Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 961/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.119 pkt 2, art.134 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.17 ust.1 i ust.5 pkt 1 lit.b, art.24 ust.2, art.27 ust.5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" wydaną z upoważnienia Burmistrza K. (dalej jako: organ I instancji) przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., na podstawie art. 17 i art. 24 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 111, dalej jako: u.ś.r.), odmówiono przyznania B. S. (dalej jako: wnioskodawczyni, strona lub skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na męża K. S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że mąż strony, na mocy orzeczenia z 20 maja 2020 r., został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 maja 2025 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 czerwca 2016 r., zaś niepełnosprawność istnieje od 14 stycznia 2016 r. Z uwagi na zły stan zdrowia nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga całodobowej opieki, którą sprawuje nad nim żona, pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustalono również, że rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją. Wskazano ponadto, że strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r., na podstawie decyzji z "[...]". Podano, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia i przepis ten jest wiążący. Zatem przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe z uwagi na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wskazano ponadto, że odmówiono również uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, uznając, że jest ona zgodna z prawem i brak jest wskazań do jej uchylenia. Podkreślono, ze organ I instancji zobligowany jest do stosowania prawa wprost i nie może samodzielnie zmieniać jednoznacznej wykładni gramatycznej normy prawnej.

Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Strona zarzuciła:

- błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. polegającej na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w oparciu o art. 16a u.ś.r. stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co w konsekwencji skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji strony nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony;

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez małżonka dorosłej osoby wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu podniesiono, że nie budzi wątpliwości fakt, że mąż strony jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga stałej opieki, którą sprawuje wnioskodawczyni, co uniemożliwia jej podjęcie pracy. Wskazano, że wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być podstawą rozstrzygnięcia organu. Jednocześnie strona, na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r., oświadczyła, że w celu spełnienia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i tym samym, na mocy art. 155 k.p.a. wniosła o uchylenie w całości decyzji z "[...]" ustalającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazała przy tym, aby uchylić tę decyzję na końcowym etapie postępowania, po ustaleniu spełnienia przez nią wszelkich pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, niewstrzymywanie wypłacania specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie procedowania i dokonanie potrącenia tego świadczenia w tym zakresie z przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Podniesiono, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch lub więcej świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Przy czym, w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, stosownie do art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Zaznaczono ponadto, że w myśl art. 24 ust. 1 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Decyzją z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem w okresie od 1 maja 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. i przyznało wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem na okres od 1 września 2021 r. do 31 maja 2025 r, określając wysokość świadczenia w następujący sposób: od 1 września 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w kwocie 1971,00 zł miesięcznie, zaś miesięczna wysokość świadczenia w kolejnych latach, począwszy od 1 stycznia 2022 r. określona zostanie w obwieszczeniu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie do 15 listopada każdego roku. Ponadto podano, że w przypadku gdyby do 31 maja 2025 r. nie ustał stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 ogłoszony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.) strona zachowa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W uzasadnieniu Kolegium uznało, że spełnione zostały przesłanki umożliwiające przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia. Podniesiono, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego okoliczność faktycznego sprawowania przez stronę stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem nie jest sporna, zaś charakter i zakres tej opieki uniemożliwiają stronie podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że wnioskodawczyni jako żona osoby wymagającej opieki należy do kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem obciąża ją ustawowy obowiązek alimentacyjny względem męża. Organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13) oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż przed ukończeniem 18 roku życia (lub 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej), należy dokonywać z pominięciem kryterium określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Tym samym, brak było podstaw prawnych do odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wskazano również, że na dzień wydania przedmiotowej decyzji nie istniała przesłanka negatywna, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., bowiem decyzja z "[...]" przyznająca stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. została uchylona decyzją z "[...]", a ostatni specjalny zasiłek opiekuńczy został wypłacony stronie w sierpniu 2021 r. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że nie mogło przyznać stronie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, tj. od maja 2021 r., gdyż do 31 sierpnia 2021 r. strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, a nie można otrzymywać dwóch świadczeń w postaci świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego za ten sam okres. W związku z tym, przyznano stronie wnioskowane świadczenie od dnia następnego po ustaniu negatywnej przesłanki, tj. od 1 września 2021 r. do 31 maja 2025 r., czyli do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła powyższą decyzję w zakresie oddalającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. Skarżąca zarzuciła:

- naruszenie przepisu art. 24 ust 2 u.ś.r. poprzez niezastosowanie niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r., pomimo złożenia spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy wniosku w dniu 21 maja 2021 r., zawierającego między innymi oświadczenie skarżącej o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy,

- dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., polegającej na pominięciu celów u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co w konsekwencji skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji skarżącej nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącej, pomimo dokonania przez nią wyraźnego wyboru świadczenia korzystniejszego już na etapie złożenia wniosku.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że okoliczność sprawowania opieki, jej zakres oraz fakt spełniania przez skarżącą wszelkich przesłanek wymaganych w celu ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego są bezsporne. Nie budzi również wątpliwości, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 21 maja 2021 r., wnosząc przy tym, na podstawie art. 155 k.p.a., o uprzednie uchylenie wcześniejszej decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, którego jednoczesne pobieranie ze świadczeniem pielęgnacyjnym stanowiłoby negatywną przesłankę przyznania korzystniejszego świadczenia. Tym samym skarżąca dokonała wyboru świadczenia w rozumieniu art. 27 ust 5 u.ś.r. Skoro zaś ustawodawca przewidział możliwość rozstrzygnięcia zbiegu praw do świadczeń poprzez złożenie przez beneficjenta oświadczenia co do wyboru jednego z nich dokonany przez uprawnionego wybór świadczenia dla niego korzystniejszego powinien odnosić swój skutek na osi czasu zgodnie z ogólną regułą z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Zatem w ocenie skarżącej stanowisko Kolegium, przyznające jej świadczenie pielęgnacyjne od 1 września 2021 r., jest błędne. Na żadnym bowiem etapie postępowania skarżąca nie cofnęła wcześniejszego wniosku o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. Zatem zdaniem skarżącej wnioskowane świadczenie winno jej zostać przyznane od 1 maja 2021 r. Podkreślono, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. stanowi tylko o dokonaniu wyboru świadczenia przez osobę uprawnioną i nie ma w nim mowy o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie. Nie zachodzi więc konieczność uprzedniej rezygnacji przez uprawnionego z przyznanego już świadczenia, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem co do drugiego świadczenia objętego zbiegiem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zatem, to po stronie organu leży podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione wraz z argumentacją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy zarówno skarżąca w złożonej skardze, jak i organ - w odpowiedzi na skargę - złożyli wnioski o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i ograniczoną współudziału edukacji.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, że mąż skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, co potwierdza orzeczenie wydane przez lekarza orzecznika ZUS z 20 maja 2020 r., a zakres opieki sprawowanej przez skarżącą, zdaniem organów obu instancji, uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Wprawdzie w myśl art. 17 ust. 1 b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, ale regulacja ta stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, jak słusznie uznało Kolegium, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.

Podnieść jednak należy, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone m.in. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przy czym w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przy tym wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r., sygn. I OSK 235/18; wyrok WSA w Szczecinie z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1151/19 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 423/19, dostępne w Internecie).

Z akt sprawy wynika, że decyzją organu I instancji z "[...]" skarżącej został przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki sprawowanej nad mężem – na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. Decyzja ta pozostawała zatem w obrocie prawnym w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co miało miejsce 25 maja 2021 r. W toku postępowania odwoławczego Kolegium - pismem z 17 sierpnia 2021 r. - poinformowało pełnomocnika skarżącej, że jedyną przeszkodą do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego i jednocześnie zwróciło się do organu I instancji o niezwłoczne rozpatrzenie wniosku skarżącej, zawartej w piśmie z 21 maja 2021 r., o uchylenie decyzji przyznającej skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Należy przy tym wyjaśnić, że wprawdzie faktycznie skarżąca podała w tym wniosku, że rezygnuje z przyznanego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ale decyzja uchylająca decyzję w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego została wydana przez organ I instancji "[...]" i wskazano w niej, że ostatni specjalny zasiłek opiekuńczy został wypłacony skarżącej w sierpniu 2021 r. Skarżąca – pomimo tego, że także w tej sprawie w postępowaniu administracyjnym była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - nie zakwestionowała w drodze odwołania tego rozstrzygnięcia w zakresie ustalonej przez organ daty ustania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym samym uznać należy, że kwestia utraty prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero z dniem 1 września 2021 r. została rozstrzygnięta w sposób wiążący i ostateczny wskazaną decyzją organu I instancji. Należy przy tym wyjaśnić, że w przedmiotowej sprawie Sąd nie może dokonać kontroli decyzji uchylającej decyzję w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż jest związany granicami skargi, o czym mowa art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd w niniejszym postępowaniu nie może zatem uczynić przedmiotem oceny aktu administracyjnego, który podlegał odrębnemu zaskarżeniu. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (por. uchwała NSA z 3 lutego 1997 r., sygn. akt OPS 12/96, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, dostępne w Internecie). W związku z tym prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że nie można było przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 maja 2021r.

Odnosząc się do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, należy wskazać, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia. Zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., wyklucza bowiem sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia, przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19, dostępne w Internecie). Zatem okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyrok WSA w Olsztynie z 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 67/20, dostępny w Internecie).

Wobec powyższego organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, jak również prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a w związku z tym zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.