Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 429/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d, art. 18 ust. 1, ust. 2, art. 19 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 2 marca 2022 r. nr SKO 4118.6.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 24 stycznia 2022 r., znak SOCII.531.109077.2021.224771.000001.2022 w zakresie w jakim odmawia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. dc


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, decyzją z 2 marca 2022 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 24 stycznia 2022 r., którą odmówiono l. H. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko Y.H. w okresie od 1 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. oraz orzeczono o przyznaniu stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko Y.H. w wysokości 500 zł miesięcznie od 1 stycznia do 31 maja 2022 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że 1 września 2021 r. do siedziby Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wpłynął wniosek l. H. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko Y. H. Jednak z treści art.1 ust.2 pkt d ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U z 2019 r. poz. 2407), wyraźnie wynika, iż prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją : "dostęp do rynku pracy" , jeśli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

W konsekwencji, zdaniem Kolegium skoro decyzja Wojewody Łódzkiego zezwalająca na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej została wydana 12 stycznia 2022 r., to organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 2021 r. , uznając iż prawo do pobytu czasowego i pracy na terytorium RP powstało od wydania niniejszej decyzji tj. od stycznia 2022. Kolegium zwróciło uwagę na fakt, iż sentencja owej decyzji podaje tylko datę graniczną końcową, nie wskazując początkowej, więc nie można było przyjąć daty wcześniejszej niż data wydania decyzji przez Wojewodę Łódzkiego. Zdaniem Kolegium fakt, iż wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego został złożony 1 września 2021 r., pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w istniejącym stanie faktycznym i prawnym, ponieważ wniosek prawidłowo wypełniony musi zawierać wszystkie wymagane prawem dokumenty. W tym czasie nie spełniał tych kryteriów, ponieważ decyzja Wojewody Łódzkiego została doręczona przez stronę 13 stycznia 2022 r. Powody takiego stanu rzeczy pozostają już poza oceną Kolegium.

W skardze l. H. zarzucił:

- błędną wykładnię ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci;

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.;

- naruszenia art. 3 Konwencji o prawach dziecka.

Ze względu na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w sierpniu 2021 r. wniósł o przyznanie świadczenia wychowawczego. Postępowanie w sprawie zostało zawieszone z uwagi na nierozstrzygnięcie (w momencie złożenia wniosku) przez Wojewodę Łódzkiego żądania o udzielenie mu zezwolenia na o pobyt czasowy i pracę. Po uzyskaniu w/w dokumentu złożył wniosek o dalsze procedowanie sprawy, a organ przyznał świadczenie od stycznia 2022 r.

W uzasadnieniu wskazał, m.in, że nie kwestionuje, iż powinien legitymować się kartą pobytu z dostępem do rynku pracy, ale nie ma wpływu na sposób pracy Wojewody, który wydaje rozstrzygnięcia w terminie wielokrotnie przekraczającym terminy wynikające z art. 35 k.p.a. czy też w obecnie obowiązującym stanie prawnym - art. 112a ust. 1-3 ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem skarżącego powyższych okoliczności nie można pominąć rozpatrując wniosek cudzoziemca o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Zdaniem skarżącego z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie wynika, iż świadczenie może być przyznane wyłącznie od dnia wydania tzw. "karty pobytu" tylko, że w momencie wydawania decyzji przyznającej świadczenie cudzoziemiec ma się legitymować wskazanym wyżej dokumentem. Ustawodawca przyjął "konstrukcję" legalizującą pobyt cudzoziemca na terytorium RP od dnia złożenia wniosku (art. 108 ust. 1 u.o.c), potwierdzoną odciskiem stempla w paszporcie, oraz przyznanie uprawnienia od dnia wydania decyzji. Zapis na "karcie pobytu" wyłącznie powiela wydane rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy.

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi doszedł do przekonania, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii określenia daty początkowej prawa do świadczenia wychowawczego, a mianowicie, czy w rozpoznawanej sprawie przysługuje ono począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie tego świadczenia, czy też od daty wydania decyzji Wojewody Łódzkiego, zezwalającej skarżącemu na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP, jak wywodzi Kolegium.

W sprawie jest bezspornym, że przedmiotem żądania skarżącego było przyznanie świadczenia wychowawczego za okres od 1 sierpnia 2021 r. do 31 maja 2023 r. przy czym wniosek w tym zakresie skarżący złożył 31 sierpnia 2021r. Organ tymczasem przyznał wnioskowane świadczenie od 1 stycznia 2022 r. do 31 maja 2023 r., wyjaśniając, że decyzja Wojewody Łódzkiego, zezwalająca skarżącemu na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP została wydana 12 stycznia 2022 r. Zatem, w ocenie organu to od tego miesiąca skarżącemu przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia. Takie stanowisko nie zasługuje na aprobatę.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego stanowił art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.d ustawy z dnia 1 lutego 1996 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 - u.p.p.w.d.), zgodnie z którym, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

Literalne brzmienie przepisu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.d sugeruje, że przyznanie cudzoziemcowi świadczenia wychowawczego może nastąpić jedynie, gdy ten faktycznie posiada kartę pobytu wraz ze stosowną adnotacją zezwalającą na podjęcie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Takie rozumienie tego przepisu zaakceptowały organy administracji publicznej rozstrzygające w sprawie, przyjmując, że cudzoziemiec, który w danym momencie formalnie nie legitymuje się kartą pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", nie jest uprawniony do świadczenia wychowawczego.

Przypomnieć zatem należy, że przepis art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d., w wersji, mającej zastosowanie w niniejszej sprawie stanowi, że prawo do świadczenia wychowawczego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu świadczeniowego.

Jednakże z treści art. 19 ust. 3 u.p.p.w.d. wynika, że w przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest brak wydania dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym w odrębnych przepisach terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje, począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony.

W ocenie sądu ze wskazanych wyżej regulacji jednoznacznie wynika, że termin ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest ściśle związany z terminem złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. Zatem złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze i uzupełnienie go w późniejszym terminie o wymagane prawem dokumenty, w tym decyzję zezwalającą na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP nie może skutkować przyznaniem świadczenia dopiero od momentu wydania decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę w Polsce.

Z uwagi na okoliczność, że pozyskanie niektórych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia przez organ prawidłowego postępowania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego, wymaga współdziałania wnioskodawcy z innymi instytucjami (w tym przypadku z Wojewodą), a wnioskodawca dokumentów wydawanych przez te instytucje nie przedkłada wraz z wnioskiem o świadczenie wychowawcze z uwagi na okoliczność, że instytucja zobowiązana do wydania wnioskodawcy takiego dokumentu tego nie czyni w ustawowym terminie, to ujemne konsekwencje niezłożenia w terminie wniosku o świadczenie wychowawcze wraz z wszystkim wymaganymi dokumentami, w ocenie sądu nie mogą dotykać wnioskodawcy, w sytuacji gdy poczynił on w zakreślonym mu terminie działania, aby brakujący dokument pozyskać. Ustalenie przez organ prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego, dowodu że wnioskodawca wystąpił do właściwej instytucji o wydanie określonego dokumenty, a ta ostatnia zwleka z jego wydaniem, stanowi podstawę do przyznania wnioskodawcy świadczenia począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek (bez wymaganego załącznika).

W realiach niniejszej sprawy skarżący wniósł o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy 22 marca 2021 r., co wprost wynika z treści decyzji Wojewody Łódzkiego z 12 stycznia 2022 r. Wniosek o przedmiotowe świadczenie złożył 31 sierpnia 2021r., zatem po kolejnych 6 miesiącach. W tym czasie Wojewoda Łódzki powinien załatwić, w ustawowo przewidzianym terminie wniosek skarżącego z 22 marca 2021r., a zatem w momencie składania wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżący powinien już znać rozstrzygnięcie w przedmiocie pobytu czasowego i zezwolenia na pracę. Tymczasem decyzja Wojewody o przyznaniu prawa do pobytu czasowego wydana została po prawie 9 miesiącach od złożenia wniosku. Okoliczność oczekiwania na decyzję Wojewody znana była organom, stanowiła ona podstawę postanowienia z 28 października 2021 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia.

W ocenie sądu osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia wychowawczego nie może ponosić negatywnych konsekwencji, w sytuacji, gdy spełniła wszystkie wymagania niezbędne do nadania jej wnioskowi dalszego biegu, a nieuzyskanie tego świadczenia jest wywołane niedoręczeniem wymaganej decyzji o przyznaniu zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na opieszałość Wojewody. Skarżący nie jest winny temu, że jego wniosek był rozpatrywany przez wiele miesięcy i nie mógł otrzymać wnioskowanego zezwolenia, a w konsekwencji wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Odmienny pogląd bezpośrednio narusza zasadę sprawiedliwości społecznej stanowiącą immanentny składnik demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Skarżący dopełnił wszystkich formalności składając wniosek i bez własnej winy nie mógł uzyskać decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP przed złożeniem wniosku o przedmiotowe świadczenie, choć spełniał kryteria do otrzymania takiego zezwolenia, o czym świadczy decyzja Wojewody z 12 stycznia 2022 r.

Przypomnieć należy, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4. ust. 1 ustawy). Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują i obowiązane są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka. Skoro Państwo systemowo wspiera rodziny w wychowywaniu i utrzymaniu dzieci, w ocenie sądu osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka ma prawo skutecznego domagania się od Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania i obowiązkowego kształcenia dziecka. Oznacza to, że powołaną regulację prawną należy wykładać w sposób zgodny z wolą prawodawcy, którą jest wsparcie rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z ich wychowaniem. Dlatego też za co najmniej nieuprawnione należy uznać stanowisko organów, które w istocie prowadzi do ograniczenia dostępności do świadczenia wychowawczego, mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, dla osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka.

W tej sytuacji sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie organy naruszyły art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.d, w zw. z 18. ust. 1 i 2 i art. 19 ust. 3 u.p.p.w.d., a naruszenie to miało istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien, biorąc pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, dokonać ponownej analizy sprawy, a następnie podjąć odpowiednie działania wynikające z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Końcowo sąd zauważa, że decyzje organów obu instancji zostały doręczone w postaci pliku pdf, jednak biorąc pod uwagę okoliczność, że akta w niniejszej sprawie prowadzone były w formie papierowej i zawierają egzemplarze decyzji w takiej formie, podpisane przez właściwie umocowaną osobę, należało uznać, że ewentualne naruszenie przepisów postepowania w tym zakresie pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, albowiem z pewnością pełnomocnik skarżącego (i skarżący) zapoznali się z treścią tych dokumentów, a organ dokonywał doręczeń w sposób wskazany przez pełnomocnika, tj. przy pomocy środków komunikacji elektronicznej.

Biorąc powyższe pod uwagę, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a oraz art. 135 i orzekł jak w sentencji.

dc