Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1184/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 1 pkt 1 lit. a, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: §23, § 28, § 35 pkt 8
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Protokolant Marta Podoba po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 8/13 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z [...] marca 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 8/13, oddalił skargę M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2009 rok.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. – po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2012 r. (nr [...]) odmawiającej M. P. przyznania płatności rolno środowiskowej za rok 2009 – utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie wszczął wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2009 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. Wniosek ten obejmował 3 działki rolne oznaczone literami A, B i C, na których producent rolny zadeklarował realizację pakietu "Ekstensywne trwałe użytki zielone" w ramach wariantu "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" (3.1) na obszarze 61,28 ha oraz pakietu "Rolnictwo ekologiczne" w ramach wariantu "Uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności" (2.1) na obszarze 8,72 ha i "Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności" (2.3) na obszarze 61,28 ha.

Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. skarżący producent zadeklarował realizację pięcioletniego zobowiązania na podstawie planu rolnośrodowiskowego sporządzonego na lata 2009 - 2013, zgodnie z "Programem rolnośrodowiskowym" objętym Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013.

Organ dokonując kontroli kompletności dokumentacji, stwierdził braki w złożonym wniosku, o czym [...] października 2009 r. poinformował i wezwał skarżącego do usunięcia uchybień.

W odpowiedzi na wezwanie w dniu [...] grudnia 2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR we W. stawił się M. P. i skorygował wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i złożył opinię w sprawie planu działalności rolno środowiskowej, wydaną przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W.. Producent był zobowiązany również do dostarczenia kopii zgłoszenia działalności w rolnictwie ekologicznym, czego jednak nie złożył wraz z korektą wniosku, a dopełnił ten obowiązek w dniu [...] grudnia 2009 r. przesyłając do Biura Powiatowego ARiMR we W. brakujący dokument kopię zgłoszenia podjęcia działalności w rolnictwie ekologicznym.

Podczas ponownej weryfikacji dokumentów, stwierdzono, że korekta złożona przez wnioskodawcę w dniu [...] grudnia 2009 r. nie jest kompletna, gdyż producent nie przedstawił właściwego dokumentu (kopii) zgłoszenia podjęcia działalności w rolnictwie ekologicznym. Zgłoszenie podjęcia działalności w rolnictwie ekologicznym, które wnioskodawca dostarczył do BP ARiMR we W., zostało sporządzone na formularzu oznaczonym jako F [...].

Ponadto, organ zauważył, że dostarczone w dniu [...] grudnia 2009 r. zgłoszenie zostało podpisane z datą [...] maja 2009 r., podczas gdy wzór formularza, na którym dokonano zgłoszenia, został opracowany na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2009 r. m 116, poz. 975), ogłoszony w dniu 23 lipca 2009 r. i wszedł w życie dopiero 7 sierpnia 2009 r.

Kierownik Biura Powiatowego we W. uznał dostarczony przez producenta dokument za niewiarygodny i stwierdził, że wnioskodawca nie spełnił wymogu dostarczenia zgłoszenia, i w konsekwencji pismem z dnia [...] lutego 2010 r. organ ten pozostawił wniosek bez rozpoznania.

Skarżący złożył zażalenie na bezczynność Kierownika BP ARiMR we W.. Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. Dyrektor [...] ARiMR we W. stwierdził bezzasadność wniesionego zażalenia oraz brak przesłanek do wyznaczenia organowi pierwszej instancji dodatkowego terminu załatwienia sprawy.

W dniu [...] maja 2010 r. wpłynął do organu wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku wraz z kopią zgłoszenia działalności w rolnictwie ekologicznym z 2004 i 2008 r., na formularzu FZ – [...].

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W., postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. odmówił wnioskodawcy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych.

Po rozpatrzeniu zażalenia producenta, Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego utrzymał w mocy postanowienie odmawiające wnioskodawcy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych.

M. P. wniósł skargę na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., a następnie Sąd wyrokiem z dnia 8 lipca 2010 r. (III SAB/Wr 12/10) oddalił skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od tego wyroku – uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. do ponownego rozpoznania (wyrok z dnia 6 grudnia 2011 r., II GSK 1251/10).

WSA we W. wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2012 r. o sygn. akt III SAB/Wr 3/12 zobowiązał Kierownika BP ARiMR we W. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2009 r. w terminie trzydziestu dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi.

Kierownik BP ARiMR we W., wykonując wyrok, rozpoznał merytorycznie sprawę o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i decyzją z dnia [...] października 2012 r. odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za 2009 rok, zarówno w ramach pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, jak i pakietu 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone. W uzasadnieniu organ podał, że przyczyną odmowy był fakt przekazania gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku z dnia [...] maja 2009 r. innemu producentowi rolnemu, tj. P.R. G. Sp. z o.o., i tym samym zaprzestania realizacji przez wnioskodawcę M. P. przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Dalej organ wskazał, że Spółka P.R. G., która przejęła wspomniane grunty, nie dokonała przejęcia zobowiązań zgodnie z § 23 i § 25 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 33, poz. 262 ze zm.), lecz na podstawie wniosku z dnia 17 maja 2010 r. rozpoczęła nowe 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Skarżący wniósł odwołanie, załączając oświadczenie P.R. G. Sp. z o.o., z siedzibą w W., o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach rolnych na lata 2007 - 2013 wraz z wykazem działek zadeklarowanych pierwotnie przez M. P..

Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzja z [...] grudnia 2012 r. stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. została wydana prawidłowo. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz właściwie zastosował obowiązujące przepisy prawa. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, że w ramach płatności rolnośrodowiskowych stan posiadania gruntów musi być ciągły i nieprzerwany w okresie 5 lat. W razie niespełnienia tego warunku rolnik zobowiązany jest do zwrotu wcześniej pobranych płatności (§ 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskawego 2007 - 2013). Rolnik ma ponadto obowiązek niezwłocznego poinformowania organów Agencji o utracie prawa posiadania zgodnie z pouczeniem zawartym we wniosku.

W ocenie organu odwoławczego, Spółka P.R. G. – składając wniosek o płatności z dnia [...] maja 2010 r., na działki deklarowane na rok 2009 przez skarżącego – nie zadeklarowała chęci przejęcia zobowiązań podjętych pierwotnie przez stronę niniejszego postępowania. Spółka nie złożyła bowiem wniosku, o jakim mowa w § 23 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego do Kierownika BP ARiMR we W. zgodnie z § 23 ust. 5. Tym samym program rozpoczęty w 2009 r. przez skarżącego nie jest realizowany w sposób ciągły na działkach ewidencyjnych nr [...] (gmina M., obręb W.) i nr [...] (gmina M., obręb W. M.). Organ wskazał również, że taki wniosek nie został także złożony w BP ARiMR . Z. z/s w W..

Organ zaznaczył, iż także M. P. nie poinformował Kierownika BP ARiMR we W. – zgodnie z § 29 pkt 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodawiskawego – o fakcie utraty posiadania gruntów rolnych, które zadeklarował we wniosku z dnia [...] maja 2009 r. Za taki dokument, nie można uznać oświadczenia o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego złożonego przez stronę wraz z odwołaniem, bowiem wymieniony przepis, jak i pouczenie zawarte na ostatniej stronie wniosku, zobowiązują do niezwłocznego poinformowania organów Agencji o fakcie przeniesienia posiadania gospodarstwa lub jego części, a za niezwłoczne nie można uznać oświadczenia złożonego po upływie ok. 2,5 roku od przejęcia działek rolnych przez Spółkę. Ponadto, zgodnie z informacjami znajdującymi się na stronie internetowej Centrum Doradztwa Rolniczego w B., dla Spółki P.R. G. sporządzony został odrębny plan rolnośrodowiskowy, którego realizacja rozpoczęła się w roku 2010. Również wniosek tej Spółki, zgodnie z celem złożenia, nie jest wnioskiem kontynuacyjnym i według deklaracji pakietów i wariantów obejmuje lata 2010 - 2015, co znalazło także potwierdzenie w decyzji Kierownika BP ARiMR w W. z dnia [...] października 2011 r. (nr [...]), w której wskazano: "Przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia 5 - letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] marca 2010 r." Zapis ten potwierdza jednoznacznie rozpoczęcie przez Spółkę nowego 5 - letniego zobowiązania.

Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności stanu faktycznego wykazanego przez organ jednoznacznie wskazują, że Spółki P.R. G. nie można uznać za kontynuatora programu realizowanego od [...] marca 2009 r. przez M. P..

Zdaniem organu II instancji, Kierownik BP ARiMR we W. trafnie zauważył, że przyznanie skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009 do powierzchni deklarowanej we wniosku byłoby niewątpliwie sprzeczne z jego słusznym interesem. Fakt, że w latach kolejnych skarżący nie składał wniosków o przyznanie płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego, a nowy posiadacz gruntów (składając swój wniosek z dnia [...] maja 2010 r.) nie zgłosił chęci przejęcia zobowiązań na podstawie § 23 lub § 25 rozporządzenia rolnośrodawiskowego – oznacza, że skarżący zaprzestał realizacji programu na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2009 rok, a to z kolei prowadziłoby – na podstawie § 28 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – do wszczęcia procedury ustalenia nadmiernie lub nienależnie uzyskanych płatności.

M. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., w której podkreślił, że spełnił wszelkie wymogi uzyskania płatności i w jego ocenie te są mu należne. Co do okoliczności, że wniosek P.R. G. sp. z o.o. za rok 2009 nie był wnioskiem kontynuacyjnym skarżący podał, że w dacie jego złożenia Spółka nie mogła złożyć wniosku kontynuacyjnego, ponieważ wniosek skarżącego za rok 2008 na ten dzień miał status pozostawionego bez rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że unormowania prawne określające warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zawiera ustawa z dnia [...] marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a tej ustawy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013.

Z ustaleń organów wynika, że grunty deklarowane we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za 2009 r. skarżący przekazał spółce P.R. G. sp. z o.o., z siedzibą w W. (spółka jednoosobowa, której wspólnikiem jest skarżący), ten zaś podmiot zaciągnął z dniem [...] marca 2010 r. nowe pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym swoim wnioskiem objął grunty deklarowane pierwotnie przez skarżącego we wniosku o płatności rolnośrodowiskowe za rok 2009. Okoliczności towarzyszące temu zdarzeniu wskazują, że w rozpoznawanym przypadku między dotychczasowym producentem a P.R. G. sp. z o.o. nie doszło do następstwa prawnego, o którym mowa w § 23 ust. 1 i § 25 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013, co spowodowało przerwanie przez skarżącego realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Mimo przejęcia posiadania przez P.R. G. sp. z o.o. gruntów objętych wnioskiem skarżącego o płatności rolnośrodowiskowe na 2009 r., nie zostały spełnione ani przesłanki wstąpienia spółki P.R. G. do toczącego się postępowania w miejsce skarżącego (§ 23 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013), ani przesłanki nabycia uprawnień do płatności rolnośrodowiskowych po dotychczasowym beneficjencie w trybie § 25 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013.

Organy ustaliły, że w żadnym z przywołanych przypadków ewentualnego następstwa w zakresie posiadania gruntów objętych płatnościami rolnośrodowiskowymi nowy posiadacz nie wystąpił z wnioskiem o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy (§ 23 ust. 1a rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013), bądź z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej po dotychczasowym beneficjencie (§ 25 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013).

Spółka P.R. G. nie zadeklarowała zamiaru przejęcia zobowiązań podjętych przez dotychczasowego producenta (nie złożyła bowiem wniosku kontynuacyjnego), a wręcz przeciwnie – jak ustaliły organy – wystąpiła o płatności rolnośrodowiskowe do pakietów i wariantów obejmujących lata 2010 - 2015, a więc rozpoczynających nowe pięciolecie. Ustalenia organów znajdują dostateczne wsparcie w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] października 2011 r. (nr [...]), w której napisano: "Przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia 5 - letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] marca 2010 r."

Sąd I instancji, reasumując przedstawione ustalenia organów wskazał, że skarżący przerwał realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013), co mieści się w stanie hipotetycznym ujętym w art. 28 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej, w przypadku zaś otrzymania takiej płatności w opisanych warunkach, obliguje producenta do jej zwrotu.

Sąd I instancji nadmienił również, że gdyby organy prowadzące postępowanie w sprawie płatności na rok 2009 ustaliły przed wydaniem ostatecznej decyzji ([...] grudnia 2012 r.), że skarżący przerwał realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, a przy tym nie doszło do następstwa prawnego w rozumieniu § 23 lub § 25 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013, i nie zostały spełnione przesłanki zwalniające producenta z obowiązku zwrotu otrzymanej płatności (§ 29 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013), to w takim przypadku decyzja przyznająca wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na 2009 r. byłaby wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Organ ustalił, że po roku 2009 nastąpiły zdarzenia przerywające wykonywanie przez skarżącego pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego ze skutkiem, o którym mowa w § 28 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013, aczkolwiek gdyby nawet organ wydał ostateczną decyzję przyznającą skarżącemu płatności na rok 2009 jeszcze przed zdarzeniami zaistniałymi w 2010 r., to wobec stwierdzonego przerwania przez skarżącego realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2010 r., przy jednoczesnym niespełnieniu przesłanek ujętych w § 29 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013, skarżący byłby zobowiązany do zwrotu tej płatności, stosownie do dyspozycji § 28 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013.

M. P. wniósł skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną skarżący zarzucił naruszenie na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a prawa materialnego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy:

- § 35 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2009 r. poz. 362 ze zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), poprzez zastosowanie przy badaniu legalności zaskarżonego aktu. Konsekwencją tegoż było niedostrzeżenie, że ewentualny obowiązek zwrotu nienależenie pobranych płatności nie jest bezwzględny w przypadku zaprzestania realizacji 5 - cio letniego zobowiązania. W szczególności Sąd I instancji nie dostrzegł, że okolicznością w przypadku wystąpienia, której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodkowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, a taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie i w konsekwencji dopatrzenie się słusznego interesu kasatora w nieprzyznaniu mu płatności;

oraz na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 ust. 1 pkt a p.p.s.a. w zw. z § 35 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 7 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że zaskarżony akt wydany został z naruszeniem prawa materialnego i w rezultacie podzielenie stanowiska organu, że nieprzyznanie kastorowi płatności leżało w jego słusznym interesie i nie uwzględnienie skargi;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie dokonanie istotnych ustaleń faktycznych odnośnie legalności zaskarżonego aktu i w konsekwencji oddalenie skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie.

W dniu [...] września 2014 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo skarżącego o uzupełnieniu skargi, w którym skarżący podtrzymuje skargę kasacyjną i podniesione w niej zarzuty.

W odpowiedzi na powyższe pismo procesowe skarżącego, Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji w Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł dodatkowe wyjaśnienia oraz o oddalenie skargi kasacyjnej skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej opartych na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy mieć na uwadze to, że skuteczność tych zarzutów zależy od tego czy autor skargi kasacyjnej odniósł zarzuty do przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, czy wskazał te przepisy, a nadto czy uzasadnił ich naruszenie i czy wyjaśnił, jaki był możliwy, istotny wpływ ich naruszenia na wynik sprawy. Oznacza to, że obowiązkiem kasatora jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. W ramach tej podstawy kasacyjnej strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a p.p.s.a. w związku z § 35 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 i w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że zaskarżony akt wydany został z naruszeniem prawa materialnego i w rezultacie podzielnie stanowiska organu, że nieprzyznanie kasatorowi płatności leży w jego słusznym interesie i nie uwzględnienie skargi oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedokonanie istotnych ustaleń faktycznych odnośnie legalności zaskarżonego aktu i w konsekwencji oddalenie skargi.

W związku z powyższym podkreślić należy, że przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. nie zawiera jednostek redakcyjnych oznaczonych ustępem, oraz to, że sama konstrukcja zarzutu naruszenia wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania jest wadliwa. Zauważyć więc należy, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Poza sporem winna więc pozostawać okoliczność, że kwestie dotyczące ustalenia stanu faktycznego można podważać za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego, zgłoszony w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., winien znajdować swoje oparcie w treści powołanego wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego.

Ponadto w ocenie NSA nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Z treści art. 141§ 4 p.p.s.a. wynika, że określa on elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku i w tym zakresie wskazuje, iż chodzi tutaj o zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona, uzasadnienie winno zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko wskazujące, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony tylko w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd I instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15.02.2010 r. II FPS 8/09 ONSAiWSA 2010/3 poz.39, wyrok NSA z 20.08.2009 r. II FSK 568/08 niepublikowany).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie zawiera uchybień, o których wyżej jest mowa. Należy podkreślić, że w motywach wyroku Sąd I instancji przedstawił opis tego co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. należy stwierdzić, że zarzut naruszenia prawa materialnego w istocie sprowadza się do niedostrzeżenia przez Sąd I instancji uchybienia organów w postaci nieuwzględnienia treści zawartej w § 35 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 i niezastosowania występującej w tym przepisie prawa regulacji prawnej do przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego. W tym miejscu przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie wskazanym w petitum skargi kasacyjnej. W szczególności trafnie zauważa Sąd I instancji, że z niezakwestionowanych okoliczności faktycznych jednoznacznie wynika, że grunty deklarowane we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za 2009 rok skarżący przekazał spółce P.R. G. Spółka z o.o. z siedzibą w W., a ten podmiot składając wniosek z dniem [...] marca 2010 roku podjął nowe zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w którym wniosek je inicjujący obejmował także grunty deklarowane przez skarżącego we wniosku o płatności rolnośrodowiskowe za rok 2009. W tym miejscu zauważyć także należy, przedmiotem postępowania przed Sądem I instancji była ocena legalności decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009. Trafnie wskazuje Sąd I instancji, że przyczyną odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych było przekazanie gruntów objętych wnioskiem innemu podmiotowi i nie spełnienie przez nowego posiadacza gruntów przesłanek, o których mowa w § 23 i w § 25 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a także nie spełnienie przez skarżącego przesłanek określonych w § 28 ust.1 i 2 tegoż rozporządzenia. Tak więc uznać należy, że w tych okolicznościach faktycznych, przekazanie gruntów w trakcie ubiegania się o płatności rolnośrodowiskowe, nie może skutkować przyjęciem, że ziściła się przesłanka, o której mowa w § 35 pkt 8 w/w rozporządzenia. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej była konsekwencją czynności podjętych przez skarżącego i uchybieniem obowiązkom wynikającym z powołanych wyżej przepisów prawa. Oznacza to, że nie jest to okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.