Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2472/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 190 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia WSA del. Tamara Dziełakowska /spr./ Protokolant: asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 244/14 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia [...] czerwca 2012r., nr [...]; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 244/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę [...] Spółki z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia.

Wyrok został wydany w następujących, istotnych dla rozpoznania skargi kasacyjnej, okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i art. 89 ust. 1, 3 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.) – dalej w skrócie jako "u.o.p.", rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. nr 219 poz. 2229) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228, poz. 2306 ze zm.), Prezydent Wrocławia wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 323.052,85 zł za usunięcie bez zezwolenia organu gminy drzew (trzech cisów pospolitych i jednej morwy białej) z terenu nieruchomości położonej we [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, w wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Jak wynika z uzasadnień wskazanych rozstrzygnięć powodem ich wydania było ustalenie organów, że na terenie nieruchomości skarżącej w dniach 16 i 17 stycznia 2007 r. miała miejsce wycinka trzech cisów pospolitych i jednej morwy białej. Usunięcie drzew, jak ustaliły organy, nastąpiło bez wymaganego prawem zezwolenia organu gminy, na zlecenie pracownika skarżącej Spółki oraz za wiedzą i zgodą jej Zarządu. Powyższe ustalenie, jak również pozostałe niezbędne do wymierzenia kary okoliczności tj. gatunek i wiek drzew, obwody ich pni i wielkości najmniejszych ich promieni zostały poczynione w oparciu o zgromadzony w toku postępowania obszerny materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, dokumentów, oględzin nieruchomości i opinii dendrologów.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), określanej dalej jako p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia tak pod względem zastosowanych przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przyjął, że organy rozstrzygające sprawę dokonały prawidłowych ustaleń zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 kpa, właściwie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i poprawnie zastosowały powołane w podstawach prawnych decyzji przepisy prawa. Odnosząc się do wydanego w przeddzień rozprawy tj. w dniu 1 lipca 2014 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 6/12 w którym orzeczono o niezgodności z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody Sąd pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na zawartą w tym wyroku klauzulę odraczającą na 18 miesięcy utratę ich mocy obowiązującej nie zachodziły warunki do zawieszenia postępowania w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej [...] z o.o. z siedzibą we W., zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie skargi przez uchylenie wydanych przez organy obu instancji decyzji ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W podstawach skargi kasacyjnej skarżąca wskazała na naruszenie prawa materialnego tj.

1. art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 2 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i oparcie się zarówno przez Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu orzeczenia, jak i organy obu instancji przy wydawaniu decyzji, na - niezgodnym ze wskazanymi przepisami Konstytucji RP - art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 u.o.p.,

2. art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP poprzez brak uwzględnienia, przy wydaniu zaskarżonego wyroku, ogłoszonego w dniu 1 lipca 2014 r. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 6/12,

3. art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1 u.o.p. poprzez błędną ich wykładnię i utożsamienie wycięcia pozostałości po drzewach z wycięciem pni, o którym mowa w powyższym przepisie.

Ponadto w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca sformułowała następujące zarzuty naruszenia przepisów postępowania:

1. art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 227 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentu – ekspertyzy dendrologicznej autorstwa mgr inż. J. G., mimo że dotyczył on okoliczności istotnych dla sprawy, prowadząc do wyjaśnienia powstałych wątpliwości to jest potwierdzając zarzuty strony skarżącej o błędach popełnionych przez organy na etapie postępowań w obu instancjach przy ustalaniu okoliczności istotnych dla sprawy oraz mimo iż dopuszczenie powyższego dowodu nie prowadziło do nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji mimo istnienia naruszeń prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

a) art. 15 oraz 136 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a także art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, mimo iż istniała sytuacja naruszenia przepisów postępowania, zaś konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,

b) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przez organy obu instancji stanu faktycznego sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji mimo wadliwości poczynionych ustaleń, w tym w szczególności poprzez:

- oparcie się na wadliwie sporządzonym protokole oględzin z czynności - nie zawierającym daty rzekomego usunięcia drzew bez zezwolenia, ustalenia gatunku usuniętych rzekomo drzew, najmniejszego promienia pnia, przyczyn usunięcia drzew,

- oparcie się przy wyliczeniu obwodów pni na nieprzewidzianym przez przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wskaźniku "najmniejszych średnic pni",

- niedokonanie oględzin z udziałem biegłego z zakresu dendrologii w celu przeprowadzenia w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości pomiaru najmniejszych promieni pni w miejscu ścięcia, niezbędny do ustalenia obwodów pnia będących podstawą do obliczenia wymiaru kary administracyjnej w prawidłowej wysokości,

- dowolne uznanie, mimo braku dowodów, że:

i. na działce nr [...] z lewej strony wejścia do budynku, w którym mieściła się placówka [...] S.A. wzdłuż budynku w odległości 1,3 m od ściany rosły trzy drzewa o gatunku cisy oraz drzewo o gatunku morwa,

ii. jesienią 2006 r. skarżąca Spółka wykonała przycięcia trzech cisów rosnących z lewej strony wejścia do budynku, w którym mieściła się placówka [...] S.A.,

iii. drzewa objęte niniejszym postępowaniem zostały usunięte w dniach 16-17 stycznia 2007 r. przez G. J. na polecenie K. B., która według organu sprawowała "pieczę nad drzewami" rosnącymi na terenie ww. nieruchomości,

iv. skarżąca Spółka wiedziała o usunięciu drzew i na to się godziła,

- pominięcie przy wydawaniu rozstrzygnięcia zeznań świadka K. B., że od momentu jej zatrudnienia tj. od 1 kwietnia 2006 r. nie widziała objętych zaskarżoną decyzją drzew oraz zeznań świadka G. J. wskazujących, że na jesieni roku 2006 opisanych drzew nie było.

W uzasadnieniu tak skonstruowanych podstaw skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji powinien przede wszystkim uwzględnić istniejący stan niekonstytucyjności przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięć organów. Wyrażono pogląd, że odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie jest przeszkodą do uznania przez sąd niekonstytucyjności przepisów od chwili ich uchwalenia. Uwzględnienie stanu niekonstytucyjności powinno nastąpić również w sytuacji, w której wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany po ogłoszeniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność z Konstytucją RP przepisu prawa. Skarżąca kasacyjnie przywołała część uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, w której Trybunał wskazywał, z jakich przyczyn uznał za niezgodne z Konstytucją RP przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. Zdaniem skarżącej kasacyjnie norma uznana za niezgodną z Konstytucją RP, niezależnie od tego, że Trybunał odroczył utratę jej mocy, jest pozbawiona domniemania konstytucyjności, co powinien był uwzględnić sąd administracyjny. Stwierdzenie stanu niekonstytucyjności danego przepisu stanowiącego podstawę wydania decyzji administracyjnej powoduje wadliwość takiej decyzji i konieczność jej eliminacji, zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP z obrotu, czego nie uczynił Sąd pierwszej instancji.

W dalszej części skargi kasacyjnej szczegółowo rozwinięto i uzasadniono pozostałe przytoczone wyżej jej podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna, a o jej uwzględnieniu przesądziły w istocie zarzuty odnoszące się do pominięcia przy wyrokowaniu przez Sąd pierwszej instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. o sygnaturze SK 6/12. Dla porządku należy wskazać, że wyrokiem tym, opublikowanym w Dzienniku Ustaw z 2014 r. pod pozycją 926, Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.), a więc przepisy stanowiące podstawę kontrolowanych przez Sąd pierwszej instancji decyzji, z uwagi na przewidziany w nich obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu. Jednocześnie w wyroku tym Trybunał, korzystając z dyspozycji, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP postanowił o odroczeniu utraty mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z ustawą zasadniczą na maksymalny okres 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Artykuł 190 ust. 3 Konstytucji stanowi bowiem, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego i w przypadku ustawy termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy. Właśnie z uwagi na zawartą w powołanym wyroku klauzulę odraczającą utratę mocy wskazanych przepisów ustawy o ochronie przyrody Sąd pierwszej instancji uznał, że nie miał podstaw ani do zawieszenia postępowania w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ani w konsekwencji też do uwzględnienia przy orzekaniu jego treści.

Powyższego stanowiska jednak nie można podzielić i to nie tylko w kontekście sporządzonego po wydaniu zaskarżonego wyroku uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego skutkującego koniecznością jego uwzględnienia z urzędu także wówczas gdyby został on wydany po wniesieniu skargi kasacyjnej i bez względu na zarzuty skargi kasacyjnej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OPS 9/09 opublikowana w ONSAiWSA z 2010 r., nr 2, poz. 16), ale przede wszystkim z tego względu, że Sąd pierwszej instancji obowiązany był bezwzględnie przed wyrokowaniem do poznania motywów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a także powodów dla których Trybunał skorzystał z instytucji odroczenia przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Należy wyjaśnić, że problematyka wpływu odroczenia mocy obowiązującej norm prawnych uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z ustawą zasadniczą na rozpoznawaną sprawę wywoływała w przeszłości duże rozbieżności w orzecznictwie zarówno Trybunału, jak i Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w piśmiennictwie prawniczym. Na tym tle zarówno w literaturze przedmiotu, jak i judykaturze wykształciły się dwa zasadniczo przeciwne stanowiska. Pierwsze z nich, historycznie najstarsze, które jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku przyjął w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, zakładało dalsze obowiązywanie niekonstytucyjnej normy prawnej do czasu upływu terminu wyznaczonego przez Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku i konieczność jej stosowania tak przez organy administracyjne, jak i sądy. Stanowisko to sprowadzało się zasadniczo do literalnego odczytania treści art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i braku rozróżnienia pojęć obowiązywania danego przepisu oraz obowiązku jego stosowania. Drugie z kolei stanowisko, ukształtowane głównie w orzecznictwie, podjęło próbę odczytania przedmiotowej instytucji odroczenia skutków wyroku Trybunału w świetle konieczności maksymalnego zagwarantowania przestrzegania Konstytucji, praw jednostki, autonomii orzeczniczej sądów i wreszcie ekonomii procesowej. Szczegółowej analizy obu stanowisk oraz przeglądu wyrażanych na tle poglądów w najnowszym orzecznictwie podjął się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt I KZP 30/13 (OSNKW z 2014 r., z. 5, poz. 36), który sam ostatecznie przyjął drugą koncepcję, stwierdzając między innymi, że Sąd może nie zastosować przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą zasadniczą, mimo że uchylenie jego mocy odroczono w czasie. Także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd o dopuszczalności odmowy zastosowania przez organy i sąd administracyjny niekonstytucyjnej normy obowiązującej jeszcze w systemie prawa w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału. Na uwagę zasługują zwłaszcza te orzeczenia, które analizowany problem rozważały właśnie w kontekście odroczenia zawartego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 tj. m. in. orzeczenia II OSK 2696/14, II OSK 2709/14 i II OSK 1327/14. W jednym z nich - w wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r. o sygn. akt II OSK 2696/14 Naczelny Sąd Administracyjny szczegółowo przedstawił argumentację przemawiającą za koniecznością przyjęcia właśnie tego stanowiska, które pozwala na odmowę zastosowania niekonstytucyjnej normy prawnej pomimo jej ograniczonego w czasie obowiązywania. Wobec tego, że wyrok ten jest publikowany i dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl zbędne jest powtarzanie przywołanej w nim argumentacji i całości powołanego w nim dorobku orzecznictwa i doktryny. Można jedynie zasygnalizować, że Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału na sali rozpraw. Z tą też chwilą nie ma już żadnych wątpliwości, że taki akt nie spełnia standardów konstytucyjnych. Ponadto, na skutek orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego następuje zmiana stanu prawnego. Sąd bowiem, rekonstruując podstawę rozstrzygnięcia, zobowiązany jest uwzględnić wszystkie normy obowiązujące w systemie prawnym, w tym te o charakterze konstytucyjnym i stosować w tym zakresie reguły kolizyjne – lex superior derogat legi inferiori. Zwrócono również uwagę, że nie ma logicznych przesłanek przemawiających za tym, aby kończyć postępowanie na podstawie "chwilowo" obowiązujących przepisów (w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku TK), a następnie po utracie ich mocy obowiązującej postępowanie to wznawiać. Takie działanie sądów bowiem byłoby dysfunkcjonalne. Kolejnymi argumentami, na które zwrócono uwagę w przywołanym orzeczeniu, a przemawiającymi za niestosowaniem przepisu, który utracił domniemanie konstytucyjności są: ochrona praw jednostki oraz ekonomia procesowa. Także odsyłanie w niektórych kategoriach spraw na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej orzeczeniu podkreślił jednocześnie, że udzielając odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją RP wpływa na okoliczności konkretnej sprawy, nie ma miejsca na prosty automatyzm. W każdym przypadku jednak sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, powinny brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.

Podzielając w całości powyższe stanowisko należało uznać, że Sąd pierwszej instancji, z uwagi na zawartą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. klauzulę odraczającą utratę mocy przepisów uznanych za niekonstytucyjne, a stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji nie mógł ich zastosować, a precyzyjniej skontrolować prawidłowości ich wykładni i zastosowania przez organ, bez uprzedniego poznania motywów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i przyczyn dla których Trybunał skorzystał z możliwości odroczenia wejścia w życie swojego orzeczenia.

Motywy te z kolei jednoznacznie przemawiały za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Oddalenia skargi nie uzasadniały jakiekolwiek względy, zwłaszcza te z powodu których Trybunał zdecydował się na odroczenie wejścia w życie swojego orzeczenia. Jak wynika bowiem z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego powodem uznania niekonstytucyjności przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody była nadmierna ich dolegliwość, jak ujął to Trybunał "nie spełniająca testu proporcjonalności" w stosunku do wprowadzonego nimi ograniczenia prawa własności, a także sztywno ustalona w tych przepisach wysokość kary bez możliwości uwzględnienia przez organ stopnia uszczerbku w przyrodzie, ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego, czy sytuacji materialnej sprawcy deliktu. Przyczynami natomiast skorzystania przez Trybunał z możliwości odroczenia wejścia w życie wyroku, czyli czasowego utrzymania w systemie prawa niekonstytucyjnych norm, były wyłącznie względy związane z ochroną przyrody i koniecznością utrzymania sankcji za wycięcie drzew w obawie przed zagrożeniem niekontrolowanego ich wycinania w okresie pomiędzy utratą mocy obowiązujących przepisów a uchwaleniem przez ustawodawcę nowych uregulowań. Zatem celem odroczenia utraty mocy niekonstytucyjnych przepisów było przede wszystkim zagwarantowanie ustawodawcy maksymalnego okresu 18 miesięcy na uchwalenie nowych uregulowań spełniających standardy konstytucyjne. Okoliczności te natomiast nie uzasadniały przyjęcia w sprawie, że niekonstytucyjne przepisy powinny być nadal stosowane. Ich nadmierna represyjność, dolegliwość i związana z tym niekonstytucyjność stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uprawniałaby skarżącą w przypadku ostatecznego załatwienia na ich podstawie sprawy administracyjnej lub prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego do żądania wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a § 1 kpa) lub sądowoadministracyjnego (art. 272 § 1 p.p.s.a.). Tym bardziej zatem Sąd powinien był uwzględnić niekonstytucyjność podstaw prawnych kontrolowanych rozstrzygnięć organów w sytuacji gdy wyrok Trybunału wydany został przed rozpoznaniem skargi.

Z powyższych względów, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do naruszenia powołanych w niej podstaw materialnych, w szczególności art. 190 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a rozpoznając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił również wydane przez organy obu instancji rozstrzygnięcia. Nadmienić można, że wskazane naruszenia uprawniałyby także do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięć organów także wówczas gdyby nie zostały powołane w podstawach skargi kasacyjnej Niekonstytucyjność norm stanowiących podstawę kontrolowanych przez sąd administracyjny rozstrzygnięć organów Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 9/09 (ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 16), bierze bowiem pod uwagę z urzędu.

W sprawie nie zachodziła ani konieczność, ani potrzeba oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Zbędne zatem było przedstawianie w niniejszym uzasadnieniu szczegółowych ustaleń organów, oceny obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i weryfikacji tych czynności organów przedstawionej w kilkudziesięciostronicowym uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie i tak do uwzględnienia regulacji prawnych wprowadzonych do ustawy o ochronie przyrody m. in. ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045) przy uwzględnieniu oczywiście zawartych w tej ustawie przepisów przejściowych. Nowe regulacje materialnoprawne mogą wymagać dodatkowych lub niekiedy odmiennych ustaleń faktycznych. Dodatkowo, ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, z uwagi na zmianę przepisów prawa, nie miałaby charakteru wiążącego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Z tych względów ocena pozostałych zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej okazała się zbędna.

Na mocy art. 206 i art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości, uznając, że zachodzi w tej sprawie uzasadniony przypadek wyrażający się w obowiązku uwzględnienia przez Sąd wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2014r., SK 6/12.