Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 15/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 138 § 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5, art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
Teza: W razie złożenia wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, wraz z wnioskiem o przyznanie określonego prawa, którego uwzględnienie jest uzależnione od uchylenia wcześniejszej decyzji ostatecznej o nabyciu innego prawa, właściwy organ – zgodnie z zakresem swojej właściwości – jest zobowiązany do równoległego wszczęcia postępowania nadzwyczajnego (po stwierdzeniu jego dopuszczalności) w celu uchylenia tego rodzaju ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. oraz postępowania zwyczajnego w celu przyznania świadczenia, którego nabycie jest uzależnione od uchylenia wcześniejszej decyzji ostatecznej.

TEZY

W razie złożenia wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, wraz z wnioskiem o przyznanie określonego prawa, którego uwzględnienie jest uzależnione od uchylenia wcześniejszej decyzji ostatecznej o nabyciu innego prawa, właściwy organ – zgodnie z zakresem swojej właściwości – jest zobowiązany do równoległego wszczęcia postępowania nadzwyczajnego (po stwierdzeniu jego dopuszczalności) w celu uchylenia tego rodzaju ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. oraz postępowania zwyczajnego w celu przyznania świadczenia, którego nabycie jest uzależnione od uchylenia wcześniejszej decyzji ostatecznej.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. D. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], uchylająca decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] i orzekająca o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką J. D., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, od dnia 1 listopada 2018 roku do dnia 30 listopada 2018 w kwocie 1.477,00 zł oraz utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] organ I instancji przyznał skarżącej w związku z opieką nad J. D. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 520 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2018 r. do 31 października 2018 r.

W dniu 20 lipca 2018 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek skarżącej o zamianę specjalnego zasiłku opiekuńczego z na świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 1.477 zł miesięcznie z wyrównaniem od dnia 1 maja 2018 r.

Po rozpoznaniu wniosku, decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] organ I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką J. D.

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji podał art. 17 ust. 1 - 1b, 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), art. 104, art. 107, art.127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 niniejszego artykułu, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ I instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż skarżąca sprawuje opiekę nad matką – J. D. W tym celu skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z przedłożonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...] wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wynika, że J. D. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nie był w stanie ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność J. D., wskazał natomiast, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 marca 2018 r.

Organ I instancji stwierdził, że nie została zatem spełniona przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Organ I instancji wskazał również, że decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w związku z opieką nad matką został przyznany skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała na szczególną i pogarszającą się sytuację materialną jej rodziny. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., który uznał, że art.17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia przez uprawniony organ. Zdaniem skarżącej, zastosowanie przepisu art.17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie może być uznane za prawidłowe i stanowi naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca wniosła też o uwzględnienie złożonych przez nią oświadczeń z dnia 7 września 2018 r. oraz z dnia 17 września 2018 r. dotyczących rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku pozytywnej decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca stwierdziła, że treść oświadczeń o rezygnacji z pobierania zasiłku opiekuńczego wskazuje na to, iż jest ona świadoma konieczności wcześniejszej eliminacji z obrotu prawnego decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, ale dopiero po ewentualnym pozytywnym rozpatrzeniu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. W przeciwnym razie jej wcześniejsza rezygnacja z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji negatywnej decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego spowodowała by brak środków utrzymania dla skarżącej i jej rodziny. Wreszcie skarżąca wniosła o wyrównanie różnicy pomiędzy kwotą specjalnego zasiłku opiekuńczego a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2018 r.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy:

I. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekając co do istoty sprawy przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką J. D., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, od dnia 1 listopada 2018 roku do dnia 30 listopada 2018 w kwocie 1.477,00 zł,

II. w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że stwierdzenie, iż niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała przed ukończeniem przez nią 25 roku życia, a więc przed terminem wskazanym w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie wynika z uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104), w którym Trybunał uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Wyrok wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 roku. Wyrok ten nie doprowadził do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, a jedynie wskazał na konieczność zmian ustawodawczych. Jednakże w razie braku reakcji ustawodawcy należy odkodować podstawę prawną rozpoznania sprawy z tych przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją. Takie działanie znajduje oparcie w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają więc obowiązek orzekać na podstawie przepisów u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, który z dniem 23 października 2014 roku został ostatecznie uznany za niekonstytucyjny.

Potwierdzeniem tego stanowiska jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2593/16, Lex nr 2332965, zgodnie z którym: "W odniesieniu do grupy opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b pkt 1 zachował walor zgodności z Konstytucją. Natomiast w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia przedmiotowa, przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej".

Organ odwoławczy stwierdził więc, że konsekwencją orzeczenia Trybunału jest to, że strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wbrew zatem stanowisku organu I instancji, okoliczność, że niepełnosprawność matki wnioskodawczyni nie powstała przed ukończeniem przez nią 25 roku życia, nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r., warunkiem koniecznym przyznania tego świadczenia jest nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżąca od lutego 2016 r. do lutego 2017 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, następnie przebywała za granicą, gdzie pracowała do dnia 5 listopada 2017 r. i od tego czasu przebywa w Polsce, gdzie opiekuje się swoją matką, która jest wdową, zatem należy uznać za spełniony także ten warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy zauważył, że stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Oznacza to, że w sytuacji, gdy opiekun posiada już ustalone na mocy decyzji prawo do któregokolwiek świadczenia wymienionego w tym przepisie, nie jest możliwe przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego. W pierwszej kolejności bowiem należy wyeliminować z porządku prawnego decyzję przyznającą świadczenie kolidujące ze świadczeniem pielęgnacyjnym.

W niniejszej sprawie skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką przyznany jej na okres od dnia 1 maja 2018 r. do dnia 31 października 2018 r. na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Wprawdzie skarżąca składała oświadczenia, w których rezygnowała z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, lecz wyłącznie pod warunkiem wcześniejszego przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, co w ocenie organu odwoławczego było niemożliwe do zrealizowania przez organ I instancji z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r.

Organ odwoławczy wskazał, że z oświadczenia złożonego przez skarżącą w dniu 5 listopada 2018 r. wynika jednak, że po dniu 31 października 2018 r. skarżąca nie pobiera już tego zasiłku i nie składała wniosku o jego przyznanie. W tym stanie sprawy żądanie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2018 r. jest w ocenie organu odwoławczego uzasadnione.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ś.r. oraz na podstawie obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2017 r., świadczenie pielęgnacyjne w 2018 r. wynosi 1.477,00 zł.

Stosownie do przepisu art. 24 ust. 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne ustala się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony; w takim przypadku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Z uwagi na spełnienie przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2018 r., zdaniem organu odwoławczego należało przyznać skarżącej świadczenie od tej daty do dnia 30 listopada 2018 r., bowiem do tego dnia zostało wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jej matki.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję, domagając się jej zmiany i wyrównania różnicy pomiędzy wypłaconym specjalnym zasiłkiem opiekuńczym a świadczeniem pielęgnacyjnym.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 9, art. 35 § 1, art. 222, art. 244 i art. 245 k.p.a., a także błędną interpretację art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 tej ustawy poprzez nie uwzględnienie złożonych przez skarżącą oświadczeń o rezygnacji z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, pod warunkiem wcześniejszego przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ I instancji nie rozpatrzył jej wniosku z dnia 19 lipca 2018 r. o zamianę specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne, którego treść była jasna i wyraźnie wskazywała o co skarżąca wnosi. Organ przesłał skarżącej w odpowiedzi jedynie informację na temat przesłanek jakie obowiązują przy przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego, nie dając jej możliwości wyboru świadczenia, czym naruszył art. 9 k.p.a., ponadto organ nie ustosunkował się do treści wniosku czym dopuścił się naruszenia art. 244 i 245 k.p.a. Organ I instancji nadał bieg sprawie dopiero po otrzymaniu pisma organu odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2018 r. Następnie w dniu 7 września 2018 r. skarżąca pobrała oryginalny druk wniosku o świadczenie pielęgnacyjne i wraz z załącznikiem oraz oświadczeniem dotyczącym rezygnacji z przyznanego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania mi świadczenia pielęgnacyjnego ponownie wysłała go do organu I instancji. Skarżąca wskazała, że dopiero w dniu 14 września 2018 r. organ I instancji wezwał ją do osobistego stawiennictwa celem uzupełnienia tego wniosku, nie biorąc pod uwagę wcześniejszego wniosku złożonego w dniu 19 lipca 2018 r. Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji otrzymał dwa wnioski dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i potrzebował ponad 2 miesiące aby je rozpatrzyć i wydać decyzję odmowną, nie informując skarżącej w międzyczasie o niemożności załatwienia sprawy w terminie.

Następnie skarżąca podniosła, że jedną z przesłanek uniemożliwiających przyznanie świadczenia opiekuńczego, był fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, do którego pobierania zdaniem skarżącej, została niejako zmuszona przez organ I instancji, który nie poinformował jej o możliwości ubiegania się o korzystniejsze świadczenie, a tym samym uniemożliwił prawo wyboru jednego z tych świadczeń.

Zdaniem skarżącej, okoliczności sprawy uzasadniały konieczność kreatywnej interpretacji przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i odstąpienia od jego literalnego brzmienia w celu zapewnienia zgodności wykładni przepisu z Konstytucją RP.

W ocenie skarżącej, sam fakt uzyskania przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może mieć ostatecznego znaczenia dla oceny wniosku z dnia 19 lipca 2018 r. i przesądzić o niemożności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Powołując się na orzeczenia sądów skarżąca wskazała, że z uwagi na znaczną różnicę kwotową świadczeń, istnieje możliwość wyrównania różnicy między wypłaconym specjalnym zasiłkiem opiekuńczym a świadczeniem pielęgnacyjnym.

Skarżąca podniosła, że w sytuacji gdyby złożone przez nią oświadczenia były nieprawidłowo sformułowane i niezrozumiałe, to organy administracji powinny były tą okoliczność wyjaśnić i udzielić skarżącej stosownego pouczenia, aby z powodu nieznajomości formy oświadczeń nie poniosła szkody. Zdaniem skarżącej oczywistym jest, że nie mając pewności co do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego po rezygnacji z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, mogła mieć obawy co do utraty jedynego źródła utrzymania. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła orzeczenia sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia 26 lutego 2019 r. udział w postępowaniu sądowym zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich. Rzecznik przychylając się do żądań, wniosków i twierdzeń skargi, wniósł o jej uwzględnienie przez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego. W obszernym uzasadnieniu zajętego stanowiska Rzecznik przytoczył stosowną argumentację prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie wobec stwierdzenia, że skarżony organ oraz organ pierwszej instancji wydały kontrolowane decyzje z naruszeniem prawa procesowego i prawa materialnego w zakresie art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 155 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. Powyższe naruszenia miały bezpośredni i istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć., że decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. organ pierwszej instancji, uwzględniając wniosek z dnia 8 maja 2018 r., przyznał skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, na okres od 1 maja do 31 października 2018 r. Następnie skarżąca złożyła w dniu 20 lipca 2018 r. wniosek z dnia 18 lipca 2018 r. o "zamianę" specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne z wyrównaniem od dnia 1 maja 2018 r., wskazując, że jej zamiarem jest rezygnacja ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w celu uzyskania wyższego świadczenia, to jest świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wskazała jednocześnie, że składając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie została poinformowana przez pracowników organu o możliwości ubiegania się o wyższe świadczenie (świadczenie pielęgnacyjne). W odpowiedzi na powyższy wniosek organ skierował do skarżącej pismo z dnia 27 lipca 2018 r. "informujące", że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane skarżącej ze względu na to, że "nie da się ustalić" daty powstania niepełnosprawności matki skarżącej, co zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesądza o niespełnieniu warunku nabycia prawa do powyższego świadczenia. Wobec przedłużającej się bezczynności organu pierwszej instancji skarżąca skierowała w dniu 7 sierpnia 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] pismo zatytułowane jako "wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce specjalnego zasiłku opiekuńczego". Powyższy wniosek został przekazany przez Kolegium do organu pierwszej instancji pismem z dnia 31 sierpnia 2018 r. Kolegium uznało, że wniosek skarżącej dotyczy "przyznania świadczenia pielęgnacyjnego". Skarżąca w odpowiedzi na stanowisko Kolegium złożyła oświadczenie z dnia 7 września 2018 r., że "przypadku przyznania" świadczenia pielęgnacyjnego "rezygnuje" z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Następnie skarżąca przedłożyła na urzędowym formularzu wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Istotne znaczenie ma również oświadczenie skarżącej z dnia 17 września 2018 r., w którym – powołując się na art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 155 k.p.a. – potwierdziła ona, że rezygnuje ona ze specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Uwzględniając powyższe – wynikające z akt sprawy – ustalenia faktyczne, należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie regulacji prawa procesowego i materialnego najpierw wadliwie odmówiły skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2018 r.), a następnie wadliwe określiły okres, na jaki świadczenie to zostaje przyznane (decyzja organu drugiej instancji z dnia [...] listopada 2018 r.).

Niezależnie od oczywistego naruszenia zasady prawdy materialnej, zasady ochrony zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, zasady informowania stron oraz zasady przekonywania, jak również błędnego sformułowania sentencji decyzji odwoławczej (skoro w pkt. I uchylono decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzeczono na nowo co do istoty sprawy, to zamieszczenie odrębnego pkt. II o "utrzymaniu w mocy" zaskarżonej decyzji "w pozostałej części" było oczywiście wadliwe), kontrolowane organy dokonały błędnej interpretacji żądania procesowego skarżącej z dnia 18 lipca 2018 r. o "zamianę" specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne z wyrównaniem od dnia 1 maja 2018 r. Treść i cel powyższego żądania zostały dobitnie i jednoznacznie potwierdzone w pismach procesowych skarżącej z dnia 7 września 2018 r. oraz z dnia 17 września 2018 r. W pismach tych skarżąca – powołując się na art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 155 k.p.a. – wyraźnie oświadczyła, że jej celem jest uchylenie decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz przyznanie w drodze nowej decyzji prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji organy orzekające w sprawie powinny były podjąć odpowiednie czynności w celu rozpatrzenia złożonego wniosku skarżącej w odpowiednim trybie postępowania administracyjnego.

Należy przyjąć, że w razie złożenia wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, wraz z wnioskiem o przyznanie określonego prawa, którego uwzględnienie jest uzależnione od uchylenia wcześniejszej decyzji ostatecznej o nabyciu innego prawa, właściwy organ – zgodnie z zakresem swojej właściwości – jest zobowiązany do równoległego wszczęcia postępowania nadzwyczajnego (po stwierdzeniu jego dopuszczalności) w celu uchylenia tego rodzaju ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. oraz postępowania zwyczajnego w celu przyznania świadczenia, którego nabycie jest uzależnione od uchylenia wcześniejszej decyzji ostatecznej.

W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji po wpłynięciu wniosku z dnia 18 lipca 2018 r. o "zamianę" specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne z wyrównaniem od dnia 1 maja 2018 r. powinien był zatem wszcząć postępowanie w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz równolegle – na podstawie wniosku z dnia 18 lipca 2018 r. ze skutkiem procesowym na dzień 20 lipca 2018 r. – wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z mocą od pierwszego dnia miesiąca wpływu wniosku (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Uwzględniając bezczynność i sposób procedowania organu pierwszej instancji, należy przyjąć, że wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął już 20 lipca 2018 r., pomimo iż stosowny formularz z załącznikami – na skutek interwencji Kolegium – został złożony dopiero w miesiącu wrześniu 2018 r.

Organ pierwszej instancji po stwierdzeniu, że skarżąca spełnia przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powinien był – po ustaleniu, że przesłanki z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 u.ś.r. zostały spełnione – uchylić własną decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego z mocą od dnia 1 lipca 2018 r. do dnia 30 listopada 2018 r. (ze względu na końcowy termin ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej), a następnie w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wydać decyzję o przyznaniu tego świadczenia z mocą od dnia 1 lipca 2018 r. Zachowanie tego rodzaju symetrii czasowej jest konieczne, aby uniknąć naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Mając na względzie całość podniesionej wyżej argumentacji, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.