Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1837/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-06 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: *Przyznano pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej
Powołane przepisy: article: art. 250; art. 258 par. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnego , ustanowionego z urzędu, T. S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według opłaty maksymalnej w sprawie ze skargi Z. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnemu, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w zakresie przekraczającym powyższą kwotę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 6 czerwca 2016 r. odrzucił skargę.

Następnie postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 8 września 2016 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Dnia 7 listopada 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego T. S.

Pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. pełnomocnik z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skarg kasacyjnych w dwóch sprawach, tj. w niniejszej sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1837/15 zakończonej wspomnianym postanowieniem Sądu odrzucającym skargę oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 142/16, przy czym do akt sprawy o sygn. akt I SA/Wr 142/16 wpłynęło również omawiane pismo z dnia 19 grudnia 2016 r. nazwane "opinia o braku podstaw do sporządzenia skarg kasacyjnych".

Odrębnym pismem, opatrzonym tą sama datą, pełnomocnik z urzędu złożył, w niniejszej sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1837/15, wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia powyższej opinii według opłaty maksymalnej. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w jakiejkolwiek części. Pełnomocnik dodał również, że złożona w niniejszej sprawie opinia została sporządzona wspólnie z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 142/16 ze względu na jej powiązanie z niniejszą sprawą.

W uzasadnieniu tego wniosku pełnomocnik podał, że nakład pracy poświęcony analizie sprawy oraz obszerność i wielowątkowość opinii, a także wyjście poza stricte sprawę sądowoadministracyjną, pozwala na przyznanie wynagrodzenia we wnioskowanej stawce. Uważa, że skarżący wskutek jego opinii otrzymał pełną analizę sytuacji prawnej dotyczącej sprawy.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, który został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie tych kosztów według opłaty maksymalnej.

Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718.) wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715).

Skoro ustawodawca w § 22 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał postanowienie odrzucające skargę w dniu 6 czerwca 2016 r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej II instancji, toczącego się od momentu wydania tego postanowienia, aż do czasu zakończenia postępowania w tej kolejnej (drugiej) instancji przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 1805; dalej dotychczasowe rozporządzenie), które na podstawie przepisu § 23 wspomnianego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r.

W myśl § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" dotychczasowego rozporządzenia z dnia z dnia 22 października 2015 r. opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.

Opłata maksymalna, o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, wszczętego po wejściu w życie nowego rozporządzenia do którego nawiązuje § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi zgodnie z pkt 1 lit "c" 480 zł.

Natomiast w myśl § 4. ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Rozdział IV, czyli § 21, reguluje opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b", czyli ½ opłaty maksymalnej wynoszącej 360 zł, co stanowi kwotę 180 zł (1/2 x 360 zł). Kwota 360 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 75 % kwoty 480 zł (czyli opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 lit "c"), co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "c".

Mając powyższe na uwadze, należało w pkt I sentencji przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł).

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł jednak o przyznanie maksymalnego wynagrodzenia wynoszącego 75% opłaty maksymalnej, czyli 360 zł (480 x75 % =360 zł), powiększonego o podatek VAT.

Żądana kwota stanowi maksymalną opłatę, jaką może zasądzić sąd na rzecz pełnomocnika z urzędu, uregulowaną w treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" nowego rozporządzenia, z którego wynika, że opłata maksymalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 75% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 tego przepisu jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji. Z przepisu tego wynika również, że opłata maksymalna w niniejszej sprawie w drugiej instancji nie może wynosić mniej niż 240 zł.

Przepis § 4 ust. 2 tego nowego rozporządzenia określa przesłanki, które należy uwzględnić przy ustaleniu opłaty maksymalnej przekraczającej opłatę wskazaną w ust.1 tego przepisu. Do przesłanek tych należy m. in. uwzględnienie stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie.

Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823).

Orzeczenie to znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie mimo, iż nawiązuje ono stawek minimalnych zawartych w poprzednim rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r., według których należało ustalić wynagrodzenie za czynności podjęte przez pełnomocnika z urzędu, które nie mogło być niższe od tych stawek minimalnych. Rozporządzenie to przewidywało także możliwość podwyższenia stawki minimalnej i do tej kwestii odnosi się stanowisko zawarte w powyższym orzeczeniu, że sąd może uwzględnić pewne nadzwyczajne, szczególne okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego.

Dotychczasowe rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. nie zawiera co prawda pojęcia stawek minimalnych, lecz w przepisie § 4 ust. 1 stanowi jednoznacznie o ustaleniu wysokości opłaty. Zgodnie z tym przepisem opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Natomiast pojęcie tej opłaty reguluje § 2 pkt 1 tego rozporządzenia, w myśl którego koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia.

Z brzmienia przepisów § 4 ust 1 i § 2 pkt 1 dotychczasowego rozporządzenia wynika zatem, że "opłatą" ("stawką") minimalną z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest opłata w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4. Najniższa opłata wynosi więc co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21).

W niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu został ustanowiony po wydaniu przez Sąd I instancji postanowienia odrzucającego skargę. Natomiast aktywność pełnomocnika z urzędu w postępowaniu w II instancji przejawiła się w przejrzeniu akt sprawy w dniu 22 listopada 2016 r. i sporządzeniu pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. wspomnianej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz przejrzeniu akt sprawy w dniu 19 grudnia 2016 r.

W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynagrodzenia przekraczającego kwotę określoną w pkt I sentencji, tj. do przyznania wynagrodzenia według pełnej opłaty maksymalnej w kwocie 360 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1402/06 uchylającym zaskarżony w tamtej sprawie wyrok oraz decyzje organów administracji obu instancji stwierdził bowiem, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w podwójnej wysokości stawki minimalnej Sąd ten wziął pod uwagę skomplikowany charakter sprawy, mający swe źródła w niejasnym stanie prawnym, a także wkład pracy adwokata polegający na rzetelnym i wyczerpującym sporządzeniu skargi kasacyjnej, przez co walnie przyczynił się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

W niniejszej zaś sprawie nie zaistniały powołane w tym wyroku przesłanki, jak również przesłanki wymienione w § 4 ust. 2 nowego rozporządzenia które uzasadniałyby przyznanie wynagrodzenia według pełnej opłaty maksymalnej, gdyż została sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym pełnomocnik z urzędu nie przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Przyznania tego wynagrodzenia nie uzasadniają również okoliczności powołane przez pełnomocnika dotyczące nakładu pracy i wielowątkowości opinii.

W tej sytuacji należało w pkt II sentencji odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie, tj. w zakresie przekraczającym kwotę, określoną w pkt I sentencji.

Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, orzeczono jak w sentencji.