Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 919/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 28 ust 2 , 3a, 3b, art 28 ust 3 pkt 6
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Sz. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1.uchyla zaskarżoną decyzję, 2.stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 26 grudnia 2013 r. P. B. (dalej zwany stroną, skarżącym, wnioskodawcą) wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie składek oraz odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu podniósł, że ze względu na trudną sytuację finansową i zdrowotną, w jakiej się znalazł, nie jest obecnie w stanie uregulować zaległości.

Decyzją z dnia 26 lutego 2014 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "ZUS") odmówił umorzenia zadłużenia z uwagi na niespełnienie przesłanek warunkujących umorzenie należności wynikających z art. 28 ust. 1 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona powołała się na trudną sytuację materialną i zdrowotną uniemożliwiającą jej spłatę zadłużenia wobec ZUS.

Decyzją z dnia 23 maja 2014 r. znak: [...] ZUS utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 26 lutego 2014 r. odmawiającą umorzenia należności składkowych. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że strona prowadzi działalność gospodarczą od dnia 26 czerwca 2008 r. zaś z dniem 20 grudnia 2013 r. wnioskodawca zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej na czas oznaczony, tj. do dnia 20 grudnia 2014 r. Na koncie strony figurują zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne za okres 11/2010-11/2013r., na Fundusz Pracy za okres 11/2010 r., 01/2011 -11/2013 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi do dnia zapłaty włącznie. Na podstawie danych pobranych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS ustalono, że zobowiązany aktualnie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ponadto zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 lutego 2014 r. wnioskodawca został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia 28 lutego 2015 r. Organ wskazał, że strona jest osobą schorowaną i zgodnie z oświadczeniem samej strony, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe zaś koszty związane z utrzymaniem oraz leczeniem strony wynoszą ok. [...] zł miesięcznie.

ZUS wskazał, że stosownie do dyspozycji przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umorzone w przypadku całkowitej nieściągalności, a pomimo jej braku w uzasadnionych przypadkach ze względu na szczególne okoliczności uzasadnione ważnym interesem osoby zobowiązanej zaś całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1/ dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2/ sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3/ nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4/ nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a/ wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5/ naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6/ jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

ZUS wskazał ponadto, że na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Organ podniósł także, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003 r. Nr 141, poz. 1365), zdefiniowany został ważny interes strony zobowiązanej. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1/ gdy opłacanie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2/ poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3/ przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

ZUS podniósł także, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia zależy od indywidualnych okoliczności sprawy ocenianych przez pryzmat warunków koniecznych do umorzenia: całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych lub uzasadniony przypadek ze względu na szczególne okoliczności oraz na ważny interes osoby zobowiązanej, będąc uprawnieniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w granicach prawa zaś umorzenie zaległości składkowej jest traktowane jako wyjątkowe uregulowanie na gruncie obowiązujących przepisów, bowiem zasadą jest płacenie składek przez ich płatników. Ponadto, jak podkreślił organ, obowiązkiem ZUS jako dysponenta m.in. Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz instytucji obowiązanej do poboru pozostałych danin publicznych jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności bowiem środki uzyskane przez ZUS z tytułu opłaconych składek przeznaczane są na wypłaty i finansowanie świadczeń społecznych osobom ubezpieczonym, w tym m.in. wypłaty rent i emerytur a zatem również w trudnej sytuacji finansowej strony ZUS przy stwierdzeniu powołanych przesłanek stanowiących podstawę do umorzenia ma prawo odmowy.

Reasumując ZUS stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą formalne przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bowiem na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 3, całkowita nieściągalność zachodzi m.in. gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Organ podniósł, iż zobowiązany jest i pozostaje przedsiębiorcą, zawieszając w dniu 20 grudnia 2013 r. prowadzenie działalności na czas oznaczony do dnia 20 grudnia 2014 r., przy czym organ wskazał, że nie kwestionuje okoliczności, że strona w okresie zawieszenia działalności gospodarczej faktycznie jej nie wykonuje, nie pracuje i nie uzyskuje dochodów. W odniesieniu do powołanych przez stronę postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez innych wierzycieli organ zauważył, że naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził na obecnym etapie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie uznano także za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne bowiem nie ujawniono i nie przedstawiono w tym zakresie dowodów.

Organ zaznaczył również, że nie jest kwestionowana okoliczność, w której wnioskodawca jako osoba chora z orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy (wydanym do dnia 28 lutego 2015 r.), będąc osobą bezrobotną w sytuacji braku bieżących wolnych środków finansowych a także dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności czy pracy nie jest w stanie opłacić czy też bezpośrednio przystąpić do spłaty przedmiotowych należności składkowych. Jednakże pomimo stwierdzenia powyższych okoliczności, w ocenie organu, umorzenie jest niezasadne. Powołana choroba oraz sytuacja zdrowotna i finansowa związana z niezdolnością do pracy i spłaty zobowiązań, w której wnioskodawca jednocześnie pozostaje przedsiębiorcą w gotowości do podjęcia i kontynuacji prowadzonej działalności, w ocenie organu, w ustalonym stanie sprawy nie może stanowić okoliczności odstąpienia od dochodzenia należności publicznej i zwolnienia z długu. W tych okolicznościach uznano umorzenie jako przedwczesne i niezasadne bowiem działalność gospodarcza strony nie została zlikwidowana i nie można w oparciu o powyższe ustalenia stwierdzić trwałej niewypłacalności, która winna skutkować umorzeniem. W ocenie organu nie zachodzi tym samym uzasadniony przypadek o którym mowa w art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który winien skutkować, ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej, w oparciu o powołane przepisy prawa i zawarte w nich przesłanki rezygnacją z dochodzenia zawnioskowanych należności oraz rozstrzygnięcia zgodnego z wolą wnioskodawcy.

W skardze do Sądu strona, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, decyzji tej zarzucając, że wydana została na skutek błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy. Skarżący wyjaśnił, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku, z którego organ może skutecznie prowadzić egzekucję wierzytelności z tytułu składek zaś przewlekła choroba trwale pozbawiła skarżącego możliwości uzyskania dochodu pozwalającego spłacić ww. zobowiązania bowiem skarżący jest trwale i całkowicie niezdolny do pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując ponadto, że umorzenie ww. składek pozbawi skarżącego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy a skoro skarżący jest stale niezdolny do pracy, to nie ma w przyszłości możliwości podjęcia pracy zarobkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwana P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

W tak zakreślonej kognicji zaskarżona decyzja, w ocenie Sądu, narusza prawo wobec czego należy wyeliminować ją z obrotu prawnego.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami za zwłokę. Zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki umorzenia zaległości z tytułu ww. należności, stąd decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku jest zasadna. W ocenie natomiast strony skarżącej, organ naruszył przepisy prawa odmawiając umorzenia ww. składek wraz z odsetkami, co jest skutkiem nieprawidłowej oceny sytuacji zawodowej, materialnej i życiowej, w tym w szczególności zdrowotnej, w jakiej znajduje się skarżący.

W pierwszej kolejności należy podać, że stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.) – dalej zwana u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność zachodzi, gdy :

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 ww. ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z przepisu tego wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust.1 powyższego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje ZUS. Może on, ale nie ma obowiązku umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje ZUS do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

Sąd wskazuje, że przy ocenie decyzji ZUS należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika. NSA w wyroku z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06, aprobowanym przez Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, podkreślił, że "(...) gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności w uzasadnionych wypadkach organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowanie jej w sposób szczególny (...) Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (...) norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec permanentnie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych, nie znalazłaby w praktyce ogóle zastosowania. Takie rozumienie byłoby natomiast sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej".

Sąd podkreśla, że przy wydawaniu rozporządzenia na podstawie upoważnienia zawartego w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. uwzględniono "ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych", jako sformułowane wytyczne dla tego aktu wykonawczego. Z tego powodu w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki. Obejmują one - jako przykładowe - 3 sytuacje, a wśród nich jak w pkt 3, przewlekłą chorobę zobowiązanego pozbawiającą zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W uzasadnieniu decyzji ZUS podano następujące wyniki ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym:

1) aktualnie skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych a ponadto nie jest w stanie – z braku środków finansowych, majątku i możliwości zarobkowych – przystąpić do spłaty ww. należności składowych;

2) skarżący pozostaje przedsiębiorcą – w dniu 20 grudnia 2013 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą na czas oznaczony do dnia 20 grudnia 2014 r.;

3) skarżący jest osobą przewlekle, nieuleczalnie chorą z orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy wydanym do dnia 28 lutego 2015 r.;

4) postępowania egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżącego nie zostały umorzone z powodu całkowitej bezskuteczności;

5) skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na utrzymaniu a koszty związane z utrzymaniem, w tym leczeniem skarżący określił na kwotę [...] zł miesięcznie;

6) skarżący, z uwagi na zły stan zdrowia, nie jest w stanie dalej prowadzić działalności gospodarczej oraz uzyskiwać dochodów z pracy.

Mając na uwadze podane okoliczności należy zgodzić się z organem, że niewątpliwie przywołane okoliczności świadczą o niewystąpieniu przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy w sposób formalny nie stwierdził bowiem braku majątku. Nie budzi także wątpliwości ocena organu o braku przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4a u.s.u.s. Nie było bowiem prowadzone postępowanie likwidacyjne, nie wykazano, aby sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze oraz wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym .

Sądu wskazuje również, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 28 ust 3 pkt 3 u.s.u.s. bowiem skarżący, pomimo zawieszenia działalności gospodarczej, formalnie nadal pozostaje przedsiębiorcą.

Zastrzeżenia Sądu budzi jednakże ocena organu, z której wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym można uzyskać kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.). Skarżący podnosił a organ nie kwestionował, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada majątku, nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, jest przewlekle i nieuleczalnie chory zaś sam organ wydał w stosunku do skarżącego orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy do dnia 28 lutego 2015 r. Ponadto skarżącemu nie przysługuje renta z powodu niespełnienia przesłanek wymienionych w art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). W tej sytuacji nie daje się obronić teza, że oczywiste jest, iż w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. W tej materii organ nie poczynił jakichkolwiek rozważań, dlatego też nie wiadomo jakimi okolicznościami kierował się przyjmując, że nie zachodzi całkowita nieściągalność. W konsekwencji należy stwierdzić, że brak podstaw do zaakceptowania stanowiska organu o niewystąpieniu przesłanek z art. 28 ust.3 pkt 6 u.s.u.s., a przynajmniej organ nie wykazał ich braku. Powyższe ma zasadnicze znaczenie dla oceny, czy w sprawie występuje całkowita nieściągalność w rozumieniu przepisów o umarzaniu zaległych składek. Ustalenie, że występuje całkowita nieściągalność powoduje, iż organ obowiązany jest podać dlaczego odmawia udzielenia ulgi, pomimo tej szczególnej sytuacji skarżącej.

Zastrzeżenia Sądu budzi również ocena organu, z której wynika, że skarżący nie jest pozbawiony, na skutek przewlekłej choroby, możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności - § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 ze zm.). W aktach sprawy znajduje się dokumentacja dotycząca stanu zdrowia skarżącego oraz jego sytuacji prawnej z tym związanej. Z przedmiotowej dokumentacji wynika, że u skarżącego została zdiagnozowana nieuleczalna choroba, z powodu której był hospitalizowany i z powodu której orzeczono w stosunku do skarżącego całkowitą niezdolność do pracy od 17.07.2013 r. do 28 lutego 2015 r. W stosunku do skarżącego podjęte zostały również środki prawne mające na celu, z uwagi na zdiagnozowaną u skarżącego nieuleczalną chorobę uniemożliwiającą skarżącemu kierowanie własnym postępowaniem, uregulowanie jego sytuacji prawnej. Pomimo wystąpienia ww. okoliczności dotyczący stanu zdrowia skarżącego przy jednoczesnym braku majątku jak i dochodów oraz możliwości zarobkowych organ nie wskazał z jakiego powodu przyjął, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w ww. § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tj. że skarżący nie jest pozbawiony, na skutek przewlekłej choroby, możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie ww. należności z tytułu składek.

Reasumując należy stwierdzić, że organ nie wykazał, iż w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności. Analiza akt sprawy i zaskarżonej decyzji wskazuje, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wykonał należycie obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a., polegającego na zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Ponadto doszło do naruszenia art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wymogów tych decyzja organu nie spełnia, a naruszenie w tym zakresie przepisów prawa miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można z góry założyć, że pomimo stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności składkowych organ i tak odmówiłby ich umorzenia.

Tym bardziej, w ocenie Sądu, na aprobatę nie zasługuje powoływana przez organ podstawa odmowy umorzenia ww. należności w postaci niekorzystnych skutków, jakie w sferze interesów skarżącego, wywarłaby decyzja uwzględniająca ww. wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami. Zauważyć bowiem należy, że skarżący pozbawiony jakichkolwiek środków finansowych jak i pozbawiony – z powodu nieuleczalnej choroby - możliwości zarobkowych nie jest w stanie uregulować zaległych należności w stosunku do ZUS, co i tak w efekcie doprowadzi do utrzymania się sytuacji niespełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania mu renty z tytułu niezdolności do pracy.

Ponadto zdaniem Sądu organ stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność w ogóle nie rozpoznał wniosku skarżącej pod kątem przesłanek wynikających z ww. § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Organ administracji w tym kontekście w ogóle nie dokonał oceny sytuacji majątkowej skarżącego, a na takową wpływa niewątpliwie stan jego zdrowia, co może rzutować na potencjalne możliwości skarżącego do przystąpienia do spłaty ww. należności składkowych. Okoliczności te są bardzo istotne w świetle przesłanek możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności składkowych. Podkreślenia wymaga, że przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego. ZUS odmawiając umorzenia należności uczynił to w sposób dowolny, w oderwaniu od instytucji uznania administracyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji przeprowadzi analizę sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, uwzględniając przy tym wpływ sytuacji zdrowotnej skarżącego na możliwość przystąpienia przez niego do spłaty ww. należności, w tym kontynuowania prowadzenia działalności gospodarczej. Dokonując powyższej analizy organ musi mieć na względzie istotę ubezpieczenia społecznego. Jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokajaniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego.

Końcowo Sąd wyjaśnia, że nie ma uprawnienia do umorzenia zaległych składek, jak również nie może nakazać organowi udzielenia ulgi. Odmowa umorzenia zaległości nie może jednak być dowolna.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji.

Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.