Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 318/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 190, art. 193
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 3
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [K.] Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 744/21 w sprawie ze skargi [K.] Sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [K.] Sp. z o.o. w S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 25 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 744/21 oddalił skargę [K.] Sp. z o.o. w S. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Główny Inspektor, GITD) z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym i orzekł o częściowym zwrocie kosztów postępowania na rzecz organu.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następujących okolicznościach sprawy:

W wyniku przeprowadzonej 27 września 2016 r. w Pile, na drodze krajowej nr 10, kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki Mercedes Benz o numerze rejestracyjnym [1] wraz z przyczepą marki Bodex o numerze rejestracyjnym [2], którym kierował D.R. stwierdzono, że kierujący wykonywał międzynarodowy transport drogowy artykułów szybko psujących się, przewożąc mleko ze S. w S. (nadawca) do U. Gmbh w P. w Niemczech (odbiorca) bez ważnego świadectwa ATP potwierdzającego spełnienie wymogów niezbędnych do wykonywania międzynarodowego przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych dla pojazdu silnikowego (ważność upłynęła we wrześniu 2015 r.), jak również nie posiadając świadectwa ATP kontrolowanej przyczepy.

W tych okolicznościach Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ pierwszej instancji) decyzją z [...] stycznia 2017 r., działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm., dalej jako: u.t.d.), nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 8000 zł za naruszenie opisane w lp. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. W uzasadnieniu wskazano, że organ nie dał wiary oświadczeniu kierowcy dotyczącemu planowanego wcześniej przepompowania mleka przed granicą z Niemcami i przewiezienia go przez granicę innym pojazdem posiadającym wymagane dokumenty. Zdaniem organu pierwszej instancji, przedstawiona wersja wydarzeń nie znajduje potwierdzenia w treści okazanego podczas kontroli dokumentu przewozowego CMR określającego miejsce docelowe – mleczarnię w Niemczech, w miejscowości P. oddalonej o około 35 km od granicy międzynarodowej w Kołbaskowie. Ponadto, w trakcie kontroli kierowca okazał dokument z 26 września 2016 r. dotyczący czyszczenia cystern w G. w Niemczech, co potwierdza fakt przekraczania z mlekiem, przez kontrolowany zestaw pojazdów, granicy polsko-niemieckiej bez wymaganych dokumentów. W ocenie organu powyższe stanowi naruszenie art. 3 umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) sporządzonej w Genewie w dniu 1 września 1970 r. wprowadzonej na mocy oświadczenia rządowego z dnia 24 września 1984 r. w sprawie przystąpienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej do Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) (Dz.U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254; dalej jako: umowa ATP). Organ podkreślił, że kontrolowany przewóz był wykonywaniem transportu międzynarodowego rzeczy już w momencie kontroli.

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej cyt. jako: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. y, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. oraz art. 1, art. 2, art. 3, art. 4 i art. 5 a, pkt 4 i 5 dodatku 1 do załącznika nr 1 do umowy ATP oraz lp. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu GITD podkreślił, że we wszystkich dokumentach przewozowych dokładnie wskazano środek transportu przewożonego ładunku i był nim skontrolowany zespół pojazdów.

Działając na skutek skargi wniesionej przez spółkę, WSA w Szczecinie wyrokiem z 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1165/17, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji podnosząc, że organ nie wyjaśnił, gdzie i kiedy dokonano załadunku mleka, a co za tym idzie, także od którego miejsca rozpoczął się faktycznie przewóz międzynarodowy, co jest kluczowe w sprawie.

W wyniku wniesionej przez GITD skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) wyrokiem z 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 608/18 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. NSA podkreślił, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia okoliczność faktyczna, którą nakazał badać sąd pierwszej instancji, tj. konkretne miejsce, z którego w rzeczywistości miał się odbywać przewóz mleka do Niemiec. W sprawie ustalono stan faktyczny stwierdzając, na podstawie okazanego w trakcie kontroli dokumentu CMR (a także TID – Trade Identification Document nr [...]), że strona realizowała międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy (mleka) z Polski (S.) do Niemiec (P.), a wykonywane zadanie przewozowe w całości realizowane było z przekroczeniem granicy RP zespołem pojazdów Mercedes-Benz o nr rej. [1] wraz z przyczepą marki Bodex o nr rej. [2]. Z przedłożonych w trakcie kontroli dokumentów wprost zatem wynikało, że był to przewóz międzynarodowy. W treści dokumentów wskazano bowiem miejsce załadunku mleka w Polsce i miejsce jego odbioru w Niemczech, a także dane konkretnego pojazdu i naczepy (cysterny), którymi towar miał zostać dostarczony do odbiorcy w Niemczech. Przy czym dla ustalenia, czy był to transport międzynarodowy, bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w chwili kontroli nie doszło jeszcze do faktycznego przekroczenia granicy kraju. Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, stan faktyczny ustalony w tej sprawie pozwalał na dokonanie oceny prawnej i rozstrzygnięcie sprawy. NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji powinien dokonać merytorycznej oceny zgodności z prawem wydanego przez organ rozstrzygnięcia o nieprawidłowości realizowania kontrolowanego zadania przewozowego z przekroczeniem granicy RP.

WSA w Szczecinie ponownie rozpoznając sprawę wyrokiem z 9 września 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 744/21 uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu sąd podzielając stanowisko organów, że skarżąca w dniu kontroli wykonywała międzynarodowy przewóz szybko psujących się artykułów żywnościowych bez ważnego świadectwa ATP, podniósł, iż organ – pomimo ciążącego na nim obowiązku – nie rozważył możliwości zastosowania podstawy do odstąpienia od nałożenia kary z art. 189f § 1 k.p.a.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Główny Inspektor zarzucając sądowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 190 p.p.s.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935) poprzez zmianę swojego stanowiska wyrażonego w poprzednio wydanym wyroku (zaakceptowanego w tej części przez NSA) bez uzasadnienia tej zmiany, a także poprzez błędne przyjęcie, że organy powinny w rozpatrywanej sprawie na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. rozważyć przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Zaskarżonym wyrokiem WSA w Szczecinie, mając na uwadze treść art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.) uchylił wyrok WSA z 9 września 2021 r. i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę spółki oraz orzekł o częściowym zwrocie kosztów dla organu.

W uzasadnieniu WSA wskazał, że zasadna okazała się podstawa skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. co do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd w uzasadnieniu wyroku z 9 września 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 744/21 błędnie bowiem przyjął, że organ powinien rozważyć zastosowanie art. 189f k.p.a. regulującego instytucję odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. WSA w poprzednio wydanym wyroku z 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1165/17 odnosząc się do argumentacji skargi nawiązał do art. 16 ustawy nowelizującej k.p.a., zasadnie wywodząc, że art. 189f k.p.a. nie mógł znaleźć zastosowania w tej sprawie, gdyż postępowania administracyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie art. 189f k.p.a. Stanowisko to zachowuje nadal aktualność, pomimo tego że NSA wyrokiem z 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 608/18 uchylił wyrok WSA w Szczecinie z 30 listopada 2017 r. i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Kwestia zastosowania art. 189f k.p.a. nie podlegała badaniu przez NSA, gdyż nie była ona przedmiotem zarzutów ówcześnie wniesionej skargi kasacyjnej, zaś NSA przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazał wyłącznie na konieczność dokonania merytorycznej oceny zgodności z prawem wydanego przez organ rozstrzygnięcia o nieprawidłowości realizowania kontrolowanego zadania przewozowego z przekroczeniem granicy RP. Zgodnie zaś z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

WSA w zaskarżonym wyroku, kierując się oceną prawną wyrażoną przez NSA, uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i wskazał, że rację należy przyznać organom, że skarżąca w dniu kontroli wykonywała zespołem pojazdów o nr rej. [1] i [2] międzynarodowy przewóz szybko psujących się artykułów żywności, który podlegał przepisom umowy ATP. Jak wynika z akt sprawy ww. zespołem pojazdów było przewożone mleko z Polski (S.) do Niemiec (P.). Słusznie zatem organy ustalenia miejsca rozpoczęcia przewozu, jak i jego zakończenia dokonały w oparciu o okazane podczas kontroli: dokument przewozowy CMR oraz TID – Trade Identification Document. W dniu kontroli skarżąca przewożąc mleko do Niemiec wykonywała kontrolowanym zespołem pojazdów międzynarodowy transport drogowy szybko psujących się artykułów żywności, co wymagało legitymowania się przez przewoźnika dla kontrolowanego zespołu pojazdów ważnym świadectwem ATP. A zatem słusznie w okolicznościach sprawy nałożono na skarżącą karę pieniężną za ujawnione podczas kontroli w dniu 27 września 2016 r., wykonywanie kontrolowanym zespołem pojazdów międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, tj. za brak świadectwa ATP.

Zdaniem WSA argumentacja skargi w żaden sposób nie podważa powyższego stanowiska. W szczególności za chybiony sąd uznał pogląd jakoby w chwili kontroli pojazd nie podlegał przepisom umowy ATP z uwagi na to, że znajdował się w ruchu krajowym. W ocenie sądu, podniesiona przez spółkę na potwierdzenie powyższego poglądu okoliczność etapowania przewozu i zmiany pojazdów pozostaje bez wpływu dla oceny zastosowania umowy ATP i świadczy o niezrozumieniu aspektu prawnego problematyki transportu drogowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, zaskarżając go w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 190 p.p.s.a. poprzez faktyczne przyjęcie, iż sąd jest związany ustaleniami faktycznymi (w tym oceną jednego dowodu) przyjętymi w wyroku z 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 608/18 w sytuacji gdy sąd ten wyraził jedynie pogląd co do oceny dowodu z dokumentu – listu CMR, jednak wyrażony pogląd nie dotyczył stanu faktycznego niniejszej sprawy, bowiem kierowca w chwili kontroli nie wykonywał przewozu międzynarodowego i faktycznie nie powinien przedkładać listu CMR do kontroli, bowiem ładowanie towaru na terenie Polski nie zostało zakończone i wykonywany był fragment przewozu przez kierowcę, który nie stanowił jeszcze przewozu międzynarodowego, a jedynie wewnętrzny element logistyki – w związku z czym brak było podstaw do przyjęcia związania wyrokiem NSA – str. 9/10 uzasadnienia wyroku, tym bardziej iż sąd ten nie wyraził w tym zakresie poglądu prawnego, a jedynie ocenę dowodu z dokumentu, który spółka w dalszym ciągu kwestionuje, a tym samym sąd powinien dokonać własnej i pełnej oceny dowodu z dokumentu – listu CMR i wtedy dostrzegłby, iż nie ma w nim wskazanego miejsca załadunku, a jest jedynie wskazany nadawca przesyłki;

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 3 ust. 1 umowy ATP poprzez wadliwie uznanie, że umowa dotyczy również transportu krajowego, przed końcowym załadunkiem na przewóz międzynarodowy, po którym dopiero dochodzi do dalszego przekraczania granicy kraju, w sytuacji, gdy przewóz mleka stanowi skomplikowany system przewozu, w trakcie którego dopiero rozpoczęcie przewozu międzynarodowego, po końcowym załadunku winno skutkować koniecznością posiadania atestu ATP,

3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przepisów prawa materialnego –art. 3 ust. 1 i art. 4 umowy ATP poprzez błędną wykładnię zwrotu "miejsca załadowania ładunku" – w sytuacji, gdy ładunek przed rozpoczęciem przewozu międzynarodowego jest gromadzony w drodze wielu małych załadunków i dopiero po pełnym zgromadzeniu ładunku – rozpoczynany jest przewóz międzynarodowy,

4. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 4 ust. 1 umowy ATP – poprzez wadliwie uznanie, że wskazana norma prawna nie przewiduje możliwości przeładunku w sytuacji, gdy jest wręcz przeciwnie, a jedynym ograniczeniem przeładunku jest konieczność zachowania reżimu temperaturowego co jest zachowywane bez żadnych problemów przy przepompowywaniu mleka;

5. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 10 § 1 k.p.a. – poprzez niedostrzeżenie wadliwości ustaleń organu i akceptację tych wadliwych ustaleń faktycznych – w tym pozbawienie strony aktywnego udziału w postępowaniu – poprzez:

a) brak przesłuchania strony w osobie prezesa zarządu spółki M.K., który ma pełną wiedzę o sposobie organizacji przewozu, przy czym przesłuchanie strony doprowadziłoby do ustalenia, iż był to w chwili kontroli w Pile przewóz krajowy,

b) brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego poprzez niewyjaśnienie kwestii, czy w przypadku przeładunku mleka możliwe jest zachowanie reżimu temperaturowego, a tym samym spełnione zostaną celem umowy ATP, w tym w drodze przesłuchania kierowcy oraz strony,

c) wadliwą ocenę zeznań świadka – kierowcy – z których wynika, że nie wykonywał transportu międzynarodowego, tylko przewóz krajowy po którym miał nastąpić przeładunek na innych pojazd posiadający świadectwo ATP, bowiem fragment przewozu wykonywany przez świadka stanowił wyłącznie element logistyki transportowej, a tym samym zachodziła konieczność dodatkowego przesłuchania świadka,

d) akceptację błędu w ustaleniach faktycznych – poprzez brak dokonania ustalenia, iż w przypadku przepompowywania mleka pomiędzy cysternami zachowuje się w pełni reżim temperaturowy, a tym samym przeładunek mleka nie jest w żaden sposób niewłaściwy,

e) akceptację błędu w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż przewóz stanowił przewóz międzynarodowy, w sytuacji, gdy w trakcie kontroli wykonywany był wyłącznie przewóz krajowy w związku z etapowym przewożeniem ładunku,

f) błędne ustalenie, iż list CMR ma charakter wiążący, w sytuacji, gdy w przypadku mleka – dochodzi do etapowości przewozów i dopiero faktyczne rozpoczęcie przewozu międzynarodowego winno skutkować koniecznością posiadania atestu ATP, natomiast wpisanie w liście nadawcy nie oznacza w przypadku mleka, iż jest to miejsce załadunku,

g) błędną ocenę dowodu – listu CMR, z którego nie wynika miejsce końcowego załadunku wewnętrznego na terenie Polski, a jedynie wskazany jest nadawca przesyłki – co nie oznacza, iż na podstawie wskazanego dowodu można przyjąć "miejsca załadowania ładunku" w rozumieniu art. 3 i 4 umowy ATP.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Głównego Inspektora wniósł o wyznaczenie i przeprowadzenie rozprawy wskazując, że w ocenie organu zaskarżony wyrok jest słuszny, natomiast skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Skarga kasacyjna spółki oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności dokonuje oceny stawianych w tej skardze zarzutów procesowych, a dopiero później rozpoznaje zarzuty wskazujące na naruszenie prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.

Dla oceny trafności stawianych przez spółkę zarzutów kasacyjnych istotne znaczenie ma to, że zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji zapadł po wyroku NSA z 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 608/18. Zatem rozpoznawana skarga kasacyjna musi być oceniana przez pryzmat treści art. 190 p.p.s.a. Spółka twierdzi, że sąd pierwszej instancji naruszył dyspozycję tego przepisu, bowiem niezasadnie przyjął, że jest związany ustaleniami faktycznymi będącymi podstawą wyrokowania przez NSA w dniu 9 kwietnia 2021 r. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego stwierdzić należy, że przy pierwszym orzekaniu w niniejszej sprawie, a więc w dniu 9 kwietnia 2021 r. NSA nie twierdził, że sąd pierwszej instancji jest związany ustaleniami faktycznymi jakie zostały przyjęte w postępowaniu przed organami. NSA w tamtym wyroku dokonał jednoznacznej oceny w zakresie ustaleń faktycznych i prawnych stwierdzając, że stan faktyczny ustalony w sprawie pozwalał na dokonanie oceny prawnej faktów i rozstrzygnięcie sprawy. Zatem NSA w wyroku o sygn. akt II GSK 608/18 jednoznacznie wypowiedział się na temat ustaleń faktycznych rozpoznawanej obecnie sprawy, gdy przyjął, że stan faktyczny sprawy dawał podstawę do wyrokowania. Wprawdzie ocena stanu faktycznego sprawy dokonana przez sąd drugiej instancji nie jest wprost oceną prawną o jakiej stanowi art. 190 p.p.s.a., to jednak nie oznacza, że sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie po wcześniejszym uchyleniu jego wyroku może oceniać stan faktyczny sprawy w inny sposób niż to zostało przyjęte przez sąd drugiej instancji. Zwrócić należy uwagę, że w takiej sytuacji sąd pierwszej instancji jest związany stanowiskiem NSA ze względu na treść art. 193 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. Odpowiednie stosowanie przez NSA art. 141 § 4 p.p.s.a. do sądu pierwszej instancji oznacza, że przy uwzględnieniu skargi kasacyjnej sąd pierwszej instancji ma uwzględnić wskazania sądu kasacyjnego, także te, które odnoszą się do oceny ustaleń faktycznych sprawy. Gdyby miało być inaczej, to byłaby zachwiana istota kontroli instancyjnej. Z tego powodu nie można przyjąć stanowiska skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok narusza art. 190 p.p.s.a., bowiem sąd pierwszej instancji nie był związany oceną wyrażoną w wyroku NSA z 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 608/18, w zakresie oceny listu przewozowego CMR.

Konsekwencją nietrafności zarzutu podnoszącego naruszenie art. 190 p.p.s.a. jest niezasadność zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 10 § 1 k.p.a., kwestionującego wadliwość ustaleń faktycznych sprawy. NSA zauważa i podkreśla, że skutkiem kontroli kasacyjnej zaskarżonego w tej sprawie wyroku jest wyznaczenie granic rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej po uprzednio uchylonym wyroku. Oznacza to, że ponowne rozpatrzenie sprawy musi zawierać się w granicach wyznaczonych przez sąd kasacyjny, zatem nie może wracać do zakresu sprawy będącej przedmiotem skargi do sądu pierwszej instancji. Z tego powodu wyrok obecnie zaskarżony nie narusza prawa w sposób opisany w zarzucie kasacyjnym, zwłaszcza że z treści zarzutu wynika, że uchybienia procesowe kierowane są zasadniczo pod adresem organu, a nie sądu pierwszej instancji.

Niezależnie od tego rozpoznawany zarzut procesowy oraz zarzuty materialne, chociaż omyłkowo te ostatnie oparto na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., są formalnie wadliwe, co oznacza, że NSA może odnieść się do nich tylko w takim zakresie, jaki można ustalić na podstawie treści uzasadnienia skargi kasacyjnej (zob. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1). Wadliwość formalna tych zarzutów sprowadza się do tego, że uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wyjaśnia na czym polegało naruszenie przepisów wskazanych w zarzucie. Błąd taki nie daje NSA możliwości oceny wyroku z punktu widzenia przepisów powołanych w zarzucie, bowiem sąd drugiej instancji nie ma prawnej możliwości wyznaczenia granic i zakresu naruszeń podnoszonych przez stronę. Z tego powodu art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jednoznacznie stwierdza, że warunkiem skuteczności skargi kasacyjnej jest wskazanie naruszonych przepisów w ramach ustawowych podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie skargi kasacyjnej w sposób ogólny odnosi się do istoty sprawy objętej zaskarżonym wyrokiem. W zasadzie koncentruje się na ustaleniach faktycznych, a więc określeniu miejsca załadunku mleka. Z tego faktu wywodzony jest błąd w zakresie zastosowania przepisów i nałożenia kary za nieposiadanie świadectwa ATP w związku z międzynarodowym przewozem mleka jako towaru (artykułu żywnościowego), dla którego prawo określa specjalne warunki przewozu odnoszące się do środków transportu.

W tym zakresie NSA w wyroku z 9 kwietnia 2021 r. nakazał sądowi pierwszej instancji dokonanie oceny zastosowania przez organy przepisów materialnych, przy przyjęciu, że ustalona w sprawie praktyka przewozu przez spółkę mleka na terytorium Polski powinna pozostawać w zgodzie z przepisami regulującymi międzynarodowy przewóz szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środków transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), a zwłaszcza z art. 6 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego (CMR) z 19 maja 1956 r. i umowy (ATP) z 1 września 1970 r.

Sąd pierwszej instancji zrealizował tak wyznaczony obowiązek i trafnie w ocenie NSA przyjął, że w rozpoznawanej sprawie spółka wykonała przewóz międzynarodowy, bowiem taki charakter posiada przewóz ze względu na siedzibę nadawcy i odbiorcy znajdującą się w dwóch krajach. Dla przyjęcia międzynarodowego charakteru przewozu nie ma znaczenia sposób gromadzenia przewożonego towaru żywnościowego. O międzynarodowym charakterze przewozu decyduje miejsce załadunku i wyładowania towaru. Z treści art. 3 umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środkach transportu do tych przewozów (ATP) wynika, że postanowienia umowy stosuje się do każdego przewozu wykonywanego za wynagrodzeniem na rzecz osób trzecich lub na własny rachunek, jeżeli miejsce załadowania ładunku i miejsce wyładowania ładunku znajduje się w dwóch różnych państwach. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja ma miejsce. To właśnie miejsce załadunku i odbioru decyduje o charakterze międzynarodowym przewozu, a nie sposób załadowania ładunku.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a., bowiem Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części z uwagi na stwierdzony w sprawie przypadek szczególnie uzasadniony (pkt 2 sentencji).