Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 111/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 8 ust. 3-5, art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2021 poz 162
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ AWSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2021 r. nr SKO.4110/121/2021 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr PI-DPS.5026.55.2.2021 w zakresie punktu 1 i 2; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego M.S. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.S. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia 3 listopada 2021 r. nr SKO.4110/121/2021 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr PI-DPS.5026.55.2.2021.10 ustalającą wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Wskazaną wyżej decyzją z dnia 12 sierpnia 2021 r., Prezydent, działając na podstawie art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "K.p.a.") i art. 106 ust. 1 i 4, art. 60 ust. 1, 2, 4, art. 61 ust. 2 pkt 2), lit. a) ust. 2d, ust. 3, art. 62 ust. 2, art. 63 ust. 1, art. 109, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1876 z późn. zm.; dalej: "u.p.s."), w pkt 1 i 2 ustalił skarżącemu, jako osobie zobowiązanej zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2a u.p.s., opłatę za pobyt ojca – G.S. w Domu Pomocy Społecznej w [...], w okresie od 1 do 28 lutego 2021 r., w wysokości 349,65 zł, zobowiązując skarżącego do wniesienia opłaty w ustalonej wysokości w terminie do 14 dni, gdy decyzja stanie się ostateczna; natomiast w pkt 3, odstąpił począwszy od 1 marca 2021r., od ustalenia tej opłaty skarżącemu.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w [...] od 1 lutego 2020 r., obowiązywał koszt utrzymania wynoszący 4034,75 zł miesięcznie. Zgodnie z decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], G.S. od 1 listopada 2015 r., wnosi opłatę za swój pobyt w wysokości 422,80 zł miesięcznie. Różnica pomiędzy miesięcznym kosztem utrzymania obowiązującym w lutym 2021 r., a opłatą ustaloną mieszkańcowi, wynosi zatem 3611,95 zł. Organ zaznaczył, że tak ustaloną kwotę w pierwszej kolejności winny wnosić osoby obowiązane, którymi względem G.S. są synowie: M.S., względem którego toczy się odrębne postępowanie oraz M.S.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego ze skarżącym w dniu 20 kwietnia 2021 r., organ ustalił, że zobowiązany uzyskał w 2020 r. dochód z działalności gospodarczej prowadzonej na zasadach ogólnych, przez 10 miesięcy, tj. od stycznia, do października 2020 r. Od listopada 2020 r. skarżący był zarejestrowany w PUP w L., jako osoba bezrobotna i do lutego 2021 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 660,05 zł. Zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] kwietnia 2021 r., dochód skarżącego za 2020 r., po zastosowaniu należnych odliczeń wyniósł [...] zł. Organ wskazał, że stosownie zatem do art. 8 ust. 5 pkt 1 u.p.s., dochód miesięczny zobowiązanego z działalności gospodarczej wynosi 1.792,60 zł. Dalej organ I instancji podał, że w styczniu 2021 r., źródłem dochodu skarżącego był jedynie zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 660,05 zł, do którego zgodnie z powołanym wyżej przepisem, doliczyć należy miesięczną sumę dochodu z działalności gospodarczej za 2020 r., tj. kwotę 1.792,60 zł. Łączny dochód w styczniu 2021 r. wyniósł zatem 2.452,65 zł. Wskazana kwota przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, wynoszące od 1 października 2018 r. - 2.103,00 zł, o 349,65 zł. Organ wskazał, że taką kwotę skarżący winien wnieść jako odpłatność za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, za luty 2021 r., to jest za miesiąc następujący po miesiącu wykazania zmiany. W lutym 2021 r. skarżący nie pobierał już zasiłku z PUP, zatem za dochód zobowiązanego przyjmuje się jednomiesięczny dochód z działalności gospodarczej za 2020 r. - czyli kwotę 1.792,60 zł. Prezydent wskazał, że powyższa kwota nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, a więc od 1 marca 2021 r., tj. od miesiąca następującego po miesiącu wykazania zmiany, skarżący nie kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.

Jak następnie wyjaśnił organ, z przepisów u.p.s. wprost wynika, że obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania krewnego skierowanego do domu pomocy społecznej, przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy, jest zależny wyłącznie od ich sytuacji dochodowej. Z obowiązku tego zwolnieni są małżonek, zstępni i wstępni, których dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ wskazał, że w wywiadzie alimentacyjnym skarżący nie zadeklarował żadnego rodzaju pomocy na rzecz ojca, powołując się na brak z nim jakiejkolwiek relacji. Nie przedłożył także ewentualnego wniosku o zwolnienie na podstawie art. 64 u.p.s. Organ zaznaczył, że okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, ponoszonych kosztów utrzymania czy wzajemnych relacji stron nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia samego obowiązku ponoszenia opłaty przez osobę zobowiązaną. Zaznaczył również, że wystąpiono do skarżącego z propozycją zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. na jednorazową kwotę, tj. 349,65 zł za luty 2021 r., jednak skarżący nie zaaprobował przedłożonej umowy.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz 64 pkt 2 u.p.s. poprzez ich wadliwą wykładnię. Zdaniem Skarżącego rozpatrując sprawę organ powinien uwzględnić również okoliczności niezwiązane z sytuacją materialną strony, takie jak brak jakiegokolwiek uprzedniego kontaktu i zainteresowania się osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej członkami jego rodziny oraz brak alimentacji. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania dowodów oraz ich rozpatrzenia. Skarżący podniósł, że organ zaniechał zbadania okoliczności sprawy pod kątem możliwości zwolnienia go z uiszczania przedmiotowej opłaty z uwagi na relację wiążącą go z ojcem (właściwie jej brak) oraz kwestię niealimentacji ojca wobec syna, podczas gdy decyzja wydawana w przedmiocie zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy.

W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania opisaną na wstępie decyzją z dnia 3 listopada 2021 r., SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. a, ust. 2d, 2e, 2f u.p.s., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

W ocenie organu odwoławczego z zalegającego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie, ustalając sytuację materialną skarżącego i wyliczając, w oparciu o ustalone w przepisach kryteria dochodowe, opłatę za miesiąc luty 2021 r. SKO przypomniało, że skarżący nie wyraził zgody na zawarcie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., co skutkowało koniecznością wydania zaskarżonej decyzji w trybie art. 61 ust. 2d u.p.s. Zdaniem Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został zebrany w sposób dokładny i wyczerpujący, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a organ dokonał prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów, postępując zgodnie z wyrażoną w art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że podnoszona tam obszerna argumentacja sprowadza się do oceny zasadności zwolnienia skarżącego z ustalonej opłaty w trybie art. 64 u.p.s., co będzie podlegało rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu. Organ wyjaśnił, że zwolnienie z opłaty może dotyczyć jedynie sytuacji, kiedy opłata ta została wcześniej ustalona w drodze decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – adwokata, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz 64 pkt 2 u.p.s. oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. – z przyczyn wywiedzionych jak uprzednio w odwołaniu. Ponadto zarzucił naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez brak faktycznego ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy oraz uwzględnienia wszelkich istotnych okoliczności w sprawie, ograniczając się wyłącznie do kontroli decyzji organu I instancji i utrzymania jej w mocy.

W uzasadnieniu skargi skarżący, nawiązując do argumentacji organu odwoławczego podniósł, że istotą sprawy jest to, że przedmiotowa opłata w ogóle nie powinna być ustalona. Wskazał, że nie kwestionuje wynikającego z u.p.s., ciążącego na zstępnych, obowiązku zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt wstępnego w domu pomocy społecznej, jednak sam obowiązek należy odróżnić od możliwości odstąpienia w całości, bądź nawet zwolnienia od ponoszenia takich opłat, co wprost wynika z art. 64 u.p.s. W ocenie skarżącego, trudne relacje rodzinne powinny stanowić podstawę do zwolnienia go z konieczności uiszczenia należności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, a nawet do odstąpienia od nałożenia tej opłaty.

Skarżący podał, że niemalże od chwili jego narodzin ojciec nie interesował się nim i nigdy też nie utrzymywał z nim jakichkolwiek relacji. G.S., w 1987 r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkał na stałe. Do Polski powrócił w 2007 r., po dwudziestoletniej nieobecności w ojczyźnie oraz w życiu skarżącego. Po rozwodzie rodziców, wykonywanie władzy rodzicielskiej nad skarżącym spoczywało wyłącznie na jego matce, ponieważ ojciec nie angażował się w jego wychowanie, nie łożył na jego utrzymanie oraz nie nawiązywał z nim kontaktu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej przedstawionych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję ustalającą skarżącemu wysokość opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, zobowiązującą do jej zapłaty i wreszcie – o odstąpieniu od ustalenia opłaty począwszy od marca 2021 r.

W sprawie nie jest przedmiotem sporu: wysokość kosztu utrzymania w DPS w G. w okresie, którego dotyczyła decyzja, wysokość opłaty, którą ponosi ojciec skarżącego, a co za tym idzie różnica pomiędzy kosztem utrzymania obowiązującym w lutym 2021 r. a opłatą ustaloną ojcu. Poza sporem było także, że skarżący odmówił podpisania umowy dotyczącej odpłatności za pobyt ojca w DPS.

Materialnoprawna podstawę skarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Stosownie do art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Według przepisu art. 61 ust. 2e u.p.s. w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

Po skontrolowaniu sprawy a także analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd stwierdził, że organy naruszyły zarówno przepisy prawa procesowego, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak i przepisu prawa materialnego przez błędną wykładnię, co także przełożyło się na wynik sprawy.

W aktach znajdują się 2 zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodzie skarżącego wystawione na podstawie PIT–36 i PIT–38 za 2020 rok, z których wynika wysokość jego dochodów, należny podatek i wysokość składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu. Organy obliczyły wysokość dochodu skarżącego za styczeń 2021 r. w oparciu o dane z PIT–36, dzieląc przez 10 miesięcy kwotę uzyskaną po odjęciu podatku i składek ([...] zł) i dodając do tego zasiłek dla bezrobotnych, którego wysokość wynosiła 660,09 zł (co wynika z oświadczenia skarżącego z 5 maja 2021 r.).

W materiale dowodowym znalazły się także 2 wydruki z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z których wynika, że z dniem 20 listopada 2020 r. skarżący zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, zaś w dniu 19 kwietnia 2021 r. wznowił wykonywanie działalności gospodarczej. To zaś oznacza, że w okresie od 19 listopada 2020 r. do 18 kwietnia 2021 r. działalności gospodarczej nie prowadził.

Jak wynika z przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U., z 2021 r., poz. 162, dalej u.P.p.) przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na zasadach określonych w tej ustawie (...). Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.P.p. w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Stosownie do ust. 2 tego przepisu, w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca:

1) może wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, w tym rozwiązywania zawartych wcześniej umów;

2) może przyjmować należności i jest obowiązany regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;

3) może zbywać własne środki trwałe i wyposażenie;

4) ma prawo albo obowiązek uczestniczyć w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;

5) wykonuje wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa;

6) może osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;

7) może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą;

8) może powołać albo odwołać zarządcę sukcesyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. poz. 1629 oraz z 2019 r. poz. 1495).

Z przepisu art. 25 u.P.p. jasno więc wynika, że w okresie zawieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorca tej działalności nie wykonuje a więc nie prowadzi.

Kontrolowane postępowanie nie jest postępowaniem prowadzonym na wniosek, lecz zostało wszczęte z urzędu wobec odmowy podpisania przez skarżącego umowy dotyczącej poniesienia opłaty za pobyt ojca w DPS w [...].

Jak wyżej wskazano, obliczając wysokość dochodu skarżącego za styczeń 2021 r. organy podzieliły przez 10 miesięcy 2020 r. dochód obliczony w oparciu o PIT–36 mimo że ani w miesiącu grudniu 2020 r. ani w styczniu 2021 r. tej działalności nie prowadził bo była ona zawieszona do 19 kwietnia 2021 r. Idąc tym tokiem rozumowania, gdyby np. skarżący wykonywał działalność gospodarczą tylko w styczniu i lutym 2020 r. a przez pozostałą część tego roku jej nie prowadził, bo zawiesił jej wykonywanie, i w ciągu tych 2 miesięcy osiągnął dochód "na czysto" (po potrąceniu składek i podatku) w wysokości np. 4 000 zł, to organy za styczeń 2021 r. wyliczyłyby mu dochód w wysokości 2 000 zł miesięcznie, mimo, że dochodu z tego tytułu skarżący nie osiągałby już od 10 miesięcy. Takie wyliczenie byłoby prawidłowe, pod warunkiem, że działalność gospodarcza byłaby prowadzona także w ostatnich miesiącach 2020 r.

Według art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

5a) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255), i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1858), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach md uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1774), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2021 r. poz. 1818), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1820) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych;

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;

7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162 i 1981);

8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2019 r. poz. 1598);

9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529);

10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2021 r. poz. 178, 1192 i 1535);

11) pomocy finansowej przyznawanej repatriantom, o której mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1472);

12) środków finansowych przyznawanych w ramach działań podejmowanych przez organy publiczne, mających na celu poprawę jakości powietrza lub ochronę środowiska naturalnego;

13) zwrotu kosztów, o których mowa w art. 39a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082);

14) rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. poz. 2270);

15) dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2021 r. poz. 75, 952, 1901 i 2270);

16) kwotę dodatku energetycznego, o którym mowa w art. 5c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, z późn. zm.);

17) kwotę dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1).

Z kolei przepis art. 8 ust. 5 u.p.s. brzmi następująco: w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą:

1) opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych - za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach, z tym że dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby;

2) opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby.

Nie było kwestionowane, że do skarżącego nie miał zastosowania art. 8 ust. 5 pkt 2 u.p.s. Według Sądu, w okolicznościach sprawy w świetle przedstawionego brzmienia art. 8 ust. 5 pkt 1 u.p.s. i oświadczenia skarżącego z dnia 5 maja 2021 r. także wpisów w CEiIDG dotyczących zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej brak było podstaw do ustalenia wysokości dochodu skarżącego za miesiąc styczeń 2021 r. jako sumy zasiłku dla bezrobotnych i 1/10 części dochodu z działalności gospodarczej za 2020 r., skoro skarżący ani w grudniu 2020r. ani w styczniu 2021 r. tej działalności nie prowadził. W przedstawionej sytuacji powinna więc mieć zastosowanie druga część ww przepisu "... a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby". a nie pierwsza. Zdaniem Sądu w świetle treści wyżej przytoczonych przepisów art. 22 ust. 1 i art. 25 u.P.p. oraz art. 8 ust. 5 u.p.s. w okresie zawieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorca jej nie prowadzi bo jej nie wykonuje. W przeciwnym razie ta druga część przepisu art. 8 ust. 5 u.p.s. nie miałaby w ogóle zastosowania w praktyce.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że błędna wykładnia prawa materialnego w okolicznościach sprawy miała istotny wpływ na wynik sprawy i przełożenie na błędne ustalenia faktyczne, które z całą pewnością mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że istniałyby podstawy do odstąpienia od ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt ojca w DPS. Naruszono więc przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Obligowało to Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w części dotyczącej pkt 1 i 2 – tj. w zakresie ustalenia opłaty za luty 2021 r. i zobowiązania do wniesienia opłaty w ustalonej wysokości - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Wobec powyższego Sąd nie mógł odnieść się merytorycznie do głównych zarzutów skargi. Zauważa jedynie przy okazji, że zgodnie z dotychczas ustaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, sprawa w przedmiocie zwolnienia z opłat osób obowiązanych do wniesienia opłaty jest sprawą prowadzoną na wniosek złożony przez zobowiązanego – odrębną od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 649/16 i z 27 listopada 2019 r., sygn. I OSK 1782/19, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. II SA/Sz 1207/21). Jak się podkreśla, zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Czy po zmianie brzmienia przepisu art. 64 u.p.s., która weszła w życie dnia 4 października 2019 r. (art. 1 Dz.U. z 2019 r., poz. 1690) brak ustalenia wysokości opłaty tamuje rozpoznanie w odrębnej sprawie wniosku strony – to już zupełnie inna kwestia, która wobec stwierdzonych uchybień i przedmiotu kontrolowanego postępowania nie miała wpływu na wynik sprawy. Podkreślić jednak trzeba, że nadal sprawa zwolnienia od obowiązku uiszczania opłat za pobyt w DPS jest wszczynana na wniosek strony a nie z urzędu.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w pkt II wyroku, zasądzając zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

W ponownym postępowaniu organy zastosują zaprezentowaną wyżej wykładnię przepisu art. 8 ust. 5 u.p.s., ale wezmą też pod uwagę inne wykazane przez skarżącego dochody i dokonają prawidłowych ustaleń w tym zakresie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.