Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 347/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 239a, art. 239b § 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), Sędziowie SO del. Monika Kazubińska-Kręcisz,, WSA Andrzej Niezgoda, Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia A. S.A. w W. od postanowienia Wójta Gminy S. z dnia [...] wydanego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż Wójt Gminy, na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] określającej A. S.A. w W. wysokość podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [...] zł.

Organ ten stwierdził, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. na dzień wydania postanowienia jest krótszy niż 3 miesiące. Powyższa okoliczność uprawdopodabnia zdaniem organu I instancji, że zobowiązanie wynikające z ww. decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane.

W zażaleniu pełnomocnik spółki podniósł, że spółka nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarzucił ponadto, że organ nie uprawdopodobnił niewykonania zobowiązania przez spółkę. Dodał również, że postanowienie nie zostało doręczone podatnikowi, bowiem Wójt nie uwzględnił pisma spółki o doręczanie korespondencji w postępowaniu podatkowym za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na podstawie art. 144a Ordynacji podatkowej.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Kolegium wskazało, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany, kiedy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki:, tj.: 1) musi zaistnieć co najmniej jeden z czterech warunków określonych w § 1 art. 239b Ordynacji podatkowej; 2) organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Organ II instancji uznał, co do zobowiązania określonego w nieostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] które nie zostało wykonane, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, bowiem zobowiązanie za 2009 r. z tytułu podatku od nieruchomości wygasa spółce z upływem 2014 r.

Kolegium podzieliło również stanowisko organu I instancji w zakresie w jakim uprawdopodabnia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uznało ponadto, że wniosek taki wynika z przebiegu dotychczasowego postępowania.

W ocenie Kolegium nietrafiony jest zarzut niedoręczenia zaskarżonego postanowienia. Zaznaczono, iż spółka pismem z dnia 11 września 2014 r. wystąpiła do organu podatkowego z żądaniem doręczania korespondencji w postępowaniu podatkowym za pomocą komunikacji elektronicznej. Organ tym samym zobligowany został do doręczenia zaskarżonego postanowienia zgodnie z żądaniem strony. Organ I instancji wysłał pismo zarówno za pomocą środków komunikacji elektronicznej jak również w formie tradycyjnej. Kolegium zaznaczyło, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, ażeby spółka potwierdziła odbiór pisma drogą elektroniczną. Organ zaznaczył, że postanowienie dotyczące nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone zostało stronie w dniu [...] listopada 2014 r. o czym świadczy (oprócz potwierdzenia odbioru) również fakt, iż spółka złożyła zażalenie na postanowienie, które otrzymała i miała możliwość zapoznania się z nim.

W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. Zarzucił naruszenie:

- art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 152a oraz w związku art. 239 Ordynacji podatkowej, poprzez rozpoznanie zażalenia i utrzymanie w mocy postanowienia Wójta, które nie weszło do obrotu prawnego, gdyż nie zostało doręczone stronie postępowania;

- art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Wójta nie zostanie przez skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dla rozstrzygnięcia sprawy pierwszorzędną kwestią była ocena skutków procesowych przesłania skarżącej postanowienia organu I instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] w formie papierowej, pomimo jednoznacznego żądania doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Stosownie do art. 144a § 1 Ordynacji podatkowej doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona spełni jeden z następujących warunków:

1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy;

2) wniesie o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny;

3) wyrazi zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej

i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny.

Powyższe zagadnienie regulowane jest przepisami ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2013 r, poz. 1422) a także ustawą z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114.), do której z kolei nawiązuje przepis art. 152a Ordynacji podatkowej. Z regulacji tych wynika, że identyfikacja użytkownika systemów teleinformatycznych udostępnianych przez podmioty określone w art. 2 następuje przez zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 262), lub profilu zaufanego ePUAP – art. 20a ust 1 ustawy. Chodzi o to ażeby organ dysonował urzędowym poświadczeniem odbioru pisma, albowiem z tym faktem należy wiązać wprowadzenie go do obrotu prawnego. Z drugiej strony, art. 144a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi dla strony postępowania gwarancję, że bez jej zgody lub wniosku nie będzie musiała korzystać ze środków komunikacji elektronicznej i utrzymywać infrastruktury niezbędnej do wymiany dokumentów z organem w drodze elektronicznej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka wystąpiła z wnioskiem o doręczanie jej korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej jednak w ocenie Sądu, doręczenie przez organ I instancji za pośrednictwem operatora pocztowego postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo złożenia przez skarżącą spółkę wniosku o doręczanie jej korespondencji w drodze elektronicznej, nie stanowi naruszenia art. 144a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażane jest stanowisko, że nie ma normy przewidującej bezskuteczność doręczenia decyzji (postanowienia) w formie papierowej w sytuacji, gdy strona wnioskowała o doręczanie decyzji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w formie dokumentu elektronicznego. Przepis art. 39¹ § 1 k.p.a. (odpowiednio art. 144a § 1 Ordynacji podatkowej) określa bowiem warunki, które muszą być spełnione, aby możliwe było dokonywanie doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej, nie stanowi jednak podstawy do kwestionowania prawidłowości doręczania decyzji w formie papierowej, czy też nie wyłącza zasady pisemności postępowania administracyjnego – wyrok WSA we Wrocławiu z 8 sierpnia 2014 r., II SA/Wr 420/14, z dnia 18 września 2013 r., II SA/Wr 420/13. Przyjąć zatem należy, że jeżeli doręczenie decyzji (postanowienia) nastąpiło do rąk adresata (pełnomocnika strony), choćby w formie papierowej, to nie można powiedzieć, że nie doszło do skutecznego doręczenia takiego pisma w jeden ze sposobów przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Tak doręczona decyzja (postanowienie) wchodzi do obrotu prawnego, bowiem strona miała możliwość zapoznania się z jej treścią.

Reasumując, Sąd uważa, że doręczenie postanowienia do rąk adresata w formie papierowej, pomimo wniosku o doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, które nie prowadzi do ograniczenia praw strony w zakresie ochrony jej interesów, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem zarzuty naruszenia przez organy art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 152a w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej okazały się bezzasadne.

Również podniesione w skardze zarzuty w zakresie zasadności nadania przez organ podatkowy I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] która określała spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 239a Ordynacji podatkowej decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że co do zasady podatnik ma obowiązek wykonania dopiero ostatecznej decyzji podatkowej, ma więc prawo oczekiwać z zapłatą podatku do doręczenia mu takiej decyzji. Jednak prawo to może zostać ograniczone przez nadanie nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Prawne przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej określone zostały w art. 239b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, przy czym z pkt 4 § 1 tego artykułu wynika, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie, o którym mowa oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony.

W orzecznictwie wskazuje się, że uprawdopodobnienie nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) istnienia jakiegoś faktu, a zatem nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności. Przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie sprowadza się do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy (przypuszczenia), że zobowiązanie to wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2013 r., I GSK 1035/11, LEX nr 1336145). Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony (wyrok WSA z dnia 4 czerwca 2014 r., I SA/Lu 153/14, LEX nr 1546192). Jeżeli okres pozostały do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązanie podatkowe wskazane w decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są wszystkie te okoliczności, które odnoszą się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Okoliczności te mogłyby mieć znaczenie wyłącznie w przypadku zaistnienia pozostałych przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1-3 Ordynacji podatkowej. Skoro bowiem do upływu terminu przedawnienia pozostał bardzo krótki okres, to w aspekcie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania podatkowego nie mają żadnego znaczenia okoliczności faktyczne dotyczące wielkości majątku podatnika, jego zasobów finansowych, czy dotychczasowej postawy w zakresie uiszczania danin publicznoprawnych (zob. np. wyroki NSA: z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1316/13; z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1307/12; z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1807/12; z dnia 14 stycznia 2014 r. I FSK 260/13; z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 523/12).

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, słuszne jest stanowisko organów wyrażające się w stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie zaistniały ustawowe przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Należy mieć na uwadze, że zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości dotyczy 2009 r. i w momencie orzekania przez organ I instancji do upływu terminu przedawnienia pozostał krótki okres czasu (mniej niż 3 miesiące).

Trzeba dodatkowo zaznaczyć, że czynności podejmowane przez spółkę w trakcie toczącego się postępowania uzasadniają tezę, że ich celem było dążenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Spółka nie wypełniała wezwań organu w zakresie przedstawienia żądanych dokumentów i udzielenia znanych jej informacji. Przekazywane przez jej pełnomocnika informacje nie wnosiły żadnych istotnych elementów dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie (podstawy opodatkowania budowli). Pełnomocnik spółki nie przedstawiał dowodów potwierdzających prawidłowość deklarowanej podstawy opodatkowania budowli. Działania te wskazują na dążenie do przedłużenia postępowania, co miało znaczenie w kontekście zbliżającego się upływu terminu przedawnienia.

Tym samym, za niezasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne postanowień organów zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę jako niezasadną należało oddalić