Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1637/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 § 2 art. 158 w zw. z art. 126
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 § 1, art. 17 § 3 pkt. 1, art. 18
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o umorzeniu postępowania zabezpieczającego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 lipca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "K.p.a.", oraz art. 17 § 1 i 1b, art. 17 § 3 pkt 1 i art. 18 w związku z art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia M. J. (dalej jako "Skarżący"), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 14 czerwca 2019 r., którym stwierdzono nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia o numerach od [...] do [...].

2. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jednocześnie jako organ egzekucyjny i wierzyciel, wszczął postępowanie zabezpieczające wobec Skarżącego na podstawie własnych zarządzeń zabezpieczenia z dnia 25 stycznia 2019r. o numerach od [...] do [...], wystawionych w oparciu o decyzję zabezpieczającą ww. organu podatkowego z dnia 28 grudnia 2018r. nr [...], którą Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzją z dnia 10 kwietnia 2019 r. nr [...]

W dniu 29 stycznia 2019 r. organ egzekucyjny podjął czynności zabezpieczające w postaci zajęć wierzytelności z rachunków bankowych oraz innych wierzytelności, na podstawie zawiadomień o wskazanych przez organ numerach. Odpisy zarządzeń zabezpieczenia oraz odpisy zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i innych wierzytelności pieniężnych doręczono Skarżącemu jako zobowiązanemu w dniu 15 lutego 2019 r.

W dniu 6 lutego 2019 r. wierzyciel wycofał z obrotu prawnego ww. zarządzenia zabezpieczenia z dnia 25 stycznia 2019 r., z uwagi na niedoręczenie Skarżącemu decyzji zabezpieczającej.

W tym samym dniu Naczelnik Urzędu Skarbowego sporządził i wyekspediował we właściwej formie zawiadomienia o uchyleniu wszystkich zajęć zabezpieczających, a następnie w dniu 8 marca 2019 r. wydał postanowienie nr [...], którym umorzył postępowanie zabezpieczające prowadzone do majątku Skarżącego na podstawie przedmiotowych zarządzeń zabezpieczenia z uwagi na nieistnienie obowiązku.

2.2. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. stwierdził nieważność powyższego postanowienia z dnia 8 marca 2019 r. z uwagi na wydanie go z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej organu, bowiem przed jego wydaniem, tj. w dniu 27 lutego 2019r., Naczelnik Urzędu Skarbowego powziął wiadomość, że Skarżący zmienił od dnia 20 lutego 2019 r. adres zamieszkania na: N. ul. W. [...]. Zmiana miejsca zamieszkania Skarżącego spowodowała zmianę właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.

2.3. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, które zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 30 lipca 2019r.

Organ nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia własnego postanowienia z dnia 14 czerwca 2019 r. wskazując, że w zażaleniu Skarżący nie podważył ustaleń faktycznych odnoszących się do zmiany przez niego miejsca zamieszkania i związanej z tym zmiany właściwości miejscowej organu. Opisane natomiast w zażaleniu okoliczności faktyczne dotyczące postępowania zakończonego wydaniem decyzji zabezpieczającej, dalej postępowania odwoławczego oraz zaskarżeniem jego wyniku do sądu oraz środków prawnych złożonych w toku postępowania zabezpieczającego wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania, który ogranicza się do kwestii zaistnienia przesłanki nieważności postępowania związanej z brakiem właściwości miejscowej organu.

3. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 lipca 2019 r., Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem je poprzedzającym oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 i art. 166b u.p.e.a., art.156 § 1 pkt 1 i art. 157 § 2 K.p.a. w zw. z 18 i art. 166b u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 i art. 166b u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.

Zdaniem Skarżącego, zaskarżone rozstrzygnięcie było przedwczesne i bezzasadne. Nie wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 K.p.a.

Zarządzenia zabezpieczenia z dnia 25 stycznia 2019r. i 12 marca 2019 r. wydane zostały w oparciu o nieskutecznie doręczoną decyzję zabezpieczającą. Od decyzji tej Skarżący wniósł odwołanie, a następnie skargę do sądu administracyjnego.

Następnie Skarżący opisał wydane wobec niego w związku z postępowaniem zabezpieczającym rozstrzygnięcia, w tym m.in. dotyczące umorzenia postępowania w sprawie wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji zabezpieczającej z dnia 28 grudnia 2018 r., czy odmowy wszczęcia postępowania z wniosków Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów i skargi na czynności egzekucyjne w sprawie postępowań zabezpieczających prowadzonych na podstawie zarządzeń zabezpieczenia wystawionych na podstawie ww. decyzji.

Skarżący wskazał na skutki, jakie wywoła zaskarżone rozstrzygnięcie dla postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia 12 marca 2019 r. Zakwestionował też prawidłowość zastosowanych w tym postępowaniu środków egzekucyjnych i wskazał na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów dotyczących postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia 12 marca 2019 r.

4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej konsekwentnie podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

5.2. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko co do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 marca 2019r., z powodu naruszenia przepisów dotyczących właściwości miejscowej.

Zgodnie z art. 19 K.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Według art. 157 § 1 K.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 K.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Wskazane przepisy mają odpowiednie zastosowanie do postanowień wydawanych w postępowaniu zabezpieczającym, o czym stanowi art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Przepis art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. nie wprowadza żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości, a wobec tego każdy taki przypadek, w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości i niezależnie od jej podstaw, będzie przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (postanowienia).

Z ustalonego na podstawie akt administracyjnych sprawy stanu faktycznego wynika, że w toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, tj. w dniu 27 lutego 2019 r., organ ten powziął wiadomość (z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego wz dnia 27 lutego 2019 r.), że Skarżący zmienił z dniem 20 lutego 2019 r. dotychczasowy adres zamieszkania na adres w N.

Zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a., przez organ egzekucyjny rozumie się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego.

Zmiana miejsca zamieszkania przez Skarżącego spowodowała zmianę właściwości miejscowej organu egzekucyjnego z Naczelnika Urzędu Skarbowego na Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. (por. rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników rzędów skarbowych i naczelników urzędów celno-skarbowych oraz siedziby Krajowej Informacji Skarbowej, Dz.U. poz. 393).

Z dniem 20 lutego 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego utracił zatem właściwość miejscową jako organ egzekucyjny w niniejszej sprawie zarówno co do dalszego prowadzenia postępowania zabezpieczającego jak i co do podjęcia decyzji o jego umorzeniu. Organ ten powinien był zatem przekazać sprawę Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w N. jako organowi właściwemu. Wydając w dniu 8 marca 2019r. postanowienie o umorzeniu postępowania zabezpieczającego, Naczelnik Urzędu Skarbowego niewątpliwie naruszył przepisy o właściwości o miejscowej, co oznacza, że postanowienie to dotknięte jest wadą powodującą jego nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., co prawidłowo stwierdził Dyrektor Izby Administracji Skarbowej.

W skardze Skarżący nie zawarł w istocie żadnych merytorycznych zarzutów podważających fakt zmiany właściwości miejscowej organu w trakcie trwania postępowania zabezpieczającego jak i wynikającej z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. nieważności postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej organu. Zawarte w skardze stwierdzenie, że postanowienie to było przedwczesne i bezzasadne, nie zostało wsparte żadną argumentacją. Opisane natomiast w skardze okoliczności dotyczące przebiegu postępowania zabezpieczającego i wydawanych w jego toku wobec Skarżącego rozstrzygnięć, nie miały merytorycznego związku z niniejszą sprawą, której istotą było stwierdzenie, czy Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając w dniu 8 marca 2019 r. postanowienie o umorzeniu postępowania zabezpieczającego naruszył przepisy o właściwości i czy skutkowało to nieważnością wydanego postanowienia. Okoliczności te zatem, jako wykraczające poza granice rozpoznawanej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. nie miały wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Sąd nie podzielił również zasadności zarzutu naruszenia przepisów art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 i art. 166b u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, tj. oznaczenie organu, datę jego wystawienia, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, pouczenie oraz podpis osoby upoważnionej, jak również uzasadnienie faktyczne i prawne, czyniąc zadość wymogom formalnym i tym samym nie naruszając wskazanych przez Skarżącego przepisów.

5.3. W konsekwencji, będąc związanym dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

5.4. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.