Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 172/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art.4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2011 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. M., reprezentującego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej także: "spółka" lub "skarżąca"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem decyzji organu I instancji była odmowa przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2011.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez Spółkę w dniu [...] maja 2011 r., w którym spółka żądała przyznania płatności na rok 2011 na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy

z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm.), w tym również o płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na podstawie § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej planem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z dnia 11 marca 2009 r."). Spółka wniosła o przyznanie płatności (ONW), deklarując we wniosku działki rolne położone w miejscowości K. gm. P. o łącznej powierzchni [...] ha. Podczas rozpatrywania złożonego wniosku organ I instancji stwierdził wystąpienie konfliktu kontroli krzyżowej w odniesieniu do działki nr ew. [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i ostatecznym sprecyzowaniu wniosku Kierownik ARiMR w B. wydał w dniu [...] czerwca 2012 r. decyzję Nr [...], w której przyznał wnioskodawcy płatność ONW w kwocie [...] zł. - do powierzchni wynoszącej [...] ha. Płatności te zostały przyznane do powierzchni stwierdzonej. Powierzchnia zgłaszana do płatności wynosiła [...] ha. Wobec tego, że w toku postępowania administracyjnego stwierdzono, że [...] Sp. z o.o. nie była faktycznym użytkownikiem działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...] powierzchnia zgłaszana do dopłat uległa zmniejszeniu do powierzchni stwierdzonej.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylił w całości decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi ARiMR w B. Powodem uchylenia decyzji był brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, która ze stron konfliktu krzyżowego, jaki stwierdzono, była w posiadaniu działki ewidencyjnej [...] na dzień 31 maja 2011 r.

W toku prowadzonego ponownie przez organ I instancji postępowania, organ ten w dniu [...] stycznia 2013 r. wezwaniem nr [...] wezwał spółkę do wskazania osób i przedstawienia dokumentów potwierdzających użytkowanie gruntów w 2011 r. Spółka odpowiadając na to wezwanie w dniu [...] kwietnia 2013 r. złożyła jednocześnie wnioski dowodowe o przesłuchanie w charakterze świadków osób uczestniczących w istotnych czynnościach dotyczących realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz na okoliczności posiadania i użytkowania zgłoszonych do płatności działek, dołączając kopie faktur za usługi rolnicze, powykonawczy raport usług z 2011 r., protokół zlecenia wykonania usługi przez [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., protokół z inspekcji gospodarstwa rolnego, sprawozdanie z kontroli z nadzoru gospodarstwa z dnia [...] lipca 2012 r. oraz protokoły z dokonanego obmiaru produkcji roślinnej. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmówił przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania w charakterze świadków zgłoszonych przez stronę osób.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] Kierownik ARiMR odmówił [...] Sp. z o.o. przyznania płatności ONW, o które wnioskowano w roku 2011.

Odmowę przyznania wnioskowanej płatności organ I instancji uzasadnił dokonanym ustaleniem, że skarżąca, nie była posiadaczem deklarowanego do płatności gospodarstwa, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M. Wskazał, iż P. M. prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo [...] Sp. z o.o. zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Przyznanie płatności w tych okolicznościach spółce byłoby sprzeczne z § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. Organ I instancji przywołał treść § 2 i § 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., podnosząc, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie czy strona spełnia wskazane w przepisach warunki do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Celem systemu wsparcia bezpośredniego jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Organ I instancji dokonał także analizy pojęć: "posiadanie", "gospodarstwo rolne" i "producent rolny". Przywołując rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 73, poz. 657 ze zm.; dalej: "rozporządzenie ONW") wskazał, iż płatność wspierająca działalność rolniczą na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania udzielana jest producentowi rolnemu spełniającemu określone w rozporządzeniu warunki (§ 2 ust. 1). Zgodnie z treścią § 4 ust. 3 rozporządzenia ONW wysokość płatności powiązana jest z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym przynależność do przedziału o wyższej powierzchni, powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności, zaś w myśl § 4 ust. 4 rozporządzenia ONW do powierzchni powyżej 300 ha żadna płatność ONW nie przysługuje. Wskazano, iż wobec tego, że mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc, podział dużego gospodarstwa na mniejsze działki przekazane w posiadanie różnym producentom przekłada się wprost na znaczący wzrost pomocy ONW. Organ I instancji wskazał, iż strona corocznie wnioskuje także o przyznanie płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego. Warunki przyznania płatności na lata 2007-2013 dla korzystających z tej formy pomocy określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 34, poz. 200; dalej: "rozporządzenie z 28 lutego 2008 r."). W myśl § 14 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 28 lutego 2008 r. przy ustalaniu płatności wysokość stawki podstawowej maleje wraz ze wzrostem powierzchni zgłaszanej do płatności. W tych okolicznościach podział dużego gospodarstwa na wiele mniejszych jest dopuszczalny jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób producentami rolnymi. Wskazał także na treść art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczególne zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1968/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 368 z 23.12.2006., str. 74; dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006"), zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Wobec uzależnienia płatności do każdego hektara od wielkości gospodarstwa i zmniejszanie się płatności wraz ze wzrostem gospodarstwa sprawia, że tworzenie przez dane osoby wielu spółek cywilnych, które w przypadku łącznego zgłoszenia do płatności nigdy by się do niej nie zakwalifikowały może być uznane za działanie obchodzące prawo i nie zasługujące na uwzględnienie. Dokonując analizy powiązań podmiotowych spółek cywilnych, spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w powiązaniu z osobą P. M., przy uwzględnieniu prowadzenia przez P. M. własnej działalności gospodarczej i zarejestrowaniu w ewidencji producentów rolnych jako osoby fizycznej prowadzącej gospodarstwo rolne oraz swobodnym przekazywaniu poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami organ I instancji wywiódł, iż posiadaczem gospodarstwa rolnego był P. M., a nie wnioskująca o płatności spółka. Kierownik ARiMR oparł się na faktach znanych mu z urzędu, zawartych w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli, dowody zgromadzone w niniejszej sprawie i pomocniczo w oparciu wyciąg z akt innych spraw dotyczących płatności. Uznał ze niecelowe przesłuchiwanie świadków wskazywanych przez stronę.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. (data nadania przesyłki [...].09.2013r.) skarżący złożył odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] sierpnia 2013 r.

w zakresie odmowy przyznania jednolitej płatności ONW na rok 2011 r.

Wnosząc o uchylenie decyzji zarzucił organowi I instancji brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych, oparcie rozstrzygnięcia o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę. Strona zawarła w odwołaniu wnioski dowodowe, podtrzymała jednocześnie zgłoszone dotychczas wnioski dowodowe, kwestionując zasadność postanowienia o odmowie ich przeprowadzenia.

Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...], wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...] sierpnia 2013 r., wskazał, że [...] Sp. z o.o. nie była posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. W niniejszej sprawie doszło zatem do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności. Zgodnie bowiem z art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. WE L 312/1 z 23.12.1995.) działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Natomiast stosownie do art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji Nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Dyrektor ARiMR powołał się także na przepis art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, z którego wynika, iż nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Organ odwoławczy wskazał, iż stroną niniejszego postępowania jest [...] Sp. z o.o., której wspólnikami w 2011 r. byli P. M. i [...] Sp. z o.o., którego wspólnikiem jest P. M. (spółka wyodrębniona przez podział ze spółki [...] S.A., której prezesem jest P. M., zaś pełnomocnikiem D. M.). Ponadto P. M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo (według stanu bieżącego) jako wspólnik 90 podmiotów, w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które zostały zarejestrowane w ewidencji producentów jako odrębne podmioty. P. M. prowadzi również działalność gospodarczą pod nazwą [...] oraz jest właścicielem [...] S.A. Organ odwoławczy wskazał, iż w postępowaniu przed organem I instancji zostało ustalone, iż R. i P. M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym utworzyli dodatkowo 10 spółek, w których są jedynymi współwłaścicielami, a w pozostałych spółkach jedno z małżonków jest wspólnikiem, a drugim wspólnikiem jest zamiennie [...] Sp. z o.o., [...] S.A. lub D. M. – syn P. i R. M. O płatność ONW wystąpiono na łączną powierzchnię [...] ha.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż z przeprowadzonej analizy umów spółek cywilnych

i z odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez: P. M., R. M. i ich syna D. M. Wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek, bezpośrednio będąc ich wspólnikami, bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki np. prokurenta, prezesa zarządu, bądź pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są ww. osoby. Organ odwoławczy ponadto wskazał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji P M występuje jako: wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek, ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.

Następnie Dyrektor ARiMR zauważył, że podmioty, ubiegające się o płatności

w 2011 r. w większości podawały jako adres siedziby: ul. K [...] w B., względnie ul. Ż. [...] w B., będący adresem zamieszkania M. Spółka [...] Sp. z o.o. podała jeden z wymienionych adresów jako korespondencyjny. Organ odwoławczy wskazał ponadto na okoliczność, że w 87 spółkach, spośród 90 funkcjonujących w 2012 r., podano jedno konto bankowe w [...] Banku o nr [...], należące do P. M. i D. M. Wymieniony numer konta figuruje także w ewidencji producentów przy [...] Sp. z o.o.

Również organizacyjnie wymienione podmioty nie wykazywały odrębności

i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne, stanowiące składnik gospodarstwa rolnego, były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M. Zestawienie podmiotów ubiegających się o płatności w połączeniu z analizą osobową wymienionych podmiotów wskazuje, że w kolejnych latach grunty deklarowane były przez kolejne podmioty, natomiast przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne. Uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P. M. Powyższe dane znane są organowi z urzędu i wynikają ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, który jest w dyspozycji ARiMR.

W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M.; stanowi to zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Grunty zgłoszone do płatności przez spółkę są zarządzane przez P. M. i stanowią część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, a formalnie występujące o płatności jako odrębni rolnicy. Takim podmiotem jest także [...] Sp. z o.o.

W tym stanie rzeczy – zdaniem Dyrektora ARiMR – nie sposób uznać, że spółka posiadała grunty rolne. Nadto organ odwoławczy podniósł, iż posiadanie

w świetle rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. należy rozumieć szerzej niż tylko poprzez pryzmat art. 336 Kodeksu cywilnego. Płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, nie zaś za prawo własności do tych działek.

Dyrektor ARiMR tym samym uznał, iż organ I instancji odmówił przyznania płatności ONW w oparciu o § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. w zw. z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427).

Organ odwoławczy wskazał, że nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko, zawartych w pismach

z dnia [...] marca 2013 r. i z dnia [...] lipca 2013 r. oraz w odwołaniu. Zauważył przy tym, że ewentualne zeznania świadków nie miałyby znaczenia dla sprawy. Należy bowiem odróżnić samodzielny byt skarżącej jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie odrębnych przepisów, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego, jak wykazano powyżej, spółka nie czyniła.

Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. Obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Z kolei

w myśl art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, na wnioskodawcę został nałożony taki obowiązek. W związku

z tym, uznać należy, że organy ARiMR orzekając na podstawie posiadanego materiału dowodowego uczyniły zadość wymogom stawianym przez przepisy, stojąc na straży praworządności, rozpatrując wyczerpująco cały materiał dowodowy i zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielając niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR.

Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organom brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego, popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną

i dowolną ocenę materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż organy obu instancji dopuściły się szeregu błędów w kwestiach kluczowych dla rozstrzygnięcia. Nie przeprowadziły żądanych przez stronę dowodów na istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności: posiadania przez spółkę oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko, na czyją rzecz i w czyim imieniu świadkowie podejmowali czynności gospodarcze i prawne związane z działalnością spółki, prowadzeniem

i zarządzaniem gospodarstwem spółki. Wskazała, iż nie można określać woli uczestników czynności prawnych odmiennie niż to wynika z treści dokumentów bez odebrania żądanego przez stronę dowodu osobowego, potwierdzającego dodatkowo treść czynności wynikającą z dokumentów. Takie działanie w ocenie skarżącej stanowi dowolność administracyjną i nie może zostać zaakceptowane. Spółka wskazała także, iż wbrew ustaleniom organów P. M. nie jest wspólnikiem w ponad 30 innych spółkach wymienionych w tabelach zamieszczonych w decyzji organu I instancji. Organ pominął zmiany kapitałowe, które zaszły od założenia spółek, które to zmiany nie są zgodne z główną ideą przyjętą przez organ I instancji. Chybione są twierdzenia, iż P. i R. M. założyli 66 spółek cywilnych, w których jedno z nich jest wspólnikiem. P. M. nie jest wspólnikiem w większości wymienionych 31 spółek. Nie jest też prawdziwe twierdzenie, iż P. M. na dzień wydania decyzji jest prezesem, wspólnikiem, prokurentem w ponad 90 spółkach. Powyższe wynika z dostępnego w Internecie rejestru przedsiębiorców. W sytuacji, gdy stroną postępowania jest osoba prawna, a nie P. M. ustalenie, że to on a nie spółka posiada zgłoszone grunty bez ustalenia woli w czyim imieniu w sprawie niniejszej działał, swoim czy spółki, jest nieprawdziwe i wadliwe. Jest też sprzeczne z dowodami z dokumentów, z których wynika na czyją rzecz i w czyim imieniu działają poszczególne osoby. Spółka wskazała także, iż odnośnie stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków do otrzymania płatności organ powołuje się na regulację zawartą w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011, przy czym wskazywane argumenty przemawiające za ustaleniem istnienia "sztuczności" nie znajdują jakiegokolwiek oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a wnioski oparte są jedynie na domysłach i wynikają z nieznajomości reguł prowadzenia działalności gospodarczej

w bardziej rozwiniętych formach i strukturach. Wynikiem błędu organu jest nieuznanie skarżącej spółki za posiadacza gruntów. Skarżąca podniosła, iż wbrew ustaleniom organów, w imieniu, na rzecz, rachunek i ryzyko skarżącej spółki prowadzono działalność rolniczą z podejmowaniem wszelkich decyzji związanych z tą działalnością. Organ w swoich twierdzeniach, bez przeprowadzenia dowodów oparł się jedynie na swoich niezasadnych przypuszczeniach. Chybiona jest teza, iż swobodne przekazywanie gospodarstwa potwierdza tezę o jego sztucznym podziale. Organ odwoławczy nie odnosi się szczegółowo do dowodów z dokumentów złożonych przez stronę, z decyzji nie wynika też z jakich przyczyn wniosek dowodowy nie został uwzględniony z uwagi na ich niewiarygodność. Wskazała także, iż definicja rolnika została zawarta w treści art. 2 rozporządzenia WE nr 73/2009 i wadliwe jest przytaczanie przez organ normy w innej dziedziny prawa – statystyki. Nie istnieją podstawy do zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Brak jest też podstaw faktycznych do stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1975/2006, gdyż nie można stosować tego przepisu do tych rodzajów płatności,

w przypadku których nie może dojść do uzyskania korzyści wskutek stworzenia sztucznych warunków do ich otrzymania. Dotyczy to płatności z tytułu utrzymania łąk ekstensywnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

W dniu [...] czerwca 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, stanowiące uzupełnienie skargi w zakresie: odniesienia się do odpowiedzi organu na skargę, błędów w ustaleniach faktycznych, błędów postępowania dowodowego i oceny dowodów, błędnej wykładni i stosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, niekonstytucyjności stosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 oraz naruszenia zasady zaufania do organów państwa. Skarżący podniósł m.in., że w niniejszej sprawie działalność wnioskodawcy, co w ogóle pominął organ, przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005

i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonych przez prawodawcę. Powyższe wyklucza zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011

i skutkuje koniecznością uchylenia skarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania płatności ONW na rok 2011. Odmowa przyznania wnioskowanej płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że spółka nie była posiadaczem gruntów, o płatność do których występowała, oraz w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia - sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności ONW. Powyższe zdaniem organów stanowi w oparciu o § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ) w zw. z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 2011.25.8) (dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011") oraz art. 4 ust. 3 Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 1995.312.1) - podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności. Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Wobec treści zarzutów należy określić w pierwszej kolejności ramy prawne zagadnień, na których tle powstał spór, to jest: kwestię rozumienia posiadania

i kwestię wykładni przepisów art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Przepisy o płatnościach bezpośrednich, jak i płatnościach ONW nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie

w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się

o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie

z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania, polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw,

o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres, intensywność użytkowania typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności),

i polegać na możności korzystania z rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza.

W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje

o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów i to świadomość, wola tych reprezentantów musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania

w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji

z obiektywnymi okolicznościami dotyczącymi zewnętrznych przejawów działalności tych podmiotów. Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Próba interpretacji tego przepisu była podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (publ: www.eur-lex.europa.eu).

W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

"1) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie

z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku."

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Przy czym w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy należy przenieść na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

W ocenie Sądu organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec skarżącej ww. przepis organy winny w bardzo staranny, wyczerpujący

i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości sposób wykazać, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Powyższego zabrakło jednak w czynnościach organu podejmowanych

w niniejszej sprawie. Argumenty podnoszone przez organy obu instancji, które ich zdaniem przemawiają za ustaleniem istnienia stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia nie znajdują wystarczającego oparcia w materiale dowodowym przedstawionym Sądowi. Zauważyć przede wszystkim należy, że jedyne źródło ustaleń organów to dane

i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z ww. systemu informatycznego. Zdaniem Sądu, organy wydając swoje decyzje nie mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie, nie rozpatrując innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Aby organ mógł powoływać się na dane z ZSZiK, winny one jednak znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające

z przedmiotowego systemu winno wynikać z dokumentów, które znajdują się w tych aktach. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje będzie można uznać za przekonywujące zgodnie z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji). Jeśli zaś w aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów – to ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów. Zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno

w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżąca w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu

w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy nie odnoszą się do szeregu ww. zarzutów co dodatkowo utrudnia tą weryfikację. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki o których mowa w art.

4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych

w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ustępu 2 art. 21 ww. ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie można do końca zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, że w sprawie w której zarzuca się podmiotowi wnioskującemu o przyznanie płatności, ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsce stworzenie przez niego sztucznych warunków o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 spoczywa tylko właśnie na tym podmiocie.

Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". To na organach, jako tych które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne powstałe wskutek takiej sytuacji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia.

W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne

i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, wręcz stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewleczeniu postępowania.

Zauważyć należy, co wydaje się istotnym w niniejszej sprawie, że dotyczy ona płatności, o które ubiega się osoba prawna, podmiot prawa handlowego – spółka

z ograniczoną odpowiedzialnością. Słusznie zauważa skarżąca, że w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia przez dany podmiot, w tym przypadku spółki

z o.o., "sztucznych warunków" organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe

i osobowe wnioskującego podmiotu, czego jednak nie uczyniły w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić czy spółka prowadziła w 2011 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika w rozumieniu § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Organ odwoławczy za organem I instancji wskazuje, że w dacie wydania decyzji P. M. występuje jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.

W ocenie organów okoliczność ta stanowi o zarządzaniu zgłoszonymi do płatności gruntami przez P. M., które stanowią część jego gospodarstwa. Tym samym w ocenie organów skoro P. M. faktycznie zarządzał i posiadał zgłoszone przez spółkę we wniosku grunty, to w ocenie organów nie prowadziła ona w 2011 r. samodzielnie gospodarstwa rolnego oraz nie mogła być uznana za posiadacza zgłoszonych we wniosku za ww. rok gruntów. Okoliczność ta nie wynika jednak z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych niniejszej sprawy. Zaś, jak podnosi skarżąca, udział P. M. w tworzeniu i funkcjonowaniu spółek w zakresie wskazywanym przez organy jest kwestionowany, co w oparciu o dołączone akta administracyjne nie poddaje się kontroli. Dlatego też, w ocenie Sądu, organy nie mogły poprzestać w tym zakresie na danych wynikających z ZSZiK czy systemów ewidencji producentów, a winny wykorzystać dane, które znajdują się w KRS. Podobnie należy się odnieść do okoliczności dotyczących rachunku bankowego spółki. Organy wskazują, że rachunek ten – należący do P. M. i jego syna D. M. jest tożsamy dla 87 z 90 spółek funkcjonujących w 2012 r. Numer tego konta jak wskazują organy figuruje także w ewidencji producentów prowadzonej dla skarżącej. Niemniej jednak, pomijając już fakt, że powyższe dane znane są organom z urzędu i wynikają jedynie z ZSZiK, zauważyć należy, że nie potwierdzają one, iż również w 2011 r., spółka miała ten sam numer rachunku bankowego. Tak więc, w roku za który spółka ubiega się o płatności, mogła mieć ona zupełnie inny numer rachunku bankowego, który to mógł nie należeć do P. M. Organy nie wyjaśniły jednak tej istotnej zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii. Za dowolne, jako nie znajdujące stosownego odzwierciedlenia w aktach administracyjnych niniejszej sprawy należy uznać stwierdzenia organów dotyczące tego, że przenoszenie posiadania gruntów zgłoszonych przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności było fikcyjne, bowiem grunty te były deklarowane również przez inne podmioty. Organy dokonują powyższego stwierdzenia, jak słusznie wskazuje zresztą skarżąca bez odebrania wyjaśnień od osób biorących udział w tych czynnościach, jak również załączenia dowodów z umów przekazania przedmiotowych gruntów. Podnoszą przy tym jedynie, że powyższe jest im znane z urzędu, z postępowań za lata poprzednie. Nie badają zamiarów stron, co do dokonywania tych przeniesień. Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez spółkę w toku postępowania dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P. M. nie jest wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów za użytkowanie których wnioskowała o przyznanie płatności. W tym celu, jak słusznie wskazuje skarżący, winny ustalić czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała ona również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretnie dotacje ze środków unijnych występować. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny również wyjaśnić i odnieść się do okoliczności, czy spółka, tak jak podnosi skarżący w m.in. w odwołaniu, rzeczywiście składała sprawozdania finansowe, które mogłyby to potwierdzić.

W związku powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M., co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.

W ocenie Sądu, w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko.

Za przedwczesne w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów uznać więc należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego, organy ponownie rozpoznając sprawę powinny mieć jednak na uwadze, że ewentualny zarzut tworzenia sztucznych warunków, o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 powinien być rozpatrywany z odpowiednim uwzględnieniem powołanego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-434/12. Stwierdzenie tworzenia sztucznych warunków powinno być uzasadnione istnieniem elementów obiektywnych i subiektywnych po stronie beneficjenta. Obiektywne okoliczności danego przypadku to takie, które pozwalają na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia. Element subiektywny zaś, to prowadzący do tego, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z danego systemu wsparcia, ubiegający się

o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Z uwagi na powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a.

w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Wskazana w punkcie 3 kwota obejmuje kwotę [...] zł uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego, kwotę [...] zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.