Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 381/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d, art. 78e ust. 2 pkt 4, art. 78h ust. 2, 8 i 12
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi K.O. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w P. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego stwierdzającą, że K. O., skarżący w niniejszej sprawie, uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach [...] sierpnia - [...] sierpnia 2012 r. skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego przed Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w P.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2012 r. ww. Komisja na podstawie art. art. 78f ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W uzasadnieniu wskazano, że po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że z pierwszej części egzaminu adwokackiego, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżący otrzymał ocenę bardzo dobrą (85 pkt), z drugiej części egzaminu adwokackiego (prawo karne) - ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu adwokackiego (prawo cywilne) - ocenę dostateczną, z czwartej części egzaminu adwokackiego (prawo gospodarcze) - ocenę niedostateczna, z piątej części egzaminu adwokackiego (prawo administracyjne) - ocenę dostateczną.

Mając na uwadze uzyskane przez skarżącego oceny w tym ocenę niedostateczną z czwartej części egzaminu Komisja odwołując się do art. 78f ust. 1 powołanej ustawy ustaliła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej uchwały wnosząc o jej uchylenie i podjęcie przez Komisję uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 78d ust. 7, 78f ust. 2 w zw. z art. 78e ust. 2 i 3 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez podjęcie uchwały o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego, opartej w części na ocenie dokonanej przez egzaminatora adw. W. C. pracy z zakresu prawa gospodarczego która:

nie odpowiadała przepisowi art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, ponieważ nie uwzględniono, iż odwołujący się sporządził ważną umowę, zabezpieczjącą interesy strony umowy, którą zgodnie z zadaniem reprezentował, prawidłowo zastosował przepisy i zachował wymogi formalne, co w konsekwencji powinno prowadzić do uzyskania przez niego oceny pozytywnej.

nie została uzasadniona w sposób odpowiadający przepisom art. 78 e ust. 2 i 3 ustawy Prawo o adwokaturze, tj. nie wyjaśniono w uzasadnieniu wszystkich elementów oceny, a mianowicie zachowania wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez odwołującego się sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

W obszernym uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że sporządził umowę ważną, która zabezpieczała interesy reprezentowanej strony i wykazał się znajomością przepisów. Dodatkowo wsparł się na ocenie drugiego egzaminatora SSA R. I., z której wynika, że skarżący zachował wymogi formalne zawarcia umowy zastawu rejestrowego, a przepisy prawa zostały zastosowane i zinterpretowane prawidłowo, zaś styl, język i staranność pracy nie budzą istotnych zastrzeżeń.

Skarżący podkreślił, że sporządzony przez niego projekt umowy spełnia wymogi formalne zawarcia umowy zastawu rejestrowego i w jego ocenie jest to umowa ważnie zawarta. W treści zaproponowanego projektu umowy skarżący zawarł bowiem elementy umowy wskazane w przepisach art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, jak również informacje dotyczące pieniądza, w którym wyrażono wierzytelność, natomiast jakiekolwiek inne postanowienia miały charakter jedynie dodatkowy.

Uchwałą z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Organ odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że praca skarżącego została odmiennie oceniona przez egzaminatorów sprawdzających pracę. Egzaminator SSA R. I. ocenił pracę na ocenę dostateczną, natomiast egzaminator adw. W. C. na ocenę niedostateczną. W odniesieniu do zachowania wymogów formalnych SSA R. I. wskazał, że wymogi formalne zawarcia umowy zastawu rejestrowego zostały zachowane, natomiast adw. W. C. podniósł, że sposób reprezentacji banku oraz ustalenie osób mających prawo do reprezentowania banku winno być ustalone w oparciu o KRS, a nie statut. W odniesieniu do kryterium poprawności zastosowania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji SSA R. I. wskazał, że przepisy prawa zostały zastosowane i zinterpretowane prawidłowo, natomiast adw. W. C. poczynił szczegółowe uwagi i podniósł, że kilka postanowień umowy jest niezrozumiałych i budzących wątpliwości co do tego, czy autor pracy zrozumiał przepisy: par.2 : oświadczenie niepotrzebne, wystarczy zawrzeć oświadczenie w samej umowie, par.4 ust.2: "wykonywanie zawodu niezwiązanego z działalnością gospodarczą", par.7 "pod rygorem wszelkich negatywnych konsekwencji zaniechania tej czynności" - należałoby doprecyzować co najmniej przepisy wskazujące na te niekonsekwencje, par.6 ust.1 - możliwość żądania natychmiastowego zaspokojenia wierzytelności - pomijając styl, ta klauzula winna znaleźć się w umowie kredytowej. Poza tym postanowienia lakoniczne, nie zawierające rozwinięcia przepisów, W odniesieniu do poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, SSA R. I. podkreślił, że rozwiązanie zadania nie jest w całości poprawne. Wbrew zadaniu egzaminacyjnemu zdający przyjął, iż bank jest reprezentowany przez prokurenta, a nie pełnomocnika. Nie wykonano także innych poleceń zawartych w zadaniu. Wśród załączników nie wymieniono dokumentów, potwierdzających umocowanie osób, które działały w imieniu banku (przede wszystkim brak odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego). Zastrzeżenia wywołują ogólnikowe postanowienia w przedmiocie korzystania przez zastawcę z przedmiotu zastawu. Poza tym nie rozszerzono projektu umowy o modyfikacje przepisów o charakterze dyspozytywnym i wprowadzenie postanowień dodatkowych. Z kolei adw. W. C. dodatkowo wskazał, że w umowie brak postanowień odnoszących się do ubezpieczenia i wyceny samochodu w razie egzekucji, a nawet sposobu egzekucji. W odniesieniu do języka, stylu i staranności pracy SSA R. I. nie miał istotnych zastrzeżeń, natomiast w ocenie adw. W. C. język pracy jest wyjątkowo niechlujny.

Zdaniem organu w świetle treści powyżej przytoczonych uzasadnień ocen cząstkowych wystawionych przez obydwu egzaminatorów, nie budzi wątpliwości, że praca egzaminacyjna została oceniona zgodnie z dyspozycją przepisu art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze Przedmiotem oceny były wszystkie elementy pracy, a egzaminatorzy wzięli pod uwagę wszystkie ustawowe kryteria: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, język I styl pracy.

Organ podkreślił, że dla uzyskania oceny pozytywnej z czwartej części egzaminu konieczne było poprawne wypełnienie każdego z czterech ustawowych kryteriów oceny pracy w kontekście obowiązku przygotowania umowy ważnej i regulującej elementy założeń wskazanych w zadaniu. Tymczasem dokładna analiza treści pracy skarżącego prowadzi do wniosku, że skarżący przygotował projekt umowy wbrew podstawowym założeniom i istocie zastawu rejestrowego, bowiem w ogóle nie zawarł oświadczenia o ustanowieniu zastawu. Jest to błąd istotny, bowiem powstaje wątpliwość czy tak sformułowana umowa jest ważna i czy w ogóle wywołałaby skutki prawne. Przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 1996r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. z 2009 r., Nr 67, poz. 569 z późn. zm.). statuuje, że do ustanowienia zastawu rejestrowego wymagane są - umowa o ustanowienie tego zastawu (umowa zastawnicza) zawarta między osobą uprawnioną do rozporządzania przedmiotem zastawu (zastawcą) a wierzycielem (zastawnikiem) oraz wpis do rejestru zastawów.

Umowa konstruowana w ramach egzaminu adwokackiego powinna zostać sporządzona tak, aby nie zachodziła potrzeba jej wykładni w oparciu o przepisy art. 65 § 2 k.c. Jednocześnie skarżący, który nie zawarł oświadczenia o ustanowieniu i przyjęciu zastawu, uznał za niezbędne dołączenie do umowy zastawniczej odrębnego oświadczenia zastawcy o jego stanie cywilnym i zawodowym, chociaż oświadczenie takie wynikało wprost z zapisu § 2 projektu umowy. W ocenie organu poddaje to w wątpliwość czy skarżący w ogóle rozumie problematykę i zasady składania oświadczeń woli i na to, choć w sposób ogólny zwrócił uwagę jeden z egzaminatorów.

Organ nie zaprzecza, że przygotowany przez skarżącego projekt umowy zawiera elementy umowy zastawu rejestrowego określone w art. 3 ust. 2 ustawy tj. 1) datę zawarcia umowy; 2) imię i nazwisko (nazwę) oraz miejsce zamieszkania (siedzibę) i adres zastawnika, zastawcy oraz dłużnika, który nie jest zastawcą; 3) przedmiot zastawu w sposób odpowiadający jego właściwościom; 4) wierzytelność zabezpieczoną zastawem - przez oznaczenie stosunku prawnego, z którego ta wierzytelność wynika lub może wynikać, oraz najwyższą sumę zabezpieczenia, jednak projekt ten zawiera błędy już na etapie opisu stron umowy. W punkcie 1 zadania egzaminacyjnego wyraźnie wskazano, że projekt umowy ma być sporządzony na zlecenie zastawnika będącego bankiem działającym w prawnej formie spółki kapitałowej, skarżący nie określił ani składu zarządu banku, ani zasad reprezentacji (art. 374 k.s.h.), co słusznie wytknął oceniający pracę adw. W. C. dodatkowo wskazując, że sposób reprezentacji banku oraz ustalenie osób mających prawo do reprezentowania banku winno być ustalone w oparciu o KRS, a nie jak przyjął skarżący w oparciu o statut. Odpis z KRS nie został nawet wymieniony w załącznikach do umowy, chociaż skarżący przyjął odmiennie niż w poleceniu, że bank będzie reprezentowany przez l prokurenta. Ponadto wywód prawny dotyczący prokury, powinien znaleźć się w założeniach do pracy, a nie w uzasadnieniu wniesionego odwołania. Skarżący nie wskazał także w jaki sposób wylegitymował się pełnomocnik banku.

W opinii organu egzaminatorzy słusznie wytknęli brak postanowień zabezpieczających interesy zastawnika, co poddaje w wątpliwość także to, czy skarżący prawidłowo rozumie obowiązek działania w interesie reprezentowanej strony. Wyjątkowo ogólnie uregulowane zostały zasady korzystania przez zastawcę z przedmiotu zastawu i w zasadzie stanowią jedynie powielenie przepisów ustawy o zastawie rejestrowym. W szczególności razi brak określenia odpowiedzialności w wypadku uszkodzenia lub zniszczenia pojazdu oraz brak nałożenia na zastawcę obowiązku posiadania ubezpieczenia Auto Casco. Pomimo nałożenia na zastawcę zakazu zbycia lub obciążenia przedmiotu zastawu, zdający nie określił jakichkolwiek sankcji w wypadku niewypełnienia przez zastawcę obowiązków określonych w umowie czy instrumentów umożliwiających bankowi wyegzekwowanie spełnienia tych obowiązków. Brak także postanowień dotyczących obowiązku wprowadzenia wzmianki o ustanowieniu zastawu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu oraz postanowień dotyczących wygaśnięcia zastawu. Błędnie też obowiązek złożenia wniosku o wpis w rejestrze zastawów został nałożony na zastawcę, a nie na zastawnika skoro dokonanie przez sąd wpisu ma charakter konstytutywny; jest niezbędne dla powstania prawa. Wbrew oczywistemu interesowi banku pozostaje także określenie aż miesięcznego terminu na złożenie wniosku. Ponadto w pracy skarżącego występują usterki językowe i stylistyczne ("wykonywanie zawodu niezwiązanego z prowadzeniem działalności gospodarczej", " pod rygorem wszelkich negatywnych konsekwencji"), co pozwala na podzielenie uwag, że praca nie została przygotowana z należytą starannością.

Organ przyznał, że za zadanie egzaminacyjne z zakresu prawa gospodarczego możliwe było uzyskanie oceny pozytywnej także wtedy, gdy nie zostały spełnione wszystkie obowiązkowe założenia podane w zadaniu, ale tylko wtedy, gdy treść tych, które uwzględniono, była prawidłowa i wskazywała, że zdający może w sposób samodzielny wykonywać zawód adwokata.

W świetle powyższego, w ocenie organu odwołanie skarżącego od wyniku uzyskanego z części czwartej egzaminu adwokackiego okazało się niezasadne i nie mogło skutkować podjęciem uchwały o pozytywnym wyniku tego egzaminu.

W skardze na powyższą uchwałę uzupełnioną pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżonej uchwały:

- art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę sporządzonego przez skarżącego rozwiązania zadania egzaminacyjnego z czwartej części egzaminu adwokackiego (z zakresu prawa gospodarczego), skutkujące błędną oceną pracy egzaminacyjnej oraz błędną negatywną weryfikacją złożonego przez skarżącego egzaminu adwokackiego, podczas gdy organ administracyjny kierując się zasadą prawdy obiektywnej obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością i uwzględniający słuszny interes strony;

- art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej uchwały polegające na zawarciu w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej uchwały, podczas gdy uzasadnienie zaskarżanej uchwały winno zawierać rzeczowe odniesienie się do wszystkich twierdzeń strony istotnych dla rozstrzygnięcia (wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz argumentów przedstawionych w ich rozwinięciu) oraz ich merytoryczną ocenę i nie powinny ograniczać się jedynie do zanegowania stanowiska zdającego, bądź do przedstawienia własnego stanowiska organu, lecz powinny wskazywać dokładnie przyczyny uznania argumentów zdającego za bezzasadne.

Naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 78e ust. 2 Prawo o adwokaturze, przez błędną jego wykładnię, bowiem organ nie uwzględnił, iż skarżący sporządził ważną umowę, która zabezpieczała Interesy strony umowy, którą zgodnie z zadaniem reprezentował, ponadto prawidłowo zastosował przepisy i zachował wymogi formalne;

- art. 78e ust. 2, Prawo o adwokaturze przez przyjęcie, że język i styl pracy stanowi kryterium ustawowe konieczne dla uzyskania oceny pozytywnej z czwartej części egzaminu adwokackiego;

Nadto zarzucił, iż organ naruszył zasadę reformationis in peius.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący uznał za chybione i bezzasadne wszystkie wskazane przez Komisję II stopnia nieprawidłowości w sporządzonej przez skarżącego umowie z zakresu prawa gospodarczego.

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. jej uchylenie.

Zgodnie z art. 78d ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi (art. 78d ust. 3 ustawy).

Druga część egzaminu adwokackiego, zgodnie z art. 78d ust. 5 Prawa o adwokaturze, polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Trzecia część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 6 Prawa o adwokaturze) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Czwarta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 7 Prawa o adwokaturze) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Piąta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 8 Prawa o adwokaturze) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Egzamin został przeprowadzony w kolejności i w podziale na części wskazane w wymienionych przepisach oraz ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu.

Egzamin został przeprowadzony także zgodnie z trybem określonym w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1301 ze zm.). Podane w przepisach tego rozporządzenia czasy na poszczególne części egzaminu były zachowane. Także pozostałe wymagania co do przeprowadzenia egzaminu odpowiadały określonym w Rozdziale 4 wymienionego rozporządzenia.

Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12 Prawa o adwokaturze).

Z przebiegu egzaminu adwokackiego sporządzono niezwłocznie protokół, zgodnie z art. 78g ust. 1 Prawa o adwokaturze który podpisali członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie adwokackim.

Z kolei Komisja II Stopnia zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315) odbyła posiedzenia, na których jej członkowie wskazani przez przewodniczącego sporządzili dla konkretnych odwołań opinie odnoszące się wyłącznie do poszczególnych zarzutów podnoszonych w odwołaniach.

Taka opinia sporządzona w sprawie odwołania skarżącego przez członka Komisji II Stopnia potwierdza, że z zadania z zakresu prawa gospodarczego skarżący zasadnie otrzymał ocenę niedostateczną: "..dokładna analiza treści pracy skarżącego prowadzi do wniosku, że skarżący przygotował projekt umowy wbrew podstawowym założeniom i istocie zastawu rejestrowego, bowiem w ogóle nie zawarł oświadczenia o ustanowieniu zastawu. Jest to błąd istotny bowiem powstaje wątpliwość czy tak sformułowana umowa jest ważna i czy wywołałaby skutki prawne". W tym zakresie Komisja II Stopnia szczegółowo uzasadniła dlaczego ocena Komisji Egzaminacyjnej była właściwa i w związku z tym zarzut naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. stawiany przez skarżącego, w ocenie Sądu, nie był trafny. Komisja II Stopnia szczegółowo opisała pracę skarżącego wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały zadania z prawa gospodarczego na ocenę pozytywną.

Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.

Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącego z prawa gospodarczego wydali oceny cząstkowe - 3 i - 2, co skutkowało, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych była oceną negatywną.

Rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego, co oznacza, iż w konkretnym przypadku kontrola Sądu obejmuje zbadanie, czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia i Sąd w takim zakresie dokonał w niniejszej sprawie kontroli stwierdzającej, iż zaskarżona uchwała została podjęta z uwzględnieniem obowiązującego prawa i stanu faktycznego sprawy.

W szczególności za chybiony uznać należy zarzut zaniechania przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ dokonał analizy wszystkich błędów pracy skarżącego z zakresu prawa gospodarczego i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny.

Uzasadnienie uchwały wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, zostały wyjaśnione powody, dla których Komisja II Stopnia uznała, że projekt umowy spółki partnerskiej sporządzony przez skarżącego został oceniony negatywnie.

Uzasadnienie uchwały zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny z powodu których odmówił racji twierdzeniom skarżącego. Ponadto wskazać należy, iż zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego.

Organ uzasadniając swe stanowisko przywołał konkretne błędy pracy egzaminacyjnej, które podlegały ocenie i rzutowały na podjęte rozstrzygnięcie. W pracy skarżacego brak jest oświadczenia o ustanowieniu zastawu, skarżący błędnie ustalił reprezentację banku w oparciu o KRS, nie zaś o statut banku, nie określił odpowiedzialności w wypadku uszkodzenia lub zniszczenia przedmiotu zastawu, nie nałożył na zastawce obowiązku posiadania umowy ubezpieczenia Auto Casco, nieokreślił sankcji w wypadku niewypełnienia przez zastawcę określonych w umowie obowiązków. Praca dotknięta jest również brakami w zakresie zawarcia w umowie postanowień zabezpieczających interesy zastawnika. Powyższe uchybienia stanowią istotne błędy, które sprawiły, iż praca skarżącego z zakresu prawa gospodsarczego nie zasługuje na ocenę pozytywną.

Sąd nie podziela również zarzutu nieustosunkowania się do całokształtu merytorycznych zarzutów i naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze. W uzasadnieniu uchwały organ w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości przedstawił argumenty za uznaniem, iż wynik egzaminu był ustalony prawidłowo. Komisja prawidłowo i wnikliwie zebrała i oceniła materiał dowodowy, co odzwierciedla szczegółowe odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania.

Podkreślić ponownie należy, iż Komisja Egzaminacyjna dokonując oceny prac korzysta w tym zakresie ze swoistego "luzu decyzyjnego" i jeżeli jak w tym przypadku, ocena mieści się to w granicach przyjętych przez ustawę (kryterium oceny), to nie może podlegać podważeniu przez organ odwoławczy, zaś Sąd nie jest kolejną komisją egzaminacyjną i nie może zastępować uprawnionych organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach.

Podnieść przy tym należy, iż postępowanie przez organ II instancji zostało przeprowadzone prawidłowo i brak jest jakichkolwiek podstaw, by podzielić zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius. Istota tego nakazu polega bowiem na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić na niekorzyść odwołującego rozstrzygnięcia organu I instancji, a taki stan rzeczy w sprawie nie zachodzi.

Zgodnie z przepisem art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

Cytowany przepis, określając zakres przedmiotowy egzaminu, kładzie nacisk na sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W związku z tym wymagania stawiane zdającemu nie przewidują odmiennego jego traktowania od takiego jakiemu poddaje się czynnego zawodowo adwokata. Dlatego zdający wykazując się wiedzą prawniczą powinien także wykazać się właściwym przygotowaniem do (jak to określa przepis) samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest bowiem gwarantem właściwego wykonywania zawodu i na te okoliczności zwróciły uwagę obie Komisje. Egzamin adwokacki jest bowiem dla predestynującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego umiejętności.

Obie Komisje zbadały sporną pracę skarżącego wypowiadając się merytorycznie w swoich ocenach. Postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną zostało przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo o adwokaturze, co było przedmiotem wcześniejszych omówień. Komisja II Stopnia została powołana przez Ministra Sprawiedliwości w składzie zgodnym z przepisem art. 78h ust. 2 i ust. 3 Prawa o adwokaturze. Żaden z członków Komisji II Stopnia nie podlegał wyłączeniu, a wszyscy jej członkowie złożyli oświadczenia wymagane art. 78h ust. 8 Prawa o adwokaturze. Działanie tej Komisji nie naruszało przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Z prac Komisji II Stopnia sporządzono protokół stwierdzający podjęcie zaskarżonej uchwały z dnia [...] grudnia 2012 r. zgodnie z przepisem art. 78h ust. 10 Prawa o adwokaturze, oraz uchwała ta została podpisana przez wszystkich członków tej Komisji.

Brak jest zatem podstaw, tak z punktu widzenia rygorów obowiązującej procedury jak i przepisów powołanej ustawy, by przypisać wadliwość zaskarżonej uchwale.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.