Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 722/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.
article: art. 37
journal: Dz.U. 1961 nr 32 poz 159
law: Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1586/16 w sprawie ze skargi Gminy G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nabycia nieruchomości z mocy prawa przez gminę 1) uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy G. kwotę 1535 (tysiąc pięćset trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1586/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie nabycia nieruchomości z mocy prawa przez gminę, oddalił skargę.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:

Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. stwierdził nabycie przez Gminę G., z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w granicach administracyjnych Miasta G., w obrębie ewidencyjnym Ł. K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...] ha.

Na skutek odwołania wniesionego przez Polskie Koleje Państwowe S.A., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją, uchyliła decyzję organu I instancji i orzekła o odmowie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości. Komisja stwierdziła, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zwanej dalej Przepisami wprowadzającymi.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość była własnością Skarbu Państwa. W dacie jej nabycia, tj. w dniu [...] czerwca 1960 r., obowiązujące wówczas przepisy prawa nie przewidywały nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe prawa własności nieruchomości, jednakże nabycie mienia przez Skarb Państwa dla potrzeb przedsiębiorstwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), zwanej dalej ustawą z 1958 r., skutkowało nabyciem przez to przedsiębiorstwo prawa użytkowania. Z kolei przepis art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą z 1961 r., stanowił, że tereny stanowiące własność Państwa, będące do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek. Na podstawie art. 100 pkt 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), zwanej dalej ustawą z 1985 r., utraciła moc ustawa z 1958 r. Jednocześnie przepis art. 87 ustawy z 1985 r. stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek.

W dniu nabycia przez Skarb Państwa - Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w Katowicach, tj. w dniu [...] czerwca 1960 r., prawa własności przedmiotowej nieruchomości nie obowiązywała ustawa z 1961 r., dlatego też nie może mieć zastosowania art. 8 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji. W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdzie wskazany wyżej przepis art. 38 ustawy z 1961 r. Skoro w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 1961 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Katowicach, z mocy art. 38 tej ustawy, a następnie art. 100 pkt 3 ustawy z 1985 r. przeszła w zarząd tego przedsiębiorstwa państwowego. Skoro przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. pozostawała własnością Skarbu Państwa w zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Katowicach, to tym samym nie podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających, gdyż nie była w zarządzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

W skardze na powyższą decyzję Gmina G. zarzuciła naruszenie art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim organ uznał, że Polskim Kolejom Państwowym w dacie wejścia w życie Przepisów wprowadzających przysługiwało prawo zarządu przedmiotową nieruchomością; art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji; art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przedmiotowa nieruchomość nie podlega komunalizacji; art. 38 ustawy z 1961 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Katowicach; art. 100 pkt 3 ustawy z 1985 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przedmiotowa nieruchomość przeszła w zarząd Polskich Kolei Państwowych jako przedsiębiorstwa państwowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji za bezsporne uznał, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa - Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w Katowicach od M. H., na podstawie umowy sprzedaży z dnia 28 czerwca 1960 r. (akt notarialny rep. [...]), zawartej w trybie art. 6 ustawy z 1958 r. Wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 1985 r. - w brzmieniu obowiązującym bezpośrednio przed dniem wejścia w życie Przepisów wprowadzających - grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Sąd pierwszej instancji, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] kwietnia 1992 r., sygn. akt [...], podzielił pogląd, że zasada wyłączności rad narodowych i ich prezydiów co do gospodarowania terenami państwowymi, wynikająca z art. 2 ust. 2 ustawy z 1961 r., nie wykluczała możliwości objęcia zarządu nieruchomością przez czynności faktyczne, będące naturalną konsekwencją aktu nabycia nieruchomości. W konsekwencji Sąd przyjął, że na dzień [...] maja 1990 r. Polskim Kolejom Państwowym przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości z mocy umowy z dnia 28 czerwca 1960 r. i art. 8 ust. 2 (wcześniej ust. 3) ustawy z 1985 r. Skoro prawo zarządu przysługiwało PKP, to tym samym przedmiotowa nieruchomość nie mogła należeć do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z 1985 r. w ówczesnym brzmieniu.

Sąd wskazał ponadto, że jest to sytuacja odmienna od stanów faktycznych i prawnych występujących w wyrokach powoływanych przez skarżącą Gminę. Tutaj mamy do czynienia z konkretnie oznaczoną w akcie notarialnym nieruchomością, a podstawą prawną zarządu jest czynność prawna, a nie przepisy ustrojowe odnoszące się do PKP, które nie wskazywały na prawa do określonych nieruchomości.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina Gliwice, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 1 § 2 p.u.s.a., art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji uznał, że Polskim Kolejom Państwowym w dacie wejścia w życie przepisów wprowadzających przysługiwało prawo zarządu przedmiotową nieruchomością;

2. a) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających i uznanie, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości Polskim Kolejom Państwowym przysługiwało prawo zarządu, co skutkowało przyjęciem założenia, że przedmiotowa działka "nie należała" w dniu 27 maja 1990 r. do podmiotów określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, a w konsekwencji, że przedmiotowa nieruchomość nie podlega komunalizacji;

b) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 1961 r. poprzez uznanie, że zasada wyłączności rad narodowych i ich prezydiów co do gospodarowania terenami państwowymi nie wykluczała możliwości objęcia zarządu nieruchomości przez czynności faktyczne, będące naturalną konsekwencją aktu nabycia nieruchomości;

c) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 8 Konstytucji PRL poprzez przyjęcie, że zasada jednolitości własności państwowej pozwalała na przyjęcie, iż przedsiębiorstwo państwowe, które nabyło w 1960 r. prawo własności nieruchomości na rzecz Państwa, uzyskiwało prawo zarządu na mocy tego aktu notarialnego, czy też przez czynności faktyczne, będące naturalna konsekwencją aktu nabycia własności nieruchomości;

d) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 8 ust. 2 w zw. z art. 38 ust. 2 ustawy z 1985 r. poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie także do transakcji zwartych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

Wskazując na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów.

Postanowieniem z dnia 6 lutego 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozpoznania sprawy o sygn. akt I OPS 4/17. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2019 r. wydanym w sprawie I OPS 4/17, Naczelny Sąd Administracyjny w pełnym składzie, odmówił podjęcia uchwały. Z kolei postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2019 r. podjęte zostało postępowanie w niniejszej sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 5 czerwca 2019 r. pełnomocnik skarżącej Gminy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie ze spisem kosztów złożonym na rozprawie w dniu 6 lutego 2019 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Istotą sporu zaistniałego w niniejszej sprawie jest ocena skutków prawnych umowy zawartej w dniu 28 czerwca 1960 r., mocą której Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość. Z treści aktu wynika, że osoba stawająca w imieniu Skarbu Państwa działała również jako przedstawiciel Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Katowicach, a przeniesienie własności nastąpiło na rzecz Państwa.

Dla niniejszej sprawy fundamentalne znaczenie ma kwestia charakteru władztwa, jakie do wspomnianej nieruchomości, po jej nabyciu przez Skarb Państwa, przysługiwało przedsiębiorstwu Polskie Koleje Państwowe.

Przede wszystkim zauważyć trzeba, że w dacie nabycia nieruchomości obowiązywały przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 97, poz. 568 z późn. zm.). Stosownie do treści art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" uzyskało z mocy ustawy zarząd powierniczy. Na skutek zmiany, która nastąpiła na mocy art. 1 dekretu z dnia 28 lipca 1948 r. o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 36, poz. 255), w powołanym przepisie wykreślony został przymiotnik "powierniczy". Wspomniane rozporządzenie uchylone zostało następnie na mocy art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. Nr 54, poz. 311), która weszła w życie w dniu 8 grudnia 1960 r. Co istotne, wspomniana ustawa w żadnym miejscu nie regulowała stanu prawnego majątku, którym dysponowało przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe", powierzając mu jedynie budowę, utrzymanie oraz eksploatację kolei użytku publicznego (art. 7 cyt. ustawy). To oznacza, że w dacie nabycia nieruchomości można by ewentualnie mówić o nabyciu prawa zarządu przez to przedsiębiorstwo, nie mniej jednak najpóźniej z dniem 8 grudnia 1960 r. prawo to wygasło, jako że nowa regulacja nie zawierała w tym zakresie żadnych unormowań, zaś poprzednio obowiązujące przepisy, które odnosiły się do tej kwestii, zostały wyeliminowane. Ten stan rzeczy uległ zmianie dopiero w 1961 r., kiedy na mocy przepisu art. 37 ustawy z 1961 r., tereny stanowiące własność Państwa, które w dacie wejścia w życie ustawy znajdowały się w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodziły w użytkowanie tych jednostek.

Zagadnieniem wymagającym bliższej analizy jest pojęcie zarządu, o którym mowa w powołanym wyżej art. 37 ustawy z 1961 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego użyte przez ustawodawcę pojęcie nie odnosi się do faktycznego władztwa względem rzeczy, które można by traktować jako jedną z form posiadania, w cywilistycznym rozumieniu, lecz do władania rzeczą w oparciu o określone przesłanki normatywne – wynikające albo z aktu prawnego albo z aktu woli (rozstrzygnięcia administracyjnego – prawo cywilne nie zna tego pojęcia w rozumieniu odrębnej formy władania nieruchomością), co sytuuje je pośród administracyjnoprawnych form władania majątkiem. Taki tok rozumowania znajduje potwierdzenie w powołanych wyżej regulacjach rozporządzenia z 1926 r., w którym oddanie mienia nieruchomego w zarząd PKP nastąpiło ex lege. Niezależnie od tego, w jaki sposób zarząd został ustanowiony (normatywnie lub mocą orzeczenia administracyjnego), trwa on tak długo, jak długo w obrocie prawnym pozostaje akt statuujący jego istnienie. W przypadku uchylenia aktu normatywnego lub też wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia administracyjnego – zarząd ustaje (wygasa). W odróżnieniu bowiem od prawnorzeczowych instrumentów władania rzeczą, byt zarządu pozostaje w bezpośrednim związku z jego źródłem i dzieli jego los.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić wypada, że nawet gdyby założyć, że mocą umowy z dnia 28 czerwca 1960 r. Polskie Koleje Państwowe nabyły prawo zarządu do nieruchomości (do czego wszak, wobec treści umowy brak jest przesłanek), to najpóźniej w dniu 8 grudnia 1960 r. prawo to wygasło. Restytucja owego prawa nie nastąpiła zarazem na mocy art. 37 ustawy z 1961 r., albowiem przepis ów odnosił się do terenów, które do dnia wejścia w życie ustawy były w zarządzie jednostek państwowych. Ponieważ, jak już wcześniej wspomniano, zarząd wygasłby w dniu 8 grudnia 1960 r., przepis ten nie miałby zastosowania w niniejszej sprawie.

Odnotować również przyjdzie, że wspomniany przepis art. 37 ustawy z 1961 r. umożliwiał nabycie użytkowania terenów w tych przypadkach, gdy jednostki państwowe miały owe tereny w użytkowaniu. Wspomniana ustawa weszła w życie w dniu 22 października 1961 r., co oznacza, że obowiązywał wówczas dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319), zawierający regulację dotyczącą użytkowania rzeczy (art. 130 – 161). Wedle art. 130 dekretu, użytkowanie jest prawem używania rzeczy cudzej i pobierania jej pożytków, z obowiązkiem zachowania substancji i dotychczasowego przeznaczenia. Do powstania użytkowania, podobnie jak w przypadku każdego innego prawa rzeczowego, niezbędny jest akt je kreujący (np. umowa). W okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest owego zdarzenia, mocą którego doszłoby do powstania prawa użytkowania na nieruchomości, co z kolei oznacza, że również i w tym zakresie art. 37 ustawy z 1961 r. nie mógł znaleźć zastosowania.

W odniesieniu do spornej nieruchomości nie mógł mieć zastosowania przepis art. 6 ust. 1 ustawy z 1985 r. W brzmieniu nadanym temu przepisowi na mocy ustawy z dnia 27 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198), grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej; organ ten może powierzyć sprawowanie zarządu nieodpłatnie utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, z wyłączeniem czynności wymagających decyzji administracyjnych. Sąd pierwszej instancji, posiłkując się tym przepisem oraz wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia [...] kwietnia 1992 r. (sygn. akt [...]) uznał, że dawał on podstawę do objęcia nieruchomości zarządem na mocy czynności faktycznych, co z kolei na gruncie niniejszej sprawy dawało podstawę do przyjęcia poglądu, iż przedmiotowa nieruchomość nie podlegała komunalizacji.

Pogląd ów jest błędny. Wypada zauważyć, że powołany w zaskarżonym wyroku art. 6 ust. 1 ustawy z 1985 r. wymagał oddania w zarząd, co jak już wcześniej wskazano, wymagało albo formy zindywidualizowanej, albo też przepisu rangi ustawowej. W rozpoznawanej sprawie brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, że do ustanowienia zarządu w ten sposób doszło. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie aprobuje zaś tezy o możliwości nabycia zarządu per facta concludentia. Pozostaje to bowiem w sprzeczności z ugruntowaną w systemie prawa funkcją zarządu jako administracyjnoprawnej formy władania nieruchomością, która do swego istnienia wymagała "aktu kreacyjnego". Na gruncie niniejszej sprawy zastosowania nie mógł znaleźć również art. 8 ust. 3 ustawy z 1985 r., zgodnie z którym nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. Po pierwsze, treść umowy z dnia 28 czerwca 1960 r. wskazuje na to, że nabycie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, a nie na rzecz PKP. Po wtóre zaś, co należy wyraźnie podkreślić, przepis ów odnosił się do nieruchomości nabytych w czasie obowiązywania tej ustawy, nie zaś do pozyskanych wcześniej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Kwestie uregulowania tzw. "zaszłości" znalazły się natomiast w przepisie przejściowym – tj. w art. 80 powołanej ustawy, który wyraźnie wskazywał, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Jak już wcześniej wykazano, sporna nieruchomość nie znajdowała ani w zarządzie ani też w użytkowaniu Polskich Kolei Państwowych, co wyłączało ją spod jego zastosowania.

Konkluzji o nabyciu przez PKP prawa zarządu lub użytkowania spornej nieruchomości nie można było również wywieść z powołanej przez Sąd pierwszej instancji zasady jednolitej własności państwowej (art. 8 Konstytucji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r.), jako że regulacja ta nie wymieniała expressis verbis form władania własnością państwową, a po wtóre należało ją odczytywać jako akt o charakterze generalnym, funkcjonalnie powiązany z aktami niższego rzędu (ustawami), których brzmienie, jak wyżej wykazano, nie dawało podstaw do uznania, że Przedsiębiorstwo PKP legitymowało się jakimkolwiek tytułem prawnym do nieruchomości.

Rozważania te prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna trafnie akcentowała błędną wykładnię powołanych wyżej przepisów, poczynioną przez Sąd pierwszej instancji, czego konsekwencją było uchylenie zarówno kwestionowanego wyroku jak i zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy prowadząc ponownie postępowanie, weźmie pod uwagę rozważania dotyczące statusu prawnego przedmiotowej nieruchomości i odniesie je do brzmienia art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Zawarte w pkt 2 sentencji rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się: wpis od skargi, wpis od skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, koszty przejazdu pełnomocnika na rozprawę przed NSA w dniu 6 lutego 2019 r. (wg złożonego spisu kosztów) oraz opłata za czynności radcy prawnego za obie instancje obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).