Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 190/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA -Ewa Jóźków, Sędzia WSA -Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA -Joanna Gierak (spr.), Protokolant -Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości A. N. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ...lipca 2006 r. Nr ... w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z ...lutego 2006 r. nr ...; 2. uchyla decyzję Ministra Polityki Społecznej z ...września 2005 r. nr ...; 3. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Syndyka masy upadłości A. N. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] kwotę 2.841,00 (dwa tysiące osiemset czterdzieści jeden) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ... sierpnia 2006 r., wniesionej przez Syndyka masy upadłości A. N. prowadzącej działalność pod nazwą W. L. we W., jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z ... lipca 2006 r. wydana w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w następującym stanie faktycznym:

W dniu ... stycznia 2005 r. A. N. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą W. L. wystąpiła do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z wnioskiem o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres listopad - grudzień 2004 r. Wniosek został przekazany za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań.

Decyzją z ... kwietnia 2005 r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 45 ust. 3a i art. 26a ust. 8 oraz art. 26c ust. 4a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), odmówił wnioskodawcy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące listopad/grudzień 2004 r. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że wnioskodawca posiada zaległość z tytułu wpłat, o których mowa w art. 49 ustawy o rehabilitacji. Wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który nie posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu. Na dzień złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za okres listopad/grudzień 2004 r. firma W. L. warunku takiego nie spełniła. Zaległość w zobowiązaniach pracodawcy wobec Funduszu nie została spłacona w terminie wynikającym z treści art. 26c ust 4a ustawy o rehabilitacji, tj. do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania za ww. okres. Nie spełnienie tego warunku uniemożliwia -jak wyjaśnił organ- przedstawienie przez Fundusz pracodawcy informacji o wysokości salda przysługującego dofinansowania wraz z informacją o jego uzgodnieniu za okres listopad/grudzień 2004 r. - w przypadku, o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 232, poz. 2330 ze zm.), lub też przeprowadzenie procesu uzgodnienia wysokości kwoty przysługującego dofinansowania za powyższy okres, zgodnie z treścią § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia, gdy kwota podana we wniosku przez pracodawcę nie jest równa kwocie wyliczonej przez Fundusz.

W odwołaniu z ... czerwca 2005 r. Syndyk masy upadłości A. N. W. L. we W., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wnioskowane dwa miesiące. W uzasadnieniu odwołania Syndyk między innymi podniósł, iż pismo organu informujące o stwierdzonym zadłużeniu pracodawcy wobec Funduszu z ... lutego 2005 r. otrzymał po ... lutego 2005 r., a więc w terminie uniemożliwiającym spłatę tego zadłużenia do końca miesiące następującego po miesiącu złożenia wniosku, tj. do końca lutego 2005 r.

Decyzją z ... czerwca 2005 r. Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 58 i 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a także w zw. z art. 26c ust. 1 pkt 1 i art. 66 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) oraz § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 232, poz. 2330 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zaprezentowane w decyzji wydanej w I instancji. Wskazał, że ostatni dzień miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku jest ostatnim dniem, w którym może dojść do uzgodnienia salda, zarówno wobec skutecznego wykazania przez pracodawcę, że zaległość nie istnieje, jak i wobec jej uiszczenia przez pracodawcę. Jeżeli zaś w ostatnim dniu miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku istnieje zaległość w zobowiązaniach wobec Funduszu, Fundusz winien wydać decyzję o odmowie wypłaty dofinansowania. Ewentualne późniejsze uiszczenie zaległości przez pracodawcę nie wpłynie na prawidłowość wydanej decyzji.

Na powyższą decyzję Ministra Polityki Społecznej z ... czerwca 2005 r. Syndyk masy upadłości A. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo przez odmowę wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia zaległości będące skutkiem naruszenia prawa przez PFRON.

Decyzją z ... września 2005 r. Minister Polityki Społecznej, w oparciu o przepis art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) i art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), po rozpatrzeniu skargi Syndyka masy upadłości A. N. – W. L. we W., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Polityki Społecznej z ... czerwca 2005 r. oraz decyzję Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z ... kwietnia 2005 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż podziela pogląd organu I instancji odnośnie konieczności uregulowania zobowiązań wobec Funduszu do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania. Niemniej, jak zauważył, w sytuacji istnienia zaległości we wpłatach na Fundusz winien mieć zastosowanie § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 232, poz. 2330 ze zm.), regulujący procedurę uzgadniania salda. Organ wskazał też, że do nieuzgodnienia salda dojdzie w sytuacji, gdy pracodawca uznaje, że przysługuje mu dofinansowanie w wysokości wskazanej przez niego we wniosku, a Fundusz ustali, iż dofinansowanie nie przysługuje pracodawcy w ogóle. Może to mieć miejsce zarówno wtedy, gdy w stosunku do wszystkich zgłoszonych pracowników pracodawca okaże się kolejnym zatrudniającym, wyłączonym na podstawie art. 26b ust. 3 ustawy o rehabilitacji, jak i wtedy, gdy pracodawca ma zaległość w zobowiązaniach wobec Funduszu – art. 26a ust. 8 ww. ustawy. Podkreślił przy tym, że żaden przepis ustawy ani rozporządzenia w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych nie wyłącza z pojęcia "nieuzgodnienia salda" sytuacji, w której pracodawca żąda wypłaty dofinansowania we wnioskowanej wysokości, a Fundusz ustala, że dofinansowanie w ogóle nie przysługuje, z uwagi na zaistnienie przesłanki negatywnej – istnienia po stronie pracodawcy zaległości. Następnie organ odwoławczy zaznaczył, iż powyższe zagadnienie organ I instancji pominął całkowicie. Mając więc na uwadze, że Fundusz nie zastosował w sprawie § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia, tj. nie poinformował pracodawcy o dokonanym przez siebie ustaleniu, iż saldo dofinansowania nie wykazuje kwoty należnej wraz ze wskazaniem zaległości istniejącej w zobowiązaniach pracodawcy – wykluczającej przyznanie wnioskowanej kwoty dofinansowania, Minister za zasadne uznał orzec jak w sentencji. Na koniec zaznaczył, iż podzielił zarzuty strony przedstawione w skardze i znalazł podstawy do uwzględnienia w całości jej żądania uchylenia zaskarżonego postępowania.

Decyzją z ... lutego 2006 r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 45 ust. 3a i art. 26a ust. 8 oraz art. 26c ust. 4a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), odmówił wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące listopad/grudzień 2004 r. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który nie posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu. Na dzień złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za okres listopad/grudzień 2004 r. firma W. L. warunku takiego nie spełniła. Zaległość w zobowiązaniach pracodawcy wobec Funduszu nie została spłacona w terminie wynikającym z treści art. 26c ust. 4a ustawy o rehabilitacji (...), tj. do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania za ww. okres. Uznając zaś zastrzeżenia zawarte w decyzji Ministra z ... września 2005 r., organ wyjaśnił, iż pismem z 12 października 2005 r. poinformował pracodawcę, iż saldo przysługującego dofinansowania za okres listopad/grudzień 2004 r. nie wykazuje kwoty należnej (jest zerowe), jednocześnie uzasadniając, iż sytuacja taka spowodowana jest faktem zaistnienia zaległości w wymagalnych zobowiązaniach wobec Funduszu, wynikających z tytułu obowiązku wnoszenia wpłat, o których mowa w art. 49 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W odwołaniu z ... kwietnia 2006 r. od powyższej decyzji Funduszu, ustanowiony w sprawie profesjonalny pełnomocnik, wniósł o jej uchylenie i przyznanie Syndykowi masy upadłości W. L. A. N. z siedzibą we W. miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wnioskowany okres sprawozdawczy, ewentualnie o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił rażące naruszenie prawa, a to przepisu art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu pełnomocnik rozwinął powyższy zarzut. Dodatkowo zauważył, iż w sprawie w dalszym ciągu organ nie wezwał pracodawcy do wyjaśnienia niezgodności, czego wymaga § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych.

Decyzją z ... lipca 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a także w zw. z art. 26a ust. 8 oraz 26c ust. 4a ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, iż z materiału dowodowego przedstawionego przez organ pierwszej instancji wynika, że strona nie uregulowała zobowiązań wobec Funduszu w terminie umożliwiającym uzgodnienie salda, tj. do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania. Następnie, organ odwoławczy stwierdził, iż podziela pogląd organu pierwszej instancji odnośnie konieczności uregulowania zobowiązań wobec Funduszu do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Sekretarza Stanu - Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z ... kwietnia 2005 r. (...), na mocy art. 26a ust. 8 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, ze zm.) miesięczne dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który nie posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu. Powyższe prowadzi do wniosku, że pracodawca nie może mieć zaległości w dniu faktycznego rozstrzygnięcia o wypłacie dofinansowania. Dniem zaś faktycznego rozstrzygnięcia, zgodnie z obowiązującą procedurą prawną, jest dzień przesłania pracodawcy przez Fundusz informacji o uzgodnieniu salda przysługującego dofinansowania. Ta bowiem czynność "uzgodnienia" jest podstawą przekazania uzgodnionej kwoty na rachunek bankowy pracodawcy, o czym przesądza § 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 232, poz. 2330 ze zm.). Natomiast jeżeli pracodawca ma zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu zastosowanie ma § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia. Zatem Fundusz na podstawie wskazanego przepisu, informuje pracodawcę o dokonanym przez siebie ustaleniu, iż saldo dofinansowania nie wykazuje kwoty należnej (jest zerowe) wraz ze wskazaniem zaległości istniejącej w zobowiązaniach pracodawcy - wykluczającej przyznanie wnioskowanej kwoty dofinansowania. Ponadto na mocy art. 26c ust. 4a ustawy o rehabilitacji, procedura uzgadniania salda dofinansowania jest ograniczona czasowo. Zgodnie z powołanym przepisem nieuzgodnienie salda, w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania, skutkuje wydaniem przez Fundusz decyzji o odmowie wypłaty tego dofinansowania (także wtedy, gdy przyczyną nieuzgodnienia jest istnienie zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu). Zatem ostatni dzień miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku jest ostatnim dniem, w którym może dojść do uzgodnienia salda, zarówno wobec skutecznego wykazania przez pracodawcę, że zaległość nie istnieje, jak i wobec jej uiszczenia przez pracodawcę. Jeżeli natomiast w ostatnim dniu miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku nadal istnieje zaległość w zobowiązaniach wobec Funduszu (a zatem nie doszło do uzgodnienia, że wnioskowana przez pracodawcę kwota dofinansowania jest prawidłowa i należna, tj. do uzgodnienia salda, a w dalszej kolejności nie doszło do jej wypłaty) Fundusz winien wydać decyzję o odmowie wypłaty dofinansowania. Ewentualne późniejsze uiszczenie zaległości przez pracodawcę nie wpłynie na prawidłowość wydanej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z ... lipca 2006 r. profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Syndyka masy upadłości A. N. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą W. L. we W., wniósł o uchylenie skarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie:

-prawa materialnego, a to przepisu art. 26c ust. 4a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez uznanie, że zostały spełnione określone tym przepisem przesłanki odmowy wypłaty dofinansowania, podczas gdy nie zostały podjęte przez Fundusz żadne czynności zmierzające do uzgodnienia salda,

-prawa materialnego, a to przepisu art. 342 i nast. ustawy prawo upadłościowe i naprawcze przez uznanie, że należność Funduszu powstała przed datą ogłoszenia upadłości może być zaspokojona z pominięciem kolejności zaspokajania oraz przed ustaleniem planu podziału funduszów masy upadłości, a w konsekwencji można przyjąć, że pracodawca posiada zaległość uniemożliwiającą wypłatę dofinansowania,

-prawa materialnego, a to przepisu § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przez uznanie, że Fundusz w sposób prawidłowy dokonał z pracodawcą uzgodnienia salda będącego podstawą do wypłaty dofinansowania, pomimo, że pracodawca nie został wezwany do wyjaśnienia niezgodności,

-przepisów postępowania, a to przepisu art. 41 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przez uznanie, że doręczenie dokonane na adres dotychczasowy podczas gdy organowi znany był nowy adres – ma skutek prawny.

W uzasadnieniu skargi opisując przebieg sprawy, pełnomocnik rozwinął podniesione zarzuty. Podkreślił m.in., iż niedotrzymanie przez pracodawcę terminu -wynikającego z art. 26c ust. 4a ustawy o rehabilitacji do spłaty zobowiązania- było spowodowane działaniem organu, który dopiero po upływie tego terminu poinformował Syndyka o wysokości zaległości, której to uiszczenie miało uprawniać do otrzymania dofinansowania do wypłat wynagrodzeń. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał też, że stosownie do postanowień przepisu art. 26c ust. 3 ustawy o rehabilitacji, w terminie 7 dni od dnia przekazania przez pracodawcę wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, Fundusz zobowiązany był do przekazania Syndykowi informacji o saldzie przysługującego dofinansowania. Obowiązku tego Fundusz jednak nie wykonał. Wykonaniem tego obowiązku nie może być bowiem przekazanie pismem z 3 lutego 2005 r. informacji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. Następnie pełnomocnik zaznaczył, iż Fundusz przekroczył termin przekazania Syndykowi informacji o saldzie przysługującego dofinansowania do wynagrodzenia w ten sposób, że uniemożliwił skarżącemu dokonanie spłaty zaległości w terminie. Nie można więc zarzucić stronie skarżącej, że wskutek posiadania zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu w ostatnim dniu miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o dofinansowanie – utraciła ona prawo do otrzymania tego dofinansowania. Dalej pełnomocnik zauważył, iż Fundusz nadal nie wezwał pracodawcy do wyjaśnienia niezgodności, czego wymaga § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Wskazać też należy, iż zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd ma obowiązek zastosować wszelkie przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Kierując się powyższym Sąd stwierdził, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione.

Badając prawidłowość decyzji administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie pod względem ich zgodności z aktami prawnymi znajdującymi tu zastosowanie, Sąd zwrócił uwagę na to, że zarówno decyzja zaskarżona jak i decyzja ją poprzedzająca z ... lutego 2006 r., wydane zostały na skutek decyzji Ministra Polityki Społecznej z ... września 2005 r. podjętej w trybie autokontroli przewidzianym w art. 54 § 3 p.p.s.a. Decyzja ta, jak wynika z akt administracyjnych oraz pism organu odwoławczego, stanowiących odpowiedź na zapytanie Sądu znajdujących się w aktach sądowych sprawy (w tym pismo organu z ... lipca 2007 r. – k. ... akt sąd.), nie została przekazana wraz ze skargą i aktami administracyjnymi w trybie art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie mogła być więc wcześniej przedmiotem oceny Sądu co do jej legalności.

Natomiast -w ocenie Sądu- powyższa decyzja nie uwzględnia w całości skargi strony skarżącej z ... sierpnia 2005 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję tego organ z... czerwca 2005 r., a tym samym należało uznać, iż została wydana z naruszeniem przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż stosownie do treści wymienionego przepisu, organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (autokontrola). Tryb autokontroli jest szczególnym trybem orzekania przez organ administracji publicznej przewidzianym nie w przepisach postępowania administracyjnego, a w ustawie regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi. Umożliwia on organowi odwoławczemu samodzielną weryfikację własnego rozstrzygnięcia bez angażowania w sprawę sądu administracyjnego. Instrument ten realizuje słuszne założenie, aby uchybienia organów administracji, co do istnienia których nie ma sporu pomiędzy tymi organami a stronami postępowania, usuwano jeszcze na drodze administracyjnej, rezerwując kontrolę sądowoadministracyjną tylko na wypadek nieusuwalnej rozbieżności stanowisk między organem a stroną.

Zgodnie z omawianą regulacją prawną, organ odwoławczy może więc po wniesieniu przez stronę skargi skorzystać z autokontroli, ale podkreślić trzeba, iż może to nastąpić tylko w sytuacji, gdy znajduje on podstawy do uwzględnienia tej skargi w całości. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że ocena czy wskazana przesłanka została spełniona powinna nastąpić w kontekście żądania zawartego w skardze, przy czym zaznacza się też, że w zasadzie przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć uwzględnienie skargi co do istoty sprawy, chyba że skarżący wyraźnie wskazuje, że chodzi mu o inne rozstrzygnięcie (v. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 106). W wyroku z 18 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA 1804/02, ONSAiWSA 2005/1/9), przyjął, iż organ administracyjny orzekając w trybie autokontroli jest związany treścią skargi i nie ma możliwości jej wybiórczego uwzględnienia.

Kierując się powyższym Sąd zauważa, iż w skardze z ... sierpnia 2005 r., uwzględnionej przez organ odwoławczy a znajdującej się w aktach kontrolowanej sprawy, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo przez odmowę wypłaty dofinansowania z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia zaległości będące skutkiem naruszenia prawa przez Fundusz. W treści skargi wykazała zaś szereg naruszeń prawa w działaniu Funduszu, które uniemożliwiły jej wykonanie ciążących na niej z mocy ustawy obowiązków. W tym zakresie m.in. podała, że Fundusz powinien poinformować pracodawcę, który ma zaległość w zobowiązaniach, o dokonanym przez siebie ustaleniu, iż saldo dofinansowania jest zerowe wraz z dokładnym wskazaniem przyczyn takiego ustalenia. Następnie podkreśliła, że brak możliwości dotrzymania terminu do spłaty zadłużenia wynikał z okoliczności leżących wyłącznie po stronie Funduszu, który dopiero po jego upływie poinformował Syndyka o wysokości zaległości, której uiszczenie miało uprawniać do otrzymania dofinansowania do wypłaty wynagrodzeń. Strona skarżąca podniosła również, że stosownie do treści art. 26c ust. 3 ustawy o rehabilitacji, Fundusz w terminie 7 dni od dnia przekazania przez pracodawcę wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zobowiązany był do przekazania Syndykowi informacji o saldzie przysługującego dofinansowania, którego to obowiązku jednak nie wykonał. Na koniec zaznaczyła, iż w okolicznościach występujących w sprawie nie można zarzucić stronie skarżącej, że wskutek posiadania zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu w ostatnim dniu miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o dofinansowanie – utraciła ona prawo do otrzymania tego dofinansowania. Przyczyną bowiem takiego stanu rzeczy było jedynie zachowanie Funduszu.

Z treści omawianej skargi Syndyka -w ocenie Sądu- nie wynika, aby strona skarżąca żądała przeprowadzenia raz jeszcze postępowania wyjaśniającego w sprawie z zastosowaniem przepisów prawa materialnego pominiętych przez Fundusz i w tym celu uchylenia dwóch decyzji wydanych w tej sprawie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Skarga strony sprowadza się właściwie do żądania uznania jej prawa do miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. W jej treści zaznaczono bowiem wyraźnie, iż poprzez nieprawidłowe działanie organu, strona skarżąca nie może być obciążana w sposób prowadzący do utraty prawa.

Dlatego też, w ocenie Sądu, aby uznać, że skarga została w niniejszej sprawie w całości uwzględniona organ, po uchyleniu zaskarżonej decyzji, winien orzec po pierwsze co do istoty, po drugie - w sposób pozytywny dla strony, tj. orzec o przysługującym jej miesięcznym dofinansowaniu.

Natomiast, Minister orzekając w dniu ... września 2005 r., nakazał ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z zastosowaniem trybu dotyczącego uzgadniania salda miesięcznego dofinansowania. W uzasadnieniu tego orzeczenia, nie odnosząc się właściwie do zarzutów podniesionych skardze, podzielił stanowisko organu I instancji zajęte w tej sprawie, co do konieczności spłaty zadłużenia przez stronę w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku, a więc niejako z góry przesądzając wynik tego postępowania.

Rozstrzygnięcie to tylko pozornie jest zatem korzystne dla strony skarżącej, a co więcej - nie załatwia sprawy co do istoty, zgodnie z jej żądaniem zawartym w skardze. Decyzją z ... września 2005 r. Minister "cofnął" bowiem sprawę do postępowania I-instancyjnego w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a., którego zastosowanie -zdaniem Sądu- w decyzji wydanej w trybie autokontroli budzi wątpliwości i jest kwestionowane szeroko w orzecznictwie, tym bardziej w sytuacji gdy strona skarżąca o to w sposób wyraźny nie wnosiła.

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, autokontrola powinna kończyć się wiążącą konkluzją co do meritum, tj. merytorycznym orzeczeniem. Ograniczenie się przez organ administracyjny do skasowania decyzji organów obu instancji, bez merytorycznego przesądzenia meritum sprawy, działa na niekorzyść skarżącej, którą ponownie odsyła się na drogę postępowania administracyjnego, podczas gdy mogła ona liczyć na przesądzenie sprawy co do meritum przez sąd administracyjny. Decyzja wydana w oparciu o art. 54 § 3 p.p.s.a. może tylko zadośćuczynić skardze, nie może natomiast przynosić skutku w postaci powrotu do sprawy na drogę administracyjną (por. wyrok NSA z 5.02.2002 r., sygn. akt V SA 4/01, Lex nr 109308; wyrok NSA z 1.03.2002 r., sygn. akt V SA 7/01, Lex nr 109316). W wyroku z 10 listopada 2000 r., sygn. akt IV SA 1713/98 (Lex nr 53369), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż decyzja wydana w trybie autokontroli "(...) może zawierać jedynie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części (w zależności od zakresu zaskarżenia) i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i orzeczenie o istocie sprawy, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania pierwszej instancji. W toku postępowania autokontrolnego nie może - w skutek decyzji kasacyjnej - zostać uruchomiony nowy tok postępowania administracyjnego w sprawie, która już taki tok instancji przeszła i została rozstrzygnięta ostateczną decyzją." Nie jest więc możliwe, jak wskazał NSA (orzekając jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy), wydanie w trybie autokontroli decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Mając na uwadze powyżej przedstawione stanowisko, a także treść skargi i zawarte w niej żądanie, Sąd uznał, iż Minister Polityki Społecznej działając w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., nie powinien ograniczyć się do rozstrzygnięcia kasatoryjnego, tj. uchylenia rozstrzygnięcia odwoławczego oraz rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego i w efekcie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, tylko orzec merytorycznie, co do istoty sprawy.

Z tych powodów Sąd stwierdza, iż decyzja Ministra wydana w trybie autokontroli jest wadliwa, albowiem nie uwzględnia skargi w całości, a tym samym narusza ww. przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. jak również art. 138 § 2 k.p.a., a to czyniło zasadnym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W tej sytuacji konieczne było także uchylenie decyzji zapadłych po tym rozstrzygnięciu, tj. zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, w oparciu o przepis art. 135 p.p.s.a.

Sprawa "wróci" więc do Ministra na etapie skargi strony z ... sierpnia 2005 r., która winna być ponownie przedmiotem analizy organu pod kątem treści art. 54 § 3 p.p.s.a. Jeżeli organ uzna, iż żądanie strony zawarte w skardze nie może być spełnione, skarga powinna być przekazana wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego.

W tym miejscu trzeba też zaznaczyć, że nawet w razie wydania decyzji uwzględniającej w całości żądanie strony zawarte w skardze, organ jest obowiązany na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. przekazać całość akt wraz z decyzją wydaną w trybie autokontroli do sądu administracyjnego, który dokonuje oceny, czy rzeczywiście organ w całości uwzględnił skargę.

Na koniec Sąd wyjaśnia, iż z uwagi na dostrzeżone wadliwości proceduralne w sprawie, rozpatrywanie zarzutów skargi jest przedwczesne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny oraz działając na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł stosownie do treści art. 200 p.p.s.a. i § 6 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349).