Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 374/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 2 pkt 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1109
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej  - tekst jedn.
article: art. 7, 8, 9, 11, 77, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 141 par. 4, art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M., działającej w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletnich R. D., A. D. i C. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1458/19 w sprawie ze skargi M. M., działającej w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletnich R. D., A. D. i C. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 września 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1458/19 oddalił skargę M. M., działającej w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletnich skarżących R. D., A. D. i C. D., na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Rada do Spraw Uchodźców zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1109; dalej: ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony), po rozpatrzeniu odwołania M. M. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2018 r. nr [...] o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. Decyzją objęto również małoletnie dzieci skarżącej: R. D., A. D. oraz C. D.

Organ podkreślił, że rozpoznawany obecnie wniosek jest trzecim, jaki M. M. (obywatelka [...], deklarująca narodowość [...]) złożyła w Polsce w celu udzielenia ochrony międzynarodowej.

Pierwszy wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Polsce został złożony w dniu 21 kwietnia 2013 r. przez męża cudzoziemki – O. D. Wnioskiem tym objęta została skarżąca oraz dziecko – R. D. We wniosku O. D. oświadczył, że stara się o status uchodźcy, ponieważ go bito, grożono mu oraz jego rodzinie. Podniósł, że "tam nie można spokojnie żyć" i że boi się o swoją rodzinę. Postępowanie to ostatecznie zakończyło się decyzją z [...] stycznia 2014 r. o umorzeniu postępowania w związku ze złożeniem przez cudzoziemca wniosku o jego umorzenie.

Kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy został złożony w dniu 25 czerwca 2016 r. przez M. M. Wnioskiem tym objęto już dwoje małoletnich dzieci cudzoziemki (R. D. i A. D.). Cudzoziemka wskazała, że wyjechała z [...], ponieważ jej męża prześladowała milicja i [...]. Problemy cudzoziemki i jej rodziny zaczęły się, kiedy wrócili do [...] z Niemiec. We wniosku wskazano również, że męża cudzoziemki cały czas zabierają, a ona sama boi się, że kiedyś go zabiją, co stanowi powód ubiega się o pomoc. Z kolei podczas przesłuchania statusowego cudzoziemka oświadczyła m.in., że ich problemy spowodowane są przez kolegę męża, który pojechał do [...] i że z tego powodu wyjechali z kraju również za pierwszym razem, przy czym wyjaśniła, że nie zna tego kolegi, nigdy go nie widziała i nie wie, jak on się nazywa – widziała tylko, jak go zabierali. Cudzoziemka wyjaśniła również, że podczas pobytu w [...] "do domu nie przychodzili, ale mąż musiał mieć jakieś nieprzyjemności, bo bez powodu byśmy nie wyjechali". Decyzją z [...] marca 2017 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) odmówił cudzoziemce nadania statusu uchodźcy i odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej. Rada do Spraw Uchodźców (dalej: Rada) decyzją z [...] września 2017 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolejny, trzeci wniosek cudzoziemki o udzielenie ochrony międzynarodowej, został złożony 25 września 2017 r. Wnioskiem objętych zostało troje małoletnich dzieci (R. D., A. D. oraz C. D.). Wskazując na istotne zdarzenia będące przyczyną ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej cudzoziemka podniosła, że kiedy wrócili do [...] z Niemiec, to jej mąż był często zatrzymywany, przez ludzi w maskach (przychodzili raz w miesiącu, a następnie kilka razy w miesiącu). Cudzoziemka oświadczyła, że ze względu na prześladowania męża, częste zatrzymywania, groźby pobicia, przenieśli się z miejscowości [...] w [...] do [...], gdzie początkowo było spokojnie, ale później jej mąż zaczął się niepokoić i ponownie postanowili wyjechać do Polski. Wskazała, że chcą mieszkać w Polsce i żyć spokojnie i nie mogą wyjechać do [...], gdyż tam jej mężowi grozi niebezpieczeństwo. Cudzoziemka oświadczyła, że nie była poddawana żadnej z form przemocy, nie było wobec niej prowadzone postępowanie sądowe lub administracyjne i nie była skazana wyrokiem sądu. Cudzoziemka nie zadeklarowała przynależności do jakiejkolwiek organizacji.

Szef Urzędu po rozpatrzeniu ostatniego wymienionego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] uznał wniosek za niedopuszczalny. W ocenie organu została spełniona przesłanka z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, gdyż złożony przez cudzoziemkę wniosek jest kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez cudzoziemkę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Ponadto w ostatnim wniosku nie wskazano żadnych nowych okoliczności o charakterze indywidualnym, gdyż cudzoziemka ponownie powoływała się na problemy męża, które były analizowane już w poprzednich procedurach (jej i jej męża) przez organy.

Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do zasadności wydania decyzji w oparciu o art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Organ wyjaśnił m.in., że ani aktualna sytuacja w kraju pochodzenia skarżącej, ani jej indywidualna sytuacja nie uległy na tyle istotnej zmianie, by doprowadziło to do dezaktualizacji oceny zagrożenia cudzoziemca sformułowanej w ostatecznej decyzji negatywnej. Z tego powodu sytuacja w kraju pochodzenia nie wskazuje na pojawienie się nowych okoliczności lub dowodów uzasadniających rozważenie przesłanek do udzielenia ochrony międzynarodowej.

M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję – zarówno w imieniu własnym, jak i małoletnich dzieci: R. D., A. D. oraz C. D. Decyzję zaskarżyła w całości i zarzuciła organowi:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez jego nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji jego zastosowanie, podczas gdy taka podstawa do wydania decyzji o niedopuszczalności wniosku nie zachodziła,

b) art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w zw. z art. 72 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 3, art. 9 i art. 12 Konwencji z dnia 20 listopada 1989 r. o Prawach Dziecka (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526; dalej: Konwencja o Prawach Dziecka) poprzez wydanie decyzji bez wysłuchania dzieci i bez uwzględnienia ich nadrzędnego interesu oraz ich prawa do udziału w postępowaniu;

2. naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 7, 8, 15, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. W zakresie ostatniego zarzutu wskazała, że organ zupełnie pominął sytuację małoletnich dzieci, uznał, że nie istnieje zwiększone prawdopodobieństwo, że zachodzą podstawy do udzielenia ochrony międzynarodowej skarżącej i jej dzieciom, mimo iż dopiero w [...] opublikowany został raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka ujawniający skalę zagrożeń, jakie czekają na cudzoziemkę i jej rodzinę w razie powrotu do [...], który to znacznie uprawdopodabnia, iż uzasadnione są obawy cudzoziemki przed powrotem do kraju pochodzenia i znacznie uprawdopodabnia, iż istnieją podstawy do udzielenia skarżącej i jej dzieciom ochrony międzynarodowej w postaci ochrony uzupełniającej, nie wyjaśnił okoliczności dotyczących indywidualnej sytuacji skarżącej i jej dzieci, które pojawiły się po złożeniu poprzedniego wniosku o ochronę międzynarodową oraz podstawy obaw skarżącej, opierając się wyłącznie: na opracowaniu Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC, którego tezy nie znajdują potwierdzenia w ww. raporcie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, a także bez ponownego przesłuchania skarżącej.

Zarzuciła nadto naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez zaniechanie przesłuchania skarżącej na okoliczność wykazania, iż zaistniały nowe okoliczności uzasadniające przyznanie jej ochrony międzynarodowej, jak również poprzez brak wezwania jej do wyjaśnienia okoliczności budzących wątpliwości organu dotyczących braku nowych okoliczności uzasadniających dopuszczenie do merytorycznego rozpoznania ponownego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wadliwości decyzji cudzoziemka upatrywała również w naruszeniu art. 11, 6, 8 i szeregu przepisów Konwencji o Prawach Dziecka.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji. Skarżąca wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi raportu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka ze [...] pt. [...].

W odpowiedzi na skargę Rada podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku dowodowego stwierdziła, że zawarte w raporcie informacje są organom obu instancji znane, a nadto w będącym przedmiotem sprawy zakresie nie potwierdzają jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych lub prawnych zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej cudzoziemce.

W dniu 26 września 2019 r. do Sądu wpłynęło pismo zawierające dodatkowe stanowisko skarżącej w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 27 września 2019 r. oddalił skargę.

Sąd wyjaśnił, że kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej nie może być traktowany jako próba podważenia ustaleń i ocen wyrażonych w poprzednich ostatecznych decyzjach administracyjnych. To na wnioskodawcy natomiast spoczywa obowiązek dowiedzenia, że zachodzą podstawy do ponownego pełnego badania podania o udzielenie ochrony międzynarodowej. Nowe dowody oraz okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, o których stanowi art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, to dowody i okoliczności istotne z punktu widzenia określonych w art. 13 ust. 1 i art. 15 omawianej ustawy przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej. Jeśli zatem kolejny wniosek o udzielenie takiej ochrony nie jest oparty na nowych dowodach ani okolicznościach faktycznych lub prawnych, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, to wystarczające jest ustalenie przez organy wskazanej wyżej negatywnej przesłanki procesowej, uzasadniającej wydanie decyzji o niedopuszczalności wniosku.

W ocenie Sądu bezsporne w niniejszej sprawie i nie kwestionowane przez skarżącą jest, iż przedmiotowe postępowanie jest drugim postępowaniem zainicjowanym przez skarżącą a trzecim postępowaniem, w którym ubiegała się ona o status uchodźcy. We wszystkich trzech postępowaniach podstawa wniosku opierała się na obawie związanej z powrotem do kraju pochodzenia, obawie o życie męża i syna. Skarżąca bowiem zarówno w drugim, jak i w trzecim wniosku statusowym oświadczyła, że mąż był zatrzymywany. Powyższe okoliczności były już natomiast przedmiotem merytorycznego rozpoznania w drugim postępowaniu, dlatego też brak jest podstaw do ponownego badania tej kwestii.

Sąd podzielił stanowisko organu, że przywołane przez skarżącą zdarzenia, fakty w żaden sposób nie mogą być uznane za nowe okoliczności znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Nie wykazano nowych, nieznanych dotąd okoliczności, które zmieniłyby dotychczasową ocenę organów w zakresie grożącego jej w kraju pochodzenia prześladowania. Istotne jest również i to, że cudzoziemka wraz z dziećmi po wydaniu w drugim postępowaniu decyzji Rady z [...] września 2017 r. nie opuściła terytorium Polski i nie powróciła do kraju pochodzenia, co również potwierdza, że względem skarżącej i jej rodziny nie wystąpiły żadne nowe obiektywne przesłanki uzasadniające obawę przed prześladowaniem.

Ponadto Sąd za prawidłową uznał ocenę organów, że sytuacja w kraju pochodzenia skarżącej nie uległa tak diametralnej zmianie, aby jej powrót mógł być przyczyną doznania przez nią prześladowań lub poważnej krzywdy. Z opracowań, które znajdują się w aktach sprawy, w tym przedłożonego przez skarżącą opracowania Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka pt. [...], dotyczących aktualnej sytuacji politycznej, bezpieczeństwa i przestrzegania praw człowieka na terenie [...], nie wynika, aby na terytorium [...] zaszły takie zmiany, które mogłyby stanowić dla skarżącej i jej dzieci zindywidualizowane zagrożenie prześladowaniem, które wcześniej nie istniało. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja społeczna i polityczna w [...] jest trudna, jednak nic nie wskazuje, by uległa ona pogorszeniu od czasu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w drugim postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżącej z 25 czerwca 2016 r. Wprawdzie. jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy raportów. na terenie [...] są łamane prawa człowieka, jednakże sam fakt, że takie zdarzenia mają miejsce, nie oznacza jeszcze, że cudzoziemiec ubiegający się o ochronę międzynarodową odwołując się do tak ogólnikowego faktu może wywodzić podstawy do objęcia go tą ochroną. Co więcej, sam fakt, że niektóre osoby powracające do [...], które nie uzyskały międzynarodowej ochrony, spotkały się z prześladowaniami, nie oznacza jeszcze, że w wypadku skarżącej i jej małoletnich dzieci takie prześladowania nastąpią (szczególnie, że skarżąca ani też jej dzieci do tej pory nie byli w żaden sposób prześladowani ani poddani przemocy i nic nie wskazuje, by tego rodzaju zdarzenia miały mieć miejsce wobec niej).

W konsekwencji Sąd uznał, że nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez skarżącą nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że niewskazanie tych okoliczności wynikało z jej braku wiedzy i nieznajomości języka oraz prawa obowiązującego w Polsce. Zauważył, że rozpoznany zaskarżoną decyzją wniosek skarżącej był już jej trzecim wnioskiem o objęcie ochroną międzynarodową, a zatem była ona świadoma obowiązującej procedury. W treści samego wniosku (w części IV pkt 1) należało podać powody ubiegania się o ochronę międzynarodową, przy czym pytanie zostało sformułowane również w znanym skarżącej języku [...]. Strona wskazała wówczas jedynie na okoliczności, na które uprzednio powoływała się już we wcześniejszym wniosku z 25 czerwca 2016 r., rozpoznanym negatywną decyzją. Jak wynika z części III wniosku sama skarżąca i jej małoletnie dzieci nie doświadczyły przemocy w kraju pochodzenia. Nawet jednak gdyby zgodzić się, że nie wiedziała ona, iż winna we wniosku wskazać nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, to po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji składając odwołanie miała już świadomość, że uprzednio ich nie wskazała. Jeżeli takie okoliczności istniały i skarżąca mogła się na nie powołać, to mogła to uczynić w odwołaniu lub w samej skardze. Jak wynika z treści skargi okolicznością, która miała być nowa, jest zdaniem skarżącej pogorszenie się sytuacji w kraju pochodzenia. Okoliczność ta była natomiast przedmiotem analizy organu, który stwierdził, że od wydania ostatecznej decyzji przez Radę w dniu [...] września 2017 r. nie zaszły w kraju pochodzenia tak negatywne zmiany, które znacząco zwiększałyby prawdopodobieństwo udzielenia cudzoziemce ochrony międzynarodowej.

W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie zatem przyjął, że istniała podstawa do uznania, że nowy (trzeci z kolei) wniosek skarżącej o udzielenie ochrony międzynarodowej jest niedopuszczalny. Niezasadny więc okazał się zarzut naruszenia art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Tak samo Sąd ocenił drugi zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Sąd stwierdził, że dzieci w postępowaniu były reprezentowane przez matkę jako ustawowego opiekuna, a skoro matka nie zgłaszała we wniosku żadnych nowych okoliczności, które znacząco zwiększałyby prawdopodobieństwo udzielenia cudzoziemcom ochrony międzynarodowej, to tym samym nie bardzo wiadomo, na jaką okoliczność miały być przesłuchane dzieci (tym bardziej, że przedmiotem zaskarżonej decyzji nie było merytoryczne rozpatrzenie przesłanek do udzielenia ochrony międzynarodowej, lecz rozstrzygnięcie o dopuszczalności złożenia kolejnego wniosku).

Sąd stwierdził również, że wbrew zarzutom skargi Rada rozpatrzyła sprawę ponownie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, w oparciu o rzetelnie zgromadzony materiał dowodowy. Sąd nie dostrzegł w przeprowadzonym postępowaniu nieprawidłowości, które mogłyby wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Materiał dowodowy ocenił jako wystarczający do rozpatrzenia sprawy, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy administracji orzekające w sprawie podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Nadto, uzasadnienia decyzji organów obu instancji spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności zawierają szczegółowe wyjaśnienie motywów podjętych rozstrzygnięć.

Na zakończenie, odnosząc się do załączonego do skargi dokumentu w postaci raportu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, Sąd po przeprowadzeniu dowodu z tego dokumentu nie znalazł podstaw do uznania, że znacząco zwiększa on prawdopodobieństwo udzielania ochrony międzynarodowej. Raport ten pokrywa się bowiem z wykonanymi przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC opracowaniami oraz opracowaniem MSZ z [...]., które znajdują się w aktach sprawy.

M. M., działająca w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletnich skarżących, wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania:

1. art 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; obecnie: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji jego nieprawidłowe zastosowanie przez Sąd polegające na przyjęciu, iż istniała podstawa do wydania decyzji o niedopuszczalności wniosku cudzoziemki o nadanie jej i jej dzieciom ochrony międzynarodowej, podczas gdy nie zaistniała przesłanka do zastosowania tego przepisu, tj. brak zaistniałych lub przedstawionych nowych dowodów lub okoliczności faktycznych lub prawnych znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej skarżącym, gdyż takowe wystąpiły; jak również nie było dostatecznej pewności, iż zastosowanie art. 38 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy w okolicznościach niniejszej sprawy nie doprowadzi w konsekwencji do naruszenia praw i wolności skarżących określonych w przepisach hierarchicznie wyższych niż ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, co skutkowało to oddaleniem skargi i utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z 151 p.p.s.a. w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w zw. z art. 8 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji jego nieprawidłowe zastosowanie przez Sąd polegające na przyjęciu, iż przy wykładni i stosowaniu art 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony nie istnieje konieczność uwzględniania przepisów znajdujących się hierarchicznie wyżej niż ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, innych niż dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. U. UE.L. 2013.180.60; dalej: dyrektywa proceduralna), podczas gdy taki obowiązek wynika z istniejącej w polskim porządku zasady hierarchii źródeł prawa i wynikającej z tego zasady lex superior derogat legi inferiori, co spowodowało, iż w sposób nieprawidłowy utrzymana została przedmiotowa decyzja, a skarga została oddalona;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z 151 p.p.s.a. w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz art. 42 ust. 2 i art. 33 ust. 2 lit. d dyrektywy o ochronie międzynarodowej oraz w zw. z art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TFUE) poprzez niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd, iż do zastosowania art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wystarczające jest ustalenie przez organy negatywnej przesłanki procesowej w postaci braku nowych okoliczności faktycznych lub prawnych lub nowych dowodów, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej i to już zwalnia organ z prowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, podczas gdy ustawodawca unijny wskazał jasno cel dyrektywy o ochronie międzynarodowej i zaznaczył w niej jasno, iż w istocie można odstąpić od merytorycznej oceny wniosku tylko, gdy można zasadnie oczekiwać, że wnioskodawca może poszukiwać ochrony państwie pochodzenia, a dany wnioskodawca będzie bezpieczny w danym państwie trzecim, przy czym państwa członkowskie nie mogą uznawać za bezpieczne dla wnioskodawców państw, co do których istnieją podstawy przemawiające za tym, że dane państwo nie może być uznawane za bezpieczne; a zatem wykładnia przyjęta przez organ wbrew obowiązkowi z art. 288 TFUE jest niezgodna z celem dyrektywy, zaś biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy nie zachodziła podstawa do odstąpienia od merytorycznej oceny wniosku skarżącej ze względu na to, że nie można z pewnością stwierdzić, iż ona i jej dzieci nie będą bezpieczne w przypadku powrotu do kraju pochodzenia;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z 151 p.p.s.a. w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie poprzez przyjęcie przez Sąd, iż w sprawie nie zaistniały nowe dowody ani okoliczności faktyczne, które znacząco zwiększałyby prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, co uzasadniało decyzję o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, podczas gdy nie zaistniała przesłanka uzasadniająca zastosowanie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w związku z faktem, iż w [...], a zatem już po złożonych wcześniej wnioskach o udzielenie skarżącym ochrony międzynarodowej, tj. po 21 kwietnia 2013 r. (wniosek obejmował M. M. i R. D.), 25 czerwca 2016 r. (wniosek obejmował M. M., R. D., A. D.) oraz 25 września 2017 r. (wniosek obejmował skarżącą oraz całą trójkę jej małoletnich dzieci) został wydany raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, który nosi walor nowych okoliczności w kontekście art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, a zatem niemożliwe było zastosowanie tego przepisu i nie było podstawy do wydania decyzji o niedopuszczalności wniosku skarżących;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z 151 p.p.s.a. i art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w zw. z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2018 r., poz. 2094; dalej: ustawa o cudzoziemcach) w zw. z art. 33 ust. 1 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r., dalej: Konwencja Genewska) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie przez Sąd polegające na przyjęciu, iż istniała podstawa do wydania decyzji o niedopuszczalności wniosku o nadanie skarżącym ochrony międzynarodowej, podczas gdy ta decyzja narazi skarżących na poważne ryzyko naruszenia zasady non-refoulement i będzie miało wpływ na toczące się postępowanie zobowiązujące do powrotu, co powodowało, iż nie istniała podstawa do stwierdzenia niedopuszczalności wniosku i prawidłowym byłoby dopuszczenie wniosku do oceny merytorycznej;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z 151 p.p.s.a. w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w zw. z art. 72 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 3 Konwencji z dnia 20 listopada 1989 r. o Prawach Dziecka (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526; dalej: Konwencja o Prawach Dziecka) nieprawidłową niewłaściwą i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie przez Sąd polegające na przyjęciu, iż do wydania decyzji na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony nie jest konieczne zapewnienie ochrony nadrzędnego interesu dzieci, podczas gdy istniał taki obowiązek nałożony na organy przez Konstytucję RP i Konwencję o Prawach Dziecka, a ze względu na hierarchiczną budowę systemu prawnego w polskim prawie konieczne było uwzględnienie powyższego przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony;

7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 72 ust. 3 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 3, art. 9 i art. 12 Konwencji o Prawach Dziecka w zw. art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, która została wydana bez wysłuchania dzieci i bez uwzględnienia ich nadrzędnego interesu oraz ich prawa do udziału w postępowaniu, podczas gdy istniał taki obowiązek nałożony na organy przez Konstytucję RP i Konwencję o Prawach Dziecka, a bez wypełnienia tych obowiązków decyzja na podstawie art. 38 ust 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony nie mogła być wydana;

8. art 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. art 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, która została wydana z zaniechaniem obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracyjne, który istniał mimo faktu, iż wniosek skarżącej był jej trzecim wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej;

9. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1360; dalej: k.p.c.), które miało istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez nieuzasadnione nieprzyznanie przez Sąd wiary i mocy dowodowej przedłożonemu raportowi Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka ze [...], co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi; podczas gdy dokument ten jasno wykazywał, iż powszechnym w [...] są represje oraz praktyki dotyczących nagłych aresztowań i uprowadzeń i istnieje realne zagrożenie, w przypadku skarżącej i jej małoletnich dzieci, dla realizacji ich prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, wolności od tortur i nieludzkiego albo poniżającego traktowania i w konsekwencji zachodzi podstawa do merytorycznego rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, został on wydany w [...], tj. już po datach złożonych uprzednio wniosków o udzielenie skarżącym ochrony międzynarodowej (21 kwietnia 2013 r., 25 czerwca 2016 r. i 25 września 2017 r.) i odnosił się do innego okresu niż załączone do akt sprawy dokumenty; a tezy tego raportu znacząco wpływają na prawdopodobieństwo uzyskania w Polsce ochrony międzynarodowej – szczególnie ochrony uzupełniającej, bowiem odnosi się do stanu przypadającego już po złożeniu poprzednich wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i wykazuje aktualne zagrożenia czyhające na skarżących w razie powrotu do kraju pochodzenia dla praw i wolności skarżących;

10. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji:

• wydanej bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i bez podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy,

• która zawierała błąd w ustaleniach faktycznych rzutujący na treść rozstrzygnięcia i która to została wydana bez wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego oraz z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów,

• wydanej z naruszeniem zasady przekonywania i przy braku wyjaśnienia, dlaczego organ uznał, że okoliczności przytoczone przez stronę uważa za nieudowodnione oraz poprzez wydanie decyzji o treści nieprzekonywującej pod względem prawnym i faktycznym,

- albowiem decyzja ta została wydana w sytuacji, gdy:

a) organ przy zbieraniu materiału dowodowego, ustalania stanu faktycznego i wydawaniu decyzji zupełnie pominął sytuację małoletnich dzieci, podczas gdy kwestie te były kluczowe z punktu widzenia ustalenia pełnego stanu faktycznego i zbadanie tych okoliczności było potrzebne do wydania decyzji przekonywującej, opierającej się na w pełni zebranym materiale dowodowym;

b) organ uznał, że nie istnieje zwiększone prawdopodobieństwo, że zachodzą podstawy do udzielenia ochrony międzynarodowej skarżącej i jej dzieciom, mimo iż dopiero w [...] ujawniony został raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka ujawniający skalę zagrożeń, jakie czekają na cudzoziemkę i jej rodzinę w razie powrotu do [...], który to znacznie uprawdopodabnia, iż uzasadnione są obawy cudzoziemki przed powrotem do kraju pochodzenia i znacznie uprawdopodabnia, iż istnieją podstawy do udzielenia jej i jej dzieciom ochrony międzynarodowej w postaci ochrony uzupełniającej;

c) organ uznał, że nie istnieje zwiększone prawdopodobieństwo, że zachodzą podstawy do udzielenia ochrony międzynarodowej skarżącej i jej dzieciom, mimo iż nie wyjaśnił okoliczności dotyczących indywidualnej sytuacji skarżącej i jej małoletnich dzieci, które pojawiły się po złożeniu poprzedniego wniosku o ochronę międzynarodową oraz podstawy jej obaw opierając się wyłącznie:

• na ogólnych informacjach dotyczących sytuacji w [...]; wyłącznie w oparciu o przeprowadzoną przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC analizę, której wnioski nie znajdują potwierdzenia w ustaleniach z raportu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka dotyczącego sytuacji w [...] i stanu łamania tam praw człowieka;

• bez ponownego przesłuchania skarżącej i podjęcia próby uzyskania informacji, czy pojawiły się nowe okoliczności w sprawie, które wpływałyby na to, że jej kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej nie zostanie uznany za niedopuszczalny;

- podczas gdy w przypadku właściwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ nie wydałby decyzji uznającej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowego za niedopuszczalny;

11. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 10 § 1 k.p.a. w zw. z art 3, art 9 i art 12 Konwencji o Prawach Dziecka, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, która została wydana bez zapewnienia R. D. czynnego udziału w postępowaniu, podczas gdy prawo do udziału w postępowaniu powinno być jej zagwarantowane ze względu na konieczność respektowania praw dziecka i określonych w Konwencji o prawach dziecka, szczególnie prawa do udzielenia głosu w sprawie jego dotyczącej; podczas gdy w przypadku umożliwienia jej czynnego udziału złożyłaby ona wyjaśnienia w sprawie, które mogłyby wpłynąć na decyzję organu o uznaniu wniosku skarżących za niedopuszczalny;

12. art 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art 10 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, która została wydana przy zaniechaniu przesłuchania skarżącej na okoliczność wykazania, iż zaistniały nowe okoliczności uzasadniające przyznanie jej ochrony międzynarodowej, jak również przy braku wezwania jej do wyjaśnienia okoliczności budzących wątpliwości organu dotyczących braku nowych okoliczności uzasadniających dopuszczenie do merytorycznego rozpoznania ponownego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej;

13. art 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, która została wydana przy braku wyjaśnienia stronie w trakcie postępowania jakich czynności musiałaby dokonać, by wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej nie został uznany za niedopuszczalny na mocy art. 38 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony; a brak takich wskazówek ze strony organu spowodował, iż strona nie wiedziała, jakie dokumenty i okoliczności musi przedstawić w postępowaniu, a tym samym doszło do wydania decyzji o niedopuszczalności wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej;

14. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 11 w zw. z art 8 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, która została wydana z naruszeniem zasady przekonywania oraz zasady pogłębiania zaufania do organów administracji i nie posiadała przekonywującej treści pod względem prawnym i faktycznym, wydana została bez zapoznania się z całością akt sprawy i indywidualną sytuacją skarżącej i jej dzieci, bez uwzględnienia praw dzieci do udziału w postępowaniu, przy braku wyjaśnienia zastosowania podstawy prawnej i faktycznej do wydania decyzji i wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia oraz przy braku odniesienia się do okoliczności uważanych przez stronę za istotne, jak również przerzucenia na nią negatywnych skutków działań organu w związku z nieznajomością przez nią prawa;

15. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz art. 3, art. 9, art. 10, art. 12, art. 18, art. 27 i art. 28 Konwencji o Prawach Dziecka oraz art. 72 Konstytucji RP, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, która została wydana z naruszeniem prawa i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z prawem i w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej bowiem organ nie uwzględnił, iż przy prowadzeniu postępowania dotyczącego udzielenia ochrony międzynarodowej, również na etapie formalnej oceny dopuszczalności wniosku – konieczne jest uwzględnienie nadrzędnego interesu dziecka i praw małoletnich dzieci skarżącej, tj. do odpowiednich warunków rozwoju, dostępu do obojga rodziców i zachowania stosunków rodzinnych oraz w przypadku R. D. – również prawa do nauki, a zatem postępowanie to było prowadzone z rażącym naruszeniem prawa i zasady legalizmu, a przez co również w sposób niebudzący zaufania do organów państwa;

16. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nieprzedstawienie stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, poprzestając wielokrotnie na stwierdzeniu o podzieleniu ustaleń faktycznych i oceny prawnej dokonanej przez organy, jak również lakoniczne wskazanie przez Sąd niezasadności zarzutów skargi, co skutkuje uniemożliwieniem bądź przynajmniej znaczącym utrudnieniem możliwości zdekodowania procesu rozumowania, jaki doprowadził Sąd do tego, iż nie podzielił on zarzutów skargi i ją oddalił, podczas gdy Sąd powinien odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i wyjaśnić podstawę swojego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający jego kontrolę instancyjną.

W oparciu o powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Strona zażądała rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, jak o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Strona zażądała rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej organ stwierdził, że nie są one zasadne.

W piśmie z 7 grudnia 2020 r. skarżąca kasacyjnie podtrzymała w całości stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W takiej sytuacji, zasadniczo, w pierwszej kolejności należy odnieść się do pierwszych ze wskazanych zarzutów, albowiem dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny daje podstawę do oceny trafności zastosowania przepisów prawa materialnego. Analiza zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia pozwala jednakże na przyjęcie, że zasadnym będzie omówienie wskazanych w skardze kasacyjnej problemów łącznie.

Analiza zarzutów skargi kasacyjnej pozwala stwierdzić, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się przede wszystkim do kwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny prawidłowości zastosowania w sprawie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Jak stanowi art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony kolejny wniosek cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej jest wnioskiem niedopuszczalnym, gdy nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. W przypadku stwierdzenia tej okoliczności Szef Urzędu wydaje decyzję o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny (art. 38 ust. 4 ww. ustawy).

Jeżeli zatem do organu administracji wpływa kolejny wniosek cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, to uruchamia on postępowanie wstępne, podczas którego organ ma obowiązek zbadać w pierwszej kolejności, jakie okoliczności były podnoszone i rozważane w poprzednim postępowaniu. Zakres takiego postępowania wyjaśniającego na wstępnym etapie ogranicza się do zbadania, czy wniosek ten zawiera nowe dowody albo okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Niestwierdzenie ich zaistnienia obliguje organ do stwierdzenia niedopuszczalności takiego kolejnego wniosku. Dla przyjęcia niedopuszczalności kolejnego wniosku nie jest konieczne powtórzenie przez wnioskodawcę dokładnie tych samych okoliczności, co we wniosku pierwotnym. Kluczowe jest natomiast, czy chodzi tu zasadniczo o te same zdarzenia, na podstawie których poprzednio wnioskodawca ubiegał się o ochronę międzynarodową. Ponadto, w razie przedstawienia przez wnioskodawcę nowych elementów lub ustaleń, muszą one znacząco zwiększać prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Nie chodzi zatem o jakiekolwiek nowe dowody czy okoliczności faktyczne lub prawne, ale o takie, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Postępowanie wstępne winno zakończyć się albo decyzją o stwierdzeniu, że wniosek jest niedopuszczalny w oparciu o art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, albo postanowieniem wydanym na podstawie art. 38 ust. 5 tej ustawy, że nie zachodzi żadna z okoliczności, o których mowa w art. 38 ust. 2. Jedynie w drugim przypadku organ administracji ma obowiązek dalej prowadzić postępowanie wyjaśniające co do spełnienia przesłanek do udzielenia ochrony międzynarodowej. Przyjęcie natomiast, że wniosek jest niedopuszczalny, wyłącza możliwość prowadzenia postępowania merytorycznego.

W niniejszej sprawie organy administracji przystąpiły w pierwszej kolejności do zbadania, czy cudzoziemka w nowym (trzecim) wniosku dotyczącym udzielenia jej ochrony międzynarodowej powołuje się na nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne, które znacznie zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.

Autor skargi kasacyjnej przyznał, że skarżąca w trzecim wniosku nie wykazała w istocie żadnych nowych okoliczności czy dowodów mających zastosowanie tylko i wyłącznie do niej. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej a wcześniej w skardze do Sądu pierwszej instancji podnosiła jednak, że w niniejszej sprawie walor nowych okoliczności w kontekście art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemców ochrony – wykluczający zastosowanie tego przepisu – ma raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka dotyczący sytuacji w [...] i stanu łamania tam praw człowieka pt. [...] ze [...], jak również rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia [...] w sprawie sytuacji w [...] i sprawy [...]. W ocenie strony organ powinien dokładnie ustalić, jakie są podstawy kolejnego wniosku cudzoziemki o udzielenie ochrony międzynarodowej, przy czym nie powinien opierać się wyłącznie na treści wniosku, ale powinien podjąć wszelkie możliwe działania w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym z własnej inicjatywy gromadzić dowody.

W tym miejscu należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego skarżąca kasacyjnie upatruje w tym, że Sąd pierwszej instancji w sposób lakoniczny odniósł się do zarzutów skargi, a także ograniczył się do stwierdzenia o podzieleniu stanowiska organu jako prawidłowego, bez szerszego wyjaśnienia takiej oceny.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest jednolite stanowisko, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08; publ. CBOSA). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA: z 28 września 2010 r., I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., II FSK 1479/09; publ. CBOSA).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada takich wad, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi kasacyjnej. Zawiera ono wszystkie niezbędne elementy określone w ww. przepisie i daje odpowiedź co do zasadniczych powodów oddalenia skargi. Wyjaśnić należy, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (wyroki NSA: z 29 marca 2017 r., I GSK 623/15; z 12 października 2010 r., II OSK 1620/10; publ. CBOSA). Sąd pierwszej instancji niewątpliwie odniósł się do istoty sprawy i wszystkich istotnych kwestii podnoszonych w skardze, tj. przede wszystkim do kluczowych, zdaniem skarżącej, kwestii: po pierwsze uznania za "nowości" w rozumieniu art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wspomnianych wyżej dokumentów w postaci raportu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka czy też Rezolucji Parlamentu Europejskiego, a po drugie wydania decyzji bez wysłuchania dzieci i uwzględnienia ich interesu.

Podkreślić też trzeba, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazuje, że Sąd wojewódzki przedstawił motywy rozstrzygnięcia i wyjaśnił w sposób pozwalający na kontrolę instancyjną, dlaczego uznał zaskarżoną decyzję w przedmiocie uznania wniosku za niedopuszczalny za prawidłową. W tej sytuacji sam fakt, iż Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska skarżącej w poszczególnych kwestiach podniesionych w skardze czy też nawet nie odnosił się do poszczególnych, bardzo obszernie sformułowanych zarzutów skargi, a raczej skupił się na zbiorczej ocenie podniesionych w nich problemów, w żadnej mierze nie stanowi o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Autor skargi kasacyjnej przyznał, że skarżąca w ostatnim wniosku nie wskazała na żadne nowe okoliczności czy dowody, mające zastosowanie tylko i wyłącznie do niej. Powyższa okoliczność nie jest zatem sporna w niniejszej sprawie. Wskazując dopiero w skardze do Sądu na raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka ze [...] i rezolucję Parlamentu Europejskiego z [...], a czego niewątpliwie nie podniesiono na etapie postępowania administracyjnego, skarżąca w istocie próbuje przerzucać na Sąd administracyjny ciężar dokonania oceny ww. dowodów i ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie zakreślonym przepisem art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Przypomnieć wypada, że rolą sądów administracyjnych nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych, a ocena, czy zaskarżony akt poprzedziło postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w zgodzie z wymogami określonymi m.in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Skoro ani w przedmiotowym wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, ani w dalszym postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją skarżąca nie powołała się na powyższe okoliczności / dowody, to nie może skutecznie żądać, by to Sąd po raz pierwszy dokonywał ich oceny pod kątem ww. przesłanek uznania wniosku za niedopuszczalny. Sąd pierwszej instancji, wbrew oczekiwaniom strony, nie miał bowiem możliwości oceny tych kwestii, albowiem wykroczyłby wówczas poza zakres działania sądów administracyjnych określony w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167). W ten sposób Sąd samodzielnie, tj. z pominięciem organów, poczyniłby ustalenia faktyczne w zakresie przesłanek dopuszczalności wniosku określonych w art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Jedynie na marginesie wskazać także należy, że takie działanie Sądu pozbawiłoby cudzoziemkę możliwości wyrażenia swojego stanowiska. Fakt, że Sąd zgodnie z wnioskiem strony dopuścił i przeprowadził dowód z przedłożonego do skargi dokumentu w postaci raportu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, nie stanowi jednak o naruszeniu wskazanych wyżej regulacji. Analizując treść ww. dokumentu Sąd nie dokonywał bowiem samodzielnie oceny aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia, a jedynie stwierdził, że treść ww., raportu pokrywa się z opracowaniami znajdującymi się w aktach sprawy i nie może być uznany za dowód znacząco zwiększający prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.

W konsekwencji jako nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Dalsze zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się po części do twierdzenia, że orzekające w sprawie organy, badając na wstępnym etapie kwestię dopuszczalności wniosku, miały obowiązek ustalenia z urzędu, wykraczając poza treść wniosku, czy w sprawie wystąpiły nowe dowody albo okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia stronie ochrony międzynarodowej. Stanowisko to jest oczywiście błędne. W tym zakresie prawidłowe jest stanowisko organu, zasadnie zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, że to na wnioskującym o udzielenie ochrony międzynarodowej spoczywa ciężar wykazania faktów czy okoliczności istotnych w postępowaniu w sprawie udzielenia tej ochrony. Rozważenie, czy w świetle art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony kolejny wniosek cudzoziemca należy rozpatrzyć merytorycznie, czy koniecznym jest uznanie go za niedopuszczalny, następuje w oparciu o analizę kolejnego wniosku i okoliczności podanych w nim przez cudzoziemca. Zakres postępowania wyjaśniającego w przedmiocie dopuszczalności wniosku ogranicza się do analizy dowodów i okoliczności, z których cudzoziemiec wywodzi swoją obawę i to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu. Rola organu sprowadza się na tym etapie do zweryfikowania ewentualnych rozbieżności i wątpliwości, jakie mogą wynikać z przedstawionych okoliczności i dowodów. Wskazane w kolejnym wniosku obawy wyznaczają ramy postępowania wyjaśniającego, poza które organ nie powinien wykraczać (po. wyrok NSA z 14 marca 2021 r., II OSK 3184/20 oraz P. Dąbrowski [w:] J. Chlebny [red.], Prawo o cudzoziemcach. Komentarz. Warszawa 2020, art. 38, Nb 5-7).

Należy podkreślić, że nie jest zadaniem organu prowadzącego postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej ustalenie sytuacji w kraju pochodzenia w ogólności, a jedynie w takim zakresie, który odnosi się do przesłanek udzielenia takiej ochrony i mających związek z indywidualną sytuacją wnioskodawcy, to jest odnoszących się do podanych przez niego powodów ubiegania się o tę ochronę. Zgodnie bowiem z treścią art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony W toku postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej wnioskodawca jest obowiązany przedstawić informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności dotyczące jego wieku, przeszłych doświadczeń mających znaczenie dla sprawy, tożsamości, obywatelstwa, krewnych, kraju i miejsc poprzedniego pobytu, wcześniejszych wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, trasy podróży oraz powodów złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Nie jest zatem rzeczą organu poszukiwanie innych przyczyn niż te, które wskazał wnioskodawca, a które miałyby uzasadniać przyznanie mu takiej ochrony. Stwierdzenie to odnosi się tak do pierwszego wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, jak i kolejnych wniosków w tym zakresie. Przyjęcie przeciwnego stanowiska – zbieżnego z zaprezentowanym w skardze kasacyjnej, że w przypadku złożenia kolejnego wniosku cudzoziemca (inaczej jak przy pierwszym wniosku) organ powinien jednak z urzędu poszukiwać okoliczności czy dowodów wpływających na możliwość przyznania stronie ochrony międzynarodowej, jest nie tylko nielogiczne, ale i pozbawione podstaw prawnych.

We wstępnej analizie trzeciego z kolei wniosku skarżącej o udzielenie ochrony międzynarodowej rozważano przesłankę dopuszczalności wniosku określoną w art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Porównanie powodów ubiegania się ochronę, które były już przedmiotem poprzednich postępowań w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, czyli problemów męża z powodu kolegi, który wyjechał do [...], doprowadziło do prawidłowego uznania przez organy, a następnie przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji w kontrolowanym wyroku, że w tym trzecim wniosku skarżąca podała dokładnie te same powody.

Zwrócić należy uwagę, że organy z urzędu oceniły również aktualną sytuację społeczno-polityczną w [...], opierając się na uznanym za aktualny na potrzeby niniejszego postępowania opracowaniu Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z [...] listopada 2017 r. i opracowaniu MSZ z [...]. Szef Urzędu przyznał, że organowi znana jest ogólna sytuacja polityczno-społeczna panująca w [...] oraz kwestia przestrzegania praw człowieka, jednak (jak zaznaczono później w zaskarżonej decyzji) nie uległa ona pogorszeniu od czasu merytorycznych rozstrzygnięć w poprzednich sprawach.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek płynący ze znajdującego się w aktach sprawy opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC nie odbiega zasadniczo od tezy o generalnie złej sytuacji przestrzegania praw człowieka w [...] stawianej w skardze kasacyjnej w oparciu o załączony do skargi raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i rezolucję Parlamentu Europejskiego. Powyższe dokumenty nie mogłyby być uznane za dowody znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, bowiem dotyczą one ogólnej sytuacji w [...] i nie odnoszą się do indywidualnej sytuacji skarżącej (co przyznano nawet w skardze kasacyjnej). Informacje te nie stoją w sprzeczności z treścią opracowania organu dotyczącego sytuacji w kraju pochodzenia, w związku z tym nie mogą znacząco zwiększać prawdopodobieństwa udzielenia ochrony międzynarodowej. Jedynie na marginesie wskazać warto, że jak wynika z treści przywołanego raportu, został on co prawda wydany w [...], jednak "omawia wybrane problemy związane z przestrzeganiem praw człowieka w [...], ze szczególnym uwzględnieniem lat 2016–2018" (str. 4). Biorąc pod uwagę poddany cenie okres czasu, to pokrywa się on ze znajdującymi się w aktach sprawy opracowaniami. Nie można zatem mówić, że ów dokument, na który powołuje się skarżąca kasacyjnie, podważa aktualność ww. opracowań.

Przedstawiona wyżej ocena prowadzi do wniosku, że zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w pkt 4, 9 i 10 nie zasługują na uwzględnienie.

Dalej autor skargi kasacyjnej podniósł, w uzasadnieniu zarzutu nr 5, że skutkiem zastosowania w sprawie regulacji art. 38 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony będzie deportacja skarżącej i dzieci do kraju, w którym będzie groziło im niebezpieczeństwo z samego tyko faktu bycia osobami, które ubiegały się o ochronę międzynarodową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższa argumentacja jest nieskuteczna na tym etapie sprawy przede wszystkim z tego względu, że skarżąca nie wskazywała na takie zagrożenie w toku kontrolowanego w tej sprawie postępowania administracyjnego. Po wtóre zaś ustaleń faktycznych w tym zakresie mogłyby dokonać wyłącznie organy orzekające w toku postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu (pod kątem przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, wynikających odpowiednio z art. 348 pkt 1 i art. 351 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; Dz.U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.).

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej (wskazanym w pkt 2 i 3) działanie orzekających w sprawie organów i Sądu pierwszej instancji było zgodne z Konstytucją RP i regulacjami unijnymi. Stosowane w niniejszej sprawie regulacje prawa krajowego istotnie powinny być wykładane i stosowane zgodnie z wytycznym zawartymi w dyrektywie proceduralnej. Zgodnie zaś z art. 42 ust. 2 wspomnianej dyrektywy państwa członkowskie mogą ustanowić w prawie krajowym przepisy dotyczące wstępnego rozpatrzenia na mocy art. 40. Przepisy te mogą, między innymi: a) zobowiązywać danego wnioskodawcę do wskazania faktów i przedstawienia dowodów, które uzasadniają nowe postępowanie; b) zezwalać na wstępne rozpatrzenie wyłącznie na podstawie pisemnych oświadczeń bez przesłuchania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 40 ust. 6. Przepisy te nie mogą uniemożliwiać dostępu wnioskodawców o do nowego postępowania, ani skutkować faktycznym zablokowaniem lub poważnym ograniczeniem takiego dostępu. Z kolei art. 40 omawianej dyrektywy wprost dopuszcza procedurę wstępnego badania wniosku pod kątem jego dopuszczalności, tj. czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub ustalenia odnoszące się do rozpatrzenia, czy wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej. Podkreślenia wymaga, że powyższe regulacje zostały wdrożone do krajowego porządku prawnego (przez nowelizację m.in. art. 38 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony) ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1607).

Z kolei motyw 44 dyrektywy proceduralnej, na który powołuje się skarga kasacyjna, został błędnie zinterpretowany przez jej autora. Zgodnie z jego treścią "Państwa członkowskie nie powinny być zobowiązane do merytorycznej oceny wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w przypadku, gdy można zasadnie oczekiwać, że wnioskodawca z powodu wystarczającego związku z państwem trzecim, określonego prawem krajowym, może poszukiwać ochrony w tym państwie trzecim oraz że zachodzą okoliczności wskazujące, że wnioskodawca zostanie przyjęty lub będzie podlegał readmisji do tego państwa (...)". Cyt. motyw, mogący stanowić istotną wskazówkę interpretacyjną przy wykładni przepisów dyrektywy, jak i przyjętych na jej podstawie przepisów prawa krajowego, w żadnej jednak mierze nie odnosi się do kwestii wstępnego badania kolejnego wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej w ramach przesłanki określonej w art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Kolejnym istotnym zagadnieniem mającym, w ocenie skarżącej kasacyjnie, wpływ na wadliwe uznanie jej wniosku za niedopuszczalny, było wydanie decyzji w tym przedmiocie bez wysłuchania dzieci objętych wnioskiem, bez uwzględnienia ich nadrzędnego interesu oraz ich prawa do udziału w postępowaniu. W tym zakresie stwierdzić trzeba, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo (choć dosyć lakonicznie) wyjaśnił, iż skoro matka nie podała we wniosku żadnych nowych okoliczności, które mogłyby znacząco zwiększać prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, to bezprzedmiotowy wydaje się wniosek o przesłuchanie w tym samym celu dzieci, gdyż nie wiadomo, na jaką okoliczność miałyby być w tej sytuacji przesłuchane. Po wtóre podkreślić należy, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją nie składała wniosku o przesłuchanie dzieci a i obowiązku takiego nie nakładał na organ administracji żaden przepis ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Jedynie na marginesie wskazać warto, że kwestia ewentualnego naruszenia praw dziecka wskutek zobowiązania do powrotu może być badana wyłącznie w toku odrębnego postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu (pod kątem przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych wynikających z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach).

Powyższa ocena świadczy zatem o przeprowadzeniu w sprawie pełnej i wyczerpującej analizy materiału dowodowego i okoliczności podnoszonych przez stronę w granicach wyznaczonych przez art. 38 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Bezzasadne okazały się zatem także zarzuty skargi kasacyjnej nr 6, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14 i 15.

W szczególności nie ma racji skarżąca kasacyjnie podnosząc, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przez organ art. 9 i art. 11 w zw. z art. 8 k.p.a. Zgodnie z zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a. organy administracji zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nie inaczej zasadę tę należy postrzegać w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej. Rozszerzenie zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a. stanowi art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, zgodnie z którym organ Straży Granicznej właściwy do przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przekazuje wnioskodawcy na piśmie w języku dla niego zrozumiałym informacje m.in.: a) o zasadach i trybie postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, b) przysługujących mu prawach, ciążących na nim obowiązkach i skutkach ich niewykonania oraz o konsekwencjach wyraźnego i dorozumianego wycofania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Obowiązek ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, że zasada ta ma wprawdzie na celu ochronę praw strony w postępowaniu administracyjnym, w tym szczególnie cudzoziemca, który nie włada językiem polskim, ale nie zwalnia tej strony od dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Realizacja przez organ administracji publicznej obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a., polega jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie (tak m.in. NSA w wyroku z 24 stycznia 2018 r., II OSK 1788/16; CBOSA). Nie ma zatem racji skarżąca kasacyjnie, że realizacja obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. powinna w niniejszej sprawie przybrać formę wyjaśnienia wnioskodawczyni, jakich czynności musiałaby dokonać, by kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej nie został uznany za niedopuszczalny na mocy art. 38 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Jak już wyżej wyjaśniono nie jest rolą organu poszukiwanie okoliczności uzasadniających udzielenie stronie ochrony międzynarodowej, bo to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek ich przedstawienia i uprawdopodobnienia. Trafnie wskazał też Sąd pierwszej instancji, że skarżąca najpóźniej w chwilą doręczenia decyzji organu pierwszej instancji powinna mieć świadomość, że we wniosku winna wskazać nowe dowody lub okoliczności faktyczne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Jeśli zaś takie okoliczności lub dowody w rzeczywistości istniały, to miała możliwość jeszcze je powołać w odwołaniu od tej decyzji, czego niewątpliwie nie uczyniła. W konsekwencji, wobec czytelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów podjętego rozstrzygnięcia, nie można też mówić o naruszeniu przez organ art. 11 w zw. z art. 8 k.p.a., a tym samym zarzucać Sądowi pierwszej instancji, że takiego uchybienia przepisów nie dostrzegł.

W świetle przedstawionej wyżej oceny stwierdzić należało, że prawidłowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego doprowadziło do właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 2 i 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że skarżąca składając kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej zagrożeń dla siebie upatruje wyłącznie w faktach już zbadanych, rozpatrzonych i ocenionych w poprzedniej procedurze, co uniemożliwiało merytoryczne rozpoznanie jej kolejnego wniosku. Skarżąca nie przytoczyła we wniosku ani później w toku kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego żadnej konkretnej okoliczności, której organy by nie rozważyły, a która znacząco zwiększałaby prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że walor nowych okoliczności w kontekście art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemców ochrony – wykluczający zastosowanie tego przepisu – ma przedłożony wraz ze skargą raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i rezolucja Parlamentu Europejskiego, wskazujące zdaniem strony zmianę sytuacji w [...]. Jak już jednak zostało wskazane "nowe" dowody czy okoliczności nie mogłyby w przypadku skarżącej wpłynąć na uznanie jej wniosku za dopuszczalny. Tym samym jako nieuzasadniony należało uznać zarzut postawiony w pkt 1 skargi kasacyjnej.

Wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, skargę kasacyjną należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne, gdyż przeprowadzanie rozpraw w okolicznościach związanych z obowiązującym stanem epidemii zwiększyłoby zagrożenie dla osób biorących w nich udział. Jednocześnie ze względów technicznych nie można przeprowadzić wszystkich rozpraw na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Uwzględniając zasadę jawności posiedzeń sądowych (art. 10 p.p.s.a.) i regułę rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych w formie rozprawy (art. 90 § 1 tej ustawy), przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, gdy przewiduje to "przepis szczególny", za dopuszczalne uznać należało rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym, przy odpowiednim zastosowaniu rozwiązań przewidzianych w art. 15zzs4 ust. 2 i 3 przywołanej wyżej ustawy. Prawo do publicznej rozprawy nie ma bowiem charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ww. ustawy jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym było zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Nadmienić należy, że strony niniejszego postępowania zostały poinformowane o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. oraz o możliwości przedstawienia swego stanowiska w sprawie w wyznaczonym terminie, z czego strona skarżąca kasacyjnie skorzystała.