Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2103/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, art. 140aa ust. 1, art. 140aa ust. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 11 pkt 8
journal: Dz.U. 2008 nr 26 poz 152
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów  pomiarowych
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 107, art. 76 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: 74
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej "Główny Inspektor", decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej: "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.), dalej: "u.d.p.", - po rozpatrzeniu odwołania M. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], dalej: "skarżący", od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, dalej "Wojewódzki Inspektor" z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń:

Dnia 20 kwietnia 2015 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] (dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej 10 t) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował W. W., który wykonywał przewóz drogowy rzeczy w postaci uszlachetniacza do paliw w beczkach oraz w big-bagach z Francji do Polski. Przewozu dokonywano w imieniu i na rzecz M. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...].

W związku z podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych dokonano ważenia pojazdu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku pomiarów. W wyniku ważenia ustalono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,3 t i o 0,3 t przekraczał dopuszczalną wartość. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że zatrzymany do kontroli pojazd był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane było zezwolenie kategorii IV. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Strona złożyła odwołanie od tej decyzji. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał na uchybienia, których dopuścił się organ wojewódzki w toku postępowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], orzekł o nałożeniu na M. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] kary pieniężnej w wysokości [...] zł

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie ww. decyzji Wojewódzkiego Inspektora i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Strona wskazała, iż w trakcie kontroli doszło do naruszenia przepisów, a ważenie przy użyciu wag SAW było nieprawidłowe. Odwołujący wskazał, że w krajach UE są dopuszczane znacznie większe naciski niż w Polsce np. we Francji do 13 t.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2016 r. Główny Inspektor utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego z dnia [...] kwietnia 2016 r.. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ przedstawił zasady ruchu pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych, w tym zasady uzyskiwania zezwoleń oraz konsekwencje wykonywania przejazdu bez wymaganego zezwolenia. Główny Inspektor wskazał, iż droga krajowa nr [...] na odcinku, na którym zatrzymano przedmiotowy pojazd skarżącego została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Organ wskazał, że miejsce ważenia, na którym dokonano pomiarów, legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia 2 kwietnia 2015 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II , o numerach fabrycznych [...] i [...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami zgodności. Organ przypomniał, że w wyniku kontroli, stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy: nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego 10,3 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) przekroczenie o 0,3 t, a podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wobec powyższego, w ustalonym stanie faktycznym, w ocenie organu, należało nałożyć karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do p.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze krajowej pojazdu:

a) o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej,

b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Wobec powyższego kara pieniężna wymierzona w niniejszej sprawie wyniosła [...] zł zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., przedmiotowym pojazdem członowym przewożono ładunek podzielny – masę kostną schłodzoną w basenach.

Odnosząc się do zarzutów strony, że w trakcie kontroli doszło do naruszenia przepisów organ odwoławczy wyjaśnił, że pomiaru kontrolowanego pojazdu członowego dokonano za pomocą nieautomatycznych przenośnych wag statycznych typu SAW 10C. Ważenia dokonano zgodnie z instrukcją obsługi tych wag. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w trakcie kontroli stwierdzono przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego i to właśnie przekroczenie dopuszczalnego nacisku tej osi spowodowało zakwalifikowanie ustalonego stanu faktycznego jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. W wyniku pomiaru pojazdu członowego, nie stwierdzono zaś przekroczenia jego dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisku osi wielokrotnej.

Główny Inspektor nie dopatrzył się również przesłanek umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d., przewożony kontrolowanym pojazdem ładunek nie był ładunkiem sypkim, ani drewnem, ponadto skarżący nie dostarczył dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jego odpowiedzialności na podstawie ww. przepisu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. L. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

przepisów postępowania tj.

- art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i wydanie decyzji bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji

Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.,

- art. 140 aa. ust. 4 pkt 1 i 2 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy przewoźnik dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia,

- art. 140 ab ust. 1 ustawy p.r.d. poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy nie doszło do naruszenia przepisów.

Wobec tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zwrot kosztów prowadzonego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 pkt 35a p.r.d. stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Kontrolowany pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki [...] wraz naczepą, poruszał się w dniu 20 kwietnia 2015 r. po drodze krajowej nr [...]. W dniu kontroli na wskazanym odcinku drogi nie był dopuszczalny ruch pojazdów o nacisku osi większym niż 10 t. W toku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o 0,3 t (nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,3 t przy dopuszczalnej wartości 10 t).

W myśl art. 64 ust. 1 p.r. d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1) oraz przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. W myśl ust. 3 wspomnianego artykułu pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

W niniejszej sprawie należało zatem wyjaśnić czy postępowanie poprzedzające nałożenie kary pieniężnej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy oraz czy organ prawidłowo zastosował przesłanki odpowiedzialności skarżącego.

Okoliczności i dowody muszą być jednoznaczne, a więc niewątpliwe. Tak więc podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli, w protokole kontroli. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia.

Sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d. W myśl powołanego przepisu z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany, odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego kontrolujący odnotowuje w protokole kontroli i podaje jej przyczynę (ust. 2). Kopię protokołu doręcza się kontrolowanemu kierowcy, przedsiębiorcy lub podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy (ust. 3). Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 4). W niniejszej sprawie protokół został podpisany przez kierowcę kontrolowanego pojazdu. Kierowca nie zgłosił żadnych uwag do przeprowadzonej kontroli.

Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia.

W niniejszej sprawie protokół kontroli potwierdza przekroczenie dopuszczalnych parametrów. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono, że nacisk na pojedynczej osi napędowej wynosił 10,3 t (po odjęciu możliwych błędów pomiarowych) - przekroczenie o 0,3 t. Podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Sąd zauważa, że wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego zespołu pojazdu może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Zatem Inspektorzy Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.

Mając to na uwadze Sąd uznał, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, że kontrola drogowa, w toku której dokonano pomiaru nacisków osi pojazdu, została przeprowadzona w sposób prawidłowy, miejsce ważenia legitymowało się dokumentem zatwierdzającym stanowisko do kontroli pojazdów, a wagi, którymi dokonano pomiarów miały ważne świadectwa legalizacji.

Nie ulega wątpliwości, że podmiot dokonujący przewozu pojazdem nienormatywnym nie miał stosownego zezwolenia. Powyższe jednoznacznie dowodzi, że skarżący dopuścił do powstania naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu mogącego poruszać się po drodze publicznej.

Wobec powyższego, w dalszej części należy wskazać, czy organ prawidłowo wymierzył karę [...] zł jak za brak zezwolenia kategorii IV. Zezwolenie kategorii IV dotyczy dróg krajowych i m. in. pojazdów nienormatywnych o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (załącznik nr 1 Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego do p.r.d.). W niniejszej sprawie kontroli dokonano na drodze krajowej nr [...], a w wyniku kontroli, stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy: nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,3 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) przekroczenie o 0,3 t. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił właściwą kategorię i wymierzył karę w wysokości [...] zł zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego użycia wag SAW 10C/II przeznaczonych wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi a nie sumowania poszczególnych osi, na wstępie wskazać należy, że wagi użyte podczas kontroli zostały oznaczone SAW 10C/II. Z protokołu kontroli jednoznacznie wynika, iż dokonano pomiaru wszystkich osi i wykryto przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej. Ponadto podkreślenia wymaga, iż postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy tylko i wyłącznie przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu członowego. Rozważania odnośnie użycia wag do wyznaczenia masy całkowitej pojazdu nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż przekroczenia takiego parametru w trakcie kontroli nie stwierdzono. Ponadto wskazać należy, iż wagi użyte podczas kontroli spełniały normę PN-EN 45501. W świadectwie legalizacji ponownej wskazano, iż wagę sprawdzono pod względem przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którymi powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., nr 26, poz. 152), wagi użyte w niniejszej sprawie spełniały ww. wymagania. Zgodnie z pkt § 11 pkt 8 wspomnianego rozporządzenia sprawdzenie podczas legalizacji ponownej przeprowadza się zgodnie z normą PN-EN 45501.

Sąd stoi na stanowisku, iż wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe, nie wydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia organów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 1998 r. sygn. akt III SA 396/97). Dotyczy to także wytycznych Głównego Inspektora zawartych w piśmie z dnia 30 października 2015 r. dotyczących transportu międzynarodowego.

Odnosząc się do naruszenia art. 140 aa ust. 4 p.r.d. wskazać należy, iż dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz brak wpływu na powstanie rzekomego naruszenia skarżący musi wykazać, nie jest bowiem wystraczające samo zakwestionowanie swoje odpowiedzialności. Wobec powyższego, w ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił, iż brak było podstaw do zastosowania art. 140 aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie powinien wykazać skarżący albowiem to on wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki.

Reasumując, w ocenie Sądu, organy administracji nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 68 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjęły niezbędne czynności w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Poprzez uzasadnienia faktyczne i prawne organy nie naruszyły też normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie 107 k.p.a. Uzasadnienie zawiera wskazane prawem elementy.

Reasumując Sąd stwierdza, że postępowanie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy i nie doszło w jego trakcie do naruszenia przepisów prawa materialnego jaki i procedury administracyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.