Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2452/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za czerwiec, miesiące od sierpnia do października oraz grudzień 2008 r., miesiące od stycznia 2009 r. do maja 2010 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności D. M. (dalej jako "Skarżący") byłego vice prezesa zarządu S. sp. z o.o. z siedzibą w W., za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za okresy 6, 8-12/2008r., 1-12 2009 r. oraz 1-6/2010 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. orzekł o solidarnej z P. W. oraz ze Spółką odpowiedzialności podatkowej Skarżącego byłego członka zarządu S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka"), za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 06,08- 12/2008 r. 01-12/2009r. oraz 01- 05/2010r. w łącznej kwocie 365.593,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 197.634,00 zł i kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 12.045,70 zł oraz umorzył postępowanie w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za 06/2010 r.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył w dniu 16 stycznia 2014 r. odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., z wnioskiem o uchylenie ww. rozstrzygnięcia w całości. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe stosowanie, sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu odwołania wskazał, że wobec drugiego członka zarządu S. Sp. z o.o., pełniącego funkcję prezesa zarządu, P. W. nie było faktycznie prowadzone żadne postępowanie, co pozbawia Stronę możliwości regresu, jako dłużnika solidarnego. Zaznaczył, że postępowanie wobec P. W. zostało jedynie wszczęte i teoretycznie prowadzone bez udziału strony. Zaznaczył, iż postępowanie w przedmiocie orzekania o odpowiedzialności osób trzecich powinno być prowadzone przeciwko wszystkim osobom, które potencjalnie odpowiedzialność taką mogą ponosić. Tylko w takim przypadku zyskuje on realną gwarancję realizacji swego prawa podmiotowego do regresu, stanowiącego immanentny aspekt reżimu odpowiedzialności solidarnej art. 376 k.c. z prezesem zarządu S. Sp. z o.o.

Skarżący zarzucił opieszałość oraz nieprowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec majątku Spółki. Podkreślił, iż Spółka przynajmniej do czasu, kiedy był członkiem jej zarządu, posiadała majątek, z którego mogła być skutecznie przeprowadzona egzekucji. Skarżący stwierdził, iż w okresie pełnienia funkcji w zarządzie Spółki, złożenie wniosku o upadłość byłoby przedwczesne i nieuprawnione. Organ egzekucyjny miał wiedzę lub bez problemu, gdyby należycie prowadził egzekucję, wiedziałby o istnieniu mienia Spółki i nie mógłby stwierdzić, że egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna, lecz miałby obowiązek prowadzenia egzekucji także z takiego mienia.

W konsekwencji zdaniem Skarżącego nie została spełniona pozytywna przesłanka odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki. Skarżący ocenił, iż przerzucanie całego ciężaru dowodu na stronę w zakresie przesłanek wyłączających odpowiedzialność podatkową jest niedopuszczalne, ponieważ art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm., dalej "O.p."), powinien być interpretowany i stosowany z uwzględnieniem zasad ogólnych prawdy obiektywnej oraz obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego.

Końcowo Skarżący podniósł zarzut przedawnienie prawa do wydania decyzji. Przywołując art. 118 O.p., wskazał, że zgodnie z tym przepisem organ miał prawo wydać decyzję orzekającą o odpowiedzialności jedynie za 01-06/2010 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił ww. decyzję organu pierwszej w części dotyczącej solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, byłego członka zarządu S. Sp. z o.o., za zaległość podatkową tej Spółki w podatku od towarów i usług za 11/2008r. w kwocie 16.544 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 9.755 zł i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, iż w niniejszej sprawie 5 letni termin do wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, liczony jako ostatni dzień grudnia piątego roku po roku, w którym powstała zaległość podatkowa nie został naruszony. Zaskarżona decyzja wydana została z zachowaniem terminu wynikającego z art. 118 § 1 O.p., a zarzut odwołania w tym zakresie nie był zasadny.

Dyrektor potwierdził natomiast, iż zobowiązanie podatkowe S. Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za 11/2008r. uległo przedawnieniu z dniem 18 lutego 2014 r. Tym samym decyzja organu I instancji w omawianej wyżej części, tj. odpowiedzialności Strony za zaległość w podatku od towarów i usług za 11/2008r. wraz z odsetkami za zwłokę, podlegała uchyleniu, a postępowanie w tej części - umorzenia jako bezprzedmiotowe.

Pozostałe zobowiązania za ww. okresy pozostawały w chwili orzekania przez organ odwoławczy nieprzedawnione, gdyż bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług zostały przerwany w w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego Spółki oraz pobranie należności u zobowiązanego.

Odnosząc się do wynikającego z art. 108 § 2 i § 3 O.p. wymogu wszczęcia postępowania egzekucyjnego przed wszczęciem postępowania podatkowego wobec osoby trzeciej. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że wymóg ten został w niniejszej sprawie spełniony, gdyż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o wszczęciu postępowania podatkowego wobec Skarżącego doręczone zostało mu w dniach 27 maja 2013 r.

Organ wskazał, iż na zaległości podatkowe objęte zaskarżoną decyzją wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze o nr: [...] z dnia 04.11.2008 r. za 06/2008 r., [...] z dnia 26.11.2008 r. za 08/2008 r., [...] z dnia 08.01.2009 r. za 09/2008 r., [...] z dnia 11.02.2009 r. za 10/2008 r., [...] z dnia 09.11.2009 r. za 12/2008 r., [...] z dnia 07.05.2009 r. za 01/2009 r., [...] z dnia 09.11.2009 r. za 02/2009 r., [...] z dnia 09.11.2009 r. za 03/2009 r., [...] z dnia 09.11.2009 r. za 04/2009 r., [...] z dnia 09.11.2009 r. za 05/2009 r., [...] z dnia 09.11.2009 r. za 06/2009 r., [...] z dnia 09.11.2009 r. za 07/2009 r., [...] z dnia 09.11.2009 r. za 08/2009 r., [...] z dnia 09.03.2010 r. za 09/2009 r., [...] z dnia 09.03.2010 r. za 10/2009 r., [...] z dnia 07.06.2010 r. za 12/2009 r., [...] z dnia 07.06.2010 r. za 01/2010 r., [...] z dnia 07.06.2010 r. za 02/2010 r., [...] z dnia 07.06.2010 r. za 03/2010 r., [...] z dnia 26.07.2011 r. za 04-5/2010 r.

Zawiadomienie z dnia 12.11.2008 r. o dokonaniu zajęcia rachunku bankowego Spółki w P. S.A. oraz tytuł wykonawczy z dnia 04.11.2008 r. nr [...], dotyczące zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za 06/2008 r., wysłane na adres Spółki zostało doręczone dnia 19.11.2008 r. Zawiadomienie z dnia 01.12.2008 r. o dokonaniu zajęcia rachunku bankowego ww. Spółki w P. S.A. oraz tytuł wykonawczy z dnia 26.11.2008 r. nr [...], dotyczące zaległości w podatku od towarów i usług za 08/2008 r., wysłane na adres Spółki zostało doręczone dnia 09.12.2008 r. Zawiadomienie z dnia 08.01.2009 r. o zajęciu rachunku bankowego Spółki w P. S.A. oraz tytuł wykonawczy z dnia 8.01.2009 r. nr [...], dotyczące zaległości w podatku od towarów i usług za 09/2008 r., wysłane na adres Spółki, zostało doręczone dnia 10.01.2009 r. Odpisy tytułów wykonawczych [...] z dnia 09.03.2010 r. za 09/2009 r., [...] z dnia 09.03.2010 r. za 10/2009 r., [...] z dnia 09.03.2010 r. za 11/2009 r., [...] z dnia 07.06.2010 r. za 12/2009 r., [...] z dnia 07.06.2010 r. za 01/2010 r., [...] z dnia 07.06.2010 r. za 02/2010 r., [...] z dnia 07.06.2010 r. za 03/2010 r., wraz zajęciami z dnia 15.09.2010 r. rachunku bankowego w 17 bankach, wysłane na adres Spółki zostały zwrócone przez placówkę pocztową w dniu 29.09.2010 r. z adnotacją "adresat nieznany", natomiast zajęcie obejmujące ww. tytuły doręczone zostało do banku [...] SA w dniu 22.09.2010 r.

Zawiadomienie z dnia 23.08.2011 r. o zajęciu rachunku bankowego Spółki w P. S.A. w S. oraz tytuł wykonawczy z dnia 26.07.2011 r. nr [...] dotyczący zaległości w podatku od towarów i usług za 04-05/2010 r., wysłane na adres Spółki zostało zwrócone przez placówkę pocztową w dniu 30.08.2011 r. z adnotacją "adresat wyprowadził się", natomiast do banku zostało doręczone w dniu 30.08.2011 r.

W związku z powyższym organ stwierdził, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło przed wszczęciem postępowania podatkowego do osób trzecich, z zachowaniem wymogów z art. 108 § 2 i § 3 O.p.

Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do okoliczność spełnienia przesłanek pozytywnych przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią wskazał, iż spełniona pierwsza z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności, Skarżący pełnił bowiem funkcję członka zarządu Spółki w czasie powstania i upływu terminów płatności jej zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za 06,08-12/2008 r., 01-12/2009 r. oraz 01-05/2010 r. Okoliczność pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu potwierdzał odpis z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [...]. W okresie od dnia 26.01.2007 r. do 30.06.2010 r. pełnił powierzoną mu funkcję w Spółce. Zarząd Spółki w okresach, kiedy upływały terminy płatności poszczególnych zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją był dwuosobowy. Jednocześnie wobec drugiego członka zarządu Spółki – P. W., postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług zostało wszczęte i zakończone wydaniem odrębnej decyzji.

Odnośnie zaistnienia drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki kapitałowej - bezskuteczność egzekucji z majątku spółki organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie egzekucyjne przeprowadzone przez organ egzekucyjny (Naczelnika Urzędu Skarbowego W.) nie doprowadziło do wyegzekwowania należności z majątku Spółki. Organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez [...] S.A. i [...] SA w W., uzyskując jedynie kwotę odpowiednio 2.654, 03 zł z rachunku w [...] S.A. w W. W dniu 10 sierpnia 2011 r. poborca skarbowy podjął próbę przeprowadzenia egzekucji wobec Spółki, jednak pod wskazanym przez wierzyciela adresem zobowiązanego tj. [...] W., ul. [...], lokal był zamknięty. Sporządzony raport dotyczył niemożności dokonania czynności egzekucyjnych u dłużnika.

Organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Spółki postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., zostało umorzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat W. w trybie art. 59 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie ujawniono również składników majątkowych Spółki, których zajęcie prowadziłoby do wyegzekwowania dochodzonych należności. Egzekucja zaległości ciążących na dłużniku pierwotnym, podjęta przez organ egzekucyjny okazała się nieskuteczna. W toku postępowania nie ustalono majątku, z którego można by zaspokoić zaległości podatkowe. Organ podatkowy podjął działania mające na celu ustalenie siedziby Spółki, miejsca prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jak i położenia majątku. Działania te nie przyniosły oczekiwanego skutku. Określenie majątku Spółki nie było możliwe, ponieważ Spółka nie prowadziła działalności pod znanym organowi podatkowemu adresem. Nie uzyskano pozytywnych odpowiedzi w sprawie posiadanego przez Spółkę majątku. Ponadto zgodnie z pismami z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z dnia 25 lipca 2011 r. oraz z dnia 23 maja 2012 r. Spółka posiada 3 środki transportu, jednakże w odniesieniu do 2 - jest ich współwłaścicielem razem z [...] S.A. (samochody [...]- samochód ciężarowy, rok produkcji 2009) i [...]- samochód ciężarowy rok produkcji 2009) oraz a samochód ciężarowy marki [...], model 8.153, rok produkcji 1995, został zajęty przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S..

W konsekwencji w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku podatnika (spółki) nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie zgodził się z postawionym zarzutem opieszałości oraz nieprowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec majątku Spółki. Za niezasadne uznano również zarzuty Skarżącego, że gdyby organ egzekucyjny należycie prowadził egzekucję, wiedziałby o istnieniu mienia Spółki i miałby obowiązek prowadzenia egzekucji także z takiego mienia. Zdaniem organu odwoławczego, w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji w zarządzie Spółki nie ujawniono składników majątkowych, z których mogła być skutecznie przeprowadzona egzekucja.

Oceniając wystąpienie przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 lit a i b O.p. organ odwoławczy przeanalizował bilans Spółki za 2007 r. i 2008 r., uzyskany z Krajowego Rejestru Sądowego w W. (odzwierciedlający stan na dzień 31.12.2007r., oraz na dzień 31.12.2008 r.) i stwierdził, że zasadnie uznał Naczelnik Urzędu Skarbowego W., iż świadczy on o złej kondycji finansowej podmiotu, a także o wystąpieniu podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Dane finansowe Spółki oraz analiza wskaźnikowa za ww. okres wskazują, że podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub otwarcia postępowania układowego w postaci stanu niewypłacalności z art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wystąpiła w Spółce już w 2008 r. Aktywa obrotowe spółki na koniec 2007 r. wynosiły 320.628,51 zł, a zobowiązania krótkoterminowe 416.245,41 zł, natomiast aktywa obrotowe na koniec 2008 r. wynosiły 800.258,04 zł, a zobowiązania krótkoterminowe 1.025.110,73 zł. Z rachunku zysków i strat za okres od 1.01.2008 - 31.12.2008, wynika, że Spółka w 2007 roku poniosła stratę w wysokości 6.731,46 zł a w 2008 roku stratę w wysokości 184.135,01 zł. Organ odwoławczy stwierdził, iż kwoty zobowiązań krótkoterminowych były znacznie wyższe aniżeli majątek obrotowy, przez co zaistniała przesłanka do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości określona w art. 10 w związku z art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze - przewaga zobowiązań nad majątkiem. Ponadto o trudnej sytuacji ekonomicznej Spółki świadczyły zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2008 i 2009 w łącznej kwocie ponad 100.000 zł. Również w deklaracjach rocznych o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2008 i 2009 rok (PIT - 4R) Spółka wykazała kwoty należnych zaliczek na podatek dochodowy za poszczególne miesiące, które nie były uregulowane w terminie ustawowym w trakcie roku podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, iż Spółka nie wywiązała się także z obowiązku zapłaty należności podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za 06,08-12/2008r. i 01-12/2009r. oraz 01-5/2010r. na kwotę łącznie ponad 350.000 zł, co również wskazuje na trwałe kłopoty z terminowym regulowaniem zobowiązań. Spółka zalegała z zapłatą składek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. na kwotę łącznie ponad 110.000 zł.

Na podstawie powyższego uprawnione jest stwierdzenie, że w trakcie pełnienia funkcji prezesa w zarządzie Spółki przez Skarżącego zaistniała i druga z podstaw do ogłoszenia upadłości - zaprzestanie płacenia wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze).

Zdaniem organu odwoławczego niekorzystna sytuacja finansowa Spółki w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu oraz narastające zadłużenie podatkowe i z tytułu składek na ubezpieczenie, dawała podstawy do składania wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki zgodnie z art. 10 i art. 11 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, już na koniec 2008 r. Ponadto stan ten utrzymywał się w kolejnych okresach.

Analizując sytuację finansowa spółki organ odwoławczy doszedł do konkluzji, iż spółka S. Sp. z o.o. była dłużnikiem niewypłacalnym. Tym samym Skarżący jako jeden z członków jej zarządu, nie wywiązując się z określonych prawem obowiązków, powinien liczyć się z tym, że będzie zobowiązany ponieść wszelkie związane z tym konsekwencje, w tym finansowe.

Zdaniem organu odwoławczego Skarżący nie wykazał, aby niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Nie przedstawił bowiem w toku postępowania przed organami podatkowymi żadnych okoliczności natury faktycznej mogących świadczyć o tym, iż nie miał wpływu na możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości S. Sp. z o.o. Nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja byłaby faktycznie możliwa i w konsekwencji zaspokoiłaby zaległości podatkowe Spółki w znacznej części.

Podsumowując organ odwoławczy uznał, iż spełnione zostały pozytywne przesłanki orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego w postaci pełnienia obowiązków w zarządzie w czasie powstania i terminie płatności zobowiązań podatkowych Spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do jej majątku. Według organu Skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych, których wystąpienie mogłoby uwolnić go od obciążenia odpowiedzialnością za zaległość podatkową Spółki, tj. nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy, ani nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. za niezasadne uznał zarzuty odwołania dotyczące wadliwości formalnoprawnej wynikającej z naruszenia podstawowych zasad postępowania podatkowego wyrażonych w art. 122, art. 187 i art. 191 O.p.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania,

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 10 i 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) przez przyjęcie, iż w stosunku do S. Sp. z o.o. wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości w okresie, w którym Skarżący pełnił funkcję członka zarządu,

- naruszenie art. 7 K.p.a. przez przerzucenie na członka zarządu obowiązku wykazania (ciężaru dowodu), iż w stosunku do S. Sp. z o.o. nie wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości w okresie, w którym Skarżący zarządzał Spółką,

- naruszenie art. 107, art. 116 § 1 i art. 118 § 1 i § 2 O.p. przez jego niezastosowanie,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. przez sprzeczność ustaleń organu pierwszej instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych i przyjęciem, że pełniąc funkcję członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego Skarżący ponosi odpowiedzialność za bezskuteczność postępowania egzekucyjnego, jak również, iż ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o upadłość S. Sp. z o.o.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazywał, iż nie miał możliwości ani prawa zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki lub wszczęcie postępowania mającego na celu zapobieżenie ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego), ponieważ faktycznie nie pełnił funkcji w zarządzie S. Sp. z o.o., bowiem zgodnie z prawem z niej zrezygnował. Nie miał wglądu w dokumentację spółki i stan jej spraw. Podnosił, iż po złożonej rezygnacji w dniu 30 czerwca 2010 r., sprawy Spółki prowadził wyłącznie prezes zarządu P. W. Wszystkie dokumenty, w tym deklaracje i sprawozdania przygotowywane były bez udziału Skarżącego.

Zarzucił brak przeprowadzenia postępowanie dowodowego, uwzględniając dowody z dokumentów finansowych Spółki na okoliczność istnienia faktycznych i wymagalnych wierzytelności. Spółka do czerwca 2010 r., kiedy był członkiem zarządu, posiadała majątek, z którego mogła być skutecznie przeprowadzona egzekucja. S. Sp. z o.o. posiadała majątek ruchomy oraz wymagalne wierzytelności na kwotę ponad 400.000 zł.

W ocenie Skarżącego w okresie pełnionej funkcji, nie wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, a okoliczność ta nie została udowodniona w toku postępowania podatkowego.

Zdaniem Skarżącego, organ podatkowy prowadząc postępowanie podatkowe naruszył art. 191 oraz art. 121 O.p. Przywołując art. 118 O.p., stanął na stanowisku, że doręczenia Skarżącemu decyzji przez organ I instancji w styczniu 2014 r. powinno skutkować umorzeniem postępowanie w sprawie jego odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe za 2008 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. Skarżący wniósł o przeprowadzenia dowodu z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2015 r. na okoliczność przedawnienia się zobowiązań zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4 za okres od grudnia 2008 r. do grudnia 2009 r. Skarżący przedłożył kopię tego postanowienia wraz z jego oryginałem. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", Sąd postanowił przeprowadzić dowód z ww. dokumentu.

Ponadto Skarżący wskazał, iż w zakresie podatku od towarów i usług nie zostały spółce doręczone tytuły wykonawcze obejmujące te zaległości podatkowe za okres od września 2009 r. do czerwca 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ), zwanej dalej w skrócie ,,p.p.s.a.’’, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Spór pomiędzy stronami dotyczy dwóch kwestii, a mianowicie:

1. Czy prawidłowo organy podatkowe stwierdziły bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec S. Sp. z o.o. z siedzibą w W.,

2. Czy zaistniały wymienione art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej przesłanki wyłączające odpowiedzialność członka zarządu.

Odnosząc się do pierwszej z wymienionych kwestii Sąd stwierdza, iż jak wynika z akt sprawy w stosunku do S. Sp. z o.o. prowadzone były postępowania egzekucyjne zarówno przez administracyjne jak i sądowe organy egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości stanowiących przedmiot zaskarżonej decyzji wszczęte zostało już w 2008 r. W toku tego postępowania dokonano zajęć rachunków bankowych Spółki, jednakże efektem tych działań było uzyskanie jedynie kwoty 2.654,03 zł w dniu 17 listopada 2008 r. W wyniku zbiegu egzekucji do rachunku bankowego Spółki Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Cywilny postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., sygn. akt [...] wyznaczył Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. do dalszego prowadzenia łącznie egzekucji administracyjnej i sądowej w stosunku do Spółki. Wzmiankowany organ egzekucyjny w efekcie podjętych czynności uzyskał jedynie kwotę 13.954,38 zł, która w znikomym stopniu zaspokoiła jedynie dwóch wierzycieli (ZUS oraz organ podatkowy). Natomiast postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. organ ten umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia, że w jego efekcie nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Z powyższych względów w ocenie Sądu zasadnie organy podatkowe stwierdziły bezskuteczność egzekucji w stosunku do S. Sp. z o.o.

Odnosząc się natomiast do okoliczności podniesionej przez Skarżącego na rozprawie, że tytuły wykonawcze obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2009 r. do czerwca 2010 r. nie zostały Spółce doręczone, to Sąd zauważa, że zgodnie z art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. - dalej jako "u.p.e.a.") wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Cytowany wyżej przepis stwarza alternatywę rozłączną i oznacza, że spełnienie jednego tylko warunku prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1043/11, publ. LEX nr 1341486).

W przedmiotowej sprawie zawiadomienia o zajęciu na podstawie tytułów wykonawczych, o których wyżej mowa zostały doręczone dłużnikom zajętych wierzytelności, to jest P. w W. oraz [...] S.A. W ten sposób wszczęte zostały postępowania egzekucyjne zgodnie z art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. Natomiast brak doręczenia Spółce wzmiankowanych tytułów wykonawczych spowodowany był tym, że ta nie prowadziła działalności pod adresem wskazanym jako jej siedziba.

Odnosząc się natomiast do drugiej ze spornych kwestii, to jest czy w okresie gdy Skarżący był członkiem zarządu S. Sp. z o.o. zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki Sąd zauważa, że organy podatkowe stwierdzając istnienie takich przesłanek wskazały na jej złą kondycję finansową wynikającą z analizy bilansów za lata 2007 i 2008. W obu tych dokumentach wysokość zobowiązań krótkoterminowych Spółki była wyższa niż jej aktywa obrotowe. W latach tych Spółka poniosła stratę, przy czym w 2008 r. wyniosła ona już 184.135,01 zł.

Nadto organy podatkowe podniosły, że Spółka zalegała z zapłatą zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2009 r. (ponad 1000.000 zł), nie wywiązywała się z obowiązku zapłaty zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące poczynając od czerwca 2008 r. do maja 2010 r. Spółka posiadała także zaległości z tytułu składek w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego w 2009 r.

Powyższe okoliczności uzasadniały zdaniem organów podatkowych stanowisko, że z końcem 2008 r. istniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a Skarżący w tym okresie był członkiem jej zarządu.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko jest zasadne.

Stosownie do art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.u.n.", upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, a jeżeli jest osobą prawną uważa się go za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić w stosunku do osób prawnych każdy, kto ma prawo je reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 20 ust. 2 pkt 2 p.u.n.) i jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 2).

Jak wskazał Feliks Zedler w Komentarzu do ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze ( Wydanie III, LEX 2011) - Przepis art. 11 ust. 2 reguluje drugą podstawę niewypłacalności. Dotyczy on dłużników będących osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, ale którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, takich jak: spółka jawna, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna i spółka partnerska (por. uw. do art. 5). Te podmioty są niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania. Taka regulacja jest uzasadniona konsekwencjami prawnymi ogłoszenia upadłości oraz przeprowadzenia postępowania upadłościowego wobec osób prawnych, jak również wspomnianych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, ale posiadających zdolność prawną. Po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego obejmującego ich likwidację podmioty te kończą swój byt (por. np. art. 85, 98, 148, 289, 477 k.s.h.). Dlatego też dla ochrony praw wierzycieli osób prawnych oraz wspomnianych jednostek organizacyjnych niezbędne jest, by zadłużenie tych podmiotów nie przekraczało wartości ich aktywów. W przeciwnym wypadku wierzyciele nie mogliby zostać zaspokojeni z ich majątku w postępowaniu upadłościowym.

W przedmiotowej sprawie organy podatkowe stwierdziły, iż S. Sp. z o.o. stała się niewypłacalna z uwagi na okoliczność, że zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku, co wynika z bilansów i sprawozdań finansowych za lata 2007 - 2008 oraz z uwagi na trwałe zaprzestanie spłaty swych zobowiązań.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie fakt, iż zobowiązania krótkoterminowe Spółki były wyższe niż jej aktywa obrotowe w 2007 r. i w roku następnym oraz to, że już od połowy 2008 r. zaprzestała ona regulowania należności o charakterze publicznoprawnym, uzasadnia twierdzenie organów, że Skarżący miał obowiązek stosownie do art. 21 ust. 2 p.u.n. zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości z końcem 2008 r.

Wniosku, o którym wyżej mowa Skarżący jednak nie złożył. Nie przedstawił również jakichkolwiek okoliczności wskazujących, iż niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Poza kwestionowaniem istnienia od końca 2008 r. obiektywnej przesłanki uznania Spółki za niewypłacalną w rozumieniu art. 11 p.u.n. Skarżący nie wskazał bowiem na żadne przeszkody, które mogły uniemożliwić mu zainicjowanie postępowań mogących zaspokoić roszczenia wierzycieli.

Tym samym w ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organów podatkowych, iż Skarżący nie wykazał przesłanki uwalniającej go od odpowiedzialności za zaległości, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p.

Ustosunkowując się do twierdzenia Skarżącego, że doręczenie decyzji przez organ I instancji w styczniu 2014 r. powinno w świetle art. 118 § 1 O.p. skutkować umorzeniem postępowanie w sprawie jego odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe za 2008 r. zauważyć należy, że zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec i sierpień 2008 r. powstały w tym roku, natomiast za grudzień 2008 r. powstały w roku 2009 - wówczas bowiem upływał termin ich płatności.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I FPS 5/07 (dostępna na: orzeczenia.nsa.gov.pl) uznał, że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. pojęcie wydania decyzji określone w art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm.) nie oznaczało jej doręczenia. Treść tego przepisu na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zmieniła się w sposób mogący mieć wpływ na stanowisko Sądu w powyższej kwestii. Zatem organ I instancji był uprawniony do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie do końca 2013 r., co też uczynił w dniu 12 grudnia 2013 r. Natomiast okoliczność, że decyzja ta została doręczona w roku następnym nie ma znaczenia w świetle art. 118 § 1 O.p.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.