Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 567/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 472/17 w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 października 2017r., sygn. akt II SA/Lu 472/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2017r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.

Powyższy wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

D. O. pismem z dnia 28 października 2016r. zwrócił się do Prezydenta Miasta Lublina o przyznanie dodatku mieszkaniowego do zajmowanego przez niego lokalu przy ul. [...] w [...]. W związku z powzięciem informacji, że wnioskodawca posiada także drugie mieszkanie przy ul. [...] w [...], organ postanowił o przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w mieszkaniu wnioskodawcy znajdującym się przy ul. [...] oraz uzyskaniu oświadczenia o jego stanie majątkowym. W dniu 24 listopada 2016r. pracownik organu stwierdził, że ww. lokal, jak również lokal przy ul. [...], były zamknięte. W tej sytuacji pozostawił w skrzynce na listy lokalu przy ul. [...] wezwanie do stawienia się w siedzibie organu do dnia 28 listopada 2016r. w celu ustalenia terminu wywiadu środowiskowego. Ponieważ D. O. nie stawił się, organ wyznaczył z urzędu termin wywiadu środowiskowego na dzień 21 grudnia 2016r. W wyznaczonym dniu wywiad także nie został przeprowadzony z uwagi na fakt zamknięcia lokalu zajmowanego przez skarżącego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. organ I instancji odmówił wnioskodawcy prawa do dodatku mieszkaniowego podnosząc, że zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2017r. poz. 180 ze zm.), dalej przywoływanej jako "u.d.m.", nieobecność wnioskodawcy w lokalu w umówionym terminie jest traktowana jako odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, co skutkuje odmową przyznania dodatku mieszkaniowego.

Po rozpoznaniu odwołania D. O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, podzielając argumentację Prezydenta Miasta Lublina, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że nieobecności wnioskodawcy w lokalu w umówionym terminie nie usprawiedliwia jego pismo z dnia 20 grudnia 2016r., ponieważ zostało złożone w Biurze Obsługi Mieszkańców Urzędu Miasta [...] dzień przed terminem wywiadu, a do Wydziału Spraw Mieszkaniowych wpłynęło w dniu 22 grudnia 2016r., tj. po wydaniu zaskarżonej decyzji. Skarżący nie skorzystał również z możliwości telefonicznego zawiadomienia organu, że wywiad nie może się odbyć w wyznaczonym dniu mimo, że na piśmie zawiadamiającym o jego terminie był podany numer telefonu do organu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. O. zarzucił, że nie podjęto wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego na okoliczność wynajęcia jednego mieszkania, nie zapoznano się w dniu 21 grudnia 2016r. z pismem z dnia 20 grudnia 2016r., nie zażądano dowodów potwierdzających przebywanie z matką u lekarza w dniu 21 grudnia 2016r.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie podtrzymało swoją dotychczasową argumentację i wniosło o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę D. O. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że ustawodawca przewidział procedury prawne służące weryfikacji danych podanych przez wnioskodawcę i tym samym przeciwdziałające nienależytemu wydatkowaniu środków publicznych. W ramach tej procedury powinnością organu jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego utrwalonego w postaci kwestionariusza stanowiącego treść załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz.U. z 2013r. poz. 589), dalej powoływanego jako "rozporządzenie", oraz uzyskanie oświadczenia majątkowego składanego przez wnioskodawcę pod rygorem odpowiedzialności karnej, którego treść stanowi wzór załącznika nr 3 do rozporządzenia. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego średni miesięczny dochód z renty ZUS za okres 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 676,75zł. Oświadczył również, że zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że skarżący posiada jeszcze lokal o powierzchni użytkowej 46,09m2, położony w [...] przy ul. [...], w którym prowadził działalność gospodarczą zawieszoną od dnia 1 lipca 2016r. W związku z powyższymi informacjami prawidłowo organ I instancji podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy zachodzi przesłanka rażącej dysproporcji, o której mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. W ocenie Sądu, skoro organ I instancji powziął informację o posiadaniu przez skarżącego dwóch mieszkań, to jego czynności zmierzające do ustalenia, czy jest on w stanie zaspokajać własne potrzeby bytowe związane z zajmowanym lokalem mieszkalnym, są zgodne z art. 7 ust. 3, ust. 4 i ust. 4a u.d.m. Dysponując środkami publicznymi organy administracji są bowiem zobowiązane do zgodnego z prawem ich wydatkowania. Mając na uwadze, że celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest pokrycie części kosztów utrzymania mieszkania osobom ubogim, uzyskującym niskie dochody, to działanie organu zmierzające do ustalenia, czy skarżący spełnia wymogi ustawy do przyznania dodatku mieszkaniowego było działaniem prawidłowym, zgodnym z zasadami przyznawania przedmiotowego świadczenia. Sąd podniósł także, że skorzystanie przez organ z uprawnienia do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie może być poczytane jako "zafałszowanie wyjaśnionego stanu faktycznego". Istota tego środka prawnego, jak również oświadczenia wnioskodawcy o stanie majątkowym ma bowiem służyć weryfikacji informacji podanych we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a więc służy zasadzie prawdy materialnej. Skoro w sprawie zaistniały wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, to obowiązkiem organu było je wyjaśnić i zgromadzić materiał dowodowy pozwalający na ocenę, czy dana okoliczność została udowodniona. Dalej Sąd I instancji wskazał, iż przepisy u.d.m. nakładają na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z organem właściwym w sprawach dodatków mieszkaniowych w celu dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych. Podejmowane przez organ I instancji próby skontaktowania się ze skarżącym w miejscu jego zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie powiodły się, ze względu na brak współdziałania skarżącego z tym organem. Kwestionowanie podejmowanych przez organ w tym zakresie działań służących realizacji obowiązków ustawowych, w szczególności uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego można uznać za odmowę, o której stanowi art. 7 ust. 4 zdanie 2 u.d.m. W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, zaistniały podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wywiódł D. O. Zaskarżając wyrok w całości, podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego.

W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego:

1. art. 7 ust. 4 u.d.m. w związku z § 1 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie, oddalenie skargi wniesionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie nastąpiła odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i nie nastąpiło uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wobec czego nie zaistniała podstawa do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego;

2. art. 3, art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 5 u.d.m. poprzez niewłaściwe zastosowanie, nieprzyznanie skarżącemu dodatku mieszkaniowego w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki jego przyznania;

3. art. 7 ust. 3 i 6 u.d.m. poprzez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki do ich zastosowania, nie zaktualizowały się negatywne przesłaniu skutkujące odmową przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego;

W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1a i c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi skarżącego, przyjęcie że organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, wydane decyzje są zgodne z przepisami, w sytuacji gdy okoliczności stanu faktycznego nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie zaistniały przesłanki odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Nie zaistniała ze strony skarżącego odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym oraz uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego; organy administracji publicznej prowadzące postępowanie pominęły złożone przez skarżącego pismo z dnia 20 grudnia 2016r. usprawiedliwiające jego nieobecność podczas wywiadu środowiskowego wyznaczonego na dzień 21 grudnia 2016r. wniesione w odpowiedzi na doręczone w dniu 19 grudnia 2016r. zawiadomienie o wyznaczeniu terminu wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania. Wskazano, iż wniesienie pisma z dnia 20 grudnia 2016r. obligowało organ do wyznaczenia innego terminu wywiadu środowiskowego w uzgodnieniu ze skarżącym. Sąd pominął w swoich ustaleniach wniesienie przez skarżącego przedmiotowego pisma, którego wzięcie pod uwagę powodowało konieczność uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia organowi I instancji.

2. art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1a i c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, przyjęcie że organ I instancji oraz organ odwoławczy dokonały wszelkich i prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, w sytuacji gdy organ I instancji nie przeprowadził wywiadu środowiskowego z udziałem skarżącego, pominął okoliczność, że z przyczyn niezależnych od niego (poważny i ciężki stan zdrowia matki) nie mógł on uczestniczyć w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, nie wyznaczono nowego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Tym samym Sąd I instancji usankcjonował nieprawidłowe ustalenia organów, że w niniejszej sprawie doszło do odmowy złożenia oświadczenia majątkowego oraz uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w przypadku gdy sytuacja taka nie miała miejsca. Natomiast wzięcie pod uwagę wskazanych okoliczności pozwoliłoby na wydanie rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji organów i przekazaniu sprawy do dalszego rozpoznania i uzupełnienia prowadzonego postępowania dowodowego.

3. art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1a i c P.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi skarżącego w sytuacji, gdy organ I instancji nie zapewnił mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, nie umożliwił mu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wobec pisma wniesionego przez skarżącego, w którym dostatecznie usprawiedliwił on nieobecność podczas wywiadu środowiskowego, organ powinien wyznaczyć nowy termin na przeprowadzenie wywiadu i zapewnić udział skarżącemu w toczącym się postępowaniu. Powyższych okoliczności nie wziął pod uwagę Sąd I instancji i wydał rozstrzygnięcie wadliwe i sprzeczne z przepisami.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że termin wywiadu środowiskowego ustalony na dzień 24 listopada 2016r. nie był z nim uzgadniany. W związku ze sprawowaniem opieki nad ciężko chorą matką, odebrał awizowane zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 19 grudnia 2016r., a więc na 2 dni przed zaplanowanym terminem jego przeprowadzenia. W związku z ciężkim stanem zdrowia matki, sprawowaniem opieki wymagającej stałego z nią przebywania często nie przebywał w miejscu, w którym zamieszkuje. Wobec konieczności uczestnictwa we wcześniej zaplanowanych wizytach lekarskich matki wniósł, w dniu 20 grudnia 2016r. pismo usprawiedliwiające nieobecność na wyznaczonym terminie wywiadu środowiskowego. W dniu wydania kwestionowanej decyzji, organ I instancji miał możliwość zapoznania się z treścią pisma i dokonania oceny podniesionych przez niego okoliczności, czego zaniechał. Podniesione okoliczności dostatecznie usprawiedliwiają niemożność wzięcia udziału w wyznaczonym przez organ terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a wniesienie przedmiotowego pisma z dnia 20 grudnia 2016 r. obligowało organ I instancji do wyznaczenia innego terminu wywiadu środowiskowego w uzgodnieniu ze skarżącym, czego nie dostrzegł Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te wyznaczają kierunek postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził występowania przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności należy ocenić zasadność zarzutów naruszenia prawa procesowego, bowiem w sytuacji gdy zarzuty skargi kasacyjnej oparto na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a., zasadniczo najpierw rozważone winny zostać przez sąd kasacyjny zarzuty o charakterze procesowym, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 20 marca 2018r. sygn. akt II GSK 198/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wypada uznać zasadność zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a. postawionego w związku z ustaleniem organów, zaakceptowanym przez Sąd I instancji, iż skarżący odmówił złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Wniosek taki jest dowolny, bowiem z okoliczności sprawy wynika, iż pismo, którym organ informował skarżącego o wyznaczonym na dzień 21 grudnia 2016r. terminie wywiadu środowiskowego, zostało przez skarżącego odebrane w dniu 19 grudnia 2016r., a już w dniu 20 grudnia, czyli w najbliższym i w zasadzie jedynym możliwym terminie, skarżący poinformował organ, że nie będzie mógł wziąć udziału w wywiadzie środowiskowym w tym terminie z powodu stanu zdrowia jego matki. Powyższe uznać należy co najmniej za poinformowanie organu o leżących po stronie skarżącego przeszkodach uniemożliwiających przeprowadzenie wywiadu w ww. terminie. Tego rodzaju zachowania nie można traktować za odmowę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tym bardziej, że skarżący zaproponował organowi innym termin przeprowadzenia wywiadu, a organ zaniechał dalszej korespondencji w tej kwestii.

Stanowiska organów o odmowie złożenia przez skarżącego oświadczenia o stanie majątkowym nie uzasadnia też fakt, iż pismo skarżącego informujące o przeszkodach w przeprowadzeniu wywiadu w dniu 21 grudnia 2016r. trafiło do właściwej komórki organu dopiero w dniu 22 grudnia. Tym bardziej, że ww. pismo skarżący złożył w kancelarii organu i nie miał wpływu na obieg dokumentów w samym organie. Skoro przepis art. 7 K.p.a. statuuje na gruncie postępowania administracyjnego zasadę prawdy obiektywnej, która obliguje organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to dokonanie w okolicznościach niniejszej sprawy ustalenia, iż skarżący odmówił złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, pozostaje w sprzeczności z treścią jego pisma z dnia 20 grudnia 2016r.

Powyższe okoliczności pozwalają potwierdzić także zasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 4 u.d.m. w zakresie, w jakim odmowę złożenia przez skarżącego oświadczenia o stanie majątkowym uznano za podstawę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Tym samym należy stwierdzić, iż powyższy przepis został uznany przez organy za podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w oparciu o wadliwe ustalenie, iż skarżący odmówił złożenia oświadczenia, o którym mowa w tym przepisie, a zatem organy dokonały błędnej subsumpcji.

W kontekście zarzutu wadliwego ustalenia, iż skarżący odmówił złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. niezasadnie postawiony został natomiast zarzut naruszenia art. 8 i art. 11 K.p.a. W powyższym zakresie wypada wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny ze względu na ograniczenia wynikające chociażby z art. 183 § 1 P.p.s.a. nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy podanie konkretnych przepisów prawa, które w jego ocenie naruszył sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, oraz wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd I instancji. Natomiast uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych. (vide: wyrok NSA z dnia 2 września 2016r. sygn. akt I OSK 735/15 www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Badana skarga kasacyjna pozbawiona jest natomiast jakiegokolwiek uzasadnienia w zakresie zarzutu naruszenia art. 8 i art. 11 K.p.a. Uniemożliwia to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ustalenie w czym skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia tych przepisów. Dodatkowo, w odniesieniu zarzutu naruszenia do art. 8 K.p.a., wypada wskazać, iż do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie podstaw kasacyjnych (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), rozumiane jako podanie konkretnych przepisów prawa. Jeżeli przepis dzieli się na kilka jednostek redakcyjnej (np. ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997r. sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok NSA z dnia 22 lipca 2004r. sygn. akt GSK 356/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym brak wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej art. 8 K.p.a. dodatkowo nie pozwala potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia tegoż przepisu.

Nie jest natomiast trafny zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sytuacji gdy organ I instancji nie przeprowadził wywiadu środowiskowego z udziałem skarżącego. Oceniając jego zasadność należy przede wszystkim wskazać, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.m. dokumenty obrazujące stan majątkowy, od którego zależy przyznanie dodatku mieszkaniowego należy dołączyć do wniosku, co oczywiście nie wyklucza możliwości ich uzupełnienia w trakcie prowadzonego przez organ postępowania. Analiza powyższego przepisu prowadzi także do wniosku, iż przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i żądanie od wnioskodawcy złożenia oświadczenia o stanie majątkowym nie są obligatoryjne, bowiem taki charakter maja tylko dokumenty wskazane w art. 7 ust. 1 u.d.m. Zatem przepisy u.d.m. dają jedynie możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i żądania złożenia przez stronę oświadczenia o stanie majątkowym (vide: wyrok NSA z dnia 28 lutego 2017r. sygn. akt I OSK 2521/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym niedokonanie powyższych czynności w trakcie postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie może być w każdej sytuacji postrzegane jako naruszenie przepisów postępowania tyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) i za takie nie może być uważane w okolicznościach niniejszej sprawy. W powyższym zakresie wypada wskazać, iż odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego następuje m.in. w sytuacji wystąpienia rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wskazanymi w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, iż jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym mieszkaniem wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe (art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m.). Jeśli zatem organy ustaliły, iż skarżący poza mieszkaniem znajdującym się w [...] przy ul. [...], w którym zamieszkuje, jest także właścicielem mieszkania położonego w Lublinie przy ul. [...], to powyższe dostatecznie jasno wskazuje na istnienie rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wskazanymi w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego, a faktycznym stanem majątkowym. Powyższa okoliczność samodzielnie w wystarczający sposób dowodzi, iż skarżący dysponuje takimi środkami i zasobami majątkowymi, które umożliwiają uiszczanie wydatków związanych z zajmowanym mieszkaniem. Mając na uwadze, że celem dodatku mieszkaniowego jest pokrycie części kosztów utrzymania mieszkania osobom ubogim, które nie dysponują własnymi środkami i zasobami majątkowymi pozwalającymi na pokrycie ww. kosztów, to występująca u skarżącego dysproporcja pomiędzy deklarowanymi dochodami, a rzeczywistym stanem zamożności nie tylko nie pozwala zaliczyć skarżącego do grona ubogich, ale także stanowi dostateczne uzasadnienie dla odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. To zaś pozwala uznać, iż organy administracji, z punktu widzenia treści art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m., zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sposób umożliwiający ustalenie przesłanki rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami deklarowanymi przez skarżącego, a faktycznym jego stanem majątkowym. Powyższe wskazuje, iż skarżący jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym mieszkaniem wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Nietrafnie zatem postawiony został także zarzut naruszenia § 1 rozporządzenia, skoro przepisy u.d.m. dają jedynie możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i żądania złożenia przez stronę oświadczenia o stanie majątkowym.

Nie jest również zasadnie podniesiony zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Powszechnie przyjmuje się, iż naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi wadę procesową, która może stanowić podstawę uchylenia decyzji, jeśli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej ów zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia adekwatnego związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012r. sygn. akt II OSK 1490/11; wyrok NSA z dnia 26 maja 2011r. sygn. akt I OSK 842/11; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011r. sygn. akt I OSK 575/10; H.Knysiak-Molczyk, [w:] H.Knysiak-Molczyk (red.), A.Golęba, T.Kiełkowski, K.Klonowski, M.Romańska, Kodeksu postępowania administracyjnego, Komentarz, WK 2015, uwaga 10 do art. 10; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 6 do art. 145). Jak zostało to powyżej wskazane organy administracji – z punktu widzenia przesłanki określonej w art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. – w sposób odpowiadający treści art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy pozwalający na ustalenie, iż skarżący wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym mieszkaniem. Natomiast skarga kasacyjna nie zawiera argumentacji wskazującej na to, iż zarzucane uchybienie art. 10 § 1 K.p.a. uniemożliwiło skarżącemu dokonanie konkretnych czynności procesowych mogących podważyć powyższe ustalenie.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, iż zarzuty te zostały postawione nieadekwatnie do okoliczności sprawy bądź też wadliwie sformułowane, co uniemożliwia ich ocenę w postępowaniu kasacyjnym. Jak już była o tym mowa, do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie podstaw kasacyjnych (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) rozumiane jako podanie konkretnych przepisów prawa, a wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru jego konkretnej jednostki redakcyjnej. Powyższego warunku nie spełniają wskazane jako naruszone przepisy art. 2 i art. 3 i art. 7 ust. 3 u.d.m. Natomiast przepisy art. 7 ust. 1, 5 i 6 u.d.m. regulując takie kwestie jak: właściwość organów, obligatoryjny załącznik do wniosku, czas, na który dodatek mieszkaniowy jest przyznawany i jego minimalną wysokość, nie stanowiły podstawy odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Jakkolwiek Sąd I instancji przywołał te przepisy w motywach zaskarżonego wyroku podejmując próbę scharakteryzowania instytucji dodatku mieszkaniowego, to jednak powyższe nie stanowi jeszcze, iż przepisy te, w okolicznościach niniejszej sprawy, zostały naruszone w sposób, o którym mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a.

Powyższe wskazuje, iż zaskarżony wyrok został przez Sąd I instancji częściowo błędnie uzasadniony, jednakże rozstrzygnięcie oddalające skargę od decyzji odmawiającej skarżącemu prawa do dodatku mieszkaniowego odpowiada prawu, co skutkuje oddaleniem skargi kasacyjnej (art. 184 P.p.s.a.).

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.