Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 51/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 20  ust. 3 pkt 63  lit.  b
journal: Dz.U. 2018 poz 604
law: Ustawa z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 604 z  późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska–Hrycyk (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: starszy specjalista Paulina Wódka po rozpoznaniu w dniu 23 września 2021 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi J. D. i I. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2020 r. [...] w przedmiocie zwrotu niektórych wydatków związanych z budową pierwszego własnego mieszkania oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

1. Postępowanie przed organami.

1.1. Przedmiotem skargi J. D. i I. D. (dalej jako: Skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z 30 listopada 2020 r. nr 0201-IOV3.4103.22.2020 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głogowie (dalej jako: naczelnik US, organ podatkowy I instancji) z 17 czerwca 2020 r. nr 0205-SPV.4103.1.2020.2 odmawiająca zwrotu wydatków w kwocie 18 191 zł, poniesionych w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w miejscowości M. przy ul. [...].

1.2. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący w dniu 31 grudnia 2019 r. złożyli wniosek VZM o zwrot niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania (domu jednorodzinnego). Po przeanalizowaniu wniosku oraz złożonych w sprawie dokumentów Naczelnik US powołując się na przepisy ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz. U. z 2019 r., poz. 1116) stwierdził, że Skarżący nie spełniają jednego z warunków, o których mowa w art. 20 ust. 1 ww. ustawy, tj. powierzchnia użytkowa budynku przekracza dopuszczalny limit, który w przypadku osób wychowujących troje dzieci – tak jak Skarżący - wynosi 110 m2. Przedłożone dokumenty nie potwierdziły bowiem, aby limit ten został zachowany. Organ podatkowy I instancji wyjaśnił, że mieszkaniem w świetle ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi jest lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny (art. 2 pkt 5). Z kolei powierzchnia użytkowa mieszkania w rozumieniu ww. ustawy oznacza powierzchnię użytkową lokalu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeku cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1234 i 1496). Dla potrzeb ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, powierzchnię użytkową domu jednorodzinnego należy zatem rozumieć tak samo jak powierzchnię użytkową lokalu wynikającą z art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeku cywilnego. W myśl tego przepisu – ilekroć w ustawie jest mowa o powierzchni użytkowej lokalu – należy przez to rozumieć powierzchnię wszystkich pomieszczeń znajdujących się w lokalu, a w szczególności pokoi, kuchni, spiżarni, przedpokoi, alków, holi, korytarzy, łazienek oraz innych pomieszczeń służących mieszalnym i gospodarczym potrzebom lokatora, bez względu na ich przeznaczenie i sposób używania; za powierzchnię użytkową lokalu nie uważa się powierzchni balkonów, tarasów i loggii, antresoli, szaf, i schowków w ścianach, pralni, suszarni, wózkowni, strychów, piwnic i komórek przeznaczonych do przechowywania opału. Skarżący do wniosku VZM o zwrot wydatków dołączyli m.in. zaświadczenie o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, z którego wynika, że jego powierzchnia użytkowa wynosi 133,10 m2. Dla celów wniosku Skarżący pomniejszyli powierzchnię użytkową domu, wynikającą z zaświadczenia, o powierzchnię dwóch pokoi i łazienki – łącznie o 24, 28 m2, które w ich ocenie stanowią pralnię i suszarnię. Przy takim założeniu powierzchnia użytkowa wyniosłaby 108,82 m2 i nie przekraczałaby limitu, o którym mowa w art. 20 ust. 3 pkt 3 lit. b ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, który jest jednym z warunków ubiegania się o zwrot wydatków. W świetle analizowanego wniosku i załączonych przez Skarżących dokumentów organ podatkowy I stwierdził, że przy obliczaniu powierzchni użytkowej domu jednorodzinnego można odliczyć powierzchnię pralni i suszarni, o ile pomieszczenia te będą w istocie pomieszczeniami spełniającymi funkcje wynikające z ich nazwy, nie zaś pokojami, które wliczane są do powierzchni użytkowej. To na podatniku ciąży odpowiedzialność w zakresie udowodnienia wystąpienia okoliczności uzasadniających wystąpienie o zwrot. Zdaniem Naczelnika US przedstawione przez Skarżących dowody nie potwierdzają, aby wskazane pomieszczenia, o które pomniejszono powierzchnię użytkową domu jednorodzinnego, w rzeczywistości spełniały funkcje pralni i suszarni. Na przedłożonych w dniu 30 stycznia 2020 r. rysunkach "Rzut poddasza" oraz planie funkcjonalnym budynku (opis techniczny) odręcznym pismem dopisano, że na poddaszu pomieszczenie nr 3 (w projekcie budowlanym - łazienka) o powierzchni 6,79 m2 to pralnia, a pomieszczenia nr 6 i 7 (w projekcie budowlanym - 2 pokoje) o łącznej powierzchni 17,49 m2 to suszarnia. Ten sam rzut poddasza Skarżący przedłożyli w dniu 6 lutego 2020 r., ale tym razem wraz z poprawkami dokonanymi przez projektanta i architekta S. K. Na rysunku znajduje się również dopisek o treści "zgodnie z art. 36a PB niniejsze zmiany traktuje się jako nieistotne" oraz pieczęć i podpis projektanta. Organ podatkowy I instancji pismem z 20 marca 2020 r. zwrócił się do projektanta o udzielenie wyjaśnień, kiedy dokonał adnotacji na przedłożonym rysunku oraz na jakiej podstawie stwierdził istnienie pomieszczeń pralni i suszarni w budynku mieszalnym Skarżących, a także czy w związku ze zmianą przeznaczenia łazienki i pokojów odpowiednio na pralnię i suszarnię informacje w tym zakresie zostały zamieszczone w projekcie budowlanym jeszcze przed zakończeniem budowy. W odpowiedzi z 7 kwietnia 2020 r. projektant wskazał, że adnotacji na rysunku dokonał 2 miesiące wcześniej, zaś istnienie pomieszczeń pralni i suszarni stwierdził na podstawie wizji lokalnej oraz oświadczenia właściciela budynku oraz że zmiana przeznaczenia pomieszczeń nastąpiła po zakończeniu budowy. Oświadczył także, że zgodnie z art. 36a Prawa budowlanego projektant kwalifikuje zmiany jako nieistotne, jeżeli nie wymagają zmiany pozwolenia na budowę. Takie zmiany mogą być w ocenie projektanta wykazane w dowolnym momencie. Oceniając ten dowód w sprawie Naczelnik US wskazał, że w świetle art. 36a Prawa budowlanego projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, a w przypadku uznania, że jest ono nieistotne, obowiązany jest zamieścić w projekcie budowlanym odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia. Nieistotne odstąpienie od projektu budowlanego lub innych warunków nie wymaga uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Wszelkie zmiany funkcjonalności pomieszczeń w budynku mieszkalnym, nawet jeżeli są nieistotne i nie wymagają zmiany pozwolenia na budowę, są kwalifikowane i opisywane przez projektanta na etapie realizacji budowy. Organ I instancji wskazał, że zmiany na rysunkach przedłożonych do akt sprawy w zakresie nazw pomieszczeń zostały dokonane najpierw samodzielnie przez Skarżących, następnie - przez projektanta na podstawie oświadczenia Skarżących i wizji lokalnej przeprowadzonej już po zakończeniu budowy i po złożeniu do urzędu skarbowego wniosku VZM o zwrot wydatków. Powyższe potwierdzało również pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Głogowie (z 16 marca 2020 r.) przekazanego wraz z oświadczeniem kierownika budowy S. W. o zakończeniu robót przedmiotowego budynku mieszkalnego. Z pism tych wynika, że budowa budynku została wykonana zgodnie z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami. Pisma te nie potwierdzają, by przed zakończeniem robót budowlanych wprowadzane zostały do realizacji nieistotne zmiany w stosunku do pozwolenia na budowę. Ponadto, organ podatkowy I instancji dokonał oględzin pomieszczeń 3, 6 i 7 w budynku Skarżących ustalając, że pomieszczenie 3 (oznaczone na rysunku jako łazienka) jest pomieszczeniem w stanie surowym, bez wykończonych ścian i sufitu, z małym oknem dachowym, z prowizorycznym oświetleniem, bez płytek na podłodze, w którym na betonowej posadzce ustawiono jedynie pralkę i suszarkę bębnową. Poza tymi urządzeniami nie stwierdzono jakichkolwiek innych cech, które mogłyby wskazywać, że ww. pomieszczenie może służyć wyłącznie jako pralnia, której nie wlicza się do powierzchni użytkowej. Z kolei pomieszczenia 6 i 7 (w projekcie budowlanym oznaczone jako pokoje) to pomieszczenia połączone ze sobą drzwiami, z wykończeniem typowym dla pokoi, które mają wygładzone i pomalowane ściany, sufit, na podłodze drewnopodobne panele, drewniane futryny i drzwi. W pomieszczeniach ustawiono przenośne suszarki na pranie, deskę do prasowania i regał na suche pranie. Zdaniem Naczelnika US, umieszczenie w ww. pomieszczeniach suszarek i regału nie oznacza jeszcze, że pomieszczenia te należałoby uznać za suszarnię. Jak wskazał organ, pomieszczenia te nie posiadają żadnych charakterystycznych dla pomieszczeń narażonych na wilgoć instalacji takich jak np. kanały wentylacyjne z kratą wywiewną, które zapobiegają rozwojowi pleśni i grzybów. Wyłączone z powierzchni użytkowej przez Skarżących pomieszczenia nie są pralnią i suszarnią. Zdaniem organu I instancji są to nadal pokoje, w których w razie potrzeby można ustawić przenośne suszarki oraz łazienka, w której zwyczajowo umieszcza się pralki i suszarki. Poprawki na rysunkach co do nazw pomieszczeń miały na celu jedynie uwiarygodnienie, że przy spełnieniu warunków do ubiegania się o zwrot wydatków, spełniono warunek dotyczący powierzchni użytkowej.

1.3. Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie, zarzucając naruszenie art. 71 Prawa budowlanego oraz art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi. Zarzucili również błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez stwierdzenie przez organ I instancji, że sporne pomieszczenia nie posiadały instalacji charakterystycznych dla pralni i suszarni (kratka wentylacyjna, zastosowanie specjalnych płyt kartonowo-gipsowych oraz specjalnej farby odpornej na działanie wilgoci). Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie o zwrocie wydatków lub ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wskazali, że art. 71 Prawa budowlanego reguluje zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Zgodnie z ww. przepisem zmiany sposobu użytkowania dokonuje się na zgłoszenie, którego należy dokonać organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Jeżeli w terminie 30 dni od doręczenia zgłoszenia organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniesie sprzeciwu, wówczas można zmienić sposób użytkowania obiektu. Zmiana musi nastąpić ponadto nie później niż po upływie 2 lat od doręczenia zgłoszenia. Dalej Skarżący argumentowali, że zmianę sposobu użytkowania traktuje się jako nieistotną w rozumieniu art. 36a Prawa budowlanego, o czym w ich ocenie świadczy adnotacja zamieszczona na rysunku załączonym do wniosku. Skarżący zakwestionowali również ocenę stanu technicznego spornych pomieszczeń, dokonaną przez organ I instancji, w tym zakresie powołali się na Polską Normę PN-83/B-03430.

1.4. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika US. Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia oraz ocenę dowodową dokonaną przez organ podatkowy I instancji, przytaczając tę samą argumentację faktyczną i prawną. Dyrektor IAS odniósł się także do zarzutów odwołania. W tym zakresie dokonał szerokiego wywodu prawnego w zakresie norm wynikających z przepisów techniczno-budowlanych, które muszą spełniać pralnie oraz pomieszczenia służące do suszenia odzieży i obuwia, a która doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, że sporne pomieszczenia nie spełniają warunków sanitarno-higienicznych, jakim powinny odpowiadać suszarnia i pralnia. W konsekwencji, podobnie jak Naczelnik US, stwierdził, że powierzchnia użytkowa pomieszczenia tych pomieszczeń nie wpływa na ustalenie przyjętego w sprawie limitu powierzchni użytkowej warunkującej zwrot niektórych wydatków na nabycie pierwszego mieszkania przez młodych ludzi.

2.Postępowanie przed Sądem I instancji.

2.1. Od powyższej decyzji Dyrektora IAS Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając naruszenie:

1) art. 71 Prawa budowlanego;

2) art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji o odmowie zwrotu wydatków poniesionych w związku z budową budynku mieszkalnego w sytuacji, gdy w sprawie zostały spełnione wszelkie ustawowe przesłanki do wydania decyzji uwzględniającej w całości wniosek strony;

3) błąd w ustaleniach stanu faktycznego poprzez błędne stwierdzenie, że pomieszczenia nie posiadały instalacji charakterystycznych dla pralni oraz suszarni oraz pominięcie w protokole oględzin faktu, iż w pralni znajduje się kratka wentylacyjna, jak również pominięcie, iż pomieszczenia zostały przygotowane na działanie wilgoci poprzez zastosowanie impregnowanych (zielonych) płyt kartonowo-gipsowych oraz specjalnej farby odpornej na działanie wilgoci.

Wskazując na te zarzuty Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez uwzględnienie wniosku strony i orzeczenie o zwrocie wydatków poniesionych w związku z budową budynku mieszalnego jednorodzinnego lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi podatkowemu I instancji.

2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi w całości.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

3.1. Skarga w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego odpowiada prawu, choć jej uzasadnienie nie w pełni zasługuje na akceptację.

3.2. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania.

3.3. Spór w sprawie dotyczy oceny spełnienia jednego z warunków niezbędnych do zwrotu niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz. U. z 2019 r., poz., 1116), a mianowicie powierzchni użytkowej domu jednorodzinnego Skarżących, a w konsekwencji dochowania limitu powierzchni użytkowej uprawniającego do zwrotu wydatków na podstawie ww. ustawy.

Zdaniem Skarżących, powierzchnia użytkowa jest mniejsza, niż wynikałoby to z treści projektu budowlanego, gdyż została pomniejszona o powierzchnię pralni i suszarni, które to pomieszczenia pierwotnie (w projekcie budowlanym) stanowiły łazienkę i dwa pokoje. Zmiana przeznaczenia tych pomieszczeń w ocenie Skarżących nie jest istotna i nie wymagała zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto Skarżący przedstawili obszerną argumentację przemawiającą za uznaniem przedmiotowych pomieszczeń za pralnię i suszarnię.

Wedle Dyrektora IAS skarżący nie spełnili w sprawie przesłanki z art. 20 ust. 3 pkt 3 lit. b) ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, co uniemożliwiło uwzględnienie wniosku VZM. Wskazał, że sporne pomieszczenia to zaadaptowane na pralnię i suszarnię łazienka i dwa pokoje, które w rzeczywistości nie posiadają cech charakterystycznych dla pralni i suszarni tj. uogólniając - rozwiązań zapewniających odpowiednią wentylację i chroniących przed powstawaniem wilgoci. Ustalenie to uniemożliwia wyłączenie powierzchni użytkowej tych pomieszczeń z ogólnej powierzchni użytkowej stanowiącej podstawę ustalenia limitu uprawniającego do zwrotu niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania.

3.3. Zgodnie z art. 20 ust. 3 pkt 3) lit. b) ww. ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, o zwrot wydatków można się ubiegać, jeżeli powierzchnia użytkowa domu jednorodzinnego nie przekracza 110 m2 - w przypadku gdy osoba fizyczna w dniu wydania pozwolenia na budowę albo w dniu dokonania zgłoszenia budowy, o których mowa w pkt 2, wychowywała przynajmniej troje dzieci spełniających warunki, o których mowa w art. 7 ust. 1a. Dla rozstrzygnięcia sporu zasadnicze znaczenie ma najpierw moment, na jaki należy ocenić spełnienie warunku dochowania limitu powierzchni użytkowej przez wnioskujących o zwrot wydatków, a dopiero potem – badanie dochowania ww. limitu powierzchni użytkowej.

Przepisy ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi wprost takiej daty granicznej nie wskazują. Jednakże daje się ona wywieść z regulacji tej ustawy. Pierwsza wskazówka zawarta jest w samym przepisie art. 20 ust. 3 pkt 3 lit. b) ww. ustawy. Ustawodawca wiąże pośrednio przesłankę limitu powierzchni użytkowej z sytuacją rodzinną osoby uprawnionej ocenianą najpóźniej na dzień dokonania zgłoszenia budowy. Z kolei zgodnie z art. 23 ust. 2 ww. ustawy wniosek o zwrot wydatków osoba fizyczna składa raz, nie później niż do dnia 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. Z kolei na mocy art. 23 ust. 6 pkt 1) tej ustawy do wniosku o zwrot wydatków należy załączyć kopie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy. Z zestawienia dwóch ostatnio przytoczonych przepisów wynika, że ustalenie powierzchni użytkowej dokonywane jest w oparciu o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie budowy.

Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że skoro sam wniosek VZM osoba uprawniona może zgłosić po przystąpieniu do użytkowania lokalu mieszkalnego albo domu mieszkalnego, to ocena spełnienia przesłanki nieprzekroczenia limitu powierzchni użytkowej powinna być oceniana na ten moment – przystąpienia do użytkowania lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego.

Przystąpienie do użytkowania jest pojęciem mającym swoją regulację ustawową, którą zawiera ustawa - Prawo budowlane. Regulacje te mają znaczenie dla oceny faktu i daty przystąpienia do użytkowania także na gruncie ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi.

Niewątpliwie przystąpienie do użytkowania lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego (objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę) zasadniczo jest możliwie dopiero po zakończeniu budowy. Inwestor ma obowiązek zawiadomić organy nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy. Do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie (jeśli przystąpienie do użytkowania ma nastąpić przed zakończeniem robót budowlanych – art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w sprawie) inwestor jest obowiązany dołączyć m.in. oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami. Do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagane jest pozwolenie na budowę albo zgłoszenie budowy (...) można przystąpić (...) po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji (art. 54 ust. 1 zdanie pierwsze Prawa budowlanego). Organ nadzoru budowlanego może z urzędu przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1, wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Wydanie zaświadczenia wyłącza możliwość wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w ust. 1, oraz uprawnia inwestora do rozpoczęcia użytkowania obiektu, o którym mowa w ust. 1 (art. 54 ust. 2 Prawa budowlanego). Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli w celu stwierdzenia prowadzenia budowy zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. (art. 59 ust. 1 i art. 59a Prawa budowlanego). W ramach postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie organ nadzoru budowlanego dokonuje też oceny, czy odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę były istotne (co wymaga zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę), czy też nie.

Podsumowując, przytoczone przepisy Prawa budowlanego prowadzą do wniosku, że przystąpienie do użytkowania budynku mieszkalnego może nastąpić nie wcześniej niż w dacie uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Wówczas też istnieje pewność, że pozwolenie na budowę jest aktualne co do projektu budowlanego i ostateczne. Oznacza to też, że podana w takim pozwoleniu na budowę powierzchnia poszczególnych zaprojektowanych pomieszczeń jest dla organu podatkowego wiążąca przy ocenie wniosku VZM pod kątem przesłanki powierzchni użytkowej. A momentem miarodajnym dla tej oceny jest data przystąpienia do użytkowania.

3.4. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wniosek o zwrot niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania Skarżący złożyli w dniu 31 grudnia 2019 r. W aktach znajduje się również zaświadczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Głogowie z dnia 10 grudnia 2019 r. o zakończeniu budowy domu jednorodzinnego Skarżących, wybudowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 1 lipca 2016 r. (k. 283 akt administracyjnych). Wynika z niego, że powierzchnia użytkowa budynku wynosi 133,10 m2, a także, ze zawiadomienie o zakończeniu budowy zostało przyjęte bez zastrzeżeń. Ponadto, w aktach znajduje się pismo (k. 274 akt administracyjnych), także Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Głogowie, do którego załączono oświadczenie kierownika budowy z dnia 19 listopada 2019 r. o zakończeniu robót dotyczących domu jednorodzinnego Skarżących (k. 273 akt administracyjnych). Z oświadczenia kierownika budowy o zakończeniu robót wynika, że budowa została wykonana zgodnie z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami oraz oświadczenie, że wykonano ją zgodnie z projektem technicznym. Oświadczenie te podpisał kierownik budowy oraz inspektor nadzoru budowlanego, brak jest natomiast podpisu projektanta. Z oświadczenia nie wynika zatem, aby budowę wykonano z nieistotnymi zmianami w stosunku do rozwiązań i ustaleń pozwolenia na budowę, wprowadzonymi do realizacji w trakcie wykonywania robót. W przeciwnym razie, zmiany nieistotne stanowiące odstępstwo od zatwierdzonego pozwoleniem na budowę projektu powinien był potwierdzić projektant. W toku postępowania przed organami Skarżący podnieśli jednak, że zmiana powierzchni użytkowej zmniejszyła się o powierzchnię pomieszczeń, które w ich ocenie stanowią pralnię i suszarnię. Na dowód powyższego przedstawili rzut poddasza z zamieszczoną na nim adnotacją projektanta S. K., iż zgodnie z art. 36a Prawa budowlanego zmiany odnośnie pomieszczeń 3,6 i 7 (odpowiednio – łazienki i dwóch pokojów) traktuje się jako nieistotne. Powyższy rzut poddasza przedstawiono wraz z korespondencją, która wpłynęła do organu I instancji w dniu 6 lutego 2020 r. Ponadto, na wezwanie organu I instancji projektant w piśmie z dnia 7 kwietnia 2020 r. wyjaśnił, że adnotacji na rzucie dokonał około 2 miesięcy wcześniej, zaś istnienie pomieszczeń pralni i suszarni stwierdził na podstawie wizji lokalnej oraz oświadczenia właściciela budynku. Stwierdził również, że zmiana przeznaczenia pokojów i łazienki nastąpiła po zakończeniu budowy i zgodnie z art. 36a Prawa budowlanego projektant kwalifikuje takie zmiany jako nieistotne, nie wymagające zmiany pozwolenia na budowę. Z tego powodu mogą być wykazane w dowolnym momencie.

Ustalenia te wymagają odniesienia do z art. 36a ust. 6 Prawa budowlanego, zgodnie z którym projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku uznania, że jest ono nieistotne, jest obowiązany zamieścić w projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie architektoniczno-budowlanym odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia. Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę oraz ponownego zgłoszenia. Sens powyższego przepisu sprowadza się zasadniczo do stwierdzenia, że nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę oraz ponownego zgłoszenia. W doktrynie prawa nie ma wątpliwości, że art. 36a Prawa budowlanego spełnia funkcję ochronną, przewidując warunki ustalenia i wprowadzania zmian istotnych i nieistotnych. Odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie może być bowiem dowolne. Takie odstąpienie powinno być zgodne ładem przestrzennym i nie może naruszać norm i zasad odnośnie warunków technicznych i użytkowych (A. Kosicki [w:] Plucińska-Filipowicz Alicja red., Wierzbowski Marek red., Prawo budowlane. Komentarz, wyd. IV). Z kolei zamieszczenie tego przepisu wśród regulacji dotyczących trwającego procesu budowlanego, przed jego zakończeniem, a także fakt, że organ nadzoru budowlanego nie jest związany dokonaną przez projektanta kwalifikacją zmian jako nieistotnych (i podlega kontroli organu nadzoru budowlanego podczas postępowania zatwierdzającego realizację budowy zgodnie z pozwoleniem na budowę) prowadzi do wniosku, że odstąpienie od zatwierdzonego projektu może nastąpić przed zawiadomieniem o zakończeniu budowy.

Z informacji zawartych w aktach administracyjnych sprawy wynika, że powierzchnia użytkowa domu jednorodzinnego, przed dniem wniesienia przez Skarżących wniosku VZM o zwrot niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania wynosiła 133,10 m2 (vide: zaświadczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Głogowie z dnia 10 grudnia 2019 r.). Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika ponadto, iż budowę wykonano zgodnie z projektem budowlanym, bez wprowadzania zmian, tj. nawet tych nieistotnych (vide: pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Głogowie z dnia 16 marca 2020 r., poświadczona za zgodność z oryginałem kopia oświadczenia kierownika budowy o zakończeniu robót z dnia 19 listopada 2019 r.). Pierwsza informacja pochodząca od projektanta, dotycząca zmiany charakteru spornych pomieszczeń - jako zmiany nieistotnej w stosunku do projektu budowlanego czego Sąd, oczywiście, nie kwestionuje - pochodzi zaś z lutego 2020 r. Uwzględniając informacje wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, chronologię zdarzeń i przepisy warunkujące możliwość uzyskania zwrotu niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania należy stwierdzić, iż na dzień 31 grudnia 2019 r. Skarżący nie wykazali, aby powierzchnia użytkowa domu jednorodzinnego odpowiadała maksymalnej powierzchni wynikającej z art. 20 ust. 3 pkt 3) lit. b) ww. ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi. Przeczą temu dokumenty organów administracji architektoniczno – budowlanej. Z oświadczenia kierownika budowy z dnia 19 listopada 2019 r. wynika, że budowa domu jednorodzinnego Skarżących została wykonana bez wprowadzania zmian nieistotnych. Po drugie, co nie może ujść uwadze, na gruncie analizowanej ustawy wniosek o zwrot niektórych wydatków można wnieść nie później niż do dnia 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. W niniejszej sprawie jest to zatem data 31 grudnia 2019 r. Co istotne, dopiero po tym dniu, w aktach sprawy pojawiły się informacje pochodzące od projektanta (luty, kwiecień 2020 r.) o zmianie przeznaczenia spornych pomieszczeń. Zatem nawet ewentualne zakwalifikowanie przez projektanta zmian przeznaczenia spornych pomieszczeń jako nieistotnych, nie ma wpływu na ocenę złożonego przez Skarżących wniosku, gdyż taka kwalifikacja miała miejsce po dniu 31 grudnia 2019 r. (tj. zgodnie z oświadczeniem projektanta - w lutym 2020 r.). Zatem nawet ewentualna późniejsza (tj. dokonana po dniu 31 grudnia 2019 r.) zmiana sposobu użytkowania spornych pomieszczeń, nie miałaby wpływu na ocenę przesłanek zwrotu niektórych wydatków związanych z budową domu jednorodzinnego Skarżących. Podkreślenia bowiem wymaga, że ocena limitu powierzchni użytkowej jest ocenia na podstawie pozwolenia na budowę. Z tego względu zaskarżona w sprawie decyzja odpowiada prawu. Słuszny jest wiec wniosek organu odwoławczego, że Skarżący nie spełnili warunku wskazanego w art. 20 ust. 3 pkt 3 lit. b) ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, tj. warunku maksymalnej powierzchni użytkowej jednorodzinnego, która zgodnie z ww. przepisem nie powinna przekraczać 110 m2. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, iż na dzień złożenia wniosku o zwrot niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania, powierzchnia użytkowa domu Skarżących wynosiła 133,10 m2. Chybionym był zatem zarzut naruszenia przepisów ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi.

Za bezzasadny należało ponadto uznać zarzut Skarżących dotyczący naruszenia art. 71 Prawa budowlanego. Poza przytoczeniem treści powyższego przepisu Skarżący nie wyjaśnili, jak w ich ocenie doszło do naruszenia powyższego przepisu, poprzestając na stwierdzeniu, że zmiana sposobu użytkowania w przypadku spornych pomieszczeń jest nieistotna. Należy zauważyć, że art. 71 Prawa budowlanego dotyczy zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części i wprost stanowi, że taka zmiana wymaga jej zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. To właśnie w zakresie kompetencji takiego organu leży ocena czy zmiana jest, czy nie jest istotna. W razie wątpliwości organ administracji architektoniczno-budowlanej może bowiem od takiego zgłoszenia wnieść sprzeciw np. gdy zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga wykonania robót budowlanych, objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (art. 71 ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego). Ocena zatem charakteru sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części nie jest dowolna i nie należy do zgłaszającego, ale do organów architektoniczno-budowlanych. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby Skarżący kiedykolwiek składali zgłoszenie o zmianie sposobu użytkowania, zatem stawianie zarzutu naruszenia art. 71 Prawa budowlanego w kontekście zawisłej przez Sądem sprawy jest nieuzasadnione.

Jeżeli chodzi o zarzut zawarty w skardze, dotyczący błędnej oceny stanu technicznego spornych pomieszczeń przez organy podatkowe, należy stwierdzić, co następuje. W ocenie Sądu, Dyrektor IAS oceniając stan techniczny spornych pomieszczeń w świetle przepisów techniczno-budowlanych przekroczył swoje kompetencje ustawowe. Jedynie organy administracji architektoniczo-budowlanej mogą dokonywać takiej oceny. W tym zakresie, argumentacja kwestionująca prawo organu do weryfikacji spełnienia warunków spornych pomieszczeń z perspektywy przepisów sanitarno-higienicznych jest uzasadniona. Powyższe nie miało jednak żadnego wpływu na prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia, bowiem powodem odmowy zwrotu niektórych wydatków poniesionych przez Skarżących w związku z budową pierwszego własnego mieszkania, było przekroczenie dopuszczalnej powierzchni użytkowej domu jednorodzinnego, o której mowa w art. 20 ust. 3 pkt 3) lit. b) ww. ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi nawet na dzień złożenia wniosku, tj. 31 grudnia 2019 r., co musiało nastąpić po dniu przystąpienia do użytkowania budynku jednorodzinnego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.