Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1799/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2, 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. L., D. L. i E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr KOC [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku E. T. oraz P. i D. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] – utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem z dnia [...] października 1954 r., nr [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanego orzeczenia wystąpili B. O. i W. K., następcy prawni dawnego właściciela tej nieruchomości – H. W.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] dwukrotnie odmówiło stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia wskazując, że dotychczasowy właściciel tej nieruchomości – H. W. nie złożył w terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Po raz pierwszy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1294/00. Sąd zlecił wówczas organowi ustalić, jaki dokument został usunięty z akt oraz sprawdzić, czy ewentualny wniosek H. W. nie został odnotowany we właściwym rejestrze.

Kolejne decyzje Kolegium z dnia [...] marca 2002 r. i z dnia [...] lipca 2002 r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2004 r., sygn. akt I SA 2204/02. Tym razem, w ocenie Sądu, organy pominęły wytyczne NSA odnoszące się do ustalenia, jaki dokument został usunięty z akt sprawy.

W dalszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] września 2006 r., [...] odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] października 1954 r.

W dniu 11 grudnia 2006 r. P. L. i D. L. (następcy prawni B. O.) wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną ostateczną decyzją z dnia [...] września 2006 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wznowiło postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] - powołując w podstawie prawnej art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 k.p.a. - odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...] września 2006 r. uznając, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kolegium, decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Organ stwierdził, że były właściciel nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Ustaleń organu nie podważyli następcy prawni byłego właściciela ani wnioskodawcy wznowienia postępowania zakończonego decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego. W ocenie organu o fakcie istnienia wniosku dekretowego nie świadczą załączone do wniosku dokumenty dotyczące odbudowy budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie, ani też oświadczenie H. W. z dnia [...] sierpnia 1947 r. Odnosi się ono bowiem wyłącznie do kwestii budynku, a nie zawiera w swej treści żądania przyznania prawa wieczystej dzierżawy za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Pomimo, że decyzja z dnia [...] września 2006 r. była obarczona wadą, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to orzeczenie to nie mogło być uchylone. W wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli P. L. i D. L. Skarżący zarzucili wydanym decyzjom naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez uznanie, że wniosek musiał być w formie dokumentu pisemnego oraz poprzez nieustalenie w jakiej dacie gmina [...] objęła w posiadanie przedmiotową nieruchomość, a także naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, a nadto niewykonanie wytycznych zawartych w wyroku z dnia 2 listopada 2004 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że H. W. był czynnym, aktywnym posiadaczem nieruchomości i jest nieprawdopodobne by nie zgłosił on wniosku o zachowanie własności. W ocenie skarżących organ nie przeprowadził należycie postępowania dowodowego, w tym nie zbadał akt w archiwum, które wskazują, że dawny właściciel musiał ubiegać się o zachowanie własności czasowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 403/08 oddalił przedmiotową skargę uznając, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie naruszają prawa w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia.

Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 880/09, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez P. L. i D. L., uchylił wyrok z dnia 1 kwietnia 2009 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z niezakwestionowanych skutecznie ustaleń stanu faktycznego wynika, iż byli właściciele gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nie złożyli wniosku o ustanowienie własności czasowej. Postępowanie zwykłe zakończone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1954 r. zostało zatem wszczęte bez wniosku byłych właścicieli tego gruntu. Z treści art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wynika natomiast, iż postępowanie w sprawie przyznania prawa zabudowy lub prawa wieczystej dzierżawy mogło być wszczęte tylko i wyłącznie na wniosek dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych. Oznacza to, że postępowanie takie nie mogło zostać wszczęte bez wniosku, czyli z urzędu. Tym samym Sąd uznał, że brak było podstaw do orzeczenia w oparciu o art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 k.p.a., że w wyniku wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1954 r. mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej. Rozważenia bowiem wymagała kwestia, czy wobec braku wniosku dotychczasowego właściciela gruntu orzeczenie z dnia [...] października 1954 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu ponownie sprawy, wyrokiem z dnia 30 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 957/10 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona chociaż z innych względów niż w niej podniesiono, oraz podkreślił, że należy mieć na uwadze, iż w sprawie wypowiedział się, po raz kolejny, Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 880/09 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 403/08 oddalający skargę. W uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraził ocenę, że postępowanie zwykłe zakończone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] października 1954 r. zostało wszczęte bez wniosku byłych właścicieli objętej orzeczeniem nieruchomości [...] przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Ponieważ postępowanie takie nie mogło toczyć się z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny tym samym uznał, że brak było podstaw do orzeczenia w oparciu o art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozważenia wymaga kwestia czy wobec braku wniosku dotychczasowego właściciela gruntu orzeczenie z [...] października 1954 r. nie zostało wydane w rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazując, że jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że należy uznać, iż w ustalonym na datę wyrokowania przez Naczelny Sąd Administracyjny tj. na 21 kwietnia 2010 r. stanie faktycznym byli właściciele nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nie złożyli wniosku o ustanowienie własności czasowej o jakim stanowi art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1954 r. Postępowania takie nie mogło zostać wszczęte bez wniosku czyli z urzędu. W sytuacji gdy zostało wszczęte bez wniosku winno być umorzone jako bezprzedmiotowe. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie orzeczeniem z [...] października 1954 r. organ właściwy odmówił przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], a wiec wydał orzeczenie merytoryczne mimo, że postępowanie nie powinno być w ogóle wszczęte wobec nie złożenia wniosku dekretowego. Rozważenia więc wymaga, czy wobec braku wniosku dotychczasowego właściciela gruntu orzeczenie z dnia [...] października 1954 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi postawę stwierdzenia nieważności orzeczenia dotkniętego taką wadą, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uzasadniałoby to wydanie przez organ orzekający w postępowaniu wznowieniowym decyzji o treści przewidzianej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...] i stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] października 1954 r. odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] – na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło decyzję z dnia [...] września 2006 r., nr [...] i orzekło o stwierdzeniu nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1954 r., nr [...], jako wydanego bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że wbrew twierdzeniom wnioskodawców, nie ma żadnych podstaw do uznania że wniosek dekretowy złożono a następnie został on usunięty. Z pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] marca 2006 r. wynika, że w rejestrach brak jest zapisu dotyczącego złożonego wniosku. Ponadto, Kolegium na żądanie pełnomocnika wnioskodawców przeprowadziło poszukiwania dokumentów, z których rzekomo miało wynikać, że H. W. złożył wniosek w trybie dekretu. W aktach sprawy znajdują się kopie dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości przesłane przez Archiwami Państwowe. Żaden z nich nie jest wnioskiem dekretowym. Pełnomocnik wnioskodawcy nie odniósł się do zgromadzonego materiału dowodowego mimo wyznaczenia terminu, jak również nie przedłożył żadnych dodatkowych dowodów. Skoro więc, w przedmiotowej sprawie, pomimo braku wniosku dekretowego, Prezydium Rady Narodowej [...] wszczęło postępowanie administracyjne, rozpoznało sprawę i wydało orzeczenie z dnia [...] października 1954 r. skierowane do Terenowego Oddziału Likwidacyjnego, to oznacza, że orzeczenie zostało wydane bez podstawy prawnej i powinno zostać unieważnione ponieważ zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z powyższą decyzją nie zgodzili się E. T. oraz P. i D. L. Tym razem, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 i 11 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 4 i 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Obrony z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy. Zdaniem wnioskodawców własność nieruchomości nie przeszła na rzecz gminy [...] ponieważ brak jest dokumentu potwierdzającego ten fakt. Jeśli brak jest ustalenia daty, od której rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku to nie można stwierdzić, że termin tez został przekroczony. Konsekwencją takie stanu powinno być stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność następców prawnych H. W. nie zaś Skarbu Państwa. W konsekwencji, wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji Kolegium poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1954 r., nr [...] jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa - art. 4 i 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z § 8 rozporządzenia Ministra Obrony z dnia [...] kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez [...] ze wskazaniem, że nieruchomość położona przy ul. [...] pozostaje własnością następców prawnych H. W. i nigdy nie została przejęta na rzecz gminy [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu pełnomocnika wnioskodawców przedmiotowa nieruchomość gruntowa przy ul. [...] została objęta w posiadanie przez Gminę [...]. Przesądza o tym treść ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] z dnia [...] listopada 1948 r., nr [...]. Gdyby bowiem uznać że objęcie nieruchomości w posiadanie gminy [...] nie miało miejsca tak jak ustalono w prowadzonym postępowaniu - w dniu [...] sierpnia 1948 r. - to ze względu na treść ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z całą pewnością nastąpiłoby to z dniem [...] listopada 1948 r. Kolegium jednak podkreśliło, iż kwestia prawidłowości i terminu objęcia gruntu nieruchomości w posiadanie Gminy jest w istocie drugorzędna wobec bezsporności faktu niezłożenia przez dawnego właściciela nieruchomości wniosku o przyznanie mu prawa własności czasowej do jej gruntu. Fakt ten potwierdziły w swych wyrokach sądy administracyjne, a wcześniej ustaliło w toku prowadzonych postępowań Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...]. W ocenie Kolegium orzeczenie z dnia [...] października 1954r. należało wyeliminować z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie wydania go bez podstawy prawnej, gdyż orzeczenia takie mogły być wydawane wyłącznie na wniosek złożony przez osobę uprawnioną. Taki wniosek nie został złożony - zatem - wydanie mimo to orzeczenia administracyjnego i co więcej skierowanie go do Urzędu Likwidacyjnego, który nie mógł być jego adresatem, przesądza fakt wydania go bez podstawy prawnej.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2013 r. E. T. oraz P. i D. L. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wyrażające się w przyjęciu, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej nr. [...] z dnia [...] października 1954 roku jest nieważne, ponieważ zostało wydane bez podstawy prawnej, podczas gdy w sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności powyżej wskazanego orzeczenia administracyjnego z powodu wydania go z rażącym naruszeniem prawa, albowiem:

1) orzeczenie Prezydium Rady Narodowej nie zostało doręczone ani nawet zaadresowane do ówczesnego właściciela nieruchomości położonej w [...] - następców prawnych H. W.; skierowanie orzeczenia do administracji budynku nie oznacza skierowanie jej do właściciela;

2) w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej ustalono datę przejęcia nieruchomości na dzień [...] sierpnia 1948 roku, podczas gdy w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego taki fakt; Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołuje się w tym zakresie na treść ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] z dnia [...] listopada 1948 roku wskazując, że rozbieżności pomiędzy datą [...] sierpnia a [...] listopada 1948 roku nie mają znaczenia w sprawie; skoro w orzeczeniu z dnia [...] października 1954 roku wskazano datę [...] sierpnia 1948 roku to nie jest możliwym swobodne ustalanie przez organ innej daty w tym zakresie;

3) orzeczenie Prezydium Rady Narodowej stwierdza jakoby wszystkie budynki znajdujące się na przedmiotowym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa, podczas gdy sporna nieruchomość była nieruchomością niezabudowaną; H. W. w 1947 roku otrzymał zgodę na rozebranie istniejących tam murów i tak też uczynił; decyzja stwierdzająca nabycie fragmentów murów rażąco narusza art. 5 dekretu, w którym mowa jest wyłącznie o nabyciu własności budynków.

II. Naruszenie art. 10 §1 k.p.a. wyrażające się w tym, że organ wydający decyzję nie zawiadomił pełnomocnika Skarżących o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami (bezpośrednio przed wydaniem zaskarżonej decyzji); Skarżący na skutek powyższego zaniedbania zostali pozbawieni możliwości zapoznania się z treścią ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] z dnia [...] listopada 1948 rok, Nr [...], którego treść znalazła się w aktach sprawy po wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2013 roku a przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

III. Naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 11 k.p.a. wyrażające się w tym, że organ wydający decyzję nie przeprowadził w pełni postępowania dowodowego, albowiem:

1) nie poczyniono żadnych kroków celem ustalenia gdzie znajduje się oryginał orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z [...] października 1954 roku (Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadziło postępowanie administracyjne w oparciu o bardzo nieczytelną kopię orzeczenia Prezydium Rady Narodowej);

2) nie poczyniono żadnych kroków celem wyjaśnienia czy fakt oznaczenia spornej nieruchomości w formie czerwonego przekreślenia (krzyżyka) na mapach znajdujących się w aktach sprawy a uzyskanych z Archiwum Państwowego [...] oznacza w istocie to, że wniosek dekretowy został złożony a nieruchomość została przeznaczana do objęcia w posiadanie właściciela nieruchomości, pomimo tego, że na powyższą okoliczność wskazywał poprzedni Wnioskodawca – W. K. w piśmie z dnia [...] października 1998 roku;

3) nie poczyniono żadnych kroków celem wyjaśnienia jaka jest treść wniosku zarejestrowanego pod numerem [...], pomimo wniosku w tym zakresie zawartym w piśmie z dnia [...] grudnia 2010 roku; skoro wniosek zarejestrowany pod numerem [...] dotyczył wniosku H. W. o wydanie zaświadczenia, że nieruchomość nie pozostaje w administracji Zarządu Miejskiego to wielce prawdopodobnym jest, iż wniosek o nr [...] mógł dotyczyć także przedmiotowej nieruchomości (być może był wnioskiem dekretowym);

4) Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zapoznało się z aktami księgi wieczystej o nr hipotecznym [...], pomimo tego, że w wielu dokumentach znajdujących się w aktach sprawy wskazane jest, iż sporna nieruchomość objęta była hipoteką nr [...]; koniecznym było ustalenie czy nr hipoteczny [...] jest zbieżny z nr. hipotecznym [...].

IV. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. wyrażające się w tym, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia ustawowych wymogów; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji nie ustosunkowało się do jednego z podstawowych zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy tj. kwestii braku zabudowań na przedmiotowej nieruchomości w momencie wydawania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej,

V. Naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. wyrażające się w tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2010 roku sygn. akt ISA/Wa 957/10, w którym wskazano, iż w sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] października 1954 roku jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.

VI. Naruszenie § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 roku wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę [...] wyrażające się w przyjęciu, że przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie przez gminę [...], podczas gdy brak jest dowodów wskazujących na fakt, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie; w aktach sprawy brak dokumentów potwierdzających, że stosowne ogłoszenie Zarządu Miejskiego [...] podano do wiadomości publicznej poprzez zamieszczenie go w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w [...] oraz poprzez rozplakatowanie; treść ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym nr [...] nie wskazuje na nieruchomość położoną przy ul. [...].

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2013 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2013 roku i stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1954 roku jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 4, art. 5 i art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w zw. § 8 rozporządzenia Ministra Obrony z dnia [...] kwietnia 1946 roku wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę [...] ze wskazaniem, że nieruchomość położona [...] pozostaje nieruchomością następców prawnych H. W. i nigdy nie została przejęta na rzecz gminy [...],

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dla przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma okoliczność, że sprawa niniejsza była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 190 p.p.s.a., wyrokiem z dnia 30 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 957/10 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz ją poprzedzającą z dnia [...] czerwca 2007 r. Oznacza to, że zarówno sąd jak i organy administracyjne, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym orzeczeniu Sądu. Sąd zaś w powołanym wyroku wskazał, iż w ustalonym na datę wyrokowania przez Naczelny Sąd Administracyjny, tj. na 21 kwietnia 2010 r., stanie faktycznym byli właściciele nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nie złożyli wniosku o ustanowienie własności czasowej o jakim stanowi art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1954 r. Wobec tego, zdaniem Sądu wówczas rozpoznającego sprawę, organ dekretowy nie był uprawniony do wszczęcia postępowania (wobec nie złożenia wniosku dekretowego) oraz rozpoznania sprawy merytorycznie - co nastąpiło poprzez odmowę przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji nakazał organom administracji rozważyć czy wobec braku wniosku dotychczasowego właściciela gruntu, orzeczenie z [...] października 1954 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi postawę stwierdzenia nieważności orzeczenia dotkniętego taką wadą, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uzasadniałoby to bowiem wydanie przez organ orzekający w postępowaniu wznowieniowym decyzji o treści przewidzianej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2006 r., nr [...] i stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] października 1954 r. odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości [...].

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie uchylenia - na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. - decyzji z dnia [...] września 2006 r., nr [...] i orzeczenia o stwierdzeniu nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1954 r., nr [...], jako wydanego bez podstawy prawnej - Sąd doszedł do przekonania, że organy orzekające nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w tym art. 153 p.p.s.a., w związku z czym uznał skargę za niezasadną.

Bez wątpienia bowiem, w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2010 r. wnioskodawcy nie zakwestionowali skutecznie ustaleń stanu faktycznego, z którego wynika, że dotychczasowy właściciel nieruchomości [...] nie złożył wniosku o ustanowienie własności czasowej. Nie potwierdzają bowiem tego faktu akta sprawy, w tym rejestr wniosków, zaś twierdzenia strony skarżącej sprowadzają się tylko do przypuszczeń i prawdopodobieństw, że wniosek dekretowy został złożony. Wobec tego, rolą Kolegium było rozważenie - zgodnie z zaleceniami Sądu wynikającymi z wyroku z dnia 30 lipca 2010 r. - czy wydanie przez Prezydium Rady Narodowej [...] merytorycznego orzeczenia z dnia [...] października 1954 r. (pomimo braku wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279)) nie naruszało rażąco prawa, co z kolei stanowi postawę do stwierdzenia jego nieważności jako dotkniętego wadą, określoną w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W tej materii, w ocenie Sądu, organ poczynił stosowne rozważania przyjmując ostatecznie, że w niniejszej sprawie zaistniała jedna z wad, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Kolegium, Prezydium Rady Narodowej [...] wydało orzeczenie z dnia [...] października 1954 r. bez podstawy prawnej, bowiem organ ten wszczął postępowanie administracyjne w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. bez złożenia stosownego wniosku przez osobę uprawnioną, a następnie skierował orzeczenie do Urzędu Likwidacyjnego, który nie mógł być jego adresatem. Ta wada uzasadnia, zdaniem organu, konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia z dnia [...] października 1954 r. poprzez stwierdzenie jego nieważności. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zauważa, że wprawdzie w wytycznych zawartych w wyroku z dnia 30 lipca 2010 r. Sąd nakazał ocenę orzeczenia z 1954 r. pod kątem drugiej wady wynikającej z przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażącego naruszenia prawa z uwagi na niezłożenie wniosku dekretowego, jednakże biorąc pod uwagę tożsamy skutek prawny wynikający ze stwierdzenia zaistnienia którejkolwiek z wad wskazanych w tym przepisie, tj. skutek w postaci stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r., czego zresztą konsekwentnie domagają się skarżący, nie można zarzucić Kolegium naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy.

W konsekwencji też, nie można uznać za skutecznie podniesionego przez skarżących (w pkt I skargi) zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wyrażającego się w przyjęciu przez organ, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] października 1954 r. jest nieważne, ponieważ zostało wydane bez podstawy prawnej, podczas gdy zdaniem skarżących w sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia wymienione w trzech podpunktach tego zarzutu. Podkreślić bowiem należy, że przedmiotem oceny Kolegium mogły być bowiem tylko te okoliczności, które wynikały wprost z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2010 r., który zresztą oceniał decyzję organu zapadłą w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] września 2006 r.

Za prawidłowe należy uznać także stanowisko organu, że zarzut dotyczący kwestionowania prawidłowości i terminu objęcia nieruchomości w posiadanie Gminy jest nieistotny, wobec bezsporności faktu co do niezłożenia wniosku dekretowego przez H. W. o przyznanie mu prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Jednakże, poczynione i w tym zakresie, wyjaśnienia organu są słuszne. Na mocy art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wszelkie grunty na obszarze m. st. Warszawy przeszły z dniem jego wejścia w życie na własność gminy m.st. Warszawy. Przepis art. 7 ust. 1 dekretu czynności "objęcia w posiadanie gruntu" przez gminę nadał takie znaczenie prawne, iż od dnia objęcia w posiadanie gruntu należy liczyć początek terminu na zgłoszenie wniosku o przyznanie własności czasowej. Wniosek mógł być skutecznie złożony tylko w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę. Prawne pojęcie "objęcia w posiadanie gruntów" należy łączyć z datą, którą powinno określić rozporządzenie wydane na podstawie art. 4 dekretu. Według tego przepisu rozporządzenie ustala termin i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów określonych w art. 1 dekretu. W niniejszej sprawie (jak wynika z orzeczenia z dnia [...] października 1954 r.) gmina objęła przedmiotową nieruchomość w dniu [...] sierpnia 1948 r. - Dziennik Urzędowy Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], jednakże, jak prawidłowo wywiódł organ, nawet w przypadku nieobjęcia ww. nieruchomości w powyższym terminie, objęcie gruntu w posiadanie, nastąpiłoby z całą pewnością w terminie późniejszym, tj. dniem [...] listopada 1948 r. poprzez zamieszczenie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. Ogłoszenie to obejmowało w pkt I całą [...].

Także sformułowane w skardze zarzuty naruszenia art. 7, 11, 107 § 3 k.p.a. nie mają usprawiedliwionych podstaw. Stan faktyczny sprawy został bowiem, wbrew temu co twierdzą skarżący, właściwie wyjaśniony, a poczynione przez organ ustalenia znajdują oparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, przy ocenie którego organ nie uchybił zasadzie swobodnej oceny dowodów, czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji. Kolegium zastosowało się również do wiążącej go oceny Sądu zawartej w wyroku z dnia 30 lipca 2010 r.

Nie zyskał także akceptacji Sądu zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. W sytuacji bowiem postawienia tego zarzutu koniecznym jest wykazanie przez stronę, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez nie powiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Powoływanie się przez pełnomocnika skarżących na brak możliwości zapoznania się z Dziennikiem Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] z dnia [...] listopada 1948 r., Nr [...] – aktem prawnym powszechnie obowiązującym i to w sytuacji gdy przedmiotem niniejszego postępowania nie była ocena prawidłowości objęcia w posiadanie nieruchomości przez Gminę (bo ta okoliczność nie budziła wątpliwości sądów administracyjnych rozpoznających sprawę), a jedynie kwestia złożenia wniosku dekretowego – nie czyni skutecznym podniesienie tego zarzutu.

W konsekwencji powyższego, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, nie jest także zasadny zarzut naruszenia § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę [...] sprowadzający się do kwestionowania objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie, w sytuacji gdy brak jest dokumentów potwierdzających, że stosowne ogłoszenie Zarządu Miejskiego [...], zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Nr [...] podano do wiadomości publicznej poprzez zamieszczenie go w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w [...] oraz poprzez rozplakatowanie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

-----------------------

13