Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 679/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 2, ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2000 nr 86 poz 959
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Edyta Anyżewska, NSA Andrzej Grzelak, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 1173/06 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 19 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt: I SA/Wr 1173/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę S. P., działającego przez przedstawiciela ustawowego M. P., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 19 maja 2006r., Nr (...), w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych.

W uzasadnieniu orzeczenia opisując dotychczasowy przebieg postępowania wskazano, że w dniu 25 lutego 2005 r. zawarta została, w formie aktu notarialnego (Rep. A Nr ...), pomiędzy M. i K. P. - przedstawicielami ustawowymi małoletniego S. P. (sprzedającymi) a A. i F. K. (kupującymi) umowa sprzedaży 1/16 części nieruchomości położonej w B. przy ul. T.K., w skład której wchodziły działka gruntu o pow. 799,00 m2 i budynek gospodarczy. Cenę sprzedaży strony umowy ustaliły na 6.563,00 zł. Od tej wartości notariusz obliczył i pobrał według 2% stawki podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 168,70 zł.

Na podstawie złożonego przez M. i K. P. w ramach czynności sprawdzających oświadczenia o stanie technicznym nieruchomości oraz analizy cen stosowanych w obrocie nieruchomościami podobnymi, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. stwierdził, że określona w § 4 umowy wartość przedmiotu sprzedaży nie odpowiada jego wartości rynkowej i postanowieniem z dnia 3 października 2005 r. nr (...) wszczął z urzędu postępowanie podatkowe. Następnie wezwał strony do podwyższenia wartości udziału w nieruchomości do kwoty 21.563,00 zł /postanowienie z dnia 20 października 2005 r. nr (...)/.

W odpowiedzi M. i K. P. działający w imieniu małoletniego syna nie wyrazili zgody na zaproponowaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wartość nieruchomości. W piśmie z dnia 29 listopada 2005 r. A. i F. K. zwrócili się o jej zweryfikowanie. Wobec powyższego organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadził dowód z opinii biegłego, zawiadamiając o tym strony. Powołany do wyceny nieruchomości rzeczoznawca majątkowy określił wartość nieruchomości przy zastosowaniu podejścia porównawczego oraz metody porównywania parami na kwotę 305.060,00 zł, natomiast wartość przypadającego małoletniemu S. P. udziału w nieruchomości - na kwotę 19.066,25 zł.

Decyzją z dnia 20 lutego 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, przyjmując ustaloną przez rzeczoznawcę wartość udziału w nieruchomości, określił stronom umowy podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie 381,00 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że podstawę opodatkowania czynności cywilnoprawnej zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zm.) - zwanej dalej u.p.c.c. - określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia dokonania tej czynności, bez odliczenia długów i ciężarów. Wobec powyższego za bezpodstawny uznał zarzut pominięcia w postępowaniu dowodowym faktu wystawiania przedmiotowej nieruchomości na sprzedaż w ciągu ostatnich 5 lat i braku zainteresowanych jej zakupem za cenę 150.000,00 zł, jak też przyjęcia do porównania nieruchomości oddalonych od siebie o 2.500,00 - 2.800,00 m w danej miejscowości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 maja 2006 r. S. P., działając przez przedstawiciela ustawowego, wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie:

1. zasady praworządności wymienionej w art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.),

2. zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych poprzez

bezpodstawne przedłużanie postępowania podatkowego tj. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej,

3. art. 122 Ordynacji podatkowej i wynikającej z niego zasady prawdy obiektywnej,

4. art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zinterpretowanie materiału dowodowego,

5. art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej,

oraz wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził zgodność z prawem decyzji organu odwoławczego z dnia 19 maja 2006 r. i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. N 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. - oddalił skargę.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.c.c. podstawą opodatkowania przy umowie sprzedaży nieruchomości jest wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Wobec powyższego w przypadku stwierdzenia, że ustalona w umowie cena udziału w nieruchomości nie odpowiadała cenie rynkowej organ podatkowy zobowiązany był wezwać strony do jej podwyższenia. Z kolei w sytuacji jej nie wskazania miał obowiązek określić cenę sprzedaży na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego (art. 6 ust. 3, 4 u.p.c.c.).

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że opinia biegłego jest nierzetelna z powodu porównania nieruchomości oddalonych od siebie o 2.500,00 - 2.800,00 m, zlokalizowanych w zupełnie innych miejscach oraz nie uwzględnienia, iż w sąsiedztwie znajduje się betoniarnia i Zakłady Chemiczne W., a także że nieruchomość była wystawiania na sprzedaż w ciągu ostatnich 5 lat i nie było zainteresowanych jej zakupem za cenę 150.000,00 zł, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że jest on bezzasadny. Podstawą ustalenia wartości transakcji są bowiem zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.c.c. ceny stosowane w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku.

W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. P., działający przez przedstawiciela ustawowego, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając usankcjonowanie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy podatkowe:

1. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zinterpretowanie materiału dowodowego i w konsekwencji wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego,

2. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nie wyjaśnienie sprawy,

3. art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez nielogiczne interpretowanie materiału dowodowego, zwłaszcza w analizie pojęcia "wartość rynkowa".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że przyjęta przez Sąd pierwszej instancji, wykładnia art. 6 ust. 2 u.p.c.c. zgodnie z którą ustalenie wartości rynkowej polega na porównaniu nieruchomości położonych w danej miejscowości bez względu w jakiej dzielnicy są położone, w jakim miejscu i czy są narażone na czynniki zewnętrzne jest błędna, sprzeczna z logiką i doświadczeniem. Inna jest bowiem cena nieruchomości położonych w centrum miasta, inna na jego obrzeżach, a jeszcze inna położonych w uciążliwych dzielnicach.

Ponadto podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutu, że w przypadku złożenia przez stronę zastrzeżeń do wyceny nieruchomości organy podatkowe zobligowane są do doprowadzenia do takiej sytuacji, w której strona mogłaby zadawać pytania biegłemu i żądać od niego wyjaśnień. Zdaniem skarżącego w takiej sytuacji powinny one przesłuchać biegłego w charakterze świadka w obecności strony.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślanie.

W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącej powołał się na drugą z wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych - naruszenie przepisów postępowania.

Przechodząc do oceny tego zarzutu na wstępie należało wskazać, iż stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może on zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek ten nie musi być realny wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy.

Z istoty skargi kasacyjnej, jako środka odwoławczego od wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji wynika, że strona podnosząc naruszenie przepisów postępowania powinna wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd administracyjny, a ponieważ działa on na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogą to być jedynie przepisy tej ustawy.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wskazany w podstawach skargi kasacyjnej zarzut usankcjonowania przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej, regulujących postępowanie przed organami podatkowymi, które niewątpliwie należą do przepisów postępowania, nie spełnia wymogów podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269v ze zm.) sąd administracyjny bada prawidłowość zastosowania tych przepisów przez organy, jednak ich bezpośrednio nie stosuje. Nie oznacza to jednak, że sanacji ulegają uchybienia proceduralne mające miejsce w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Strona skarżąca może skutecznie zakwestionować prawidłowość sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji wskazując na przepisy prawa, które sąd naruszył, tj. przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a następnie powiązać zarzuty z nimi związane z odpowiednimi normami prawa procesowego, wadliwie zastosowane w postępowaniu podatkowym.

Wobec powyższych wyjaśnień należy stwierdzić, że badanie zarzutu naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 § 1 Ordynacji podatkowej w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego wykraczałoby poza zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczony przez art. 183 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna z uwagi na brak uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparte zostało na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c w związku z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).