Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1162/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6151 Lokalizacja dróg i autostrad
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 7
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010 r. sprawy ze skarg H. G., D. S., A. T. i S. T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej. oddala skargi


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej [...] do parametrów drogi dwujezdniowej wraz z realizacją obiektów budowlanych, w tym infrastruktury technicznej, na odcinku obwodnicy K., na terenie miasta: K. i C. oraz gmin: M., M., P., S.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że wnioskiem z dnia [...] września 2008 r. G. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla inwestycji pn. "Rozbudowa drogi ekspresowej [...] do parametrów drogi dwujezdniowej na odcinku obwodnicy K." i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

W związku z powyższym wnioskiem Wojewoda [...] wszczął postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem w dniu [...] grudnia 2008 r. decyzji ustalającej lokalizację przedmiotowej inwestycji.

Od decyzji Wojewody [...] odwołania wnieśli: H. G. i D. S., A. i S. T., E. i K. L., J. Z., M. i J. L., J. B., G. K., A. B. oraz T., R. i D. K., które były przedmiotem merytorycznej oceny przez organ odwoławczy.

Minister Infrastruktury prowadząc postępowanie odwoławcze wskazał, iż decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80 poz. 721 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o szczególnych (...), która została znowelizowana z dniem 10 września 2008 r., mocą przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. - o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958). Mając na uwadze treść art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. Minister podniósł, iż z uwagi na fakt, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte przed dniem 10 września 2008 r., a decyzja Wojewody [...] została wydana w dniu [...] grudnia 2008 r., organ

odwoławczy stosuje przepisy ustawy, obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania.

Dalej Minister podkreślił, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania odwoławczego rozpatrzył ponownie wniosek z dnia [...] września 2008 r., złożony przez G., przeanalizował dokumenty zgromadzone przez organ pierwszej instancji oraz zbadał wydaną przez Wojewodę [...] decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r.

Analiza wykazała, iż do wniosku inwestor załączył wymagane specustawą dokumenty:

- opinie takie jak: uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...], Wójta Gminy M. z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Wójta Gminy M. z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...], Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w R. z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak: [...],

- pisma z wnioskiem o opinię kierowane do Zarządu Powiatu K. oraz Wójta Gminy P., co do których nie złożono zastrzeżeń,

- mapy w skali 1:1000, na których przedstawiono proponowany przebieg drogi, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych oraz istniejące uzbrojenie terenu, analizę powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, mapy zawierające projekty podziału nieruchomości oraz określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu,

- decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Wojewoda [...], zgodnie z art. 5 ust. 5 specustawy zawiadomił o wszczęciu postępowania o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, w drodze obwieszczeń w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz

w prasie lokalnej. W aktach sprawy znajdują się potwierdzenia: Urzędu Miasta K., Urzędu Gminy w M., Urzędu Gminy M., Urzędu Gminy i Miasta C. oraz Urzędu Gminy S. o wywieszeniu przedmiotowego obwieszczenia w dniach od [...] października do [...] listopada 2008 r., a także potwierdzenie Urzędu Gminy w P. informujące o wywieszeniu w dniach od [...] października do [...] listopada 2008 r. Ponadto do akt sprawy załączono dowód wydrukowania obwieszczenia w "[...]" w dniu [...] października 2008 r. W obwieszczeniach podano, gdzie strony mogą zapoznać się ze sprawą i gdzie można składać ewentualne uwagi i wnioski.

W ocenie organu odwoławczego decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi z dnia [...] grudnia 2008 r. czyni również zadość wymogom, jakie stawia tego rodzaju decyzjom art. 7 ust. 1 specustawy. Zawiera ona właściwe wymagania oraz wskazuje warunki, które winny być uwzględnione w dalszych etapach procesu inwestycyjnego. W konsekwencji brak jest podstaw do zakwestionowania tej decyzji.

Rozpatrując zarzuty podniesione w odwołaniach, Minister uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez H. G. i D. S. Minister wskazał, iż organ odwoławczy na gruncie specustawy jest właściwy jedynie do oceny legalności wydanej decyzji, tj. zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, nie jest natomiast w jego kompetencji ocena ekonomicznych i emocjonalnych skutków decyzji w odniesieniu do właścicieli poszczególnych nieruchomości. Podkreślił również, że kwestie odszkodowania za przejęte nieruchomości reguluje art. 12 ust. 4 specustawy, zgodnie z którym przechodzą one na własność Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym przez wojewodę w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a specustawy. Odnosząc się do kwestii czasowego zajęcia działki o nr ewid. [...] (Gmina M., obręb K.) pod przebudowę infrastruktury technicznej, organ stwierdził, że decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi wskazuje jedynie, gdzie zachodzi konieczność dokonania takiego przebudowania. Wskazanie w decyzji lokalizacyjnej przez organ obszarów, gdzie planuje się przebudowę istniejącej infrastruktury, wynika z konieczności zawarcia w decyzji wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich o czym mówi art. 7 ust. 1 pkt 4 specustawy. Organ zobowiązany jest do wskazania miejsca gdzie funkcjonujące przed realizacją inwestycji urządzenia będą

przeniesione poprzez wskazanie w decyzji działek do czasowego zajęcia. Zgodnie z art. 30 ust 1 specustawy, sprawy związane z przebudową infrastruktury technicznej na obszarach poza liniami rozgraniczającymi teren inwestycji znajdują rozstrzygnięcie na etapie pozwolenia na budowę i nie należą do zakresu spraw rozpatrywanych na etapie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Odnosząc się zaś do kwestii braku mieszkania, w którym strony mogłyby przebywać na okres budowy Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 4 specustawy, w przypadku gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi dotyczy nieruchomości zabudowanej, właściwy zarządca drogi jest obowiązany, w terminie faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie, do wskazania lokalu zamiennego. W związku z powyższym obawy stron należy uznać za bezzasadne. Minister wyjaśnił również, że do kompetencji organu administracyjnego wydającego decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi, jak również organu rozpatrującego odwołania od niej, nie należy korekta przebiegu drogi wyznaczonego przez inwestora. Stanowisko to zostało podkreślone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. IV SA/Wa 638/06, zgodnie z którym przepisy specustawy nie upoważniają organów orzekających do oceny racjonalności lub słuszności rozwiązań przyjętych we wniosku o ustalenie lokalizacji drogi. Organy te mają obowiązek dokonać jedynie oceny, czy wnioskowane ustalenie lokalizacji przedsięwzięcia nie pozostaje w sprzeczności z prawem powszechnie obowiązującym.

Rozpoznając odwołanie A. i S. T. Minister zaznaczył, że zgodnie z pkt. IV decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację omawianego przedsięwzięcia, wymaga ono wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie oceny skuteczności zastosowanych rozwiązań w celu zapewnienia ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem. Analizę należy wykonać w terminie po upływie 1 roku od dnia oddania obiektu do użytkowania i przedstawić w terminie 18 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. W przypadku stwierdzenia przekroczeń wartości dopuszczalnych poziomu hałasu należy zastosować odpowiednie środki ochrony. W sytuacji, w której standardy jakości środowiska nie będą mogły być dotrzymane, należy podjąć działania mające na celu utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania. Odnosząc się z kolei do podnoszonych przez strony kwestii uzbrojenia terenu, a także zgodności planowanej inwestycji z zasadami prawa budowlanego Minister wyjaśniał, iż będą one przedmiotem odrębnego

postępowania dotyczącego uzyskania pozwolenia na budowę. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] wyznacza jedynie teren ograniczający inwestycję, nie decydując o szczegółowych rozwiązaniach technicznych zastosowanych przy jej realizacji.

W odpowiedzi na zarzut braku naniesienia zabudowań zlokalizowanych na nieruchomości skarżących na mapach geodezyjnych, organ odwoławczy wyjaśnił, iż przedmiotowe budynki zostały zamieszczone na mapie z projektem podziału nieruchomości, stanowiącej załącznik Nr 2.18 do decyzji (rys. 2b). Odnosząc się zaś do zarzutu stron, iż początkowe plany inwestycji różnią się od projektu końcowego, Minister wyjaśniał, iż jedynie inwestor jest władny do decydowania o finalnym kształcie inwestycji, będącym przedmiotem rozstrzygnięcia decyzją administracyjną.

Organ podniósł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie przesądza o szczegółowych rozwiązaniach technicznych, gdyż pozostają one w zakresie regulowanym przez pozwolenie na budowę. Zgodnie z pkt 7 "Warunków lokalizacji" (str. 9 decyzji), inwestycję należy zaprojektować w sposób zapewniający poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym m. in. zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Ponadto zgodnie z niniejszym punktem decyzji, należy zapewnić możliwość korzystania z urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z drogą których przebudowa będzie wiązać się z inwestycją. W związku z powyższym zarzut strony dotyczący braku wjazdu na stację paliw nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do wniosku stron o wydanie informacji o parametrach drogi [...] w odniesieniu do wyodrębnionego obszaru inwestycji Minister wyjaśnił, iż szczegółowe rozwiązania i parametry techniczne zostaną ustalone dopiero w pozwoleniu na budowę. Ponadto zgodnie z treścią obwieszczenia Wojewody [...] strony miały możliwość zapoznania się z zaskarżoną decyzją, w tym także z wnioskowanymi informacjami, w Wydziale Infrastruktury i Geodezji [...] Urzędu Wojewódzkiego w K.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., uzupełnione późniejszymi pismami procesowymi złożyli H. G., D. S., A. T. i S. T.

H. G. i D. S. decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. zaskarżyły w części dotyczącej nieruchomości wspólnej, oznaczonej

w ewidencji gruntów numerami działek: [...] - obręb [...], [...] - obręb [...] oraz [...] - obręb [...] zarzucając jej:

- naruszenie art. 64 Konstytucji RP w związku z art. 140 kc, art. 7 ust. 1 pkt 2 specustawy oraz art. 7 kpa, poprzez pozbawienie ich własności dwóch budynków gospodarczych i gruntu rolnego, bez uwzględnienia słusznego interesu stron, z naruszeniem istoty prawa własności, a także poprzez zajęcie, bez oznaczenia czasu tego zajęcia, działki nr [...] na wybudowanie słupów linii wysokiego napięcia,

- naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało, że skarżące nie miały możliwości zgłoszenia dowodu z wizji lokalnej dokumentującej położenie ich nieruchomości oraz możliwości zmiany przebiegu linii rozgraniczających inwestycję. Ponadto skarżące stwierdziły, że nie mogły złożyć wniosku o przeprowadzenie przesłuchania w celu dokładnego wyjaśnienia spraw służących ochronie ich interesów,

- naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 i art. 86 kpa a także art. 7 ust. 1 pkt 4 specustawy w związku z art. 140 kpa, tj. wydanie decyzji bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego oraz bez zagwarantowania ochrony interesów w zakresie kosztów przeprowadzenia gospodarstwa rolnego z inwentarzem, zebrania zasianych plonów. Ponadto skarżące podniosły, iż zaskarżona decyzja winna określić inny niż ustawowy termin opuszczenia nieruchomości ze względu na rozmiary przenoszonego gospodarstwa. Zdaniem skarżących nie zagwarantowano im także możliwości przeniesienia gospodarstwa rolnego, albowiem nie można uznać za spełnienie tegoż warunku zapewnienie lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż pozbawienie D. S. - będącej wdową wychowującą samotnie od 18 lat córkę - domu, którego remont przeprowadziła w 2001 r., a H. G. - posiadającej 7-osobową rodzinę - gospodarstwa rolnego stanowiącego główne źródło utrzymania, stanowi drastyczne pozbawienie ich prawa własności. Zdaniem skarżących stanowisko zajęte przez Ministra Infrastruktury, iż nie jest on właściwy do oceny racjonalności i słuszności rozwiązań przyjętych we wniosku inwestora jest niewłaściwe. Minister Infrastruktury jest zobowiązany do dokonania oceny, czy ustalenie lokalizacji inwestycji nastąpiło zgodnie z prawem, w tym także w zakresie poszanowania prawa własności i słusznego interesu stron, gwarantowanego przez art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140

kc. Ograniczenie własności na cel publiczny może nastąpić w zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności, która polega na swobodnym korzystaniu z własności przez właściciela przed innymi osobami. Dalsze ograniczenie prawa własności jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy nie są możliwe inne środki do uzyskania określonego celu, przy czym zakres ingerencji w prawo własności winien być zminimalizowany. Zdaniem skarżących, w przedmiotowej sprawie nie zachowano powyższych przesłanek, pozbawiając dwie rodziny prowadzące wspólne gospodarstwo rolne domów mieszkalnych wraz z budynkami gospodarskimi oraz gruntami rolnymi. Minister Infrastruktury nie zbadał linii rozgraniczających teren inwestycji, ustalonych decyzją Wojewody [...], w zakresie zgodności z powyższymi zasadami, co skutkuje naruszeniem art. 7, art. 77, art. 6 i art. 140 kpa, poprzez brak dokładnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego. Skarżące wskazały również, że Minister Infrastruktury zbadał wyłącznie dokumentację inwestora, natomiast winien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w postaci przesłuchania skarżących oraz wizji lokalnej, co pozwoliłoby na ocenę czy zaskarżona decyzja Wojewody [...] określiła linie rozgraniczające teren zgodnie z obowiązującym prawem. Ponadto zdaniem skarżących wypłata odszkodowania za przejmowane nieruchomości nie stanowi zagwarantowania ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Skarżące wskazały również, iż nie określono okresu czasu, na jaki inwestor dokona zajęcia działki nr [...] w celu postawienia słupów wysokiego napięcia, skutkującego utratą przez działkę znaczenia gospodarczo - ekonomicznego. Nie wskazano także wysokości rekompensaty za czasowe zajęcie nieruchomości oraz nie określono kosztów, które skarżące będą musiały ponieść w celu przeniesienia wyposażenia gospodarstwa rolnego i inwentarza w inne miejsce.

Skarżące podniosły również, iż zapewnienie lokalu zamiennego przez zarządcę drogi jest niewystarczającym zabezpieczeniem w odniesieniu do sytuacji posiadania czynnego gospodarstwa rolnego z wykonanymi zasiewami i chowem zwierząt, gdyż lokal zamienny jest odpowiednikiem lokalu mieszkalnego. Taka sytuacja, zdaniem skarżących, powoduje nieuwzględnienie uzasadnionych interesów osób trzecich, poprzez niedokładne ustalenie materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji, co usankcjonował następnie Minister Infrastruktury, naruszając przez to art. 7, art. 77 i art. 140 kpa. W ocenie skarżących badanie przez Ministra Infrastruktury legalności decyzji wydanej w pierwszej instancji nie oznacza wyłącznie

kontroli formalnej tejże decyzji pod względem jej zgodności z warunkami wymaganymi specustawą, ale powinno także obejmować analizę rozwiązań zawartych w w/w decyzji z obowiązującymi przepisami, tj. czy w trakcie ustalania linii rozgraniczających teren inwestycji wzięto pod uwagę prawo do zachowania istoty prawa własności oraz uwzględniono słuszny interes stron zgodnie z art. 64 Konstytucji RP i art. 7 kpa. Zdaniem skarżących brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego narusza art. 7, art. 8, art. 77, art, 86 i art. 140 kpa i powoduje brak zabezpieczenia ich interesu prawnego, poprzez zabranie pod inwestycję całości budynków mieszkalnych.

A. i S. T. decyzję Ministra Infrastruktury zaskarżyli w części dotyczącej nieruchomości o numerach [...] obręb [...], zarzucając jej naruszenie:

- art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 kc w związku z art. 140 kpa poprzez

dowolne ograniczenie prawa własności z całkowitym pominięciem słusznego interesu

strony oraz w sposób naruszający istotę prawa własności,

- art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 140 kpa poprzez brak wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, w tym z art. 7 pkt 3 i 4 specustawy. Skarżący podnieśli, iż nie rozpatrzono dokładnie zarzutów odwołania w zakresie braku w decyzji pierwszoinstancyjnej określenia warunków wynikających z potrzeby ochrony środowiska przed zanieczyszczeniem powietrza, gleby i hałasem. Ponadto skarżący twierdzili, iż decyzja Ministra Infrastruktury nie odnosi się do braku wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów stron w zakresie ograniczenia prawa własności,

- art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie stronom wypowiedzenia i ustosunkowania

się do zgromadzonego materiału przed wydaniem zaskarżonej decyzji,

- brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji poprzez brak wskazania przyczyn dla których Minister Infrastruktury odmówił wiarygodności wyjaśnieniom i dowodom stron w zakresie kwestionowania przez skarżących poprawności ustalenia linii rozgraniczających teren inwestycji, co powoduje jednocześnie wadliwość formalną decyzji z uwagi na treść art. 107 §3 kpa.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż Minister Infrastruktury winien w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazać powody, które zadecydowały o nieuwzględnieniu zarzutów dotyczących sytuowania krawędzi jezdni planowanej

drogi w odległości odpowiednio 8 i 5 metrów od istniejących budynków. Zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych odległość w terenie niezabudowanym drogi ekspresowej od budynków winna wynosić 40 metrów, natomiast drogi krajowej 25 metrów. Skarżący wskazali, iż teren ich nieruchomości wykorzystywanej na cele rolnicze, położony jest obok innych gruntów rolnych i nie jest terenem zabudowanym w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430), gdyż w terenie leżącym w otoczeniu nieruchomości skarżących nie dominują obszary o miejskich zasadach zagospodarowania. Dlatego zdaniem skarżących ustalenie linii rozgraniczających teren inwestycji nastąpiło z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa w związku z art. 43 ustawy o drogach publicznych. Skarżący podnieśli również, iż w decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] brak jest dodatkowych warunków dotyczących zabezpieczenia interesów stron. Skarżący wskazali, iż istnieje możliwość innego ulokowania inwestycji z uwzględnieniem zasad słusznego interesu stron i interesu publicznego. Ponadto podnieśli, iż przyjęcie raportu określającego potrzebę monitoringu porealizacyjnego inwestycji, po upływie 18 miesięcy od jej wykonania, nie zabezpieczy interesów skarżących w zakresie wpływu na zdrowie i życie zanieczyszczeń powietrza, hałasu a także zanieczyszczenia gleby. Wskazali również, że nastąpiło drastyczne, przewyższające uzasadnioną potrzebę ograniczenie prawa własności i zamiana sposobu jej użytkowania, a także pozbawienie możliwości pobierania pożytków z uprawy gruntów rolnych powodujące pogorszenie sytuacji ekonomicznej. Dodatkowo skarżący podnieśli pozbawienie możliwości wyposażenia swoich dzieci w działki pod budowę ich własnych domów. Zdaniem skarżących decyzja lokalizacyjna Wojewody [...] powinna zabezpieczyć ich interesy np. poprzez zagwarantowanie budowy elementów zabezpieczających wokół budynku, ulokowanie drogi w większej odległości od budynku mieszkalnego, a także zmniejszenie wielkości terenu zajętego pod inwestycję. Brak wyszczególnienia w decyzji Wojewody [...] w/w warunków ochrony środowiska i ich uzasadnionych interesów, pozbawia ich możliwości obrony w trakcie późniejszego postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżących, Minister Infrastruktury powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, dopuszczając: dowody z przesłuchania

stron, sprawdzenie przebiegu linii rozgraniczających na gruncie lub opinię biegłego geodety co do możliwości innego przebiegu inwestycji.

Skarżący podnieśli ponadto, iż na etapie rozpatrywania sprawy przez Wojewodę [...] inwestor publikował na swojej stronie internetowej przebieg inwestycji różniący się od zatwierdzonego decyzją lokalizacyjną, o czym skarżący nie wiedzieli ze względu na brak informacji o zakończeniu postępowania przed wydaniem w/w decyzji. Niniejsza kwestia nie została także rozpatrzona przez Ministra Infrastruktury, co skutkuje naruszeniem art. 7, art. 75, art. 77 i art. 140 kpa, z powodu załatwienia sprawy bez wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego z pominięciem słusznego interesu strony. Formalna zgodność decyzji lokalizacyjnej z przepisami specustawy nie oznacza, że mamy do czynienia ze zgodnością materialną decyzji. Inwestor decydując we wniosku o ustaleniu lokalizacji o jej finalnym kształcie nie może pozostawać poza kontrolą merytoryczną organów administracyjnych, w zakresie zgodności inwestycji z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska i interesów osób trzecich. Strony wskazały także, że Minister Infrastruktury nie zamieścił uzasadnienia faktycznego świadczącego o racjonalności i słuszności świadczącego o racjonalności i słuszności rozwiązań przyjętych przez inwestora, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, a także art. 7 i 8 kpa poprzez brak wszechstronnej analizy zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem słusznego interesu strony i zasady budowania zaufania do organów państwa. Kolejnym zarzutem podniesionym przez skarżących jest niedoinformowanie stron przez Ministra Infrastruktury o zakończeniu postępowania odwoławczego, co uniemożliwiło wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkuje naruszeniem art. 10 § 1, art. 7, art. 77 i art. 140 kpa. Skarżący podnieśli również, iż Minister Infrastruktury winien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i dopuścić dowód z wysłuchania stron w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności spornych przed wydaniem decyzji, zgodnie z art. 75, art. 140 i art. 136 kpa.

Za okoliczności sporne skarżący uważają prawidłowość ustalenia linii rozgraniczających inwestycji, a także spełnienie wymagań w zakresie ochrony środowiska i uzasadnionych interesów osób trzecich.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, powołując motywy zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010 r. H. G. podniosła, iż budowy drogi jeszcze nie rozpoczęto i nie otrzymała jeszcze odszkodowania. Podkreśliła również, iż w toku postępowania administracyjnego naruszono art. 10 kpa uniemożliwiając stronie zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenie się w sprawie. Wskazała również, iż skutkiem wydania zaskarżonej decyzji jest pozbawienie skarżącej oraz jej rodziny całego dobytku.

Skarżąca D. S. podtrzymała stanowisko przedstawione w skardze i w piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2009 r. oraz przyłącza się do stanowiska zaprezentowanego przez skarżąca H. G.

Skarżąca A. T. w imieniu własnym oraz skarżącego S. T. poparła skargę oraz stanowisko zaprezentowane w złożonych pismach procesowych. Wyjaśniła również, iż do dnia dzisiejszego nie otrzymała odszkodowania, nie wykonano również wyceny nieruchomości o powierzchni 3380 m², które to działki przejęto aktem notarialnym na rzecz Skarbu Państwa w grudniu 2008 r. Podkreśliła, że planowane inwestycje spowodują, iż nieruchomość skarżącej z każdej strony będzie graniczyła z drogami publicznymi, co będzie miało bezpośredni wpływ na wartość nieruchomości skarżącej.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skarg. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa podniósł, iż jest on bezzasadny albowiem strony miały możliwość czynnego uczestniczenia w postępowaniu, zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie. Podkreślił, iż Minister Infrastruktury orzekał na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji. Wyjaśnił ponadto, iż wybór wariantu planowanej inwestycji nastąpił na etapie postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, w którym to postępowaniu skarżące brały udział.

Pełnomocnik uczestnika postępowania G. wniósł o oddalenie skarg. Podkreślił, iż w decyzji nastąpił podział nieruchomości, wskazano wszystkie działki, które objęto lokalizacją. Wyjaśnił również, iż rozpoczęcie prac planowane jest na przełomie lipca i sierpnia 2010 r. oraz wskazał, że nie była możliwa realizacja innego wariantu drogi, albowiem od strony wschodniej jest już na ukończeniu budowa drogi ekspresowej, której przedłużenie będzie stanowiła ul. [...] od strony zachodniej. Podniósł również, iż kwestia wypłaty odszkodowań jest przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...]. Z pięćdziesięciu

sześciu osób wywłaszczonych odszkodowanie otrzymało pięćdziesiąt, na kwotę ponad 45 milionów złotych. Nadal toczy się postępowanie w stosunku do sześciu osób, sporządzane są wyceny poszczególnych nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd rozpoznał skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.– zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargi należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zgodnie z art.145§1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie.

Z powyższego wynika, iż wyeliminowanie przez sąd administracyjny zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego możliwe jest wyłącznie w przypadku ziszczenia się ściśle określonych przesłanek. W szczególności podkreślić należy, iż podstawą zakwestionowania orzeczenia organu administracji nie może być stwierdzenie wystąpienia jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa. Musi być to

naruszenie, które można uznać co najmniej za takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju uchybień Sąd w niniejszej sprawie się nie dopatrzył.

Zarzuty podniesione przez skarżących nie zasługują na uwzględnienie.

Nietrafny jest zarzut obu skarg, że w postępowaniu administracyjnym naruszono art.64 Konstytucji RP w związku z art.140 k.c. poprzez pozbawienie skarżących prawa własności nieruchomości bez uwzględnienia słusznego interesu stron, z naruszeniem istoty prawa własności.

Zgodnie z art.64 Konstytucji RP każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia (ust.1). Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej (ust.2). Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności (ust.3).

Zgodnie z art.140 k.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.

Podkreślenia wymaga, że Konstytucja RP nie statuuje bezwzględnego zakazu ograniczania własności przez ustawodawcę. W ustawie zasadniczej zastrzeżono jedynie, że ograniczenie takie może być dokonane wyłącznie w formie ustawowej i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności. Spełnia te kryteria ustawowa możliwość wywłaszczenia przez Skarb Państwa pod drogi publiczne nieruchomości należących do podmiotów prywatnych.

W postępowaniu sądowym strony podniosły w obu skargach, że dokonano w nadmierny sposób ingerencji w przysługujące im prawo własności nieruchomości. Strony podniosły, że można było w mniejszym zakresie wywłaszczyć ich nieruchomości, ewentualnie zlokalizować pewne fragmenty drogi w innym miejscu. W celu zilustrowania swoich twierdzeń strony przedłożyły obszerny materiał kartograficzny (karty: 26, 27, 28, 29, 130, 240, 248 akt sądowych).

Jednakże konfrontacja wskazanego wyżej stanowiska skarżących oraz przedłożonych przez nich dokumentów z materiałem dowodowym sprawy zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym przez organ I instancji, w tym w szczególności z zawartymi w nim mapami oraz z wyjaśnieniami skarżących złożonymi na rozprawie nie daje wystarczających podstaw do zakwestionowania

stanowiska wyrażonego w decyzjach Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., że trasa drogi ustalona w postępowaniu administracyjnym ma optymalny przebieg. O ile z życiowego punktu widzenia w pełni zrozumiałym jest niezadowolenie stron z samego faktu odjęcia im własności nieruchomości, to jednakże materiał dowodowy sprawy nie wskazuje na to, że istniała realna możliwość mniejszej ingerencji przez organy w prawo własności skarżących.

W oczywisty sposób nie można odmówić trafności rozumowaniu skarżących, że od organu właściwego w sprawie lokalizacji dróg należy oczekiwać, że przy wybieraniu wariantu planowanej inwestycji weźmie on pod uwagę to, aby w jak najmniejszy możliwy sposób ingerować w prawo własności niepublicznych podmiotów prawa, niemniej nie można oczekiwać, aby przesłanka nieingerowania w prywatną własność była bezwzględnie priorytetowa, tj. aby miała absolutne pierwszeństwo przed wszystkimi innymi aspektami lokalizacji drogi. Organ ma bowiem obowiązek wybrać z ewentualnych wariantów przebiegu fragmentu drogi wariant korzystniejszy dla właścicieli nieruchomości tylko wtedy, gdy zastosowanie tego wariantu znajduje swoje uzasadnienie funkcjonalne, techniczne i ekonomiczne. Oczywistym jest, że kryteriów tych nie spełnia każda z ewentualności przebiegu fragmentu drogi, którą dałoby się sformułować na gruncie teoretycznym, tak jak ma to miejsce w przypadku propozycji skarżących.

Nietrafne są pozostałe zarzuty H. G. i D. S.

Nie można uznać, że w postępowaniu administracyjnym naruszono uprawnienia procesowe stron, które to naruszenia miałyby doprowadzić do pozbawienia ich czynnego udziału w postępowaniu. Uznać należy, że orzekające w sprawie organy wypełniły w tym zakresie wszystkie spoczywające na nich obowiązki. W szczególności z akt sprawy wynika, że Wojewoda [...], zgodnie z art.5 ust.5 ustawy o szczególnych zasadach (...) zawiadomił o wszczęciu postępowania o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, w drodze obwieszczeń w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej. Podobnie strony zostały poinformowane o przesłaniu odwołania przez Wojewodę [...] do Ministra Infrastruktury pismem znak [...]. Strony miały zatem możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz zgłaszania dowodów.

Nie można uznać, że w ocenianym postępowaniu wystąpiła konieczność przeprowadzenia dowodu z wizji lokalnej, albowiem okoliczności faktyczne, które

miałyby być przedmiotem takiej wizji były możliwe do ustalania w oparciu o zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dokumenty, w tym w szczególności w oparciu o mapy uwzględniające umiejscowienie nieruchomości skarżących. Zgodnie z art.78§1 k.p.a. organ administracji nie może uwzględnić żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność nie mająca znaczenia dla sprawy.

Podobnie uznać należy, że nie wystąpiły przesłanki do przeprowadzenia przez organy dowodu z przesłuchania stron. Zgodnie z art.86 k.p.a. organ administracji publicznej może przesłuchiwać stronę wyłącznie, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu administracyjnym nie istnieje obowiązek przesłuchania strony. Przesłuchanie może odbyć się wtedy, gdy pozostały w sprawie niewyjaśnione, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.

Podzielić należy stanowisko Ministra co do braku możliwości uwzględnienia zarzutu nieadekwatności zapewnienia lokalu zamiennego w sytuacji posiadania gospodarstwa rolnego. Żądanie od inwestora zapewnienia każdej ze stron budynków gospodarczych, identycznych do dotychczas posiadanych nie ma bowiem podstawy w przepisach prawa. Za pozostawione budynki strony uzyskają słuszne odszkodowanie, umożliwiające im dokonanie odpowiednich do potrzeb zakupów nieruchomości. Interesy stron są zatem chronione zgodnie z obowiązującym prawem. Kwestie wypłaty skarżącym odszkodowania z tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa ich nieruchomości będą rozpatrywane w odrębnym postępowaniu administracyjnym, pozostają zatem poza zakresem niniejszej sprawy.

Jeżeli chodzi o kwestię czasowego zajęcia działki o nr ewid. [...] pod przebudowę infrastruktury technicznej należy stwierdzić, że decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi wskazuje jedynie, gdzie zachodzi konieczność dokonania takiego przebudowania. Wskazanie w decyzji lokalizacyjnej przez organ obszarów, gdzie planuje się przebudowę istniejącej infrastruktury wynika z konieczności zawarcia w decyzji wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, o czym mówi art.7 ust.1 pkt 4 ustawy o szczególnych (...). Organ zobowiązany jest do wskazania miejsca gdzie funkcjonujące przed realizacją inwestycji urządzenia będą przeniesione poprzez wskazanie w decyzji działek do czasowego zajęcia

Nietrafne są zarzuty skargi A. i S. T.

Nietrafny jest zarzut, że w postępowaniu odwoławczym nie rozpatrzono dokładnie zarzutów skarżących zgłaszanych w odwołaniu a to w zakresie braku w decyzji pierwszoinstancyjnej określania warunków wynikających z potrzeby ochrony naszego środowiska na etapie projektowania, wykonawstwa i eksploatacji inwestycji przed zanieczyszczeniem powietrza, hałasem, zanieczyszczeniem gleby, a także brak wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów skarżących odnośnie zakresu ograniczenia własności skarżących. Kwestie ochrony środowiska uregulowano w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 968/09 WSA w Warszawie oddalił skargę A. T. i S. T. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2009 r., utrzymującą w mocy decyzje z dnia [...] sierpnia 2008 r. Wymaga ona wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie oceny skuteczności zastosowanych rozwiązań w celu zapewnienia ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem. Analizę należy wykonać w terminie po upływie jednego roku od dnia oddania obiektu do użytkowania i przedstawić w terminie 18 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. W przypadku stwierdzenia przekroczeń wartości dopuszczalnych poziomu hałasu należy zastosować odpowiednie środki ochrony. W sytuacji, w której standardy jakości środowiska nie będą mogły być dotrzymane, należy podjąć działania mające na celu utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania. Nie ma podstaw do przypuszczenia, że monitoring nie zabezpieczy interesów skarżących. Zastrzeżenie dla analizy terminu 18 miesięcy od zrealizowania inwestycji drogowej uznać należy za niezbędne dla uzyskania danych pozwalających na ustalenie, czy inwestycja szkodzi, czy też nie.

Zarzut naruszenia art.43 ustawy o drogach publicznych jest bezzasadny. Zgodnie z orzecznictwem sądowo – administracyjnym (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 638/06), norma zawarta w przytoczonym przepisie reguluje wymóg obowiązujący w procesie sytuowania obiektu budowlanego przy istniejącej drodze publicznej. Nie dotyczy natomiast sytuacji odwrotnej: sytuowania drogi publicznej przy istniejącym obiekcie budowlanym (ani przeznaczenia terenu pod drogę w planie miejscowym). Dyspozycja art.43 ust.1 ustawy o drogach publicznych normuje odległości, jakie muszą być zachowane między obiektem

budowlanym, a krawędzią jezdni istniejącej drogi publicznej, podczas budowy obiektu budowlanego, a nie podczas budowy drogi.

Minister Infrastruktury orzekał w przedmiotowej sprawie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, nie przeprowadzając dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu zebranie dodatkowych dowodów. Mając na uwadze fakt, że strony zostały prawidłowo poinformowane o wszczęciu postępowania oraz o przekazaniu odwołań przez Wojewodę [...] do Ministra Infrastruktury, skarżący mieli, od momentu wszczęcia postępowania, możliwość zapoznania się oraz wypowiedzenia co do zgromadzonego w sprawie materiału, w oparciu o który wydane zostały omawiane decyzje. Na organie odwoławczym spoczywałby obowiązek zapewnienia stronom możliwości wypowiedzenia się, zgodnie z dyspozycją art.10 k.p.a. w sytuacji, gdy organ prowadziłby, w oparciu o art.136 k.p.a. dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Powyższe nie miało w niniejszej sprawie miejsca.

Skargi nie mają zatem usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlegają oddaleniu.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.