosku zgłaszane działki powinny pozostawać w dobrej kulturze rolnej. Fakt, że taki stan został stwierdzony na dzień 30 czerwca 2003 r. nie jest wystarczający i nie przesądza o tym, że płatności do poszczególnych działek będą przysługiwać również w dalszych okresach i to niezależnie od stanu utrzymania gruntów zgłaszanych do płatności."

Wobec powyższego nie można zgodzić się ze skarżącym, że WSA w Opolu w wyroku z 6 lutego 2014 r. nie wyraził oceny prawnej w sposób jasny i jednoznaczny, niewymagający zabiegów interpretacyjnych. WSA przytoczył art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009, które w zakresie jednolitej płatności obszarowej odwołują się do stanu kultury rolnej działki na dzień 30 czerwca 2003 r., a następnie w tym kontekście jednoznacznie uznał, że utrzymywanie działki rolnej w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. ma wpływ na płatności bezpośrednie na lata następne. W konsekwencji WSA w Opolu przyjął, że działki rolne, które nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na tę datę nie były uprawnione do przyznawania płatności bezpośrednich w latach późniejszych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący niesłusznie zarzuca, że w uzasadnieniu wyroku z 6 lutego 2014 r. Sąd nie wyraził swego stanowiska poprzez użycie jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w jasny sposób i nie stwarzających wątpliwości co do zakresu związania. Przedstawienie w motywach orzeczenia rozbieżności jakie wywołało stosowanie art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w związku z art. 124 rozporządzenia nr 73/2009 nie może być odczytywane jako brak jednoznacznego stanowiska Sądu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Sąd w sposób nie budzący wątpliwości opowiedział się za tym kierunkiem interpretacji omawianych przepisów, który możliwość przyznania płatności wiąże z utrzymywaniem działki rolnej w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., chociaż spełnienie tego warunku nie jest wystarczające, gdyż zgłoszone do płatności działki powinny pozostawać w dobrej kulturze rolnej także w dacie złożenia wniosku o płatność.

W związku z tym stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zrozumiał ocenę prawną wyrażoną w wyroku z 6 lutego 2014 r., co wprost wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd pierwszej instancji, na mocy art. 153 p.p.s.a. był związany tą oceną i słusznie uwzględnił ją w procesie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Z tej przyczyny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 153 p.p.s.a. jest niezasadny. W konsekwencji za chybiony należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 124 rozporządzenia nr 73/2009 i art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach przyjętą w wyroku z 6 lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt II SA/Op 525/13. Dodać należy, że skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 6 lutego 2014 r. i zakwestionowania w ten sposób wykładni omawianych przepisów przyjętej w tym wyroku.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.