Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 833/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 5, art. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia postanowienia art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza P., Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania K. K. z dniem [...]r. świadczeń rodzinnych na dziecko R. K. w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła.

W dniu [...] r. K. K. wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko R. K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza P., Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił K. K. przyznania z dniem [...] r. świadczeń rodzinnych na dziecko R. K. w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła.

W uzasadnieniu organ I instancji, powołując się na treść art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, iż na podstawie zaświadczenia wystawionego przez Urząd Skarbowy ustalono średni miesięczny dochód na osobę w rodzinie w kwocie [...]zł, która przekracza kwotę kryterium dochodowego wynoszącą 504 zł.

W efekcie złożonego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] uchyliło w całości wskazane wyżej rozstrzygnięcie organu I instancji oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, działający z upoważnienia Burmistrza P., Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] ponownie odmówił K. K. przyznania z dniem [...] r. świadczeń rodzinnych na dziecko R. K. w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Odmowę udzielenia wnioskowanych przez stronę świadczeń rodzinnych uzasadnił przekroczeniem kryterium dochodowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. K. wskazała, iż Ośrodek Pomocy Społecznej w P. zwrócił się do niej o ponowne dostarczenie w ciągu 14 dni dokumentu potwierdzającego utratę dochodu przez męża mimo, iż wiadomym było, że tego dokumentu nie uzyska. Podkreśliła fakt prowadzenia przewlekłej korespondencji przez Ośrodek. Dodała następnie, iż w [...]r. jej mąż w chorobie objawiającej się m.in. urojeniami, konfabulacjami wznowił działalność gospodarczą, przy czym nie pracował a także nie opłacał składek, czego dowodem jest załączone przez nią do odwołania pismo z ZUS z dnia [...]r. - wezwanie do zapłaty). W roku [...] oraz [...] mąż nie pracował. Obecnie również nie pracuje, nie posiada renty i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Jest więc jedynym żywicielem rodziny. Zarzuciła, że przy ponownym ustalaniu prawa do zasiłku nadal wzięto tylko pod uwagę kryterium przekroczenia dochodu, mając na uwadze zmiany w liczbie członków rodziny. Nie wzięto natomiast pod uwagę kryterium utraconego dochodu jej męża i pogarszającej się sytuacji materialno-bytowej rodziny. Wobec powyższego uznała, iż zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa i krzywdząca nie tylko dla niej, ale i jej rodziny. Wniosła tym samym o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy i zajęcie właściwego stanowiska.

W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wskazało, iż warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Świadczeniami rodzinnymi w rozumieniu cyt. wyżej ustawy (art. 2) są: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze (zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne). Stosownie do art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka a także osobie uczącej się, o ile dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł bądź kwoty 583,00 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wysokość zasiłku rodzinnego - w świetle art. 6 ust. 2 ustawy -wynosi miesięcznie:

* 44,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia;

* 56,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia;

* 65,00 zł na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia przy czym na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2006 r. wysokość miesięcznego zasiłku rodzinnego wynosi:

* 43,00 zł na pierwsze i drugie dziecko;

* 53,00 zł na trzecie dziecko;

* 66,00 zł na czwarte i kolejne dziecko.

W okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002 r. (art. 47 ust. 2 ustawy).

Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułów określonych enumeratywnie w art. 8 pkt 1-7 ustawy, w tym min. z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Zgodnie z art. 23 ust. 1 cyt. ustawy ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Wniosek ten składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1 (ust. 2 w/w artykułu). Jak z powyższego wynika ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata nastąpić może jedynie w ramach indywidualnej sprawy wszczętej na skutek wniosku strony. Postępowanie w tych sprawach nie może natomiast być wszczęte z urzędu. W ust. 3 i 4 analizowanego przepisu wskazano, jakie dane powinien zawierać wniosek oraz jakie dokumenty należy do niego dołączyć. W dacie orzekania przez organ odwoławczy sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszania wypłaty tych świadczeń, a także sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych i wzory wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie osób podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881).

W świetle powyższego prawidłowe określenie dochodu ma istotne znaczenie przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych. Stosownie do art. 5 ust. 4 cyt. ustawy w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. W oparciu o powyższy przepis w dochodzie rodziny nie uwzględnia się - na wniosek uprawnionego - tzw. dochodów utraconych. W dacie orzekania przez organ I instancji przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawierały definicji utraty dochodu. Dopiero z dniem 1 września 2005 r. wszedł w życie przepis art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych - wprowadzony ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) - który definiuje wskazane wyżej pojęcie. Przez utratę dochodu należy, więc rozumieć utratę dochodu spowodowaną uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą emerytury lub renty, nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej oraz wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a. Jak z powyższego wynika dla celów ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu utraconego należy zaliczyć jedynie dochód utracony w wyniku wyrejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie na skutek zawieszenia (nie kontynuowania) tej działalności czy też jakkolwiek prowadzenia działalności lecz nie przynoszącej żadnych dochodów bądź, z której osiągane są niższe dochody w porównaniu do dochodu uzyskanego w roku, z którego dochód się ustala. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą jedynym kryterium przesądzającym o utracie dochodu jest wyrejestrowanie tej działalności. Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej staje się natomiast konieczne, gdy bez względu na powód ustaje działalność gospodarcza zgłoszona do ewidencji.

Jak wynika z akt sprawy W. K. niewątpliwie w roku [...] prowadził działalności gospodarczą, z której uzyskał dochód brutto [...]zł. Istota sporu sprowadza się natomiast do tego, czy w ramach tego źródła przychodu tj. pozarolniczej działalności gospodarczej nastąpiła utrata dochodu. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego tego rodzaju utrata dochodu nie miała miejsca. Zarówno z treści pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. - Biuro Terenowe w P. z dnia [...] r. Nr [...], pisma W. K. z dnia [...]r., a także samych wyjaśnień strony, jakie zostały podniesione w złożonym odwołaniu oraz załączonego do niego wezwania do zapłaty zaległości z tytułu należnych składek z dnia [...]r. wynika w sposób jednoznaczny, że W. K. (mąż strony) nie wyrejestrował pozarolniczej działalności gospodarczej, a tym samym nie utracił uprawnień do wykonywania tej działalności zgłoszonej do ewidencji lub wpisanej przez organ ewidencyjny. Nie ma zatem wpływu na wynik sprawy - na co wskazuje strona - fakt, iż jej mąż faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej czy też nie opłaca należnych składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jak już wyżej podkreślono bez znaczenia jest to, czy W. K. w ramach tej działalności, którą formalnie prowadzi (wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie został wykreślony), uzyskuje jakiekolwiek dochody.

Odnosząc się natomiast do zarzutu kwestionującego złożone przez męża strony oświadczenie w części dotyczącej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wskazać należy, iż skład orzekający Kolegium nie stwierdził w tym zakresie jakichkolwiek rozbieżności pomiędzy tym oświadczeniem a twierdzeniami strony. W piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. W. K. wskazał bowiem, iż "Firma - Pracownia Techniki Dentystycznej będąc w trakcie reorganizacji oraz zdobywania nowych rynków pracy, wdrażania nowych technologii istnieje". Natomiast w odwołaniu strona nie podnosi faktu likwidacji przez jej męża działalności gospodarczej, a wręcz przeciwnie wskazuje na wznowienie przez niego działalności, której faktycznie nie kontynuuje a ponadto nie opłaca należnych składek. Oznacza to, iż żadna ze stron nie wskazuje jakoby z punktu formalnego działalność gospodarcza została zlikwidowana, co miałoby miejsce w przypadku wyrejestrowania tej działalności.

Po uwzględnieniu więc dochodu strony w kwocie [...]zł. oraz jej męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł. dochód rodziny w roku [...]wynosił [...]zł. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...]zł. Tak ustalony dochód uniemożliwia przyznanie stronie zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji wnioskowanego przez nią dodatku do tego zasiłku. Nie zachodzą ponadto okoliczności przewidziane w ust. 3 art. 5 ustawy, z których wystąpieniem ustawodawca wiąże obowiązek przyznania zasiłku rodzinnego w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, K. K. zarzuciła decyzji organu II instancji: nieuwzględnienie, a tym samym nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do choroby W. K. ([...]); nie dołożenie starań w kierunku zobowiązania organu I instancji do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia prawa do zasiłku, w tym zaświadczenia z urzędu skarbowego o utraconym dochodzie męża; bezprzedmiotowość w powołaniu się na przepisy prawa obowiązujące od dnia 1 września 2005 r.; nieuwzględnienie szczególnych okoliczności sprawy; bezduszność i formalizm oraz nieterminowość w załatwieniu sprawy. Za okoliczność bezsporną uznała, że część dochodu rodziny została utracona, przez co sytuacja materialno-bytowa rodziny uległa pogorszeniu. W świetle powyższego wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji bądź jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, stąd skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy administracji obu instancji dokonały właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego, czyli przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.).

Konstytucja RP w art. 71 ust. 1 określa zadania państwa wobec rodziny. Przepis ten nakłada na państwo obowiązek uwzględniania dobra rodziny w swej polityce społecznej i gospodarczej. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. W świetle regulacji konstytucyjnych rodzina pojawia się, jako zbiorowy podmiot praw. Chodzi tu co najmniej o rodzinę w rozumieniu wąskim, na którą składają się małżonkowie i ich małoletnie dzieci. Adresatem obowiązków wynikających z omawianego prawa są "władze publiczne", więc zarówno organy jak i instytucje państwowe i samorządowe.

Jedną z form pomocy państwa wobec rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej są świadczenia rodzinne przewidziane w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Przesłanką utworzenia instytucji zasiłku rodzinnego jest potrzeba wsparcia finansowego rodzin, których dochody są poniżej poziomu ustalonego na podstawie badań jako próg wsparcia dochodowego rodzin. Zasadniczym celem tego zasiłku jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 ustawy).

Zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych), opiekunowi faktycznemu dziecka (art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych), osobie uczącej się (art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych - osoba pełnoletnia, niepozostająca na utrzymaniu rodziców). Zasadnicze znaczenie dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego ma art. 5 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem prawo do zasiłku powstaje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się (niepozostającej na utrzymaniu rodziców) nie przekracza 504 zł. Przepis ten statuuję zasadę. Wyjątek wprowadza art. 5 ust. 2, który stanowi, że próg dochodowy ulega zwiększeniu do 583 zł w przypadku, gdy dziecko jest niepełnosprawne, ale tylko wtedy, gdy niepełnosprawność ujawnia się w "stopniu znacznym" lub "umiarkowanym", a rodzice mogą ten fakt wykazać stosownym orzeczeniem. Wyjątek kreuje również art. 5 ust. 3 stanowiąc, że jeżeli dochód przekracza 504 zł. o kwotę niższą lub równą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (43 zł.), powstaje prawo do zasiłku rodzinnego, jeżeli istniało ono w poprzednim okresie zasiłkowym. Wyjątek ten można jednak zastosować tylko na jeden okres zasiłkowy. Oba wyjątki odstępują od zasady, że zasiłek wiąże się z pewnym minimum dochodów realnych, podwyższając próg bazowy dla osób, których sytuacja życiowa nawet w gronie osób uprawnionych do zasiłku jest szczególnie ciężka (art. 5 ust. 1), lub które nieznacznie przekraczają minimum, lecz w takim wypadku prawo do zasiłku jest ograniczone w czasie. Oba rozwiązania wyjątkowe, gdy idzie o kryteria, nawiązują wyraźnie do celu ustawy o zasiłkach i konstytucyjnej racji, jaka leży u podstaw tej ustawy (pomoc rodzinie znajdującej się w ciężkiej sytuacji ekonomicznej).

Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych określone jest w postanowieniach art. 23-32 ustawy. Zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 ustawy, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Wniosek ten składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1. Jak wynika z powyższego, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata nastąpić może jedynie w ramach indywidualnej sprawy wszczętej z wniosku strony. Postępowanie w tych sprawach nie może natomiast być wszczęte z urzędu. W ust. 3 i 4 analizowanego przepisu wskazano, jakie dane powinien zawierać wniosek oraz jakie dokumenty należy do niego dołączyć. W dacie orzekania przez organ odwoławczy sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszania wypłaty tych świadczeń, a także sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych i wzory wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie osób podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881).

Istotne znaczenie przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych ma kwestia określenia dochodu. Przepis art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera przepisy - objaśnienia użytych w ustawie określeń i pojęć (przepisy definicyjne). W pkt 2 art. 3 ustawodawca zdefiniował pojęcie dochodu rodziny, przyjmując, że jest nim przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Prawidłowe określenie dochodu ma istotne znaczenie przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych. Stosownie do postanowień art. 5 ust. 4 ustawy w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. W oparciu o powyższy przepis w dochodzie rodziny nie uwzględnia się - na wniosek uprawnionego - tzw. dochodów utraconych. Jednocześnie ustawa definiuje utratę i uzyskanie dochodu. Utrata dochodu może być spowodowana: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą emerytury lub renty, e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, g) wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a.

W świetle definicji legalnej, do dochodu utraconego należy zaliczyć jedynie dochód utracony w wyniku m. in. wyrejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie na skutek zawieszenia (nie kontynuowania) tej działalności, czy też jakkolwiek prowadzenia działalności, lecz nie przynoszącej żadnych dochodów bądź, z której osiągane są niższe dochody w porównaniu do dochodu uzyskanego w roku, z którego dochód się ustala. Oznacza to, że w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą jedynym kryterium przesądzającym o utracie dochodu jest wyrejestrowanie tej działalności. Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej staje się natomiast konieczne, gdy bez względu na powód ustaje działalność gospodarcza zgłoszona do ewidencji.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi okoliczność uzasadniająca zastosowanie przepisów o utracie dochodu, gdyż zarówno z treści pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. - Biuro Terenowe w P. z dnia [...] r. Nr [...], pisma W. K. z dnia [...]r., a także samych wyjaśnień strony jakie zostały podniesione w złożonym odwołaniu oraz załączonego do niego wezwania do zapłaty zaległości z tytułu należnych składek z dnia [...]r. wynika w sposób jednoznaczny, że mąż strony nie wyrejestrował pozarolniczej działalności gospodarczej, a tym samym nie utracił uprawnień do wykonywania tej działalności zgłoszonej do ewidencji lub wpisanej przez organ ewidencyjny. W ocenie Sądu organy administracji zasadnie uznały, iż Nie ma wpływu na wynik sprawy fakt, iż mąż skarżącej faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, czy też nie opłaca należnych składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Bez znaczenia jest bowiem to, czy W. K. w ramach tej działalności, którą formalnie prowadzi (działalność gospodarcza nie została wyrejestrowana), uzyskuje jakiekolwiek dochody.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej nieuwzględnienia przez organy administracji stanu zdrowia jej męża w kontekście podejmowanych przez niego nieracjonalnych działań związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, to Sąd zwraca uwagę, że tego rodzaju okoliczności pozostają bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, zaś zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że mąż skarżącej nie jest osobą ubezwłasnowolnioną.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji bezprzedmiotowość w powołaniu się na przepisy prawa obowiązujące od dnia 1 września 2005 r. Istotnie w dacie orzekania przez organ I instancji przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawierały definicji utraty dochodu. Dopiero z dniem 1 września 2005 r. wszedł w życie przepis art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych - wprowadzony ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) - który definiuje wskazane wyżej pojęcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając decyzję w dniu [...]r., obowiązane było zatem uwzględnić stan prawny, jaki obowiązywał w chwili podjęcia rozstrzygnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest bowiem pogląd, że organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu decyzji przez organ I Instancji (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 1993 r., IV SA 1241/92). Oznacza to, że jeżeli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w pierwszej instancji, a rozpatrzeniem odwołania w drugiej instancji, to organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny chyba, że przepisy przejściowe stanowią inaczej, gdyż tylko normy międzyczasowe mogą wprowadzić odstępstwo od stosowania nowych przepisów.

Po uwzględnieniu dochodu strony w kwocie [...]zł oraz jej męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł., dochód rodziny w roku [...] wynosił [...]zł., zaś w przeliczeniu na osobę wyniósł [...]zł. Tak ustalony dochód uniemożliwia przyznanie stronie zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji wnioskowanego przez nią dodatku do tego zasiłku. Nie zachodzą ponadto okoliczności przewidziane w ust. 3 art. 5 ustawy, z których wystąpieniem ustawodawca wiąże obowiązek przyznania zasiłku rodzinnego w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo powszechnie obowiązujące.

Ponieważ wszczęte skargą K. K. postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do postawienia organom administracji zarzutu naruszenia prawa materialnego i procesowego, przeto – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.