Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 23/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2art. 4 ust. 3,
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art/ 107 par. 2, 3, art. 86, art. 10, art. 140, art. 11art. 80,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 par. 3, art. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 pare. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 14 ust. 2 pkt 1 c,
journal: Dz.U. 2013 poz 490
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez  Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 3 pkt 6
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 1 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 225 poz 1635
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz M. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Ke 23/15

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. po rozpoznaniu odwołania M. B. (dalej strona, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S.-K. nr [...] z dnia [...] roku odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

W uzasadnieniu organ wskazał, że 15 maja 2013 r. strona złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. W przedmiotowym wniosku strona zadeklarowała w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne, w wariancie uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) działki rolne o łącznej powierzchni 34,98 ha, w wariancie trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) działki rolne o łącznej powierzchni 10,83 ha, w pakiecie ekstensywne trwałe użytki zielone, w wariancie ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach działki rolne o łącznej powierzchni 1,85 ha, w pakiecie ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, w wariancie ochrona siedlisk lęgowych ptaków działki rolne o łącznej powierzchni 8,98 ha.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S.-K. odmówił przyznania M. B. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie stworzone zostały sztuczne warunki do uzyskania płatności.

Rozpoznając złożone przez stronę odwołanie organ przytoczył przepisy na podstawie których rozpartywane są wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Wskazał, że zgodnie z art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) Nr 571/88 (Dz. U. UE L z 2008 r. Nr 321, str. 14, ze zm.) "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Podkreślił, że rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) ustanawia zasady udzielania pomocy z tego funduszu. Przepisy wykonawcze do tego rozporządzenia są zawarte w Rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. Zgodnie z art. 4 ust. 8 w/w Rozporządzenia Nr 65/2011: "Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia".

Organ stwierdził, że formalnie wniosek z dnia 15 maja 2013 r. spełnia kryteria kwalifikacyjne wymagane do przyznania płatności rolnośrodowiskowej na mocy Rozporządzenia Nr 1698/2005 oraz ustawodawstwa krajowego. Dokonując oceny wydanego rozstrzygnięcia i zasadności złożonego odwołania organ stwierdził, że w sprawie zasadnie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające i weryfikację dotyczącą podejrzenia stworzenia sztucznych warunków dla ominięcia modulacji i degresywności w celu uzyskania wyższych, niezgodnych z przepisami płatności. Weryfikacja ta odnosiła się do analizy wzajemnych powiązań pomiędzy firmą E.-R.Sp. z o.o. i M. B., w odniesieniu do których zaszło podejrzenie stworzenia sztucznych warunków niezbędnych do uzyskania wyższych kwot płatności w ramach płatności rolnośrodowiskowej, jak również pozostałych wnioskowanych płatności. Organ stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dostarczyło argumentów świadczących o istnieniu więzi prawnej, ekonomicznej i personalnej pomiędzy stroną, a spółka E.-R.oraz o koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Wskazano, że na podstawie umowy dzierżawy z dnia 2 kwietnia 2012 roku E.-r.sp. z o.o. z siedzibą w O. wydzierżawiła M. B. bezpłatnie będące we władaniu spółki działki nr: 95, 300,301, 359, 389, 428, 588, 596, 632 położone w O.. Aneksem z dnia 4 kwietnia 2012 roku strony postanowiły, że z tytułu dzierżawy opisanych działek M. B. zobowiązana jest płacić spółce roczny czynsz w wysokości 23674,80 złotych.

Dowodząc istniejącej więzi pomiędzy skarżącą a spółką organ podkreślił, że M. i A. B. są małżeństwem od 1993 r. A. B. w 2013 r. posiadał 50 % udziałów w firmie E.-R.Sp. z o.o. (obecnie posiada 100 % udziałów zgodnie z załączonym aktem notarialnym z dnia 5 września 2014 r.), dodatkowo jest pełnomocnikiem strony i jednocześnie reprezentantem w/w spółki. Natomiast M. B. w dniu 1 lipca 2010 r. złożyła w imieniu firmy FHU A. M. B. wniosek o wpis do ewidencji producentów, jako osobę fizyczną stanowiącą potencjalnego beneficjenta wpisując numer rachunku bankowego jej i A. B., jednocześnie ustanawiając męża swoim pełnomocnikiem. W lipcu 2012 r. strona wniosła zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów, w której w sekcji dane identyfikacyjne wnioskodawcy wpisała zamiast firmy swoje imię i nazwisko.

Wskazano, że z informacji odpowiadającej odpisowi z rejestru przedsiębiorstw dotyczącą E.-R.Sp. z o.o. (nr KRS 0000319717) wynika, że jako pierwsza spośród osób wchodzących w skład organu Rady Nadzorczej wymieniona była M. B.. I miało to miejsce do dnia 5 września 2014 r. kiedy spółka E.-R.prawidłowo przeprowadziła likwidację Rady Nadzorczej.

Organ dokonał ponadto oceny samodzielności prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego z wykorzystaniem wydzierżawionych gruntów. W tym zakresie stwierdzono, że we wniosku z dnia 15 maja 2013 r. strona deklarowała do płatności 10,83 ha łąk trwałych oraz 34,98 ha upraw zbóż. W sekcji VIII, kolumna 13 wniosku, jako przeznaczenie plonu z łąk wskazano "pasza", natomiast w odniesieniu do zbóż wskazano, iż plon zostanie przeznaczony na "paszę", "sprzedaż" i "spożycie". Na podstawie danych zawartych w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (IRZ) stwierdzono, że M. B. nie posiada zwierząt gospodarskich (bydło, owce, kozy) zarejestrowanych w systemie informatycznym ARiMR, również nigdy wcześniej nie zgłaszała faktu ich posiadania, natomiast aktywną siedzibę stada zarejestrowaną w systemie informatycznym ARiMR posiada E.-R.Sp. z o.o. - w latach ubiegłych zgłaszane było do rejestru bydło i świnie, na dzień 21 maja 2014 r. E.-R.Sp. z o.o. posiada świnie zarejestrowane w systemie Rejestracji Zwierząt. Strona, mimo zobowiązania złożonego w dniu 20 marca 2014 roku nie dostarczyła do Biura Powiatowego ARiMR w S.-K. żadnych dowodów potwierdzających sprzedaż lub inne przeznaczenie plonów z gospodarstwa o łącznej powierzchni wynoszącej 45,81 ha.

Organ wskazał także, że przeprowadzone przez organ odwoławczy dodatkowe postępowanie wyjaśniające, które miało prowadzić do udowodnienia przez oba podmioty, że podział gospodarstwa nie jest sztuczny wykazało, iż zarówno potwierdzenia zapłaty faktury za dzierżawę gruntu od firmy E.-R.Sp. z o.o., jak i sama faktura są wystawione na A. M. B., czyli na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą a nie na M. B. - osobę fizyczną prowadzącą gospodarstwo rolne. Dodatkowo strona wskazała rodzaje posiadanych maszyn wchodzących w skład parku maszynowego, ale nie potwierdziła posiadania tych maszyn stosownymi dokumentami (nie złożyła: kopii dowodu zakupu, kopii dowodu rejestracyjnego, kopii umowy najmu lub rachunków za wypożyczenia maszyn), a złożone kopie fotografii maszyn rolniczych nie potwierdzają ich posiadania.

Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie znaczące miejsce zajmuje osoba A. B., działającego w imieniu dwóch producentów rolnych: jako przedstawiciel spółki E.-R.oraz jednocześnie pełnomocnik żony, M. B.. Zatem można domniemywać, iż decyzje podejmowane co do prowadzenia gospodarstw rolnych spółki i M. B. były ze sobą skoordynowane oraz nie były decyzjami samodzielnie działających podmiotów.

Powyższe okoliczności zdaniem organu uzasadniały wniosek, że brak jest podstaw aby przyjąć, że M. B. samodzielnie i na własny rachunek prowadziła działalność rolniczą na działkach deklarowanych do płatności i czerpała z tej działalności pożytek.

Organ wskazał także na wpływ zawartej umowy dzierżawy na możliwość uzyskania wyższych kwot płatności w ramach płatności rolnośrodowiskowej, jak również pozostałych wnioskowanych płatności. Zarówno M. B. (jako osoba fizyczna), jak i A. B. (jako reprezentant i jednocześnie wspólnik firmy E.-R.Sp. z o.o.) ubiegali się w 2013 roku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) oraz płatność rolnośrodowiskową (PROW 2007-2013). M. B. zgłosiła do płatności rolnośrodowiskowej w 2013 roku powierzchnię 45,81 ha, natomiast firma E.-R.Sp. z o.o ubiegała się w 2013 roku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do powierzchni 97,21 ha. Zarówno M. B. jak i spółka E.-R.ubiegali się o płatność rolnośrodowiskową m.in. w pakiecie rolnictwo ekologiczne, w przypadku którego zgodnie z § 20 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskową jest przyznawana w wysokości:

100 % stawki płatności - za powierzchnię od 0,10 ha do 100 ha;

50 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha;

10 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha.

Podział gospodarstwa (które od 2009 r. było w posiadaniu firmy E.-R.Sp. z o.o.) na podstawie umowy dzierżawy z dnia 2 kwietnia 2012 r. spowodował, że kwoty redukcji i modulacji wynikające z przepisów uległy zmniejszeniu, w stosunku do deklarowania całej powierzchni przez E.-R.Sp. z o.o. (w latach 2009, 2010 i 2011 całość gruntów była deklarowana przez E.-R.). W 2012 r. nastąpił podział gospodarstwa, który spowodował, że zarówno kwoty płatności rolnośrodowiskowych, bezpośrednich, jak z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznane w sumie M. B. i spółce były wyższe od kwot, które spółka otrzymałaby, gdyby zgłosiła do płatności powierzchnię gruntów rolnych 143,02 ha (97,21 ha + 45,81 ha).

Organ stwierdził, że płatności rolnośrodowiskowe w pakiecie rolnictwo ekologiczne podlegają modulacji (zgodnie z § 20 rozporządzenia rolnośrodowiskowego), w przypadku zadeklarowania powierzchni powyżej 100 ha. Stawka płatności jest obniżona o 50 % w przypadku powierzchni mieszczącej się w przedziale od 100,01 ha do 200 ha oraz jest obniżona o 90 % w przypadku powierzchni przekraczającej 200 ha. Jak zostało to przedstawione powyżej, gdyby spółka E.-R.w pakiecie rolnictwo ekologiczne deklarowała powierzchnię 143,02 ha, to nieuniknionym byłoby pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 20 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. Podział gospodarstwa spowodował, że zarówno spółka jak i M. B. spełnili warunki uzyskania przedmiotowych płatności w pełnej wysokości, bez uwzględnienia modulacji.

Mając na względzie ustalony stan faktyczny oragan uznał, że M. B. i firma E.-R.Sp. z o.o. poprzez podział gospodarstwa firmy stworzyli sztuczne warunki jedynie do uzyskania wyższych kwot płatności oraz tym samym nie zostały osiągnięte cele określone w art. 4 Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1698/2005. Ze względu na wskazane wyżej przepisy prawa krajowego i unijnego nie jest możliwe przyznanie stronie płatności rolnośrodowiskowej na podstawie wniosku złożonego w dniu 15 maja 2013 r., stanowiłoby to bowiem rażące naruszenie prawa

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wniosła M. B..

Formułując skargę pełnomocnik skarżącej zaskarżonej decyzji zarzucił przede wszystkim naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, brak wyczerpującego zebrania dowodów, tj. zaniechanie ustalenia okoliczności faktycznych czy podział gospodarstwa miał gospodarcze (ekonomiczne, pragmatyczne) uzasadnienie, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, jego arbitralną i dowolną ocenę oraz oparcie się przez organy na swoistym domniemaniu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, które to uchybienia w konsekwencji doprowadziły do naruszeń prawa materialnego tj. w szczególności normy art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (EU) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2001 r. oraz art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Z uwagi na powyższe wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas przedstawianą argumentację.

W piśmie procesowy stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik skarżącej precyzując zarzuty zawarte w skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na sprawy, a mianowicie:

1. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust.1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez nie wykazanie okoliczności stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności, o których mowa w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (EU) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 roku), art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 1995.312.1) oraz art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 30 z 31.1.2009, str. 16), w tym:

- niewykazanie istnienia więzi (natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej) pomiędzy skarżącą M. B. a spółką E.-R.Sp. z o.o., zamierzonej koordynacji działań obu podmiotów, oraz niewykazanie, że gospodarstwo M. B. nie jest samodzielną jednostką gospodarczą (pod względem technicznym, ekonomicznym i kierowniczym), które to okoliczności świadczyłyby, że poddzierżawienie przez spółkę E.-R.Sp. z o.o. części wcześniej użytkowanego przez nią areału skarżącej - stanowi sztuczny podział gospodarstwa;

- niewykazanie obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może być osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFRROW, gdyż decyzja organu II Instancji w ogóle nie wypowiada się na temat celów, wprawdzie cytuje przepis art. 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, lecz nie precyzuje, które z wymienionych celów nie mogą być zdaniem organu osiągnięte i nie uzasadnia dlaczego, natomiast decyzja organu I Instancji powołuje się na cele wskazane pkt 25 preambuły Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 7 stycznia 2009 r., nie uzasadniając dlaczego cele te nie mogą być osiągnięte;

- niewykazanie subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez rzekome sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW, ubiegająca się o płatność zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu, przy czym okoliczności na które powołano się w decyzji, nie stanowią dowodu sztucznego stworzenia warunków wymaganych do uzyskania płatności, okoliczności te dotyczą roku 2012, częściowo zaś tylko 2013, (którego dotyczy odmowa przyznania płatności). Przede wszystkim zaś organ nie wykazał, że sztucznie stworzono warunki do uzyskania płatności, rozumiane w ten sposób, że jedyną przyczyną uzasadniającą podział gospodarstwa dotychczasowego, był zamiar uzyskania wyższych płatności (czyli, że uzyskanie wyższych płatności było celem samym w sobie), nie biorąc pod uwagę uzasadnienia dokonanego podziału przedstawionego przez pełnomocnika strony;

2. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i w konsekwencji brak wyczerpującego zebrania dowodów; tj. zaniechanie ustalenia okoliczności faktycznych uzasadniających poddzierżawienie przez M. B. działek ewidencyjnych od spółki E.-R.Sp. z o.o. tj. czy podział gospodarstwa miał gospodarcze (ekonomiczne, pragmatyczne) uzasadnienie, nie biorąc pod uwagę uzasadnienia dokonanego podziału przedstawionego przez pełnomocnika strony oraz faktu, że część wcześniej użytkowanego przez spółkę E.-R.areału poddzierżawiona została również W. B.

3. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez oparcie decyzji na arbitralnej dowolnej ocenie niepełnego materiału dowodowego oraz na domniemaniach stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, tj. przyjęcie, że stworzono sztuczne warunki w oparciu o fakty: -poddzierżawienia przez spółkę E.-R.sp. z o.o. części użytkowanego przez nią areału M. B., -występowania w roli pełnomocnika M. B. jej męża A. B., będącego jednocześnie wspólnikiem i prezesem Zarządu spółki E.-R.Sp. z o.o., -położenia obu gospodarstw w bezpośrednim sąsiedztwie, -członkostwa M. B. w RN spółki E.-R.sp. z o.o. do dnia 29 czerwca 2010 r. i niewykreślenia wpisu jej dotyczącego z KRS, -posiadania udziałów w spółce E.-R.sp. z o.o .przez A. B. -męża M. B.

4. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez przerzucenie na stronę ciężaru dowodu, że nie zachodzą przesłanki stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, tj. oparciu rozstrzygnięcia m.in. na braku przedstawienia przez stronę dowodów na okoliczność zbioru i przeznaczenia plonów rolnych pochodzących z prowadzonego przez nią gospodarstwa,

5. art. 77 § 4 k.p.a. w zw. art. 76 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia m.in. na braku przedstawienia przez stronę dowodów na okoliczność zbioru i przeznaczenia plonów rolnych pochodzących z prowadzonego przez nią (M. B.) gospodarstwa, w sytuacji gdy organowi z urzędu znane były fakty dotyczące zbioru i przeznaczenia plonów, wynikające z dokumentów zgromadzonych w wyniku przeprowadzonych kontroli w dniu 6 lutego 2014 r. o czym świadczy Raport z czynności kontrolnych ARiMR z dnia 06 lutego 2014 roku, z którego wynika, że organ posiada kopie dokumentów takich jak rejestr upraw oraz umowy sprzedaży płodów rolnych;

6. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestnika do władzy publicznej tj. nie informowania jaki był cel wszczętego postępowania wyjaśniającego, co w konsekwencji doprowadziło do nieustalenia istotnej dla sprawy okoliczności a mianowicie, że w 2013 roku skarżąca M. B. dwie z użytkowanych działek gruntu tj. działki nr 428 i 588 dzierżawiła od spółki P.t.f. S. sp z o. o. (obecnie po przekształceniu: A.spółka komandytowo-akcyjna, KRS: 0000464499), nie zaś do spółki E.-R.sp. z o.o.;

7. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem albo nie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w sytuacji w której decyzja organu I instancji obarczona jest licznymi naruszeniami prawa procesowego jaki i materialnego wskazanymi w zarzutach zawartych w odwołaniu, co do których organ II instancji w ogóle się nie odniósł;

8. art. 15 k.p.a. naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, pozbawiając stronę jednej instancji poprzez przeprowadzenie dowodów z licznych dokumentów przez organ II instancji zamiast uchylić decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;

9. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym i nieumożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, przed wydaniem decyzji pomimo, że zachodziła taka potrzeba, bowiem to na organie ciążył obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków, gdyż z tego twierdzenia wywodzi skutki prawne;

10. art. 107 § 2 k.p.a. poprzez to, że uzasadnienie decyzji nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - nie zawiera wskazania, które z powoływanych w decyzji okoliczności organ uważa za spełniające przesłanki danego przepisu prawa i dlaczego, jak również nie zawiera dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, w sytuacji gdy organ powołując się na przepisy znajdujące się w szczegółowych aktach prawnych prawa wspólnotowego o podobnym lub identycznym brzmieniu, obudowane wykładnią legalną zawartą w ich preambułach, nie wyjaśnia dlaczego jego zdaniem wszystkie cytowane przepisy mają zastosowanie w przypadku płatności, o którą wnioskowała skarżąca oraz jaka jest ich hierarchia i podstawa obowiązywania,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (EU) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2001 roku

ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 roku), art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 1995.312.l) oraz art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 30 z 31.1.2009, str. 16), poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, w wyniku uznania, że zachodzą przesłanki stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności w postaci wskazanych w decyzji okoliczności oraz wobec braku wykazania okoliczności, które rzeczywiście wypełniałyby dyspozycję wskazanych przepisów tj. wobec braku wykazania obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie mogą zostać osiągnięte cele zamierzone przez system wsparcia EFRROW oraz braku wykazania subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o taka płatność zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia EFRROW.

W uzasadnieniu pisma skarżąca wskazała m.in., że okoliczności wskazane w uzasadnieniu decyzji, nie stanowią dowodu stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności. Nie wykazano istnienia więzi natury prawnej ekonomicznej lub personalnej pomiędzy M. B. a Spółką, zamierzonej koordynacji tych podmiotów, nie wykazano, że gospodarstwo M. B. nie jest samodzielną jednostka gospodarczą, że celem dokonanego poddzierżawienia części areału było wyłącznie uzyskanie płatności w większej wysokości. Zdaniem skarżącej przywołane w decyzji argumenty nie stanowią dowodu sztucznego stworzenia warunków wymaganych do uzyskania płatności. Organ nie wykazał zarówno obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może być osiągnięty zamierzony cel wsparcia jak i okoliczności subiektywnych, że skarżąca ubiegająca się o płatność zamierzała wyłącznie osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu. Rozstrzygnięcie zostało oparte na arbitralnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego a częściowo na niedopuszczalnych prawnie domniemaniach. Zdaniem skarżącej, z punktu widzenia przedmiotu postępowania nie mają znaczenia niepłacenie przez M. B. podatku rolnego oraz zapłacenie czynszu dzierżawnego w oparciu o fakturę wystawioną na A. M. B.. Odnośnie posiadania maszyn strona przedstawiała ich spis i dokumentację fotograficzną, natomiast maszyny te nie posiadają dokumentów typu dowód rejestracyjny. Istotnym jest, że skarżąca prowadziła i prowadzi działalność rolniczą oraz świadczy usługi agrotechnicze, o czym świadczą dokumenty zgromadzone w trakcie przeprowadzanych przez ARiMR kontroli i będące w jej posiadaniu (m.in. Raport z czynności kontrolnych z dnia 6 lutego 2014 r.). Podniosła, że organ nie odniósł się w sposób merytoryczny do twierdzenia A. B., że wydzierżawienie części areału było konieczne dla ograniczenia strat Spółki związanych z uprawą ziemi, a przy braku chętnych dzierżawy podjęła się M. B., która ma odpowiednie przygotowanie, jak również możliwości praktyczne, bowiem wykonywała wcześniej zabiegi agrotechniczne na rzecz innych podmiotów. Z samego faktu występowania w roli pełnomocnika jej męża nie wynika (i organ tego nie wykazuje) przez kogo prowadzana była zarzucana koordynacja. Stanowiska organu o tworzeniu sztucznych warunków do uzyskania płatności nie można wyprowadzić, jak chce organ, z położenia obu gospodarstw w bezpośrednim sąsiedztwie jak również z faktu członkostwa (do 29 czerwca 2010 r.) M. B. w Radzie Nadzorczej Spółki. Podjęta uchwała Zgromadzenia Wspólników Spółki o zmianie składu rady nadzorczej ma moc konstytutywną, w przeciwieństwie do deklaratoryjnego charakteru wpisu w KRS. Okoliczność posiadania udziałów w Spółce przez A. B. nie jest przejawem jakiejkolwiek więzi między małżonkiem wspólnika a spółką. Organ nie ustalił nawet, czy zawarta została pomiędzy małżonkami umowa o rozdzielności majątkowej lub że udziały objęte przy zawiązywaniu spółki przez A. B. nie zostały pokryte z jego majątku osobistego.

Skarżąca przedstawiła przyczyny uzasadniające poddzierżawienie przez Spółkę części areału. Wskazała, że działania te prowadzące do przejęcia przez dzierżawcę części zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW miały zabezpieczyć Spółkę przed cofnięciem tych płatności. W związku z zamiarem wypowiedzenia Spółce przez właściciela S. S. umowy, z uwagi na ich wydzierżawienie dla P.t.f. S. sp. z o. o., co do części gruntów generującej największe straty, powstało dla Spółki zwiększone ryzyko niewywiązania się z podjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW. Z uwagi na fakt, że planowana inwestycja nie została rozpoczęta i pojawiła się możliwość dalszego użytkowania działek nr 428 i 588 przez M. B. w dniu 22 lutego 2013 r. zawarła ona umowę z P.t.f., na podstawie której poddzierżawione zostały jej ww. działki na okres do końca 2013 r., dzięki czemu mogła prowadzić na nich działalność rolniczą i wywiązywać się z przejętych od Spółki zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW

Na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270-j.t.) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", postanowił dopuścić dowód z dokumentów umowy poddzierżawy z dnia 22 lutego 2013 r. pomiędzy Spółką P.t.f.S. oraz Spółką E. – R. oraz z raportu z czynności kontrolnych PROW na lata 2007-2013; odmówić przeprowadzenia dowodu z pierwszej strony kserokopii decyzji o środowiskowych uwarunkowań NOŚ.6220.5.2012.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 "ustawy p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

W myśl § 2 ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha.

Płatność rolnośrodowiskową zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) ustanawia zasady udzielania pomocy z tego funduszu. Przepisy wykonawcze do tego rozporządzenia są zawarte w Rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. Zgodnie z art. 4 ust. 8 w/w Rozporządzenia Nr 65/2011: "Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia".

Zgodnie z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r. Nr 312, str. 1) nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. W myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Pojęcie stworzenia sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Jego interpretacja była przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości. W wyroku z dnia 21 lipca 2005 r. w sprawie C-515/03 Trybunał orzekł, że w sytuacji, gdy formalnie projekt spełnia wymagane kryteria kwalifikacyjne dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie prawa wymaga po pierwsze zaistnienia takich okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany nie został osiągnięty, po drugie wystąpienie subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Wykładnia ta została potwierdzona w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. Trybunał wyjaśnił, że cytowany przepis (artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011) "należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Jakkolwiek wskazany wyrok dotyczy artykuł 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 to podobieństwo regulacji z art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 pozwala na posłużenie się interpretacją Trybunału dla oceny, jak należy wykładać przepis art. 30 Rozporządzenia Nr 73/2009.

Z ustaleń organu wynika, że skarżąca zadeklarowała w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne, w wariancie uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) działki rolne o łącznej powierzchni 34,98 ha, w wariancie trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) działki rolne o łącznej powierzchni 10,83 ha, w pakiecie ekstensywne trwałe użytki zielone, w wariancie ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach działki rolne o łącznej powierzchni 1,85 ha, w pakiecie ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, w wariancie ochrona siedlisk lęgowych ptaków działki rolne o łącznej powierzchni 8,98 ha.

Organ odmawiając płatności wskazał na stworzenie sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści finansowej. W ocenie organu wydzierżawienie wnioskodawczyni części działek wchodzących w skład gospodarstwa będącego w posiadaniu E. – R. spółka z o.o. i deklarowanie ich do płatności przez skarżącą stanowi próbę uzyskania przedmiotowej płatności w pełnej wysokości, bez uwzględnienia modulacji.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 Ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. W przepisie tym obowiązek organów został ograniczony do rozpatrzenia całego materiału dowodowego; udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się.

Na organach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie ciąży więc - co wymaga wyraźnego zaakcentowania - obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności bezpośrednich. Wynika to wprost z przepisu art. 21 ust. 3 Ustawy, który nakłada na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie oznacza to jednak, że organ zwolniony został z konieczności oparcia rozstrzygnięcia na nie budzącym wątpliwości, wystarczającym i przekonywującym materiale dowodowym, zwłaszcza gdy organ stawia tezę, jak w niniejszej sprawie, stworzenia przez Spółkę sztucznych warunków podziału, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego sytemu. Ustalenia takie powinny w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie wszechstronnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia.

Powyższe jest o tyle istotne, że skarżąca w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, że rzeczywiście skarżąca stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 do otrzymania płatności.

Skarżąca w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2015 r. - poprzez zarzuty naruszenia przepisów postępowania zarzuciła skutecznie organom niewykazanie okoliczności stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności o których mowa w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011i art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95.

Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji stwierdza, że nie wszystkie zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania znajdują uzasadnienie w zgromadzonym materiale procesowym. Wbrew stanowisku skarżącej prowadzone postępowanie wykazało istnienie więzi osobistej i powiązań osobowych pomiędzy wnioskodawczynią a A. B. jak również Spółką. A. B. mąż wnioskodawczyni i jej pełnomocnik, w 2013 r. był udziałowcem w 50% w Spółce, reprezentował Spółkę. Z kolei skarżąca formalnie była członkiem rady nadzorczej Spółki do 5 września 2014 r., kiedy to zostały zarejestrowane w KRS zmiany w umowie Spółki. Wobec powyższego zarzut dotyczący niewykazania istnienia więzi (natury osobistej lub personalnej) pomiędzy skarżącą M. B. a Spółką, w okolicznościach faktycznych sprawy jest niezasadny.

Organy wykazały także, że na skutek podziału gospodarstwa (deklarowanego przez spółkę E. – R. do płatności w latach 2009-2011) i deklarowania powierzchni przez Spółkę i skarżącą odrębnymi wnioskami, kwoty uzyskane z płatności rolnośrodowiskowej przez odrębnych wnioskodawców byłyby większe w stosunku do kwoty, którą uzyskałby Spółka deklarując całą powierzchnię gospodarstwa przed podziałem.

Podniesione okoliczności sygnalizują możliwość wystąpienia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, ale w ocenie Sądu nie są wystarczające dla ustaleń w tym zakresie. Podkreśla to orzecznictwo Trybunału. W wyroku C-434/12 Trybunał wskazał, że przepis art. 4 ust 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek ubiegającego się o płatność został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Regulacje prawne z zakresu płatności rolnośrodowiskowych zarówno wspólnotowe, jak i krajowe wymagają zatem dokonania ustaleń dotyczących spełniania przez beneficjentów kryteriów przyznania płatności oraz zweryfikowania, czy spełnienie tych kryteriów nie zostało sztucznie wygenerowane, w celu osiągnięcia korzyści finansowej, tj. sprzecznie z celami wsparcia.

Organy, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, odmawiając przyznania płatności stoją na stanowisku, że wydzierżawienie części działek ewidencyjnych przez Spółkę dla M. B. nosi znamiona sztucznego podziału celem zmniejszenia korekty, kwestionując tym samym, że wydzierżawione na podstawie umowy dzierżawy z dnia 2 kwietnia 2012 r. grunty stanowią gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009 oraz art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008. Przepis § 2 ust.1 pkt.2 Rozporządzenia, stawia wymóg, aby rolnikowi przysługiwała płatność rolnośrodowiskowa do działek (...) na których prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia Nr 73/2009. Definicja "rolnika" gospodarstwa rolnego została zawarta w art. 2 Ustawy przez odesłanie do unormowań rozporządzenia Nr 73/2009. "Rolnik" w ujęciu art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009 oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu oraz która prowadzi działalność rolniczą. Zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia Nr 73/2009, termin "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Według art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.321.14) - gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą.

Uwzględniając zatem treść wskazanych przepisów przy badaniu stworzenia przez podmioty, (w tym także skarżącą) sztucznych warunków określonych w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Nr 65/2011, art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Nr 2988/95 organy winny wykazać czy mimo zawarcia umowy dzierżawy nie została stworzona wyodrębniona jednostka pod względem technicznym jak i ekonomicznym, czy skarżąca na wydzierżawionym gruncie nie prowadzi faktycznie zadeklarowanej działalności rolniczej. Wniosek, że na działkach zadeklarowanych do płatności skarżąca nie prowadziła samodzielnie działalności rolniczej na własny rachunek, organy wyprowadziły z faktu, nie przedłożenia przez pełnomocnika A. B. dokumentów potwierdzających sprzedaż lub inne przeznaczenie plonów zebranych w gospodarstwie, jak również z braku potwierdzenia przez skarżącą posiadania maszyn stosownymi dokumentami (kopie zakupu, dowodu rejestracyjnego, umowy najmu lub rachunku za wypożyczenie). Okoliczności dotyczące tak posiadanego sprzętu rolniczego jak i przeznaczenia plonów z gospodarstwa mają istotne znaczenie dla weryfikowania samodzielnego prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa. Skarżąca deklarując działki do płatności wskazała na przeznaczenie plonów: zboża - sprzedaż i pasza, zaś użytki rolne - pasza. Organy przyjęły, że skarżąca nie widnieje w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt gospodarskich (IRZ), nie posiada zatem zwierząt gospodarskich, w systemie informatycznym zarejestrowane jest stado Spółki. Zdaniem Sądu to, że system IRZ jest prawnie zatwierdzony, dopuszczalny i konieczny, nie oznacza jeszcze, że organy wydając swoje decyzje mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie. Aby organ mógł powoływać się na dane z systemu informatycznego IRZ, winny one więc znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Skoro w aktach niniejszej sprawy brak jest takich dokumentów - to ustalenia organów w tym zakresie należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 K.p.a.- swobodną ocenę dowodów.

W ocenie Sądu, organy nie wyjaśniły, czy skarżąca wnioskująca o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. samodzielnie prowadziła działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika w rozumieniu § 2 rozporządzenia Nr 73/2009. Tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy. Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez pełnomocnika skarżącej w toku postępowania wyjaśnienia pisemne i do protokołu mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Dowodem jest zatem oświadczenie pełnomocnika, jako oświadczenie samej strony złożone ustnie do protokołu w dniu 19 marca 2014 r. oraz pisemnie w dniu 20 marca 2014 r. Z pisemnych wyjaśnień A. B., męża skarżącej i jednocześnie jej pełnomocnika wynika, że plony zostały sprzedane. To, że pełnomocnik skarżącej, mimo zadeklarowania się w piśmie z dnia 20 marca 2014 r., nie przedłożył dowodów na potwierdzenie sprzedaży plonów, nie przesądza jeszcze o braku sprzedaży. Zwłaszcza, że organ nie zobowiązał pełnomocnika skarżącej do przedłożenia takich dowodów.

Skarżąca zatem zasadnie zarzuca naruszenie 80 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na arbitralnej dowolnej ocenie niepełnego materiału dowodowego.

Zastrzeżenia Sądu budzi ponadto ocena zebranego materiału dowodowego, którą organy zakwestionowały posiadanie przez skarżącą parku maszynowego. Z wyjaśnień A. B. wynika, że skarżąca dysponuje dużym parkiem maszynowym, że to Spółka nie dysponowała sprzętem, że korzystała z usług między innymi skarżącej. Należy zgodzić się z organem, że sam materiał fotograficzny złożony wraz z oświadczeniem dotyczącym posiadanego sprzętu rolniczego nie przesądza o posiadaniu sprzętu. Jednakże dla prawidłowych ustaleń w przedmiocie posiadania sprzętu organ nie mógł milczeniem pominąć innych dowodów, w tym wyjaśnień A. B.. Okoliczność powyższa tj. posiadanie przez skarżącą parku maszynowego jest istotna dla oceny czy prowadzi ona samodzielną produkcję rolną na wydzierżawionym od Spółki gospodarstwie. Dla wyjaśnienia tej kwestii istotnym jest też zakres działalności gospodarczej prowadzonej przez firmę skarżącej A., wobec treści faktury dokumentującej zapłatę czynszu dzierżawnego na rzecz Spółki.

Nieuprawniony jest wniosek organu, że skarżąca, mimo wezwania nie wykazała ponoszonych przez Spółkę strat, które miałyby uzasadniać podział gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest takiego wezwania.

Z powyższych względów uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. i art. 21 ust. 2 pkt 2 Ustawy przez nierozpatrzenie wszystkich dowodów we wzajemnym powiązaniu oraz dokonanie ich swobodnej oceny, któremu to obowiązkowi w niniejszym postępowaniu organ nie sprostał.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie powiązana z innym podmiotem – Spółką prowadzoną przez jej męża A. B., co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności dla powierzchni powyżej 100 ha.

W konsekwencji stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania zasadny jest zarzut naruszenia art. 107 § 2 K.p.a. poprzez to, że uzasadnienie decyzji nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji ze wskazaniem tylko tych przepisów mających zastosowanie w przypadku tej płatności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. stwierdzić należy, że skarżąca w tym postępowaniu administracyjnym upatruje bowiem naruszenie zasady czynnego udziału strony poprzez uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, przed wydaniem decyzji pomimo, że zachodziła taka potrzeba, gdyż to na organie ciążył obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków, gdyż z tego twierdzenia wywodzi skutki prawne.

Odnosząc się do ww. zarzutu skargi wskazać należy, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu określona w art. 10 K.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Natomiast z przepisu art. 21 ust. 1 Ustawy wynika, że postępowanie przed organami ARiMR (od 2007 r.), w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w kodeksie postępowania administracyjnego. Ograniczone również zostały takie zasady jak: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać, co wynika z jednoznacznie brzmiącego przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 Ustawy. Powyższą argumentacją Sąd uzasadnia nietrafność omawianego zarzutu.

Wobec skutecznego zakwestionowania zarzutami skargi istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych przyjętych przez organy za podstawę odmowy przyznania przedmiotowych płatności, odstąpić należy od merytorycznej oceny podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, uznając ją za przedwczesną.

Rozstrzygając ponownie sprawę organ oceni czy i jakie znaczenie ma dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, podnoszona w skardze okoliczność, że dwie z użytkowanych działek gruntu, tj. działki nr 428 i 588 skarżąca dzierżawiła od spółki P.t.f. S. sp. z o. o. (obecnie po przekształceniu: A.spółka komandytowo-akcyjna), nie zaś do Spółki. Przekonanie Sądu o konieczności wyjaśnienia powyższej okoliczności wynika z przeprowadzonego na podstawie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. dowodu z umowy z 22 lutego 2013 r. zawartej pomiędzy P.t.f. S., a M. B.. Ponadto na organie w ramach obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 21 ust. 2 pkt 2 Ustawy), spoczywać będzie dokonanie oceny dowodu z dokumentu sporządzonego przez organ, a zatem znanemu temu organowi. Dowodem tym, co potwierdza jego przeprowadzenie w oparciu o art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a., jest Raport z czynności kontrolnych ARiMR z 6 lutego 2014 r. Okoliczności wskazywane w tezie uwzględnionego przez Sąd dowodu z Raportu są istotne dla wyjaśnienia sprawy, dotyczą zbioru i przeznaczenia plonów pochodzących z gospodarstwa M. B..

W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia sprawy nie może być natomiast, przydatna kserokopia fragmentu (jedna strona) decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Burmistrza S. z dnia 10 stycznia 2013 r. wydanej na wniosek spółki P.t.f. S.. Kserokopia ta nie posiada cech dokumentu (brak całości decyzji oraz brak potwierdzenia jej za zgodność z oryginałem), dlatego Sąd oddalił w tym zakresie wniosek dowody skarżącej.

Podsumowując: w ponownym postępowaniu ocenę istnienia sztucznych warunków należy przeprowadzić zgodnie z wytycznymi Sądu, to jest w oparciu o wykładnię art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011. Mając na względzie art. 21 ust. 1 i 2 Ustawy, stojąc na straży praworządności, organ dokona ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśni istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji. W związku z powyższym organ zwróci się do pełnomocnika skarżącej o przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie definicji producenta rolnego oraz złożenie wyjaśnień potwierdzających samodzielność, niezależność techniczną i produkcyjną w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, w szczególności czy skarżąca: faktycznie posiadała poddzierżawione użytki rolne w 2013 r.; czy dysponuje niezbędnymi środkami technicznymi (np. maszynami i urządzeniami) do uprawy produkcji produktów rolniczych (paszy); czy posiada dokumenty finansowo-księgowe potwierdzające ponoszenie kosztów produkcji rolnej w 2013 r. z uwzględnieniem kosztów paliwa, nawozów, środków ochrony roślin; czy rzeczywiście produkowała produkty rolnicze na posiadanych użytkach rolnych (dowody potwierdzające sprzedaż zbiorów lub inne przeznaczenie). Jeśli pozostaną jeszcze fakty wymagające wyjaśnienia organ rozważy potrzebę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącej w charakterze strony (art. 86 K.p.a.).

Zebrany w wykonaniu powyższych wytycznych materiał dowodowy oraz wynikający z dokumentów kontroli, którymi organ dysponuje, w tym zaoferowany ewentualnie przez samą stronę, posłuży następnie organowi do dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie spełnienia przez skarżącą warunków przyznania przedmiotowej pomocy finansowej.

Mając na względzie powyższe, Sąd w sentencji wyroku orzekł: w punkcie pierwszym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a.; w punkcie drugim na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.; w punkcie trzecim na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.) w związku z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2003.221.2193) i art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U.2014.1628 j.t.) w zw. z częścią IV załącznika do ww. ustawy.