Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 41/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art18, art.59par 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] w S na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2019 r. znak [...], [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor Izby") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "Naczelnik US") z [...] września 2019 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec majątku zobowiązanego S. (dalej "spółka"), prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...]

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) oraz art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.); dalej: "u.p.e.a.".

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Drugiego US, będąc organem egzekucyjnym, prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki na podstawnie wymienionego tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela – [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "strona", "wierzyciel" lub "skarżący").

Wymienionym postanowieniem z [...] września 2019 r., organ egzekucyjny umorzył postępowanie w sprawie. Wyjaśnił przy tym, że prowadzone postępowanie stało się bezskuteczne, bowiem pomimo podjętych przez organ czynności nie ujawniono składników mienia spółki, z których można wyegzekwować zaległości.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę zażalenia Dyrektor Izby utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US.

Dyrektor Izby wyjaśnił, że organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych spółki, jednak z żadnego z nich nie wpłynęły środki pieniężne. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od dłużników zajętych wierzytelności na rachunkach brak jest środków, jak również występują zbiegi z egzekucją sadową. Dodatkowo organ egzekucyjny podjął próby ujawnienia rzeczonego majątku za pomocą systemów takich jak CERBER, E-ORUS, elektroniczny rejestr Ksiąg Wieczystych, CEPIK i STIR. Naczelnik US ustalił również, że działalność spółki uległa zawieszeniu od 1 marca 2018 r., oraz że pod wskazanym adresem przy ul. [...] aktualnie prowadzi działalność inna firma usługowa.

Według Dyrektora oznacza to, że Naczelnik US podjął szereg czynności celem wykonania obowiązku przez spółkę. Pomimo to nie ujawniono składników mienia, z których można by skutecznie przeprowadzić egzekucję, dlatego też organ prawidłowo postanowił umorzyć postępowanie w sprawie. Co prawda organ egzekucyjny powinien wyjaśnić wierzycielowi, na podstawie jakiego materiału dowodowego oparł swoje rozstrzygnięcie, jednak jest to uchybienie, które może być naprawione w toku postępowania instancyjnego. Na organie egzekucyjnym nie spoczywa obowiązek informowania wierzyciela o stanie egzekucji. Strona postępowania może natomiast skorzystać z prawa do wglądu w akta sprawy. Ponadto na gruncie u.p.e.a. nie istnieje odpowiednik wskazanego przez stronę art. 913 Kodeksu postępowania cywilnego.

Strona zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby i wniosła o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US.

Jej zdaniem zobowiązania spółki cywilnej są w istocie zobowiązaniami wspólników, gdyż to wyłącznie oni występują w obrocie i zaciągają zobowiązania we wspólnym imieniu. Za zobowiązania te wspólnicy odpowiadają solidarnie do pełnej wysokości zarówno majątkiem spółki, jak i każdy z osobna swym majątkiem nienależącym do wspólności. Majątek spółki cywilnej oznacza zawsze wspólny majątek wspólników i stanowi współwłasność łączną wspólników. W przypadku gdy brak jest majątku wspólnego wspólników, wierzyciel może zaspokoić się z majątków indywidualnych wspólników. W tytule wykonawczym z 25 maja 2019 r. wierzyciel wskazał dane osobowe obydwu wspólników spółki. Tak wystawiony tytuł wykonawczy uprawnia do dochodzenia przez organ egzekucyjny wskazanych w tytule należności zarówno z majątku objętego wspólnością łączną wspólników, jak i z ich majątków osobistych. Zatem organ egzekucyjny powinien prowadzić egzekucję również z majątków indywidualnych wskazanych wspólników spółki, a nie jedynie z ich majątku wspólnego. Wobec okoliczności, że organ egzekucyjny zaniechał dochodzenia należności objętej spornym tytułem wykonawczym, brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., gdyż organ egzekucyjny w ogóle nie poszukiwał majątków osobistych wspólników.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ zauważył, że tytuł wykonawczy wystawiony został niezgodnie z decyzją, na podstawie której nałożono karę pieniężną dochodzoną na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] Z sentencji decyzji wynika, że karę nałożono na K. S. oraz M. S., a nie na spółkę. Zatem wierzyciel winien był wystawić tytuły wykonawcze odrębnie na wspólników spółki, a nie na spółkę. Jednakże rolą organu egzekucyjnego jest prowadzenie egzekucji, a nie ustalanie tego, kto powinien być zobowiązanym w danej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", aby uchylić w całości lub w części zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też do innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Ponadto w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Rozpoznając badaną sprawę w wyżej określonych granicach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w sprawie było to, czy zasadnie organ umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie.

Zdaniem Sądu nie ma wątpliwości, że umorzenie postępowania egzekucyjnego było w niniejszej sprawie zasadne i konieczne, jakkolwiek podstawą do tego były inne okoliczności niż wskazały organy, jak i inny przepis prawa.

Zasadniczą kwestią która wpłynęła na tę ocenę jest stwierdzona przez Sąd rozbieżność między wystawionym przez wierzyciela (skarżącego) tytułem wykonawczym, a będącą podstawą jego wystawienia decyzją.

Otóż w tytule wykonawczym nr [...] wystawionym przez skarżącego w dniu 25 maja 2019 r., jako zobowiązanego wskazano "podmiot niebędący osobą fizyczną" S. .

Tymczasem ze wskazanej jako podstawa wystawienia tytułu decyzji skarżącego z dnia [...].08.2018 r. nr [...] r. znak [...] załączonej do skargi wynika, że jako strony postępowania tj. jako adresatów decyzji wskazano w niej K. S. i M. S.. Co prawda podano, że ich odpowiedzialność jest solidarna i występują oni jako wspólnicy spółki cywilnej S. , ale bez wątpienia adresatem tej decyzji nie jest podmiot o nazwie: S. lecz wskazane wyżej osoby fizyczne.

Sąd zauważa, że nie zawsze tj. nie na gruncie każdych przepisów można utożsamiać spółkę cywilną z jej wspólnikami, a odpowiedzialność i zobowiązania spółki z odpowiedzialnością i zobowiązaniami wspólników. Skarżący zajmując stanowisko co do charakteru odpowiedzialności spółki poczynił to na gruncie przepisów prawa cywilnego. Pominął iż w badanej sprawie odpowiedzialność ta nie wynika z przepisów prawa cywilnego. Tymczasem wskazać należy dla przykładu, że np. na gruncie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, to spółka cywilna na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy posiada status podatnika i w takim przypadku to ona, a nie wspólnicy jest adresatem decyzji podatkowej, a następnie zobowiązanym. Z kolei odmiennie na gruncie np. podatku dochodowego od osób fizycznych czy podatku od nieruchomości spółka nie posiada takiego statusu, a podatnikami i adresatami decyzji podatkowych - a w efekcie zobowiązanymi na gruncie postępowania egzekucyjnego - są jej wspólnicy. Ma to swoje odzwierciedlenie na gruncie postępowania egzekucyjnego. Trafnie bowiem zauważył organ w odpowiedzi na skargę, że w myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a. za zobowiązanego – uważa się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (...).

Tym samym na gruncie przepisów o egzekucji administracyjnej osobno zobowiązanym może być zarówno sama spółka cywilna albo odrębnie osoba fizyczna która jest wspólnikiem spółki cywilnej.

Kluczowe zatem było ustalenie czy z aktu będącego podstawą wystawienia tytułu wykonawczego (czyli z decyzji organu) wynika, czy jej adresatem – a zatem zobowiązanym, jest spółka czy też wspólnicy jako osoby fizyczne.

Tymczasem treść rozstrzygnięcia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego wskazuje, że zobowiązanymi na jej podstawie są wspólnicy spółki – osoby fizyczne, nie zaś podmiot niebędący osobą fizyczną – t.j. sama spółka. Zaś z tytułu wykonawczego odmiennie niż z decyzji wynika, że za zobowiązanego uznano "podmiot niebędący osobą fizyczną" S.. Sąd przy tym obecnie nie jest władny badać prawidłowości rozstrzygnięcia decyzji organu, a jedynie może stwierdzić rozbieżność między nią a tytułem wykonawczym

Wobec powyższej rozbieżności w niniejszej sprawie bez wątpienia zachodziła okoliczność o której mowa w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. tj. błąd co do osoby zobowiązanego.

Jak wskazuje bowiem orzecznictwo sądów administracyjnych błąd co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ma miejsce, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązaną określono osobę, na której nie ciąży obowiązek spełnienia określonego świadczenia, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi (por. wyrok NSA z dnia 21-03-2017 sygn. akt II OSK 1819/16). Podobnie wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 10-11-2009 sygn. akt III SA/Łd 334/09 wyjaśniając wprost, że błąd co do osoby zobowiązanego ma miejsce wówczas, gdy osoba, przeciwko której wystawiono tytuł wykonawczy, jest inną osobą niż adresat decyzji (aktu normatywnego), stanowiącego podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.

Wskazany błąd nastąpił wskutek błędnego działania wierzyciela, który wystawił tytuł wykonawczy niezgodnie z wydaną decyzją, o czym organ egzekucyjny nie mógł wiedzieć, albowiem skarżący przedłożył wskazaną decyzję dopiero wraz ze skargą na postanowienie organu.

Trafnie tymczasem wskazał organ, że w myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. obowiązek sporządzenia tytułu wykonawczego spoczywa na wierzycielu, a organ egzekucyjny nie jest w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a. uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Tak więc organ nie miał możliwości ustalenia rozbieżności między treścią decyzji a tytułu wykonawczego i tym samym wskazania właściwej podstawy umorzenia egzekucji jak i właściwego jego uzasadnienia. Jednak zdaniem Sądu nie może to mieć wpływu na wynik postępowania. Sąd nie ma bowiem wątpliwości iż wobec rozbieżności między treścią decyzji i tytułu wykonawczego skutkującego błędem co do osoby zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie należało bezwzględnie umorzyć na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Odmienne uzasadnienie jak i inna wskazana przez organ podstawa prawna nie mogą być w niniejszej sprawie podstawą do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. aby uchylić w całości lub w części zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też do innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej zaś sprawie wskazanie innej podstawy prawnej jak i uzasadnienie, wobec bezwzględnej zdaniem Sądu konieczności umorzenia postępowania, nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Jednocześnie wobec wcześniejszej argumentacji związanej z błędnym wystawieniem tytułu wykonawczego i błędem co do osoby zobowiązanego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy mają zarzuty zawarte w skardze. Prawidłowe prowadzenie egzekucji w niniejszej sprawie będzie bowiem możliwe dopiero po wystawieniu prawidłowego, zgodnego z decyzją tytułu wykonawczego przez wierzyciela.

Wobec wszystkich powyższych okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienia wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów prawa procesowego skutkujących koniecznością uchylenia decyzji.

W efekcie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.