Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1448/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik - Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] 2003 r. M. M. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przyznanie zasiłku stałego.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przyznania M. M. zasiłku stałego. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, bowiem pozostaje na emeryturze i opiekuje się bratem.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. M..

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na skutek odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w C. umorzyło postępowanie odwoławcze wskazując, że z dniem 1 maja 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej i obecnie obowiązuje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Powołując się na treść art. 149 i art. 150 nowej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. organ odwoławczy stwierdził, że z dniem 1 maja 2004 r. wygasają wszystkie decyzje wydane w oparciu o wcześniej obowiązującą ustawę. Zatem wobec zmiany przepisów organ odwoławczy zobligowany był do umorzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie.

W skutek skargi M. M., wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 635/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...], uznając ją za niezgodną z prawem.

Sąd zauważył w pierwszej kolejności, że przepis art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej nie wywołuje skutku w postaci bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione odwołanie. Zgodnie bowiem z treścią art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy stosuje się jej przepisy. Wniosek taki wypływa również z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 marca 2005 r. sygn. akt P 15/04 (publ. OTK-A 2005/3/21), w którym uznano, że przepis art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie nakazuje wprost umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego. Wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 635/04 organ odwoławczy zobligowany został do rozpoznania odwołania i rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, na gruncie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a w szczególności ustalenia czy żądanie skarżącego wymaga merytorycznego rozstrzygnięcia czy też jest bezprzedmiotowe.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w C., na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniosło, że przekazanie sprawy było konieczne z uwagi na potrzebę ustalenia w świetle obowiązujących przepisów nowej ustawy czy wnioskodawca nie kwalifikuje się do otrzymania wsparcia w formie zasiłku celowego oraz zaznaczyło, że należy wystąpić z pytaniem, czy wnioskodawca występuje o zasiłek stały dla siebie, czy też dla brata.

Wnioskiem z dnia [...] 2006 r. M. M. zaznaczył, że domaga się zasiłku stałego w kwocie [...],- zł. w związku z opieką nad ciężko chorym i ubezwłasnowolnionym bratem J. M..

Z danych zawartych w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu [...] 2006 r. wynika, że M. M. został ustanowiony opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego brata J. M., mieszka razem z bratem i żoną, wspólnie prowadzą trzyosobowe gospodarstwo domowe, a łączny dochód w ich rodzinie wynosi [...]-zł. miesięcznie, co na jedną osobę stanowi kwotę [...]-zł.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. M., odmówił przyznania mu zasiłku stałego. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, a jej materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 1 i 2, art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). W jej uzasadnieniu, powołując się na treść art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organ pierwszej instancji wskazał, że M. M. nie spełnia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi [...],- zł. miesięcznie, bowiem dochód netto rodziny wynosi [...] zł. (w tym emerytura M. M. netto w wysokości [...]- zł. i renta wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym brata J. M. w kwocie [...]- zł. miesięcznie), co stanowi miesięczny dochód na osobę w rodzinie w wysokości [...]- zł. i jest wyższy od kryterium dochodowego dla wnioskowanej pomocy.

W odwołaniu z dnia [...] 2006 r. M. M. wyraził niezadowolenie z treści otrzymanej decyzji i domagał się przyznania pomocy z uwagi na trudną sytuację życiową rodziny, a zwłaszcza problemy zdrowotne brata J. M., które wymagają zwiększonych wydatków.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i po rozpoznaniu wniosku M. M. z dnia [...] 2003 r. odmówiło przyznania J. M. zasiłku stałego. W jej uzasadnieniu wskazało, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż M. M. występuje w tej sprawie jako opiekun prawny J. M. i domaga się zasiłku stałego dla ubezwłasnowolnionego brata. Zatem stroną postępowania administracyjnego jest J. M., w którego imieniu i interesie działa opiekun prawny – M. M.. Tym samym konieczne stało się uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie o istocie sprawy na nowo. Organ odwoławczy, w tym zakresie, przywołał treść art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Podkreślił, iż powołany przepis nie dopuszcza żadnych wyjątków, dlatego przyznanie zasiłku stałego osobie nie spełniającej którejkolwiek z wymienionych w tym przepisie przesłanek jest prawnie niedopuszczalne. Wskazał, że w myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 461, -zł., a kryterium dochodowe na osobę w rodzinie 316, -zł. Wywiódł, iż z akt administracyjnych wynika, że J. M. zamieszkuje razem ze swoim bratem - opiekunem prawnym i jego żoną, a łączny dochód rodziny wynosi [...] -zł. Ustalony dochód rodziny obejmuje emeryturę M. M. netto w wysokości [...]-zł. i rentę J. M. wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...]-zł. miesięcznie, co stanowi miesięczny dochód na osobę w rodzinie w wysokości [...]-zł. i jest wyższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, czyli od kwoty 316, -zł. miesięcznie. W konsekwencji, zgodnie z przepisami powołanymi w podstawie prawnej decyzji, przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego w zakresie dochodu na osobę w rodzinie powoduje, iż J. M. nie spełnia przesłanki uprawniającej do przyznania mu wnioskowanego zasiłku stałego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego opiekun prawny skarżącego domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jako krzywdzącej i niezgodnej z zasadami współżycia społecznego oraz powołał się na trudną sytuację zdrowotną i życiową skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie opiekun prawny skarżącego podkreślił, że skarżącemu należy się zasiłek stały, bowiem urodził się zdrowy, a obecnie w wyniku "doznanych przez państwo krzywd" wymaga stałej opieki rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Powołana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla strony bądź jej rodziny, ale związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie również z przyczyn, które Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu.

Bezspornym jest, że przedstawicielem ustawowym skarżącego J. M. jest jego opiekun prawny M. M.. Wynika to z zaświadczenia z dnia [...] 2004 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w C. [...] Wydziału Rodzinnego i Nieletnich.

Zważywszy na zarzuty skargi wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe oznacza działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, a więc przepisy prawa powszechnie obowiązującego.

W dniu wydania zaskarżonej decyzji obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.).

Stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 tej ustawy zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 461,- zł., a kryterium dochodowe na osobę w rodzinie 316,- zł. Natomiast zgodnie z treścią art. 6 pkt 14 za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim opiekun prawny i bratem M. M. oraz jego żoną, a dochód rodziny wyniósł w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku [...]–zł., tj. [...]-zł. na osobę.

W rozpatrywanej sprawie nastąpiło zatem przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego w zakresie dochodu na osobę w rodzinie tj. miesięcznie 316,- zł.

Konsekwencją jest to, iż w ustalonym stanie faktycznym nie można zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przyznać skarżącemu wnioskowanego zasiłku stałego.

Z uwagi na trudną sytuację skarżącego podkreślić należy, że to rolą organu pomocy społecznej jest ustalenie, czy występują szczególne okoliczności dające możliwość ubiegania się o pomoc także wówczas, gdy dochód rodziny jest wyższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, bowiem zgodnie z treścią art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z art. 9 K.p.a., w postępowaniu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się dobrem osób korzystających z tej pomocy.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych.

Kierując się powyższymi względami, a także z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania P.p.s.a., zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.