Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 460/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: M.P. 2013 poz 1024 pkt V
law: Uchwała Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w  zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020
article: art. 8, art. 39
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 lutego 2015 r., nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działająca z upoważnienia Burmistrza Nysy, przyznała T. R. pomoc w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", jako świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy), w wysokości 90 zł. Decyzja została wydana na podstawie art. 2, art. 8 ust. 1 i 3, art. 24 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163), po ponownym rozpoznaniu wniosku strony na skutek uchylenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 19 grudnia 2014 r., nr [...], a wcześniej decyzją z dnia 23 maja 2014 r., nr [...], decyzji OPS w Nysie - odpowiednio - z 5 sierpnia i 31 stycznia 2014 r. - odmawiających przyznania T. R. wnioskowanego świadczenia.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ podał, że wnioskiem z 2 stycznia 2014 r. T. R. zwrócił się do Ośrodka m.in. o przyznanie pomocy finansowej w zapewnieniu jednego ciepłego posiłku dziennie, przy czym zaznaczył, że jest zainteresowany wypłaceniem ekwiwalentu stanowiącego równowartość wydawanych przez Dzienny Dom Pomocy Społecznej w [...] posiłków. Również do protokołu z dnia 13 stycznia 2014 r. wnioskodawca oświadczył, że oczekuje pomocy z uwzględnieniem równowartości posiłków. Decyzje odmawiające przyznania żądanego świadczenia zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając wniosek, organ wyjaśnił, że zasiłek celowy, o jakim mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym na pokrycie wydatków związanych z zakupem leków, żywności, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw mieszkania, a także kosztów pogrzebu. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej warunkuje kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), ustalono kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości nieprzekraczającej 542 zł, a dla osoby w rodzinie - w wysokości nieprzekraczającej - 456 zł. Pojęcie dochodu zdefiniowane zostało w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ ustalił, że T. R. od 2 sierpnia 2013 r. jest żonaty, jednak oświadczył, że pomimo zmiany stanu cywilnego nadal mieszka sam i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego źródłem utrzymania w grudniu 2013 r. była renta inwalidzka w wysokości 690,55 zł (po dokonaniu potrąceń, w tym należności alimentacyjnych). Wnioskodawca ponosi wydatki w wysokości 105 zł za telefon i Internet; 80 zł za energię elektryczną; 56,16 zł za gaz; 53,20 zł za lekarstwa; nie reguluje natomiast opłat czynszowych, co doprowadziło do powstania zadłużenia (na dzień 31 grudnia 2013 r. - 39.381,17 zł). Dalej, organ podał, że wnioskodawca oświadczył, iż domaga się przyznania ekwiwalentu w wysokości 225 zł, stanowiącego równowartość wydawanych posiłków przygotowywanych przez placówki gastronomiczne, a za uzyskaną kwotę może wykupić obiady w stołówce, która przygotowuje posiłki dietetyczne. Odwołując się do treści protokołu z dnia 12 listopada 2014 r., organ uznał, że T. R. otrzymuje wsparcie od żony, która opiekuje się nim i gotuje, zapewniając stronie ciepłe posiłki. Organ wskazał również, że na podstawie pisma z Dziennego Domu Pobytu w [...] z dnia 11 grudnia 2014 r. ustalono, że ww. stołówka nie jest w stanie przygotować dla jednej osoby posiłku dietetycznego z uwzględnieniem diety ubogo-lipidowej. W dalszej kolejności podał, że w dniu 10 grudnia 2013 r. Rada Ministrów uchwałą Nr 221 wprowadziła do realizacji przez gminy wieloletni program wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020", zwanego dalej "Programem", w ramach którego udziela się wsparcia m.in. osobom i rodzinom znajdującym się w trudnych sytuacjach życiowych, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym. Wyjaśnił też organ, że na zasadzie art. 8 ust. 2 ustawy możliwe jest udzielanie przez gminę wsparcia osobom spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium na zakup posiłku lub żywności, w przypadku uchwalenia stosownej uchwały podwyższającej kryterium dochodowe. W przeciwnym razie gmina może uzyskać dotację z Programu na dofinansowanie zasiłków celowych na zakup posiłków lub żywności, zgodnie z kryteriami określonymi w art. 8 ust. 1 ustawy.

Podkreślił również organ, że zgodnie z zarządzeniem nr 15/13 Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 7 czerwca 2013 r. w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w sprawach pomocy społecznej w Ośrodku Pomocy Społecznej w Nysie oraz zasad postępowania w sprawie wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zasiłek na zakup posiłku lub żywności udzielany jest w wysokości:

- na osobę samotnie gospodarującą - 90 zł,

- na każdą osobę w rodzinie - 60 zł.

Następnie, cytując treść art. 2 ustawy, organ podał, że osoby ubiegające się o pomoc społeczną są przede wszystkim zobowiązane do wykorzystania własnych środków, możliwości i uprawnień, a także muszą brać pod uwagę, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, ponieważ rodzaj, forma i rozmiar pomocy muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych Ośrodka.

Końcowo, organ wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu podań kieruje się przede wszystkim koniecznością niesienia pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci, osobom samotnym bez dochodu lub o niskim dochodzie. Natomiast osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony. W 2015 r. przeznaczono na realizację Programu kwotę średnio 133.333,33 zł miesięcznie (z tego 80% środków pochodzi z budżetu Państwa, a 20% z budżetu Gminy). Ze środków tych finansowane jest dożywianie dorosłych oraz dzieci i uczniów, a także przyznawane są zasiłki celowe na zakup żywności. W styczniu 2015 r. wysokość zasiłków celowych jako świadczenie pieniężne na zakup żywności w ramach Programu kształtowała się w granicach od 90 zł do 420 zł, w zależności od ilości osób w gospodarstwie domowym. Łącznie, z analizowanej pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności skorzystało 195 osób i rodzin, natomiast z pomocy w formie posiłków w ramach Programu skorzystało 380 osób dorosłych oraz 318 dzieci w przedszkolach i żłobkach. W lutym 2015 r. Ośrodek posiadał kwotę w wysokości 60.833 zł, a wysokość zasiłków celowych dla rodzin wyniosła 80 zł, zaś dla osób samotnych 50 zł.

Nie godząc się z powyższą decyzją, T. R. wniósł odwołanie, w którym - wskazując na stan swego zdrowia - zarzucił, że decyzja narusza prawo materialne oraz przepisy postępowania, tj. ustawę o pomocy społecznej, a ponadto art. 3 pkt 1 lit. c i art. 3 pkt 3 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz odpowiedź Ministra Pracy i Polityki Społecznej na "zapytanie 1212", a także wyroki WSA w Opolu z dnia: 10 stycznia 2006 r. i 14 marca 2006 r. i "obowiązującą linię orzecznictwa NSA". Domagał się zmiany decyzji organu pierwszej instancji, dopuszczenia dowodu i zażądania od organu jego akt, w tym orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, kwartalnych rozliczeń i wniosków o dotację kierowanych do Wojewody Opolskiego, zaświadczenia z ZUS o wysokości renty z przebiegiem orzecznictwa o niepełnosprawności. Wniósł również o ponowne zweryfikowanie i przeliczenie wszystkich przyznanych świadczeń i wyrównanie ich poziomu do kwoty 225 zł miesięcznie, która to kwota pokrywa koszt 30 posiłków. W razie wątpliwości, wniósł o skierowanie zapytania do Trybunału Konstytucyjnego o zasadność ograniczania i pozbawiania gorącego posiłku osoby niepełnosprawnej, trwale niezdolnej do pracy i samodzielnej egzystencji, wymagającej stosowania diety, żyjącej w niedostatku, ubóstwie, samodzielnie prowadzącej gospodarstwo domowe. Ponadto domagał się zasądzenia na jego rzecz "kosztów odwoławczych przepisanych ustawą". W uzasadnieniu zarzucił, że organ nie wskazał aktów prawnych pozwalających na pozbawienie osoby uprawnionej prawa do jednego gorącego posiłku dziennie. Zwrócił poza tym uwagę, że Ośrodek dokonywał wypłaty świadczeń na rzecz osób majętnych. Ponadto, zaskarżony organ - z naruszeniem art. 233 k.k. - umieścił na stronach internetowych informacje dotyczące jego osoby, znane tylko dyrekcji OPS w Nysie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 28 maja 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, po zrelacjonowaniu stanu faktycznego i przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8 oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, Kolegium zauważyło, że z dniem 1 stycznia 2014 r. weszła w życie uchwała Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (Mon. Pol. z 2013 r., poz. 1024, z późn. zm.), zwana dalej uchwałą Nr 221. Organ odnotował, że ze środków przekazywanych w ramach ww. Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Podkreślił, że Rada Miejska w Nysie uchwałą z dnia 13 lutego 2014 r., Nr XLIII/645/14, podwyższyła kryterium dochodowe uprawniające do przyznania nieodpłatnie pomocy dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (Dz. Urz. Województwa Opolskiego z 2014 r., poz. 501). Kolegium stwierdziło, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż dochód wnioskodawcy w grudniu 2013 r. składał się z renty w kwocie 650,55 zł (po potrąceniach). Wnioskodawca nie reguluje opłat czynszowych, co doprowadziło do powstania zadłużenia (na dzień 31 grudnia 2013 r. - 39.381,17 zł). Tak ustalony dochód wnioskodawcy, będącego osobą samotnie gospodarującą, nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty 813 zł. Nadto Kolegium dostrzegło, że zgodnie z zarządzeniem nr 15/13 Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 7 czerwca 2013 r., zasiłek na zakup posiłku lub żywności jest udzielany na osobę samotnie gospodarującą w wysokości 90 zł. Z tego względu, zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie uzasadnione jest przyznanie pomocy w tej właśnie wysokości. Natomiast żądanie wypłacenia świadczenia w kwocie 225 zł jest nieuzasadnione, gdyż wykraczałoby poza zasady rozdziału świadczeń w ramach Programu, ustalone przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo również przyjął, że pomoc powinna mieć formę pieniężną. Z akt sprawy wynika bowiem, że strona nie pracuje, ma możliwość przygotowania posiłków w domu, a ponadto przyznanie pomocy w takiej formie jest zgodne z jej oczekiwaniami. Organ odwoławczy stwierdził też, że brak jest podstaw do uwzględnienia pozostałych wniosków zgłoszonych w odwołaniu, gdyż nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie. Ponadto wyjaśnił, że w sprawie toczącej się z wniosku strony o przyznanie pomocy brak jest podstaw do zastosowania przewidzianych w art. 79 ust. 7 K.p.a. przepisów dotyczących zwrotu przez Kolegium kosztów postępowania.

Na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt II SO/Op 31/15, przyznano T. R. prawo pomocy w formie ustanowienia adwokata oraz umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie, ustanowiony z urzędu pełnomocnik wystąpił do tut. Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 maja 2015 r. Jednocześnie złożył skargę na tę decyzję, wnosząc o jej uchylenie, jako że narusza przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a to: art. 7, art. 77 w zw. z art. 10 § 1, art. 85, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., a także art. 6 w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a., co polegało na pobieżnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego oraz nieuwzględnieniu zarzutów odwołania, a ponadto na naruszeniu zasady praworządności przez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię przepisów stanowiących podstawę rozstrzygania. Nadto pełnomocnik wnioskował o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu. W uzasadnieniu skarżący akcentował swój zły stan zdrowia oraz brak środków na utrzymanie, co powinno skutkować pomocą w wyższej wysokości. Zarzucił, że naruszono uznanie administracyjne, pomijając przy rozstrzyganiu zasadę uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Poza tym, stosując uznanie administracyjne, organ powinien wyjaśnić powody wydania takiej, a nie innej decyzji, by sąd administracyjny mógł zbadać, czy rozstrzygnięcie nie jest dowolne. Zdaniem skarżącego, sytuacja, w jakiej się obecnie znajduje nie została poddana dostatecznej analizie, a to świadczy o istotnym naruszeniu prawa formalnego oraz zasady praworządności (art. 6 K.p.a. i art. 7 Konstytucji RP) oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o odrzucenie skargi, a w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie. Kolegium odnotowało, że skarga została wniesiona przez pełnomocnika z uchybieniem ustawowego terminu, zaś odnośnie żądania oddalenia skargi stwierdziło, że podtrzymuje w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Op 460/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a., skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że wydane akty nie są obarczone wadami uzasadniającymi ich uchylenie.

Przypomnienia wymaga, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającą T. R. pomoc w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w postaci świadczenia pieniężnego w wysokości 90 zł, z przeznaczeniem na zakup żywności (zasiłek celowy).

Od razu należy też wskazać, że wieloletni program dożywiania obecnie realizowany jest w trybie ustawy o pomocy społecznej, stosownie do postanowień przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwały Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania na lata 2014-2020 (Mon. Pol. z 2013 r. poz. 1024, obecnie Mon. Pol. z 2015 r. poz. 821), nadal powoływanej jako uchwała Nr 221, która przewiduje pomoc w zakresie dożywiania dla osób spełniających warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej oraz spełniających kryterium dochodowe. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią zatem również przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zwanej w dalszym ciągu w skrócie: "ustawa".

Na zasadzie pkt V.1. załącznika do uchwały Nr 221, ze środków przekazywanych w ramach wskazanego w niej Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki do otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Wsparcie przyjmuje formę posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.

Od 1 października 2012 r. kwota kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących, zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a cyt. wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, wynosi 542 zł. Oznacza to, że podwyższone dla potrzeb uchwały Nr 221 kryterium dochodowe, odpowiadające 150% tej kwoty, wynosi 813 zł. Kryterium w analogicznej wysokości określa również powołana w zaskarżonej decyzji uchwała Rady Miejskiej w Nysie z dnia 13 lutego 2014 r., Nr XLIII/645/14, będąca aktem prawa miejscowego.

Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów, znajdujących też oparcie w zgromadzonej w sprawie dokumentacji, skarżący jest osobą niepełnosprawną, samotnie gospodarującą. Nadto jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w grudniu 2014 r., wynosił 690,55 zł (SKO omyłkowo podało kwotę 650,55 zł), a zatem nie przekroczył kwoty 813 zł (odpowiadającej 150% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej), co uzasadniało przyznanie żądanego świadczenia. W ocenie Sądu, prawidłowo też uznały organy obu instancji - z uwagi na żądanie wniosku, możliwość przygotowania posiłku w domu oraz ze względu na niepełnosprawność skarżącego - że zasadne będzie przyznanie pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności, a nie w formie posiłku.

Badając natomiast legalność kwestionowanej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku celowego, Sąd miał na uwadze, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania takiego świadczenia wydawane jest w ramach uznania administracyjnego, co pozwala organowi na wybór pomocy, którą uzna za najwłaściwszą w świetle celów określonych ustawą o pomocy społecznej, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości finansowych Ośrodka. Działanie organu w sferze uznania administracyjnego powoduje również, że dokonywana przez Sąd kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, natomiast nie obejmuje tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej (por. wyroki NSA z 8 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2886/13; z 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 115/12; z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując kontroli pod tym kątem, Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest dowolne. W procesie dochodzenia do decyzji właściwie organ odwoławczy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadził jego trafną ocenę, która uzasadniała przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 90 zł. Zgodnie z regułami procedury administracyjnej, organ ten przeanalizował sytuację życiową wnioskodawcy związaną z samotnym gospodarowaniem, orzeczonym stopniem niepełnosprawności oraz wymaganą dietą. Działając w ramach uznania administracyjnego słusznie wskazał, że położenie, w jakim znalazł się wnioskodawca, uzasadnia przyznanie pomocy w zakresie dożywiania. Organ zbadał ponadto sytuację materialną wnioskodawcy, mając na uwadze uzyskiwane, stałe dochody. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił kryteria, jakimi kierował się przy ustaniu wysokości przyznanego świadczenia, odwołując się do zarządzenia nr 15/13 Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 7 czerwca 2013 r. w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w sprawach pomocy społecznej w Ośrodku Pomocy Społecznej w Nysie oraz zasad postępowania w sprawie wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wedle którego zasiłek na zakup posiłku lub żywności udzielany osobie samotnie gospodarującej wynosi 90 zł, natomiast osobie w rodzinie - 60 zł. W ocenie Sądu, zrozumiałe i racjonalne jest postępowanie organów administracji, które przyznają kwotowo wyższą pomoc na dożywianie w rodzinach wielodzietnych, niż osobom samotnie gospodarującym. Oczywistym jest bowiem, że liczniejsza rodzina potrzebuje większego wsparcia, by zaspokoić swoje minimalne potrzeby w zakresie wyżywienia.

W tym miejscu odnotowania wymaga, że pomimo powołania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treści przepisu o charakterze wewnętrznym, tj. zarządzenia nr 15/13 Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, to w istocie organ odwoławczy wydał swoje rozstrzygnięcie na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które zostały szczegółowo podane i omówione. Przyjdzie również dostrzec, że w rozważaniach organ odwoławczy nie analizował, jakie organ pierwszej instancji posiadał środki finansowe na pomoc społeczną. Mając jednak na względzie to, że w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej zostały wskazane wyczerpujące informacje w zakresie analityki rozdysponowania środków, obejmujące możliwości finansowe Ośrodka w skali miesiąca oraz liczbę wnioskodawców domagających się udzielenia pomocy, a także zasady i preferencje stosowane przy udzielaniu pomocy, to powyższy brak, w ocenie Sądu, nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż nie mógł rzutować na zapadłe rozstrzygnięcie. W sytuacji ograniczonej ilości środków organ uprawniony jest do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń, a powołane zarządzenie pozwala na racjonalne ich rozdysponowanie, zgodnie z regułami przejrzystymi i jednakowymi dla wszystkich zainteresowanych osób.

W kontekście zarzutów skargi podkreślenia jeszcze wymaga, że przyjęcie obiektywnych kryteriów, według których dokonuje się rozdziału środków finansowych, jest jak najbardziej celowe dla zapewnienia pomocy osobom jej potrzebującym. Jest to tym bardziej konieczne, gdy szczupłość tych środków nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, w zgłaszanej przez te osoby wysokości. Ponadto, zgodnie z przyjętymi regułami, organ kieruje się przede wszystkim koniecznością niesienia pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci, osobom samotnym bez dochodu lub o niskim dochodzie oraz udziela pomocy w sytuacjach zagrożenia podstawowych warunków egzystencji rodziny. Przy tym rozmiar pomocy musi być odpowiedni nie tylko do okoliczności uzasadniających jej udzielenie, ale również do realnych możliwości finansowych organu. Z tych względów, w ocenie Sądu, argumentację przedstawioną przez organy administracji należy uznać za wystarczającą.

Reasumując stwierdzić trzeba, że skoro z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 90 zł, to nie można uznać za zasadny zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego. W sposób dostateczny, z zachowaniem standardów określonych w art. 107 § 3 K.p.a., wytłumaczono skarżącemu, że wpływ na wysokość przyznanego świadczenia pieniężnego miała ograniczona wysokość środków finansowych pozostających w dyspozycji Ośrodka oraz przyjęte zasady ich rozdziału, stąd za nieusprawiedliwiony należy uznać również zarzut naruszenia tego przepisu, jak również naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Poza tym, materiał dowodowy w sprawie jest kompletny i pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia. Sytuacja materialna skarżącego i okoliczności związane ze stanem jego zdrowia podlegały ocenie organów i zostały uznane za uprawniające do przyznania wnioskowanej pomocy w formie świadczenia pieniężnego. Materiał dowodowy w tym zakresie został zatem uwzględniony i oceniony przez organ odwoławczy, a dokumentacja, której dołączenia do akt sprawy domagał się skarżący w odwołaniu, nie mogła mieć znaczenia dla sprawy. W ocenie Sądu, przytoczone przez organy przepisy, stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia i wykładane w sposób wcześniej zaprezentowany, nie budzą wątpliwości co do ich legalności. Organ odwoławczy dokonał właściwej ich subsumcji do ustalonego stanu faktycznego, zaś okoliczność, że wysokość przyznanego świadczenia nie odpowiadała oczekiwaniom skarżącego, nie może uzasadniać tezy o naruszeniu wskazanych w skardze przepisów. Sąd z urzędu nie dopatrzył się natomiast innych naruszeń, które mogły mieć wpływ na treść kontrolowanego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeknie referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a.