Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1681/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego na 2005r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wójta Gminy M. z dnia [...] lutego 2005 r. nr[...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia[...].05.2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania B. C., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia[...].02.2005r. nr [...] ustalającą wymiar podatku rolnego za rok 2005.

Z motywów decyzji wynika, że Wójt Gminy M. ustalił wymiar podatku rolnego na rok 2005 za grunt położony w K.

W odwołaniu B. C. dowodziła, iż owa nieruchomość powinna być opodatkowana podatkiem od nieruchomości. Podniosła, że decyzja organu I instancji została wydana niezgodnie z decyzją Wójta Gminy M. z dnia[...].06.2000r., zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości, w wyniku którego została wydzielona działka nr[...], stanowiąca współwłasność skarżącej i jej córki. Według niej z uwagi na dokonanie podziału gruntu na podstawie art. 96 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) uznać należy, że podział nie dotyczył nieruchomości przeznaczonych na cele rolne. O przeznaczeniu działki na cele budowlane świadczą wydane przez Wójta Gminy M. decyzje: z dnia[...].11.2000r. nr[...], zatwierdzająca projekt budowlany i wydająca pozwolenie na budowę przewodu wodociągowego oraz z dnia[...].11.2001r. nr[...], zatwierdzająca projekt budowlany i wydająca pozwolenie na budowę energetycznej linii kablowej wraz z przyłączami do kompleksu działek budowlanych. Ponadto, zdaniem skarżącej, decyzja wydana została przez organ nieuprawniony, ponieważ organem uprawnionym do wydania decyzji jest Wójt Gminy M., a nie Gmina M.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Stwierdziło, iż z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, ani przesłanego przez skarżącą nie wynika, że przedmiotowa działka nr [...] została sklasyfikowana w ewidencji gruntów jako działka budowlana. Wręcz przeciwnie, w aktach sprawy znajduje się wypis z ewidencji gruntów, z którego wynika, że działka o nr ew. [...] położona w gminie M., obręb K., sklasyfikowana jest jako działka rolna, klasy IVb o powierzchni 0,1050 ha. Powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) SKO zauważyło, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Natomiast zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) działka ta podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym. W związku z tym, zdaniem SKO, słusznie organ I instancji wydał w tej sprawie decyzję ustalająca wymiar podatku rolnego, a nie podatku od nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego dokonanie podziału działki na podstawie art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż to nie decyzja o podziale nieruchomości dokonuje zmiany w klasyfikacji gruntu, ale decyzja dotycząca zmian w ewidencji gruntów. W aktach sprawy brak jest decyzji o podziale nieruchomości, zatem trudno jest ocenić jej prawidłowość. Ponadto decyzja o podziale nieruchomości nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Wskazując na postanowienia art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz powołując się na upoważnienie udzielone przez Wójta Gminy M. dla K. J. do wydawania decyzji dotyczących podatków i opłat lokalnych - zarzut wydania zaskarżonej decyzji przez nieuprawniony organ SKO uznało za bezzasadny.

W skardze B. C. podniosła, iż SKO pozbawiło ją uprawnień wynikających z art. 123 § 1 i art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), co jej zdaniem miało istotny wpływ na wynik postępowania. Nie mogła ona bowiem ustosunkować się do zebranego materiału dowodowego i wnioskować o jego uzupełnienie. Zdaniem skarżącej przesądzające znaczenie w sprawie ma decyzja Wójta Gminy M. z dnia[...].06.2000r. nr[...], wydana na podstawie art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami, którą zatwierdzony został projekt podziału większej nieruchomości na działki, o której mowa jako jednej z nich w akcie notarialnym zakupu przez nią działki nr [...] sporządzonym dnia[...].09.2000r.. Według B. C. ww. decyzja powinna być dołączona przez SKO do akt jej sprawy, gdyż w odwołaniu powoływała się na nią, sama zaś decyzją tą nie dysponowała, gdyż nie była wnioskodawczynią podziału nieruchomości. Niedołączenie tego dokumentu do akt sprawy oznacza, w ocenie skarżącej, iż SKO dopuściło się naruszenia art. 180 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) B. C. dowodziła, iż obowiązek zgłaszania przez właścicieli nieruchomości zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków nie dotyczy zmian wynikających z decyzji właściwych organów, a taka sytuacja występowała w jej sprawie, dlatego jest dla niej nieznana przyczyna, dla której jej działka w ewidencji gruntów nadal figuruje jako rolna. Skarżąca podtrzymała zarzut odwołania odnośnie wydania decyzji pierwszo-instancyjnej przez niewłaściwy organ. Jej zdaniem o tym, kto wydał decyzję, nie świadczy zamieszczony pod nią podpis, lecz treść pieczęci, a w otoku pieczęci odciśniętej obok podpisu na ww. decyzji znajduje się napis: "Gmina M.".

Poza tym B. C. zauważyła, iż decyzja z dnia[...].02.2005r. została skierowana wyłącznie do niej, tymczasem współwłaścicielką działki jest jej córka, co oznacza, iż wszyscy współwłaściciele nieruchomości powinni otrzymać decyzje podatkowe. Dlatego ze zdumieniem przyjęła doręczenie decyzji organu odwoławczego również jej córce.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 123 § 1 i art. 200 Ordynacji podatkowej powołało się na art. 200 § 2 tej ustawy twierdząc, iż w niniejszej sprawie zobowiązanie jest ustalane corocznie i stan faktyczny nie uległ zmianie, czego dowodem są decyzje Wójta Gminy M. ustalające wymiar podatku rolnego za lata 2003 i 2004.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest, czy działka o nr ew. [...] położona w gminie M., obręb K. Wieś, stanowiąca własność B. C. i R. C., winna być opodatkowana podatkiem rolnym, czy podatkiem od nieruchomości.

Organy podatkowe stanęły na stanowisku, iż ww. działka winna być opodatkowana podatkiem rolnym, ponieważ z wypisu z ewidencji wynika, iż jest działką rolną klasy IVb. Co do zasady organy te mają rację.

Zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, według którego ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1994r. sygn. akt III SA 1685/93, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1999 nr 2, poz. 67, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1995r. sygn. akt SA/Wr 1703/94, Wspólnota 1995 nr 42, poz. 24, wyrok SN z dnia 13 lutego 2003r. sygn. akt III RN 22/02, OSNP 2004 nr 6, poz. 92). Dane wynikające z ewidencji gruntów lub budynków mogą być oczywiście zakwestionowane, a wynikające z nich domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy może być obalone. Jednakże weryfikacja tych danych nie może być przeprowadzona przez organy podatkowe, gdyż nie posiadają one takich kompetencji. Organy właściwe do prowadzenia ewidencji i sposób korygowania danych w nich zawartych zostały określone w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jeżeli więc skarżąca kwestionuje zgodność danych wynikających z ewidencji gruntów ze stanem faktycznym, to powinna najpierw wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w powołanym akcie prawnym, a następnie, w przypadku uwzględnienia jej zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych w oparciu o ewidencję gruntów i budynków (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994r. sygn. akt III SA 911/94, OSS 1994 nr 4-5, poz. 164).

W aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów z dnia[...].03.2001r., z którego wynika, że działka nr [...] stanowiąca własność B. C. i R. C. jest sklasyfikowana jako grunt rolny klasy IVb. W oparciu o ten wypis Wójt Gminy M. ustalił wymiar podatku rolnego za 2005r. Skarżąca podnosi, iż działka ta nie powinna być klasyfikowana jako rolna, ponieważ nieruchomość, z której została ona wydzielona, uległa podziałowi mocą ostatecznej decyzji Wójta Gminy M. z dnia[...].06.2000r. nr[...], wydanej na podstawie art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podział nieruchomości na podstawie przepisów tej ustawy wyklucza możliwość zastosowania wobec takiej nieruchomości przepisów o podatku rolnym. Rozumowaniu temu trudno odmówić logiki, aczkolwiek nie jest to równoznaczne z przyznaniem mu słuszności.

Wprawdzie zgodnie z postanowieniami art. 92 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisów zawartych w jej rozdziale I działu III nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg nie będących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych - to jednak sama B. C. twierdzi, iż treść decyzji o podziale nieruchomości nie jest jej znana, a jest to o tyle istotne, iż przepis ten od zawartej w nim reguły przewiduje wyjątek. Wywodzenie więc z tej decyzji daleko idących skutków jest co najmniej przedwczesne. Organy podatkowe nie uznały za konieczne dołączenia owej decyzji do akt sprawy, chociaż mogły to uczynić z urzędu. Jednak przyznać trzeba rację SKO, iż dołączenie tej decyzji do akt nie było konieczne, gdyż jak wcześniej już powiedziano, podstawą wymiaru podatku są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Niemniej jednak informacja podatnika o istnieniu takiej decyzji stanowiła sygnał, iż sprawę kwalifikacji działki stanowiącej współwłasność skarżącej należało wyjaśnić, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, z organem prowadzącym ewidencję gruntów. W myśl postanowień art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne właściciele gruntów nie są zobowiązani do zgłaszania zmiany danych objętych ewidencją gruntów, wynikających z decyzji właściwych organów, a to oznacza, że dane wynikające z takich decyzji są uwzględniane z urzędu. Zatem wyjaśnienia wymagało, czy sygnalizowana przez podatniczkę decyzja stanowiła podstawę zmiany w ewidencji gruntów, co było tym bardziej niezbędne, iż podatek za rok 2005 został ustalony w oparciu o dane z wypisu ewidencji gruntów z 2001r.. W międzyczasie kwalifikacja działki mogła ulec zmianie, chociażby przez wzgląd na przywoływaną przez skarżącą decyzję.

Poza tym w aktach niniejszej sprawy znajdują się decyzje Wójta Gminy M. skierowane do B. C., z których niewiele można wywnioskować, ponieważ nie zawierają danych identyfikujących nieruchomość, ale nasuwają poważne wątpliwości co kwalifikacji działki nr [...] w latach poprzednich. Otóż jest w nich decyzja tego organu z dnia[...].01.2005r., ustalająca nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2003r. w wys. 87,46 zł; w uzasadnieniu tej decyzji mowa jest o zmianie kwalifikacji gruntów, przy czym brak wyjaśnienia, z jakiej kwalifikacji na jaką. Jest też decyzja z dnia[...].03.2005r. uchylająca decyzje Wójta Gminy M.: z dnia[...].01.2005r. nr [...] oraz z dnia[...].01.2005r. nr[...], która nie zawiera uzasadnienia ze względu na uwzględnienie żądania strony w całości. Żądania tego nie ma w aktach sprawy, nie wiadomo więc czego ono dotyczyło, ale jest w nich druga z ww. wymienionych decyzji z dnia[...].01.2005r. i dotyczy ona ustalenia podatku rolnego za 2003r.. Jest też decyzja o numerze podobnym do wskazanego w decyzji z dnia[...].03.2005r., przywołanej powyżej jako pierwsza z decyzji, tj. o nr [...] i ta dotyczy podatku rolnego za 2004r.. Można by więc sądzić, że Wójt Gminy M. uznał racje podatniczki, według których jej działka powinna być opodatkowana podatkiem od nieruchomości (tak twierdził pełnomocnik skarżącej na rozprawie), jednak wobec braku danych w tych decyzjach identyfikujących nieruchomość, lakoniczności uzasadnień i brak wniosków (odwołań) strony niemożliwe jest zajęcie jednoznacznego stanowiska. Istnienie ww. decyzji z dnia[...].03.2005r. zupełnie pominął organ odwoławczy i co więcej, powołał się na być może uchylone nią decyzje ustalające podatek rolny za rok 2003 i 2004 jako usprawiedliwienie pominięcia obowiązku wynikającego z art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Wszystko to świadczy o absolutnym zaniechaniu obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co niewątpliwie wpłynęło na wynik rozstrzygnięcia. Nie wiadomo bowiem, czy w obrocie prawnym istnieją decyzję ustalające podatek rolny od działki nr [...] za lata poprzedzające rok podatkowy 2005r., a od tego zależy, czy organy podatkowe mogły skorzystać z regulacji zamieszczonej w art. 200 § 2 Ordynacji podatkowej, według której organ podatkowy nie ma obowiązku wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w przypadku ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Nie wiadomo bowiem, jaki był rzeczywisty stan faktyczny w okresie poprzedzającym rok 2005r.. Jeśli Wójt Gminy M. przyjął, iż od działki [...] za lata 2003 i 2004 należny jest podatek od nieruchomości, to nie sposób mówić o niezmienności stanu faktycznego i tym samym o braku obowiązku określonego art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, co wobec występujących w niniejszej sprawie wątpliwości należałoby uznać za naruszenie tego przepisu w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uniemożliwienie stronie przyczynienia się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, złożenia stosownych dowodów lub wnioskowania o ich dołączenie.

Poza tym organ odwoławczy pominął wadliwość decyzji organu I instancji, na którą słusznie zwraca uwagę skarżąca, a która dotyczy skierowania decyzji do jednego ze współwłaścicieli nieruchomości z pominięciem drugiego z nich. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów. Skoro w niniejszej sprawie współwłaścicielami działki były dwie osoby, tj. B. C. i R. C., decyzję ustalają podatek należało skierować do obu podatniczek. Pominięcie jednej z nich stanowi istotne naruszenie przywołanego przepisu i stawia w niekorzystnej sytuacji tę podatniczkę, wyłącznie na którą nałożono obowiązek podatkowy.

Z wszystkich powyższej przedstawionych względów zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzająca ją decyzję Sąd uznał za wadliwe w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Sąd nie zgodził się natomiast z zarzutem skargi, wedle którego treść widniejącej na decyzji pieczęci decyduje o ważności decyzji i o tym, czy została ona wydana przez uprawniony organ. Elementy, jakie powinna zawierać decyzja, zostały wymienione w art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej i są to: oznaczenie organu podatkowego, data jej wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o trybie odwoławczym - jeżeli od decyzji służy odwołanie, podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Żaden przepis Ordynacji podatkowej nie rozszerza tych elementów, ani też nie nakazuje stosowania w tym zakresie innych aktów prawnych. Zatem nie może decydować o właściwości organu wydającego decyzję treść pieczęci na niej zamieszczonej. Niezależnie od tego zwrócenia uwagi wymaga, że znajdująca się w aktach sprawy decyzja Wójta Gminy M. z dnia[...].02.2005r. nie jest ostemplowana pieczęcią, o której mówi skarżąca. Decyzja organu I instancji z dnia[...].02.2005r. została podpisana przez osobę upoważnioną przez Wójta Gminy M., tj. inspektor K.J., a więc spełniony został wymóg art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. W aktach sprawy znajduje się upoważnienie Wójta Gminy M., uprawniające inspektor K. J. m. in. do podpisywania decyzji. Wprawdzie przywołany w nim został art. 33 o samorządzie gminnym, a nie art. 39 tej ustawy, który pozwala Wójtowi upoważnić pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, to jednak wadliwość ta nie dyskwalifikuje tego upoważnienia. Istotne jest bowiem, iż uprawnienie Wójta do udzielenia upoważnienia pracownikowi urzędu gminy wynika wprost z przepisu ustawy, a także to, że zostało w nim wskazane imię, nazwisko i stopień służbowy osoby upoważnianej oraz zakres uprawnień i czas obowiązywania pełnomocnictwa.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 152 wyżej wymienionej ustawy decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.