Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 281/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 8 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia studiów oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. I. (dalej także jako skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej (w skrócie PO) z dnia 8 maja 2019 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Politechniki Opolskiej z dnia 13 marca 2019 r., nr [...], którą skarżącemu odmówiono wznowienia studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich.

Zaskarżoną decyzję poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Wnioskiem z 12 października 2017 r. skarżący zwrócił się do Dziekana Wydziału [...] Politechniki Opolskiej o wyrażenie zgody na wznowienie studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich. W wyniku ustalenia, że przerwa była dłuższa niż 10 lat i po przeprowadzeniu egzaminu wznawiającego, Prodziekan ds. Dydaktyki Wydziału [...] PO decyzją z dnia 13 grudnia 2017 r. zadecydował o wyrażeniu skarżącemu zgody na wznowienie studiów na semestrze piątym w roku akademickim 2018/2019. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prorektora ds. Studenckich i Inwestycji Politechniki Opolskiej z 2 lutego 2018 r.

Nie godząc się z ww. decyzjami, uznanymi w jego ocenie za odmowne, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wyrokiem z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op, Sąd ten uchylił decyzje organów obu instancji.

W ocenie Sądu, zaskarżone decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa procesowego, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Stwierdzona wadliwość stanowiła przeszkodę w dokonaniu przez Sąd dalej idącej oceny zaskarżonych rozstrzygnięć, tj. pod względem merytorycznym.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prodziekan ds. Dydaktyki Wydziału [...] Politechniki Opolskiej decyzją z 19 grudnia 2018 r. wydaną na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, z późn. zm., w dalszej części przywoływanej jako Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce lub ustawa) oraz na podstawie § 2 ust. 6 Regulaminu studiów na Politechnice Opolskiej (uchwała nr 110 Senatu Politechniki Opolskiej z dnia 26 kwietnia 2017 r., dalej także jako Regulamin studiów) wyznaczył skarżącemu egzaminy wznawiające z następujących przedmiotów: a, b, c.

Na skutek rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji Prorektor ds. Studenckich i Inwestycji PO uchylił w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Prodziekan ds. Dydaktyki Wydziału [...] PO kolejną decyzją z dnia 13 marca 2019 r., [...], w podstawie prawnej której wskazano art. 75 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 22 ust. 2-5 i ust. 7 Regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej, art. 104 w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 19960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., dalej K.p.a.), odmówił wznowienia skarżącemu studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich .

W dalszym ciągu kwestionując to rozstrzygnięcie, skarżący wniósł odwołanie do Rektora Politechniki Opolskiej, podnosząc zarzut naruszenia art. 75 ust. 4 ustawy w zw. z § 22 ust. 7 Regulaminu studiów poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że:

– skarżący nie posiada statusu studenta, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że w stosunku do studentów, którzy posiadają absolutorium, zostali skreśleni z listy studentów i ubiegają się o wznowienie studiów należy analogicznie stosować przepisy dotyczące studentów;

– skarżący nie może wznowić studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich, ponieważ nastąpiło wygaśnięcie tego typu studiów, podczas gdy brak unormowań w Regulaminie studiów sytuacji, w której między zawieszeniem studiów przez studenta a ich wznowieniem, nastąpiła reforma systemu studiów nie może wywierać negatywnych konsekwencji wobec studenta i odbierać mu w ten sposób słusznie nabytych praw.

Odwołujący się zarzucił także naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 7, art. 9, art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm., dalej jako ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym) poprzez zaniechanie przeprowadzenia niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy dowodów celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności co do przyczyn, dla których skarżący nie mógł złożyć pracy dyplomowej w przepisanym terminie.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 8 maja 2019 r. Rektor Politechniki Opolskiej uznał, że decyzja Prodziekana ds. Dydaktyki Wydziału [...] PO z 13 marca 2019 r. została wydana zgodnie z przepisami prawa i dlatego należało utrzymać ją w mocy.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy zaznaczył, że decyzja o odmowie wznowienia studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich podyktowana została faktem, że na Wydziale [...] nie są już prowadzone jednolite studia magisterskie, ponieważ na mocy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie kierunków studiów (Dz. U. nr 12, poz. 1838, z późn. zm.), jednolite studia magisterskie prowadzone na kierunku [...] zostały przekształcone w studia dwustopniowe. Organ wyjaśnił, że studia pierwszego stopnia trwają siedem semestrów i po ich ukończeniu uzyskuje się tytuł inżyniera. Jedynie absolwenci studiów pierwszego stopnia mogą kontynuować naukę na studiach drugiego stopnia, które trwają trzy semestry, a po ich ukończeniu uzyskuje się tytuł magistra.

Rektor podał, że od roku akademickiego 2005/2006 kontynuowanie studiów jednolitych magisterskich było możliwe na podstawie szczególnego przepisu - art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ww. ustawy mogli je ukończyć w tym trybie. Odnotował, że skarżący zaliczył we wrześniu 2006 r. dziesięć semestrów jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...], a następnie decyzją z 4 stycznia 2007 r. został skreślony z listy studentów z powodu niezłożenia pracy dyplomowej. Skarżący 8 kwietnia 2010 r. wznowił studia i po raz kolejny 5 października 2010 r. został skreślony z listy studentów - ponownie z powodu niezłożenia pracy dyplomowej. Dodatkowo organ zaznaczył, że skarżący został poinformowany, że był to ostatni rocznik jednolitych studiów magisterskich (pismo Prodziekana ds. Studenckich z 23 listopada 2011 r.).

W przekonaniu Rektora Politechniki Opolskiej, wbrew stanowisku skarżącego, nie posiada on statusu studenta, a także nie ukończył studiów, zaliczając jedynie dziesięć semestrów, bowiem zgodnie z § 34 Regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej ukończenie studiów następuje w dniu złożenia egzaminu dyplomowego, który składa się z obrony pracy dyplomowej i egzaminu końcowego.

W tych okolicznościach, według organu, skarżący obecnie ma możliwość wznowienia studiów, a następnie ich ukończenia, jednakże tylko studiów pierwszego stopnia, gdyż warunkiem przyjęcia na studia drugiego stopnia jest ukończenie studiów pierwszego stopnia. Rektor podkreślił, że przepis § 22 ust. 3 i 7 Regulaminu studiów stanowi wyraźnie, że studenta, który wznawia studia obowiązuje aktualny plan studiów, a jeżeli przerwa w studiach była dłuższa niż 5 lat, ponowne przyjęcie na studia może nastąpić po uprzednim zdaniu egzaminów wznawiających, których zakres i formę określa dziekan.

Organ stwierdził, że w przypadku skarżącego przerwa w studiach wynosi ponad 10 lat, a jednocześnie uległy zmianie programy podstawowych przedmiotów [...], które obecnie uwzględniają m.in. normy europejskie (Eurokody). Poinformował, że na studiach pierwszego stopnia znajduje się kilkanaście nowych przedmiotów, których nie było w programie studiów realizowanych przez skarżącego, m.in.:, ochrona własności intelektualnej; metody [...]; [...]; [...]; [...];[...]; podstawy [...]; [...]; [...]; [...]; [...] ; [...].

W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, niemożliwe jest wznowienie przez skarżącego studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich, skoro nastąpiło ich wygaśnięcie. Pozostała jedynie możliwość wznowienia studiów pierwszego stopnia, po uprzednim zdaniu egzaminów wznawiających, a następnie ich ukończenie z jednoczesnym uzupełnieniem różnic programowych.

Organu argumentował, że skarżący nie posiada statusu studenta, tym samym nie doszło do naruszenia prawa materialnego, w tym art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Dostrzegł, że na podstawie § 21 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów skarżący został skreślony z listy studentów z powodu niezdania egzaminu dyplomowego, co oznacza, że "nie jest i nie posiada statusu studenta". Rektor podkreślił, że przywoływany § 22 Regulaminu studiów nie odnosi się do studentów, gdyż nie zawiera słowa student, jak we wszystkich innych przepisach tego aktu, a posługuje się określeniem "osoba", niemająca na tym etapie statusu studenta. Organ dowodził, że nie doszło do naruszenia art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w kontekście zmian organizacyjnych i reformy studiów. W ocenie organu, "skoro skarżący rozpoczął jednolite studia magisterskie na kierunku [...] , zatem ww. przepis nie stanowi dla niego gwarancji prawa do ukończenia rozpoczętych jednolitych studiów magisterskich". Równocześnie organ nadmienił, że § 22 ust. 2 i ust. 7 Regulaminu studiów daje możliwość wznowienia studiów również osobom znajdującej się w sytuacji podobnej do skarżącego, po uzupełnieniu różnic programowych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie wyjaśnienia przyczyn, z powodu których skarżący nie mógł złożyć pracy dyplomowej, Rektor podniósł, że kwestie długotrwałej choroby i jej wpływu na złożenie pracy dyplomowej nie miały znaczenia ani wpływu na treść zaskarżonej decyzji.

W wywiedzionej skardze skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj.:

1) art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania w zw. z § 22 ust. 7 Regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej poprzez zaniechanie wyciągnięcia skutków materialnoprawnych wynikających z ww. przepisów i skupienie się przez organ drugiej instancji na semantycznych rozważaniach dotyczących posiadania przez skarżącego statusu "studenta" pod względem formalnym, podczas gdy prawidłowa, zgodna z powszechną tendencją orzeczniczą wykładnia ww. przepisów, powinna prowadzić do zastosowania tych przepisów w odniesieniu do skarżącego, bez względu na jego formalnoprawny status: "studenta" czy "osoby";

2) art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania poprzez uznanie, że wygaszenie studiów jednolitych magisterskich oraz zmiany w programie studiów są wystarczającymi przesłankami niezastosowania wobec skarżącego przepisu art. 257 ust. 4 ww. ustawy, który wbrew stanowisku organu drugiej instancji, stanowi gwarancję ukończenia przez skarżącego studiów w trybie jednolitych studiów magisterskich, a w konsekwencji - odmówienia skarżącemu prawa do wznowienia studiów, mimo ukończenia przez niego dziesięć semestrów.

Nadto podniósł zarzut naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

1) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji podczas, gdy została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego i wymogów procedury;

2) art. 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 12 K.p.a. poprzez nieprzekonujące i zdawkowe uzasadnienie podjętej decyzji, które w dużej mierze stanowi powtórzenie czy parafrazę argumentacji wyrażonej w decyzji organu pierwszej instancji i sprawia wrażenie, że organ odwoławczy nie przeprowadził dogłębnej analizy sprawy, lecz poprzestał na wnioskach przedstawionych w decyzji organu pierwszej instancji, co w ocenie skarżącego, stanowiło nie tylko o działaniu organu wbrew zasadzie przekonywania, lecz także pozbawiło skarżącego prawa do rzetelnego, dwukrotnego zbadania sprawy w toku instancji przedmiotowego postępowania.

3) art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności przyczyn, dla których skarżący nie mógł złożyć pracy dyplomowej w przepisanym terminie oraz rzeczywistych różnic pomiędzy programem studiów w trybie jednolitym magisterskim z obecnym programem studiów, co skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o jedynie częściowo ustalony stan faktyczny.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu pierwszej instancji. W skardze zawarto wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł konieczność stosowania art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym w stosunku do studentów, którzy ukończyli studia, ale nie złożyli pracy dyplomowej, jako jedynej regulacji, która faktycznie umożliwia przywrócenie takich osób na studia. Zwrócił uwagę, że stanowisko takie przedstawił już w odwołaniu. W jego przekonaniu, błędem organu odwoławczego było nadmierne podkreślenie formalnego rozróżnienia pomiędzy statusem studenta a statusem "osoby", o której mowa w § 22 ust. 7 ww. Regulaminu studiów, podczas gdy z konkluzji wyrażonej przez organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji wynikało, że to rozróżnienie z punktu widzenia materialnoprawnych skutków ww. norm (zastosowania ich także do osób będących w sytuacji analogicznej do sytuacji skarżącego, niemających formalnie statusu studenta) nie ma żadnego znaczenia.

Skarżący wywodził, że norma art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym ma charakter normy gwarancyjnej. Ustawodawca nie wprowadził w zakresie zastosowania tego przepisu żadnych ograniczeń, czy warunków, jakie student powinien spełnić, aby móc kontynuować studia w formie, w jakiej te studia rozpoczął. Jedynie w pewnym zakresie (przeniesienia się studenta na odpowiednie studia drugiego stopnia) ustawa odsyła do unormowania regulaminu studiów. Oznacza to konieczność bezwzględnego respektowania przez uczelnie prawa studentów do skorzystania z możliwości ukończenia studiów w trybie jednolitych studiów magisterskich (jeśli taki będzie wybór konkretnego studenta - istotne jest tu zwrócenie uwagi na występującą w treści przepisu alternatywę rozłączną: "albo", co oznacza, że student ma prawo skorzystać z każdej z 3-ech możliwości wyrażonych w tym przepisie, kontynuowanie studiów w formie jednolitej albo przeniesienie się na studia I stopnia albo przeniesienie się na studia II stopnia), a nadto konieczność stosowania "prostudenckiej" wykładni przepisu.

Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że argumenty ekonomiczne czy organizacyjne, na które powołują się organy obu instancji (np. wygaszenie studiów jednolitych, a zatem "nieopłacalność" prowadzenia studiów w formie jednolitej magisterskiej dla niewielkiej, kilkuosobowej grupy), w sytuacji konieczności stosowania przez uczelnię bezwzględnie obowiązującej normy art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym nie mają żadnego znaczenia. Odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia norm proceduralnych, skarżący zauważył, że uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji stanowi w znacznej mierze powtórzenie czy sparafrazowanie argumentacji wyrażonej przez organ pierwszej instancji. Jako szczególnie rażące zaniechanie organu drugiej instancji, skarżący uznał jedynie wymienienie nazw przedmiotów, które znajdują się w aktualnym programie studiów pierwszego stopnia, bez przedstawienia szczegółowo różnic, jakie faktycznie wynikają z porównania programu, który realizował skarżący i aktualnego programu studiów. Przekonywał, że o istnieniu różnicy programowej nie świadczą różnice w nazwach poszczególnych przedmiotów realizowanych w ramach programu a różnice w przekazywanych w toku studiów treściach. Według skarżącego, takie różnice treściowe nie zostały wykazane przez organy obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powtórzył, że decyzja o odmowie wznowienia studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich wynikała z faktu, iż na Wydziale [...] Politechniki Opolskiej nie są aktualnie już prowadzone studia jednolite magisterskie, ponieważ na mocy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunków studiów, studia jednolite magisterskie prowadzone na kierunku [...] zostały przekształcone w studia dwustopniowe. Rektor PO przypomniał, że od roku akademickiego 2005/2006 kontynuowanie studiów jednolitych magisterskich było możliwe jedynie na podstawie szczególnego przepisu wskazanego w art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogli je ukończyć w tym trybie. Zdaniem organu, analiza stanu faktycznego istniejącego w przedmiotowej sprawie, jak i dogłębne rozważenie istniejących możliwości kontynuowania studiów przez skarżącego, doprowadziła do wniosku, że w jego sytuacji niemożliwe jest wznowienie studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich, gdyż nastąpiło ich wygaśnięcie. Możliwe jest natomiast wznowienie studiów na studiach pierwszego stopnia, po uprzednim zdaniu egzaminów wznawiających, a następnie ich ukończenie z jednoczesnym uzupełnieniem różnic programowych. Organ dowodził, że gdyby program kształcenia na studiach, z którego skarżącego skreślono, był identyczny lub pokrywałby się z programem aktualnego kształcenia, to nie byłoby powodów do uzupełniania różnic programowych. Tymczasem w zaskarżonej decyzji wskazano zaistniałe różnice programowe i podano nowe przedmioty, których skarżący nie miał podczas odbywania jednolitych studiów magisterskich, a różnice te występują w znaczący sposób i nie dotyczą one wcale pojedynczych przedmiotów, ale większej ich liczby.

Organ zaakcentował, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania, stosując się również do wytycznych wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 13 września 2018r., ponownie rozpoznał sprawę merytorycznie w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej, jak również rozpatrzył wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkował się do nich. Zdaniem organu, uzasadnienie decyzji odwoławczej spełnia wymagania art. 107 § 3 K.p.a., jak i potwierdza, że doszło do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, co jest zasadą postępowania dwuinstancyjnego.

Jednocześnie Retor PO zwrócił uwagę, że sąd nie posiada uprawnienia do wkraczania w autonomię uczelni i dokonywania szczegółowej merytorycznej oceny wystąpienia konkretnych różnic programowych i ich rzeczywistej skali tj. porównania, które przedmioty zaliczone przez skarżącego merytorycznie odpowiadają przedmiotom znajdującym się w aktualnej ofercie dydaktycznej. Jest to sfera należąca do władz uczelni. Organy obu instancji przedstawiły katalog przedmiotów do uzupełnienia różnic programowych, co - mając na uwadze uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie wznowienia - stanowiło wystarczające uzasadnienie i pozostaje w granicach dyskrecjonalnej władzy organów uczelni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, że sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak: NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 - LEX nr 37180). Jednocześnie Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Nie jest też kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym, stąd nie może rozstrzygać o przysługujących uprawnieniach. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem httpp://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rektora Politechniki Opolskiej w Opolu z dnia 8 maja 2019 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia 13 marca 2019 r., nr [...], odmawiającą wznowienia skarżącemu studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich.

W niniejszej sprawie wniosek skarżącego o wyrażenie zgody na wznowienie studiów złożony został w dniu 12 października 2017 r., natomiast zaskarżona decyzja podjęta została przez Rektora PO, jak już wyżej wskazano w dniu 8 maja 2019 r., na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, z późn. zm., nadal powoływana jako ustawa lub Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).

Na mocy przepisu art. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669) ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r. Na podstawie art. 169 pkt 3 ustawy wprowadzającej ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym – ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym traci moc z dniem wejścia w życie ustawy wprowadzającej, z wyjątkiem art. 98, art. 100, art. 101, art. 102, art. 103, art. 103a, art. 104 i art. 106, które tracą moc z dniem 31 grudnia 2018 r.

Natomiast na mocy przepisu art. 227 ust. 3 ww. ustawy z dnia 3 lipca 2018 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, statuty uczelni obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 (tj. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce) zachowują moc do dnia wejścia w życie statutów, o których mowa w ust. 1 i 2.

Zatem Statut Politechniki Opolskiej uchwalony w dniu 26 kwietnia 2017 r., na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (wówczas Dz. U. z 2016 r., poz. 1842, z późn. zm. [załącznik do uchwały nr 110 Senatu Politechniki Opolskiej z dnia 26 kwietnia 2017 r.]) zachowuje moc do dnia wejścia w życie statutu, o którym mowa w art. 227 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tj. 1 października 2019 r.

Powyższe oznacza, że organy Politechniki Opolskiej prawidłowo w podstawie prawnej skarżonych rozstrzygnięć podały art. 75 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisy Regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej.

W paragrafie 1 przywołanego Regulaminu postanowiono, że regulacja ta dotyczy studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich. Akt ten określa organizację i przebieg studiów oraz związane z tym prawa i obowiązki studenta Politechniki Opolskiej.

Zauważyć też należy, że przepisy obowiązującej już w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, jaki i decyzji ją poprzedzającej, ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie zawierają żadnych regulacji odnoszących się do wznowienia studiów.

Z tego powodu podstawa prawna umożliwiająca wznowienie studiów przez skarżącego, wynika w niniejszej sprawie wyłącznie z przepisów wewnętrznych uczelni, tj. wskazanego wyżej Regulaminu studiów, który obowiązywał zarówno w dacie wydania rozstrzygnięcia przez Dziekana Wydziału [...] jak i w dacie wydania rozstrzygnięcia przez Rektora PO. Stosownie bowiem do § 38 ust. 5 Regulaminu od wszelkich decyzji podjętych w sprawach studenta na podstawie Regulaminu przysługuje odwołanie do Rektora za pośrednictwem dziekana w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Zgodnie z § 22 ust. 2 Regulaminu studiów osoba, która została skreślona z listy studentów, ale ma zaliczony pierwszy semestr studiów, ma prawo ubiegania się o wznowienie studiów. Decyzję w tej sprawie podejmuje dziekan. Studenta, który wznawia studia obowiązuje aktualny plan studiów. Ewentualne przedmioty do uzupełnienia wraz z przynależną liczbą punktów ECTS ustala dziekan (§ 22 ust. 3 Regulaminu). Natomiast, wobec treści przepisu § 22 ust. 5 i 7 Regulaminu studiów osoba skreślona z listy studentów z powodu niezłożenia bądź nieprzystąpienia do egzaminu dyplomowego może uzyskać zgodę dziekana na wznowienie studiów w celu złożenia egzaminu dyplomowego nie później niż jeden rok od daty skreślenia. Jeżeli przerwa w studiach była dłuższa niż 5 lat, ponowne przyjęcie na studia może nastąpić po uprzednim zdaniu egzaminów uzupełniających. Zakres i formę tych egzaminów określa dziekan.

Wobec jednoznacznego brzmienia tego przepisu oczywistym jest, że rozstrzygnięcie podejmowane przez organy uczelni w przedmiocie wznowienia studiów ma charakter uznaniowy, na co wskazuje użycie w tym przepisie słów: "Dziekan może wyrazić zgodę". Pozostałe postanowienia § 22 ani też inne przepisy Regulaminu nie wskazują na warunki, jakie winna spełniać osoba oczekująca pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia studiów, co dodatkowo świadczy o uznaniowym charakterze podejmowanego rozstrzygnięcia.

Należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 207 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Dostrzec przyjdzie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a., o którym mowa w przywołanym przepisie, polega na zachowaniu przez organy minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Nakaz ten należy rozumieć tak, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów K.p.a., winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, chyba że szczególne cechy sprawy to uniemożliwiają (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 347/11, CBOSA). W zakresie tych właśnie spraw organy uczelni mają obowiązek stosowania przepisów procedury administracyjnej, w szczególności podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasady informowania (art. 9 K.p.a.), zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.), zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), oraz respektowania gwarancji procesowych stron postępowania.

Decyzja w przedmiocie wznowienia studiów, jak wyżej powiedziano, ma niewątpliwie charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, a sądowa kontrola takich decyzji jest ograniczona. Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r. sygn. akt I SA 945/00, CBOSą).

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w takim postępowaniu podjęto kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie Sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 130/10 i z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1981/14, CBOSA).

Mając na uwadze powyższe rozważania, wskazać należy, że organy obu instancji prawidłowo odmówiły skarżącemu wznowienia studiów we wnioskowanym zakresie.

Odnosząc się do zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia powtórzyć trzeba, że jak wynika z akt sprawy, skarżący został skreślony z listy studentów 5 października 2010 r. z powodu niezłożenia pracy dyplomowej. Natomiast 23 listopada 2011 r. został poinformowany, że rok 2010 był ostatnim rocznikiem jednolitych studiów magisterskich. W powyższych okolicznościach na aprobatę zasługuje konstatacja organu, że skarżący składając 12 października 2017 r. wniosek o wyrażenie zgody na wznowienie przez niego studiów magisterskich na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich na Wydziale [...], nie miał statusu studenta. Trafne jest również twierdzenie, że skarżący nie ukończył studiów, skoro zaliczył dziesięć semestrów studiów na Wydziale [...] PO, zaś zgodnie z § 34 Regulaminu studiów ukończenie studiów następuje w dniu egzaminu dyplomowego, który składa się z obrony pracy dyplomowej i egzaminu końcowego.

Na mocy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym studia jednolite magisterskie prowadzone na kierunku [...] zostały przekształcone w studia dwustopniowe. Studia pierwszego stopnia trwają siedem semestrów i po ich ukończeniu uzyskuje się tytuł inżyniera, jedynie absolwenci pierwszego stopnia mogą kontynuować naukę na studiach drugiego stopnia, które trwają trzy semestry, a po ich ukończeniu uzyskują tytuł magistra. Jednocześnie na mocy art. 257 ust. 4 ustawy o Prawo szkolnictwie wyższym studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie przywołanej ustawy, mogli je ukończyć w tym trybie.

Nadto powiedzieć przyjdzie, że przepis art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym miał zastosowanie również do osób, które rozpoczęły studia po dacie 1 września 2005 r., ale przed faktyczną zmianą kierunku studiów z jednostopniowego na dwustopniowy na mocy cyt. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunku studiów.

Zgodzić się więc należało ze stanowiskiem wyrażonym przez organ, że w niniejszej sprawie istotny dla wyniku był fakt, że studia jednolite magisterskie od roku 2010 nie pozostawały w ofercie dydaktycznej uczelni, w sposób istotny w związku z tym przeorganizowano cykl dydaktyczny z jednostopniowego na dwustopniowy (reforma od roku 2010/2011).

Władze uczelni wskazały, że reorganizacja polegała na istotnej zmianie programu kształcenia. Sąd nie posiada uprawnienia do wkraczania w autonomię uczelni i dokonywania szczegółowej merytorycznej oceny różnić programowych, ich rzeczywistej skali tj porównania, które przedmioty zaliczone przez skarżącego merytorycznie odpowiadają przedmiotom znajdującym się w aktualnej ofercie dydaktycznej, a które im nie odpowiadają. Jest to sfera należąca do władz uczelni.

W kontrolowanych decyzjach wyjaśniono zakres różnic pomiędzy programem studiów jednolitych magisterskich, a kształceniem dwustopniowym. Wskazano, że wznowienie studiów po tak długiej przerwie - 10 lat, wymaga takiego uzupełnienia przedmiotowego, które nie nie pozwala na wznowienie studiów na dziesiątym semestrze. Powyższe znajduje również potwierdzenie w szerokich rozważaniach, jakie zawarto w tym względzie w odpowiedzi na skargę.

Mając na uwadze czas, jaki upłynął od dnia wydania decyzji o skreśleniu - 10 lat, dokonaną reorganizacją studiów oraz brzmienie § 22 ust. 2-5 i ust. 7 Regulaminu studiów, koniecznym i właściwym była odmowa wznowienia skarżącemu studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów, co też w przedmiotowej sprawie nastąpiło.

Zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie w zaskarżonej decyzji. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w tym art. 7-9 i 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym miejscu podkreślić wypada, że organ odwoławczy przy rozpatrzeniu sprawy zastosował się do wytycznych wskazanych przez Sąd w wyroku z 13 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 190/18, ponownie rozpoznał sprawę merytorycznie, opierając się o stan prawny obowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji i dokonane ustalenia faktyczne, a także rozpatrzył wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkował się do nich. Tym samym nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania - art. 12 K.p.a.

Podsumowując, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.