Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 369/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 1 i 3, art. 2 ust. 1, art. 2a pkt 3, art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. Z. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Z. Z. i Z. Z. solidarnie kwotę [...]([...]) złotych z tytułu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 369/16

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, dalej – O.p.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z. i Z. małżonków Z. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania podatkowego pobieranego na 2015 r. w kwocie [...] zł; utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podało, że w dniu [...] grudnia 2014 r. Z. Z., zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 849, ze zm., dalej – u.p.o.l.) złożył do Prezydenta Miasta korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Jako przyczynę złożenia korekty informacji, podatnik wskazał rozpoczęcie od dnia 1 grudnia 2014 r. pozarolniczej działalności gospodarczej w budynku niemieszkalnym zlokalizowanym w Z. przy ul. L., o powierzchni użytkowej 351 m2.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Z. ustalił dla Z. i Z. małżonków Z. wysokość łącznego zobowiązania podatkowego na 2015 r., z tytułu podatku rolnego (zwolnienie) oraz podatku od nieruchomości (9.191,00 zł.). W podstawach prawnych dokonanego rozstrzygnięcia powołał przepisy: art. 21 § 1 pkt 2 i § 5, art. 207 O.p., art. 2 – 5 i art. 6 ust. 1 - 7 u.p.o.l., art. 1 4, art. 6, 6a ust. 1, ust. 4a, ust. 6 i art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2013 r. poz.1381, dalej – u.p.r.) oraz uchwały nr [...] Rady Miasta Z. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie miasta Z. na rok 2015 (Dz.Urz. Woj. L. z 30 października 2014 r. poz. 3415) i uchwały nr [...] Rady Miasta Z. z dnia [...] w sprawie obniżenia średniej ceny skupu żyta przyjmowanej do obliczenia podatku rolnego na 2015 r. (Dz.Urz. Woj. L. z 30 października 2014 r. poz. 3417).

Od powyższej decyzji podatnicy złożyli odwołanie, w którym zarzucili organowi pierwszej instancji naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. b) w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez zastosowanie błędnej stawki podatku od nieruchomości w stosunku do przedmiotów opodatkowania zlokalizowanych w Z. przy ul. L., w postaci gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą. Podnieśli, że podatnik prowadzi działalność gospodarczą w wyodrębnionej części budynku zlokalizowanego przy ul. L. w Z., o powierzchni 188 m2, natomiast w pozostałej części o powierzchni 163 m2 działalność ta nie jest wykonywana, ponieważ budynek w tej części nie może być użytkowany ze względów technicznych, jako że nie spełnia warunków zawartych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Budownictwa w sprawie szczegółowych wymagań w stosunku do stacji przeprowadzających badania techniczne pojazdów (Dz U. z 2006 r. Nr 40, poz. 275, ze zm.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie to nie zasługuje na uwzględnienie.

Przypomniało treść przepisów art. 2 ust. 1, art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1 pkt 1 -3, art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. i stwierdziło, że przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest przyjęta przez organ podatkowy pierwszej instancji stawka podatku od nieruchomości, właściwa dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, z tytułu posiadania przez skarżących, gruntu stanowiącego działkę numer [...] oraz posadowionego na nim budynku o numerze ewidencyjnym [...] i funkcji określonej w kartotece budynków - ewidencji gruntów i budynków, jako "inne niemieszkalne".

Kolegium wyjaśniło, że stosownie do powołanych przepisów, przez budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, rozumie się obiekty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. W definicji tej nie ma warunku wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę. Oznacza to, że nawet nieruchomości niewykorzystywane w danym momencie do prowadzenia działalności należy uznać za związane z taką działalnością.

W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo uznał, że nieprowadzenie przez skarżących w części przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej (faktyczne jej niewykorzystywanie), pozostaje bez wpływu na wymiar podatku. Bez znaczenia pozostają także argumenty skarżących dotyczące nieujęcia spornej nieruchomości w wykazie środków trwałych czy niedokonywanie odpisów amortyzacyjnych. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie wiąże bowiem obowiązku w zakresie podatku od nieruchomości z osiąganiem przez przedsiębiorcę korzyści z posiadanych obiektów, faktem prowadzenia na nich działalności lub nie.

Kolegium uznało za zasadne ustalenie podatku od nieruchomości w podwyższonej stawce, jak dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, skoro nieruchomość jest w posiadaniu osoby fizycznej, będącej przedsiębiorcą. Okoliczność ta wynika wprost z wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej CEDG.

Odnosząc się do względów technicznych, Kolegium stwierdziło, że są nimi obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystanie budynku do celów działalności gospodarczej, takie jak ryzyko zawalenia, czy wydanie decyzji o rozbiórce. Przejściowe niewykorzystywanie przez przedsiębiorcę nieruchomości lub jej części nie daje podstawy do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.

W ocenie Kolegium, nawet gdyby istniała przeszkoda uniemożliwiająca wykorzystywanie do prowadzenia działalności gospodarczej części spornego budynku, w postaci braku możliwości wypełnienia kryteriów zawartych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Budownictwa w sprawie szczegółowych wymagań w stosunku do stacji przeprowadzających badania techniczne pojazdów, to powierzchnie te mogą być wykorzystywane do prowadzenia innego rodzaju działalności. Poza tym, podjęcie konkretnych czynności ze strony podatników pozwolić może na usunięcie czasowej niemożliwości korzystania z przedmiotu opodatkowania.

Końcowo Kolegium wskazało, że uzyskanie wyłączenia konkretnej nieruchomości z zakresu opodatkowania jako związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, wiąże się z korzystniejszą dla podatnika stawką opodatkowania, zatem jest oczywiste, że ciężar dowodu wykazania, że w sprawie występują względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej spoczywa na podatniku, gdyż wywodzi on z niej określone skutki prawne.

Na powyższą decyzję podatnicy złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której wnieśli o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

- art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez zastosowanie błędnej stawki podatku, określonej dla budynków i gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej;

- art. 187 § 1 O.p. poprzez brak zebrania kompletnego materiału dowodowego;

- art. 200 § 1 O.p. poprzez niewyznaczenie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego;

- art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 O.p. poprzez brak wskazania faktów, uznanych za udowodnione i oceny dowodów;

- art. 210 § 1 pkt 8 O.p. poprzez brak podania imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych osób podpisujących decyzję.

W uzasadnieniu podnieśli, że art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wyłącza opodatkowanie stawką podatku od nieruchomości, jak dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, przedmiotów opodatkowania, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

Skarżący stwierdzili, że nieujęcie budynku w ewidencji środków trwałych, przez wzgląd na treść przepisu art. 22a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest bez znaczenia dla określenia stawki podatku.

Podnieśli, że skoro organy podatkowe obu instancji uznały, że w spornej części budynku nie jest prowadzona działalność gospodarcza, to niezrozumiałe jest twierdzenie, że budynek w tej części nie może być wyłączony z opodatkowania wyższą stawką ze względów technicznych.

Zdaniem skarżących, "jeżeli organ podatkowy zna przyczyny techniczne leżące po stronie przedsiębiorcy, to winien je wyjawić, aby poznał je także podatnik i mógł się ewentualnie do nich ustosunkować zaskarżając przedmiotową decyzję".

W ich ocenie, w niniejszej sprawie zbyteczna jest analiza pojęcia "względów technicznych", gdyż są one wymienione w § 9-13 rozporządzenia z dnia 10 lutego 2006 r. Ministra Transportu i Budownictwa w sprawie szczegółowych wymagań w stosunku do stacji przeprowadzających badania techniczne pojazdów i mają charakter jak najbardziej trwały.

Skarżący wskazali, że z decyzji nie wynika, co oznaczają sformułowania o "przejściowym niewykorzystywaniu nieruchomości", czy o "chwilowym jej niewykorzystywaniu, z różnych przyczyn". Z uzasadnienia decyzji nie można też wysnuć wniosku, że organ podatkowy zapoznał się z warunkami technicznymi wymienionymi w rozporządzeniu Ministra Transportu i Budownictwa, gdyż w uzasadnieniu tym nie pada żaden konkret odnoszący się do niniejszej sprawy.

Wyjaśniając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów związanych z nieprawidłowym przeprowadzeniem postępowania dowodowego podali, że jeżeli organ podatkowy kwestionuje poprawność złożonej korekty deklaracji, to powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy wspomniane względy techniczne faktycznie występują. W niniejszej sprawie postępowania takiego nie przeprowadziły, chociaż zebranie dowodów należy do obowiązku organu podatkowego. Nie dokonały nawet oględzin budynku, chociaż skarżący zadeklarowali gotowość niezwłocznego udostępnienia nieruchomości jeszcze przed organem pierwszej instancji.

Kończąc, skarżący stwierdzili, że brak podania imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych osób podpisujących decyzję rodzi wątpliwość, czy decyzję podpisali członkowie składu orzekającego Kolegium.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w przedmiotowej sprawie.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i akt sądowych spraw I SA/Lu 770/15 i 944/15, pierwsza skarga na wyżej wymienioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] została złożona w dniu 15 czerwca 2015 r. i zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Lu 770/15.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium poinformowało, że wydało w trybie autokontroli decyzję z dnia [...] którą uchyliło zaskarżoną decyzję i wniosło o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej – P.p.s.a.).

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. Sąd umorzył postępowanie w tej sprawie.

Na decyzję z dnia [...] skarżący złożyli skargę w dniu 17 sierpnia 2015 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Lu 944/15.

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...]- wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie autokontroli.

Po uprawomocnieniu się tego wyroku w dniu 22 kwietnia 2016 r., skarżący w terminie do złożenia skargi, ponownie złożyli skargę na decyzję Kolegium z dnia [...].

Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja, pomimo jej wcześniejszego uchylenia jest prawidłowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie.

Przepisami mającymi zastosowanie w tej sprawie są przepisy: art. 2 ust. 1 u.p.o.l., zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają: grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej; art. 4 ust. 2 u.p.o.l., stosownie do którego podstawę opodatkowania stanowi: dla gruntów – ich powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa oraz art. 1a ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o.l., w myśl których: budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach; natomiast gruntami, budynkami i budowlami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej są grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Odnosząc się do powyższych przepisów, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący błędnej interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., z którego wynika, że nie mogą zostać uznane za związane z działalnością gospodarcze grunty i budowle, które ze względów technicznych nie mogą służyć takiemu celowi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zinterpretowało powyższy przepis stwierdzając, że "względy techniczne" to takie wady fizyczne budynków i budowli (gruntów), które obiektywnie uniemożliwiają korzystanie z nich przez przedsiębiorcę. Konieczność przeprowadzenia napraw i remontów nie stanowi i nie może stanowić o niemożności wykorzystania budynku. Niezależnie od tego, normatywna treść pojęcia "względy techniczne", jak również redakcja art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., wskazuje nie tylko na stan obecny tego przedmiotu, ale także na przyszłe możliwości jego wykorzystywania.

Warto też odnotować, że w dniu 1 stycznia 2016 r., na mocy ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045), usunięto zawarty w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l zapis dotyczący wyłączenia z opodatkowania budynków należących do przedsiębiorcy ze "względów technicznych", zastępując tak uwarunkowane wyłączenie, wyłączeniem określonym w art. 2a pkt 3 u.p.o.l, zgodnie z którym do budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się budynków, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

Co prawda obecnie obowiązujący art. 2a pkt 3 u.p.o.l. nie ma w tej sprawie zastosowania, jednak biorąc pod uwagę, że doprecyzowuje on zawarty wcześniej w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. warunek, w którym mówi się o względach technicznych, trzeba zważyć i na tę zmianę (uzasadnienie do projektu zmian m.in. w u.p.o.l., druk sejmowy 2656).

Zasadne są natomiast zarzuty dotyczące naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów prawa procesowego, a to dlatego, że pomimo prawidłowej interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., organy podatkowe obu instancji nie zbadały, czy rzeczywiście wskazywana przez skarżących nieużywana część budynku podlega opodatkowaniu według stawek określonych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Błędne jest stanowisko Kolegium, że ciężar dowodu związany z wykazaniem, że w sprawie występują względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej spoczywa na podatnikach, gdyż wywodzą oni z niej określone skutki prawne.

Przypomnieć organom należy i to podkreślić, że podatnik ma jedynie obowiązek złożenia deklaracji (korekty deklaracji) z aktualnymi, prawem przewidzianymi danymi, związanymi z obliczeniem wysokości podatku od nieruchomości. W sytuacji, gdy organy podatkowe kwestionują te dane, to one powinny zbadać prawidłowość tych informacji. To na nie nałożony jest obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to również sytuacji, w których podatnicy uważają, że zastosowane przez nich stawki podatku są prawidłowe, a organy mają na ten temat inne zdanie.

Nie jest wyjaśnieniem sprawy w przypadku podnoszonych przez podatników "względów technicznych" skorzystanie przez organy podatkowe jedynie z zapisów w ewidencji gruntów i budynków, ponieważ nie wynika z nich w jakim obiektywnie stanie technicznym są opodatkowane grunty i budynki. Aby to ustalić, konieczne jest oparcie się na dokumentach, które to opisują, bądź przeprowadzenie oględzin na miejscu.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe obu instancji tego nie zrobiły, na co skarżący słusznie zwrócili uwagę, podnosząc zarzut naruszenia art. 187 § 1 O.p.

Dlatego ponownie rozpoznając sprawę, będą zobowiązane do przeprowadzenia postępowania zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej - od tych dotyczących wszczęcia postępowania i informowania stron o podejmowanych czynnościach z uwzględnieniem ich prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, po te związane z prowadzeniem postępowania dowodowego i wydaniem decyzji o wyczerpującej treści, czyli przepisami zawartymi w Dziale IV O.p.

Chybiony jest natomiast zarzut skarżących dotyczący naruszenia art. 210 § 1 pkt 8 O.p., w myśl którego decyzja zawiera podpis osoby upoważnionej, z podaniem jej imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Z przepisu tego nie wynika, że podpis osoby upoważnionej powinien być czytelny. Niewątpliwie powinien być to podpis złożony własnoręcznie przez osobę wskazaną w decyzji z imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Z uregulowania tego nie wynika, aby dane te miały być zamieszczone obok podpisów, czy w ramach podpisów. W rozpoznawanej sprawie w sentencji decyzji zamieszczone zostały nazwiska osób wydających decyzję, zaś pod uzasadnieniem ich podpisy. Taki sposób podpisania decyzji nie jest wadliwy.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718). Postanowienie w przedmiocie kosztów uzasadnia art. 200 tej ustawy.