Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 895/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1, art. 153, art. 145 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 18 lit. c w zw. z pkt 15a
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 156, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz jego zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r. znak [..], nr [...] i umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. A. M. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Ś. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę M. N. (ur. [...] r.) oraz córkę A. A. N. (ur. [...] r.).

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji przyznał wnioskodawczyni, na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r., prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych: A. N., w wysokości po [...] zł miesięcznie oraz M. N., w wysokości [...] zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem

z dnia [...] r.) Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Ś., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś., uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na podstawie ww. decyzji z dnia [...] r. w okresie od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł za nienależnie pobrane. A. M. odwołała się od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1348/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy popełniły błąd przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2013 r., w zakresie doliczenia dochodu osiągniętego z tytułu realizacji umowy zlecenia, jako dochodu uzyskanego w tym okresie. Podjęcie się przez skarżącą wykonywania umowy zlecenia zawartej z [...] Sp. z o.o. w maju 2013 r. mogło oznaczać "uzyskanie dochodu" przez skarżącą "po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy" w rozumieniu art. 2 ust. 18 lit. c i art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy. Z wystawionego przez Spółkę, zaświadczenia z dnia [...] r., którego prawdziwość i rzetelność nie była przez organy w toku postępowania kwestionowana wynika, że wprawdzie umowa ta nominalnie opiewała na okres od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r., ale faktycznie skarżąca osiągnęła z tego tytułu przychód tylko w czerwcu i sierpniu 2013 r. To zaś każe przypuszczać, że w pozostałych miesiącach umówione usługi nie były przez skarżącą świadczone, a w konsekwencji nie można też mówić o "uzyskiwaniu dochodu" przez skarżącą w tych miesiącach, w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. c w zw. z pkt 15a ustawy, gdyż w świetle przywołanych przepisów konstytutywnym elementem pojęcia "uzyskania dochodu w związku z uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", jest nie samo zawarcie określonej umowy (umowy o pracę, zlecenia itd.), lecz "wykonywanie pracy" lub "świadczenie usług" na jej podstawie. W efekcie tego błędne jest wyliczenie dochodu uzyskanego przez skarżącą w lipcu 2013 r., bowiem w tym miesiącu A. M. dochodu takiego nie uzyskała. Ponadto skoro z tytułu rzeczonej umowy ze Sp. z o. o. [...] A. M. nie uzyskiwała już dochodu począwszy od września 2013 r. – a więc tym bardziej nie uzyskiwała go też w [...] r., kiedy to, skarżąca złożyła swój wniosek o przyznanie świadczenia, a organ I instancji go rozpoznał i rozstrzygnął (decyzja z [...] r.) – to, w ocenie Sądu, w świetle art. 9 ust. 4a in fine ustawy o pomocy, brak było podstaw do doliczania dochodu osiągniętego przez skarżącą z tytułu tej umowy w czerwcu i sierpniu 2013 r. jako "dochodu uzyskanego", podlegającego doliczeniu do dochodu rodziny skarżącej. Nie był on bowiem uzyskiwany przez A. M. "w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego" w rozumieniu tego przepisu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta Ś. decyzją z dnia [...] r., nr [...] ponownie uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone stronie w okresie od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2013 r. w kwocie [...]zł za nienależnie pobrane i wezwał do zwrotu tych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], z uwagi na niedostateczne "wyjaśnienie sprawy do jej merytorycznego rozstrzygnięcia".

Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta Ś. wydał w dniu

[...] r. decyzję nr [...], uznającą świadczenia

z funduszu alimentacyjnego, wypłacone A. M., na podstawie decyzji [...] nr [...] z dnia [...] r. w okresie od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł, za nienależnie pobrane i jednocześnie wezwał do ich zwrotu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...], w wyniku rozpatrzenia odwołania A. M., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 854/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że przystępując do rozpatrzenia niniejszej sprawy skład orzekający Sądu związany był treścią prawomocnego wyroku z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1348/15, a tym samym wyrażoną w nim oceną prawną. Powyższe oznacza, że Sąd, po raz drugi rozpoznając sprawę ze skargi A. M., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz jego zwrotu, zobligowany był przede wszystkim do kontroli, czy organ administracji ponownie wydając rozstrzygnięcie, zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych we wskazanym, wcześniejszym, orzeczeniu Sądu. W ocenie Sądu, organy nie w pełni zastosowały się do oceny prawnej i wytycznych Sądu zawartych w ww. wyroku z dnia 14 kwietnia 2016 r., czym naruszyły art. 153 p.p.s.a.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Ś., działający

z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś., uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] r. w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2013 r. w kwocie [...]zł za nienależnie pobrane oraz wezwał do zwrotu ww. nienależnie pobranych świadczeń

z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, które na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł i naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że w trakcie okresu zasiłkowego doszło do zmiany sytuacji dochodowej strony, albowiem od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r. wnioskodawczyni była dodatkowo zatrudniona na podstawie umowy zlecenie w firnie [...] Sp. z o.o. Dnia 1 maja 2013 r. nastąpiło więc uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Informacja o podjęciu zatrudnienia, a tym samym osiągniętym przez A. M. dochodzie, nie była znana organowi, a miała istotny wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pomimo zawartej umowy z firmą "[...]" Sp. z o.o. w okresie od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r., A. M. świadczyła usługi w ramach umowy od 1 maja 2013 r. do 31 lipca 2013 r. W maju 2013 r. wykonała [...] zabiego-godziny, a w okresie od czerwca 2013 r. do lipca 2013 r. [...] zabiego-godzin. Wynagrodzenie za ww. zabiegi otrzymała w czerwcu 2013 r. - [...] zł netto ([...] zł brutto) i sierpniu 2013 r. - [...] zł netto ([...] zł brutto). Daje to łącznie [...] zł, co znajduje potwierdzenie w dokumencie PIT-11 za 2013 r. wystawionym przez zleceniodawcę. W związku z tym, że A. M. świadczyła usługi zarówno w czerwcu jak i w lipcu 2013 r., dochód osiągnięty za dwa miesiące należało podzielić i przyjąć jako dochód uzyskany za miesiąc czerwiec 2013 r. w kwocie [...]zł ([...] zł/2 m-ce). Od 1 sierpnia 2013 r. wnioskodawczyni nie świadczyła usług w ramach umowy zawartej z firmą "[...]" Sp. z o.o. i nie uzyskiwała z tego tytułu żadnych dochodów. Po weryfikacji dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu uzyskanego, miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł podzielony na 3 osoby). Zatem została przekroczona kwota ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 725,00 zł netto na osobę w rodzinie. W związku z uzyskaniem dochodu od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przekroczone zostało kryterium dochodowe i świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 lipca do 31 lipca 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł stronie nie przysługiwały, zatem należało uznać je za nienależnie pobrane zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

A. M. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując,

że w rzeczywistości podjęła pracę w [...] Sp. z o. o. od 1 maja 2013 r.

do 30 września 2013 r. Odwołująca się przedstawiła dwa rachunki do umowy zlecenia: pierwszy rachunek był wystawiony za maj 2013 r., a wynagrodzenie zostało wypłacone jej w czerwcu 2013 r., zaś z drugiego wynika, że wynagrodzenie za czerwiec zostało wypłacone w sierpniu 2013 r. tylko za czerwiec, ponieważ w lipcu, sierpniu i we wrześniu nie odbywały się zabiegi.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że niewątpliwie

w przedmiotowej sprawie córki A. M. - M. N. i A. N. są osobami uprawnionymi z uwagi na okoliczność, że posiadają ustalone prawo do świadczeń alimentacyjnych od ojca K. N. (na mocy wyroków zaocznych Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] i z dnia [...] r., sygn. akt [...]), przy czym podkreślenia wymaga fakt, że egzekucja tych świadczeń na podstawie tytułu wykonawczego okazała się bezskuteczna (zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z dnia [...] r.).

Warunkiem niezbędnym przyznania i pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest spełnienie kryterium dochodowego z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ zobligowany jest wydać decyzję odmawiającą przyznania prawa do świadczenia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, obliczony zgodnie z zasadami określonymi w ustawie, przekracza kwotę 725 zł. Przez dochód na gruncie ww. ustawy należy rozumieć dochód, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z powyższymi wywodami, dochód rodziny winien uwzględniać dochody uzyskane przez członków rodziny za rok poprzedzający okres świadczeniowy. Jak wynikało z akt administracyjnych A. M. w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia alimentacyjnego na okres świadczeniowy od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. Zatem rokiem poprzedzającym okres świadczeniowy w niniejszej sprawie był rok 2011. Ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na osobę w rodzinie powinno nastąpić przez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny z takiego okresu, a następnie podzielenie tak uzyskanej kwoty przez 12 miesięcy i przez liczbę osób w rodzinie. Dochód A. M. w roku 2011 wyniósł [...] zł, zaś w przeliczeniu na osobę w 3-osobowej rodzinie wyniósł - [...] zł ([...] zł : 3 członków rodziny). Kwota powyższa nie przekraczała zatem wskazanego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów kryterium dochodowego 725,00 zł, w związku z czym organ I instancji przyznał wnioskowane świadczenie z funduszu alimentacyjnego,

Podkreślić jednak należy, jak zauważył organ II instancji, że w sytuacji A. M. w maju 2013 r. doszło do zmiany sytuacji dochodowej. Mianowicie, od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r. A. M. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w "[...]" Sp. z o.o. Dochód netto uzyskany z tego tytułu za czerwiec 2013 r. wyniósł [...] zł. O fakcie uzyskania powyższego dochodu strona nie powiadomiła organu wypłacającego świadczenia. Powyższa zmiana sytuacji dochodowej winna być uwzględniona przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem mogła ona wpłynąć na ustanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Kolegium podkreśliło, że w świetle art. 2 pkt 18 lit. c w zw. z pkt 15a ustawy

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, konstytutywnym elementem pojęcia "uzyskania dochodu w związku z uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", jest nie samo zawarcie określonej umowy (umowy o pracę, zlecenia itd.), lecz "wykonywanie pracy" lub "świadczenie usług" na jej podstawie. Skoro A. M., co wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych rachunków przez nią przedłożonych, wykonywała pracę w miesiącach maju, czerwcu i lipcu 2013 r., to organ I instancji prawidłowo przyjął, że w tych miesiącach nastąpiło uzyskanie dochodu, niezależnie od tego kiedy faktycznie nastąpiła wypłata wynagrodzenia za poszczególne miesiące.

Wbrew temu co twierdzi A. M. w odwołaniu - przedłożony przez nią rachunek do umowy zlecenia z dnia [...] r. wskazuje, że dotyczy on wykonywania pracy w okresie 1 czerwca 2013 r. do 31 lipca 2013 r. ([...]), nie zaś jedynie miesiąca czerwca 2013 r. Konsekwencją powyższych ustaleń było zastosowanie w sprawie przepisu art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i uznanie, że dochód uzyskany w miesiącu czerwcu 2013 r. będzie miał wpływ na prawo A. M. do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Skoro A. M. świadczyła usługi zlecenia w czerwcu i lipcu 2013 r., to dochód osiągnięty za dwa miesiące należało podzielić i przyjąć jako dochód uzyskany za miesiąc czerwiec 2013 r. w kwocie [...]zł ([...] zł: 2 m-ce). Od 1 sierpnia 2013 r. strona nie świadczyła usług w ramach umowy zawartej z firmą "[...]" Sp. z o.o. i nie uzyskiwała z tego tytułu żadnych dochodów. Po weryfikacji dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu uzyskanego, miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł podzielony na 3 osoby). Zatem została przekroczona kwota ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 725,00 zł netto na osobę w rodzinie. W związku z uzyskaniem dochodu od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przekroczone zostało kryterium dochodowe i świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 lipca do 31lipca 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł stronie nie przysługiwały. W związku przekroczeniem kryterium dochodowego w miesiącu czerwcu 2013 r., prawo do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie przysługiwało A. M. od lipca 2013 r.

Kolejną kwestią jest, zdaniem Kolegium, zastosowanie w sprawie instytucji utraty dochodu i związanego z tym okresu przez jaki nie będzie przysługiwało stronie prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powołując się na wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2094/13, organ wskazał, że w przypadku utraty takiego dochodu, nawet gdyby do utraty doszło po 2 miesiącach jego uzyskiwania, należałoby dochód rodziny pomniejszyć o utracony dochód. Tak więc dochód uzyskany w 1 miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast uzyskany przez okres dłuższy, będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że ostatnie uzyskanie przez A. M. dochodu w roku 2013 miało miejsce w miesiącu lipcu. Skoro zatem w sierpniu 2013 r. nastąpiła utrata dochodu, to zgodnie z wytycznymi NSA, organy powinny uwzględnić tę okoliczność przy ustalaniu nienależnie pobranego świadczenia przez skarżącą. Oznacza to, że w miesiącach sierpniu i wrześniu 2013 r. A. M. spełniała warunki do uzyskania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Pismem z dnia [...] r. A. M. wniosła skargę na ww. decyzję SKO w S. do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Szczecinie, prosząc o powtórne rozpatrzenie jej sprawy w zakresie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego za lipiec 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż zasadniczo z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

Podkreślić należy, że wskazany na wstępie obowiązek kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obejmuje także zbadanie, czy organ administracji ponownie rozpoznający sprawę po wyroku sądu administracyjnego wypełnił powinność wynikająca z art. 153 p.p.s.a. Zgodnie bowiem

z brzmieniem powyższego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie tak długo, jak długo wyrok nie zostanie uchylony w trybie określonym przez prawo bądź nie ulegnie zmianie stan prawny będący podstawą orzekania.

Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że, zanim zapadła zaskarżona decyzja z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dwukrotnie wyrokiem uchylał decyzje organów orzekających w sprawie nienależnie pobranego przez A. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz jego zwrotu. Rozstrzygając przedmiotową kwestię po raz pierwszy, wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1348/15, tut. Sąd wskazał, że organy popełniły błąd przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2013 r. w zakresie doliczenia dochodu osiągniętego z tytułu realizacji umowy zlecenia, jako dochodu uzyskanego w tym okresie. Z wystawionego przez Spółkę, zaświadczenia z dnia [...] r., którego prawdziwość i rzetelność nie była przez organy w toku postępowania kwestionowana, wynika, że wprawdzie umowa zlecenia zawarta przez skarżącą z [...] Sp. z o.o. w maju 2013 r. nominalnie opiewała na okres od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r., ale faktycznie skarżąca osiągnęła z tego tytułu przychód tylko w czerwcu i sierpniu 2013 r. To zaś każe przypuszczać, że w pozostałych miesiącach umówione usługi nie były przez skarżącą świadczone, a w konsekwencji nie można też mówić o "uzyskiwaniu dochodu" przez skarżącą w tych miesiącach, w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. c w zw. z pkt 15a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554 ze zm.), gdyż w świetle przywołanych przepisów konstytutywnym elementem pojęcia "uzyskania dochodu w związku z uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", jest nie samo zawarcie określonej umowy (umowy o pracę, zlecenia itd.), lecz "wykonywanie pracy" lub "świadczenie usług" na jej podstawie. W efekcie tego, zdaniem Sądu, błędne jest wyliczenie dochodu uzyskanego przez skarżącą w lipcu 2013 r., bowiem w tym miesiącu A. M. dochodu takiego nie uzyskała.

Lektura akt administracyjnych i uzasadnienie zaskarżonej decyzji z dnia

[...] r., jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, prowadzi do wniosku, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie kwestionowanej decyzji organy nie wywiązały się z obowiązków wynikających z powołanego wyżej orzeczenia Sądu, pozostającego pod ochroną art. 153 p.p.s.a. Skoro bowiem w wiążącym organy cytowanym powyżej wyroku z dnia 14 kwietnia 2016 r. Sąd jednoznacznie stwierdził, że brak jest podstaw do "doliczania dochodu osiągniętego przez skarżącą z tytułu tej umowy w czerwcu i sierpniu 2013 r. jako "dochodu uzyskanego" podlegającego doliczeniu do dochodu rodziny skarżącej" jak również, że w lipcu 2013 r. A. M. nie uzyskała dochodu na podstawie umowy zlecenia zawartej przez skarżącą z [...] Sp. z o.o. w maju 2013 r., to brak było podstaw prawnych do uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na podstawie ww. decyzji z dnia [...] r. za okres od 1 do 31 lipca 2013 r. za nienależnie pobrane i wezwania skarżącej do ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Dodać należy, że Sąd ten przyjął także, że "faktycznie skarżąca osiągnęła z tego tytułu przychód w czerwcu i sierpniu 2013 r.". Z powyższego wynika zatem, że takiego przychodu nie osiągnęła ona nie tylko w lipcu i po sierpniu 2013 r. ale także w maju 2016 r. Organ uznając przedmiotowe świadczenie za nienależnie pobrane – wbrew stanowisku Sądu wyrażonemu we wspomnianym wyroku przyjął, że do dochodu skarżącej należy doliczyć jej dochód uzyskany w czerwcu 2013 r. pomimo, że w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie był on już przez stronę uzyskiwany. Jednocześnie doliczenie tego dochodu spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Wydanie zatem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nastąpiło z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. oraz ww. przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co uzasadnia ich usunięcie z obrotu prawnego.

Należy podkreślić, że z uwagi na treść wskazanego powyżej przepisu, zarówno organ jak i Sąd wydając wyrok w dniu 16 listopada 2017 r. oraz rozpoznając sprawę obecnie są związani oceną prawną oraz wskazaniami wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 kwietnia 2016 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w niniejszej sprawie stan faktyczny ani stan prawny nie uległy zmianie, a zatem ocena okoliczności faktycznych i wykładnia przepisów prawa wyrażona w tym wyroku pozostaje aktualna.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie miała miejsce bezprzedmiotowość postępowania obligująca organy do jego umorzenia stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. Wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, mimo jego bezprzedmiotowości, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 3 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji i stwierdzając, że zachodzą podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył to postępowanie.