Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2390/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Inspekcji Handlowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 4 poz 25
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej.
article: art. 2 pkt 1, art. 3, art. 4,
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2087
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2009 r. sprawy ze skargi S. Spółka z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami za przeprowadzone badanie próbek wyrobu oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2008 r., wydanym na podstawie art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 25, z późn. zm.), art. 40j ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087, z późn. zm.) oraz art. 123 K.p.a. obciążono stronę: S. Sp. z o.o., z/s w C. (dalej również: stronę, skarżącą), kosztami postępowania w kwocie 4.514,00 zł, związanymi z przeprowadzonymi badaniami próbek wyrobu: oprawa oświetleniowa "S.", produkcji chińskiej, kod towaru [...], nie spełniającej zasadniczych wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 sierpnia 2007 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego (Dz.U. 2007 r., Nr 155, poz. 1089).

W toku kontroli przeprowadzonej w Markecie [...] w P. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] Delegatura w P. stwierdzili w ofercie handlowej oprawę oświetleniową "S.", wprowadzoną do obrotu przez importera – S. Sp. z o. o.

W toku kontroli inspektorzy pobrali do badań laboratoryjnych, z partii 8 szt. przedmiotowego wyrobu: próbkę w ilości 2 szt., celem sprawdzenia, czy wyrób spełnia zasadnicze wymagania.

Jednocześnie pobrano i zabezpieczono na miejscu próbkę kontrolną w/w wyrobu, w ilości 2 szt. Pozostałą partię wyrobu, w ilości 4 szt., zabezpieczono.

Badania przeprowadzono w Laboratorium [...] w W. - na zgodność z wymaganiami normy PN - IEC 598-2-l:1994+Ap 1:2000 "Oprawy oświetleniowe - Wymagania szczegółowe - Oprawy Oświetleniowe stałego przeznaczenia", stosowanej w powiązaniu z normą PN-EN 60598-l:2001+All:2002+A12:2003 "Oprawy oświetleniowe. Część 1. Wymagania ogólne i badania".

Według Sprawozdania z badań Nr [...] z dnia [...] października 2007 r., w/w wyrób nie spełnia wymagań określonych w pkt. 1.12 ww. normy PN-IEC 598-2-1:1994+Ap 1:2000, gdyż:

- podczas próby trwałości obudowa oprawy uległa znacznemu odkształceniu; zniekształcenie obudowy oprawy po próbie uniemożliwiło jej dalsze użytkowanie;

- podczas pomiarów termicznych w nienormalnych warunkach pracy oprawa zapaliła się; obudowa oprawy zapaliła się od statecznika, płomień rozprzestrzeniał się, dopiero użycie gaśnicy pozwoliło na opanowanie sytuacji.

Jest to niezgodne z § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 sierpnia 2007 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego, zgodnie z którymi w celu ochrony przed zagrożeniami stwarzanymi przez sprzęt elektryczny, w procesie jego projektowania i wytwarzania należy przewidzieć i zastosować w nim odpowiednie środki techniczne zapewniające ochronę ludzi i zwierząt domowych przed niebezpieczeństwem urazu lub innej szkody, mogących powstać w wyniku bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z elektrycznością oraz zapewniające niepowstawanie temperatury, łuków lub promieniowania, mogących spowodować niebezpieczeństwo.

W dniu [...] listopada 2007 r. strona złożyła wniosek o przebadanie próbki kontrolnej w/w wyrobu, tj.: oprawy oświetleniowej "S.", kod towaru [...]; próbkę kontrolną przekazano do badań laboratoryjnych w Laboratorium [...] w W.

Według Raportu z badań Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. oraz załączonej do Raportu Opinii Nr [...]z dnia [...] lutego 2008 r., w/w wyrób, tj. oprawa oświetleniowa "S.", kod towaru [...], nie spełnia wymagań określonych w pkt. 7.2.8 normy PN-EN 60598-1:2007 "Oprawy oświetleniowe - Część 1: Wymagania ogólne i badania", gdyż nie jest zachowana ciągłość obwodu uziemiającego - wewnątrz obudowy statecznik jest mocowany za pomocą 2 nakrętek bezpośrednio na powierzchnię lakierowaną, co może stwarzać ryzyko porażenia prądem elektrycznym.

Jest to niezgodne z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 sierpnia 2007 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego, zgodnie z którym sprzęt elektryczny należy projektować i wytwarzać w sposób zapewniający jego zgodność z zasadami ochrony przed zagrożeniami, o których mowa w § 7, pod warunkiem, że jest on użytkowany zgodnie z przeznaczeniem i utrzymywany we właściwym stanie technicznym oraz z § 7 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym w celu ochrony przed zagrożeniami stwarzanymi przez sprzęt elektryczny, w procesie jego projektowania i wytwarzania należy przewidzieć i zastosować w nim odpowiednie środki techniczne zapewniające ochronę ludzi i zwierząt domowych przed niebezpieczeństwem urazu lub innej szkody, mogących powstać w wyniku bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z elektrycznością.

Mając na uwadze wyniki badań stwierdzono, że wyrób: oprawa oświetleniowa "S.", kod towaru [...], nie spełnia zasadniczych wymagań.

Zgodnie z art. 40j ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, w przypadku stwierdzenia, że wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań, opłaty związane z badaniami ponosi osoba, która wyrób wprowadziła do obrotu.

Zażalenie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania w kwocie 4514,00 zł, związanymi z przeprowadzeniem badań próbek wyrobu nie spełniającego zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego, złożyła strona wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy.

Nie kwestionując, że obowiązek uiszczenia opłat za badania i inne czynności wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o systemie oceny zgodności, strona stwierdziła, że nie ma podstaw do nałożenia w/w opłaty jeśli nie miała możliwości zapoznania się ze sporządzonym rachunkiem. Takie działanie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego.

Jednym z wymogów zachowania zasady praworządności wyrażonej w art. 6 K.p.a. jest unormowanie zasad działania w sposób precyzyjny, jasny i zgodny z aksjologią demokratycznego państwa prawa oraz prawidłowe i ścisłe stosowanie tych przepisów w praktyce. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy postanowienie organu w ogóle nie przystaje do wskazanych wymagań. Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy, opłaty za przeprowadzone badania organ wyspecjalizowany ustala na podstawie uzasadnionych kosztów badań, z uwzględnieniem rodzaju badanego wyrobu oraz stopnia skomplikowania i zakresu przeprowadzonych badań. Opłaty za badania próbek ustalane są w wysokości rzeczywistych bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania. Wysokość tych wydatków musi być udokumentowana rachunkami lub innymi dokumentami, z którymi strona ma prawo zapoznania się. Natomiast organ nakładając na stronę obowiązek zapłaty wskazanej kwoty nie przedstawił żadnych dokumentów na jej uzasadnienie, stwierdzając lakonicznie, iż koszty postępowania wynoszą 4.514,00 zł. O ile nie budzi wątpliwości fakt nałożenia opłaty, którą zgodnie z art. 40j ust. 1 ustawy w przypadku stwierdzenia, że wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań, ponosi osoba, która wyrób wprowadziła do obrotu, o tyle stwierdzenie organu w wydanym postanowieniu, że strona będzie mogła zapoznać się z rachunkiem dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia, jest sprzeczne z zasadą praworządności. Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] w ogóle nie wskazał i nie wyjaśnił dlaczego w/w rachunek zostanie doręczony stronie dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia.

Strona przypomniała ponadto, że obowiązek informowania wynika również z zasady przekonywania wyrażonej wprost w art. 11 K.p.a., która obliguje organy administracji państwowej do wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, jakimi kierują się przy wyjaśnianiu sprawy. Zasada ta obowiązuje w toku całego postępowania administracyjnego i nakłada na organy obowiązek starannego i możliwie najbardziej pełnego uzasadnienia decyzji pod względem prawnym i faktycznym. Także art. 8 K.p.a. statuuje zasadę, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zasada ta nie może być rozumiana jedynie jako postulat określonego zachowania, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych.

Pomimo powinności wynikającej z przywołanych przepisów w rozpatrywanej sprawie stronie nie zapewniono możliwości zapoznania się z kosztami przeprowadzonych badań - mimo brak okoliczności wyłączających taki obowiązek. Zaskarżone postanowienie jest nieprzekonujące; brak prawidłowego wyjaśnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia nie pozwala uznać, czy rzeczywiście istnieją przesłanki do zapłaty sumy wskazanej w postanowieniu. Organ ograniczył się jedynie do jej wskazania, nie podając wysokości poniesionych kosztów. Stopień skomplikowania i zakres przeprowadzonych badań próbek wyrobu nie wskazują zasadności wskazanej kwoty.

Postanowieniem Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] września 2008 r., wydanym na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej, art. 40j ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, art. 123 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia S. Sp. z o.o. z siedzibą w C., utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2008 r., zobowiązujące do wpłaty kwoty 4514,00 zł., stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych oprawy oświetleniowej "S.".

Podstawą prawną do obciążenia S. Sp. z o.o. kosztami badań jest art. 40j ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, który stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań, opłaty związane z badaniami ponosi osoba, która wyrób wprowadziła do obrotu lub oddała do użytku. Wysokość opłat ustalana jest na podstawie uzasadnionych kosztów badań, z uwzględnieniem rodzaju badanego wyrobu oraz stopnia skomplikowania i zakresu przeprowadzonych badań.

Badania wyrobu zlecane są laboratorium, posiadającemu akredytację na przeprowadzenie badania, w zakresie ustalonym przez Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej.

W rozpatrywanej sprawie zarówno badanie próbki podstawowej, jak i kontrolnej oprawy oświetleniowej "S.", wykazało, iż przedmiotowy wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań, określonych w rozporządzeniu z dnia 21 sierpnia 2007 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego, w związku z czym, obciążenie strony kosztami jest w pełni uzasadnione.

Za przeprowadzone badania S. wystawiło fakturę VAT nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. na kwotę 1220,00 zł, natomiast O. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. na kwotę 3294,00 zł.

Przedmiotowe dokumenty stanowiły dla organu podstawę do określenia wysokości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych.

Zważywszy na powyższe, [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wszczął postępowanie administracyjne, mające na celu obciążenia Spółki w/w kosztami; o wszczęciu postępowania zawiadomiono stronę w dniu [...] lipca 2008r.

W zawiadomieniu, zgodnie z dyspozycją art. 10 K.p.a., pouczono również Spółkę o możliwości czynnego udziału w postępowaniu.

Biorąc pod uwagę, iż strona nie skorzystała z prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym, w tym także z w/w fakturami za wykonane badania, zarzut naruszenia przez organ podstawowych zasad postępowania administracyjnego i nie dopełnienia obowiązku zapoznania Spółki z kosztami badań, jest niezrozumiały i bezpodstawny.

Nie można także uwzględnić zarzutu, iż fakt wystawienia przez Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej rachunku za wykonane badania po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie obciążenia strony kosztami badań, narusza zasadę praworządności.

Podstawę obciążenia strony kosztami badań w wysokości 4514,00 zł stanowią faktury wystawione przez wykonującego badanie, tj. laboratorium, natomiast podstawą do uiszczenia wskazanych kosztów jest rachunek wystawiany przez organ zlecający badania. O ile z fakturami strona może zapoznać się przed wydaniem postanowienia w przedmiocie obciążenia kosztami, o tyle w/w rachunek wystawiany jest dopiero wówczas, gdy postanowienie stanie się prawomocne.

Wskazany sposób postępowania jest zgodny z § 9 ust. 5-7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. Nr 57, poz. 522).

W związku z tym Główny Inspektor Inspekcji Handlowej uznał, iż zobowiązanie strony do ponoszenia opłat związanych z badaniami jest uzasadnione.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie złożyła strona (S. Sp. z o.o.) zaskarżając postanowienie Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej w Warszawie z dnia [...] września 2008 roku w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania w kwocie 4514,00 zł związanymi z przeprowadzeniem badań próbek wyrobu nie spełniającego zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego, oraz wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy.

Strona nie zakwestionowała, że obowiązek uiszczenia opłat za badania i inne czynności wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o systemie oceny zgodności. Strona uważa jednak, że nie ma podstaw do nałożenia w/w opłaty, gdyż naliczenie kosztów zostało dokonane w sposób naruszający prawo. Takie działanie jest sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 40j ustawy "opłaty związane z badaniami, organ wyspecjalizowany ustala na podstawie uzasadnionych kosztów badań, z uwzględnieniem rodzaju badanego wyrobu oraz stopnia skomplikowania i zakresu przeprowadzonych badań". Już z pierwszej ekspertyzy przeprowadzonej przez S. wynikało, iż wyrób nie spełnia wymagań. Pomimo to zlecono kolejną ekspertyzę O., którego koszt wynosił 3294,00 zł. Badanie oprawy oświetleniowej nie stanowi skomplikowanych badań. Dlatego też w/w opłaty należy uznać za znacznie zawyżone, a zlecenie przeprowadzenia ponownej, kosztownej w stosunku do zakresu skomplikowania ekspertyzy pozostaje w ewidentnej sprzeczności z literą prawa.

Stosownie do art. 40j ust. 5 ustawy, do opłat stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa o systemie oceny zgodności ani ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005 r. Nr 229, poz. 1954) nie definiują pojęcia "uzasadnionych kosztów badań". Przesądza to o konieczności posługiwania się definicją "uzasadnionych kosztów badań" rozumianą w powszechnym tego słowa znaczeniu. Dlatego też, w odczuciu strony, nie można uznać za uzasadnione koszty badań zlecenie drugiej kosztownej ekspertyzy, skoro pierwsza wykazała w sposób bezsporny, że produkt jest wadliwy. Ponadto zastrzeżenia budzi znaczna różnica w kosztach badań pomiędzy pierwszą ekspertyzą wykonaną przez S., której koszt wyniósł 1220,00 zł zaś drugiej, wykonanej przez O. - 3294,00 zł. Zakres badań był identyczny, zaś różnica w kosztach ogromna.

Zgodnie z artykułem 9 K.p.a., organy mają obowiązek udzielania stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ obowiązany jest do udzielenia całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. W uzasadnieniu postanowienia, organ mało precyzyjnie tłumaczy wysokość kosztów egzekucyjnych, ograniczając się wyłącznie do przytoczenia przepisu ustawy, natomiast nie wskazuje na ich zastosowanie . Takiego działania nie można uznać za realizację obowiązku określonego w art. 9 K.p.a., który stanowi że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Zatem zasada ogólna obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji ma kapitalne znaczenie dla ukształtowania relacji: administracja -jednostka. Organom administracji nie wolno dla rzekomych korzyści państwowych wykorzystywać nieznajomości prawa przez laików.

Zaskarżone postanowienie jest nieprzekonujące; brak prawidłowego wyjaśnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia nie pozwala uznać, czy rzeczywiście istnieją przesłanki do zapłaty sumy wskazanej w postanowieniu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Inspekcji Handlowej wniósł o jej oddalenie.

Zarzuty skarżącego, zdaniem Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej, nie zasługują na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, w przypadku stwierdzenia, że badany wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań, opłaty związane z badaniami ponosi osoba, która wyrób wprowadziła do obrotu lub oddała do użytku. Podstawą obciążenia strony kosztami badań są faktury wystawione przez wykonującego badanie, tj. laboratorium. Określenie wysokości opłat stanowi autonomiczną decyzję jednostki badawczej, uwzględniającą zarówno rodzaj badanego wyrobu, jak i zakres przeprowadzonych badań oraz stopień ich skomplikowania.

Zważywszy na fakt, że laboratoria stanowią odrębne i niezależne podmioty, organa Inspekcji Handlowej nie mają wpływu na ich decyzje, np. w zakresie ustalenia kosztów przeprowadzonych badań.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również żadne przesłanki uzasadniające zakwestionowanie wysokości przedmiotowych opłat przez organ, a zarzut strony dotyczący naliczenia kosztów w sposób naruszający przepisy prawa jest bezpodstawny.

Podobnie jak teza, że wykonanie drugiej ekspertyzy było sprzeczne z literą prawa, w sytuacji, gdy pierwsze badanie wykazało bezspornie wadliwość ww. wyrobu.

Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 28 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, pobierając wyrób do badań laboratoryjnych (próbka podstawowa) należy również pobrać i zabezpieczyć dodatkową próbkę produktu z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań, tzw. próbkę kontrolną, która może zostać zbadana w przypadku zaistnienia wątpliwości, co do wyników badania laboratoryjnego próbki podstawowej. Badanie próbki kontrolnej przeprowadza się na wniosek lub z urzędu (art. 29 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej).

Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] listopada 2007 r. kontrolowana Spółka, po zapoznaniu się z wynikami badań przeprowadzonych przez S., korzystając z przysługującego jej prawa, złożyła wniosek o zbadanie próbki kontrolnej w/w oprawy oświetleniowej.

Uwzględniając wniosek Spółki, Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] zlecił wykonanie ekspertyzy O.

Biorąc pod uwagę fakt, że zlecenie drugiego badania stanowiło realizację uprawnienia kontrolowanego, które wynikało z przepisu ustawy, trudno podzielić pogląd strony o działaniu organu " w sprzeczności z literą prawa ". Istotnym jest nadto, że wbrew zarzutom strony, zakres przeprowadzonych badań nie był identyczny.

S. przeprowadziło bowiem badania częściowe, w oparciu o wymagania zawarte jedynie w pkt 12.3, pkt 12.4 i pkt 12.5 normy PN-IEC 598-2-1:1994+Apl:2000 stosowanej w powiązaniu z normą PN-EN 60598-l:2001+Al 1:2002 +A12:2003, natomiast badania wykonane przez O. były badaniami pełnymi w zakresie bezpieczeństwa użytkowania na zgodność z wymaganiami zawartymi w normie PN-IEC 598-2-1:1994+Apl:2000 oraz normie PN-EN 60598-1:2007+Al :2007.

Biorąc pod uwagę szerszy zakres drugiej ekspertyzy, jej koszty ustalone zostały na odpowiednio wyższym poziomie, tj. 3294,00 zł.

Zważywszy, że wyniki badań laboratoryjnych potwierdziły niezgodność oprawy oświetleniowej "S." z wymaganiami zasadniczymi, skarżący zobowiązany jest ponieść koszty badań zarówno próbki podstawowej, jak i próbki kontrolnej w łącznej wysokości 4514,00 zł.

Odnosząc się do zarzutów Spółki w zakresie nienależytego wykazania przez organ przesłanek do zapłaty w/w kosztów stwierdzono, że zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera wyczerpujące uzasadnienie stanowiska przyjętego przez organ II instancji w przedmiotowej kwestii. W postanowieniu wskazano zarówno podstawy wynikające z przepisów prawa, jak również wykazano okoliczności faktyczne skutkujące zobowiązaniem strony do poniesienia kosztów badań laboratoryjnych w w/w wysokości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na postanowienie Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] września 2008 r., którym utrzymano w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2008 r., zobowiązujące do wpłaty kwoty 4514,00 zł., stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych oprawy oświetleniowej "S.".

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o systemie zgodności celem tej ustawy jest:

1) eliminowanie zagrożeń stwarzanych przez wyroby dla życia lub zdrowia użytkowników i konsumentów oraz mienia, a także zagrożeń dla środowiska;

2) znoszenie barier technicznych w handlu i ułatwianie międzynarodowego obrotu towarowego;

3) stworzenie warunków do rzetelnej oceny wyrobów i procesów ich wytwarzania przez kompetentne i niezależne podmioty.

System oceny zgodności tworzą:

1) przepisy określające zasadnicze i szczegółowe wymagania dotyczące wyrobów;

2) przepisy oraz normy określające działanie podmiotów uczestniczących w procesie oceny zgodności (art. 3 ustawy).

System kontroli wyrobów obejmuje:

1) kontrolę spełniania przez wyroby zasadniczych i innych wymagań;

2) postępowanie w sprawie wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku wyrobów niezgodnych z zasadniczymi lub innymi wymaganiami (art. 3a).

W procesie oceny zgodności uczestniczą producenci, ich upoważnieni przedstawiciele, importerzy, jednostki certyfikujące, jednostki kontrolujące oraz laboratoria (art.4).

W rozpatrywanej sprawie podmiotem kontrolowanym była S. Sp. z o.o., z/s w C., importująca (wprowadzająca do obrotu) oprawę oświetleniową "S.", produkcji chińskiej, zaś przepisem określającym zasadnicze wymagania w odniesieniu do tego rodzaju towarów było w dacie kontroli rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 sierpnia 2007 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego.

W myśl § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia sprzęt elektryczny należy projektować i wytwarzać w sposób zapewniający jego zgodność z zasadami ochrony przed zagrożeniami, o których mowa w § 7, pod warunkiem że jest on użytkowany zgodnie z przeznaczeniem i utrzymywany we właściwym stanie technicznym. Sprzęt elektryczny wraz z jego częściami składowymi powinien być wytwarzany w sposób zapewniający jego bezpieczny oraz prawidłowy montaż i przyłączenie (ust. 2).

Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w celu ochrony przed zagrożeniami stwarzanymi przez sprzęt elektryczny, w procesie jego projektowania i wytwarzania należy przewidzieć i zastosować w nim odpowiednie środki techniczne zapewniające:

1) ochronę ludzi i zwierząt domowych przed niebezpieczeństwem urazu lub innej szkody, mogących powstać w wyniku bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z elektrycznością;

2) niepowstawanie temperatury, łuków lub promieniowania, mogących spowodować niebezpieczeństwo;

3) ochronę ludzi, zwierząt domowych i mienia przed niebezpieczeństwem o charakterze nieelektrycznym, spowodowanym przez ten sprzęt;

4) odpowiednią do dających się przewidzieć warunków izolację.

Przepis ust. 2 powołanego paragrafu stanowi natomiast, że w celu ochrony przed zagrożeniami mogącymi powstać na skutek oddziaływania czynników zewnętrznych na sprzęt elektryczny, w procesie jego projektowania i wytwarzania należy przewidzieć i zastosować w nim odpowiednie środki techniczne, aby ten sprzęt:

1) spełniał przewidywane wymagania mechaniczne w taki sposób, aby ludzie, zwierzęta domowe oraz mienie nie byli narażeni na niebezpieczeństwo;

2) był odporny na wpływy niemechaniczne w dających się przewidzieć warunkach otoczenia w taki sposób, aby ludzie, zwierzęta domowe oraz mienie nie byli narażeni na niebezpieczeństwo;

3) nie narażał ludzi, zwierząt domowych oraz mienia na niebezpieczeństwo związane z możliwymi do przewidzenia warunkami przeciążenia.

Podstawowy zarzut skargi sprowadza się do naruszenia art. 9 (w zw. z art. 6, 8, 11 K.p.a. – w zażaleniu) poprzez zawyżenie kosztów badań, zwłaszcza próbki kontrolnej, przeprowadzonych przez O. (cena: 3294,00 zł) i przekraczającej granicę "uzasadnionych kosztów badań", niecelowość zlecenia tych badań oraz nieudostępnienie stronie rachunku przed uprawomocnieniem się postanowienia o obciążeniu kosztami postępowania w kwocie 4514,00 zł.

Należy najpierw zauważyć, że zgodnie z art. 28 ustawy o Inspekcji Handlowej równocześnie z pobraniem próbki produktu należy pobrać i zabezpieczyć dodatkową próbkę produktu z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań (próbka kontrolna). Z brzmienia tego przepisu ("należy pobrać")wynika jednoznacznie, że organ kontrolujący ma obowiązek pobrania takie próbki produktu.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 3 powołanej ustawy badanie próbki kontrolnej przeprowadza się na wniosek lub z urzędu. Jak wynika z akt sprawy, w rozpatrywanym przypadku organ nie zamierzał zlecać ponownych badań próbki kontrolnej towaru, gdyż wyniki "pierwszych" badań, zleconych Laboratorium [...], dawały wystarczające podstawy do oceny towaru - oprawy oświetleniowej "S.", produkcji chińskiej, kod towaru [...]. Oprawy te w sposób oczywisty nie spełniały bowiem zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 sierpnia 2007 r. Ponowne badania (próbki kontrolnej towaru) przeprowadzono zatem nie na wniosek organu, lecz na wniosek skarżącej Spółki złożony w dniu [...] listopada 2007 r. Wykonanie tych badań, zgodnie z art. 29 ust. 2 powołanej ustawy, organ zlecił innemu wyspecjalizowanemu laboratorium (Laboratorium [...] w W.).

Badania pobranych próbek produktów i próbek kontrolnych przeprowadzają, co do zasady, laboratoria kontrolno-analityczne Inspekcji (art. 29 ust. 1 ustawy). Jednakże w przypadku gdy laboratoria Inspekcji nie mogą wykonać badań, organ Inspekcji może zawrzeć umowę o wykonanie badań pobranej próbki z innym wyspecjalizowanym laboratorium (ust.2). Organ kontroli był zatem uprawniony do zawarcia umowę o wykonanie badań pobranej próbki z innym, wybranym przez niego wyspecjalizowanym laboratorium.

W przedstawionym stanie faktycznym zarzut strony, kwestionującej zlecenie ponownych badań, o wykonanie których sama występowała, jest w oczywisty sposób niezasadny.

Dalej, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji, kontrolowany jest obowiązany do uiszczenia, na wskazany przez odpowiedni organ Inspekcji rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów albo wojewódzkiego inspektoratu, kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań, którą następnie przekazuje się na rachunek dochodów budżetu państwa, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Przepis ten jest w całości zgodny z art. 40j ust. 1 ustawy o systemie zgodności, w myśl którego w przypadku stwierdzenia, że wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań, opłaty związane z badaniami ponosi osoba, która wyrób wprowadziła do obrotu lub oddała do użytku. Opłaty, o których mowa w ust. 1, organ wyspecjalizowany ustala na podstawie uzasadnionych kosztów badań, z uwzględnieniem rodzaju badanego wyrobu oraz stopnia skomplikowania i zakresu przeprowadzonych badań (ust. 2). Opłaty, o których mowa w ust. 1, stanowią dochód budżetu państwa (st. 3).

Ponieważ badany wyrób w sposób oczywisty, potwierdzony dwukrotnym badaniem przez niezależne laboratoria, nie spełniał zasadniczych wymagań, obciążono opłatami za te badania podmiot (Spółkę), która wyrób wprowadziła do obrotu.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 31 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej stanowi w § 9 co następuje:

"§ 9 ust. 1. Wysokość należności pieniężnej, o której mowa w art. 30 ustawy, ustala kierownik laboratorium kontrolno-analitycznego Inspekcji, z zastrzeżeniem ust. 5.

2. Wysokość należności pieniężnej za przeprowadzone badania ustala się z uwzględnieniem:

1) rodzaju badanego produktu,

2) rodzaju materiałów lub urządzeń użytych w toku przeprowadzania badań,

3) uzasadnionego kosztu pracy jednej osoby w jednym dniu lub godzinie pomnożonego przez liczbę osób i dni lub godzin,

4) uzasadnionego kosztu pracy laboratorium.

3. Wysokość należności pieniężnej różnicuje się w zależności od stopnia skomplikowania i zakresu przeprowadzonych badań.

4. Wysokość należności pieniężnej nie może przekraczać wysokości opłat za takie same badania takiego samego produktu, określonych w ofercie akredytowanego laboratorium.

5. W przypadku przeprowadzenia badań przez inne wyspecjalizowane laboratorium wysokość należności pieniężnej ustala wojewódzki inspektor na podstawie faktury wystawionej przez laboratorium organowi Inspekcji zlecającemu badania.

6. Właściwy wojewódzki inspektor wystawia rachunek dla kontrolowanego na podstawie ustaleń, o których mowa w ust. 1 albo 5.

7. Kontrolowany jest obowiązany, w terminie 14 dni od dnia otrzymania rachunku, uiścić należność pieniężną (...) na rachunek bankowy wojewódzkiego inspektoratu, którą następnie przekazuje się na rachunek dochodów budżetu państwa."

Powołany przepis określa wysokość należności pieniężnej za przeprowadzone badania zarówno przez laboratorium kontrolno-analityczne Inspekcji (ust. 1), jak i inne wyspecjalizowane laboratorium (ust. 5). W ocenie Sądu, określone w § 9 rozporządzenia zasady ustalania wysokości należności pieniężnej za przeprowadzone badania mają charakter uniwersalny, tzn. że odnoszą się do obu tych rodzajów laboratoriów, tzn. zarówno do laboratorium kontrolno-analitycznego Inspekcji, jak i innych wyspecjalizowanych laboratoriów. Oznacza to, że w obu tych rodzajach laboratoriów wysokość należności za badania ustalana być powinna z uwzględnieniem: 1) rodzaju badanego produktu, 2) rodzaju materiałów lub urządzeń użytych w toku przeprowadzania badań, 3) uzasadnionego kosztu pracy jednej osoby w jednym dniu lub godzinie pomnożonego przez liczbę osób i dni lub godzin, 4) uzasadnionego kosztu pracy laboratorium. Nadto wysokość należności pieniężnej za badania powinna być zróżnicowana w zależności od stopnia skomplikowania i zakresu przeprowadzonych badań oraz ustalana z zachowaniem zasady konkurencyjności laboratorium kontrolno-analitycznego Inspekcji z ofertami innych akredytowanych laboratoriów - wysokość należności pieniężnej laboratorium Inspekcji nie może przekraczać wysokości opłat za takie same badania takiego samego produktu, określonych w ofercie akredytowanego laboratorium. Tylko w przypadku spełnienia wszystkich tych warunków można mówić o "uzasadnionych kosztach badań."

Skarżąca Spółka zarzuciła nadmierne zróżnicowanie kosztów badań, a w szczególności zawyżenie wysokości należności pieniężnej za badania próbki kontrolnej, przeprowadzone przez Laboratorium [...] w W. (cena: 3294,00 zł). Odpowiadając na ten zarzut Główny Inspektor Inspekcji Handlowej stwierdził i wykazał, że badania przeprowadzone przez S. (cena: 1220,00 zł) miały charakter częściowy, zaś badania wykonane przez O. były badaniami pełnymi w zakresie bezpieczeństwa użytkowania na zgodność z wymaganiami zawartymi w odpowiednich normach. Nie można w tej sytuacji mówić o naruszeniu § 9 ust. 3 i 4 powołanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, gdyż zróżnicowanie należności pieniężnej za badania związane było z innym stopniem skomplikowania i zakresem przeprowadzonych badań, a badania, choć dotyczyły tego samego produktu, nie były takimi samymi badaniami (badania częściowe – badania pełne). Sąd nie ma podstaw, jako że skarżący nie dostarczył na ten temat żadnych dowodów, by kwestionować stanowisko Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej w sprawie zawyżenie wysokości należności pieniężnej za badania próbki kontrolnej, przeprowadzone przez Laboratorium [...] w W.

Zgodnie z § 9 ust. 5 powołanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w przypadku przeprowadzenia badań przez inne wyspecjalizowane laboratorium wysokość należności pieniężnej ustala wojewódzki inspektor na podstawie faktury wystawionej przez laboratorium organowi Inspekcji zlecającemu badania. Zgodnie z art. 30 ust.1 ustawy o Inspekcji Handlowej w razie niespełnienia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji, kontrolowany jest obowiązany do uiszczenia, na wskazany przez odpowiedni organ Inspekcji rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów albo wojewódzkiego inspektoratu, kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. W rozpatrywanej sprawie oba badania (pobranej próbki towaru oraz próbki kontrolnej) wykonywane były przez dwa niezależne akredytowane laboratoria, nie zaś przez laboratorium Inspekcji. W obu więc przypadkach wysokość należności pieniężnej ustalił wojewódzki inspektor na podstawie faktury wystawionej przez laboratorium organowi Inspekcji zlecającemu badania. Faktury te były dostępne stronie po wystawieniu, w toku postępowania i po wydaniu decyzji, zaś rachunek wystawiony przez wojewódzkiego inspektora stanowił prostą sumę cen przedstawionych na fakturach (1220,00 zł + 3294,00 zł = 4514,00 zł).Twierdzenie strony, że nie było podstaw do nałożenia w/w opłaty, gdyż nie miała ona możliwości zapoznania się z sporządzonym rachunkiem, jest w tej sytuacji (zwłaszcza wobec pominięcia przez Spółkę wglądu w przedmiotowe faktury) nie do przyjęcia. Nie sposób też stwierdzić, że poprzez takie działanie, uzasadnione względami egzekucyjnymi w administracji, naruszony został art. 9 K.p.a., a także powołane w zażaleniu zasady postępowania ujęte w art. 6, 8 oraz 11 K.p.a.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.