Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1896/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105, 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi W. G. i E. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego E. F. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr[...].

W uzasadnieniu decyzji Minister podał, że decyzją z dnia [...] czerwca 1972 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w J. [...] o pow. [...] m kw. i [...] o pow. [...] m kw. stanowiących własność M. G. oraz o ustaleniu odszkodowania za ww nieruchomości.

Pismem z dnia 8 października 2000 r. W. G., E. K. i L. G. wystąpili do Prezydenta Miasta J. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za niesłuszne wywłaszczenie ww nieruchomości oraz o zapłatę za wywłaszczony grunt według aktualnie obowiązujących przepisów.

Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Prezydent Miasta J. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zgłoszonych roszczeń odszkodowawczych, a decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Wojewoda [...] utrzymał ją w mocy. Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 445/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na powyższą decyzję.

W dniu 1 kwietnia 2008 r. W. G., E. K. i L. G. wystąpili z kolejnym wnioskiem o zapłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz za niesłuszne wywłaszczenie, gdyż nie wybudowano na niej osiedla mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Prezydent Miasta J. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, ponieważ sprawa została rozstrzygnięta decyzją ostateczną Prezydenta Miasta J. z dnia [...] listopada 2001 r. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. sprostowaną postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Wojewoda [...] decyzję tę utrzymał w mocy.

Wnioskiem z dnia 14 listopada 2009 r. W. G., E. K. i L. G. ponownie wystąpili o odszkodowanie za niesłuszne wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości oraz o zapłatę za wywłaszczoną nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta J. umorzył postępowanie, ponieważ sprawa została rozstrzygnięta decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2001 r. i z dnia [...] sierpnia 2008 r. Od decyzji tej odwołanie wnieśli W. G., E. K. i L. G..

Pismem z dnia 10 maja 2010 r. Wojewoda [...] zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] grudnia 2009 r. i decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] stwierdził nieważność tej decyzji. Odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. wnieśli W. G., E. K. i L. G.

Rozpatrując odwołanie Minister Infrastruktury wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ wojewódzki, do którego wpłynęło odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] grudnia 2009 r. nie rozpoznał go, lecz w trybie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stwierdził z urzędu nieważność nieostatecznej decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] grudnia 2009 r. Minister stwierdził, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nieważność decyzji w trybie art. 156 § 1 k.p.a. może być stwierdzona zarówno wobec decyzji ostatecznych jak i nieostatecznych. Jednakże tryb odwoławczy ma w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego pierwszeństwo przed trybem nadzoru. Niemniej jednak skoro Wojewoda [...] wszczął z urzędu postępowanie nadzorcze, to Minister Infrastruktury uznał, że należy dokonać oceny zaistnienia w sprawie niniejszej wskazanej przez organ wojewódzki przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Stwierdzenie nieważności na wskazanej podstawie wymaga ustalenia tożsamości sprawy. Tożsamość sprawy istnieje zaś wówczas, gdy rozstrzygana jest ponownie co do istoty sprawa, w której występują te same podmioty i dotyczy ona tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Minister zauważył, że decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji tj. kończy postępowanie, które jest bezprzedmiotowe i nie powinno być prowadzone. Tym samym zdaniem Ministra w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia zasady res iudicatae i nie zachodzi przesłanka nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły W. G. i E. K. żądając dopłaty do odszkodowania przyznanego za wywłaszczoną nieruchomość.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

W myśl art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Przepis ten spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej i ma zastosowanie w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy. W ocenie tożsamości sprawy trzeba uwzględnić założenie ciągłości działania organów administracji publicznej, które na skutek reform funkcjonalnych lub strukturalnych przejmują zadania i kompetencje innych organów, co nie wpływa na trwałość wydanych już decyzji administracyjnych przy braku odmiennych postanowień ustawowych przepisów odrębnych (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz..., s. 600-601).

Fakt, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja administracyjna oznacza, że sprawa nią objęta nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego, a domniemanie ważności takiej decyzji może być obalone tylko w trybie określonym w przepisach procedury administracyjnej. Naruszenie tej reguły przez ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy pociąga za sobą sankcję nieważności wydanego w tych warunkach rozstrzygnięcia na podstawie powołanego art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W świetle powyższego uznać należy za słuszne stanowisko Ministra Infrastruktury wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a więc nie narusza zasady res iudicatae, co w konsekwencji oznacza, że nie zachodzi przesłanka nieważności określona w art. 156 § 1 pk 3 k.p.a.

Zasadnie zatem Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. i orzekł co do istoty sprawy odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] grudnia 2009 r., którą umorzono postępowanie w sprawie zgłoszonych przez skarżące roszczeń o odszkodowanie za niesłuszne wywłaszczenie ww nieruchomości oraz zapłatę za wywłaszczoną nieruchomość, ponieważ sprawa została rozstrzygnięta decyzją ostateczną Prezydenta Miasta J. z dnia [...] listopada 2001 r. i z dnia [...] sierpnia 2008 r. Należy wskazać, że decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Prezydent Miasta J. umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zgłoszonych przez W. G., E. K. i L. G. roszczeń odszkodowawczych, a to zapłaty za wywłaszczoną przedmiotową nieruchomość odszkodowania wg aktualnie obowiązujących cen w obrocie nieruchomościami, a także odszkodowania za niesłuszne wywłaszczenie. Wojewoda [...] powyższą decyzję utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Organy obu instancji stwierdziły, że brak jest w aktualnie obowiązującym stanie prawnym podstaw do wypłaty odszkodowania za niesłuszne wywłaszczenie.

Brak jest również podstaw prawnych do ponownego ustalenia wartości wywłaszczonej nieruchomości według aktualnie obowiązujących cen i wypłaty odszkodowania wyrównującego różnicę pomiędzy kwotą ustalonego w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1972 r. odszkodowania a aktualnie obowiązującego odszkodowania. Decyzje powyższe były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach, który podzielił stanowisko organów co do zasadności umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego i prawomocnym wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 445/02 skargę W. G., E. K. i L. G. na decyzję Wojewody [,...] z dnia [...] stycznia 2002 r. oddalił. Z kolei decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. Prezydent Miasta J. rozpatrując kolejny wniosek tych samych osób o odszkodowanie za niesłuszne wywłaszczenie i zapłatę za wywłaszczoną nieruchomość umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na to, że sprawa została rozstrzygnięta ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Ponieważ te same strony 14 listopada 2009 r. wystąpiły z kolejnym wnioskiem o odszkodowanie za niesłuszne wywłaszczenie oraz zapłatę za wywłaszczoną nieruchomość Prezydent Miasta J. w dniu [...] grudnia 2009 r. wydał kolejną decyzję umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jak słusznie stwierdził Minister decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. kończy postępowanie, które jest bezprzedmiotowe i nie powinno być prowadzone, nie rozstrzyga zaś sprawy co do istoty, a więc w sprawie niniejszej nie występuje przesłanka nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W tej sytuacji Sąd uznał zarzuty skargi za całkowicie chybione, a odnosząc się do jej wniosków o wszczęcie przez Sad postępowania przeciwko Ministrowi Infrastruktury i organom dokonującym w latach 70-tych wywłaszczenia należy wyjaśnić, że sąd administracyjny uprawniony jest jedynie do kontroli zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, nie posiada zaś kompetencji do wszczynania jakichkolwiek postępowań administracyjnych, do czego powołane są zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego odpowiednie organy administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze Sad na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 250 tej ustawy.