Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1036/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1.
journal: Dz.U. 2020 poz 713
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
article: art. 3 ust. 1, art. 9 ust 4, art. 20 ust 1, art. 28 ust. 1.
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
article: art. 147 § 1, art. 151, art. 200.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.),, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skarg T. K. i M. S. na uchwałę Rady Miasta Częstochowy z dnia 21 maja 2020 r. nr 388.XXIX.2020 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1) oddala skargę T. K.; 2) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 24 ust. 2 w zakresie, w jakim przewiduje ona wyznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego drogi wewnętrznej, oznaczonej symbolem 2KDW w sprawie skargi M. S.; 3) zasądza od Prezydenta Miasta Częstochowy na rzecz M. S. kwotę 797,00 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rada Miasta Częstochowy uchwaliła dnia 21 maja 2020 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, obejmujący obszar położony w centrum Częstochowy, w rejonie Alei Najświętszej Maryi Panny oraz ulic: Wilsona i Warszawskiej, uchwałą nr nr 388.XXIX.2020.

W podstawie prawnej wskazano art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 713) oraz art. 3 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: u.o.p.z.p.) (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 293).

Na powyższą uchwałę wniesiono dwie skargi, które pozostawały ze sobą w związku, wobec czego na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygania.

W skardze T.K. z dnia 15 lipca 2020 r. (reprezentowanego przez adwokat K.J.), wskazano na zarzuty dotyczące istotnego naruszenia prawa. Zaskarżonej uchwale zarzucono:

1) naruszenie art. 9 ust 4: u.o.p.z.p., polegającego na sporządzeniu planu zagospodarowania przestrzennego wskazanego obszaru, w sprzeczności z ustaleniami uchwały o nr 263.XX.2019 Rady Miasta Częstochowy z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie przyjęcia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Częstochowy,

2) naruszenie art. 20 ust 1 u.o.p.z.p., polegające na stwierdzeniu, że plan miejscowy przyjęty zaskarżoną uchwałą nie narusza ustaleń studium,

3) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1), 2), 3), 4), 6), 7), 9) u.o.p.z.p., polegające na:

- uchwaleniu planu miejscowego w sprzeczności z wymaganiami ładu przestrzennego i architektury,

- zignorowaniu przy uchwaleniu planu miejscowego walorów architektonicznych i krajobrazowych centrum Częstochowy, w rejonie Alei Najświętszej Maryi Panny oraz ulic: Wilsona i Warszawskiej,

- uchwaleniu planu miejscowego w sprzeczności z wymaganiami ochrony środowiska w zakresie ochrony centrum miasta przez zanieczyszczeniami spalin,

- niewzięcia pod uwagę potrzeby ochrony dobra kultury współczesnej jakim jest budynek Filharmonii Częstochowskiej,

- nieuwzględnieniu przy uchwaleniu planu miejscowego walorów ekonomicznych przestrzeni centrum Częstochowy, w rejonie Alei Najświętszej Maryi Panny oraz ulic Wilsona i Warszawskiej,

- uchybieniu uwzględnieniu przy określeniu przeznaczenia i elementu zagospodarowania terenu centrum Częstochowy, w rejonie Alei - Najświętszej Maryi Panny oraz ulic Wilsona i Warszawskiej, prawa własności nieruchomości położonych w tym obszarze,

- nieuwzględnieniu przy uchwaleniu planu miejscowego potrzeb interesu publicznego rozumianego jako potrzeba ochrony zarówno dobra kulturowego jakim jest budynek Filharmonii Częstochowskiej, jak i potrzeba ochrony centrum miasta przed zanieczyszczeniami wynikającymi z transportu.

4) naruszenie art. 1 ust. 3 u.o.p.z.p., polegające na niedostatecznym rozważaniu interesu publicznego i prywatnego przy ustaleniu przeznaczenia terenu

5) naruszenie art. 1 ust. 4 pkt 1), 2) i 4) u.o.p.z.p.

Wskazując na powyższe uchybienia pełnomocnik skarżącego wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miasta Częstochowy w części w jakiej uchwalono przeznaczenie terenu "KP", tj. tereny placów i nadano temu obszarowi element zagospodarowania przestrzennego "obszar przestrzeni publicznej" dla działki nr 1. w obrębie ewidencyjnym nr [...], położną przy ul. [...] w Częstochowie. Uzasadniając swoją argumentację, wskazano na sprzeczność sporządzonego planu zagospodarowania przestrzennego, ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Częstochowy, ponieważ w studium, dla przedmiotowego obszaru (na terenie którego skarżącemu przysługuje własność nieruchomości), określono przeznaczenie MUP – obszar zabudowy mieszkaniowej, usługowej i produkcyjnej oraz SMU – obszar zabudowy śródmiejskiej mieszkaniowo-usługowej. Natomiast w zaskarżonej Uchwale, przedmiotowy teren został zaklasyfikowany jako KP – tereny placów, zatem obszar przestrzeni publicznej. Pełnomocnik skarżącego powołała się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, wskazujące na niedopuszczalność sprzeczności planu zagospodarowania przestrzennego z treścią studium.

Drugą skargę na powyższą Uchwałę wniósł M.S., reprezentowany przez radcę prawnego A.K., pismem z dnia 4 września 2020 r., w którym zaskarżono § 24 ust 2 uchwały, w zakresie w jakim przewiduje ona wyznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego drogi wewnętrznej, oznaczonej symbolem 2KDW na nieruchomości położonej w Częstochowie przy ul. [...] – działka nr 2., stanowiącej własność Skarżącego.

Uchwale zarzucono naruszenie:

1) art. 1 ust 3 w zw. z art. 2 pkt 4 u.o.p.z.p. przez ich niezastosowanie i brak odpowiedniego wyważenia interesu publicznego i prywatnego,

2) art. 7 ust 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 3 u.o.p.z.p., poprzez przekroczenie dyspozycji w zakresie władztwa planistycznego,

3) art. 140 Kodeksu cywilnego oraz art. 6 u.o.p.z.p. w zw. z art. 64 ust. 1 i 3, a także art. 31 ust 3 Konstytucji RP i art. 64 ust 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię w kwestii zakresu przysługującego Radzie Miasta władztwa Planistycznego,

4) art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 1 ust 2 pkt 7 u.o.p.z.p., poprzez nieuwzględnienie prawa własności Skarżącego,

5) art. 1 ust. 3 u.o.p.z.p. poprzez nieuwzględnienie zgłaszanych przez Skarżącego uwag do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz lakoniczne uzasadnianie ich nieuwzględnienia,

6) art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich niezastosowanie.

Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniosła o stwierdzenie nieważności Uchwały w części, powołując się na naruszenie i ograniczenie prawa własności Skarżącego, poprzez wytyczenie na terenie jego działki drogi wewnętrznej 2KDW. Pełnomocnik wskazała, że organ wyznaczył na wskazanej nieruchomości drogę wewnętrzną, uzasadniając to stworzeniem dostępu do drogi publicznej dla innych właścicieli, przy czym pełnomocnik podniosła, że właściciele gruntów sąsiednich mieli i mają dostęp do swoich nieruchomości innymi drogami, zatem wytycznie takiej drogi było zbędne. Pełnomocnik wskazała, że wpłynęło to rażąco na sposób korzystania z nieruchomości skarżącego, jej przeznaczenie oraz wartość.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. W odniesieniu do skargi T. K., wskazał że zgodność planu miejscowego ze studium uwarunkowań nie oznacza obowiązku dosłownego przenoszenia zapisów ze studium, ale ich uszczegółowienie co do samej możliwości zagospodarowania terenu. Oprócz tego, wskazano na pkt 1.3.3 studium, w którym przewidziano możliwość ustalania m. in. terenów placów publicznych, trenów dróg publicznych i wewnętrznych, rowerowych, ciągów pieszo-rowerowych i pieszych, placów publicznych i parkingów terenowych w planach miejscowych w obrębie wszystkich obszarów. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa własności, organ wskazał, że na mocy przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gmina została upoważniona do ingerencji w prawo własności, w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na jej obszarze, co przewidziano w art. 6 ust. 1 u. p. z. p.

W odniesieniu do zarzutów natury proceduralnej, organ wskazał że przedmiotowy plan poddany został kompletnej procedurze planistycznej, uzyskał wszelkie wymagane opinie i uzgodnienia, był również przedmiotem postępowania nadzorczego, w wyniku którego stwierdzono nieważność § 5 ust. 9 pkt 2 uchwały.

W odniesieniu do skargi M. S. organ również wskazał ww. argument z pkt 1.3.1 studium, a także brak podstaw uwzględnienia argumentu naruszenia przez uchwałę prawa własności, wskazano że skarżący może swobodnie korzystać z nieruchomości użytkować ją, czy pobierać pożytki. Organ wskazał, że w wyniku dokonanej analizy ustalono, że przeprowadzenie drogi wewnętrznej na nieruchomości skarżącego M. S., zapewni dojazd do działek sąsiednich, a także zwiększy ich wartość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga M. S. w części mogła odnieść skutek, bowiem zaskarżona uchwała jedynie w części narusza zasady bądź tryb sporządzania planu miejscowego, obowiązujących w dacie jej podjęcia. W ocenie Sądu, jedynie argument sprzeczności § 24 ust 2 uchwały z przepisami prawa materialnego jest zarzutem istotnym. W pozostałym zakresie skargi należało oddalić, bowiem pozostałym zarzutom nie można przypisać istotnego charakteru.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej . Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, wyliczone w przywołanym przepisie postanowienia, a także inne akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej oraz organy samorządu terytorialnego, w tym akty prawa miejscowego, a także akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego i bezczynność organów we wskazanych w ustawie przypadkach. Stosownie z kolei do art. 147 § 1 p.p.s.a sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

W rozpatrywanej sprawie kontrola zaskarżonej uchwały została zainicjowana w trybie i na zasadach określonych w art. 101 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja do wniesienia takiej skargi przysługuje nie temu podmiotowi, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym aktem. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego w tym trybie skargę musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, muszą rzeczywiście naruszać istniejący i przysługujący konkretnemu podmiotowi interes prawny w dacie podejmowania uchwały. Takie rozumienie legitymacji każdego skarżącego podmiotu znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r. sygn. akt SK 30/02 (publ. OTK-A 2003 Nr 8, poz. 4) stwierdził, że skarga złożona w trybie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis (skargi powszechnej, obywatelskiej), zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany.

Posiadanie interesu prawnego w zakwestionowaniu uchwały rady gminy oznacza więc istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą. Istotnym warunkiem umożliwiającym zaskarżenie uchwały jest nie tylko jej obiektywna niezgodność z prawem materialnym, kształtującym sytuację prawną podmiotu skarżącego, ale także konieczność wykazania, że uchwała w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza jego interes prawny, przez co należy rozumieć ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu (np. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1016/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

W rozpatrywanej sprawie skarżący są właścicielami nieruchomości położonych w Częstochowie, objętych postanowieniami uchwały Rady Miasta Częstochowy z dnia 21 maja 2020 r., nr 388.XXIX.2020 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalenie to pozwala na stwierdzenie istnienia po stronie skarżących interesu prawnego i faktycznego do złożenia skarg oraz zakwestionowania zaskarżonej uchwały w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Do zadań własnych gminy należy kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w szczególności poprzez uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.). Powołana regulacja potwierdza samodzielność gminy w zakresie władczego przeznaczania i określania warunków zagospodarowania terenów (władztwo planistyczne gminy). Jednakże gmina nie ma absolutnej władzy w określaniu przeznaczenia terenów i ich warunków zagospodarowania. Granice władztwa planistycznego gminy wyznaczają ograniczenia określone w ustawach, w tym w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności dotyczące zasad sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

Zarzuty skargi zawarte w pkt. 1,2, 3 3a, 3b, 3c, 3d, 3e, 3g, 5 i 6.

Zarzuty zawarte w skardze T. K. odnoszą się głównie do sprzeczności uchwały z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, tj. uchwałą nr 263.XX.2019 Rady Miasta Częstochowy z dnia 21 listopada 2019 r. Pełnomocnik tego skarżącego wskazuje na zmianę przeznaczenia gruntu jako "KP" – teren placów w uchwale, pomimo iż w Studium grunty te zostały określone jako "SMU" - obszary zabudowy śródmiejskiej mieszkaniowo-usługowej. W punkcie 1.3.3. Studium, obejmującego kierunki przeznaczenia gruntów, dla przedmiotowego gruntu, obejmującego nieruchomość skarżącego, wskazano jako kierunki podstawowe: tereny zabudowy mieszkaniowe, mieszkaniowo-usługowej lub usługowo-mieszkaniowej, tereny zabudowy mieszkaniowo wielorodzinnej, tereny zabudowy usługowej, a jako kierunki dopuszczalne parkingi wielopoziomowe. Natomiast punkt 1.3.2. Studium wskazuje z kolei, że w obrębie wszystkich obszarów, jeżeli jest to uzasadnione ich specyfiką lub odpowiednio do potrzeb: w planach miejscowych można wyznaczyć m.in. przeznaczenie pod: tereny placów publicznych, tereny dróg publicznych i wewnętrznych, rowerowych, tereny zalesień, z uwzględnieniem ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej.

Podkreślić zatem należy, że już w samym Studium przewidziano możliwość zmiany przeznaczenia określonego gruntu, zależnie od specyfiki i potrzeb, chybione są zatem zarzuty naruszenia art. 9 ust 4, art. 20 ust 1 u. o. p. z. p., bowiem w tym zakresie postanowienia planu nie naruszają studium.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące nieuwzględniania przez organ walorów architektonicznych centrum Częstochowy, obejmujących ul. Wilsona, ul. Warszawską, Aleję Najświętszej Maryi Panny. Organ dokonując ustaleń zawartych w studium równoważąc interes publiczny i prywatny dokonał odpowiedniego ukształtowania przedmiotowego terenu, wyraźnie akcentując znaczenie tej części miasta dla społeczności lokalnej, ze szczególnym uwzględnieniem dobra kulturowego Filharmonii Częstochowskiej.

Podobnie niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia wymagań ładu przestrzennego, walorów architektonicznych i krajobrazowych centrum Częstochowy. Przedmiotowe grunty stanowią przedpole i bliską okolicę dla obiektu Filharmonii Częstochowskiej, które zgodnie z Planem zagospodarowania przestrzennego województwa śląskiego 2020+ stanowi dobro kultury współczesnej.

Zarzuty skargi zawarte w pkt. 3f, 4.

Odnosząc się do kwestii naruszeń prawa własności skarżącego T. K., wskazać należy że zgodnie z koncepcją władztwa planistycznego, mającą umocowanie w art. 4 z. o. p. z. p., organom gminy przysługuje prawo władczego rozstrzygnięcia co do przeznaczenia terenu pod określone funkcje, nawet wbrew woli właścicieli gruntów objętych planem, przy czym przysługujące gminie władztwo planistyczne może być skutecznie zrealizowane, jeżeli jest uzasadnione interesem publicznym, który uzasadnia wprowadzanie ograniczenia. Jakkolwiek prawo własności jest w RP chronione konstytucyjnie, to prawo to nie jest prawem bezwzględnym. Doznaje w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP stanowiąc, że własność może być ograniczona, tyle że tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do ww. celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych (wyr. WSA we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2017 r., II SA/Wr 624/17, Legalis). Przeznaczenie działki nr 1. będącej własnością skarżącego T. K. na potrzeby realizacji placu z terenami zieleni i komunikacji pieszej został uznane przez organ za dobro nadrzędne, istotne w kształtowaniu ogólnospołecznej przestrzeni.

Pozbawienie właściciela części (nawet znacznej) atrybutów korzystania czy rozporządzania rzeczą - nie musi oznaczać ingerencji w istotę jego prawa własności o ile ingerencja ta jest dostatecznie uzasadniona interesem społecznym. Nie jest zatem wykluczona sytuacja, w której nawet wyłączenie możliwości zabudowania nieruchomości i zagospodarowania jej przestrzeni nie będzie oznaczało naruszenia istoty prawa własności. Ograniczenia te powinny być jedynie uzasadnione takim interesem publicznym, który równoważyłby dopuszczalność częściowego, nawet w znacznym zakresie, zanegowania praw właścicielskich (wyrok WSA w Krakowie II SA/Kr 968/09, wyrok NSA z dnia 28 marca 2014 r., II OSK 518/13). W doktrynie podkreśla się, że organom gminy przysługuje prawo władczego rozstrzygnięcia co do przeznaczenia terenu pod określone funkcje, nawet wbrew woli właścicieli gruntów objętych planem co ma umocowanie w przepisie art. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Z. Niewiadomski: Planowanie przestrzenne, Warszawa 2002, s. 86 in.). W tej sytuacji przeznaczenie nieruchomości 1., jako terenu realizacji placu z terenami zieleni i miejscami do wypoczynku wraz z terenami parkingów i komunikacji pieszej, co organ planistyczny uzasadnia szczególnym położeniem i cechami funkcjonalno-przestrzennymi, nie może być uznane za przekroczenie władztwa planistycznego. W związku z powyższym, nietrafione są zarzuty naruszeń przepisów dotyczących prawa własności (pkt 3 i 3f skargi).

Dodać należy, że według art. 36 ust. 1 u.p.z.p. jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 371 ust. 1, żądać od gminy: 1) odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo 2) wykupienia nieruchomości lub jej części.

Na marginesie zaznaczenia wymaga okoliczność, ze regulacje planu miejscowego nie muszą być kopią zapisów studium, gdyż wówczas brak byłoby racjonalnego uzasadnienia dla ustawowego rozróżniania studium i planu miejscowego, jako aktu precyzującego władczo i konkretnie ustalenia studium. Ustalenia tego ostatniego aktu obejmują większe obszary terenu i opisują pożądane kierunki zagospodarowania przestrzennego.

Skarga M. S.

Odnosząc się do zarzutów skargi M. S., Sąd uznał, że zasługiwała ona na uwzględnienie, bowiem § 24 ust. 2 uchwały w zakresie w jakim przewiduje wyznaczenie drogi wewnętrznej na nieruchomości skarżącego M. S. działka nr 2., jest sprzeczny z art. 1 ust. 3 oraz art. 6 u. o. p. z. p. o., bowiem narusza i ingeruje w prawo własności tego skarżącego w niedopuszczalnym zakresie.

Art. 28 ust. 1 u.p.z.p. ustanowił dwie podstawowe przesłanki zgodności z przepisami prawa uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego: - po pierwsze przesłankę materialnoprawną, a mianowicie uwzględnienie zasad sporządzania planu miejscowego,

- po drugie, przesłankę formalnoprawną, a mianowicie zachowanie procedury sporządzenia planu i właściwości organu. Dokonując wykładni przesłanki materialnoprawnej, tj. zasad sporządzania m.p.z.p., rada gminy związana jest przepisami prawa, w tym prawa europejskiego, zasadami konstytucyjnymi i przepisami ustaw materialnoprawnych.

Wszelkie ograniczenia własności, ustanowione w miejscowym planie, muszą być zgodne z normami konstytucyjnymi wyznaczającymi granice ingerencji prawodawczej w prawo własności, a naruszenie tego wymogu może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały. Prawo własności podlega ochronie przewidzianej w art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z przepisów tych wynika, iż własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ograniczenia te mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób oraz wtedy, gdy nie naruszają istoty wolności i praw.

Jak wynika z przedłożonych map, na nieruchomości skarżącego zaplanowano wytyczenie drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 2KDW. Organ wskazał, że pomimo wytyczenia tej drogi, skarżący będzie mógł korzystać ze swojej działki swobodnie w sposób określony w planie. Wskazano, że projektowana droga umożliwi obsługę komunikacyjną terenów przewidzianych pod zabudowę, położnych w najbliższym obszarze, a także zwiększy wartość działek przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, które znajdują się w głębi zwartej zabudowy kwartałowej.

Dla zaplanowanej drogi 2KDW ustalono szerokość 6m-8m i w tym zakresie linie rozgraniczające objęły nieruchomość skarżącego wzdłuż. W tej części już wskazać należy, że jest to istotna ingerencja w prawo własności. Podstawowym argumentem wyznaczenia powyższej drogi, który przywołuje organ jest zapewnienie nieruchomościom sąsiednim dostępu do drogi. Wskazać jednak należy, że z przedłożonych w niniejszym postępowaniu dokumentów wynika, że nieruchomości sąsiednie taki dostęp mają, tym samym bezpodstawne staje się wydzielanie takiej drogi z naruszeniem prawa własności. Nieruchomość skarżącego znajduje się w kwartale nieruchomości i położna jest między ulicami: [...], [...], [...] i [...]. Pozostałe nieruchomości leżące w tym kwartale mają dostęp do tych dróg, co zostało przez organ całkowicie pominięte.

Wskazać przy tym należy że wszelkie przytoczone wyżej argumenty, dotyczące prawa własności i władztwa planistycznego gminy pozostają aktualne. Należy zaznaczyć jednak, że w przypadku nieruchomości nr 2., ingerencja jest zbyt daleko idąca. Dokonując zatem ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli, gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Nadto posunięcia planistyczne gminy, w wyniku których doszło do naruszenia własności, powinny być rzeczowo uzasadnione, z powołaniem przepisów prawnych, na mocy których nie istnieją inne rozwiązania niż te, które przyjęto w uchwale planistycznej (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3269/17). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w wyniku wytyczenia drogi wewnętrznej 2 KDW, wskazanej w miejscowym planie, ograniczy możliwość jej zagospodarowania działki zgodnie z zamiarem inwestycyjnym właściciela.

Z powyższych względów nieuprawnione jest również twierdzenie organu, że wytycznie drogi przez działkę skarżącego podyktowane było potrzebą zabezpieczenia interesu wspólnoty.

Natomiast nietrafne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż uchwalanie planów miejscowych nie jest regulowane przepisami tej ustawy. Zakres stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego został określony w art. 1 i art. 2 tego aktu, z których wynika, że nie ma on zastosowania podczas uchwalania aktów prawa miejscowego, jakim jest plan miejscowy. Jedynie na podstawie szczególnego przepisu, mianowicie art. 24 ust. 1 u.p.z.p., dopuszczono odpowiednie stosowanie art. 106 K.p.a. do uzgodnień projektu studium oraz projektu miejscowego planu. Tym samym przepis ten potwierdza, że w pozostałym zakresie do uchwalania planu miejscowego nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2017., sygn. akt II OSK 1827/15).

Podobnie brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących samego przebiegu procedury planistycznej, bowiem organ dokonał wszelkich czynności przewidzianych prawem, a koniecznych do prawidłowego uchwalenia miejscowego planu (dokonano odpowiednich przedłożeń planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, podjęto decyzje odnośnie uwag wnoszonych przez społeczeństwo). Należy przy tym zaznaczyć, że w przypadku uwag dotyczących planu, organy nie są zobowiązane do uzasadniania ich uwzględnienia bądź braku uwzględnienia. Jedynie w tym zakresie przepis art. 17 pkt 14 u.p.z.p. zobowiązuje wójta (prezydenta miasta lub burmistrza) do przedstawienia radzie gminy projektu planu miejscowego wraz z listą nieuwzględnionych uwag.

Z uwagi na przytoczone argumenty, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części określonej w pkt 2 sentencji wyroku, a w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. w pozostałym zakresie skargę oddalono. W pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Sąd orzekł o kosztach postępowania mając na uwadze, że zarzuty skargi okazały się zasadne.