Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1744/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 pkt. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 1404
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant st. asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 891/14 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 891/14, oddalił skargę M. J. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1404), z dniem doręczenia decyzji zwolnił M. J. ze służby, z uwagi na warunkowe umorzenie postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Sąd Rejonowy w [...] Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w [...] wyrokiem z dnia [...] września 2013 r. warunkowo umorzył wobec M. J. postępowanie karne na okres próby dwóch lat. Przypisany funkcjonariuszowi czyn polegał na kierowaniu w stanie nietrzeźwości samochodem osobowym i spowodowaniu kolizji drogowej. W czasie popełnienia czynu przewidzianego w art. 178 a k.k. zawartość alkoholu w organizmie celnika wielokrotnie przekraczała dopuszczalne normy. Czyn, którego dopuścił się funkcjonariusz celny stanowi przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Taki czyn jest naganny w odbiorze społecznym oraz nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby. Postępowanie funkcjonariusza powoduje, że nie daje on rękojmi należytego wykonywania zawodu oraz traci nieposzlakowaną opinię i wiarygodność niezbędną do realizacji zadań służbowych Służby Celnej. Nie bez znaczenia jest również fakt, że M. J. pełnił służbę w referacie dozoru Urzędu Celnego w [...]. Realizacja zadań tej komórki wymaga wzmożonej dyspozycyjności jej funkcjonariuszy, bowiem łączy się z przeprowadzeniem kontroli w siedzibach podmiotów znajdujących się na obszarze działania urzędu celnego. Z tego względu na takich stanowiskach wymagana jest zdolność do prowadzenia pojazdów, co potwierdzają orzeczenia wydane w wyniku badań lekarskich zleconych przez pracodawcę oraz karty ewidencji czasu służby. Tymczasem wobec M. J. sąd orzekł także zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat. Tym samym funkcjonariusz utracił możliwość prowadzenia także samochodu prywatnego w celu dojazdu do pracy oraz realizacji przy użyciu takiego pojazdu zadań służbowych.

Szef Służby Celnej, po rozpoznaniu odwołania M. J., decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że w sprawie bezsporne jest, że postępowanie karne wobec M. J. zostało przez sąd warunkowo umorzone oraz że czyn przypisany funkcjonariuszowi stanowi przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Tym samym spełnione zostały przesłanki umożliwiające zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Służbie Celnej na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej. Następnie Szef Służby Celnej zwrócił uwagę na specyfikę i charakter stosunku służbowego oraz prawa i obowiązki funkcjonariusza celnego. Podkreślił, że w Służbie Celnej służbę może pełnić wyłącznie osoba, która ma nieposzlakowaną opinię. Czyn polegający na złamaniu prawa poprzez kierowanie samochodem w stanie nietrzeźwości i spowodowanie kolizji drogowej, która stwarzała zagrożenie dla życia i bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego, pozostaje w sprzeczności z wymaganiami stawianymi funkcjonariuszom celnym. M. J. z racji wykonywanego zawodu powołany był do egzekwowania prawa od innych, tymczasem sam tego prawa nie przestrzegał. Popełniając przypisany czyn, utracił on nieposzlakowaną opinię wymaganą do pełnienia służby w Służbie Celnej.

Szef służby Celnej podkreślił ponadto, że z treści art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej nie wynika, by musiał istnieć związek pomiędzy popełnionym czynem a wykonywanymi obowiązkami służbowymi. Wystarczające jest zaistnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie. Funkcjonariusz popełniając przestępstwo umyślne, zachował się wbrew złożonemu ślubowaniu, którym zobowiązał się przestrzegać obowiązującego porządku prawnego, strzec dobrego imienia służby, honoru i godności funkcjonariusza, a także przestrzegać zasad etyki funkcjonariusza Służby Celnej. Zachowanie funkcjonariusza godzi w dobre imię służby, wpływa negatywnie na zaufanie społeczne, którym winny być obdarzone osoby pełniące funkcje publiczne, a także stoi w sprzeczności z honorem i godnością funkcjonariusza Służby Celnej.

W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem organu odwoławczego, zwolnienie M. J. ze służby jest adekwatną konsekwencją popełnionego przez niego czynu. Za zwolnieniem go ze służby przemawia interes społeczny. Zadania Służby Celnej w zakresie ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, muszą być realizowane przez osoby o nieposzlakowanej opinii, wolne od jakichkolwiek podejrzeń. Rażące naruszenie obowiązujących zasad bezpieczeństwa przez funkcjonariusza celnego, na którym w sposób szczególny spoczywał obowiązek nienagannego, zgodnego z prawem zachowywania się, rzutuje znacząco na społeczny odbiór i ocenę jego czynu. Takie postępowanie powoduje, że funkcjonariusz nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu celnika, który winien cieszyć się publicznym zaufaniem i nieskazitelną postawą, również moralną.

Reasumując, organ odwoławczy podkreślił, że wobec wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej, decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] należy uznać za zgodną z prawem. Została ona wydana z zachowaniem wszelkich reguł postępowania administracyjnego i nie zawiera cech dowolności, mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego.

Decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2014 r. M. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił naruszenie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej poprzez wadliwe zastosowanie tego przepisu i bezpodstawne uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawiał za zwolnieniem skarżącego ze służby.

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę M. J. W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie bezspornym jest, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 2013 r. Sąd Rejonowy w [...] Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą z [...] warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko M. J. oskarżonemu o czyn z art. 178a § 1 k.k. na okres próby wynoszący 2 lata oraz orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Bezsporna jest ponadto okoliczność, że przestępstwo określone w art. 178a § 1 k.k., polegające na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości jest przestępstwem, które można popełnić tylko z winy umyślnej. Zostały zatem spełnione przesłanki do zastosowania fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby na podstawie w art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej. Powyższe unormowanie nie nakłada na organ bezwzględnego obowiązku zwolnienia funkcjonariusza ze służby, jednakże uprawnia go do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, a tym samym przyznaje mu kompetencje do orzekania w tym zakresie w ramach tzw. uznania administracyjnego. Działanie w ramach uznania administracyjnego przejawia się w tym, że organ ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego rozstrzygnięcia dla strony. Wybór ten musi poprzedzać prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Orzekanie organu w ramach uznania administracyjnego ograniczone jest regułami postępowania określonymi k.p.a. Organ zobligowany jest w szczególności do przestrzegania zasad przewidzianych w art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jest też zobowiązany do uzasadnienia swego rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu I instancji organy celne w rozpoznawanej sprawie nie uchybiły wskazanym regułom postępowania, a ich rozstrzygnięcia odpowiadają prawu.

WSA w Warszawie zwrócił ponadto uwagę na to, że stosunki służbowe mają charakter stosunków administracyjnoprawnych, powstających w drodze powołania w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby. Specyfika statusu funkcjonariuszy służb mundurowych, w tym Służby Celnej, była wielokrotnie przedmiotem rozważań zarówno Trybunału Konstytucyjnego, jak i sądów administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniach swoich orzeczeń zwracał uwagę, że kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania musi poddać się regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też wymagającej szczególnych cech personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych oraz pełnej dyspozycyjności i zależności od władzy służbowej, a także bardziej rygorystycznym niż w przypadku stosunków pracy zasadom utraty posiadanego statusu związanego z realizacją funkcji publicznych (por. wyrok TK z dnia 14 grudnia 1999 r., sygn. akt SK 14/98, wyrok TK z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt K 46/05). W tego typu sprawach wypowiadał się również Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, iż dobro Służby Celnej wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń. Ustawodawca dał temu wyraz w art. 76 ustawy o Służbie Celnej, ustanawiając warunek, aby funkcjonariusze pełniący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię (por. wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 327/11). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się ponadto uwagę na to, że istotną cechą stosunku służbowego funkcjonariusza celnego jest wzmożona stabilność zatrudnienia. Wyraża się ona między innymi w określeniu okoliczności, których istnienie stwarza możliwość prawną lub obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Przepisy regulujące te kwestie muszą być stosowane ściśle, niedopuszczalna jest zatem ich rozszerzająca wykładnia. Jednakże nie może mieć miejsca także ich zawężająca interpretacja, mająca sprowadzać się de facto wyłącznie do ochrony funkcjonariuszy, bez uwzględnienia także usprawiedliwionych potrzeb prawodawcy oraz do zapewnienia funkcjonariuszowi celnemu większych gwarancji niż wynikają one z istoty tych regulacji. Celem powyższych unormowań jest zapewnienie możliwości realizowania przez funkcjonariuszy celnych powierzonych im zadań o charakterze publicznym bez nieuzasadnionej obawy o utratę miejsca zatrudnienia. Z drugiej zaś strony rodzaj tych zadań powoduje, że niemożliwe jest zawsze przedkładanie ochrony zatrudnienia nad konieczność realizowania przez Służbę Celną powierzonych jej zadań państwa (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 319/07).

Mając powyższe na uwadze, zdaniem WSA w Warszawie, należy zgodzić się z organem, że słuszny interes M. J. postrzegany przez pryzmat pełnionej służby, nie mógł zostać uznany za przeważający nad interesem społecznym. Stąd też niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. Funkcjonariusz celny, aby skutecznie i z pełnym przyzwoleniem społecznym realizował zadania nałożone na Służbę Celną, w tym egzekwował prawo, sam musi bowiem prawa przestrzegać. Jest to istotne również w odniesieniu do skarżącego, do obowiązków którego należała m.in. kontrola przestrzegania przepisów prawa podatkowego i celnego.

Zdaniem Sądu I instancji nieuprawniony jest ponadto zarzut naruszenia art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej przez zastosowanie tego przepisu i zwolnienie skarżącego ze służby, mimo istnienia pozytywnej prognozy kryminologicznej. W tym zakresie trafne jest stanowisko organu, że skarżący bezspornie dopuścił się czynu nielicującego z wizerunkiem Służby Celnej, a pozytywna prognoza kryminologiczna tego faktu nie zmienia. Prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości jest przestępstwem popełnionym z winy umyślnej. Z uwagi na zagrożenie, jakie stwarza ten rodzaj przestępczości, czyny takie są postrzegane w odbiorze społecznym jako szczególnie naganne i poddane są ostrej krytyce i napiętnowaniu. Zasadnie zatem organ podniósł, iż skarżący popełniając tego rodzaju przestępstwo, utracił przymiot osoby o nieposzlakowanej opinii. Bezskuteczne są argumenty podnoszone przez skarżącego, a dotyczące jego postawy, zachowania i okoliczności związanych z popełnieniem czynu, a mianowicie, że jego czyn nie pozostawał w związku z wykonywanymi obowiązkami służbowymi, że poza drobną stłuczką "nic się nie stało" oraz że był funkcjonariuszem nienagannie dotychczas pełniącym służbę. Okoliczności te nie mają bowiem wpływu na negatywną ocenę popełnionego przez skarżącego czynu. Oceny tego czynu nie zmienia też przedstawione obecnie postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r., którym Sąd Rejonowy w [...] Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w [...], uwzględniające wniosek M. J., uznał za wykonany orzeczony wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczonej na okres 2 lat w sprawie [...].

W ocenie Sądu organy administracji celnej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, dokonały oceny całokształtu materiału dowodowego i przekonująco uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. Stąd chybione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organy nie wykroczyły poza dopuszczalny prawem zakres kompetencji i nie naruszyły przyznanych im przez ustawodawcę granic swobody oceny co do wyboru skutku prawnego. Zaskarżona decyzja odpowiada kryteriom uznania administracyjnego, motywy rozstrzygnięcia zostały w niej w pełni wyjaśnione, zaś przytoczona argumentacja jest wyczerpująca.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M.J., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżając kwestionowany wyrok w całości, wniósł o uchylenie tego orzeczenia oraz uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) poprzez jego zastosowanie pomimo tego, że ocena sytuacji faktycznej skarżącego - z uwzględnieniem zasad postępowania dowodowego (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 k.p.a.) obejmująca faktyczny przebieg służby, fakt pozostawania bez jakiegokolwiek związku czynu popełnionego przez skarżącego z pełnioną służbą, przy uwzględnieniu zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zasadę zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz przy założeniu, że nie każde warunkowe umorzenie postępowania karnego, jeżeli popełniony czyn stanowi przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, o którym mowa w art. 105 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej, jest równoznaczne z utratą przez funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii i w konsekwencji kreuje imperatyw zwolnienia go ze służby - powinna prowadzić do wniosku, iż wydalenie skarżącego ze służby wykracza poza ramy "uznania administracyjnego".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przytoczył treść art. 76 i art. 104 ustawy o Służbie Celnej i podkreślił, że w przepisach tych nie ma odniesienia do sytuacji warunkowego umorzenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego, jeżeli czyn stanowił przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Taka konstrukcja art. 76 i art. 104 ustawy o Służbie Celnej prowadzi do wniosku, że warunkowe umorzenie ani nie wyklucza wprost możliwości ubiegania się o przyjęcie do Służby Celnej ani nie jest równoznaczne z obowiązkiem zwolnienia ze służby. Zatem ustawodawca nie wyklucza możliwości podjęcia służby w szeregach Służby Celnej oraz pozostawania w służbie przez osobę w stosunku, do której warunkowo umorzono postępowanie karne, a która popełniła przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Jedynie każde skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie lub umyślne przestępstwo skarbowe równa się utracie przymiotu "nieposzlakowanej opinii" i w konsekwencji prowadzi do wykluczenia ze służby. Nie można natomiast uznać, że każde warunkowe umorzenie postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego, jeżeli popełniony czyn stanowił przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, oznacza utratę "nieposzlakowanej opinii" i jest równoznaczne z wykluczeniem ze służby. W konsekwencji, konstrukcja art. 76 i art. 104 w zw. z art. 105 ustawy o Służbie Celnej pozwala na sformułowanie wniosku, iż ustawodawca dopuścił sytuację, w której funkcjonariusz Służby Celnej posiadając prawomocne orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania, będzie mógł pozostać w szeregach Służby Celnej a przesłanka utraty "nieposzlakowanej opinii" nie będzie zachodzić.

Skarżący kasacyjnie wskazał, że wyrok warunkowo umarzający postępowanie jest z perspektywy dyspozycji art. 77 § 1 k.p.a. istotnym dowodem w sprawie. Mając na uwadze przestępstwo, którego dopuścił się skarżący i w konsekwencji ustawowe przesłanki, jakie musiały zaistnieć, aby sąd powszechny takie warunkowe umorzenie postępowania mógł zastosować, stwierdzić należy, iż warunkowe umorzenie postępowania nie implikuje jeszcze utraty "nieposzlakowanej opinii". Nie można zatem zgodzić się ze stwierdzeniem, iż sam fakt wydania wyroku warunkowo umarzającego postępowanie w sprawie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego jest równoznaczny z utratą przez skarżącego "nieposzlakowanej opinii" oraz że spełnienie wskazanych przesłanek kreuje po stronie organu obowiązek zwolnienia ze służby. Po pierwsze, czyn popełniony przez skarżącego nie pozostawał w jakimkolwiek związku z wykonywaną pracą. Nie miał żadnego wpływu na prawidłowe wykonywanie obowiązków. Po drugie, organ winien mieć na względzie przebieg dotychczasowej kariery skarżącego. Po trzecie, ustawodawca konstruując art. 105 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej wskazał, aby organ dokonując oceny zachowania funkcjonariusza zwrócił szczególną uwagę na aspekt utraty bądź nie przymiotu "nieposzlakowanej opinii", zwłaszcza w granicach zindywidualizowanej sprawy. Organ dokonując oceny funkcjonariusza nie może abstrahować od całości okoliczności czynu zarzucanego skarżącemu oraz jego zachowania zarówno przed jak i po popełnieniu czynu. Te właśnie okoliczności skutkowały wydaniem orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego. Okoliczności te wskazują, że organ podejmując rozstrzygnięcie w ramach tzw. "uznania administracyjnego", granice te przekroczył, albowiem w sposób nie do końca uzasadniony dał prymat interesowi społecznemu ponad interes skarżącego. Natomiast WSA w Warszawie bezzasadnie uchybienia te sanował. Tymczasem należało mieć na uwadze, że skarżący poniósł już odpowiedzialność za popełniony przez siebie czyn oraz że sąd warunkowo umarzając postępowanie, uznał, że postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania skarżący będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Ponadto Sąd Rejonowy w [...] Zamiejscowy Wydział Karny z/s w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. uznał za wykonany środek karny w postaci zakazu prowadzenia przez M. J. wszelkich pojazdów mechanicznych. Tym samym nie można zasadnie twierdzić, iż skarżący utracił przymiot "nieposzlakowanej opinii".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Przepis art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a.") obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Sąd bierze pod rozwagę tylko przesłanki nieważności postępowania, które enumeratywnie zostały wymienione w art. 183 § 1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie żadna z takich wad nie występuje. Rozpatrując skargę kasacyjną w zakreślonych w niej granicach, NSA uznał, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postawiony w niej zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie jest zasadny.

Przepis art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej, obowiązujący w dacie wydania decyzji kontrolowanych przez Sąd I instancji, stanowił, że funkcjonariusza Służby Celnej można zwolnić ze służby między innymi w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego, jeżeli popełniony czyn stanowił przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. WSA w Warszawie trafnie zauważył, że spełnienie wymienionych przesłanek daje jedynie możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby a nie obliguje organ do podjęcia takiego działania. Skarżący kasacyjnie bezpodstawnie zatem przypisuje Sądowi I instancji poglądy, których Sąd ten w ogóle nie wyraził. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie nie stwierdził bowiem, by decyzje podejmowane na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej miały charakter związany oraz by warunkowe umorzenie każdego postępowania karnego, jeżeli popełniony przez celnika czyn stanowił przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, uprawniało organ do automatycznego rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego w omawianym trybie. Przeciwnie Sąd I instancji jednoznacznie wskazał na uznaniowy charakter decyzji administracyjnych, wyjaśniając przy tym zakres i zasady postępowania administracyjnego poprzedzającego podjęcie takich rozstrzygnięć.

Stanowisko WSA w Warszawie w powyższym zakresie jest prawidłowe. Dodatkowo należy jeszcze wskazać, że decyzje podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej, ale tylko w zakresie ich zgodności z prawem. Rozpatrując skargę na decyzję uznaniową, sąd zobowiązany jest zbadać, czy przy rozstrzyganiu danej sprawy administracyjnej nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Nie może natomiast ingerować w słuszność dokonanego przez organ wyboru oraz oceniać celowości zaskarżonego aktu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalenie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronność oceny faktów. Zatem dotyczy ona jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej. (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10). Sądy administracyjne nie są natomiast uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizując określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia ze służby sądy te mogą jedynie badać czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub czy nie została podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i oceniać słuszności prowadzonej przez nie polityki kadrowej oraz przesądzać czy słusznie dana osoba została wykluczona z grona funkcjonariuszy określonej formacji.

Przy ocenie legalności decyzji w przedmiocie fakultatywnych podstaw zwolnieniowych funkcjonariuszy celnych sądy administracyjne muszą mieć na uwadze specyfikę zadań, które w interesie Państwa i Wspólnoty Europejskiej realizuje Służba Celna, a ponadto – co trafnie zaakcentował Sąd I instancji – istotne elementy stosunku służbowego łączącego wskazanych funkcjonariuszy z macierzystą formacją. Funkcjonariusze celni podejmując służbę oraz zamierzając w służbie tej nadal pozostać, nie mogą liczyć tylko na pewne przywileje ale muszą też poddać się szczególnym rygorom, które związane są z istnieniem dość znacznych ograniczeń i swobód obywatelskich. Muszą zatem bezwzględnie respektować obowiązujący porządek prawny, zachowywać się godnie zarówno w czasie wykonywania obowiązków służbowych, jak też poza służbą, dbać o autorytet i dobry wizerunek formacji oraz cieszyć się nieposzlakowaną opinią. Osoba, która tych warunków nie spełnia, nie może rościć pretensji do pozostania w służbie oraz oczekiwać, że jej subiektywnie pojmowany własny interes zyska bezwzględną przewagę nad interesem społecznym, tożsamym z interesem Służby Celnej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że M. J. dopuścił się umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego oraz że postępowanie w sprawie prowadzenia przez niego w stanie nietrzeźwości samochodu w ruchu drogowym i spowodowania kolizji drogowej, to jest czynu przewidzianego w art. 178a k.k., zostało prawomocnym wyrokiem sądowym warunkowo umorzone. Sąd I instancji nie miał podstaw do zakwestionowania stanowiska organów celnych, które w takiej sytuacji zdecydowały się na rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej. Postępowanie M. J. rzeczywiście było bowiem wysoce naganne i niegodne funkcjonariusza celnego. Rozmiar szkód, które powstały w wyniku kolizji drogowej, nie mógł mieć decydującego znaczenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości zawsze stwarza poważne niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia kierowcy oraz pozostałych uczestników ruchu drogowego. Nie ma społecznego przyzwolenia dla kierowcy, który w stanie po użyciu alkoholu decyduje się usiąść za kierownicą i uczestniczyć w ruchu drogowym, narażając siebie i inne osoby na utratę życia i zdrowia oraz szkody materialne. Taka nieodpowiedzialna postawa zawsze spotyka się negatywnym odbiorem społecznym, nawet wręcz z powszechnym potępieniem. Nie można zatem od organów celnych oczekiwać pobłażliwości w tym zakresie i tolerowania w gronie funkcjonariuszy celnych osób, które dopuściły się podobnych czynów. Funkcjonariusz celny musi panować nad swymi emocjami i umieć rozładowywać sytuacje stresowe w inny sposób niż przez sięganie po alkohol. Należy od niego wymagać szacunku dla obowiązującego prawa i odpowiedzialności także w czasie wolnym od zajęć. Jeżeli skarżący nie posiadał takich umiejętności i nie potrafił przestrzegać wskazanych zasad, to organom administracji celnej orzekającym w jego sprawie, nie można skutecznie zarzucić arbitralności działania. Organy te nie były przy tym związane pozytywną prognozą sądu powszechnego co do osoby M. J., pozwalającą warunkowo umorzyć prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne. Organy celne miały bowiem, wynikające wprost z ustawy o Służbie Celnej, prawo do samodzielnej oceny zachowania się skarżącego i spełnienia przez niego wymogów umożliwiających dalsze pozostanie w służbie, w tym gwarancji co do respektowania prawa w przyszłości oraz należytej dbałości o autorytet i pozytywny wizerunek macierzystej formacji.

W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do zwolnienia M. J. ze służby na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej. Zatem Sądowi I instancji oraz organom administracji celnej nie można wytknąć naruszenia tego przepisu. Tym samym zarzut niewłaściwego zastosowania art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej w zw. w związku z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wnoszącego skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym art. 258-261 P.p.s.a.