Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1038/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 5
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej I. K. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] maja 2010 r. – zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2007 r. stwierdzającą, że nieruchomość ziemska pod nazwą Z. P. tom [...] wykaz [...], tom [...] wykaz [...], tom [...] wykaz [...], tom [...] wykaz [...] o łącznej powierzchni 56,589 ha, stanowiąca własność G. i A. S. w chwili przejęcia jej na Skarb Państwa posiadała powierzchnię użytków rolnych ponad 50 ha i podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.) i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z

art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na cele reformy rolnej podlegały przejęciu nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych w tej powierzchni. W przypadku ustalenia, że dana nieruchomość spełniała powyższe wymogi z mocy prawa bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia przechodziła w całości na własność Skarbu Państwa. Aby nieruchomość przeszła na własność Państwa niepotrzebna była decyzja administracyjna. Dekret z datą wejścia w życie wywoływał skutki rzeczowe odnośnie nieruchomości w nim wymienionych. Zaistnienie skutków rzeczowych tego uregulowania w postaci przejścia majątków ziemskich na własność Państwa nie było uzależnione od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego stwierdzającego, że nieruchomość przeznaczona jest na cele reformy rolnej, ani od dokonania na jego podstawie wpisu w księdze wieczystej. Przepisy wykonawcze do dekretu tj. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm. – dalej w skrócie jako: rozporządzenie) w § 6 przewidziały dopuszczalność złożenia przez zainteresowaną stronę wniosku o uznanie, że nieruchomość wyłączona jest spod działania postanowień dekretu. Wniosek ów rozpoznawany był w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe Wojewoda [...] w dniu [...] lutego 2007r. wydał decyzję deklaratoryjną orzekającą, że przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego.

Dalej Minister stwierdził, że przy ocenie czy powyższe rozporządzenie zostało derogowane podzielił pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 1 marca 2010r. sygn. akt P107/08. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że co prawda zarówno dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, jak i rozporządzenie wykonawcze nie zostały formalnie uchylone, nie mniej jednak § 5 rozporządzenia mógł obowiązywać wyłącznie w okresie, w którym przeprowadzana była reforma rolna tj. do 1958r. kiedy weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Wobec powyższego należy uznać, że przepis prawny, na podstawie którego Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] lutego 2007r. został derogowany. Tym samym decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.

W niniejszej sprawie właściwym do rozpoznania wniosku I. K. jest sąd powszechny bowiem spory dotyczące własności są sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 kpc.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wniosła I. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika żądając uchylenia pkt 2 zaskarżonej decyzji, dopuszczenia dowodu ze wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] stycznia 1947r. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozostawienie sprawy bez rozpoznania od marca 2007r., art. 138 § 1 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 3 kpa poprzez umorzenie postępowania przed organem I instancji mimo braku aktu prawnego, który uchylałby przepis stanowiący podstawę decyzji wydanej przez organ I instancji, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 104 kpa poprzez uznanie, że pismo Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] stycznia 1947r. nie jest decyzją.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej w pierwszej kolejności podniosła, że skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. wydanej w dniu [...] stycznia 1947r. Pismo powyższe nie ma postaci decyzji administracyjnej jednak zawiera wszystkie jej elementy co oznacza, że winno być traktowane jako decyzja administracyjna.

W okresie składania wniosku Naczelny Sąd Administracyjny wydał uchwałę w siedmioosobowym składzie, w której wypowiedział się, że o tym czy dana nieruchomość podlegała reformie rolnej orzeka organ administracji w decyzji. Uchwała spowodowała, że pierwotny wniosek skarżącej został połączony z wnioskiem o stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość nie powinna zostać objęta dekretem. Jednak wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego nie został cofnięty.

Dalej skarga wywodzi, że z dokumentów archiwalnych wynika, iż majątek Z. w chwili przejęcia na rzecz Państwa miał 48 ha gruntów określanych jako użytki rolne. Zatem przejęcie to stanowiło rażące naruszenie prawa, które winno skutkować stwierdzeniem nieważności takiej decyzji. Nadto przedmiotowa decyzja Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, o których stanowi art. 156 § 2 kpa.

Zdaniem skarżącej nie ma podstaw do tego, aby organ uchylił decyzję organu I instancji i umorzył jednocześnie postępowanie jako bezprzedmiotowe. Winien uchylić decyzję merytoryczną Wojewody i rozpatrzyć żądanie co do istoty.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w odpowiedzi na skargę – wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2010 r. została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 105 K.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadzić musi do uwzględnienia skargi i wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W myśl powołanego wyżej przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w pierwszej instancji. Przesłanki umorzenia postępowania nie zostały uregulowane w omawianym przepisie, a zatem zastosowanie znajduje art. 105 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji ma obowiązek umorzyć postępowanie, jeżeli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny niedopuszczalne. Za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 K.p.a. uznaje się natomiast postępowanie, w którym brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Tak w doktrynie jak i w orzecznictwie reprezentowany jest pogląd, że bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez niewłaściwy organ, a tym bardziej wtedy gdy organy administracji w ogóle nie są właściwe do rozpoznania sprawy (tak m. in. Borkowski w Adamiak/Borkowki KPA Komentarz, 6 wyd. Warszawa 2005, art. 105 K.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy przyjął, że brak jest podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania wniosku o stwierdzenie, że określona nieruchomość nie podpada pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, w drodze postępowania administracyjnego. Zdaniem Ministra, sprawy takie winny być rozpoznawane przez sądy powszechne. Organ odwoławczy stając na takim stanowisko wziął pod uwagę postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r. (sygn. akt P 107/08), argumentując jak wskazano w stanie sprawy.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się jednak do dwóch zagadnień. Pierwszym z nich jest ustalenie treści żądania kierowanego do Wojewody [...], drugim kwestia oceny jaka droga - postępowania przed sądem powszechnym czy przed organami administracyjnymi jest właściwa do rozpoznania wniosku o stwierdzenie, że dana nieruchomość nie podpada pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W przypadku bowiem uznania, że jednak żądanie I. K. dotyczy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z dnia [...] stycznia 1947r. poza sporem pozostaje właściwość organów administracji publicznej do prowadzenia takiego postępowania. Czy organem właściwym rzeczowo byłby wojewoda jest już zupełnie odrębną sprawą.

Skarga opiera się na twierdzeniach, że I. K. bezspornie złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia wydanego w dniu [...] stycznia 1947r. przez Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego uznanego przez nią za decyzję administracyjną. Tym samym żądanie powyższe znajduje oparcie w art. 156 § 1 kpa. Wniosek ten nigdy nie został cofnięty. Tymczasem organy prowadziły postępowanie w trybie zwykłym w oparciu o § 5 rozporządzenia wykonawczego. Jednocześnie skarga przedkłada takie argumenty, a dotyczy to powierzchni użytków rolnych przejętego majątku ziemskiego, które mają na celu wykazanie, że decyzja Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa.

Nie sposób podzielić powyższej argumentacji bowiem w aktach administracyjnych znajdują się pisma procesowe pełnomocnika wnioskodawczyni, z których wynika jednoznacznie, iż modyfikuje swoje żądanie i w konsekwencji wnosi o orzeczenie, że majątek ziemski Z. P. nie podpadał pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (vide pismo pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia [...] lipca 2006r. i z dnia [...] listopada 2006r.). Z treści tych pism należy wnioskować, że wnioskodawczyni w miejsce pierwotnego wniosku sprecyzowała ostatecznie swoje żądanie, które bezspornie swą podstawę prawną znajduje w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Należy bowiem podkreślić, że nie ma możliwości w toku jednego postępowania administracyjnego prowadzenia jednocześnie dwóch trybów: zwykłego tj. opartego na § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i nadzwyczajnego tj. mającego źródło w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skoro tak, nabiera zasadniczego znaczenia stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjęte w zaskarżonej decyzji. Otóż jest ono błędne.

Kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań przez sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów dnia 5 czerwca 2006 r. podjął uchwałę (sygn. akt I OPS 2/06), w której stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.).

Tym nie mniej postanowieniem z 5 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w tożsamej rodzajowo sprawie, wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) w zakresie w jakim na jego mocy orzekanie w przedmiocie podpadania nieruchomości ziemskich pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) przekazano do kompetencji organu administracji publicznej jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP?".

Postanowieniem z 1 marca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie ze względu na utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego w zakwestionowanym zakresie przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. W uzasadnieniu jednak Trybunał wskazał, iż ww. rozporządzenie nie może być obecnie stosowane przez organy administracji publicznej, a w szczególności nie może stanowić podstawy do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących nieruchomości w związku z przeprowadzeniem reformy rolnej.

W efekcie powyższego postanowieniem z 7 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 176/10, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie reformy rolnej, przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości – "czy w obecnym stanie prawnym przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 z późn. zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 z późn. zm.)?".

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż po wydaniu postanowienia przez Trybunał Konstytucyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając moc wiążącą orzeczenia Trybunału z 1 marca 2010 r. w kilku sprawach stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji w sprawach, w których orzekano na podstawie ww. przepisu rozporządzenia, przyjmując iż zostały one wydane bez podstawy prawnej. Uznanie, iż § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. utracił moc obowiązującą z chwilą zakończenia reformy rolnej mogłoby skłaniać do odstąpienia od stanowiska sformułowanego w uchwale NSA z 5 czerwca 2006 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w dniu 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OPS 3/10), podjął uchwałę, w której stwierdził, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r. nie prowadzi do konieczności odmowy stosowania przez sądy i organy administracji publicznej § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r., a także nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej w trybie określonym w tym przepisie. Postanowienie to nie jest bowiem "orzeczeniem" Trybunału, o którym mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem nie posiada mocy powszechnie obowiązującej. Trybunał Konstytucyjny nie posiadał przy tym kompetencji do wiążącego stwierdzenia nieobowiązywania § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r. Oznacza to, że pogląd prawny Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym wymieniony przepis utracił moc obowiązującą, nie wiąże sądów administracyjnych.

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny w swojej uchwale przeprowadził szczegółową analizę zagadnienia mocy obowiązującej § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. dochodząc do wniosku, że dekret z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej – jako że nigdy nie został derogowany przez prawodawcę – nie utracił mocy obowiązującej i stanowi w dalszym ciągu element prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym również § 5 rozporządzenia nie utracił mocy obowiązującej. Nie można też mówić o jego "skonsumowaniu" z chwilą przejścia na rzecz Państwa nieruchomości podlegających reformie rolnej. Prawodawca dostrzegał bowiem, że wejście w życie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej będzie generowało spory w indywidualnych sprawach wynikające z wątpliwości co do tego, czy konkretna nieruchomość posiadała w dniu wejścia w życie dekretu cechy określone w powyższym przepisie dekretu. Oczywiste jest więc, że analizowany przepis rozporządzenia wyrażał normy generalne i abstrakcyjne, które miały być stosowane w przyszłości, jako procedura rozstrzygania tego typu sporów. Przepis § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. jest w dalszym ciągu stosowany w praktyce organów władzy publicznej jako podstawa kompetencji do rozstrzygania o podpadaniu konkretnej nieruchomości pod przepisy dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. W obecnych realiach ustrojowych funkcje wojewódzkich urzędów ziemskich wykonują organy administracji rządowej (wojewodowie). Decyzje tych organów podlegają natomiast kontroli sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł nadto, iż nie można przyjąć, że rozstrzyganie sporów dotyczących przeprowadzenia reformy rolnej w drodze administracyjnej zakończyła ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

Zgodnie z art. 187 § 2 ustawy P.p.s.a. uchwała składu siedmiu sędziów jest wiążąca w danej sprawie. Z kolei art. 269 tej ustawy określa tryb postępowania w sytuacji, gdy jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów. Z art. 269 § 1 ustawy P.p.s.a. wynika tzw. ogólna moc wiążąca wskazanej uchwały. Wspomniana ogólna moc wiążąca uchwały wyraża się w tym, że żaden skład orzekający jakiegokolwiek sądu administracyjnego nie może rozstrzygnąć kwestii objętej zakresem uchwały w sposób sprzeczny ze stanowiskiem w niej zawartym, niż przy zastosowaniu reguł wynikających z tej normy (tj. przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi).

Mając zatem na uwadze dyspozycję art. 269 § 1 ustawy P.p.s.a sąd obecnie rozpoznając tego rodzaju sprawę w pierwszej kolejności winien był odpowiedzieć na pytanie, czy podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale. Jeśliby uznał tezę tej uchwały za odbiegającą od jego poglądu, miałby obowiązek przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi NSA. Sąd w obecnym składzie stwierdza jednak, że przywołana uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OPS 3/10) formułuje przekonywująca tezę, co do której skład orzekający nie wywodzi żadnych wątpliwości. Z tego powodu jest nią związany i przyjmuje pogląd tamże wyrażony za wiążący.

Taki tryb rozumowania mógł zostać zaprezentowany jedynie przy przyjętym w niniejszym wyroku założeniu, iż wnioskodawczyni ostatecznie swoje roszczenie oparła o treść § 5 wymienianego rozporządzenia. Powołana wyżej uchwała NSA przesądza, iż tego rodzaju sprawy podlegają rozpatrzeniu w trybie administracyjnym. Nie mniej jednak w niniejszym wypadku co prawda już zostało przesądzone, że procedują organy administracji, nie mniej jednak pozostaje istotna okoliczność, która wymaga dokładnego rozważenia przez organy, zwłaszcza w świetle twierdzeń skargi. Mianowicie jaki charakter ma pismo Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] stycznia 1947r. i czy stanowi ono w istocie decyzję administracyjną, jak twierdzi pełnomocnik skarżącej. Jeżeli istnieją warunki do tego, aby nadać mu walor decyzji administracyjnej, organ rozważy, czy taka decyzja nie stanowi przeszkody, aby ponownie orzekać w oparciu o § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r.

W takiej sytuacji nie może ostać się stanowisko organu opierające się na tezie, iż właściwą drogą orzekania w sprawach podpadania lub nie podpadania nieruchomości pod regulacje dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jest droga przed sądem powszechnym, a w konsekwencji prowadzenie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe. Z tego względu zaskarżona decyzja musiała zostać uchylona, co oznacza, że obecnie organ II instancji winien rozpatrzyć wniesione odwołanie merytorycznie, przy czym koniecznie w swoich rozważaniach uwzględni kwestię istnienia pisma Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] stycznia 1947r.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 i 205 § 2 tej ustawy.