Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1525/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 141  ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 65 poz 385
law: Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
article: art. 54  par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi T.W. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej ppsa), po rozpoznaniu skargi T. W. z 29 lipca 2008 r. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] nr [...] z [...] lipca 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z dnia [...] lipca 2005 r. o nieprzyjęciu na I rok studiów dziennych, oraz działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z [...] lipca 2005 r. o nieprzyjęciu na I rok studiów dziennych oraz w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 9 października 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 671/06 uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z [...] lipca 2005 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że T. W. złożył odwołanie od decyzji Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z [...] lipca 2005 r. o nieprzyjęciu na I rok studiów dziennych. Rektor rozpatrując zarzuty podniesione w odwołaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję Rektora oraz decyzję organu I instancji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Rektor Uniwersytetu [...], działając w trybie autokontroli uchylił swoją decyzję i orzekł, iż utrzymuje w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z [...] lipca 2005 r. o nieprzyjęciu na I rok studiów dziennych.

Organ wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie art. 141 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.). Z dniem 1 września 2005 r. ustawa powyższa utraciła moc - zgodnie z art. 276 pkt 2 i art. 277 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Stosownie natomiast do art. 259 ust. 1 pkt 3 ustawy z 27 lipca 2005 r., wszczęte i nie zakończone postępowania w sprawach, co do których postępowanie zostało zakończone wydaniem nieprawomocnej decyzji są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych, a zatem wniesione przez skarżącego odwołanie należało rozpatrywać na podstawie przepisów dotychczasowych, a w szczególności art. 141 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.

Rektor podkreślił, że w postępowaniu rekrutacyjnym na rok akademicki [...] konieczne było uzyskanie co najmniej [...] punktów, a skarżący zdobył [...] punktów.

Organ wskazał, że w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 9 października 2006 r. udostępnione zostały skarżącemu do wglądu arkusze pytań i arkusze odpowiedzi skarżącego oraz arkusze odpowiedzi prawidłowych z Centralnego Egzaminu Wstępnego z przedmiotów wiedza o społeczeństwie i historia z postępowania rekrutacyjnego na Wydziale [...] w 2005 r.

Organ podniósł, że zarzut skarżącego, co do dodania punktu z przedmiotu historii nie zmieniłoby liczby punktów niezbędnych do zakwalifikowania się na studia.

Organ powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2000 r. SK 18/99 z którego wynika, że art. 70 ust. 2 Konstytucji RP wskazuje, iż dostęp do bezpłatnych studiów w publicznej szkole wyższej nie jest nieograniczony, a wręcz przeciwnie - podlega limitowaniu ze względu na ograniczony zasób środków publicznych pozostających w dyspozycji szkoły, który jest niewystarczający dla zaspokojenia potrzeb edukacyjnych wszystkich osób spełniających formalne wymagania dla podjęcia studiów w postaci świadectwa ukończenia szkoły średniej.

Zdaniem organu z tych właśnie powodów należy uznać, że w świetle art. 70 ust. 2 konstytucji beneficjentem prawa do nieodpłatnej nauki w publicznej szkole wyższej są jedynie te osoby, które spełniły dodatkowe, obiektywne i jednoznaczne określone wymagania przyjęte w procedurze rekrutacyjnej stosowane przez poszczególne uczelnie. Stosowanie tych procedur, koniecznych ze względu na ograniczoną pulę środków publicznych, pozostających w dyspozycji uczelni, nie może być uznane za przejaw nierównego traktowania lub dyskryminacji.

Odnośnie zarzutu dotyczącego podjęcia decyzji Rektora [...] bez wniosku Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej to organ uznał że jest on błędny, gdyż zgodnie z § 32 uchwały nr [...] Senatu [...] z [...] marca 2004 r. w sprawie ogólnych zasad i trybu postępowania rekrutacyjnego na I rok studiów w Uniwersytecie [...] na rok akademicki [...] wniosek nie musiał być i nie był udzielony w formie pisemnej lecz składany w formie ustnej, a uchwała nie precyzuje w jakiej formie ma być zawarty.

Na powyższą decyzję co do punktu 2) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. W.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Otóż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie dwóch wzajemnie wykluczających się przepisów, tj. art. 54 § 3 ppsa oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Oznacza to, że już tylko z tej przyczyny doszło do naruszenia przepisów postępowania, a stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W żadnym wypadku skarżący nie wnosił o utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Nie rozważenie tej kwestii miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Gdyby organ dostrzegł tę okoliczność, to nie wydałby decyzji w trybie autokontroli.

Wskazać należy, że przepis art. 54 § 3 ppsa stwarza możliwość dokonania autokontroli przez organ, którego akt został zaskarżony do sądu administracyjnego. W zakresie swojej właściwości organ odwoławczy może wtedy uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Jednakże warunkiem, jaki organ winien spełnić przy wydawaniu aktu w ramach autokontroli, to uwzględnienie skargi "pierwotnej" w całości. Ta "pierwotna" skarga stanowi bowiem wzorzec kontroli zaskarżonej decyzji. Celem autokontroli jest, aby sprawa, która przeszła przez tok instancji i została rozstrzygnięta ostatecznym aktem, nie powracała na drogę postępowania administracyjnego, bo ta możliwość wykluczona została przez przekazanie sprawy do sądu wobec złożenia skargi.

Mając na uwadze wyżej wskazane kryteria oceny legalności rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 54 § 3 ppsa stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Nie uwzględnia ona w całości żądania "pierwotnej skargi" T. W. z

29 lipca 2008 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie I SA/Wa 1364/08. W skardze tej wprawdzie T. W. wnosił o uchylenie decyzji Rektora [...] z [...] lipca 2008 r., jednakże z treści jej wynika, że kwestionował nie przyjęcie go na I rok studiów oraz wskazywał, dlaczego nie zgadza się z negatywnym rozstrzygnięciem organu. Podnosił kwestie nieprawidłowego obliczenia punktów, nie uwzględnienie jego reklamacji z egzaminu z historii i WOS. Celem skargi było więc uzyskanie korzystnej dla skarżącego decyzji i przyjęcie go na I rok studiów. Z treści skargi w sprawie I SA/Wa 1364/08, ani z żadnego pisma składanego przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, nie wynikało, że wnosi on o utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Także na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2009 r. skarżący potwierdził, że celem jego skarg było wyeliminowanie niekorzystnych dla niego decyzji i przyjęcie go na studia. Należy podnieść, że organ II instancji nie podzielił żadnego z zarzutów skarżącego i nie wydał decyzji w kierunku oczekiwanym, objętym żądaniem skargi.

Dlatego zaskarżona decyzja nie stanowi zadośćuczynienia skardze w całości w rozumieniu przepisu art. 54 § 3 ppsa, gdyż nie podziela argumentów skarżącego (por. wyrok WSA w Warszawie z 3 czerwca 2005 r. w sprawie VII SA/Wa 812/04).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa celem przepisu art. 54 § 3 ppsa jest wyeliminowanie zbędnych postępowań administracyjnych. Z tej przyczyny decyzja uwzględniająca skargę "pierwotną" powinna rozstrzygać sprawę co do istoty. Nie jest natomiast możliwe uwzględnienie skargi :pierwotnej" jedynie w części, czy też uchylenie aktu administracyjnego celem kontynuowania postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA sygn. akt I OSK 581/07 z 5 II 2008 r. oraz WSA w Warszawie z 12 lipca 2005 r. w sprawie I SA/Wa 735/04).

Oznacza to, że Rektor [...] uchylając w pkt 1 własną decyzję, a w pkt 2 orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, wydał decyzję z naruszeniem prawa procesowego. Punkt drugi rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji nie jest zgodny ani z żądaniem skargi "pierwotnej", ani z jej zarzutami oraz argumentacją skargi.

W tej sytuacji uznać należy, że choć zarzuty skargi nie dotyczą naruszenia przez organ art. 54 § 3 ppsa, to Sąd z urzędu dostrzegł naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i uchylił decyzję w całości, pomimo że skarga dotyczyła jej punktu drugiego.

Ponadto trzeba również zważyć, że zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 października 2006 r. w sprawie I SA/Wa 67/06. Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa (por. wyrok SN z 25 lutego 1998 r., III RN 130/97 OSNAPiUS nr 1 poz. 2 z glosą aprobującą B. Adamiak OSP 1999 nr 5 poz. 101). Nie ulega wątpliwości, że te wyjątkowe okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzą, bowiem wyrok z 9 października 2006 r. w sprawie I SA/Wa 67/06 nie został uchylony, jest on prawomocny. Nie ma więc podstaw do odstąpienia od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych ww. wiążącym wyroku. Stwierdzić należy, że - jak wynika z zaskarżonej decyzji - organ nie w pełni zastosował się do oceny prawnej Sądu i wskazań co dalszego postępowania.

Otóż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 9 października 2006 r. m.in. stwierdził:

"(...) decyzja z lipca 2005 r. została podpisana przez Prodziekana Wydziału [...], bez podania jakiejkolwiek wzmianki o upoważnieniu go do jej podjęcia przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną. Upoważnienia takiego Komisja mogła udzielić na podstawie § 10 ust. 2 powołanej uchwały Senatu Uniwersytetu [...] z marca 2004 r.

Wobec wyrażonej przez Sąd oceny prawnej sprowadzającej się do konstatacji, że decyzja organu I instancji wydana została bez upoważnienia, organ odwoławczy obowiązany był wydać rozstrzygniecie zgodnie z tą oceną. Tymczasem nie wiadomo, czy organ zastosował się do tej oceny i wytycznych. W aktach sprawy nie znajduje się bowiem upoważnienie, o którym mowa w wyroku Sądu. Również w zaskarżonej decyzji organ nie rozważał tego zagadnienia.

Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Skutkiem uchylenia w całości przez Sąd decyzji autokontrolnej pozostało do rozpoznania odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji z [...] lipca 2005 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy przeprowadzi postępowanie odwoławcze z uwzględnieniem oceny prawnej wiążącego wyroku Sądu z 9 października 2006 r. oraz wskazań wynikających z niniejszego uzasadnienia.