Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 590/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31zq
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 01 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Inne z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za maj 2020r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. K. W. (dalej także: Skarżący) wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: ZUS, Zakład, organ) o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. powołując się na przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) – dalej: "ustawa COVID-19".

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek Skarżącego decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu ww. składek.

W uzasadnieniu organ, powołując się na art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy COVID-19 wskazał, że płatnik składek, który ubiega się o zwolnienie z ich opłacenia, zobowiązany był przesyłać do ZUS dokumenty rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020 r., chyba że zgodnie z tymi przepisami był zwolniony z obowiązku ich składania. Organ podkreślił, że przesłanie dokumentów rozliczeniowych nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. stanowi warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Po dokonaniu analizy konta płatnika składek w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS organ stwierdził, że Skarżący nie przesłał do dnia 30 czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. Wobec powyższego Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu ww. składek.

W skardze do Sądu Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez przyznanie mi prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 7 w zw. art. 77, art. 8, art. 11, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: k.p.a.;

- błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydania skarżonej decyzji;

- naruszenie art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19;

- brak wzięcia przez organ pod uwagę specyficznych warunków funkcjonowania placówek ZUS w związku z epidemią COVID-19.

W uzasadnieniu odnośnie okoliczności złożenia dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. Skarżący wyjaśnił, że księgowa A. G. podejmowała kilkukrotnie bezskuteczne próby dostania się do budynku ZUS, Oddział w T. w celu złożenia moich dokumentów rozliczeniowych za miesiąc maj 2020 r. Ponadto wskazał, że po kilku nieudanych próbach i staniu w wielogodzinnych kolejkach przez budynkiem ZUS, A. G. złożyła deklaracje za miesiąc maj 2020 r. w dniu 30 czerwca 2020 r. W trakcie spotkania pracownik ZUS oświadczył, że spieszy się do domu i że nie jest w stanie przetworzyć dokumentów na miejscu. Pracownik ten kazał zostawić dokumenty i przyjść po odbiór kopii złożonych deklaracji w dniu następnym, tj. [...] r. W dniu odbioru okazało się, że na ww. kopiach deklaracji została przybita prezentata z błędną datą [...] r., a nie 30 czerwca 2020 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. Organ wskazał jednocześnie na niespójność w stanowiskach prezentowanych przez Skarżącego w odniesieniu do okoliczności złożenia dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia [...] r. (por. k-5 akt admin.) oraz w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19. Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Ponadto stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1829), począwszy od [...] r. miasto na prawach powiatu B., będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (por. k. 18 akt sądowych).

Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zatem skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r.

Jak wynika z ustaleń organu Skarżący wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych (w tym siebie) – pkt. II.1. wniosku. Decyzją z dnia [...] r. Zakład, powołując się na art. 31zo ust. 1 i art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r., ponieważ Skarżący nie przesłał w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za ten miesiąc. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] r. Zakład utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że dokumenty rozliczeniowe za maj 2020 r. nie zostały przesłane przez Skarżącego do 30 czerwca 2020 r.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem [...] r. i na dzień [...] r.,

2) w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. i na dzień [...] r.,

3) w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. i na dzień [...] r.

– zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Ponadto w myśl art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Z kolei art. 31zq ust. 7 stanowi, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że przedsiębiorcy przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od [...] r. do dnia [...] r., jeżeli łącznie zostaną przez niego spełnione następujące warunki: 1) zgłoszenie w określonym czasie jako płatnik, 2) zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, 3) przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. (por. k-5 akt admin.) Skarżący jednoznacznie wskazał, że dokumenty rozliczeniowe zostały złożone w dniu [...] r., a opóźnienie to wynikało z przebywania księgowej na zwolnieniu lekarskim.

Ponownie rozpatrując sprawę organ trafnie więc ustalił, że Skarżący w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. nie przesłał dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. Nie był on przy tym zwolniony z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za wskazany okres. W konsekwencji Zakład zasadnie odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za ten miesiąc.

Natomiast w skardze Skarżący przedstawił okoliczności złożenia dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. w sposób diametralnie odmienny od zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Przede wszystkim stwierdził, że dokumenty te zostały złożone w dniu 30 czerwca 2020 r., czyli w terminie, zaś uchybienie w opatrzeniu kopii dokumentów – błędną zdaniem Skarżącego – datą ich złożenia jako [...] r. leży po stronie pracownika ZUS.

W świetle powyższej rozbieżności, w ocenie Sądu należy przyznać rację organowi. Ustalenia dokonane przez Zakład w toku postępowania należy uznać jako prawidłowe. Opierają się one na niepozostawiającym wątpliwości stwierdzeniu Skarżącego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, iż dokumenty złożono w dniu [...] r., a opóźnienie to wiąże się ze zwolnieniem lekarskim księgowej. Okoliczności podane w treści uzasadnienia skargi nie mogły być siłą rzeczy poddane ocenie przez organ w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Zakład nie mógł też odnieść się do nich w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, że to ta decyzja i postępowanie, w którym została ona wydana jest przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie.

Trzeba też zauważyć, że w uzasadnieniu skargi Skarżący konsekwentnie pomija okoliczność spóźnionego złożenia dokumentów w dniu [...] r. z powodu zwolnienia lekarskiego księgowej. W żaden sposób nie wyjaśnia też zaistniałej rozbieżności w prezentowanych stanowiskach. Organ natomiast, siłą rzeczy, mógł się do tych nowych okoliczności odnieść dopiero w odpowiedzi na skargę wskazując, że w istocie rzeczy modyfikacja stanowiska przez Skarżącego stanowi dopasowywanie wyjaśnień w celu uzyskania korzystnej sytuacji procesowej.

Ustalenia faktyczne poczynione przez Zakład należy ocenić jako prawidłowe. Trafna również jest ich ocena w kontekście odmowy zwolnienia od opłacania należności z tytułu składek. Wynika ona z całokształtu materiału dowodowego uwzględnia wszystkie dowody i ich wzajemne powiązania, a wnioski są logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Tym samym należy przyjąć, że organ nie dopuścił się zarzucanych w skardze naruszeń przepisów postępowania.

Wobec powyższego uznać należy, że przewidziany w art. 31zq ust. 3 termin przesłania dokumentów rozliczeniowych do dnia 30 czerwca 2020 r. nie został dotrzymany. Trzeba przy tym zauważyć, że termin ten nie dotyczy uprawnień procesowych strony. Ogranicza on w czasie możliwość składania dokumentów rozliczeniowych i od jego zachowania uzależnione jest przyznanie zwolnienia z opłacania składek. Obowiązek przesłania wymienionych dokumentów do dnia 30 czerwca 2020 r. stanowi jeden z warunków zwolnienia, oprócz innych warunków podmiotowo-przedmiotowych (por. Jaworska K. [w:] Baran K.W. (red.), Komentarz do niektórych przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, [w:] Tarcza antykryzysowa 1.0-4.0. Ustawa o dodatku solidarnościowym i inne regulacje. Szczególne rozwiązania w prawie pracy, prawie urzędniczym i prawie ubezpieczeń społecznych związane z COVID-19. Komentarz, WKP 2020 – komentarz do art. 31zq). Wskazany termin jest zatem terminem materialnoprawnym. Niedochowanie tego terminu wywołuje ten skutek, że zwolnienie podatkowe nie przysługuje, nawet przy spełnieniu innych warunków tego zwolnienia. W rezultacie wskazywane przez stronę powody, z jakich dokumenty rozliczeniowe zostały przesłane z opóźnieniem (w rozpoznawanej sprawie przebywanie księgowej na zwolnieniu lekarskim), nie mogą wywołać zamierzonego przez stronę skutku.

Jednocześnie należy zauważyć, że nie znajdował uzasadnienia wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, gdyż co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Jakkolwiek od tej zasady w art. 106 § 3 p.p.s.a. przewidziano wyjątek, zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, to mając na względzie ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, nie budzi żadnych wątpliwości, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 428/99, LEX nr 55767). Wbrew oczekiwaniom Skarżącego w rozpoznawanej sprawie "(...) Zauważyć również należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego, ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu, wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może być zatem podstawą do kwestionowania ustaleń przyjętych przez organy (...) i nie może służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którym strona się nie zgadza" (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 693/09, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

T. Wójcik L. Kleczkowski M. Łent

.