Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 388/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37, art. 106 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały oddala skargę.


UZASADNIENIE

Ośrodek Pomocy Społecznej Gminy Dz. decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. w związku z art. 6 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2, 3, 4, art. 37, 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.) zmienił decyzję z dnia [...] 2009 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania T. P. pomocy w postaci zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 351 zł miesięcznie na okres od 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2012 r. w ten sposób, że wysokość zasiłku stałego od 1 kwietnia 2011 r. wynosi 274,80 zł. Pozostałe ustalenia zawarte w decyzji pozostają bez zmian.

W uzasadnieniu podano, że osoba prowadząca z adresatem decyzji wspólne gospodarstwo domowe – G. R. – w dniu 28 marca 2011 r. otrzymała decyzję Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Pierwsza wypłata z wyrównaniem nastąpiła w dniu 28 marca 2011 r. W związku z powyższym należało przeliczyć wysokość należnego zasiłku stałego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 jego wysokość oblicza się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie – tj. 351 zł w przypadku skarżącego a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie to jest 76,50 zł czyli połowy kwoty przyznanej z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego jako jedynego dochodu rodziny. Tak obliczona wysokość zasiłku stałego wynosi 274,50 zł.

W trakcie przeprowadzonych wywiadów środowiskowych w związku ze składanymi wnioskami ustalono, że prowadzone gospodarstwo domowe przez skarżącego jest dwuosobowe.

Skarżący i G. R. zostali przesłuchani na okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.

Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę zasady logiki i doświadczenia życiowego oraz zgłoszony materiał dowodowy należy uznać, że wymienione wyżej osoby prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.

Powyższe twierdzenia organ oparł na ocenie stwierdzonych faktów i ustaleniach dokonanych podczas wywiadu środowiskowego w mieszkaniu strony w dniu 13 lutego 2012 r. oraz z przesłuchania T. P. i G. R. w dniu 8 lutego 2012 r.

Przedstawiały się one następująco:

T. P. i G. R. korzystają z jednej kuchni, łazienki przedpokoju, pomieszczeń gospodarczych oraz sprzętów gospodarstwa domowego. Wspólnie dbają o dom. T. P. przynosi opal, rozpala w piecu a G. R. dokłada do pieca. Również w przypadku konieczności przyniesienia cieplej wody do łazienki na kąpiel, czy też pranie, wodę zawsze przynosi T. P. Korzystają wspólnie z plonów zebranych z przydomowego ogródka. Jak jest potrzeba T. P. zawozi G. R. do lekarza, czy też szpitala. Określają swoje relacje jako przyjacielskie, ale pomimo to wzajemnie się wspierają w sprawach administracyjnych oraz zakupach. Wspólnie uczestniczą, jak oświadczyła G. R., w imprezach organizowanych przez społeczność lokalną zarówno, w tych które odbywają się w ich miejscowości jak i w imprezach wyjazdowych. W zeznaniach stron są pewne rozbieżności. W trakcie wywiadu przeprowadzonego w dniu 13 lutego 2012 r. w miejscu zamieszkania w/w ustalono rozbieżności w odpowiedzi na zadawane pytania. W pytaniu dotyczącym przechowywania artykułów spożywczych w lodówce G. R. wskazała na półki, które ona zajmuje i półki, które zajmuje T. P. Na każdej półce były art. spożywcze. T.P. natomiast stwierdził, że nic nie trzyma w lodówce. Wizyty w środowisku każdorazowo muszą być umówione ze stronami, bo jak twierdzą mogą być nieobecni ze względu na wizyty lekarskie, podyktowane ich stanem zdrowia. Również wizyta w dniu 13 lutego 2012 r. była umówiona i do domu pracownik socjalny oraz kierownik OPS zostali wprowadzeni przez G. R. - która jak twierdzi T. P. tylko wynajmuje pokój. T.P. przebywał w pokoju na górze i nie był zainteresowany tym, kto się zjawił na parterze budynku, którego jest właścicielem. G. R. przyjęła pracowników OPS jak zawsze we wspólnej kuchni. Również w kuchni na drugim stole po oknem znajdowały się lekarstwa oraz dokumenty dotyczące G. R.

Po rozmowie z G. R. pracownik socjalny oraz kierownik OPS przeszli do pomieszczenia na piętrze budynku, w którym tym razem przebywał T. P. Pokój sprawiał wrażenie niezamieszkałego pomimo, iż w danej chwili przebywał w nim T. P. Telewizor był niepodłączony, kuchenka gazowa również nie była podłączona. Sprzęty były zakurzone, co świadczy o ich nieużywaniu. Piec który się tam znajdował pomimo mrozu był zupełnie zimny, co T.P. tłumaczył brakiem opału. Na prośbę o pokazanie zawartości szaf celem stwierdzenia czy w/w rzeczywiście tam skupia swoje czynności życiowe, najpierw T. P. odmówił, a potem wskazał tylko na jedną szafę, w której była odzież męska, ale nie ta którą codziennie używa (marynarki, płaszcz czy też kurtki). Na pytanie o odzież codziennego użytku nie udzielił odpowiedzi. Analizując całą zaistniałą sytuację oraz fakt, iż w trakcie wizyty w pomieszczeniach na dole zostały zauważone elementy garderoby męskiej (otwarta pufa a w niej męskie skarpety - bardzo duża ilość, w tym również nowe) trudno nie wysunąć wniosków iż cała sytuacja została zainscenizowana na rzecz prowadzonego postępowania.

Podkreślając raz jeszcze przekonanie o prowadzeniu przez w/w wspólnego gospodarstwa domowego organ stwierdził, że przez społeczność lokalną w/w są postrzegani jako mąż i żona.

W dniu 27 czerwca 2011 roku T. P. złożył w tut. OPS wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad G. R. Decyzja była oczywiście odmowna, ale sam fakt złożenia wniosku może świadczyć o dużej zażyłości między stronami. Ważnym wydaje się fakt, że G.R. (zakwalifikowana do przeszczepu serca) i wymaga pomocy osób drugich we wszystkich cięższych pracach domowym. Na propozycję pracownika socjalnego przyznania do pomocy siostry PCK - odmówiła tej formy pomocy.

W związku z powyższym zgodnie z art. 6 pkt 3 dochód na osobę w rodzinie oznacza dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 wysokość zasiłku stałego dla osoby w rodzinie oblicza się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie – tj. 351 zł, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie – tj. 76,50 zł. Obliczona wysokość zasiłku stałego wynosi 274,50 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. P.

Powoływał w nim fragmenty uzasadnienia decyzji i opatrywał je komentarzem. Twierdził, że osobiście prowadzi gospodarstwo. Zarzucił organowi brak logiki i doświadczenia życiowego. G. R. nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Zajmuje jeden pokój, korzysta z kuchni, łazienki i przedpokoju oraz z przedmiotów gospodarstwa domowego będących jej własnością. Każdy sprząta pokój, który zajmuje, pomieszczenia wspólne osobno sprzątają i osobno gotują. Nie przynosi wody do prania, pobiera ją automat, przynosi opał. Przy każdym przesłuchaniu próbuje dowieść, że świadczenie prac nie jest jednoznaczne ze wspólnym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Również wspólne wyjścia na imprezy nie dowodzą, że tworzą rodzinę. Przyznał, że zawozi w razie potrzeby G. R. do lekarza, ona w zamian za to kupuje paliwo. Na prośbę OPS doręcza jej pisma, czy przekazuje informacje.

Zarzucił brak właściwego udokumentowania stwierdzenia odnośnie artykułów znajdujących się w lodówce i podziału w niej miejsca.

Odnośnie zaś stwierdzenia, że wizyty pracowników socjalnych w domu skarżącego muszą być umawiane – skarżący stwierdził, że nie posiada aresztu domowego a umawia się ze względu na darmowy, nie wykorzystany "czas pracy Pracownika OPS".

W zakresie zarzutów i stwierdzeń organu dotyczących przyjęcia pracowników OPS przez G. R. oraz opisu pokoju, w którym przebywał skarżący – podał, że merytoryczną oceną było tylko stwierdzenie, że piec był zimny z uwagi na brak opału (który w niewielkiej ilości przyznał OPS), a kuchenka gazowa nie podłączona z uwagi na brak gazu w butli.

W przedmiocie okazywania zawartości szaf, o co prosił pracownik OPS – skarżący stwierdził, że pracownicy nie mieli prawa do takich czynności, jest to naruszenie jego praw osobistych. Nie zwracał się do OPS o odzież i żywność to "nie powinni wymuszać zaglądania do szaf czy do lodówki".

Odnośnie stwierdzenia, że przez społeczność lokalną są traktowani jako mąż i żona stwierdził, że "nie sądźcie a nie będziecie sądzeni".

Odnośnie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oświadczył, że tak pracownicy OPS jak i skarżący wiedzieli, że nie otrzyma tego świadczenia. Wniosek złożył tym celu aby otrzymać sprzeczne decyzje, odmowną jeśli idzie o świadczenie pielęgnacyjne – bo nie jest rodziną, w innych sprawach, decyzję z uzasadnieniem, że jest rodziną z G. R.

Odnośnie propozycji przyznania G. R. opiekunki z OPS i jej odmowy skarżący oświadczył, że takiego pytania nie słyszał a jeżeli takie było, powinno być utrwalone na piśmie z podpisem osoby, do której było kierowane. Na dalsze pytania pracownika OPS stwierdził, że w razie potrzeby będzie się opiekował G.R. za zapłatą, a w razie jej śmierci ostatnią przysługę powinna oddać "Posługa społeczna".

Do odwołania skarżący dołączył własny protokół z przesłuchania strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu powyższego odwołania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 37, art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej uchyliło zaskarżoną decyzję w części w ten sposób, że zmieniło wysokość zasiłku stałego od dnia 14 lutego 2012 r., z tym, że zasiłek stały za okres od 14 lutego do 29 lutego 2012 r. wynosi 151,44 zł, a od 1 marca 2012 r. 274,50 zł miesięcznie, pozostałej części decyzję utrzymało w mocy.

Uzasadniając swoją decyzję organ stwierdził, że na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę.

Podał, że decyzją z dnia [...] 2009 r. przyznano skarżącemu zasiłek stały w wysokości 351 zł na okres od 1 września 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r.

Pismem z dnia 10 października 2011 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] 2009 r.

W dniu 28 marca 2011 r. organ wydał decyzję przyznającą G.R. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie.

Organ powołał treść art. 37 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził że uwzględniając ten przepis organ I instancji ustalił wysokość zasiłku stałego na kwotę 274,50 zł (351 zł kryterium dochodowe - 76,50 zł dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie).

Wskazał, że sporne w sprawie jest, czy strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też z G.R. Wskazał na treść przesłuchania strony z dnia 8 lutego 2012 r. dokonanego przez organ I instancji, a także treść wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez ten organ w dniu 13 lutego 2012 r.

Podał, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego daje podstawę do uznania, że strona mimo, iż temu zaprzecza, prowadzi gospodarstwo domowe z G. R. W poprzednio prowadzonych sprawach oświadczyła w piśmie z dnia 30 marca 2011 r., iż ze stroną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Korzystają z kuchni, którą ona prowadzi. Z przesłuchania strony, G. R. w dniu 8 lutego 2012 r. a także oceny sytuacji panującej w domu strony, dokonanej przez pracownika socjalnego należy wnioskować, że nadal w myśl art. 6 pkt 14 ustawy stanowią rodzinę, która zgodnie z tym przepisem oznacza osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z ich zeznań wynika, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe ponieważ – jak twierdzi strona – wspólnie sprzątają, wspólnie uprawiają ogródek i wspólnie korzystają z plonów. Mimo, że strona i G. R. starają się przedstawić siebie jako osoby zupełnie nie związane ze sobą bliższymi relacjami, które mieszkają na oddzielnych piętrach, gotują osobno, to z ich zeznań o czym mowa wyżej w rzeczywistości wynika, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Wspólne rzeczy a także skarżącego mimo, że twierdzi, iż mieszka na górze znajdują się na dole. Pan P. robi zakupy dla Pani R., wozi ją do szpitala, załatwia za nią sprawy urzędowe. Razem palą w piecu, dzieląc się w tym zakresie obowiązkami, cięższe prace wykonuje skarżący. Pan P. jak podaje Pani R. przynosi wodę do łazienki. Pani R. korzysta ze sprzętu AGD będącego własnością Pan P. Pani R. twierdzi, że wspólnie ze skarżącym chodzi na imprezy organizowane na wsi. Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego pracownicy socjalni stwierdzili, że mimo, iż w pokoju na górze przebywał skarżący pokój ten w rzeczywistości sprawiał wrażenie niezamieszkałego, telewizor nie był podłączony, piec był zimny, mimo mrozu, w pomieszczeniach brak było codziennej odzieży należącej do strony. Pan P. twierdził, że taka sytuacja jest zawsze, natomiast Pani R. podała, że między nimi zmieniło się pod względem wzajemnego świadczenia usług – transportu samochodowego.

Organ stwierdził, że powyższe ustalenia poczynione w trakcie przeprowadzania wywiadu zaprzeczają twierdzeniom strony i G. R., że prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, ponadto ich zeznania dotyczące trybu życia w części nie pokrywają się. Z tego względu organ przyjął, że strona w rzeczywistości wraz z G. R. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Strona z G. R. stanowi rodzinę, na dochód której składa się zasiłek pielęgnacyjny G. R.Z tego też względu należny stronie zasiłek stały wynosi 274,50 zł miesięcznie, 351 zł - kryterium dochodowe - 76,50 zł dochód z przeliczenia na osobę w rodzinie.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. organ I instancji zmienił decyzję z dnia [...] 2009 r. przyznającą zasiłek stały, w ten sposób, że od 1 kwietnia 2011 r. przyznano zasiłek stały w kwocie 274,50 zł.

Decyzja powyższa opierała się na art. 106 ust. 5 przywołanej ustawy. Decyzja ta ma charakter konstytutywny zatem uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie nie może nastąpić z mocą wsteczną. W przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 106 ust. 5 ustawy organ wydaje decyzję uchylającą lub zmieniającą pierwotne rozstrzygnięcie ze skutkiem ex nunc, a co zatem idzie uzyskuje nowy zakres uprawnień strony istniejący dopiero od momentu wydania nowej decyzji orzekającej o utracie prawa lub o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia. Skutki uchylenia decyzji administracyjnej ex tunc tj. wstecz wiązać należy tylko i wyłącznie z decyzjami deklaratoryjnymi tj. takimi, które potwierdzają pewien zaistniały stan rzeczy, a decyzje tego rodzaju nie są wydawane na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Akty deklaratoryjne nie tworzą nowych sytuacji prawnych lecz stwierdzają w sposób wiążący, że w danej sytuacji wynikają dla adresata obowiązki i prawa. Z takim aktem mamy do czynienia wówczas, gdy pewien stan rzeczy powstał z mocy prawa, a organ wydający akt orzeka tylko czy taki stan zaistniał. Stąd akty deklaratoryjne wywołują skutki prawne wstecz, od momentu w jakim powstał dany stan prawny, zaś istotą decyzji administracyjnej jest jej moc wiążąca wstecz, czyli sięgająca skutkami prawnymi wcześniej niż data wydania decyzji.

Decyzja wydana w oparciu o art. 106 ust. 5 wpływa na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń z pomocy społecznej gdyż zmienia ich wysokość, odmiennie kształtuje lub je odbiera; ze względu na ten właśnie konstytutywny charakter decyzja taka może wywierać wyłącznie skutki ex tunc – na przyszłość. W szeregu orzeczeń sądów administracyjnym wyrażono stanowisko, iż brak jest podstaw by uchylać lub zmieniać decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej ze skutkiem ex tunc.

Z powyższych wynika, że decyzja organu I instancji z dnia [...] 2012 r. może kształtować nowy zakres uprawnień strony, dopiero od momentu wydania nowej decyzji orzekającej o utracie prawa lub o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia tj. od dnia wydania tej decyzji, czyli od dnia 14 lutego 2012 r.

Dodał, że kwestia zwrotu świadczeń pobranych od kwietnia 2011 r. powinna być rozpatrzona w odrębnym postępowaniu.

Skargę na powyższą decyzję złożył T. P.

Podał, że zaskarża ją w całości. Zarzucił "naruszenie prawa – poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu" polegające na błędnym uznaniu, że skarżący T. P. wraz z G. R. tworzą "rodzinę", pozostają w faktycznym związku (tzw. konkubinacie), wspólnie zamieszkując i gospodarując. Stwierdził, że zaprzeczał i zaprzecza powyższym ustaleniom. Dodał, że "wywiad środowiskowy nie został rzetelnie przeprowadzony aby tę okoliczność przedstawić i całkowicie wyjaśnić. Brak protokołu pokontrolnego w miejscu zamieszkania z potwierdzeniem". Zarzucił: "naruszenie postanowienia pierwszego organu OPS w Dz. mogącym mieć istotny wpływ na wynik decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr [...] z dnia [...] 2012 r. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy w zakresie – pozostawania skarżącego i G. R. w faktycznym związku i ich wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania, sposób prowadzenia postępowania pierwszej instancji jest brakiem zaufania do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli poprzez niewyczerpujące i niesłuszne ustosunkowanie się do zebranego w toku postępowania dowodów, w szczególności oświadczenia skarżącego, że nie tworzy rodziny z Panią G.

R., prawdziwe odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych przez T. P., odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że nie tworzymy rodziny, nie zamieszkujemy razem tylko osobno, nie gospodarujemy razem tylko osobno, korzystamy tylko z kuchni każdy z osobna, uznano za bezzasadne, przez niedokładne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, kłamliwe impertynencje, w rezultacie dokonano nieuzasadnionej zmiany decyzji nr [...] i odmowie przyznania zasiłku stałego z dnia 2 września 2009 r. (...)".

W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Oświadczył, że podtrzymuje wszystkie twierdzenia zawarte w odwołaniu skierowanym do organu I instancji. Dodatkowo podniósł, że G. R. ma wszczepiony kardiowerter-defibrator serca i cierpi na inne choroby, zatem nie może chodzić na imprezy organizowane przez miejscową społeczność, na takiej imprezie była tylko raz. Ponadto wiadomo mu, że Pani R. sprostowała swoje oświadczenie z dnia 30 marca 2011 r., iż prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, i strona korzysta z kuchni, którą ona prowadzi.

Sprostował też – stwierdził, że pufa znajduje się w jego pokoju, na korytarzu znajduje się szafa, w której są czyste rzeczy, odzież przeznaczona do prania znajduje się w koszu w łazience obok pralki. Wyjaśnił, że zakupy Pani R. robi przy okazji, gdy robi je dla siebie. Swojego samochodu nie używa, jest zepsuty, nie jest opłacone ubezpieczenie, nie ma przeglądu technicznego.

Reasumując stwierdził, że w jego ocenie nie można uznać, że zgromadzony materiał dawał podstawę do przyjęcia jednoznacznych ustaleń, że Pani R. zamieszkuje i prowadzi ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, że oboje pozostają w związku tzw. konkubenckim.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej

decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjne względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy – art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] 2012 r. i poprzedzająca ją decyzja Ośrodka Pomocy Społecznej w Dz.

W ocenie Sądu nie naruszają one przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania – zatem skarga nie może być uwzględniona.

Obie decyzje jako podstawę rozstrzygnięcia powołują art. 37, art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Zgodnie z art. 37 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Zasiłek stały ustala się w wysokości:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie;

2) w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

Przepis powyższy nie tylko wskazuje warunki jakim powinny odpowiadać podmioty uprawnione do otrzymania zasiłku stałego ale również określa jego wysokość w zależności od tego, czy gospodaruje samotnie czy też jest "osobą w rodzinie".

Uregulowania w nim zawarte zadecydowały o wszczęciu niniejszego postępowania opartego na art. 106 ust. 5 omawianej ustawy. Mówi on, że decyzję administracyjną – przyznającą świadczenie z pomocy społecznej zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5.

Według organów u skarżącego wystąpiła zmiana sytuacji dochodowej.

Okolicznością niesporną w sprawie jest, iż G. R., osoba która mieszka w domu skarżącego w dniu [...] 2011 r. uzyskała decyzję przyznającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł

Okolicznością sporną natomiast jest, czy skarżący i G. R. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. To znaczy, czy zainteresowany jest osobą samotnie gospodarującą, czy też "osobą w rodzinie". Jako osoba samotnie gospodarująca zgodnie z art. 37 ustawy o pomocy społecznej otrzymałby zasiłek w pełnej wysokości, jako osoba w rodzinie pomniejszony o połowę zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego przez G. R.

Organy przyjęły po przesłuchaniu strony i przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, że strony wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe.

To stanowisko jest zwalczane przez skarżącego w odwołaniu i skardze.

Według Sądu ocena organu zeznań skarżącego, wnioski wyprowadzone po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego nie przekroczyły zasady swobodnej oceny dowodów.

Istotną okolicznością dla rozważanej kwestii jest oświadczenie G.R., złożone w toku innego postępowania a mianowicie w piśmie z dnia 30 marca 2011 r. podała, że prowadzą z T. P. wspólne gospodarstwo domowe, korzystają z kuchni, którą ona prowadzi.

To oświadczenie daje podstawę do uznania zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy, że skarżący i G. R. stanowią rodzinę, która w myśl tego przepisu oznacza osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Brak jest podstaw aby takie oświadczenie, wypowiedziane prawdopodobnie bez wiedzy co do konsekwencji finansowych uznać za niezgodne ze stanem faktycznym. Skoro taka wypowiedź została złożona musiała odpowiadać rzeczywistości.

Z urzędu Sądowi wiadomo, że G. R. zwracała się do Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie zasiłku celowego, taki zasiłek otrzymała. Następnie po uzyskaniu przez organ informacji o otrzymaniu przez G. R. jednorazowego dochodu w kwocie około 30.000 zł podjął on decyzję w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego. Sprawa ta była toczona przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu sygn. akt SA/Wr 523/11. Zainteresowana w tym postępowaniu złożyła odwołanie od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Dz. z dnia [...] 2011 r. Nr [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji podała, że z T. P. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, razem korzystają z kuchni.

W ocenie Sądu oświadczenia skarżącego w niniejszym postępowaniu zaprzeczające prowadzeniu wspólnie z G. R. gospodarstwa domowego jest podyktowane potrzebą wynikającą z toczonego postępowania.

Skoro bowiem strony do 2011 roku prowadziły wspólne gospodarstwo domowe to brak jest wskazania jakichkolwiek okoliczności, które spowodowałyby zmianę (poza toczonymi sprawami administracyjnymi) sytuacji domowej.

Potwierdza powyższe ustalenia przeprowadzone przesłuchanie strony jak również wywiad środowiskowy. Skarżący jak i G. R. odpowiadając na pytania pracownika socjalnego potwierdzili, że wzajemnie sobie pomagają i wspierają w czynnościach domowych takich jak palenie w piecu, uprawnianie ogródka, sprzątaniu domu, czy też przynoszenie ciepłej wody do łazienki, robienie zakupów, podwożenie G. R. do lekarza przez skarżącego czy też załatwianie w jej imieniu, lub dla niej spraw urzędowych.

Wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego potwierdza wywiad środowiskowy. Wprawdzie w czasie jego prowadzenia skarżący znajdował się w pokoju na górze, G. R. na dole mieszkania, jednakże jak wskazał pracownik socjalny w pokoju na piętrze piec był zimny, telewizor niepodłączony, pokój zakurzony co powodowało przekonanie, że w istocie nie jest on zamieszkały.

Skarżący nie zaprzeczył, iż opisane fakty nie miały miejsca. Podjął próbę zmiany oceny np. poprzez wskazywanie, że na skutek niewielkiego przydziału węgla nie miał opału, kuchenka nie była podłączona bo butla z gazem była pusta, a telewizora nie oglądał – zatem był wyłączony.

Powszechną praktyką jest jednak, że urządzenia powyższe o ile są użytkowane są podłączone do źródła zasilania.

Istotna jest również w tej sprawie ocena środowiska, w którym mieszka skarżący, które uważa się ich za małżeństwo – co ustalił pracownik socjalny. Istotny jest również dla oceny stosunków pomiędzy skarżącym a G.R. fakt złożenia – co podnosił organ – przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad G. R. Tłumaczenie zainteresowanego, że złożył ten wniosek aby uzyskać sporną decyzję – bo z jednej strony organ traktuje ich jako rodzinę, z drugiej strony zaś nie jak rodzinę, nie jest wiarygodne.

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że strony prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i w myśl art. 6 ustawy są rodziną. Organy prawidłowo też ustaliły, zgodnie z powołanym art. 37 ustawy, wysokość zasiłku stałego skarżącego. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 76,50 zł (153 zł: 2 osoby). Tym samym zasiłek stały kwotę 274,50 (Kryterium dochodowe 351 zł – 76,50 zł).

Zauważyć w tym miejscu ponownie należy, że zmieniła się sytuacja dochodowa strony G. R., otrzymała ona decyzją z dnia 28 marca 2011 r. zasiłek pielęgnacyjny. Miał on wpływ na wysokość zasiłku stałego, który pobierał skarżący.

Zatem w tych okolicznościach ma zastosowanie powołany na wstępie art. 106 ust. 5 ustawy. Niewątpliwie decyzje wydane na jego podstawie mają charakter konstytutywny. Potwierdzają ten charakter decyzji między innymi orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane w zaskarżonej decyzji z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1554/09 oraz z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 654/10).

Tym samym zgodzić się należy z organem, że zmiana decyzji z dnia [...] 2009 r. mogła nastąpić najwcześniej z dniem wydania orzeczenia przez organ I instancji, czyli od [...] 2012 r.

Powyższe rozważania dają podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa – dlatego w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak wyżej.