Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 159/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust.1, art. 137,  art. 140 ust. 2, 3, 4, art. 216 ust. 1, art. 217 ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. N., U. R., A. R., I. B. i D. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeń z tym związanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...] r. w Państwowym Biurze Notarialnym w R. doszło do zbycia na rzecz Skarbu Państwa przez ówczesnych właścicieli nieruchomości obejmującej działki wówczas oznaczone numerami "1", "2", "3", "4", "5", "6" i "7". Umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 10, poz. 64) z przeznaczeniem pod budynek usług socjalno-technicznych. Nieruchomość ta była w dacie sprzedaży zabudowana.

Postępowanie w sprawie zwrotu części sprzedanej nieruchomości położonej w R., oznaczonej aktualnie jako działki nr "8", "9" i "10" o łącznej powierzchni [...] m2 zostało wszczęte w roku [...] na wniosek poprzednich właścicieli i ich następców prawnych. Postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...]r. jako właściwy do rozpoznania wniosku został wyznaczony Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Ustalono, że we wskazanej części nieruchomość nie została zagospodarowana na cel określony w umowie sprzedaży. W toku postępowania zostało wydanych kilka rozstrzygnięć, z których część była poddana kontroli WSA w Gliwicach.

W wyroku z dnia 12 września 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 2831/03, po rozpoznaniu skargi D. R., M. W., J. N., U. R., I. B. i A. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że sam zwrot nieruchomości skarżącym nie wzbudzał w sprawie kontrowersji, przedmiotem sporu była natomiast wysokość podlegającego zwrotowi odszkodowania wypłaconego za nieruchomość w dacie wywłaszczenia. Sąd podzielił stanowisko organów orzekających, iż w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zwrot przedmiotowej nieruchomości, ponieważ zgodnie z art. 136 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 z zm.), nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu; wypełnione zostały także przesłanki uznania nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (akt notarialny z [...] r. rep. "A" nr [...], zawarty w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości – z przeznaczeniem pod budynek usług socjalno-technicznych) sformułowane w art. 137 ustawy. Jednocześnie Sąd zakwestionował ustaloną wysokość odszkodowania, do zwrotu którego skarżący zostali zobowiązani.

Rozpoznając sprawę ponownie Starosta [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz skarżących działek: "8" o pow. [...] m2, "9" o pow. [...] m2 i działki "10" o pow. [...] m2, opisanych w księdze wieczystej jako własność Gminy Miasta R. oraz o rozliczeniach związanych z orzeczonym zwrotem, ustalając odszkodowanie podlegające zwrotowi na kwotę [...] zł. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...]. W wyniku rozpoznania wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2008 r. sygn. II SA/Gl 290/08 uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd potwierdził w uzasadnieniu, że samo orzeczenie o zwrocie nieruchomości jest zgodne z prawem, co przesądzono już w poprzednim wyroku wydanym w sprawie II SA/Gl 2831/03. Ponownie powodem uchylenia rozstrzygnięć organów administracji był kwestia finansowych rozliczeń w związku ze zwrotem nieruchomości. Sąd stwierdził, że decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 140 ust. 2 i art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dokonując analizy przepisów regulujących obliczenie odszkodowania, które podlega zwrotowi w przypadku uwzględnienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, Sąd wskazał, że odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji (art. 140 ust. 2 ustawy), z tym że jego wysokość po waloryzacji, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu. Od tej zasady przepis art. 140 ust. 2 przewiduje wyjątek określony w art. 217 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym osoby pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia przed dniem [...]r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż [...] % aktualnej wartości tych nieruchomości.

Oznacza to, że ustalając zwaloryzowane odszkodowanie za zwracaną nieruchomość, która została wywłaszczona przed dniem [...]r. organ orzekający nie może go ustalić w kwocie wyższej niż [...] % aktualnej wartości tej nieruchomości. W ten sposób ustalone odszkodowanie jest odszkodowaniem, które uprawnieni do zwrotu zobowiązani są zwrócić Skarbowi Państwa lub jednostce samorządowej po ewentualnym uwzględnieniu okoliczności z art. 140 ust. 3. Tak obliczone odszkodowanie, co bezpośrednio wynika z art. 140 ust. 4, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu, o ile wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu doszło do zmniejszenia lub zwiększenia wartości nieruchomości. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Sąd podkreślił, że dopiero do zwaloryzowanego odszkodowania, które w przypadku osób wywłaszczonych przed dniem [...] r., nie może przekraczać [...] % aktualnej wartości nieruchomości (i ewentualnym zastosowaniu art. 140 ust. 3) znajduje w razie zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 140 ust. 4 ustawy, zastosowanie ten ostatni przepis.

Formułując zalecenia dla organów rozpoznających sprawę Sąd wskazał, że obliczając wysokość podlegającego zwrotowi odszkodowania w pierwszej kolejności należy zwaloryzować odszkodowanie za grunt wraz ze znajdującymi się na nim w dniu wywłaszczenia zabudowaniami z tym, że stosownie do art. 217 ust. 2, który jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 140 ust. 2, odszkodowanie zwaloryzowane nie może przekraczać [...] % aktualnej wartości nieruchomości. Następnie do tak ustalonego odszkodowania, w zależności od okoliczności, należy zastosować art. 140 ust. 4 ustawy. Ostatnim etapem ustalania zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi przez strony powinno być zaliczenie na jego poczet, także po waloryzacji, już uiszczonej przez skarżących kwoty z tego tytułu.

Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji zlecił wykonanie operatu szacunkowego. Wartość rynkową nieruchomości zwracanej wedle stanu na dzień nabycia ([...]r.) i cen na dzień [...]r. ustalono na kwotę [...]zł. Wartość rynkową wedle stanu i poziomu cen na dzień [...]r. wyliczono na kwotę [...]zł. Z operatem zapoznano pełnomocnika stron, który w piśmie z dnia [...]r. podał, że nie wnosi do niego żadnych zastrzeżeń, albowiem jest sumienny i bezstronny. Pełnomocnik przywołał wydane w toku postępowania wyroki WSA w Gliwicach i podkreślił, że zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w sprawie jest wyłącznie kwestia rozliczenia wypłaconego przez Skarb Państwa odszkodowania, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku sądu z dnia 18 sierpnia 2008 r.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców nieruchomości gruntowej położonej w R. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr "8", "9" i "10" o pow. [...] m2, w częściach odpowiadających ich udziałom, w pkt 2 decyzji odstąpił od nałożenia na osoby wymienione w pkt 1 obowiązku zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania wypłaconego za nieruchomość, którego wartość po waloryzacji wynosi [...]zł. Powołując się na wyrok w sprawie II SA/Gl 290/08 Starosta wskazał, że nie budzi kontrowersji w sprawie zaistnienie przesłanek do zwrotu nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem z [...]r. W części podlegającej zwrotowi nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia i podlega zwrotowi. Orzekając o wysokości odszkodowania, które wnioskodawcy winni zwrócić w związku ze zwrotem nieruchomości, kierowano się wytycznymi Sądu. Za sprzedaną Skarbowi Państwa nieruchomość o pow. [...] m2 wypłacono w dacie nabycia kwotę [...]zł. Ze względu na fakt, że zwrotowi podlega tylko część o pow. [...] m2, ustalono wartość zapłaconej ceny w stosunku do powierzchni podlegającej zwrotowi, obliczając ją na [...] ówczesnych złotych. Tak obliczone odszkodowanie za nieruchomość, zgodnie z art. 140 ust. 2 poddano waloryzacji, kwota po waloryzacji i przeliczeniu po denominacji wyniosła [...] zł. Zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n. osoby, które zostały pozbawione własności w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed [...]r. zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż połowa aktualnej wartości tych nieruchomości. Wartość tę ustalono w drodze operatu i wyliczono na kwotę [...] zł. Zwracane zwaloryzowane odszkodowanie nie mogło by przewyższać zatem kwoty [...]zł, albowiem tyle wynosi połowa obecnej wartości nieruchomości. Tak ustaloną wartość podlegającego zwrotowi odszkodowania należy także pomniejszyć o uiszczone już przez wnioskodawców w dniu [...]r. na rzecz UM R. [...]zł ( po waloryzacji [...]zł|). Ponieważ wartość nieruchomości z dnia wywłaszczenia w stosunku do jej wartości w dniu zwrotu, zgodnie z wyceną rzeczoznawcy, obniżyła się o kwotę [...]zł, o tę wartość należy pomniejszyć podlegające zwrotowi, zwaloryzowane odszkodowanie. W konsekwencji, ponieważ kwota zwaloryzowanego odszkodowania jest mniejsza niż kwota, o jaką obniżyła się wartość nieruchomości, wnioskodawców nie zobowiązano do zwrotu odszkodowania.

W odwołaniu od decyzji pełnomocnik stron zaskarżył decyzję organu I instancji w części dotyczącej rozliczeń "za zwróconą nieruchomość" i wniósł o nakazanie zwrotu na rzecz wnioskodawców kwoty [...]zł wraz z odsetkami oraz kwoty [...]zł z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu podał, że decyzja nie uwzględnia szkody, jaką strony poniosły w wyniku dokonanych wyburzeń budynków znajdujących się na wywłaszczonej działce. Ze sporządzonych operatów wynika, że w wyniku działań podjętych na nieruchomości po wywłaszczeniu jej wartość spadła. Stanowi to dla stron szkodę w rozumieniu prawa cywilnego. Różnica wartości wynosi [...]zł. Szkodę stron stanowi zatem różnica między kwotą [...]zł a zwaloryzowanym odszkodowaniem w wysokości [...]zł, co daje żądaną kwotę [...]zł. Pełnomocnik zwrócił także uwagę, że odszkodowanie otrzymane za nieruchomość na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. nie było odszkodowaniem zupełnym i dlatego obliczona zwaloryzowana jego wartość nie odpowiada wyliczonej wartości nieruchomości. Natomiast zapłata przez strony kwoty [...]zł była świadczeniem nienależnym.

Zaskarżoną decyzją z [...]r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania oraz wydane w nim rozstrzygnięcia, w tym wyroki sądowe. Przyznał, że bezsporne w sprawie jest, iż sprzedane na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...]r. w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości działki nie zostały w całości wykorzystane na cel, w jakim została nabyte. Uzasadnione zatem jest uwzględnienie wniosku o zwrot niewykorzystanej na cel wywłaszczenia części nieruchomości.

Odnosząc się do kwestii rozliczeń będących konsekwencją zwrotu nieruchomości Wojewoda wskazał na art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym zwrot nieruchomości poprzedniemu właścicielowi rodzi obowiązek zwrotu uzyskanego odszkodowania, po jego waloryzacji. Wysokość zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu. Natomiast osoby pozbawione własność przed dniem [...]r., zgodnie z art. 217 ust. 2 ustawy, zwracają zwaloryzowane odszkodowanie w wysokości nie wyższej niż [...]% aktualnej wartości nieruchomości. Dodatkowo, w razie zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na niej bezpośrednio po wywłaszczeniu, zwaloryzowane odszkodowanie podlegające zwrotowi pomniejsza się o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan z daty wywłaszczenia oraz z dnia zwrotu.

Wartość nieruchomości została ustalona operatem szacunkowym, który organ odwoławczy ocenił jako prawidłowy. Zastosowanie w sprawie opisanych regulacji skutkuje wyliczeniem, zgodnie z którym kwota zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi jest niższa niż kwota, o jaką obniżyła się wartość nieruchomości. Tak duży spadek wartości jest efektem wyburzenia znajdujących się na działkach zabudowań. W konsekwencji uzasadnione jest odstąpienie od nałożenia na strony obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, uzyskanego w przeszłości na nieruchomość.

Wojewoda dostrzegł, że wadliwie organ I instancji dokonał obniżenia zwaloryzowanego odszkodowania o kwotę wpłaconą gminie przez strony na poczet rozliczeń. Odliczenie to nie zmienia jednak końcowego wyniku, który uzasadnia brak rozstrzygnięcia o obowiązku zwrotu odszkodowania. Wojewoda zauważył, że zaliczkowo wpłacona przez wnioskodawców kwota winna zostać przez organ I instancji zwrócona w zwykłym trybie, poza postępowaniem administracyjnym. W końcu Wojewoda stwierdził, że roszczenie zapłaty na rzecz wnioskodawców kwoty [...]zł. tytułem odszkodowania za zmniejszenie wartości zwracanej nieruchomości nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa regulujących zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik wnioskodawców zaskarżył wydaną decyzję w części dotyczącej rozliczeń, zarzucił naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji oraz art. 1 protokołu do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i wniósł o zasądzenie od Prezydenta Miasta R. na rzecz skarżących kwoty [...] wraz z odsetkami od dnia [...]r. W uzasadnieniu podniósł, że żądanie zwrotu nieruchomości ma charakter cywilny, rozpatrywany w trybie administracyjno-sądowym. Zgodnie z obowiązującym prawem, każdy może ubiegać się o odszkodowanie za wywłaszczenie. Szkoda skarżących to różnica wartości między obecnie zwracaną nieruchomością ([...]zł) a zrewaloryzowanym odszkodowaniem ([...]zł). Roszczenie o odsetki jest uzasadnione długością postępowania, zawinioną przez brak kompetencji organów. Odszkodowanie otrzymane według ustawy z 1958 r. nie było ekwiwalentne. W piśmie procesowym z [...]r. pełnomocnik skarżących podał, że roszczenie odszkodowawcze zgłaszane w sprawie ma charakter cywilny. Nie jest możliwa restytucja naturalna poprzez odbudowę budynków, zatem naprawienie szkody musi polegać na zapłacie odszkodowania pieniężnego. Wobec braku uregulowań ustawowych zastosowanie winien mieć przepis art. 77 Konstytucji, przewidujący prawo do wynagrodzenia za szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2011 r. pełnomocnik podał, że wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem organy winny orzec o odszkodowaniu, zasadą jest bowiem pełna ekwiwalentność odszkodowania za wywłaszczenie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

W pierwszej kolejności, odnosząc się do żądania zawartego w skardze, zasądzenia przez sąd administracyjny od Prezydenta Miasta R. wskazanej w skardze kwoty należy wyjaśnić, że żądanie o takiej treści w ogóle przed sądem administracyjnym w istniejącym stanie prawnym nie może być zgłaszane. Sądy administracyjne powołane są do kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracji publicznej, w tym w szczególności decyzji administracyjnych a katalog możliwych rozstrzygnięć sądu w tym zakresie określa art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 135, poz. 1270 ze zm.). Z treści pisemnej skargi można wnosić, że pełnomocnik w istocie kwestionował nie tyle rozstrzygnięcia w wydanych decyzjach zawarte, co fakt, że w decyzjach tych organy nie orzekły o rekompensacie finansowej na rzecz skarżących z tytułu zmniejszenia wartości, co w ocenie pełnomocnika winno było mieć miejsce. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy, rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, nawet wniesionej przez kwalifikowanego pełnomocnika, co otwiera drogę do rozpoznania kwestii legalności wydanych decyzji, pomimo wadliwych żądań skargi. Wobec wyjaśnienia na rozprawie przez pełnomocnika, że domaga się uchylenia decyzji ze względu na zasadę pełnej ekwiwalentności odszkodowania trzeba też zaznaczyć, że wbrew przekonaniu pełnomocnika skarżących, sprawa nie dotyczy wywłaszczenia i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ale odrębnie uregulowanej kwestii zwrotu wywłaszczonej w przeszłości nieruchomości i rozliczeń z tego tytułu. Zarówno Sąd, jak i organy administracji nie mogły zatem w niniejszej sprawie badać ani legalności samego zbycia nieruchomości w przeszłości na rzecz Skarbu Państwa, ani kwestii ekwiwalentności wówczas uzyskanego odszkodowania. Należy podkreślić, że tak akcentowana przez stronę skarżącą zasada ekwiwalentności odszkodowania za wywłaszczane nieruchomości dotyczy etapu wywłaszczania. Na etapie zwrotu nieruchomości kwestia ekwiwalentności pojawia się w innym kontekście, dotyczy rozliczeń związanych ze zwrotem odszkodowania uzyskanego w przeszłości przez poprzedniego właściciela nieruchomości w zamian za zwracaną nieruchomość. Zasada ta doznaje przy tym pewnych ograniczeń, wprowadzonych w interesie poprzednich właścicieli, zwłaszcza wywłaszczonych pod rządami innych ustaw i w poprzednim ustroju politycznym. Wyrazem tej ochrony jest w szczególności przepis art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 z zm.), zgodnie z którym osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem [...]r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż [...] % aktualnej wartości tych nieruchomości. Regulacja ta wydaje się być efektem świadomości aktualnego ustawodawcy, że dokonywane w przeszłości akty wywłaszczenia nie były dokonywane ze ekwiwalentnym odszkodowaniem, w związku z czym w przypadku zwrotu nieruchomości podlegające zwrotowi odszkodowanie jest ograniczane do wysokości połowy wartości zwracanej nieruchomości.

Należy także zwrócić uwagę, że kwestia zwrotu i związanych z tym rozliczeń była przedmiotem wyroków sądu administracyjnego i została prawomocnie rozstrzygnięta nie tylko w zakresie dotyczącym przesłanek zwrotu, ale także w zakresie dotyczącym rozliczenia zwrotu wypłaconego odszkodowania. W wyroku z dnia 18 sierpnia 2008 r. Sąd w sprawie o sygn. II SA/Gl 290/08 wyraźnie podał, na jakiej podstawie prawnej winna zostać załatwiona kwestia zwrotu wypłaconego odszkodowania i w jaki sposób winno ono zostać obliczone. Wyrok ten nie został zakwestionowany i na podstawie art. 170 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiąże zarówno strony i sąd, który je wydał, jak też inne sądy i organy państwowe. Moc wiążąca nie ogranicza się przy tym wyłącznie do sentencji rozstrzygnięcia, ale dotyczy również oceny faktycznej i prawnej wyrażonej w uzasadnieniu.

Zwrot wywłaszczonych nieruchomości poprzednim właścicielom regulują przepisy rozdziału 6 działu III aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nabycie własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło przed wejściem w życie tych przepisów, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Aktualne przepisy dotyczące zwrotu takich nieruchomości stosuje się odpowiednio, podstawą do tego jest przepis art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zasadnie orzekające organy przyjęły, że kwestia przesłanek zwrotu nieruchomości została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokami sądu administracyjnego i w tym zakresie istnieje związanie, brak jest zatem podstaw do ponownego analizowania tego zagadnienia. Trzeba zaznaczyć, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości następuje wyłącznie na wniosek, zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., jego warunkiem jest jednak zwrot przez poprzedniego właściciela otrzymanego odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. Zwracane odszkodowanie podlega waloryzacji, zgodnie z art. 140 ust. 2 ustawy. W przypadku nieruchomości wywłaszczonych przed [...]r. do zwracanego odszkodowania zastosowanie znajduje tutaj omówione wyżej ograniczenie z art. 217 ust. 2 ustawy. Nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu (art. 139 ustawy), zatem woli poprzednich właścicieli pozostawione jest, czy stan taki ich satysfakcjonuje i czy podejmą decyzję o domaganiu się zwrotu. Niewątpliwie ustawa nie przewiduje dopłat ze strony Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na rzecz poprzednich właścicieli do zwracanej nieruchomości. Zmiany, jakie po wywłaszczeniu zaszły na nieruchomości są uwzględniane na zasadach określonych w art. 140 ust. 4 ustawy: w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości.

W sprawie organy zastosowały się do zaleceń zawartych w poprzednich wyrokach wydanych w sprawie. Wartość nieruchomości została ustalona na podstawie operatu, do którego strony nie tylko nie zgłosiły zastrzeżeń, ale wręcz go zaakceptowały. W ocenie Sądu brak jest podstaw do negowania przez sąd prawidłowości sporządzonego operatu. Poddano także waloryzacji podlegające zwrotowi odszkodowanie, które następnie zmniejszono do wysokości [...] % wartości zwracanej działki i dodatkowo obniżono o kwotę, o jaką zmniejszyła się wartość nieruchomości w wyniku dokonanych wyburzeń. Zastosowano się wobec powyższego do zaleceń zawartych w wyroku z 18 sierpnia 2008 r. Wobec uzyskanego wyniku z przeprowadzonych działań arytmetycznych, zasadnie orzeczono o braku podstaw do nakładania na strony obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, skoro zmniejszenie wartości przewyższyło wartość podlegającego zwrotowi odszkodowania. Prawidłowo także organ II instancji wyjaśnił, że kwestia zwrotu kwoty wpłaconej na pewnym etapie postępowania, nie kwalifikuje się do rozstrzygnięcia w formie decyzji, lecz powinna być zwrócona w drodze czynności przez podmiot, który tę kwotę uzyskał. Prawidłowo także wojewoda uznał, że wadliwe odliczenie tej kwoty przez organ I instancji na etapie ustalania wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi nie ma znaczenia dla sprawy, albowiem nie modyfikuje wyliczeń, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji. Natomiast do orzekania przez organy, na etapie zwrotu nieruchomości, o finansowym odszkodowaniu na rzecz poprzednich właścicieli za zmniejszenie jej wartości, brak jest podstaw prawnych w obowiązującym prawie. W przekonaniu Sądu istniejący w tym zakresie stan prawny, zwłaszcza odnoszący się do przypadków powstałych przed [...]r., ze względu na preferencyjne warunki obliczania wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi, nie budzi zastrzeżeń co do swej konstytucyjności.

Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.