Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1116/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170, art. 190
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art, 7, art. 77 par. 1, art. 80, art 145 par. 1 pkt 4, art. 147, art. 150
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], Wójt Gminy [...] orzekł o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy norek składającej się z budowy pawilonów hodowanych o powierzchni zabudowy 21 645 m2 dla hodowli docelowo 75 000 sztuk (tj. 15 000 sztuk matek i 60 000 sztuk młodzieży) i budynku socjalno-magazynowego o powierzchni zabudowy 360 m2 we wsi [...], gmina [...], na działce nr [...], arkusz mapy [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. (data wpływu do organu: [...] grudnia 2012 r.) J. C. oraz S. B. pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. (data wpływu do organu: [...] kwietnia 2014 r.), wnioskując o jej uchylenie.

J. C. podniosła, iż organ I instancji nie zgromadził materiału dowodowego wymaganego do wydania rozstrzygnięcia, a nadto błędnie rozważył zebrane dowody. Planowana inwestycja nie kontynuuje bowiem funkcji dotychczasowej zabudowy. Ponadto decyzja środowiskowa, na podstawie której wydano zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r., jest nieprawomocna. Zachodzi poza tym realne ryzyko negatywnego oddziaływania inwestycji na ludzi mieszkających w jej okolicy.

Również S. B. stwierdził, iż planowana inwestycja nie kontynuuje funkcji dotychczasowej zabudowy, a nadto istnieje ryzyko negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko.

Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało J. C. do wykazania interesu prawnego lub obowiązku, w rozumieniu art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] marca 2013 r. J. C. wskazała, że jej interes prawny wynika z faktu reprezentowania przed organami samorządowymi jak i sądami administracyjnymi interesu komitetu społecznego zrzeszającego wszystkie osoby, które są zainteresowane rozstrzygnięciem w postępowaniu dotyczącym budowy fermy norek.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 K.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że odwołanie w myśl art. 127 § 1 K.p.a. jest środkiem zaskarżenia, który przysługuje wyłącznie stronie. Zgodnie natomiast z art. 28 K.p.a. przymiot strony przysługuje każdemu, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak wynika przy tym z art. 29 K.p.a., stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne, osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Pod pojęciem organizacji społecznej należy rozumieć według art. 5 § 1 pkt 5 K.p.a. organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. Tym samym art. 29 K.p.a. wyznacza wyczerpująco podmioty posiadające zdolność występowania jako strona w postępowaniu administracyjnych. Wspomniany interes prawny oznacza uprawnienia i obowiązki strony wynikające z przepisu prawa materialnego. Musi on być obiektywnie uzasadniony, a więc znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy. W kontekście zagospodarowania terenów należących do innych osób prawo do ochrony interesu prawnego można skutecznie realizować, wskazując konkretny przepis prawa materialnego, który chroni bezpośredni i rzeczywisty interes, a przy tym doznaje obrazy w ustaleniach decyzji o warunkach zabudowy. Stronami tego postępowania mogą być niewątpliwie właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich. Ponadto przymiot ten przysługuje właścicielom lub użytkownikom wieczystym innych nieruchomości, o ile znajdują się one w zasięgu oddziaływania inwestycji. Mając powyższe na uwadze organ II instancji uznał, że J. C. nie miała przymiotu strony w postępowaniu przed Wójtem Gminy [...]. Należąca do niej nieruchomość nie sąsiaduje bezpośrednio z teren inwestycji i nie znajduje się w obszarze jej oddziaływania. W odpowiedzi na wezwanie do wykazania interesu prawnego J. C. wyjaśniła, że jest przewodniczącą komitetu protestacyjnego zrzeszającego osoby zainteresowane rozstrzygnięciem wydanym w niniejszej sprawie. Wspomniany komitet w ocenie organu odwoławczego nie stanowi jednak organizacji społecznej, gdyż nie dysponuje statutem. Organ II instancji dodał zarazem, że odwołanie J. C. zostało wniesione w imieniu własnym. Kolegium zauważył, że S. B. nie został uznany za stronę w postępowaniu przed organem I instancji. Nie wykazał on również, by posiadał stosowny interes prawny. Późniejsze doręczenie decyzji osobie, która nie posiada przymiotu strony postępowania należy zatem ocenić jako nieprawidłowe. Uwaga ta nie zmienia natomiast faktu, że złożone w niniejszej sprawie odwołania zostały wniesione przez podmioty nielegitymujące się przymiotem strony. Wspomniane środki zaskarżenia nie podlegały zatem merytorycznemu rozpoznaniu, wobec czego postępowanie odwoławcze należało umorzyć.

W wyniku skargi S. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1194/13, uchylił powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] września 2013 r.

Sąd podniósł, iż przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy mają właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości, na której ma być zrealizowana inwestycja oraz nieruchomości przylegających do terenu inwestycji. Ponadto stronami postępowania o ustalenie warunków zabudowy mogą być również właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości, nie sąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Są to jednak wyjątki od zasady, mające uzasadnienie w konkretnej sprawie, co wynika najczęściej z uciążliwości planowanej inwestycji. Samo ustalenie kręgu stron postępowania wymaga określenia obszaru, na jaki inwestycja będzie oddziaływać. W ocenie Sądu organ II instancji zaniechał wezwania S. B. do określenia swojego interesu prawnego. Co więcej, na żadnym etapie postępowania nie zweryfikowano jego interesu prawnego do bycia stroną postępowania, a w wydając zaskarżoną decyzję ograniczono się jedynie do stwierdzenia, że nie brał udziału w prowadzonym postępowaniu, zatem nie posiadał uprawnień do skutecznego wniesienia odwołania od decyzji, a z akt sprawy nie wynika również aby posiadał interes prawny do występowania w postępowaniu w charakterze strony. Sąd zaznaczył, że ocena istnienia ewentualnego interesu prawnego określonego podmiotu nie może być zdawkowa, lecz obejmować musi wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, czego jednak w niniejszej sprawie zabrakło. Zauważono, że inwestor przed wystąpieniem z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy uzyskał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Oznacza to, że poszczególne parametry planowanej inwestycji zostały już w sposób szczegółowy opisane, co z kolei umożliwia określenie, czy nieruchomość skarżącego jest objęta jej obszarem oddziaływania. Innymi słowy, organ I instancji dysponuje materiałami źródłowymi, które pozwalają w sposób jednoznaczny określić, czy inwestycja objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy oddziałuje na nieruchomość skarżącego. Organ odwoławczy zaniechał jednak dokonania powyższej oceny, co dodatkowo przesądza, iż wydana decyzja stanowiła decyzję przedwczesną, która nie została poprzedzona dogłębną analizą materiału dowodowego, stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Sąd zwrócił także uwagę, iż w sytuacji uznania, że skarżący posiadał interes prawny do bycia stroną postępowania rozważanie wymagałoby, jaki skutek miało doręczenie mu decyzji w dniu [...] marca 2013 r., przy uwzględnieniu faktu, że nie był on stroną postępowania przed organem I instancji, a w konsekwencji ustalenia, czy odwołanie wniesione przez niego w dniu [...] kwietnia 2013 r. (data złożenia w siedzibie organu) zostało wniesione z zachowaniem terminu do wniesienia odwołania. Jest to o tyle istotne, że na żadnym etapie postępowania odwoławczego nie wyjaśniono, czy doręczenie skarżącemu decyzji z grudnia 2012 r. miało miejsce jedynie "informacyjnie", czy też wynikało z uznania go za stronę postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 maja 2016 r. o sygn. akt II OSK 815/15 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniesioną przez inwestora - [...] Sp.j. w [...]. Sąd II instancji podzielił stanowisko WSA w [...], iż decyzja SKO wydana został z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. – nie wyjaśniono, czy S. B. posiada przymiot strona, jak też nie rozważono, czy jego odwołanie wniesione zostało w terminie.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1 i 2 powołanej ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 ustawy i planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ponownie umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że w dniu [...] października 2016 r. wezwał S. B. do wykazania interesu prawnego. Odwołujący się nie podał jednak numeru działki, której jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, wobec czego nie można było ustalić, czy posiadał przymiot strony w postępowaniu przed organem I instancji. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że S. B. powinien spodziewać się wezwania do wykazania interesu prawnego, gdyż wystosowanie takiego pisma objęte zostało wytycznymi wspomnianego wyroku z dnia [...] grudnia 2014 r. W pozostałym zakresie organ II instancji powtórzył argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] września 2014 r., wskazując na brak interesu prawnego J. C. i w konsekwencji brak przymiotu strony w kontrolowanym postępowaniu. Kolegium wyjaśniło nadto, iż wobec uznania, że S. B. nie jest stroną postępowania, zaniechano rozważenia, czy jego odwołanie zostało wniesione w terminie. Doręczenie decyzji S. B. w późniejszym terminie nie znajdowało uzasadnienia w oparciu o przepisu K.p.a. i nie wywiera skutku prawnego w postaci uznania go za stronę postępowania.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. H. C. zaskarżyła powyższą decyzję Kolegium z [...] lutego 2017 r., zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 59, art. 61 i art. 64 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przez odmowę przyznania S. i J. B. przymiotu strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, a także przez pominięcie W. i E. Ł., którzy powinni być uznani za strony tego postępowania; (2) art. 107 § 3 K.p.a. przez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i odmowę przyznania S. i J. B. przymiotu strony; oraz (3) art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą.

Zdaniem skarżącej S. i J. B. powinni być uznani za strony kontrolowanego postępowania administracyjnego, gdyż ich nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. S. B. przedłożył przy tym do poprzedniej skargi umowę sprzedaży z dnia [...] grudnia 2009 r., na mocy której wraz z żoną nabył działkę nr [...]. Tym samym przysługiwał mu przymiot strony we wspomnianym postępowaniu i mimo pominięcia go przez organ I instancji, złożył w ustawowym terminie odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. Konkluzji tej nie zmienia brak odpowiedzi S. B. na wezwanie organu II instancji do wykazania interesu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło bowiem przeprowadzić w tej mierze dowód z urzędu. Do stron postępowania w niniejszej sprawie należało także zaliczyć W. i E. Ł., których nieruchomość bezpośrednio sąsiaduje z działką inwestora.

Odpowiadając na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] czerwca 2017 r. pełnomocnik uczestnika postępowania - [...] Sp.j. w [...] wniósł o oddalenie skargi wskazując na brak interesu prawnego S. B. w postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 10 sierpnia 2017 r. o sygn. akt II SA/Po 444/17 oddalił skargę wskazując, iż zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("p.p.s.a." ) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem Sądu H. C. nie dysponowała interesem prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. bowiem nie była adresatem rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] (k. 12-14 akt adm. organu II instancji). Rozstrzygnięcie to dotyczyło bowiem sfery prawnej J. C. i S. B., którzy wnieśli odwołanie od decyzji Wójt Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...]. W decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. organ odwoławczy rozstrzygnął wyłącznie o istnieniu interesu prawnego podmiotów wnoszących odwołanie, uznając, że nie przysługuje im przymiot strony postępowania. Skarga z dnia [...] kwietnia 2017 r. została expressis verbis wniesiona przez H. C. w jej własnym imieniu. Skarżąca nie wskazała, na czym miałoby polegać naruszenie jej interesu prawnego przez zaskarżoną decyzję Kolegium. W szczególności nie wyjaśniła ona, w jaki sposób decyzja z dnia [...] lutego 2017 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego na mocy odwołania J. C. i S. B., oddziałuje na jej sferę prawną.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] listopada 2019 r. o sygn. akt II OSK [...], po rozpoznaniu skargi kasacyjnej H. C., uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 10 sierpnia 2017 r. o sygn. akt II SA/Po 444/17 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Zdaniem NSA prawo do wniesienia skargi na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego wydaną w związku ze stwierdzeniem przez właściwy organ braku legitymacji procesowej podmiotu składającego odwołanie posiada zarówno ten podmiot, dla którego podstawą legitymacji skargowej byłby art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. (podstawa umorzenia postępowania odwoławczego), jak i podmiot biorący udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony dla której legitymacja skargowa wynika z norm prawa materialnego. Sąd ten zauważył, iż strona skarżąca będąc właścicielką nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] bezpośrednio graniczących z obszarem objętym zamierzeniem inwestycyjnym w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, posiadała przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Zakres projektowanej inwestycji obejmującej budowę na działce nr [...] fermy norek składającej się z pawilonów hodowlanych o powierzchni zabudowy 21.645 m2 dla docelowej hodowli 75 tys. sztuk i budynku socjalno-magazynowego o powierzchni zabudowy 360 m2, będzie oddziaływać na zakres wykonywania prawa własności skarżącej w zakresie działek nr [...] oraz nr [...]. NSA uznał za zasadny zarzut, iż Sąd pierwszej instancji wydając wyrok z [...] sierpnia 2017 r. pominął przeprowadzenie kontroli co do tego, czy w tej sprawie prawidłowo organ odwoławczy uznał brak posiadania przez S. B. i J. B. przymiotu strony. Taką zaś ocenę miał obowiązek przeprowadzić i zbadać, czy organy administracyjne jako dowody dopuściły wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 K.p.a.), czy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i czy dokonały oceny okoliczności istotnych w tej sprawie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Wskazano, iż zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny wszczynając na skutek skargi wniesionej przez stronę ma obowiązek rozstrzygnąć sprawę i ocenić zgodność z prawem wydanych decyzji niezależnie od zarzutów lub wniosków skargi oraz zawartej w skardze [podstawy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zaważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (w skrócie: "SKO w [...]" lub "Kolegium") z dnia [...] lutego 2017 r. ., nr [...], wydana po ponownym rozpoznaniu odwołania J. C. i S. B. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy norek składającej się z budowy pawilonów hodowanych o powierzchni zabudowy 21.645 m2 dla hodowli docelowo 75.000 sztuk (tj. 15 000 sztuk matek i 60 000 sztuk młodzieży) i budynku socjalno-magazynowego o powierzchni zabudowy 360 m2 we wsi [...], gmina [...], na działce nr [...], arkusz mapy [...] Decyzja tą SKO w [...] umorzyło postępowanie odwoławcze z uwagi, iż osoby wnoszące odwołanie nie posiadają przymiotu strony.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należy uwzględnić okoliczność, że w niniejszej sprawie wydane zostały już wyroki sądów administracyjnych. Dwa z tych wyroków, tj. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1194/13 oraz wyrok NSA z 18 maja 2016 r. o sygn. akt II OSK 815/15, zapadły przed wydaniem kontrolowanej decyzji Kolegium z [...] lutego 2017 r., (nr [...]) i zawierały ocenę prawne oraz wskazania wiążące ten organ przy ponownym rozpoznawaniu odwołań J. C. i S. B.. Zgodne bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy oraz orzekający aktualnie Sąd są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w przywołanych wyrokach. Przez ocenę prawną, o której mowa w przywołanym przepisie, powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (za: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 153, WK 2016). Dodać ponadto należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (zob. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, op. cit., Komentarz do art. 170).

Wskazać także należy, iż Sąd orzekający w niniejszym składzie na podstawie art. 190 p.p.s.a. związany jest nadto wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 listopada 2019 r. o sygn. akt II OSK 3224/17, w którym to wyroku stwierdzono, H. C. jako strona postępowania w sprawie ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy norek składającej się z budowy pawilonów hodowanych o powierzchni zabudowy 21 645 m2 dla hodowli docelowo 75 000 sztuk (tj. 15 000 sztuk matek i 60 000 sztuk młodzieży) i budynku socjalno-magazynowego o powierzchni zabudowy 360 m2 we wsi [...], gmina [...], na działce nr [...], arkusz mapy [...] mogła skutecznie domagać się sądowoadministracyjnej kontroli decyzji SKO w [...] z [...] lutego 2017 r., (nr [...]).

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekający w mniejszym składzie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji mając na uwadze, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (ar 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd końcowo doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja SKO w [...] z [...] lutego 2017 r. wydana została z naruszeniem ww. art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Jak wyjaśniono wyżej, wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1194/13 zobowiązano SKO do ponownego rozpoznania odwołań J. C. i S. B. oraz wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla dokonania oceny istnienia ewentualnego interesu prawnego po stronie S. B. w sprawie ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie opisanej wyżej fermy.

Tymczasem analiza akta sprawy i treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Kolegium ustalając, czy S. B. posiada przymiot strony ograniczyło się jedynie do wystosowania do wyżej wymienionego wezwania o wykazanie interesu prawnego i faktycznego w przedmiotowej sprawie. Wobec braku odpowiedzi na to wezwanie organ odwoławczy zaniechał dalszych ustaleń w tej kwestii, stwierdzając, iż wobec braku informacji o położeniu nieruchomości, których S. B. jest właścicielem, nie można dokonać oceny, czy przysługuje mu przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.

Powyższe świadczy o naruszaniu przez ten organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Z przepisów tych wynika obowiązek organu administracji publicznej zebrania materiału dowodowego niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak też do dokonania całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego celem stwierdzenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Jak słusznie bowiem zauważyła strona skarżąca, brak dopowiedzi S. B. na wezwanie organu z [...] października 2016 r., nie zwalniał organu z obowiązku oceny, czy zgromadzony w sprawie materiał pozwala na stwierdzenie posiadania przez S. B. przymiotu strony. Zauważyć należy, iż w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po [...] pojawia się informacja, przytoczona za skargą S. B., iż jest on właścicielem działki nr [...], która to działka znajduje się w sąsiedztwie nieruchomości na której planowana jest przedmiotowa inwestycja. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem znajduje się w aktach sprawy organu odwoławczego, sąd też Kolegium nie może zasłaniać się brakiem wiedzy o nieruchomości należącej do S. B., jako przyczyny niemożność weryfikacji tego, czy słusznie został pominięty jako strona przez organ I instancji. Znajdująca się w aktach sprawy informacja o numerze działki należącej do S. B. niewątpliwie umożliwia podjęcie przez organ odwoławczy działań w kierunku ustalenia jej lokalizacji względem działki objętych wnioskiem o ustalenie warunku zabudowy (tj. działki nr [...]), a w konsekwencji do podjęcia oceny, czy działka ta znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. W tym miejscu zaznaczyć, należy, iż dotychczas zgromadzony w sprawie materiał nie zawiera informacji o lokalizacji ww. działki [...]. Powyższe zaniechanie Kolegium świadczy o naruszeniu ww. przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji SKO w [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę SKO w [...] powinno zatem ustalić lokalizację działki nr [...], której właścicielem jest S. B., a następnie ocenić, czy znajduje się ona w obszarze oddziaływania planowanej, na działacie nr [...], inwestycji. SKO zobowiązane jest przy tym uwzględnić wskazówki zawarte w ww. wyrokach WSA z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1194/13 oraz wyrok NSA z 18 maja 2016 r. o sygn. akt II OSK 815/15, w których wskazano, że ustalając obszarze oddziaływania planowanej inwestycji organ ten winien wziąć pod uwagę, iż planowana inwestycja zaliczana jest do przedsięwzięć mogących potencjalne znacząco oddziaływać na środowisko określonych w § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 2016, poz. 71 ze zm.) a przepis ten warunkuje uznanie przedsięwzięcia, polegającego na chowie lub hodowli zwierząt, za mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – w zależności od liczby zwierząt – od jego odległość m.in. od terenów mieszkaniowych.

Organ winien też zastosować się do wytycznych wskazanych w ww. wyrokach w wyrokach WSA z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1194/13 oraz wyrok NSA z 18 maja 2016 r. o sygn. akt II OSK 815/15 zobowiązujących go do oceny, czy odwołanie skarżącego zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu.

SKO w decyzji z [...] lutego 2017r. stwierdziło, bowiem iż decyzja organu I instancji została nieprawidłowo doręczona S. B. w terminie późniejszym i doręczenie to nie wywiera skutku prawnego w postaci uznania go za stronę.

Tymczasem NSA w wyroku z 18 maja 2016 r. o sygn. akt II OSK 815/15 wskazał, iż w przypadku gdy odwołanie zostaje wniesione przez podmiot, któremu organ administracji decyzji nie doręczył, gdyż nie uznał, aby był on stroną postępowania, można uznać, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie tylko wtedy, gdy decyzja nie jest jeszcze ostateczna, gdyż nie upłynął termin do wniesienia odwołań przez podmioty, które zostały uznane za strony postępowania i którym w związku z tym doręczono decyzję. W przeciwnym razie, czyli gdy decyzja w chwili wniesienia przez taki podmiot odwołania jest ostateczna, takie odwołanie powinno być uznane za podanie o wznowienie postępowania. Podstawą do zinterpretowania podania w ten sposób jest art. 235 § 1 k.p.a. Wówczas kwestia, czy podanie to pochodzi od strony postępowania podlega rozstrzygnięciu zgodnie z przepisami dotyczącymi wznowienia postępowania, a nie poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego.

W zaskarżonej decyzji SKO, kwestionując prawidłowość doręczenia decyzji I instancji S. B. nie wypowiedziało, się czy pismo S. B. z [...] kwietnia 2013 r. zatytułowane jako odwołanie, winno być rozpoznane przez ten organ w trybie postępowania odwoławczego, czy w trybie wznowienia postępowania. Zauważyć trzeba przy tym, iż zgodnie z art. 150 K.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.

W celu ustalenia, czy w momencie wniesienia pisma S. B. z [...] kwietnia 2013 r. decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] była ostateczna konieczne jest ustalenie terminu doręczenia tej decyzji pozostałym stronom postępowania. Sąd dostrzega, iż w aktach brak jest dowodu doręczenia decyzji organu I instancji R. C., który jak wynika z akt sprawy posiadał przymiot strony postępowania jako współwłaściciel (wraz z skarżącą H. C.) działki nr [...], co nie pozwala na ustalenie powyższego bez przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w tej kwestii.

Sąd podzielił natomiast stanowisko organu, iż brak jest podstaw do uznania J. C. za stronę w przedmiotowym postępowania. Z jej wyjaśnień wynika, iż nie jest ona właścicielem, ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działki objętej wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, a z akt nie wynika również, aby planowana inwestycja oddziaływała na stanowiące jej własność nieruchomości. Organ słusznie zauważył też, iż komitet protestacyjny, któremu przewodniczy J. C., nie jest organizacją społeczną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem nie może on brać udziału w przedmiotowym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia jak strony postępowania przez SKO w [...] właścicieli działki [...] – W. Ł. i E. Ł. – jak też J. B. zauważyć należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jak jednak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, ewentualnie następca prawny takiego podmiotu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Pogląd ten związany jest z brzmieniem art. 147 K.p.a. zgodne z którym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony. Dotyczy to również sądu administracyjnego rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z 16 maja 2019 r. o sygn. akt II OSK 1647/17, z 1 marca 2018 r., II OSK 1837/17; z 17 listopada 2017 r., II OSK 87/17 z 14 listopada 2017 r., I OSK 82/16 – wszystkie dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W tym stanie sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I sentencji) jedynie na podstawie ww. powołanego art. 145 § 1pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Równocześnie Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- złotych na którą składa się uiszczony wpis od skargi ( [...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ( [...],- zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa ([...] zł).