Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1221/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 200, art. 210 par. 2, art. 276, art. 282 par. 2 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2, art. 4, art. 18, art. 19 ust. 3 art. 19 ust. 5, art. 19 ust. 6
journal: Dz.U. 2021 poz 54
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 67 poz 47  art. 3, art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika nr 1
law: Dyrektywa 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 lutego 2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 96/53/WE ustanawiającą dla  niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i  międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie dnia 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P. R. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 28/17 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 28/17; II. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 28/17; III. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2016 r. [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]; IV. umarza postępowanie administracyjne; V. określa, że zwrotowi na rzecz skarżącego, P. R. podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5 000 (słownie: pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; VI. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego, P. R. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2016 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ, GITD), , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej k.p.a.), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.; dalej udp), po rozpatrzeniu odwołania P. R. (dalej: skarżąc"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] czerwca 2016 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem kierował M. M., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem soków i napojów w kartonach na paletach otoczonych folią (ładunek podzielny) w imieniu skarżącego. Droga krajowa nr [...] na odcinkach [...] została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. - rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz.U. z 2015 r., poz. 8020).

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] czerwca 2016 r., podpisanym przez kierującego pojazdem, który oświadczył, że zapoznał się ze świadectwem legalizacji oraz instrukcją obsługi wag, przyrządu wstęgowego, wzorcowania wysokościomierza oraz z protokołem pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia. Potwierdził również, że został pouczony o prawie do złożenia wniosku o powtórne ważenie pojazdu, jednak nie skorzystał z tego uprawnienia. Kierujący pojazdem osobiście odczytał wyniki z urządzeń pomiarowych oraz wskazał, że w trakcie wykonywania pomiarów strefa ważenia nie zawierała żadnych zanieczyszczeń.

Z zapisów protokołu wynika, że po zmierzeniu i zważeniu ww. pojazdu członowego nacisk pojedynczej osi napędowej wynosił 10,2 t, co po odjęciu błędu w wysokości 2%, zaokrąglonych do 0,1 t w górę dało przekroczenie o 0,2 t. Skarżący nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Pismem z 7 lipca 2016 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że, w sprawie ziściły się przesłanki wyłączającego odpowiedzialność przewoźnika, zawarte w art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b prd.

Decyzją z [...] sierpnia 2016 r. [...] WITD uznał, że skarżący jako przewoźnik dopuścił się stwierdzonego w czasie kontroli naruszenia i nałożył na niego karę w wysokości 5 000 złotych - jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze krajowej: a) rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej, b) szerokości nieprzekraczającej 3,4 m, c) długości nieprzekraczającej: - 15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, - 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, d) wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, e) naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie. Organowi zarzucił naruszenie art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b prd poprzez ich niezastosowanie i bezzasadne nałożenie kary pieniężnej oraz naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie wyznaczenie w sposób wiarygodny nacisku na pojedynczej osi napędowej skontrolowanego pojazdu, co uniemożliwiło prawidłowe przypisanie parametrów wagowych skontrolowanego pojazdu do którejkolwiek z siedmiu kategorii zezwoleń, a także możliwość zweryfikowania, czy nie zaistniały okoliczności uchylające odpowiedzialność przewoźnika na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd. Skarżący podniósł, że z powodu przewożenia ładunku podzielnego, nie miał możliwości uzyskania zezwolenia kategorii IV. Wskazał również, że w jego ocenie, dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z ww. przejazdem i nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia.

Decyzją z [...] października 2016 r. GITD utrzymał w mocy decyzję [...] WITD z [...] sierpnia 2016 r. Odwołując się do treści rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. GITD potwierdził, że droga, na której został zatrzymany skontrolowany pojazd (DK [...]), została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Wskazał, że stwierdzone w toku kontroli drogowej przekroczenie o 0,2 t nacisku na pojedynczej osi napędowej skontrolowanego pojazdu członowego przy braku zezwolenia uprawniającego do poruszania przedmiotowego pojazdu po ww. drodze dawało [...] WITD podstawę do nałożenia na przewoźnika kary w wysokości 5 000 złotych, jak za brak zezwolenia kategorii IV. GITD nie dopatrzył się przy tym przesłanek do umorzenia niniejszego postępowania na podstawie 140aa ust. 4 prd.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący zaskarżył decyzję GITD do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 18 maja 2017 r., VI SA/Wa 28/17 oddalił skargę.

Pismem z 26 kwietnia 2021 r., przywołując treść art. 19 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 54; dalej: ustawa zmieniająca), skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem. Odwołując się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 21 marca 2019 r. C-127/17 domagał się uchylenia wyroku WSA w Warszawie z 18 maja 2017 r., uchylenie decyzji GITD z [...] października 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji [...] WITD z [...] sierpnia 2016 r., a także zwrotu kwoty 5 000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem i wznowionego postępowania.

Za pismem z 20 lipca 2021 r. GITD przekazał pismo [...] WITD z 8 lipca 2021 r., z treści którego wynika, że załączonego do pisma GITD z dnia 29 czerwca 2021 r. wynika, że kara pieniężna nałożona decyzją z [...] sierpnia 2016 r. została zapłacona w całości w dniu 2 lutego 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dnia 13 marca 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw, przy czym art. 2, art. 4, art. 18 i art. 19 tej ustawy weszły w życie od 26 stycznia 2021 r.

W myśl art. 18 ustawy zmieniającej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia – w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. WE L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz. Urz. WE L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz. Urz. UE L 115 z 06.05.2015, str. 1).

Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym. W myśl ust. 2 art. 19 wznowienia, o którym mowa w ust. 1, można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. W sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony (art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r.).

W niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r., VI SA/Wa 28/17 , została wniesiona w terminie (art. 19 ust. 3 i 4 ustawy o zmianie).

Podstawa wznowienia postępowania w niniejszej sprawie związana jest z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dnia 21 marca 2019 r. wyroku w sprawie C-127/17. W wyroku tym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53.

Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania:

- w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów,

- w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów;

pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I.

Przepis stosuje się bez względu na fakt, że:

wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów,

właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I.

Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.

W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE).

W świetle wyroku TSUE nie ma zatem podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 562/17).

Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na kary administracyjnej w wysokości 5 000 złotych.

W świetle powyższych rozważań uznać należy, że decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w niniejszej sprawie narusza art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy nr 96/53/WE.

Stwierdzając powyższe, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 3 p.p.s.a. uchylił ww. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 maja 2017 r., VI SA/Wa 28/17, jak również uchylił decyzję GITD z [...] października 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję [...] WITD z [...] sierpnia 2016 r. (pkt I, II i III wyroku).

Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie istnieją podstawy do kontynuowania postępowania administracyjnego. W toku prawidłowo prowadzonych czynności kontrolnych ustalono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się w dniu [...] czerwca 2016 r. po drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] wynosił 10.2 t. Powyższe pozwala uznać, że skarżący nie naruszył prawa, gdyż nacisk pojedynczej osi napędowej w przedmiotowej sprawie nie przekraczał dopuszczalnej wartości 11,5 t. Z tych też względów Sąd umorzył postępowanie administracyjne w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a. (punkt IV wyroku).

W myśl zaś art. 19 ust. 5 ustawy zmieniającej Sąd określił, że zwrotowi na rzecz skarżącego podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych z ustawowymi odsetkami, o których mowa w art. 19 ust. 5 i 6 ustawy zmieniającej, od dnia 2 lutego 2018 r. do dnia uprawomocnienia się orzeczenia (pkt V wyroku).

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 w zw. z art. 276 p.p.s.a.