Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 303/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 190, art. 250
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 68
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 1, pkt 19, pkt 20, art. 4 ust. 1-ust. 3, art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 7 ust. 1-ust. 3a, art. 18 ust. 5, ust. 6, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) Protokolant St. asystent sędziego Marcelina Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2022 r. sprawy ze skargi J. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 października 2019 r. nr SKO.4118.307.2019 w przedmiocie uchylenia decyzji zmieniającej decyzję dotyczącą świadczenia wychowawczego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S. z Kancelarii [...] w Ł., ul. [...] lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. dc


UZASADNIENIE

W dniu 22 października 2018 r. J.U. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko P.Z.

Decyzją z 3 grudnia 2018 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 01.10.2018 r. do 31.10.2018 r. i przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 01.11.2018 r. do 30.09.2019 r., uznając, że spełnione zostały kryteria określone w ustawie z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, ze zm. - u.p.p.w.d.).

Następnie, mając na względzie, że sytuacja zawodowa, a tym samym dochodowa rodziny zmieniła się w związku z uzyskaniem przez skarżącą z dniem 16 października 2018 r. dochodu w postaci zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia (dochód z tego tytułu w miesiącu listopadzie 2018 r. wyniósł 1.458,56 zł, a zasiłek chorobowy opiewał na okres od 19.10.2018 r. do 7.03.2019 r.) i uzyskania dochodu w związku z uzyskaniem zasiłku dla bezrobotnego od 19 kwietnia 2019 r. (dochód z tego tytułu w miesiącu maju 2019r. wyniósł 730,50 zł, zasiłek dla bezrobotnych przyznany na okres od 19.04.2019 r. do 2.10.2019 r.), organ pierwszej instancji ponownie weryfikując prawo do zasiłku rodzinnego ustalił, iż po urealnieniu dochodu rodziny z roku bazowego o dochody uzyskane, skarżąca w okresie: od listopada 2018 r. do marca 2019 r. posiadała dochód na osobę w wysokości 1.200,54 zł; od kwietnia 2019 r. posiadała dochód na osobę w wysokości 471,26 zł; od maja 2019 r. posiadała dochód w wysokości 836,51 zł.

Wobec zaistniałych okoliczności organ pierwszej instancji decyzją z 23 sierpnia 2019r. zmienił własną decyzję z 3 grudnia 2018 r. przyznającą skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko i orzekł o:

- odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 01.10.2018 r. do 30.10.2018 r.;

- przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł na okres od 01.11.2018 r. do 30.11.2018 r.;

- odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 01.12.2018 r. do 31.03.2019 r.;

- przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 01.04.2019 r. do 31.05.2019 r.

- odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 01.06.2019 r. do30.06.2019 r.

- przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 01.07.2019 r. do 30.09.2019 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że w odpowiednim czasie (w związku ze zmianą sytuacji materialnej) zawiadamiała odpowiedni organ – Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi o zmianach: w październiku 2018 r. zakończyła pracę na umowę o pracę i pobierała zasiłek chorobowy za okres 19.10.2018 r. – 18.04.2019 r. Jednakże w jej ocenie, zgodnie z literą prawa, w listopadzie 2018 r. (art. 5 ust. 4b u.p.p.w.d.) nie było osiągniętego dochodu "za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych". Zgodnie ze złożonymi w tej sprawie dokumentami pierwszy dochód z ZUS został wypłacony dopiero 12 grudnia 2018 r. W kwietniu 2019 r. sytuacja powtórzyła się, gdyż skarżąca zakończyła zasiłek chorobowy i zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Łodzi: została osobą bezrobotną, przyznano jej zasiłek dla bezrobotnych. Skarżąca podkreśliła, że w maju 2019 r. otrzymała jedyny przelew z PUP w kwocie netto 324,51 zł (przelew z 28 maja 2019 r.). Wobec powyższego skarżąca stanęła na stanowisku, że: za okres listopad 2018 r. – kwiecień 2019r. dochód na jedną osobę w jej gospodarstwie domowym wynosił 471,26 zł (łączny dochód osiągnięty w 2017 r.: dochód z alimentów w wysokości 9.600,00 zł, dochód z tytułu ulgi podatkowej na dziecko w wysokości 1.710,23 zł) i nie przekracza ustalonych progów dochodowych, zarówno z ustawy o świadczeniach rodzinnych jak i z u.p.p.w.d. Za okres od maja 2019 r. – do chwili składania odwołania dochód na jedną osobę w gospodarstwie domowym strony wynosi 633,52 zł (dochód 471,26 zł, wypłacony zasiłek dla bezrobotnych w maju 2019 r. – 162,26 zł) i również nie przekracza wyznaczonych progów dochodowych określonych w powyższych ustawach.

Decyzją z 25 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, działając na podstawie art. 27 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 i 3, art. 2 pkt 19 i 20 oraz art. 18 ust. 5 i 6 u.p.p.w.d., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło w tym zakresie co do istoty sprawy przez zmianę decyzji organu pierwszej instancji z 3 grudnia 2018 r. w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia wychowawczego w ten sposób, że orzekło w stosunku do skarżącej:

- odmówić prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres 01.10.2018 r. do 31.10.2018 r.;

- przyznać prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł na okres od 01.11.2018 r. do 30.11.2018 r.;

- odmówić prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres 01.12.2018 r. do 30.04.2019 r.;

- przyznać prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł na okres od 01.05.2019 r. do 31.05.2019 r.;

- odmówić prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 01.06.2019 r. do 30.06.2019 r.;

- przyznać prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 01.07.2019 r. do 30.09.2019 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że w okresie od 01.10.2018 r. do 30.09.2019 r. przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – dochód rodziny ustalany jest na podstawie 2017 r. Ustawodawca przewidział możliwość swoistego "urealnienia" dochodów stron, wprowadzając instytucje "utraty dochodu" i "uzyskania dochodu", gdy sytuacja dochodowa rodziny zmieniała się w trakcie i po roku bazowym. Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ściśle definiuje te pojęcia, wymienia enumeratywnie przypadki, w których możliwe jest ich zastosowanie, a także wskazuje tryb postępowania w takich sytuacjach. Katalog zawierający zdarzenia powodujące utratę dochodu ma charakter zamknięty, co oznacza, że zdarzenie niewymienione expressis verbis w art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d. nie mogą uprawniać do obniżenia dochodu przyjmowanego jako podstawę ustaleń w postępowaniu o świadczenie wychowawcze. Jednocześnie ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu (art. 2 pkt 20) oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane w szczególności uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych. Kolegium zauważyło, że skarżąca występując z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko przedstawiła dokumenty obrazujące sytuację dochodową, na podstawie których organ pierwszej instancji ustalił, iż dochód na osobę w miesiącu październiku 2018 r. wyniósł 1.549,98 zł (wobec przekroczenia kryterium dochodowego nastąpiła odmowa prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko w okresie od 01.10.2018 r. do 31.10.2018 r.) i jednocześnie ustalił, że uwzględniając utratę dochodu – od miesiąca listopada 2019 r. dochód na osobę wyniósł 471,26 zł – czym spełnione zostały przesłanki do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko i przyznane zostało prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 01.11.2018 r. do 30.09.2019r. Organ ustalił, że skarżąca w roku podatkowym 2017 osiągnęła dochód opodatkowany w wysokości 28.703,20 zł, tj. dochód z zatrudnienia w wysokości 17.392,97zł/dochód pomniejszony o należny podatek oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne zweryfikowany w danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów oraz danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o składkach na ubezpieczenie zdrowotne oraz dochód nieopodatkowany z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w wysokości 1.710,23 zł i w wysokości 9.600,00 zł tytułem alimentów. Dochód opodatkowany z roku bazowego nie podlegał uwzględnieniu przy ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego (nastąpiła utrata dochodu). Po roku bazowym – w trakcie okresu zasiłkowego nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny – skarżąca 15 października 2018 r. utraciła dochód w związku z utratą zatrudnienia trwającego w okresie 16.07.2018 r. do 15.10.2018 r.) i jednocześnie 19 października 2018 r. uzyskała dochód w związku z uzyskaniem prawa do zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia – w listopadzie 2018 r. Dochód ten wyniósł 1.458,56 zł, od 19 kwietnia 2019 r. uzyskała dochód w związku z uzyskaniem zasiłku dla bezrobotnego i dochód z tego tytułu w maju 2019 r. wyniósł 730,50 zł. W ocenie Kolegium, uzyskane dochody rozliczone zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3 u.p.p.w.d. spowodowały, że rodzina na gruncie u.p.p.w.d. w październiku 2018 r. posiada dochód na osobę w wysokości 1.549,98 zł [dochód nieopodatkowany z roku bazowego 2017 r. w wysokości (9.600,00 zł +1.710,23 zł) : 12 miesięcy + dochód uzyskany w sierpniu 2019 r. w wysokości 2.157,43 zł/ : 2 osoby]. Rodzina na gruncie u.p.p.w.d. w listopadzie 2018 r. posiada dochód na osobę w wysokości 1.200,54 zł [dochód nieopodatkowany z roku bazowego 2017 r. w wysokości (9.600,00 zł + 1.710,23zł) : 12 miesięcy + dochód uzyskany w listopadzie 2018 r. w wysokości 1.458,56zł/: 2 osoby]. W zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji przyjął, że zasiłek chorobowy wypłacany był przez okres od 19 października 2018 r. do 3 marca 2019 r., w sytuacji gdy z oświadczenia skarżącej zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia wypłacany był do 18 kwietnia 2019 r., a zatem przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z utratą dochodu z tego tytułu może nastąpić wyłącznie od maja 2019 r., co wprost wynika z art. 18 ust. 5 u.p.p.w.d. Zdaniem Kolegium powyższe wywołuje ten skutek, że skarżąca w okresie od 01.04.2019 r. do 30.04.2019 r. nie spełnia progu dochodowego dla przyznania świadczenia wychowawczego, co stanowiło o podjętym w sprawie rozstrzygnięciu, a w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 139 k.p.a., bowiem zaskarżona decyzja rażąco naruszałaby prawo. Kolegium wskazało, że rodzina na gruncie u.p.p.w.d. w maju 2019 r. posiada dochód na osobę w wysokości 836,51zł [dochód nieopodatkowany z roku bazowego 2017 r. w wysokości (9.600,00 zł +1.710,23 zł) : 12 miesięcy + dochód uzyskany w maju 2019 r. w wysokości 730,50 zł/ : 2 osoby]. Zgodnie zaś z treścią art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d. w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Uwzględniając powyższe przy weryfikacji prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, po urealnieniu dochodu o dochody uzyskane i utracone w związku z utratą zatrudnienia, uzyskaniem i późniejszą utratą prawa do zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia oraz uzyskaniem zasiłku dla bezrobotnego organ pierwszej instancji prawidłowo wdrożył procedurę art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. i zmienił własną decyzję z 3 grudnia 2018 r. w części dotyczącej prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego na dziecko. Z akt sprawy bowiem wynika, że na gruncie u.p.p.w.d. skarżąca z posiadanym dochodem na osobę przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego w okresach od 01.10.2018 r. do 31.10.2018 r. i od 01.12.2018 r. do 30.04.2019 r. oraz od 01.06.2019 r. do 30.06.2019 r., co skutkowało odmową prawa do świadczenia wychowawczego w tych okresach i jednocześnie należało orzec o przyznaniu świadczenia w okresach spełniania przesłanki kryterium dochodowego, tj. od 01.11.2018 r. do 30.11.2018r. i od 01.05.2019 r. do 31.05.2019 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Zdaniem Kolegium rozstrzygając ponownie w zakresie uprawienia skarżącej do świadczenia wychowawczego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w związku z nowelizacją u.p.p.w.d. od 1 lipca 2019 r. i zniesienia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, przysługuje skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 01.07.2019 r. do 30.09.2019 r. Kolegium wskazało także, że w sprawie zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń w trybie art. 25 u.p.p.w.d., za okresy, w których skarżąca nie spełniała przesłanki kryterium dochodowego do prawa do świadczenia wychowawczego. Odnosząc się do zarzutu błędnego wyliczenia dochodu Kolegium uznało go za nieuzasadniony. Tak samo wskazywana przez skarżącą definicja dochodu wynikająca z ustawy o pomocy społecznej i wypracowanego na tym tle orzecznictwa nie może – zdaniem Kolegium – odnieść zamierzonego skutku uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, bowiem przepisy te nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie. Kolegium wskazało również, że u.p.p.w.d. precyzuje co jest dochodem i reguluje kwestie związane z urealnieniem dochodu i nie ma możliwości innego sposobu wyliczenia dochodu aniżeli ten zaprezentowany przez organ pierwszej instancji jak i Kolegium. Różna wysokość uposażenia w kolejnych miesiącach nie jest i nie może być traktowana jako utrata dochodu na gruncie u.p.p.w.d. Kolegium wyjaśniło, że z utratą dochodu mamy do czynienia wówczas, gdy osoba utraci jedno ze źródeł dochodu mające umocowanie w określonym stosunku prawnym. Ma to miejsce, gdy nastąpi rozwiązanie stosunku prawnego, na mocy którego dany dochód tej osobie przysługiwał. Tak długo jak obowiązuje i wywołuje skutki prawne stosunek prawny stanowiący podstawę uzyskiwania dochodu (trwa umowa o pracę, trwa okres pobierania zasiłku chorobowego po utracie zatrudnienia czy też trwa prawo do zasiłku dla bezrobotnych) tak długo nie można mówić o utracie dochodu. Przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w u.p.p.w.d. nie jest pozostawione uznaniu organów administracji – wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady jego wypłaty, wprowadził też do porządku prawnego regulację dotyczącą zmiany/uchylenia decyzji w przypadku wystąpienia w trakcie trwania okresu zasiłkowego okoliczności mających wpływ na ustalone prawo do świadczenia, jak również późniejszego dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Normy prawne zawarte w u.p.p.w.d. są normami bezwzględnie obowiązującymi i organ administracji nie może stosować ich inaczej, niż to wynika wprost z ich literalnego brzmienia.

W skardze do tutejszego sądu skarżąca zarzuciła nieuwzględnienie wniosków dowodowych (dokumentu z ZUS o braku wypłaconego zasiłku w miesiącu listopadzie 2018 r. oraz kserokopii potwierdzenia przelewu zasiłku dla bezrobotnych w miesiącu maju 2019 r.) przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Skarżąca zaakcentowała, że można uznać jedynie taki dochód, którym strona może realnie dysponować, bowiem przy dokonywaniu wykładni powyższych przepisów nie można zapominać, że dotyczą one pomocy udzielanej osobom i rodzinom znajdującym się w gorszej sytuacji materialnej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

W uzupełnieniu skargi zarzucono naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 8 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1876; - u.p.s.). przez błędną wykładnię skutkującą nieprawidłową interpretacją pojęcia przychodu przyjętą przez organ, co spowodowało niezasadną zmianę decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy część środków pieniężnych stanowiących dochód skarżącej, nie została jej wypłacona w odpowiednich miesiącach, więc skarżąca fizycznie nie posiadała tych środków;

- art. 27 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.p.s., przez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z 3 grudnia 2018 r. przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko, podczas gdy nie istniały przesłanki do uchylenia świadczenia, zaś zmianę rozstrzygnięcia dotyczącego prawa do świadczenia wychowawczego na niekorzyść strony przeprowadzono bez jej zgody;

II. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 w zw. z art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a., przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w tym nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, a także niewyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych przez niewłaściwe ich zastosowanie i niedokonanie wyczerpującej analizy zebranego materiału dowodowego, które skutkowało niesłusznym uchyleniem decyzji przyznających skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko, podczas gdy w niniejszej sprawie takie świadczenie nie powinno zostać uchylone.

Tutejszy sąd wyrokiem z 10 marca 2021 r., II SA/Łd 912/20 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 25 października 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 23 sierpnia 2019 r.

Wskutek skargi kasacyjnej organu NSA, wyrokiem z 28 marca 2022r., I OSK 1215/21, uchylił wyrok WSA w Łodzi z 10 marca 2021 r., II SA/Łd 912/20 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu sądowi.

Za zasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skierowane względem wykładni art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, dotyczących sposobu ustalania dochodu na osobę w rodzinie w związku z przypadkami uzyskania dochodu i kryterium "uzyskania dochodu".NSA nie podzielił stanowiska, że "dochód uzyskiwany" ma to być dochód uzyskiwany przez cały okres zasiłkowy, wyjaśniając, że gdyby bowiem tak było, ustawodawca w omawianym przepisie zamiast zwrotu "dochód ten jest uzyskiwany w okresie" zawarłby stwierdzenie "dochód ten jest uzyskiwany przez okres", co miałoby wskazywać na jego intencje, że ustalając bądź weryfikując dochód należy uwzględniać tylko dochód uzyskany w całym okresie zasiłkowym, a nie w jego części. Sąd dodał, że chodzi tu o każdy dochód uzyskiwany w okresie na jaki ustalone lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego i który rozliczany jest miesięcznie. Sąd drugiej instancji nadmienił, że z wykładni ww. przepisu wynika, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc. Doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty. Podkreślił, że z art. 7 ust. 3 in fine u.p.p.w.d. – "jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego" – należy wyprowadzić wymóg kontynuacji uzyskanego dochodu, wynikający z konieczności urealnienia dochodu rodziny w dniu ustalania prawa do świadczenia wychowawczego. Dochód uzyskany jednorazowo w konsekwencji nie wpłynie na prawo do świadczenia wychowawczego. Jest to konsekwencją mechanizmu zastosowanego w art. 7 ust. 3 in fine u.p.p.w.d., który nakazuje uwzględniać dochód za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło jego uzyskanie, a jednocześnie uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest świadczenie. Okres, na jaki ustalane jest świadczenie reguluje art. 18 u.p.p.w.d., jest nim okres od 1 października do 30 września roku następnego. Przewidziana przez ustawodawcę możliwość utraty lub uzyskiwania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, powoduje jednak, że uzyskiwany w tym okresie dochód może zostać utracony, co będzie skutkowało kolejną zmianą. Jakkolwiek zatem jednorazowe świadczenie czy wypłata nie wpłyną na wysokość dochodu warunkującego uzyskanie świadczenia na pierwsze dziecko, to akcentowana w orzecznictwie "trwałość" czy "długotrwałość" uzyskiwania dochodu ma charakter względny, skoro dochód ten może następnie zostać utracony. Jak dodał NSA sytuacja taka kilkukrotnie miała miejsce w przypadku skarżącej, a z ustaleń faktycznych organów nie wynika przy tym, aby kolejne przypadki nabycia dochodu (podjęcie zatrudnienia, nabycie prawa do zasiłku chorobowego, nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych) ograniczały się do jednorazowych świadczeń.

Za trafne NSA uznał stanowisko sądu pierwszej instancji, że "dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpływa na prawo do świadczenia wychowawczego, natomiast uzyskany na okres dłuższy będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania", zaznaczając, że z materiału sprawy nie wynika, aby dochód skarżącej z tytułu stosunku pracy miał charakter jednorazowy. Jednakże w ocenie NSA stanowisko sądu pierwszej instancji w kwestii prawidłowości zastosowania w sprawie prawa materialnego i prawidłowości ustalenia dochodu w rodzinie w przeliczeniu na osobę nie jest jasne i w ograniczonym stopniu poddaje się kontroli, nie zawiera też jednoznacznych wskazań dla organów. NSA zaznaczył jednak, że brak jest podstaw do prowadzenia przez organy ustaleń, czy dochody kwalifikujące się jako uzyskane w rozumieniu ustawy, są dla strony realnie dostępne i kiedy faktycznie zostały wypłacone. Natomiast w kwestii, czy faktyczne obniżenie wysokości dochodu wymaga uwzględnienia przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego podzielił stanowisko, że ustawa nie zna pojęcia częściowej utraty dochodu i definiuje utratę dochodu w art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., nie wymienia on przypadku obniżenia wysokości dochodu. Sąd wyjaśnił, że przyjęcie, że zawarty w art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. warunek uzyskiwania dochodu w okresie, na jaki przyznawane jest świadczenie, oznacza konieczność uwzględnienia faktycznej jego wysokości i zmian w wysokości dochodu względem miesiąca następującego po miesiącu jego uzyskania prowadzi jednak do konieczności uznania istnienia luki w regulacji, ustawodawca nie przewidział bowiem mechanizmu ustalania dochodu w takiej sytuacji. Zdaniem NSA z tego zasadniczego powodu nie jest możliwa taka wykładnia art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d., która skutkowałaby przyjęciem, że warunek uzyskiwania dochodu w okresie, na jaki przyznawane jest świadczenie, stanowi odwołanie do realnej wysokości uzyskiwanego dochodu i ma inny zakres, niż pojęcie "uzyskania dochodu". Warunek ten każe organowi weryfikować, czy trwa nadal stan wywołany zdarzeniem rodzącym skutek uzyskania dochodu, w razie jego ustania zastosowanie bowiem powinien znaleźć przepis art. 7 ust. 1 u.p.p.w.d. przewidujący pomijanie dochodu utraconego przy ustalaniu dochodu. Wzgląd na argument systemowy, zakładający spójność i kompletność regulacji stoi na przeszkodzie, aby przy wykładni art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. odwoływać się do faktycznej wysokości otrzymywanych kwot. Zdaniem sądu drugiej instancji mechanizm przyjęty w ustawie dla potrzeb ustalania dochodu nie jest oparty na bezwzględnym powiązaniu prawa do świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie z realnym dochodem. Przykładowo kwoty dochodu z pozarolniczej działalności nie muszą mieć stałej wysokości i zgodnie z doświadczeniem życiowym, nie będą się nią cechowały. W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego oraz z działalności opodatkowanej zryczałtowanym podatkiem dochodowym ustawodawca odesłał do określonych publikowanych parametrów o uśrednionym charakterze (art. 7 ust. 3b, ust. 5 u.p.p.w.d.). Nie można pomijać, że przyjęty w ustawie mechanizm obliczania dochodu skutkował też stabilizacją przyznanego prawa w okresie jego pobierania, co ma pozytywne skutki dla uprawnionych. Przepis art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d. stanowi o obowiązku osób utrzymujących świadczenie do niezwłocznego powiadamiania organu o zmianach mających wpływ na świadczenie, pozbawienie mechanizmu ustalania dochodu elementu konwencjonalności rodziłoby po stronie uprawnionych obowiązek zgłaszania każdorazowych zmian w faktycznej wysokości dochodu w trakcie pobierania świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - p.p.s.a. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Istotnym w niniejszej sprawie pozostaje także przepis art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w ww. przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

Jak już wcześniej wskazano sprawa ze skargi J.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 25 października 2019 r. była przedmiotem oceny tutejszego sądu, który wyrokiem z 10 marca 2021 r., II SA/Łd 912/20 uchylił kwestionowaną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Kolegium, NSA wyrokiem z 28 marca 2022 r., I OSK 1219/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi.

Przedmiotem skargi J.U. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, uchylającą w całości decyzję organu pierwszej instancji z 3 grudnia 2018 r. i orzekającą w tym zakresie co do istoty sprawy, przez jej zmianę w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia wychowawczego w ten sposób, że orzekło w stosunku do skarżącej:

- odmówić prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres 01.10.2018 r. do 31.10.2018 r.;

- przyznać prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł na okres od 01.11.2018 r. do 30.11.2018 r.;

- odmówić prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres 01.12.2018 r. do 30.04.2019 r.;

- przyznać prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł na okres od 01.05.2019 r. do 31.05.2019 r.;

- odmówić prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 01.06.2019 r. do 30.06.2019 r.;

- przyznać prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 01.07.2019 r. do 30.09.2019 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, ze zm.), a sprawa dotyczy zmiany w trybie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d ostatecznej decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, w związku ze zmianą sytuacji dochodowej rodziny.

Zgodnie z treścią art. 27 ust 1 u.p.p.w.d. ustawy, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Powyższy przepis stanowi podstawę do weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego na podstawie decyzji ostatecznej, po ustaleniu, że zachodzą przesłanki w tym przepisie wskazane, skutkujące uchyleniem bądź zmianą decyzji ostatecznej.

W myśl art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3).

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. (art. 5 ust. 3 w wersji mającej zastosowanie w niniejszej sprawie).

Zatem ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego. W przypadku pierwszego dziecka, prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium.

Definicja legalna dochodu (art. 2 ust. 1 u.p.p.w.d.) zawarta w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018r. poz. 1509, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: (w tym m.in. alimenty, kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tzw. ulga prorodzinna na dziecko, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów).

W okresie od 01.10.2018 r. do 30.09.2019 r. przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - dochód rodziny ustalany jest na podstawie 2017 r. Ustawodawca przewidział możliwość swoistego "urealnienia" dochodów stron, wprowadzając instytucje "utraty dochodu" i "uzyskania dochodu", gdy sytuacja dochodowa rodziny zmieniała się w trakcie i po roku bazowym. Ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu (art. 2 pkt 19) - oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz.U. poz. 303),

e) wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2017 r. poz. 2336 oraz z 2018 r. poz. 650 i 858) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778, z późn. zm.),

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1668);

Katalog zawierający zdarzenia powodujące utratę dochodu ma charakter zamknięty, co oznacza, iż zdarzenie niewymienione expressis verbis w art. 2 pkt 19 ustawy nie mogą uprawniać do obniżenia dochodu przyjmowanego jako podstawę ustaleń w postępowaniu o świadczenie wychowawcze.

Jednocześnie ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu (art. 2 pkt 20) - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane:

a) zakończeniem urlopu wychowawczego,

b) uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,

h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;

Natomiast art. 7 ust. 1 u.p.p.w.d. stanowi, iż w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny łub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, (art. 7 ust. 2).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, (art. 7 ust. 3).

Jednocześnie zgodnie z art. 7 ust. 3a u.p.p.w.d. - przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.

Przy czym jak wskazał NSA w ww. wyroku dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpływa ma prawo do świadczenia wychowawczego, natomiast uzyskany na dłuższy okres będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania, a z wykładni ww. przepisu wynika, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc. Doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty. Z art. 7 ust. 3 in fine u.p.p.w.d. – jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego – należy zaś wyprowadzić wymóg kontynuacji uzyskanego dochodu, wynikający z konieczności urealnienia dochodu rodziny w dniu ustalania prawa do świadczenia wychowawczego. Dochód uzyskany jednorazowo w konsekwencji nie wpłynie na prawo do świadczenia wychowawczego. Jest to konsekwencją mechanizmu zastosowanego w art. 7 ust. 3 in fine u.p.p.w.d., który nakazuje uwzględniać dochód za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło jego uzyskanie, a jednocześnie uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest świadczenie. Okres, na jaki ustalane jest świadczenie reguluje art. 18 u.p.p.w.d., jest nim okres od 1 października do 30 września roku następnego. Przewidziana przez ustawodawcę możliwość utraty lub uzyskiwania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, powoduje jednak, że uzyskiwany w tym okresie dochód może zostać utracony, co będzie skutkowało kolejną zmianą. Jakkolwiek zatem jednorazowe świadczenie czy wypłata nie wpłyną na wysokość dochodu warunkującego uzyskanie świadczenia na pierwsze dziecko, to akcentowana w orzecznictwie "trwałość" czy "długotrwałość" uzyskiwania dochodu ma charakter względny, skoro dochód ten może następnie zostać utracony. Taka też sytuacja kilkukrotnie miała miejsce w przypadku skarżącej, przy czym jak zauważył NSA z ustaleń faktycznych organów nie wynika przy tym, aby kolejne przypadki nabycia dochodu (podjęcie zatrudnienia, nabycie prawa do zasiłku chorobowego, nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych) ograniczały się do jednorazowych świadczeń.

Z akt sprawy wynika, że organ pomocowy decyzją z 3 grudnia 2018 r. odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko P.Z. w okresie od 01.10.2018 r. do 31.10. 2018 r., jednocześnie przyznając to świadczenie w okresie od 1.11.2018 r. do 30.09.2019 r.

Nadto, co jest poza sporem, J.U. była zatrudniona od 16.04.2018r. do 16.10.2018 r., a następnie korzystała z zasiłku chorobowego od 19.10.2018 r. do 18.04.2019 r., po czym pobierała zasiłek dla bezrobotnych od 19.04.2019 r. do 02.10. 2019 r.

Jak prawidłowo ustaliły organy skarżąca w roku podatkowym 2017 osiągnęła dochód opodatkowany w wysokości 28.703,20 zł, na który składały się: dochód z zatrudnienia w wysokości 17.392, 97zł (dochód, pomniejszony o należny podatek oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne zweryfikowany w danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów oraz danych ZUS o składkach na ubezpieczenie zdrowotne), dochód nieopodatkowany z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w wysokości 1.710,23zł oraz w wysokości 9.600 zł tytułem alimentów. Dochód opodatkowany z roku bazowego nie podlegał uwzględnieniu przy ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego (nastąpiła utrata dochodu).

Po roku bazowym, tj. w trakcie okresu zasiłkowego nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, gdyż J.U. z dniem 15.10.2018 r. utraciła dochód w związku z utratą zatrudnienia, trwającego od 16.07.2018 r. do 15.10.2018r. i jednocześnie z dniem 19.10.2018 r. uzyskała dochód w związku z uzyskaniem prawa do zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia. W listopadzie 2018 r. dochód ten wyniósł 1.458, 56zł. Od 19.04.2019 r. uzyskała dochód w związku z uzyskaniem zasiłku dla bezrobotnego i dochód z tego tytułu w maju 2019 r. wyniósł 730,50 zł. Uzyskane dochody rozliczone zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3 u.p.p.w.d. spowodowały, iż: rodzina skarżącej w październiku 2018 r. posiada dochód na osobę w wysokości 1.549,98 zł, w listopadzie 2018 r. posiada dochód na osobę w wysokości 1.200,54 zł). W konsekwencji przedmiotowe świadczenie nie mogło zostać przyznane w okresie od 1.10.2018 r. do 30.10.2018 r., zaś skarżąca spełniała kryteria do przyznania świadczenia w okresie od 01.11.2018 r. do 31.11.2018 r. Ponadto, biorąc pod uwagę materiał zgromadzony w aktach w tym oświadczenie skarżącej, że zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia wypłacany był od 19.10.2018 r. do 18.04.2019 r., organ słusznie przyjął, że przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z utratą dochodu z tego tytułu może nastąpić wyłącznie od maja 2019 r., co wprost wynika z art. 18 ust. 5 w/w ustawy. W konsekwencji J.U. także w okresie od 01.12.2019 r. do 30.04.2019 r. nie spełniała kryterium dochodowego warunkującego przyznania świadczenia wychowawczego. Mając na uwadze pobieranie przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych od 19.04.2019 r. do 02.10.2019 r. zasadne także są ustalenia organu w zakresie dochodu rodziny skarżącej w maju 2019 r. w wysokości 836,51 zł, z uwzględnieniem m.in. dochodu uzyskanego 730,50 zł oraz treści art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d. prawidłowo organ przyjął, że świadczenie przysługuje od 01.05.2019 r. do 31.05.2019 r. i nie przysługuje od 01.06.2019 r do 30.06.2019r.

Wobec powyższego sąd uznał, że po urealnieniu dochodu o dochody uzyskane i utracone w związku z utratą zatrudnienia, uzyskaniem i późniejszą utratą prawa do zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia oraz uzyskaniem zasiłku dla bezrobotnego organ zasadna była zmiana decyzję z 3 grudnia 2018 r. w części dotyczącej prawa J.U. do świadczenia wychowawczego na dziecko P.Z. Skoro strona posiadanym dochodem na osobę przekraczała ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego w okresach: od 01.10.2018 r. do 31.10.2018 r., od 01.12.2018 r. do 30.04.2019 r. oraz od 01.06.2019 r. do 30.06.2019 r. musiało to skutkować odmową prawa do świadczenia wychowawczego w tych okresach i jednocześnie przyznaniem świadczenia w okresach, w których skarżąca spełniania przesłanki kryterium dochodowego, tj.: od 01.11.2018 r. do 30.11.2018 r.; od 01.05.2019 r. do 31.05.2019 r. w wysokości 500,00zł miesięcznie. Ponadto za prawidłowe należy uznać stanowisko, że w związku z nowelizacją ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci od 1 lipca 2019r. zniesienia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, przysługuje skarżącej prawo do przedmiotowego świadczenia na okres od 01.07.2019 r. do 30.09.2019 r.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać za ww. wyrokiem NSA z 28 marca 2022 r., I OSK 1219/21 należy, że ustawa nie zna pojęcia częściowej utraty dochodu i definiuje utratę dochodu w art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., nie wymienia on przypadku obniżenia wysokości dochodu. Przyjęcie, że zawarty w art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. warunek uzyskiwania dochodu w okresie, na jaki przyznawane jest świadczenie, oznacza konieczność uwzględnienia faktycznej jego wysokości i zmian w wysokości dochodu względem miesiąca następującego po miesiącu jego uzyskania prowadzi jednak do konieczności uznania istnienia luki w regulacji, ustawodawca nie przewidział bowiem mechanizmu ustalania dochodu w takiej sytuacji. Z tego zasadniczego powodu nie jest możliwa taka wykładnia art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d., która skutkowałaby przyjęciem, że warunek uzyskiwania dochodu w okresie, na jaki przyznawane jest świadczenie, stanowi odwołanie do realnej wysokości uzyskiwanego dochodu i ma inny zakres, niż pojęcie "uzyskania dochodu". Warunek ten każe organowi weryfikować, czy trwa nadal stan wywołany zdarzeniem rodzącym skutek uzyskania dochodu, w razie jego ustania zastosowanie bowiem powinien znaleźć przepis art. 7 ust. 1 u.p.p.w.d. przewidujący pomijanie dochodu utraconego przy ustalaniu dochodu. Wzgląd na argument systemowy, zakładający spójność i kompletność regulacji stoi na przeszkodzie, aby przy wykładni art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. odwoływać się do faktycznej wysokości otrzymywanych kwot. Mechanizm przyjęty w ustawie dla potrzeb ustalania dochodu nie jest oparty na bezwzględnym powiązaniu prawa do świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie z realnym dochodem. Zatem zarzuty skargi oparte na braku wypłaty zasiłków w listopadzie 2018 r. oraz maju 2019 r. są pozbawione podstaw.

Zdaniem sądu, wbrew zarzutom skargi także ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została w niniejszej sprawie dokonana przez organy prawidłowy, choć różni się ona zasadniczo od oceny dokonanej przez skarżącą. Zdaniem sądu zgromadzony materiał dowodowy jest pełny, tym samym również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a i nie mogły zostać uwzględnione. Organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie w sposób wszechstronny wyjaśniły okoliczności sprawy i podjęły wszelkie czynności pozwalające na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy.

Wobec powyższego, szczególnie mając na uwadze ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA z 28 marca 2022 r., I OSK 1219/21 sąd uznał, że organ odwoławczy, prawidłowo zastosował przepisy regulujące instytucję dochodu uzyskanego i utraconego, i w konsekwencji prawidłowo wyliczył dochód rodziny skarżącej za poszczególne miesiące objęte zaskarżoną decyzją, ustalając w których miesiącach przysługiwało, a w których nie przysługiwało przedmiotowe świadczenie wychowawcze, przy czym odmowa przyznania świadczenia wychowawczego wynikała z faktu, że w tych okresach wyliczony dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekraczał ówczesne kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie świadczenia wychowawczego.

Wobec tego sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu przyznał zaś na podstawie art. 250 p.p.s.a oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68).

k.ż.