Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1854/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2008 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości Huty [...] S.A. w K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2007 r. [...], po rozpatrzeniu wniosku Syndyka Masy Upadłości Huty [...] S.A. w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2002 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego Huta [...] w K. - w części obejmującej stwierdzenie nabycia własności budynku stacji transformatorowej położonego na działce nr [...] w K., przy ul. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Wojewoda Śląski powołaną decyzją z dnia [...] września 2002 r. stwierdził, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), nabycie przez Przedsiębiorstwo Państwowe Huta [...] w K., z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w K. przy ul. [...] i [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 oraz nieodpłatne nabycie własności znajdującego się na tym gruncie budynku stacji transformatorowej o powierzchni zabudowy [...] m2 znajdującego się na tym gruncie.

Pismem z dnia 4 stycznia 2005 r. G. Zakład Elektroenergetyczny S.A. (G.) z siedzibą w G. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2002 r. w części dotyczącej nabycia własności budynku stacji transformatorowej. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2002 r. w przedmiotowym zakresie. Syndyk Masy Upadłości Huty [...] w K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzje z dnia [...] lipca 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2004 r. sygn. akt II CK 259/2003, że budynek stacji transformatorowej na podstawie art. 49 Kodeksu cywilnego wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Z księgi inwentarzowej majątku trwałego G. S.A. wynika, ze sporny budynek stacji trafo znajduje się w ewidencji G. od stycznia 1981 r. Decyzja o uwłaszczeniu w części odnoszącej się do nabycia tego obiektu rażąco narusza zatem art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co jest objęte dyspozycją art. 156 § 1 pkt 2 kpa..

W następstwie skargi wniesionej przez Syndyka Masy Upadłości Huty [...] S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2312/05 uchylił obie decyzje nadzorcze Ministra Infrastruktury, tj. decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia [...] października 2005 r. z uwagi na naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa przez niewyjaśnienie sprawy w sposób pozwalający na prawidłowe jej rozstrzygnięcie. Sąd wskazał, iż nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy budynek stacji trafo wraz z instalacją energetyczną stanowi urządzenie do doprowadzania prądu w rozumieniu art. 49 kc. Przesłanka z art. 49 kc jest spełniona z chwilą podłączenia wymienionych w art. 49 kc urządzeń do sieci należących do przedsiębiorstwa lub zakładu. Sąd stwierdził, iż z chwilą podłączenia wymienionych w art. 49 kc urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu urządzenia te przestają być częścią składową nieruchomości, na której zostały zbudowane i nie stanowią własności właściciela tej nieruchomości. Nie zostało jednak ustalone przez organ nadzoru, w skład jakiego przedsiębiorstwa lub zakładu urządzenie to wchodziło w dacie uwłaszczenia, tj. w dniu 5 grudnia 1990 r.

W wyniku ponownej analizy okoliczności sprawy, stosownie do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2005 r. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] ponownie stwierdził nieważność, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, decyzji uwłaszczeniowej Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2002 r. - w części odnoszącej się do nabycia przez Przedsiębiorstwo Państwowe Huta [...] w K. własności budynku stacji transformatorowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej działka nr [...] zabudowana była stacją trafo, w której znajdowały się urządzenia energetyczne. Urządzenia te zostały połączone w sposób trwały z siecią Zakładu Energetycznego G., poprzednika prawnego G. Zakładu Elektroenergetycznego S.A. w G., w dniu 31 sierpnia 1970 r., co potwierdza zgłoszenie nr [...] o przyłączeniu urządzenia do sieci. Z chwilą podłączenia urządzeń do sieci Zakładu Energetycznego, zgodnie z art. 49 kc stały się one częścią składową tego Zakładu i tym samym przestały być częścią składową działki nr [...]. Z tej przyczyny, w ocenie organu nadzorczego, decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Śląskiego w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Hutę [...] przedmiotowego budynku rażąco narusza art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wypełnia dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Syndyk Masy Upadłości Huty [...] S.A. w K. zarzucił naruszenie art. 107 § 1 i § 3, art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 kpa, a także art. 49 i art. 143 kc. Zdaniem wnioskodawcy, kwestionowana decyzja nie zawiera podstawy prawnej jej wydania, gdyż powołanie się przez organ administracji na art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 kpa tego wymogu nie spełnia. Nie wskazano w jej sentencji Huty [...] S.A. w Upadłości jako strony postępowania i nieprecyzyjnie wskazano, w jakiej części decyzja Wojewody Śląskiego jest nieważna. Ponadto w ocenie strony, Minister mógł wyłącznie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesić postępowanie oraz stosownie do art. 100 § 1 zobowiązać G. Zakład Energetyczny S.A. do wystąpienia ze stosownym powództwem do sądu cywilnego o ustalenie prawa własności spornego budynku. Przepis art. 49 kc nie stanowi bowiem samoistnej podstawy prawnej do przejęcia urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania prądu elektrycznego oraz innych podobnych urządzeń na własność właściciela przedsiębiorstwa przez samo ich połączenie z siecią należącą do tego przedsiębiorstwa.

Minister Budownictwa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. podtrzymując w całości argumentację uzasadnienia tej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ podniósł, że postępowanie nadzorcze odnosi się tylko do oceny w trybie nadzoru decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2002 r. Ponadto stwierdzając nieważność uwłaszczenia w części odnoszącej się do nabycia własności budynku stacji transformatorowej Minister był związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r.

Ostateczną decyzję Ministra Budownictwa z [...] października 2007 r. Syndyk Masy Upadłości Huty [...] S.A. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 107 § 1 i § 3 kpa przez niewskazanie w sentencji zaskarżonej decyzji Huty [...] S.A. w upadłości jako strony postępowania, a także niewskazanie materialnej podstawy prawnej do wydania decyzji oraz nieprecyzyjne określenie, w jakiej części decyzja Wojewody Śląskiego jest zgodna z prawem, a w jakiej części odmówiono stwierdzenia nabycia własności budynku. Naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 kpa, zdaniem skarżącego, polega na ich niezastosowaniu i w konsekwencji uznaniu, że organy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania kwestii prawa własności spornego budynku stacji transformatorowej, zaś naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa w związku z art. 1 kpa na ustaleniu w drodze decyzji administracyjnej, iż budynek stacji transformatorowej stanowi własność G. S.A. w sytuacji, gdy ustalenie takie zgodnie z art. 1 i art.140 kc oraz art. 1 kpc powinno odbyć się na drodze cywilnoprawnej. Naruszenie art. 49 kc oraz art. 143 kc polega na ich błędnej interpretacji i niewłaściwym zastosowaniu. W ocenie skarżącego, doszło także do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w części dotyczącej postępowania dowodowego polegające na rozstrzygnięciu kwestii wymagającej wiadomości specjalnych poprzez bezpodstawne i autorytatywne uznanie, że w przedmiotowej sprawie urządzenia energetyczne zbudowane w budynku stacji są w sposób nierozłączny związane z tym budynkiem. W ocenie skarżącego, nadzorcza decyzja Ministra Budownictwa jest faktycznie decyzją ustalającą, że budynek stacji transformatorowej stanowi własność G. Zakładu Elektroenergetycznego S.A., choć brak dokumentu potwierdzającego tytuł prawny Zakładu do tego budynku. Skarżący podkreślił, że skoro przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowią podstawy kompetencyjnej dla organów administracyjnych do orzekania, czy dany budynek, trwale związany z gruntem, stanowi - bądź nie stanowi - własności właściciela albo użytkownika wieczystego gruntu, to tylko stwierdzenie prawomocnym wyrokiem przez sąd powszechny, że sporny budynek stacji transformatorowej stanowi własność G. Zakładu Elektroenergetycznego S.A., dawałby podstawę organom administracyjnym do odmowy stwierdzenia nabycia własności tego budynku przez poprzednika prawnego skarżącego. Niezależnie od powyższego wydając kwestionowane decyzje organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w zakresie stwierdzenia, czy stacja transformatorowa stanowi urządzenie w rozumieniu art. 49 kc, warunkujące uznanie go za część składową przedsiębiorstwa, a więc za element niezbędny do prowadzenia przedsiębiorstwa w danym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że decyzja ta nie narusza prawa, skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją było ustalenie w trybie nadzoru, czy decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2002 r. stwierdzająca, na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwłaszczenie Przedsiębiorstwa Państwowego Huta [...] w K., z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., oznaczonym w decyzji mieniem Skarbu Państwa, jest obciążona wadą rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa w części dotyczącej nabycia własności budynku stacji transformatorowej.

Należy wyjaśnić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej prowadzone jest w nowej sprawie, w której organ nie rozstrzyga o istocie sprawy administracyjnej, lecz orzeka jako organ kasacyjny eliminując z obrotu prawnego decyzję, jeżeli stwierdzi, że jest ona obciążona którąś z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest zatem sprawa procesowa, w której zadaniem organu administracji jest wyłącznie przesądzenie o bycie prawnym decyzji. W postępowaniu tym organ nie może przejść do merytorycznego rozpoznania i merytorycznego rozstrzygania co do istoty sprawy administracyjnej. W związku z tym uznać należy, iż poza przedmiotem niniejszej sprawy pozostają zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. art. 1, 49, 140 i 143 kc oraz art. 1 kpc, gdyż - wbrew twierdzeniu skarżącego - Minister Budownictwa nie rozstrzygał (i nie mógł rozstrzygać) kwestii własności spornego budynku stacji transformatorowej, nie było to bowiem celem prowadzonego przezeń postępowania. Z tych względów nie zachodziła potrzeba zawieszenia postępowania nadzorczego celem uzyskania orzeczenia sądu powszechnego ustalającego sporny tytuł prawny, co oznacza, że również chybiony jest zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 kpa.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy zwrócić uwagę, że podejmując rozstrzygnięcie Minister Budownictwa był związany oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2312/05, w uzasadnieniu którego - w odniesieniu do okoliczności przedmiotowej sprawy - Sąd stwierdził, iż z chwilą podłączenia wymienionych w art. 49 kc urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu urządzenia te przestają być częścią składową nieruchomości, na której zostały zbudowane i nie stanowią własności właściciela tej nieruchomości.

Opisany stan, będący wprost skutkiem działania art. 49 kc, powoduje, że z chwilą podłączenia do sieci energetycznej należącej do Zakładu Energetycznego G. stacja trafo przestała być częścią składową gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. W wyroku z dnia 18 czerwca 2004 r. sygn. akt II CK 259/03 LEX nr 146060, Sąd Najwyższy uznał, że stacja trafo składająca się z instalacji energetycznych oraz z budynku, bez którego urządzenia te nie mogłyby prawidłowo funkcjonować, jest urządzeniem służącym do doprowadzania prądu w rozumieniu art. 49 kc i wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Pogląd ten przyjęty powszechnie w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 7.10.1999 r. sygn. akt I SA 2082/98 LEX nr 47367, wyrok SN z dnia 20.09.2000 r. sygn. akt I CKN 608/1999 LEX nr 51641, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.06.2005 r. sygn. akt I SA/Wa 643/2004 LEX nr 186629, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.10.2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1456/06 niepublik.) Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Sporny obiekt objęty decyzją uwłaszczeniową Wojewody Śląskiego od daty przyłączenia urządzenia do sieci energetycznej, co - jak wynika z znajdującego się w aktach dokumentu zgłoszenia o przyłączeniu urządzenia do sieci z dnia 31.08.1970 r. nastąpiło w dniu 2 września 1970 r. - wchodził w skład Rejonu Energetycznego w G. Skoro zatem w dniu 5 grudnia 1990 r. budynek stacji trafo nie stanowił części składowej gruntu Skarbu Państwa, to nie mógł być objęty uwłaszczeniem na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego Huta [...] w K. na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdzenie nabycia przez Hutę [...] budynku mieszczącego w sobie stację trafo rażąco narusza powołany przepis, co zasadnie stwierdził Minister Budownictwa w zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy nie można się zgodzić ze skarżącym, że zaskarżona decyzja narusza art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa przez niewskazanie w sentencji decyzji materialnej podstawy jej wydania. Prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 156 § 1 kpa, który z jednej strony stanowi uregulowanie instytucji procesowej - stwierdzenia nieważności decyzji, ale jednocześnie określa przesłanki nieważności stanowiące wady decyzji powstałe w procesie stosowania norm prawa materialnego. W niniejszej sprawie taką normę materialną stanowił art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, którego treść i znaczenie w świetle okoliczności sprawy organ odczytał i zastosował prawidłowo.

Nieuzasadniony jest także zarzut niewymienienia w sentencji decyzji firmy skarżącego jako strony postępowania. Nie było to potrzebne, gdyż co do tego, że Huta [...] S.A. w Upadłości, na rzecz której działa Syndyk Masy Upadłości, jest stroną postępowania, treść decyzji nie nasuwa wątpliwości.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.