Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 915/99
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 2000-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz. 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: W świetle treści art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./ uprawnienia określone w ustawie nie przysługują osobie, która w okresie od września 1939 roku do końca 1956 roku służyła w NKWD albo w innych organach represji ZSRR działających przeciwko Narodowi i Państwu Polskiemu.

TEZY

W świetle treści art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./ uprawnienia określone w ustawie nie przysługują osobie, która w okresie od września 1939 roku do końca 1956 roku służyła w NKWD albo w innych organach represji ZSRR działających przeciwko Narodowi i Państwu Polskiemu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Sergiusza G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 24 maja 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia 27 października 1998 r., (...) - na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ - pozbawił Sergiusza G. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w B. w dniu 20 stycznia 1982 r. z tytułu walki przeciwko siłom reakcji i faszyzmowi w Polsce 1934-1938 oraz działalności w ruchu oporu /partyzantka radziecka/ 1942-1944.

Na skutek wniosku Sergiusza G. o ponowne rozpatrzenie, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia 24 maja 1999 r. (...) - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 27 października 1998 r., (...) o pozbawieniu odwołującego się uprawnień kombatanckich, uznając, iż Sergiusz G. pełnił służbę w organach represji ZSRR działających przeciwko Narodowi i Państwu Polskiemu.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł Sergiusz G., podnosząc iż działał w partyzantce i uczestniczył w akcjach, które nie były skierowane przeciwko Państwu Polskiemu, jak stwierdza w skardze, w tym czasie nie istniejącemu - ani też przeciwko Narodowi lub Armii Krajowej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle treści art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./ uprawnienia określone w ustawie nie przysługują osobie, która w okresie od września 1939 roku do końca 1956 roku służyła w NKWD albo w innych organach represji ZSRR działających przeciwko Narodowi i Państwu Polskiemu.

W konkretnej sprawie skarżący od 1942 roku do 25 lipca 1944 roku walczył w oddziale partyzantki radzieckiej im. Dzierżyńskiego, wchodzącej w skład radzieckiej Brygady Partyzanckiej "W imię Ojczyzny".

Zgodnie z niebudzącymi zastrzeżeń ustaleniami Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. partyzantką radziecką na terenach Związku Radzieckiego w granicach z 21 czerwca 1941 r.. kierował Centralny Sztab Partyzancki z siedzibą w M. Szefami sztabów partyzanckich poszczególnych republik radzieckich byli sekretarze Partii Komunistycznych poszczególnych republik ZSRR. Tak więc organizacja i kierowanie walką partyzantki radzieckiej na wschodnich terenach RP należała do władz politycznych ZSRR. Obywatele polscy wstępujący ochotniczo w szeregi partyzantki radzieckiej służyli zatem w organach obcego państwa, realizującego na terenach należących prawnie do Rzeczypospolitej Polskiej, własną politykę. 22 czerwca 1943 r. KC Komunistycznej Partii Białorusi, kierujący partyzantką radziecką również na terenach tzw. "Białorusi Zachodniej", obejmującej m.in. tereny województwa białostockiego, wydał List Okólny "O wojskowo-politycznych celach pracy w zachodnich obwodach Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej", w którym stwierdzono m.in.: "W rejonach gdzie działają założone przez polskie kręgi reakcyjne oddziały nacjonalistyczne, należy te oddziały po pierwsze - wypierać przez tworzenie naszych grup i oddziałów partyzanckich, a po drugie podejmować działania dla wprowadzenia do nich naszej agentury, rozpracowania związków, zadań organizacji, metod pracy, ujawnienia rzeczywistych przedstawicieli polskich nacjonalistów lub niemieckiego wywiadu. (...). W rejonach, gdzie duże wpływy mają nasze oddziały partyzanckie i ośrodki konspiracyjne, nie wolno dopuścić do działalności żadnych grup tworzonych przez polskie reakcyjne kręgi nacjonalistyczne. Dowódców w sposób niedostrzegalny należy usuwać. Oddziały należy rozbić, a broń odebrać (...), //dokument opublikowany w: "Armia Krajowa na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie /1942-1944/ w świetle dokumentów sowieckich", Warszawa 1997, str. 41/. Również w dyrektywie nr 3763 SS komisarza państwowej służby. bezpieczeństwa /NKGB/ i naczelnika wydziału wywiadowczego Centralnego Sztabu Partyzantki Radzieckiej z 3 listopada 1943 roku podano zalecenia prowadzenia ścisłej ewidencji "organizacji nacjonalistycznych" i wprowadzania do nich agentury. /tekst dyrektywy w: I. Biłas "System represyjno-karny na Ukrainie 1917-1953", t. 1, Kijów 1994, ss. 169-170/.

O wynikającej z powyższych rozkazów przełożonych działalności Brygady Partyzanckiej "W imię Ojczyzny", w skład której wchodził oddział partyzancki im. Dzierżyńskiego, w którym służył G., skierowanej przeciw ludności polskiej i strukturom Armii Krajowej,. pisze badacz tej tematyki profesor Uniwersytetu w Białymstoku Michał G. /M. Gnatowski "Białostockie Zgrupowanie Partyzanckie", Białystok 1994 r., ss. 184 -198/. Według jego ustaleń Brygada ta m.in. stoczyła w dniu 20 kwietnia 1944 r. w okolicach B. potyczkę z oddziałem "Kedywu" obwodu bielskopodlaskiego AK, a wraz z całym Białostockim Zgrupowaniem Partyzanckim prowadziła stałe rozpoznanie polskich organizacji podziemnych /M. Gnatowski "Białostockie (...), op. cit. str. 197-198/.

W myśl powyższych ustaleń i dowodów należy uznać, że radziecka Brygada Partyzancka "W imię Ojczyzny" i wchodzący w jej skład oddział partyzancki im. Dzierżyńskiego, w którym służył skarżący - spełniają przesłanki wynikające z art. 21 ust. 2 pkt 3 cytowanej ustawy. Dlatego też w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a"" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 3 powyższej ustawy zasadnie pozbawiono Sergiusza G. uprawnień kombatanckich.

Należy dodać, że Sąd nie ustosunkował się do oświadczeń dwóch świadków: Mikołaja N. i Mikołaja K., gdyż oświadczenia ich złożone zostały już w postępowaniu przed Sądem - a po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie, dlatego też nie mogły być przedmiotem rozpatrzenia przez organ administracyjny - tym samym także przez Sąd.

Trzeba także podkreślić, że przedstawiony przez skarżącego przebieg udziału w walkach w radzieckim oddziale partyzanckim im. Dzierżyńskiego w czasie postępowania administracyjnego i w skardze - a zawarty w dołączonych aktach archiwalnych - różni się diametralnie. W toku postępowania weryfikacyjnego i przed Sądem skarżący określa oddział jako, zgrupowanie miejscowych obywateli, którzy schronili się od wywozu na przymusowe roboty do Niemiec i z tych osób różnych narodowości, którzy uciekli z obozów koncentracyjnych. Walczono wyłącznie z okupantem niemieckim, a nie przeciwko: "Państwu Polskiemu, zresztą w tym czasie nie było Polski" (...).

Zupełnie inny obraz działań oddziału im. Dzierżyńskiego zawarty jest w życiorysie napisanym przez skarżącego 20 lutego 1975 r. (...). Wynika z niego, że była to regularna partyzantka zbrojna, której jednym z zadań było paraliżowanie transportu okupanta poprzez rozkręcanie szyn wysadzanie mostów. Dowódcą powyższego oddziału był K., zaś po jego śmierci - dowódcą został skarżący.

Powyższy opis działań przedstawiony przez Mikołaja G. w swoim życiorysie odpowiada roli - jaką odgrywał ten oddział - przyjętej przez organy administracji państwowej. Bowiem trudno dać wiarę wyjaśnieniom skarżącego, iż regularnie walczący oddział korzystał jedynie z pomocy miejscowej ludności. Biorąc pod uwagę zadania militarne, które ten oddział wykonywał - miał być ściśle związany z Brygadą Partyzancką "W imię Ojczyzny", która jako partyzantka radziecka, podlegała Centralnemu Sztabowi Partyzanckiemu z siedzibą w Moskwie - czyli należała do organów represji ZSRR, działających przeciw Narodowi i Państwu Polskiemu.

Mając całokształt powyższych rozważań na względzie Sąd uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem i skargę oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.