Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 650/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
article: Art. 28 ust. 2,3,3a, art. 24 ust. 4, 2,5b,  art. 47 ust. 1, art. 24,
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3,
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 250
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 27 ust. 1, 2,
journal: Dz.U. 2011 nr 232 poz 1378
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności składkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. nr [...]; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata P. Z. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...]nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] r.

nr [...] odmawiającą W.P. umorzenia należności

z tytułu składek.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z 11 sierpnia 2017 r. zakład odmówił W.P. umorzenia należności z tytułu składek. Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oświadczył, że nieruchomość której jest właścicielem jest zaniedbana. Nie użytkuje jej ze względu na stan zdrowia. Chętnie przekazałby ją na pokrycie zobowiązań wobec ZUS. Złożył również sprostowanie dotyczące wysokości ponoszonych kosztów związanych z leczeniem. Oświadczył, że kwota 1800 zł dotyczy rocznych kosztów ponoszonych na leczenie. Nie korzysta

z pomocy opieki zdrowotnej, ponieważ ma problemy z chodzeniem. Podkreślił, że potrącenia egzekucyjne na rzecz wierzytelności ZUS w kwocie 350 zł stanowią dla niego bardzo duże obciążenie.

Zakład ustalił, że w okresie od 27 września 1991 r. do 26 czerwca 2007 r.

(z przerwami) wnioskodawca zgłoszony był do ubezpieczeń z tytułu prowadzonej działalności. W tym okresie nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych z tytułu prowadzonej działalności. W ten sposób został dłużnikiem ZUS, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. Zakład ustalił ponadto, że wnioskodawca jest rozwiedziony i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Pobiera emeryturę w wysokości 1500 zł brutto, tj. 1280 zł netto. Wykazał stałe miesięczne wydatki z tytułu wynajmu pokoju w kwocie 400 zł. Ponadto podał, że ponosi koszty leczenia, które w skali roku wynoszą 160 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał innych zobowiązań niż te wobec ZUS. Wobec zobowiązanego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, z pobieranego świadczenia emerytalnego, które okazało się skuteczne. Realizując uprawnienie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów wnioskodawca przesłał kserokopię wniosku jaki według oświadczenia złożył 12 września 2017 r.

do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz zaświadczenie

o stanie zdrowia z 7 września 2017 r. wydane przez Poradnię w Ś.dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.

Zakład wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2016.963 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." Organ stwierdził, że z przyczyn oczywistych nie ma zastosowania w sprawie

art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. również nie zachodzą, gdyż nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego działalności wnioskodawcy. Organ nie stwierdził też aby zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Obecnie w stosunku do zobowiązanego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego. Dodatkowo wnioskodawca posiada nieruchomość, na której Zakład może dokonać zabezpieczenia hipotecznego swoich wierzytelności. Przesłanka

art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s, również nie ma zastosowania, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł). Sytuacja ta nie ma miejsca w przypadku wnioskodawcy.

Z kolei umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku całkowitej ich nieściągalności zostało określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.141.1365), zwanym dalej "rozporządzeniem". Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną

i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Sytuacje takie opisuje § 3 ust. 1 rozporządzenia.

W ocenie Zakładu wnioskodawca udokumentował, że jego sytuacja materialna jest trudna i spełnia przesłanki § 3 ust. 1 rozporządzenia. Obecnie zobowiązany uzyskuje jedynie dochód z pobieranego świadczenia emerytalnego, z którego dokonywane są potrącenia egzekucyjne. Wysokość dochodu po potrąceniach i miesięcznych opłatach nie zapewnia minimum socjalnego. Wnioskodawca nie posiada jednak innych zobowiązań. Nie ma nikogo na utrzymaniu. W ocenie Zakładu istnieje realna szansa na spłatę zobowiązań wobec ZUS w miesięcznych ratach w wysokości jaką dopuszcza zobowiązany, tj. 100 zł. Spłata zobowiązania w ratach dostosowanych do sytuacji finansowej strony, mogłaby stanowić znaczną ulgę. Ponadto na spłatę zobowiązań wobec ZUS skarżący mógłby przeznaczyć środki uzyskane ze sprzedaży gospodarstwa rolnego. Zakład wskazał przy tym na fakultatywny charakter umorzenia należności i uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu. W konsekwencji Zakład stwierdził, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się z rozstrzygnięciem zawartym w pierwszej decyzji.

Na powyższą decyzję W. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 11 sierpnia 2017 r. Zarzucił naruszenie:

1. art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji

z uwagi na niezawarcie w niej analizy pozwalającej na uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienie należności z tytułu składek (w tym odsetek) na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy chociażby za rok 2006

z uwzględnieniem informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, ewentualnym przerwaniu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia należności,

w tym również odsetek naliczanych od sumy składek, co w konsekwencji utrudnia skarżącemu kontrolę czy część należności (w tym odsetek) objętych wnioskiem

o umorzenie zaległości w dacie wydania decyzji nie uległa przedawnieniu;

2. art. 8 K.p.a. w związku z § 6 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji z 22 listopada 2001 r. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej z uwagi na niewszczęcie postępowania wobec skarżącego niezwłocznie w zakresie należności składkowych za okres od sierpnia 2006 do czerwca 2007, co zwiększyło wymagalne zobowiązanie skarżącego wobec ZUS o kwotę ponad 9000 zł;

3. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się w uznaniu, że opłacanie należności z tytułu składek nie pozbawia zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych podczas, gdy skarżący po opłaceniu opłat związanych z najmem mieszkania, zakupie leków i potrąceniu egzekucyjnym dokonywanym przez ZUS zmuszony jest egzystować do 31 grudnia 2017 r. za kwotę 540 zł miesięcznie, a w kolejnych miesiącach za kwotę 340 zł miesięcznie, czyli skarżący zmuszony jest bytować

w skrajnym ubóstwie w sytuacji, gdy wiek emerytalny, sytuacja zdrowotna uniemożliwiają skarżącemu podjęcie jakiegokolwiek zajęcia zarobkowego, tym bardziej, że jest on osobą samotną, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, że skarżący nie spełnia kryteriów,

z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s., podczas gdy ważny interes skarżącego uzasadnia umorzenie należności składkowych pomimo braku całkowitej ich nieściągalności.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że kwestia przedawnienia należności składkowych ma istotne znaczenie dla oceny zgodności z obowiązującym prawem zaskarżonych decyzji. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania, co implikowałoby konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości takiego postępowania. Jeżeli natomiast należności, zdaniem organu, nie zostały przedawnione, organ winien przedstawić skarżącemu swoje stanowisko w tej sprawie, w oparciu o szczegółową analizę zwłaszcza art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Powyższe postępowanie sprzyja również budowaniu zaufania do władzy publicznej. Obowiązkiem organu jest bowiem badanie z urzędu terminów przedawnienia. Na podstawie decyzji strona powinna mieć możliwość uzyskania wiedzy na temat podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.). Prawidłowo ustalony stan faktyczny winien mieć odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym. W rozpoznawanym przypadku, na podstawie treści decyzji

z 27 września i 11 sierpnia 2017 r., nie istnieje możliwość ustalenia okoliczności dotyczących ewentualnego braku przedawnienia części należności z tytułu składek (w tym odsetek), gdyż obie decyzje nie zwierają informacji w tym zakresie.

Skarżący zwrócił ponadto uwagę na postulat szybkości wszczęcia egzekucji. Niezwłoczność w przypadku egzekwowania jakichkolwiek należności sprzyja szybkiemu regulowaniu indywidualnej sytuacji faktycznej płatnika składek. Prowadzenie egzekucji w dużym oddaleniu czasowym od wymagalności zobowiązania jest zjawiskiem wysoce niepożądanym z uwagi na narastanie odsetek od zaległości głównej i niepewność obywatela, co do stanu jego zadłużenia względem ZUS. Płatnika owiązują określone terminy regulowania zobowiązań

a nieprzestrzeganie tych terminów powinno budzić niezwłoczną reakcję organu administracji, w celu przymuszenia płatnika do realizacji obowiązków podatkowych

a tym samym budowaniu obrazu sprawnie i szybko działającej instytucji państwowej. Natomiast organ nie podaje w uzasadnieniu swojej decyzji przyczyn, dla których egzekucja nie była wszczynana w początkowym okresie wymagalności należności składkowych oraz czy w ciągu tak długiego czasu, nie doszło do przedawnienia chociażby należności ubocznych liczonych od kwot głównych zaległości.

Zarzucając organowi błędną ocenę materiału dowodowego skarżący wskazał, że organ zdaje się nie zauważać, że skarżący jako osoba w wieku emerytalnym podlegająca stałemu leczeniu, jest zdany wyłącznie na siebie samego. Nie ma bowiem w jego otoczeniu osób, które mogłyby go wspomóc pomocą finansową lub osobistą. Natomiast nieużytkowane gospodarstwo rolne, którego właścicielem jest skarżący nie ma zbyt dużej wartości pieniężnej i w dodatku stanowi zabezpieczenie skarżącego na lata, w których nie będzie on mógł sam o siebie się zatroszczyć. Już aktualnie skarżący żyje na granicy skrajnego ubóstwa. Nie sposób przy tym nie wspomnieć, że do 13 października 2017 r., tj. wydania postanowienia w sprawie zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych, organ zajmował skarżącemu 350 zł z jego świadczenia emerytalnego, przez co skarżący po uiszczeniu opłaty za najem pokoju i leki był zmuszony żyć za 340 zł miesięcznie. Za tą też kwotę miał zakupić wyżywienie, ubranie, środki czystości i opłacić media. Jednak ograniczenie egzekucji do kwoty 150 zł zostało wydane czasowo do

31 grudnia 2017 r. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że skarżący jest po udarze mózgu i w dalszym ciągu wymagałby rehabilitacji by móc samodzielnie się poruszać, co wiąże się kosztami. Skarżący posiada teoretycznie majątek, z którego prowadzenie egzekucji wydaje się być możliwe, lecz w niniejszej sprawie istnieje ważny interes zobowiązanego, który przemawia za zastosowaniwem art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. Cytowany przepis wydaje się również korespondować z art. 30 Konstytucji RP. Skarżący próbował gospodarstwo wydzierżawić, a później sprzedać, jednak

z uwagi na jego lokalizację w terenie nieużytków rolnych, nie znaleźli się zainteresowani nabyciem nieruchomości. Przy czym cena rynkowa za hektar wynosi zaledwie 2500 zł. W ocenie skarżącego zmuszanie przez organ do sprzedaży nieruchomości będącej jego zabezpieczeniem na jeszcze trudniejsze czasy wydaje się być sprzeczne z prawem, o którym mowa w z art. 30 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2017.2188) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U.2017.1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy

(art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Analiza procesu decyzyjnego Zakładu wskazuje, że narusza on przepisy postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z obrotu prawnego. Skarga okazała się tym samym skuteczna.

Przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte w warunkach art. 28 ust. 2, 3

i 3 a tej ustawy. Zgodnie z powołaną regulacją należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wobec ustalenia braku przesłanki nieściągalności, ZUS przeprowadza postępowanie w oparciu o przepisy art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 Rozporządzenia, w świetle których Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Z treści zacytowanego przepisu wynika, że organ przy rozpatrywaniu sprawy

i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Wymaga jednak podkreślenia,

że rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi

być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego

(art. 77 § 1 K.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone

w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.

Istotnym elementem stanu faktycznego sprawy są ustalenia w zakresie istnienia i wysokości zaległości, o których umorzenie wnioskuje zobowiązany. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. Instytucja umorzenia ma bowiem zastosowanie jedynie wtedy, gdy istnieje należność, znana jest jej wysokość i ta wysokość nie jest sporna. Wysokość należności z tytułu składek może mieć bowiem znaczenie dla oceny przesłanek umorzenia i może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na ocenę okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w aspekcie przesłanek ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych, tj. ocenę możliwości płatniczych strony i w konsekwencji ewentualnej zapłaty należności, istotny wpływ ma m.in. wysokość ustalonych

i dochodzonych od niej należności. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności organ jest zobligowany z urzędu wykazać prawidłowo kwotę należności

z tytułu składek, której dotyczy wniosek, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie

i prawidłowo określony. Nie jest bowiem możliwe umorzenie należności, które nie istnieją.

Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie takich ustaleń niedokonano. Istnieją przy tym uzasadnione wątpliwości, co do istnienie przynajmniej części zaległości,

o których umorzenie wnioskował skarżący z powodu ich przedawnienia.

Przedmiot postępowania obejmuje zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od lipca 2006 r. do czerwca 2007 r.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w 2006 r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia,

w którym stały się wymagalne. Stosownie zaś do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. za należności z tytułu składek uważa się składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Z kolei dzień, w którym składki stają się wymagalne, w relacjach płatnik składek - ZUS następuje w terminie płatności, przypadając (w zależności od rodzaju płatnika) na 5, 10 lub 15 dzień następnego miesiąca (art. 47 ust. 1 us.u.s.). Z dniem 1 stycznia 2012 r. przepis art. 24 ust. 4 został zmieniony przez określenie 5 letniego terminu przedawnienia należności

z tytułu składek. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. 2011.232.1378) do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed

1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust 2 tej ustawy). Istotne przy tym jest, że

w przepisie art. 24 u.s.u.s. przewidziano zdarzenia, które mają wpływ na bieg terminu przedawnienia, tj. jego zawieszenie (układ ratalny, podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek - art. 24 ust. 5a, 5b) oraz przerwanie (ogłoszenie upadłości - 5c). Do składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy mają zastosowanie terminy przedawnienia odnoszące się do składek na ubezpieczenie społeczne (art. 93 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Uwzględniając fakt, że przedmiotem postępowania są należności z tytułu składek poczynając od lipca i sierpnia 2006 r., obowiązkiem organu było uwzględnienie powyższych regulacji oraz ustalenie i wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji czy należności te nie wygasły w całości lub w części na skutek upływu terminu przedawnienia, ewentualnie czy zaistniały okoliczności, które miały wpływ na bieg terminu przedawnienia. Tymczasem organ nie wywiązał się z opisanego obowiązku.

Uzasadniając decyzję organ wskazał wprawdzie, że w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne polegające na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego, ale nie wskazał od kiedy toczyło się to postępowanie i jakich konkretnie należności (za jakie okresy składkowe) dotyczyło. Informacja ta została ponadto podana przez organ w kontekście oceny przesłanki nieściągalności, a nie w kontekście kwestii ewentualnego zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zastosowanie środka egzekucyjnego niewątpliwie natomiast stanowi czynność, o której mowa

w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., tj. zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Czynność ta jednak musi zostać podjęta przed upływem terminu przedawnienia. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się pismo zatytułowane "Informacja o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym", z którego wynika, że

w dniu 28 listopada 2016 r. skierowano zajęcia świadczenia emerytalnego do ZUS Oddział w Nowym Sączu. Egzekucją objęto zaległości na FUS, FUZ, FP za okres od lipca 2006 r. do czerwca 2007 r. Organ nie ustalił jednak czy w dniu 28 listopada 2016 r. należności będące przedmiotem postępowania o umorzenie istniały, czy też uległy przedawnieniu (w całości lub części). Nie jest natomiast rolą Sądu dokonywanie takich ustaleń za organ.

Podsumowując należy wskazać, że z zaskarżonych decyzji nie wynikają ustalenia organu pozwalające stwierdzić, w jakiej wysokości należności istnieją, skoro brak jest w ich treści jakiejkolwiek analizy dotyczącej okresu przedawnienia. Brak opisanych ustaleń wskazuje na wadliwe ustalenia stanu faktycznego

w zakresie wysokości należności z tytułu składek. Sąd nie kwestionuje, że decyzje

w sprawie umorzenia należności składkowych mają charakter decyzji uznaniowych. Wymaga jednak podkreślenia, że rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy

(art. 7 K.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Organ nie ocenił zatem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, czym przekroczył granice uznania administracyjnego. Naruszenia te, w ocenie Sądu, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i muszą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji jak

i poprzedzającej ją decyzji tego organu. Z kolei z uwagi na fakt, że niejasności

w kwestii przedawnienia są głównym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 sierpnia 2017 r. przedwczesna jest kontrola prawidłowości zbadania przez organ istnienia przesłanek umorzenia należności w świetle sytuacji, w której znajduje się skarżący.

Ponownie rozstrzygając sprawę organy ustalą wysokość należności z tytułu składek będących przedmiotem postępowania, uwzględniając terminy przedawnienia oraz okoliczności, które mogą mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 wyroku. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w pkt 2 wyroku, Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714) za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w innej sprawie.