Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 633/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-09-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, 260, 255, 252  par. 1, 246 par. 1  pkt 2, 245 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Jarosław Szulc po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W złożonej skardze strona wniosła o zwolnienia od kosztów sądowych.

W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką oraz pasierbem. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. Jako majątek wnioskodawca wskazał dom o pow. [...] m², mieszkanie o pow. [...] m², dwie kamienice w G. oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. W rubryce dotyczącej dochodów skarżący podał, że zarówno on jak i jego żona prowadzą działalność gospodarczą, z których nie osiągają dochodów - wpisano kwoty 0 zł. Do wniosku skarżący załączył zestawienie dochodów za okres od 01 stycznia do 30 czerwca 2015 r. oraz bilans z ksiąg.

Postanowieniem z dnia 07 sierpnia 2015 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił skarżącemu przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie.

W złożonym sprzeciwie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia podnosząc, że zostało ono wydane w wyniku błędnych ustaleń faktycznych, tj. uznania, że skarżący posiada środki finansowe wystarczające do uiszczenia opłaty sądowej od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.")

w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 04 września 2015 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 07 sierpnia 2015 r., który nie został odrzucony przez Sąd, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc.

W świetle art. 199 p.p.s.a., zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane

w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się

w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005r., sygn. akt I GZ 107/05 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a zatem np. osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.

Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków,

w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego

z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07 – dostępne j.w.). Ubiegający się o taką pomoc wnioskodawca powinien

w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r. o sygn. akt II CZ 104/84, Lex nr 8623).

Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania.

Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ponadto, zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Oceniając przedstawione przez stronę informacje - w kontekście przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. sytuacji, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - uznać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zauważyć należy, że w związku ze złożoną skargą, na obecnym etapie postępowania, koszty sądowe ograniczają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł.

Przede wszystkim wskazać należy, że zarówno skarżący jak i jego żona osiągają przychody z tytułu prowadzonych działalności gospodarczych na bardzo wysokim poziomie. Z przedłożonego "Zestawienia dochodów" strony wynika, że w okresie od

01 stycznia do 30 czerwca 2015 r. skarżący z tytułu prowadzonych działalności gospodarczych osiągnął przychód w łącznej kwocie 1.658.276,95 zł, natomiast G.S. z tego samego tytułu osiągnęła przychód w łącznej kwocie 736.174,81 zł. Małżonkowie zatem w pierwszym półroczu bieżącego roku osiągnęli łącznie przychód w kwocie 2.394.451,76 zł.

Skarżący wprawdzie w przedłożonym zestawieniu wykazał stratę w kwocie 389.077,10 zł, natomiast małżonka wykazała stratę w kwocie 361.697,20 zł, jednak zauważyć należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Zauważyć bowiem należy, że koszty uzyskania przychodu powiększane są np. o odpisy amortyzacyjne, co z kolei powoduje niższy dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Nie oznacza to jednak, że środki finansowe z działalności gospodarczej są równe temu dochodowi. Oczywiście działalność gospodarcza może przynosić niskie dochody czy nawet stratę podatkową, co jednak nie jest równoznaczne z brakiem uzyskiwania w ogóle realnego dochodu – środków finansowych. Wykazywanie przy dużych obrotach równocześnie wysokich kosztów uzyskania przychodów nie przesądza jeszcze, że podatnik nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Odróżnić należy dochód podatkowy od faktycznego dochodu osiąganego z działalności gospodarczej będącego w dyspozycji podatnika. Zatem sam fakt wykazania straty, będącej wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie może przesądzać o wyniku rozstrzygnięcia dotyczącego przyznania prawa pomocy. Strata, mająca znaczenie dla rozliczeń podatkowych, nie oznacza bowiem realnego braku środków finansowych (por. postanowienia: NSA

z dnia 09 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11; NSA z dnia 04 listopada 2014 r., sygn. akt II GZ 735/14; NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II GZ 860/14 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca posiada znaczny majątek w postaci nieruchomości: dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, kamienicę przy ul. [...] w G. oraz kamienicę przy ul. [...] w G.. Z informacji zawartych na urzędowych formularzach PPF przedłożonych do akt spraw I SA/Bd 506-512/15 wynika, że skarżący jest również właścicielem domu o pow. [...] m² w G., domu o pow. [...] m² w Z. oraz mieszkania o pow. [...] m².

W ocenie Sądu, wysokość uzyskiwanych przychodów oraz fakt posiadania znacznego majątku w postaci nieruchomości wyklucza możliwość zaliczenia skarżącego do grona osób ubogich, z myślą o których stworzona została instytucja prawa pomocy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.