Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 843/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 3, art. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 27 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 maja 2016 r. Burmistrz, działając na podstawie m.in. art. 2 pkt 11, pkt 14, pkt 20 lit. c), art. 4-5, art. 7 ust. 1-3, art. 13, art. 27 ust. 3, art. 28, art. 48, art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), odmówił E. O. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko R. R..

W uzasadnieniu organ wskazał, że E. O. wnioskiem z dnia 16 maja 2016 r. zwróciła do organu się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz syna. Organ stwierdził, że w sprawie doszło do przekroczenia kryterium dochodowego na pierwsze dziecko, tj. 800,00 zł. W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ ustalił, że w skład rodziny wchodzą trzy osoby: wnioskodawczyni, syn oraz ojciec dziecka Ł. R.. Na dochód rodziny w 2014 r. złożył się dochód: E. O. z tytułu wykonywania działalności gospodarczej w okresie od 1 marca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w kwocie 5.448.34 zł. Po odliczeniu należnego podatku w kwocie 0,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 0,00 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 2.704.00 zł dochód wyniósł 2.744.34 zł, z tego miesięczny dochód wyniósł 274.43 zł (2.744.34 zł: 10 m-cy); Ł. R. z tytułu wykonywania działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 18.446.29 zł. Po odliczeniu należnego podatku w kwocie 0,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 0,00 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 3.244.80 zł dochód wyniósł 15.201.49 zł, z tego miesięczny dochód wyniósł 1.266.80 zł (15.2012.49 zł : 12 m-cy).

Na podstawie art. 7 i art. 2 pkt 20 lit. c) ustawy do dochodu rodziny za 2014 r. dodano dochód uzyskany przez członków rodziny po roku kalendarzowym 2014 r. poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego stwierdzając, że dochód rodziny miesięczny wyniósł ostatecznie 2.898,66 zł. Wyliczenie dochodu miesięcznego przedstawiono następująco: 274.43 zł dochód za 2014 r. E. O. + 1.266.80 zł dochód za 2014 r. Ł. R. + 1.357.43 zł (netto) dochód uzyskany za m-c wrzesień 2015 r. na podstawie umowy o pracę od 3 sierpnia 2015 r., a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 966,22 zł (2.898,66 zł : 3 osoby).

E. O. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że organ błędnie wyliczył dochód rodziny, w którym pominięto fakt wystąpienia straty z działalności gospodarczej męża za 2015 r. w kwocie 42.819,43 zł. Strona wskazała, że ta strata w sposób znaczny wpłynęła na dochód rodziny.

Decyzją z dnia 27 czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie m.in. art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy jako zgodną z prawem.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że jednym z kryteriów uprawniających do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie trwającym od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. jest dochód rodziny za 2014 r. Ustalanie, weryfikowanie dochodu rodziny określa art. 7 powołanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utracono. Organ odwoławczy przywołując i odnosząc się do przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wyjaśnił, że nie było możliwe w niniejszej sprawie traktowanie jako utrata dochodu straty z działalności Ł. R. za 2015 r. Podano, że zgodnie z zasadami prawa podatkowego, straty z działalności gospodarczej nie rozlicza się z dochodami z innych źródeł. Wykazana strata za 2015 r. jest odliczana od dochodu osiągniętego jedynie z tej działalności i nie przekłada się na dochód ze stosunku pracy podjętego w 2015 r.

Dalej organ uznał, że prawidłowo też do dochodu rodziny doliczono dochód Ł. R. osiągnięty z tytułu zatrudnienia w 2015 r., a więc z roku po roku bazowym 2014 r. Z akt sprawy wynika osiągnięcie dochodu (po odliczeniu należnego podatku od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotnej) w kwocie netto 1.357.43 zł za pełen miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu o ile dochód z danego źródła jest uzyskiwany w dacie obliczania dochodu. Wykazana przez stronę strata z działalności gospodarczej Ł. R. nie mogła być traktowana jako utrata dochodu. W związku z tym ustalono, że dochód Ł. R. osiągnięty w 2014 r. w kwocie 1.266,80 zł miesięcznie należało powiększyć o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu w kwocie 1.357,43 zł.

Zatem łącznie z dochodem E. O. miesięczny dochód na członka rodziny wyniósł 966,22 zł.

E. O. skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie ewentualnie zobowiązanie organu do wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skarżąca podała m. in., że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych następuje odesłanie do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 9 ust. 2 tej ustawy dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Skarżąca twierdziła, że zgodnie z przepisami prawa podatkowego, strata winna być rozliczana odrębnie od dochodu uzyskanego z innego źródła, tj. stosunku pracy. W ocenie skarżącej z uwagi na specyfikę świadczenia jakim jest świadczenie wychowawcze należy oceniać i brać pod uwagę rzeczywistą sytuację finansową rodziny.

Jak wynika z deklaracji PIT-36 za rok 2015 została poniesiona strata. Oznacza to w istocie, iż dochód uzyskany ze stosunku pracy w 2015 roku finalnie nie zwiększył dochodów rodziny. Sposób rozliczania straty w wymiarze przepisów prawa podatkowego jest regulacją odrębną i nie powinien być wprost przetransponowany na grunt ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Organy obu instancji błędnie przyjęły, że podjęcie pracy w ramach umowy o pracę spowodowało uzyskanie dochodu zgodnie z art. 2 pkt 20 ustawy. Ocena faktu nawiązania stosunku pracy w oderwaniu od wszystkich źródeł uzyskiwanych dochodów nie jest słuszna. Zdaniem skarżącej, w rezultacie pomimo pogorszenia się sytuacji finansowej w 2015 r., w świetle przyjętej przez organy wykładni przepisów nie spełnia ona kryterium dochodowego dla uzyskania świadczenia. Zgodnie z art. 9 ust 3 ustawy o PIT wysokość straty, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć o dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych.

Skarżąca twierdziła, że organy dokonały wykładni stanowiących podstawę zarzutów skargi przepisów ustaw o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy podatku dochodowym od osób fizycznych, w sposób niezgodny z celem jaki przyświecał ustawodawcy. Zdaniem strony, pogorszenie sytuacji finansowej rodziny powodujące w istocie utratę dochodu w roku następującym po roku kalendarzowym stanowiącym podstawę ustalenia prawa do świadczenia nie może być powodem do odmowy przyznania świadczenia. W ocenie skarżącej, przy analizie ustawowych kryteriów uprawniających do uzyskania świadczenia na pierwsze dziecko należy brać pod uwagę przede wszystkim ratio legis ustawodawcy i umiejscowienie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w systemie prawnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko reprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej również jako - "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle ww. kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 27 czerwca 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 20 maja 2016 r., która odmówiła E. O. przyznania świadczenia wychowawczego.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195), zwana dalej "ustawą" oraz rozporządzenia wykonawczego Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r., poz. 214).

Zgodnie z art. 4 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust.1). Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 2 i 3).

W myśl art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (ust. 1). Przysługuje ono jednak na pierwsze dziecko ww. osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł, a gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1.200,00 zł (ust. 3 i 4).

Postępowanie w sprawach o świadczenie wychowawcze regulują przepisy Rozdziału 4 ustawy (art. 13 - 28).

W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego został złożony do Urzędu Miasta i Gminy w dniu 16 maja 2016 r. przez E. O., która wnioskowała o jego przyznanie na rzecz pierwszego dziecka (syna) R. R. urodzonego w dniu 30 grudnia 2015 r. W skład rodziny wchodzą trzy osoby: wnioskodawczyni, Ł. R. - ojciec dziecka i R. R. - syn. Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą o nazwie [...] E. O. (działalność fotograficzna), zaś ojciec dziecka działalność gospodarczą o nazwie [...] Ł. R. (artystyczna i literacka działalność twórcza).

Na dochód rodziny w 2014 r. złożył się: dochód E. O. z tytułu wykonywania działalności gospodarczej w kwocie 5.448,34 zł (po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 2.704,00 zł, dochód wyniósł 2.744,34 zł) z tego miesięczny dochód wyniósł 274,43 zł oraz Ł. R. z tytułu wykonywania działalności gospodarczej w wysokości 18.446,29 zł (po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 3.244,80 zł dochód wyniósł 15.201, 49 zł) z tego miesięczny dochód wyniósł 1.266,80 zł. W obu przypadkach kwota należnego podatku od osób fizycznych oraz kwota składek na ubezpieczenie społeczne wyniosła 0,00 zł.

Powyższe okoliczności pozostawały poza sporem.

Nie było również kwestionowane w sprawie, że Ł. R. osiągnął z tytułu zatrudnienia w 2015 r. (a więc w roku po roku bazowym 2014) dochód w kwocie netto 1.357,43 zł (po odliczeniu należnego podatku od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotnej) w związku z zawarciem w dniu 3 sierpnia 2015 r. umowy o pracę z Zespołem Szkół [...] w S.. Dochód ten został uwzględniony przez organy w dochodzie rodziny E. O..

Materialnoprawną podstawę odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie był przepis art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Organy wskazały, że jedynym powodem, dla którego wniosek E. O. nie mógł zostać uwzględniony, było przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które według wyliczenia organów wyniosło 966,22 zł.

Z kolei skarżąca stoi na stanowisku, że spełnia przesłanki przyznania świadczenia, ponieważ dochód na osobę w rodzinie jest niższy od określonej w ustawie kwoty 800,00 zł. W ocenie strony skarżącej, dochód na osobę w rodzinie został zawyżony przez organy, gdyż organy nie uwzględniły straty z tytułu działalności gospodarczej poniesionej przez Ł. R. w 2015 r. w kwocie 42.819,43 zł. Zdaniem skarżącej, nie doszło więc do uzyskania dochodu w rozumieniu ustawy art. 2 pkt 20 ustawy albowiem po "rozliczeniu dochodów uzyskanych w 2015 roku przez Ł.a R.ego (PIT-36 za 2015 rok tj. stosunek pracy wraz z prowadzoną działalnością gospodarczą) wystąpiła strata w wysokości 42.819.43 zł". W konsekwencji też organy dokonały wadliwej wykładni polegającej na przyjęciu, że niemożność "łączenia dochodu (straty) z tytułu działalności gospodarczej z dochodem z innego źródła (stosunek pracy) powoduje powstanie dochodu po stronie skarżącej", podczas gdy przepisy te należy oceniać stosując wykładnię celowościową oraz mając na względzie ustawę zasadniczą (nakazująca przyznawać jednakowe prawa jednostce przy uwzględnieniu takich samych okoliczności faktycznych i gwarantować rodzinom znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej szczególną pomoc ze strony państwa).

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła zatem możliwości uwzględnienia przez organy przy obliczaniu wysokości dochodu rodziny E. O. straty kwocie 42.819,43 zł poniesionej z tytułu działalności gospodarczej poniesionej w 2015 r. przez Ł. R. oraz "rozliczenia jej" z dochodem uzyskanym w tym samym roku (2015) z tytułu podjęcia przez niego zatrudnienia. Okoliczność poniesienia przez ojca dziecka straty w 2015 r. w powyżej wysokości pozostawała poza sporem (potwierdza ją również treść załączonego do odwołania PIT-36).

Poprzez odesłanie zawarte w art. 2 pkt 1) ustawy, pojęcie dochodu należy rozumieć zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu - ilekroć w ustawie mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.

Stosownie do unormowania art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a),

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

(art. 3 pkt 1 lit. b),

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c).

Ponadto w art. 2 ustawy, został zawarty katalog innych pojęć ustawowych, ważnych z punktu widzenia ustalenia prawa do świadczenia:

- "dochód członka rodziny" - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (pkt 2);

- "dochód rodziny" - oznacza to sumę dochodów członków rodziny (pkt 4);

- "dziecko" - oznacza to dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną (pkt 5);

- "rodzina" - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców (pkt 16).

Zgodnie z przepisem przejściowym, art. 48 ust. 1 ustawy, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. (ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2016 r.).

Stosownie do art. 48 ust. 2 ustawy, w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Tym samy zgodnie z treścią przywołanego przepisu ustawy - podstawę - dla ustalenia prawa do dochodzonego w niniejszej sprawie świadczenia wychowawczego, stanowią dochody z 2014 roku.

Jednocześnie ustawodawca przy ustalaniu prawa do tego świadczenia przewidział również możliwość uwzględnienia uzyskania dochodu lub straty, które nie odnoszą się do powyższego roku kalendarzowego. Ustalanie i weryfikowanie dochodu rodziny określa przepis art. 7 ustawy.

W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 7 ust. 1).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 2).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3).

W powyższym przepisie ustawodawca zawarł szczegółowe unormowania związane z utrata dochodu i uzyskaniem dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, (lub po tym roku). Przy czym, co ważne, w każdym z tych przypadków ustawodawca posługuje się pojęciami utraty dochodu i uzyskania dochodu, które zostały przez niego zdefiniowane w przepisie art. 2 pkt 19) i pkt 20) ustawy.

Zgodnie z art. 2 pkt 20) ustawy, uzyskanie dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane:

a) zakończeniem urlopu wychowawczego,

b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,

h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym;

Przepis art. 2 pkt 21) ustawy stanowi, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej;

Stosownie zaś do art. 2 pkt 19) ustawy, utrata dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.),

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z zm.);

Ustawodawca w powyższym przepisie wymienił sytuacje, które zostały przez niego zakwalifikowane jako utrata dochodu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy więc do czynienia z utratą dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W świetle powyższego przepisu ustawy wykazana przez stronę strata z działalności gospodarczej poniesionej w 2015 r. Ł. R. nie mogła być traktowana przez organy jako - utrata dochodu. Tym samym strata ta nie może pomniejszyć dochodu stanowiącego podstawę do ustalenia prawa ani zostać "rozliczona" z uzyskanym w 2015 r. dochodem z tytułu zatrudnienia Ł. R.. Nie może również stanowić podstawy do stwierdzenia utraty dochodu z działalności gospodarczej w roku bazowym 2014. Z akt sprawy nie wynika, aby ojciec dziecka zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej (lub ją zawiesił).

Niezależnie od poczynionych wyżej uwag, trzeba również wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 lipca 2008 r., I OSK 437/08, LEX nr 510271) uznał, że skoro ustawodawca w art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych statuuje wyraźnie, że zasadą jest zsumowanie obliczonych dochodów członków rodziny w celu ustalenia ich przeciętnej wartości, to wykluczył tym samym sumowanie przychodów, a następnie kosztów ich uzyskania.

Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym orzeczeniu zauważył również , iż dochód w ujęciu rachunkowym ma nawet w przypadku starty wartość zero, a nie ujemną. Odpowiada to również przyjętej przez ustawodawcę zasadzie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że kiedy koszty uzyskania przychodów z danego źródła przekraczają sumę przychodów mamy do czynienia, ze stratą w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W takiej zaś sytuacji ustawodawca przewidział możliwość odliczenia straty przez podatnika, stosownie do powołanej regulacji, w kolejnych latach podatkowych (por. wyrok NSA z d 16 lipca 2008 r. w sprawie sygn. akt I OSK 437/08). Stanowisko to należy podzielić. Niewątpliwie mamy tu do czynienia z normatywną tożsamością definicji dochodu rodziny, dochodu członka rodziny, a zwłaszcza definicji dochodu na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sytuacji kiedy koszt uzyskania dochodu przerósłby przychód (co do któregokolwiek członka rodziny), to jedynym efektem tego jest stwierdzenie braku dochodu (tego członka rodziny). W ujęciu rachunkowym dochód ten miałby wartość zero, nie zaś wartość ujemną. Nie występuje tym samym jakakolwiek możliwość wprowadzania do operacji rachunkowych wartości ujemnych (jako kosztów uzyskania przychodu).

W konsekwencji powyższych rozważań nie można podzielić zarzutów skargi.

Zdaniem Sądu, organy dokonały prawidłowej interpretacji przepisów ustawy, która nie narusza jej celu, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem pierwszego dziecka, ale tylko w przypadku spełnienia określonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego, którego w roku bazowym - 2014 zweryfikowanym o dochód z 2015, rodzina skarżącej nie spełniała. Nie może więc być tak samo traktowana jak inne rodziny, które według tych samych zasad, uzyskały dochody niższe od rodziny skarżącej.

Trzeba też podnieść, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie decyzji (w całości lub w części). Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie. Brak dokonania przez organy ustaleń w zakresie pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny w 2015 r. w porównaniu z sytuacją z 2014 r. takiego naruszenia nie stanowi. Taki zarzut mógłby ewentualnie odnieść skutek w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia na podstawie niektórych przepisów o pomocy społecznej. Ustawa zaś o pomocy państwa w wychowaniu dzieci opiera się na omówionych powyżej normatywnie określonych kryteriach dochodowych.

Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Sąd nie jest jednak uprawniony do oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił ją, orzekając jak w sentencji wyroku.