Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 275/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 149, art. 151, art. 161 par. 1pkt 3, art. 201 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania aktu rozstrzygającego wniosek M. P. i E. P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1952 r. nr [...] – w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych organowi; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu wniosku, o którym mowa w pkt 1; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywnę w wysokości 1000 zł (tysiąca złotych); 5. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz M. P. kwotę 100 zł (stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 17 czerwca 2016r. M. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Skarżący twierdzi, że od lipca 2015 r. nie otrzymał od organu żadnego pisma, w tym decyzji administracyjnej. Twierdzi, że wszystkie dokumenty zostały złożone do akt sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W obszernym piśmie procesowym przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w sprawie. Wskazał, że orzeczeniem z dnia [...] lutego 1952 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło m.in. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - gminy Miasta [...] części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i ul. [...], pod budowę domu kultury tj. działki nr ew. [...] o pow. 3713 m2, stanowiącej niepodzielną własność B. P. i M. P.

Wnioskiem z dnia 26 maja 1998 r. M. P. i E. P. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia. Sprawa została zakończona ostateczną decyzją, jednakże prawomocnym wyrokiem z dnia 8 lutego 2005 r. (sygn. akt I SA/Wa 2063/04), doręczonym organowi w dniu 29 kwietnia 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Minister Budownictwa zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po T. P. Po nadesłaniu postanowienia spadkowego datowanego na dzień [...] maja 2010r. organ podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Drugie zawieszenie postępowania miało miejsce w związku z wystąpieniem do Sądu Rejonowego [...] z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla nieobecnego J. P. - postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zawiesił postępowanie o stwierdzenie nieważności do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o ustanowieniu kuratora dla ww. nieobecnego. Wobec nadesłania prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...] w przedmiocie ustanowienia kuratora dla nieobecnego J. P., podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r.

Zdaniem organu postępowanie nie jest prowadzone w sposób przewlekły.

Mianowicie pismami z dnia 11 lipca 2005 r. - celem uzyskania aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1936 r. nr [...] oraz aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1936 r. nr [...] (ewentualnie ich uwierzytelnionych kopii) dotyczących nabycia wywłaszczonej w 1952 r. nieruchomości - wystąpiono do stron postępowania. Dalej pismem z dnia 2 sierpnia 2005 r. wystąpiono do [...] Urzędu Wojewódzkiego - Delegatury w [...] o aktualizację stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości.

Odrębnymi pismami z dnia 23 sierpnia 2005 r. celem uzyskania aktualnych adresów zamieszkania stron postępowania - osób, którym przysługują obecnie prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości, wystąpiono do Urzędu Miasta [...], oraz do stron postępowania. Z uwagi na brak spodziewanego skutku odrębnymi pismami z dnia 26 października 2005 r. wystąpiono o adresy zamieszkania osób, którym przysługiwały prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości do Urzędu Miasta [...] i Centralnego Biura Adresowego MSWiA.

W okresie od dnia 4 sierpnia 2006 r. do dnia 12 listopada 2010 r. postępowanie było zawieszone. Po podjęciu postępowania odrębnymi pismami z dnia 7 grudnia 2010 r. wystąpiono do Archiwum Akt Nowych o nadesłanie akt archiwalnych dot. zezwolenia Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...], Starostwa Powiatowego w [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości, stron o nadesłanie dokumentu dotyczącego przeniesienia roszczeń dotyczących nieruchomości wywłaszczonej orzeczeniem z dnia [...] lutego 1952 r. Pismem z dnia 11 kwietnia 2011 r. wystąpiono po raz kolejny do Starostwa Powiatowego w [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości. Kolejnymi pismami z dnia 8 listopada 2011r. wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie odpisów zupełnych ksiąg wieczystych prowadzonych obecnie dla nieruchomości wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości, Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA o nadesłanie aktualnego adresu zameldowania strony postępowania (tj. J. P.).

Następnie pismami z dnia 8 marca 2012 r. wystąpiono do J. P., w związku z nieuzyskaniem informacji o adresie zameldowania J. P., o nadesłanie adresu zamieszkania brata (tj. ww. J. P.), Sądu Rejonowego w [...] - o nadesłanie postanowienia Sądu z dnia [...] grudnia 1987 r. sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po O. P. i F. P. (celem ustalenia osób, którym przysługuje prawo własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]).

Odrębnymi pismami z dnia 11 lipca 2012 r. ponowiono prośby skierowane do J. P., Centrum Personalizacji Dokumentów MSW, Sądu Rejonowego w [...].

Pismem z dnia 12 września 2012 r. z uwagi na fakt, iż poprzednie wystąpienia nie przyniosły spodziewanego skutku, po raz kolejny wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie postanowienia Sądu z dnia [...] grudnia 1987 r. sygn. akt [...].

Następnie odrębnymi pismami z dnia 26 marca 2013 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie z akt postępowania spadkowego sygn. akt [...] postanowienia o ustanowieniu kuratora spadku dla nieznanego z miejsca pobytu J. P. oraz kopii odpisu aktu urodzenia ww. J. P. Pismem z dnia 11 czerwca 2013 r. do Sądu Rejonowego dla [...] z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla nieobecnego J. P.

W okresie od dnia 12 czerwca 2013 r. do dnia 28 marca 2014 r. postępowanie było zawieszone.

Po podjęciu postępowania pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r. wystąpiono do Starostwa Powiatowego w [...] o aktualizację stanu prawnego nieruchomości nadesłanego przy piśmie z dnia 26 kwietnia 2011 r.

Odrębnymi pismami z dnia 12 września 2014 r. w związku z uzyskaną informacją dotyczącą zgonu strony postępowania J. P., wystąpiono do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW o dane osobowe potencjalnych spadkobierców zmarłego, do Sądu Rejonowego w [...] o udzielenie informacji dotyczącej przeprowadzonego postępowania spadkowego po zmarłej stronie, ewentualnie nadesłanie prawomocnego postanowienia spadkowego po ww. zmarłym, H. K. (żony zmarłego) - o nadesłanie postanowienia spadkowego lub aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym, wraz z adresami spadkobierców, ewentualnie o braku przeprowadzenia postępowania spadkowego.

Pismami z dnia 1 grudnia 2014 r. wystąpiono do J. K. - notariusza w [...] o nadesłanie aktu poświadczenia dziedziczenia po J. P. z dnia [...] września 2014 r., A. P., reprezentowanej przez adw. Z. W., w związku z uzyskaniem informacji od ww. osoby o śmierci J. P., wystąpiono o nadesłanie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po ww. J. P. oraz ww. akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] września 2014 r.

Jednocześnie pismem z dnia 2 grudnia 2014 r. wystąpiono po raz kolejny do H. – P. oraz w oparciu o informacje uzyskane z Centrum Personalizacji Dokumentów MSW z dnia 15 września 2014 r. do W. P. i D. P. o akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] września 2014 r.

Odrębnymi pismami z dnia 3 marca 2015 r. nr [...] ([...]), wystąpiono o nadesłanie uwierzytelnionej kopii aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1914 r. repertorium nr [...] oraz z dnia [...] listopada 1914 r. repertorium nr [...].

Następnie pismem z dnia 11 czerwca 2015r. w oparciu o informacje uzyskane z Archiwum Państwowego w [...] przy piśmie z dnia 24 marca 2015 r., wystąpiono o nadesłanie uwierzytelnionych kopii ww. aktów notarialnych z dnia 17 kwietnia 1914 r. oraz z dnia 27 listopada 1914 r. do Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...].

Jednocześnie pismami z dnia 12 czerwca 2015r. celem uzyskania akt dotyczących postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1954 r. sygn. akt [...] (stanowiącego podstawę ujawnienia M. P. oraz M. P. i E. P. w dziale II księgi wieczystej nr [...]) oraz postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla Województwa [...] w [...] z dnia [...] marca 1955 r. sygn. akt [...] oddalającego rewizję od ww. postanowienia z dnia [...] kwietnia 1954 r., zwrócono się do Sądu Rejonowego w [...] i Sądu Okręgowego w [...].

Pismem z dnia 21 lipca 2016 r. wystąpiono po raz kolejny do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o wypożyczenie, na okres 14 dni, załącznika graficznego do ww. decyzji z dnia 20 maja1994 r.

W toku postępowania organ zawiadamiał strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy, tu wskazano te pisma.

Organ podkreślił, że sprawa ma charakter skomplikowany ze względu na złożony stan prawny podlegającej wywłaszczeniu nieruchomości. Organ obowiązany jest ustalić stan prawny nieruchomości w dacie wywłaszczenia oraz jej aktualny stan prawny. Sporna nieruchomość była wielokrotnie przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Nie posiadała ponadto założonej księgi wieczystej stąd konieczne było przeprowadzenie długotrwałego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie podmiotów, którym w dacie wywłaszczenia przysługiwało prawo własności do nieruchomości objętej orzeczeniem z dnia 7 lutego 1952 r.

Niezależnie od powyższego sprawy rewindykacyjne ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego kwestionowanym orzeczeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwane dalej: "p.p.s.a." sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia przed jej wniesieniem, czyli w tym przypadku złożenie zażalenia, o jakim mowa w art. 37 § 1 kpa.

Warunek ten został spełniony, gdyż skarżący pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r. (data wpływu do organu: 7 kwietnia 2016 r.) wezwał Ministra Infrastruktury i Rozwoju do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przewlekłym prowadzeniu sprawy.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że przewlekłość postępowania należy odróżnić od bezczynności organu. Przewlekłość postępowania może być stwierdzona przez sąd niezależnie od tego, czy przed wniesieniem skargi lub po jej wniesieniu, a przed wydaniem orzeczenia w takiej sprawie, organ podjął jakiekolwiek czynności procesowe. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje bowiem, że ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania dotyczącego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, dostępny na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo). "Przewlekłość postępowania" nie jest zatem tożsama z "bezczynnością organu". Możliwa jest sytuacja, w której organ pozostaje w bezczynności, niemniej nie można zarzucić prowadzonemu przez niego postępowaniu przewlekłości (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2304/14 i z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2425/14, dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo).

Przyjmuje się, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia z reguły wówczas, gdy organ nie załatwi sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje w nim czynności opieszale, w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze. Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego (por. np. P. Dobosz: Milczenie i bezczynność w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2011r. s. 73 i nast., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13, LEX nr 1369030). Organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy podejmuje czynności zbędne, pozorne albo nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Wynika z tego, że przesłanką uznania przez sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. Nie ma zatem znaczenia fakt, czy postępowanie to zostało wreszcie zakończone. Tym więc różni się przewlekłe prowadzenie postępowania od bezczynności organu. W tym drugim przypadku chodzi o zaniechanie organu polegające na niepodjęciu konkretnej czynności procesowej, najczęściej na niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie, ocenianym przez sąd na dzień wydania orzeczenia sądowego w takiej sprawie.

Podsumowując należy stwierdzić, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracji. Zatem przewlekłość w prowadzeniu postępowania można organowi skutecznie zarzucić, gdy nie dochowa należytej staranności w zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.

W rozpoznawanej sprawie z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że sprawa z wniosku M. P. i E. P. dnia 26 maja 1998 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 7 lutego 1952 r. nr [...] była już przedmiotem orzekania organów administracji publicznej i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ostateczna decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2002 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia 2002 r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2063/04.

Oceniając, czy Minister Infrastruktury i Budownictwa prowadzi przewlekle postępowanie Sąd wziął pod uwagę stan sprawy po wydaniu ww. wyroku z dnia 8 lutego 2005 r.

Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do siedziby organu w dniu 29 kwietnia 2005 r. Jak wynika z akt sprawy, pierwszą czynność po otrzymaniu akt sprawy organ dokonał w dniu 11 lipca 2005 r. – zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA – występując o nadesłanie aktów notarialnych. Zatem organ po zwrocie akt przez sąd - nie podejmował czynności przez niemalże dwa i pół miesiąca.

W ocenie Sądu organ zwlekał również z wystąpieniem do [...] Urzędu Wojewódzkiego w sprawie potwierdzenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości, których przedmiotowe postępowanie dotyczy, bowiem dokonał tej czynności dopiero w dniu 2 sierpnia 2005 r. (zatem po 3 miesiącach od otrzymania akt). W ocenie Sądu obydwie czynności mogły zostać dokonane równocześnie, niezwłocznie po zwrocie akt z sądu.

Z odpowiedzi udzielonej przez [...] Urząd Wojewódzki, która wpłynęła w dniu 22 sierpnia 2005 r., organ powziął informację o uczestnikach tego postępowania, zatem prawidłowo – mając na uwadze, że ciąży na nim obowiązek umożliwienia wszystkim stronom postępowania udziału w postepowaniu administracyjnym, pismami z dnia 23 sierpnia 2005 r. zwrócił się do pozostałych stron postępowania o wskazanie aktualnych adresów uczestników postępowania: H. i J. małż. P. oraz B. i J. małż. K.

W związku z brakiem odpowiedzi na ww. wezwanie z dnia 23 sierpnia 2005 r. organ pismami z dnia 26 października 2005 r. wystąpił do Urzędu Miasta [...] oraz Centralnego Biura Adresowego MSWiA o wskazanie adresów uczestników postępowania.

Najpóźniejsza odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do organu w dniu 13 grudnia 2005 r.

Organ przez ponad miesiąc nie podejmował żadnej czynności, dopiero pismem z dnia 19 stycznia 2006 r. powiadomił strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym (art. 10 Kpa) wyznaczając termin składania ewentualnych wyjaśnień i dokumentów do dnia 13 lutego 2006 r.

W dniu 24 maja 2006 r. – jak wynika z notatki służbowej – organ powziął informację o śmierci strony postępowania – T. P.. Przy czyn należy zaznaczyć, że w okresie od 13 lutego 2006 r. (do kiedy to strony mogły uzupełnić materiał dowodowy i zapoznać się z aktami sprawy) do czasu powzięcia wiadomości o śmierci strony – 24 maja 2006 r. – organ nie podjął jakiejkolwiek czynności w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie (ponad 3 miesiące).

Organ zawiesił postępowanie w dniu 4 sierpnia 2006 r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i 4 Kpa.

W ocenie Sądu, zawieszenie postępowania w związku ze śmiercią strony było zasadne.

W dniu 30 czerwca 2010 r. R. P. nadesłał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po T. P. wraz z wnioskiem o podjęcie postępowania. Organ pismem z dnia 2 sierpnia 2010 r. – a zatem ponad miesiąc od wpływu wniosku – wezwał do jego uzupełnienia poprzez nadesłanie prawidłowego pełnomocnictwa.

Właściwe pełnomocnictwo wpłynęło do organu w dniu 18 sierpnia 2010 r. – organ podjął postępowanie w dniu 12 listopada 2010 r.

Oceniając powyższe, należy stwierdzić, że zawieszenie postępowania było prawidłowe, jednakże czynności po powzięciu przez organ informacji o podstawach podjęcia postępowania (w dniu 30 czerwca 2010 r.), były podejmowane opieszale – wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o podjęcie postępowania wystosowano po ponad miesiącu od wpływu wniosku a po uzupełnieniu braków wniosku w dniu 18 sierpnia 2010 r., organ wydał postanowienie o podjęciu postępowania po niemal trzech miesiącach, tj. w dniu 12 listopada 2010 r. Tak długie odstępy pomiędzy opisanymi wyżej czynnościami były nieuzasadnione.

Następnie pismami z dnia 7 grudnia 2010 r. organ wystosował wezwania do: M. P. i E. P. w sprawie roszczeń do nieruchomości, Archiwum Akt Nowych w sprawie nadesłania akt archiwalnych oraz do Starostwa Powiatowego w [...] o aktualizację stanu prawnego nieruchomości.

Archiwum przekazało uwierzytelnione kopie akt w dniu 11 lutego 2011 r.

Wobec braku odpowiedzi ze Starostwa Powiatowego w [...] w sprawie aktualnego stanu nieruchomości, organ ponowił wezwanie po ponad czterech miesiącach, tj. w dniu 11 kwietnia 2011 r. W ocenie Sądu powyższe działanie – tj. ponowne wezwanie zostało dokonane w sposób opieszały, bowiem organ powinien monitorować tok postępowania, w tym także czy jego wezwania są wykonywane i w przypadku stwierdzenia nienadesłania dokumentów pomimo wezwania, ponawiać wezwania bez zbędnej zwłoki.

Odpowiedź Starosty w sprawie aktualnego stanu prawnego nieruchomości wpłynęła do organu w dniu 29 kwietnia 2011 r.

Pismem z dnia 8 listopada 2011 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie odpisów zupełnych ksiąg wieczystych o nr: KW [...], KW [...], KW [...]. W tym przypadku również stwierdzić należy, że powyższe postępowanie świadczy o przewlekle prowadzonym postepowaniu, skoro wiedzę o księgach wieczystych organ powziął już w dniu 29 kwietnia 2011 r. a wezwanie w tej kwestii do sądu wystosował po ponad 6 miesiącach.

Również ustalanie miejsca pobytu J. P. i w rezultacie wobec niemożności ustalenia – ustanowienie kuratora, odbywało się w sposób opieszały w zakresie czynności, za które odpowiedzialny był organ prowadzący postępowanie.

Organ otrzymał informację z MSWiA, że J. P. nie figuruje w zbiorze danych osobowych w dniu 19 grudnia 2011 r. Dopiero w dniu 8 marca 2012 r. (niemal po trzech miesiącach) wystąpił do stron postępowania o wskazanie adresu wyżej wymienionego, a pismem z dnia 20 marca 2012 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie postanowienia tego Sądu z dnia [...] grudnia 1987 r. sygn. akt [...].

Do organu w dniu 2 kwietnia 2012 r. wpłynęło postanowienie z dnia [...] listopada 2002 r. , sygn. akt [...]. Dopiero w dniu 11 lipca 2012 r. (zatem po ponad trzech miesiącach) ponownie wezwał o nadesłanie odpisu postanowienia z dnia [...] grudnia 1987 r, sygn. [...] oraz zwrócił się o wskazanie adresu J. P. Sąd w piśmie z dnia 1 sierpnia 2012 r. (data wpływu do organu) poinformował, że w aktach brak jest adresu wyżej wymienionego – w postępowaniu tym był ustanowiony kurator dla nieznanego z miejsca pobytu J. P.

Sąd w dniu 1 sierpnia 2012 r. ponownie przesłał odpis postanowienia z 18 listopada 2002 r.

Organ w piśmie z dnia 12 września 2012 r. po raz trzeci wezwał Sąd do nadesłania postanowienia z [...] grudnia 1987 r.

Sąd dokonał tej czynności w dniu 10 grudnia 2012 r., informując jednocześnie, że kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu J. P.– pracownik sądu, reprezentował wyżej wymienionego w sprawie o dział spadku w postępowaniu sądowym, do czasu jego prawomocnego zakończenia.

Następnie organ nie podejmował żadnej czynność przez ponad trzy miesiące, dopiero w dniu 26 marca 2013 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie postanowienia w przedmiocie ustanowienia kuratora oraz kopii odpisu aktu urodzenia J.P.

Postanowienie o ustanowieniu kuratora w postępowaniu sądowym oraz kopia aktu urodzenia wpłynęła do organu w dniu 22 kwietnia 2013 r. Po niespełna 2 miesiącach, tj. 11 czerwca 2013 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich o ustanowienie kuratora dla nieobecnego J. P., a postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r. zawiesił z urzędu postępowanie do czasu dołączenia do akt sprawy prawomocnego postanowienia sądu o ustanowieniu kuratora dla ww.

W ocenie Sądu, mimo że częściowo na długość postępowania w tej kwestii wpływ miało również postępowanie Sądu w [...] (dwukrotnie przesłał inne postanowienie, niż wymienione w wezwaniu), to niewątpliwie organ zbyt długimi przerwani (trzykrotnie przez 3 miesiące i raz przez 2 miesiące) pomiędzy poszczególnymi czynnościami przyczynił się do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.

Organ prawidłowo zawiesił postępowanie do czasu ustanowienia kuratora, jednakże analiza akt administracyjnych daje podstawę do twierdzenia, że podobnie jak w przypadku poprzedniego zawieszenia, czynności zmierzające do podjęcia postępowania nie były prowadzone bez zbędnej zwłoki. Otóż, postanowienie Sądu Rejonowego [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt [...] wpłynęło do organu w dniu 8 listopada 2013 r. Organ dopiero pismem z dnia 30 stycznia 2014 r. zwrócił się do sądu o udzielenie informacji, czy postanowienie to jest prawomocne, ewentualnie o przesłanie odpisu postanowienia z klauzulą prawomocności.

Odpis postanowienia, prawomocnego z dniem [...] grudnia 2013 r., wpłynął do organu w dniu 26 lutego 2014 r. Następnie organ przez trzy miesiące nie podejmował jakiejkolwiek czynności i dopiero w dniu 28 maja 2014 r. wydał postanowienie o podjęciu postępowania.

Po podjęciu postępowania przez około dwa i pół miesiąca nie została podjęta żadna czynność. W dniu 19 sierpnia 2014 r. organ zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie nieruchomości. Zdaniem Sądu, brak było jakikolwiek przeszkód, by czynność ta została dokonana niezwłocznie po podjęciu postępowania.

W związku z informacją o śmierci uczestnika postępowania – J. P., organ ustalił następców prawnych i ich adresy (pismo w tej sprawie wpłynęło do organu w dniu 15 grudnia 2014 r.). Ponadto w dniu 26 listopada 2014 r. do udziału w postępowaniu zgłosiła się uczestniczka postępowania A. P. (odpis postanowienia o nabyciu spadku przez wyżej wymienioną po J. P. wpłynął do organu w dniu 24 grudnia 2014 r.).

Dopiero w marcu 2015 r. (a zatem po 2 miesiącach) organ wystąpił do stron oraz Archiwum Państwowego w [...] o uzupełnienie materiału dowodowego (nadesłanie aktów notarialnych z 1914 r. i 1936 r.). Sąd nie dopatrzył się okoliczności, które uzasadniały gromadzenie materiału dowodowego w tym zakresie, dopiero na tym etapie sprawy. Również zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...] o akta sprawy dotyczącej postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1954 r. sygn. [...] dopiero w dniu 12 czerwca 2015 r. świadczy o opieszałości organu.

Odpowiedź z Archiwum Państwowego wpłynęła do organu w dniu 8 września 2015 r.

Kolejne czynności organ podjął dopiero w dniu 27 czerwca 2016 r. (zatem po ponad dziewięciu miesiącach od ostatniej informacji uzyskanej z Archiwum w sprawie żądanych dokumentów).

Skarżący pismem z dnia 28 stycznia 2016 r. zatytułowanym.: "Prośba o interwencję" wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przewlekłym prowadzeniem sprawy.

Organ pismami z dnia 27 czerwca 2016r. r. zwrócił się do:

- Starostwa Powiatowego w [...] oraz [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o nadesłanie akt postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1994 r. nr [...],

- stron postępowania – w trybie art. 36 § 1 Kpa, wskazując przewidywany termin zakończenia sprawy (do 31 października 2016 r.) oraz powołał się na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o dodatkową dokumentację geodezyjną, a także wskazał, że w sprawie dokonano zmiany referenta z uwagi na przebywanie dotychczasowego referenta na zwolnieniu lekarskim od 24 grudnia 2015 r.

Odnosząc się do powyższych okoliczności, należy wskazać, że podane przez organ przyczyny: konieczność gromadzenia materiału dowodowego i zmiana referenta nie usprawiedliwiają opieszałości organu w tej sprawie. Żądanie dodatkowej dokumentacji dopiero na tym etapie postępowania (i po ponad dziewięciu miesiącach braku działań ze strony organu) nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy, tzn. w okresie bezpośrednio poprzedzającym wezwanie z 27 czerwca 2016 r. nie nastąpiły takie okoliczności, które nie były znane organowi wcześniej i dopiero po ujawnieniu których organ stwierdził konieczność dokonania tej czynności. Również zmiana referenta, czy ogólniej, sposób organizacji pracy w organie, nie może wpływać na prawo strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

Analizując wyżej opisane postępowanie organu w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że niewątpliwie było ono prowadzone przewlekle. Co prawda, w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki zawieszenia postepowania i organ prawidłowo dwukrotnie wydał postanowienia w tym przedmiocie (w dniu 4 sierpnia 2006 r. i w dniu 12 czerwca 2013 r.), to jednak wiele czynności w postępowaniu podejmowanych było opieszale – również – co wyżej podkreślono – czynności zmierzające do podjęcia postepowania i późniejsze czynności (po podjęciach) były podejmowane w zbyt długich odstępach czasu. Niewątpliwie w sprawie doszło do wielokrotnego przekroczenia terminu, o którym mowa w art. 35 Kpa, który wymaga by organy administracji publicznej załatwiały sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca w przypadku sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W rozpatrywanej sprawie organ zobowiązany był do podejmowania szeregu czynności w celu wyjaśnienia sprawy (zebranie materiału dowodowego, ustalenie kręgu stron postępowania, ich adresów, czynności zmierzające do ustanowienia kuratora dla osoby, której miejsce pobytu nie jest znane) i na długość czasu postępowania miały również wpływ czynności podejmowane przez inne organy, czy sądy, to jednak nie ulega wątpliwości, że działania Ministra – co wynika ze szczegółowo opisanego wyżej przebiegu sprawy - cechowały się brakiem koncentracji czynności procesowych, czynności dowodowe podejmowane były w znacznych odstępach czasu, często wielomiesięcznych, co świadczy o przewlekłości w prowadzeniu postępowania.

Z tego też względu Sąd uznał, że przewlekłość postępowania miała charakter rażący, bowiem organ wielokrotnie w toku postępowania podejmował czynności w sposób opieszały. Nie usprawiedliwia tego postępowania skomplikowany charakter sprawy i konieczność zebrania obszernego materiału dowodowego oraz kilkukrotne informowanie stron postępowania – w trybie art. 36 § 1 K.p.a. - o niemożności załatwienia sprawy (pismami z dnia: 2 sierpnia 2005 r., 7 grudnia 2010 r., 11 kwietnia 2011 r., 8 listopada 2011 r., 8 marca 2012 r., 11 lipca 2012 r., 26 marca 2013 r., 19 sierpnia 2014 r., 3 marca 2015 r, 11 czerwca 2015 r. i 27 czerwca 2016 r.) – na co powołuje się organ w odpowiedzi na skargę. W takiej sytuacji organ tym bardziej powinien kolejne czynności podejmować niezwłocznie, a nie po trzy-, sześcio-, a nawet niemal dziewięciomiesięcznych nieuzasadnionych przerwach. Należy zwrócić uwagę, że po otrzymaniu akt przez organ po wyroku WSA w dniu 29 kwietnia 2005 r., odliczając okresy zawieszenia (od 4 sierpnia 2006 r. do 12 listopada 2010 r. oraz od 12 czerwca 2013 r. do 28 marca 2014 r.) sprawa prowadzona jest przez organ przez ponad sześć lat.

Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – w punkcie 4 sentencji wyroku – Sąd z urzędu wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł.

Grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p,s.a. ma charakter represyjno – dyscyplinujący, celem jej wymierzenia jest zmobilizowanie organu do załatwienia danej sprawy oraz ugruntowania w nim przekonania o konieczności przestrzegania terminów procesowych na przyszłość. O potrzebie wymierzenia grzywny oraz jej wysokości decyduje Sąd orzekający, opierając rozstrzygnięcie w tym zakresie na całokształcie okoliczności danej sprawy. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał, że grzywna w wymierzonej wysokości spełni zarówno cele o charakterze prewencyjnym, jak i represyjnym, przy czym jednocześnie Sąd ocenił wysokość tej grzywny jako najniższą, która mogła zostać wymierzona w przeanalizowanym stanie faktycznym.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak sentencji wyroku.