Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 661/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 98 a
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi K.K. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...], podjętym na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 594) w związku z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 176, poz. 1190 ze zm.), Wojewoda stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miasta K.K., z powodu utraty prawa wybieralności.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności Wojewoda wskazał, że w wyniku wyborów bezpośrednich przeprowadzonych w dniu 21 listopada 2010 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, K.K. został wybrany radnym Rady Miasta na kadencję obejmującą lata 2010-2014.

W dniu [...] września 2012r. Sąd Rejonowy Wydział Karny warunkowo umorzył wobec K.K. postępowanie karne o czyn z art. 178a § 1 kodeksu karnego. Dnia [...] grudnia 2012r. Sąd Okręgowy Wydział Karny Odwoławczy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w zakresie orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego wobec K.K.. Wyrok Sądu Rejonowego uprawomocnił się z dniem 10 grudnia 2012 r.

W ocenie organu nadzoru orzeczony wobec radnego prawomocny wyrok, stosownie do art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw spowodował, że K.K. utracił prawo wybieralności. W myśl bowiem wskazanego przepisu nie mają prawa wybieralności osoby wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej (...) wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Zgodnie zaś z ust. 2 wskazanego przepisu Ordynacji wyborczej (...) rada gminy stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

Dalej organ nadzorczy wskazał, że wygaśnięcie mandatu radnego jest instytucją prawa wyborczego. Do wygaśnięcia mandatu dochodzi na skutek zdarzeń, z którymi ustawa wiąże utratę mandatu uzyskanego w wyborach powszechnych. Co do zasady są to zdarzenia, które następują po wyborach (po objęciu mandatu). Organ nadzoru zwrócił uwagę, że z dniem 1 sierpnia 2011r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. nr 21, poz. 113) oraz ustawa z dnia 5 stycznia 2011r. Kodeks wyborczy (Dz. U. nr 21, poz. 112 ze zm.). Na mocy art. 10 pkt 2 ustawy wprowadzającej ustawodawca derogował Ordynację wyborczą, jednocześnie w art. 16 ust. 3 ustawy wprowadzającej postanowiono o dalszym jej stosowaniu - do nowych, przedterminowych i uzupełniających wyborów organów stanowiących jednostki samorządu terytorialnego przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której weszła w życie ustawa Kodeks wyborczy.

W ocenie organu nadzoru wskazany powyżej przepis art. 16 ust. 3 ma w przedmiotowej sprawie zastosowanie. Wynika z niego, że skoro do wyborów, o których mowa w tym przepisie stosuje się prawo dotychczasowe, to także do zdarzeń prawnych determinujących przeprowadzenie tych wyborów, w tym wygaśnięcia mandatu radnego, powinny mieć zastosowanie normy dotychczasowego reżimu wyborczego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że powyższe prowadzi do konstatacji, że do zmian w składach rad gmin, rad powiatów i sejmików województw kadencji 2010-2014 mają nadal zastosowanie przepisy Ordynacji wyborczej do rad gmin, powiatów i sejmików województw. Zdaniem Wojewody prawidłowość takiej wykładni znalazła dodatkowe potwierdzenie w obowiązującej od dnia 27 grudnia 2012r. nowelizacji Przepisów wprowadzających ustawę - Kodeks wyborczy, dokonanej ustawą z dnia 12 października 2012 r. o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy, a polegającej na dodaniu w art. 16 ustawy przepisy wprowadzające kodeks wyborczy przepisu ust. 2a. Organ powołał się też na uzasadnienie projektu noweli, której celem nie było wprowadzenie nowej regulacji normatywnej, a jedynie usunięcie wątpliwości interpretacyjnych powstałych po wyroku TK z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt K 9/12, mocą którego m.in. uznano za niezgodne z Konstytucją RP przepisy

art. 16 ust. 1 i 2 ustawy przepisy wprowadzające kodeks wyborczy.

W ocenie Wojewody K.K. utracił prawo wybieralności w dniu uprawomocnienia się wyroku, tj. w dniu 10 grudnia 2012 r. Zdaniem organu nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że nowelizacja ww. art. 16 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy weszła w życie już po uprawomocnieniu się wyroku wobec radnego. Przyjęcie bowiem stanowiska przeciwnego naruszałoby podstawowe wartości konstytucyjne, bowiem doszłoby do zmiany reguł określających sprawowanie mandatu w trakcie kadencji, ale także do nierównego traktowania osób, które uzyskały mandat w wyborach samorządowych w 2010 r.

Organ nie miał wątpliwości, że w związku z powyższym stosownie do art. 190 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, Rada Miasta powinna była najpóźniej do 10 marca 2013 r. stwierdzić w drodze uchwały wygaśnięcie mandatu radnego K.K., przy czym przed podjęciem uchwały należało umożliwić radnemu złożenie wyjaśnień.

Następnie Wojewoda podał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. Rada Miasta została wezwana do podjęcia uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego K.K. w terminie 30 dni od otrzymania wezwania. Rada Miasta otrzymała wezwanie w dniu 8 kwietnia 2013 r. W wyznaczonym terminie Rada nie zajmowała się kwestią wygaśnięcia mandatu radnego mimo, że w tym okresie odbyła się 1 sesja zwyczajna i 3 sesje nadzwyczajne. Natomiast Przewodniczący Rady Miasta poinformował, że projekt uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego zostanie ujęty w porządku obrad sesji Rady Miasta planowanej na dzień 28 maja 2013r. Jednocześnie Przewodniczący Rady przesłał wyjaśnienia radnego K. z dnia [...] kwietnia 2013r. Na sesji w dniu 28 maja 2013r. Rada Miasta nie podjęła uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego K.K., w związku z czym Wojewoda uznał wydanie zarządzenia zastępczego za konieczne i uzasadnione.

Na powyższe zarządzenie zastępcze K.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., domagając się jego uchylenia go w całości. W skardze zarzucił naruszenie:

1) art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich(Dz.U.2010.176.1190) poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że K.K., wobec którego wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego utracił prawo wybieralności, w sytuacji, gdy w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym zastosowanie będzie miała ustawa z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks Wyborczy (Dz.U.2011.21.112), która stanowi, iż tylko prawomocny wyrok sądu skazujący na karę pozbawienia wolności za przestępstwo z winy umyślnej powoduje utratę prawa wybieralności (utratę mandatu).

2) art. 16 ust. 2a ustawy z dnia 12 października 2012 roku o zmianie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy(Dz.U.2012.1399) poprzez niewłaściwe jej zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotowa ustawa weszła w życie w dniu

27 grudnia 2012 roku, a więc nie może wywoływać tzw. skutku retroaktywnego wobec K.K. i wyroku Sądu Rejonowego, który uprawomocnił się już w dniu 10 grudnia 2012 roku,

3) art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich(Dz.U.2010.176.1190) poprzez jego zastosowanie i wydanie na jego podstawie zaskarżonego zarządzenia zastępczego, w sytuacji, gdy w chwili zaistnienia ewentualnej przesłanki utraty prawa wybieralności, tj. uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego (10.12.2012 r.), zgodnie z ustawą z dnia 5 stycznia 2011 roku Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy (Dz.U.2011.21.113) oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2011 r. (K 9/2011) w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks Wyborczy (Dz.U.2011.21.112),

4) art. 16 ust. 3 Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 przepisy wprowadzające ustawę kodeks wyborczy (Dz.U. 2011.21.113) – p.w.k.w. - poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji, gdy stosuje się go tylko w trzech przypadkach tj. wybory nowe, przedterminowe i uzupełniające, co nie miało miejsca w niniejszym stanie faktycznym, a ponadto przepis ten w żadnym wypadku nie może być interpretowany rozszerzająco.

Skarżący wskazał, że w dniu 1 sierpnia 2011 r. wszedł w życie Kodeks wyborczy, mający — z zamierzenia ustawodawcy - zastąpić, w ramach jednego aktu normatywnego, dotychczasowe partykularne regulacje odnoszące się do poszczególnych rodzajów wyborów (art. 1 kodeksu wyborczego, w związku z art. 10 p.w.k.w.). Jego zdaniem rozwiązania intertemporalne, ujęte w art. 16 p.w.k.w., jednoznacznie wskazują, że intencją legislatora było poddanie nowym regułom wyborów wszystkich, których dotyczy kodeks, (niezależnie od rodzaju wyborów) zarządzonych po dniu wejścia w życie kodeksu wyborczego oraz kwestii, które mogły się pojawić w czasie kadencji rozpoczętych po przeprowadzeniu takich wyborów. Sytuacja uległa jednak zmianie z chwilą wejścia do obrotu (ogłoszenia) wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2011 r. (K 9/2011). W punkcie 12 tego orzeczenia Trybunał uznał za niezgodne z art. 10 Konstytucji postanowienia art. 16 ust. 1 i ust. 2 p.w.k.w. i stwierdził, że z dniem ogłoszenia wyroku, art. 16 ust. 1 i ust. 2 p.w.k.w. kodeks wyborczy traci moc obowiązującą (zostaje wyeliminowany z porządku prawnego), a zamiast przewidzianej tam regulacji intertemporalnej będzie obowiązywać zasada bezpośredniego działania nowego prawa. Skarżący podniósł, że derogacja art. 16 ust. 1 i ust. 2 wykluczyła w istocie możliwość realizacji zamiarów prawodawcy, które zamierzał on osiągnąć wobec pierwotnego brzmienia całego art. 16 tychże przepisów. Reguła stosowania kodeksu wyborczego - mimo jego formalnego wejścia w życie już z dniem 1 sierpnia 2011 r. - dopiero do wyborów zarządzonych po tej dacie i jedynie w odniesieniu do kadencji rozpoczętych po przeprowadzeniu takich wyborów, została zastąpiona zasadą natychmiastowego stosowania przepisów Kodeksu Wyborczego od chwili jego wejścia w życie (zasadą bezpośredniego działania nowego prawa). Oznacza to, zdaniem skarżącego, konieczność stosowania kodeksu do wszystkich regulowanych w nim kwestii, z wyłączeniem jedynie tych spraw, w których - na podstawie pozostającego w obrocie art. 16 ust 3 - zastosowanie znajdą wcześniej obowiązujące przepisy, formalnie wyeliminowane z obrotu w art. 10 p.w.k.w. Zakres hipotezy powinien być bowiem określony zgodnie z jego dosłownym brzmieniem, a stwierdzenie wygaśnięcia mandatu jest zagadnieniem odrębnym od zagadnień wskazanych w art. 16 ust. 3p.w.k.w.

W ocenie skarżącego wykładnia językowa przepisów art. 16 ust. 3 i 4 pozwala przyjąć, że przepisy Ordynacji wyborczej można stosować tylko do przypadków wyliczonych w analizowanych przepisach tj. do wyborów nowych, przedterminowych i uzupełniających. Natomiast pozostałe kwestie, jak m.in. wygaśnięcie mandatu organu stanowiącego, czy wykonawczego jednostek samorządu terytorialnego pozostają poza dyspozycją powyższych przepisów. Tym samym, w pozostałych przypadkach — zgodnie z zasadą bezpośredniego działania ustawy nowej — będą miały zastosowanie przepisy ustawy nowej tj. Kodeksu wyborczego.

Skarżący wskazał też, że Trybunał Konstytucyjny dokonał całkowitej derogacji art. 16 ust. 1 i 2. Nie można więc przyjąć, że przepisy te obowiązują nadal w odniesieniu do wyborów i kadencji samorządowych, europejskich i prezydenckich. W konsekwencji w pozostałym zakresie - poza art. 16 ust. 3 i 4 – zdaniem skarżącego stosuje

się prawo nowe, czyli Kodeks wyborczy.

Dodatkowo skarżący podniósł, że brak możliwości zastosowania art. 16 ust 3 p.w.k.w., na który powołuje się Wojewoda do przesłanek wygaszania mandatów wynika również z tego, że instytucja wyboru jest nie tylko przeciwstawną co do skutku, jaki wywołuje, ale też, co do terminu zastosowania, przesłanek, procedury, a wreszcie organów stosujących, wobec instytucji wygaśnięcia mandatu. O ile instytucja wyboru prowadzi wprost do objęcia mandatu, o tyle instytucja wygaśnięcia do jego opróżnienia, o ile wybór zawsze poprzedza wygaśnięcie, o tyle wygaśnięcie nie zawsze prowadzi do wyboru (np. likwidacja jednostki podziału terytorialnego). Przesłanką wyboru jest posiadanie biernego prawa wyborczego i zyskanie akceptacji dla swojego programu wyborczego, podczas gdy przesłanką wygaśnięcia mandatu jest utrata biernego prawa wyborczego, ale też szereg innych stanów faktycznych, które nie są z nim związane. Wybór przeprowadzany jest przez organy wyborcze, zaś stwierdzenie wygaśnięcia mandatu dokonywane jest — w zależności od jego przyczyny - przez komisarza wyborczego lub organy stanowiące. Tym samym, zdaniem skarżącego, nie można regulacji dotyczącej wyborów dokonywanych w trakcie kadencji odnosić do wygaszania mandatów w trakcie tej kadencji. Nie ma racji zatem Wojewoda, twierdząc, że nie ma znaczenia okoliczność, iż nowelizacja ustawy p.w.kw. weszła w życie w dniu 27.12.2012r. Skarżący stwierdził, że ma to kluczowe znaczenie, gdyż art. 16 ust. 3 p.w.k.w. nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania, a więc w dniu uprawomocnienia się wyroku w sprawie karnej, tj. w dniu 10.12.2012r. nie istniał żaden przepis, który umożliwiałby zastosowanie Ordynacji Wyborczej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym. Odnosząc się do zarzutów skargi, powołując na orzecznictwo sądowe, organ stwierdził, że status radnego wybranego w wyborach, które odbyły się w dniu 21 listopada 2010 r. jest regulowany przepisami dotychczasowymi, tj. tymi, które obowiązywały w dniu wyborów. Podkreślił, że przywołany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się w ogóle do wyborów samorządowych przeprowadzonych w 2010 roku i kadencji rozpoczętych przed wejściem w życie Kodeksu wyborczego. Przemawia to za poglądem, że do wyborów tych i kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego rozpoczętej po tych wyborach mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Na poparcie swojego stanowiska, organ przytoczył pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 19 czerwca 2012r., sygn. akt II OSK 1305/12.

Reasumując, Wojewoda podkreślił, że stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego wiąże się z koniecznością przeprowadzenia przedterminowych wyborów, choć jest zagadnieniem odrębnym. Objęcie zakresem dyspozycji art. 16 ust. 3 ustawy wprowadzającej nie tylko przedterminowych wyborów, ale także stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego stanowi uprawnioną, rozszerzającą wykładnię tego przepisu, będącą wyjątkiem od zasady bezpośredniego działania Kodeksu wyborczego. Tylko taka wykładnia gwarantuje, zdaniem organu, spójność i jednolitość reżimu wyborczego organów jednostek samorządu terytorialnego w świetle zasad i wartości konstytucyjnych, do jakich należy stabilność reguł prawa wyborczego w trakcie kadencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu.

Stosownie do treści art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594) – dalej usg, jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 383 § 2 i 6 oraz art. 492 § 2 i 5 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni.

W myśl ust. 2 art. 98 a w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze.

Zgodnie z treścią ust. 3 art. 98a przepis art. 98 stosuje się odpowiednio, z tym że uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze.

Przytoczony powyżej przepis art. 98a ust. 3 usg, w brzmieniu obowiązującym od 25 października 2008 r., uprawnia do złożenia przez radnego skargi na zarządzenie zastępcze wojewody stwierdzające wygaśnięcie jego mandatu.

Problem merytoryczny w analizowanej sprawie sprowadzał się do ustalenia stanu prawnego, według którego ocenie podlegało zdarzenie prawne polegające na tym, że wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Karny z dnia [...] września 2012 r. sygn. akt [...] wobec K.K. warunkowo umorzono postępowanie karne prowadzone o czyn z art. 178a 1 kk. Wyrok ten w zakresie orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, na mocy wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. akt [...] został utrzymany w mocy, a zatem z tą datą wyrok stał się prawomocny.

Przypomnieć należy, że w wyniku wyborów bezpośrednich przeprowadzonych w dniu 21 listopada 2010 r. K.K. został wybrany radnym Rady Miasta na kadencję 2010 – 2014. Wybory przeprowadzone zostały na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiat i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176 poz. 1190).

Z dniem 1 sierpnia 2011 r. ( a zatem w trakcie trwania kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego) weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (DZ. U. Nr 21 poz. 112). Ustawa ta wprowadzona została ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy (DZ.U. 2011 Nr 21 poz. 113).

W art. 16 ustawy wprowadząjącej Kodeks wyborczy zawarto uregulowania intertemporalne. Zgodnie z pierwotnym brzemieniem art. 16 ust. 1 ustawę wymienioną w art. 1 (Kodeks wyborczy) stosuje się do wyborów zarządzonych po dniu jej wejścia w życie oraz kadencji rozpoczętych po przeprowadzeniu tych wyborów. W myśl ust. 2 do wyborów zarządzonych przed dniem wejścia w życie ustawy wymienionej w art. 1 (Kodeks wyborczy) stosuje się przepisy dotychczasowe.

Stosownie do treści art. 16 ust. 3 do nowych, przedterminowych i uzupełniających wyborów organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której ustawa wymieniona w art. 1 weszła w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt K9/11 (DZ. U. 2011 Nr 149 poz. 889) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy z art. 2 Konstytucji RP, przez to że uzależnia reżim prawny wyborów od terminu ich zarządzenia. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem 21 lipca 2011 r. Z treści uzasadnienia wyroku wynika, że Trybunał Konstytucyjny w głównej mierze miał na względzie zapewnienie pewności co do reżimu prawnego jesiennych wyborów do Sejmu i Senatu. Trybunał orzekł, że zamiast zakwestionowanej regulacji intertemporalnej (art. 16 ust. 1 i ust. 2) będzie obowiązywać zasada bezpośredniego działania prawa nowego. Ponieważ kodeks wyborczy wchodzi w życie 1 sierpnia 2011 r., a najbliższe wybory parlamentarne odbędą się po tym terminie, do wyborów tych będą zastosowane jego przepisy.

Z dniem 27 grudnia 2012 r. wszedł w życie przepis art. 16 ust. 2a ustawy wprowadzającej Kodeks wyborczy. Mocą tego przepisu do kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz kadencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w czasie której ustawa wymieniona w art. 1 weszła w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Można zatem zasadnie przyjąć, że z datą wejścia w życie przytoczonego powyżej przepisu art. 16 ust. 2a ustał stan niepewności co do reżimu prawnego stosowanego w trakcie kadencji 2010 – 2014 organów stanowiących oraz kadencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Z przedstawionej powyżej chronologii zmian prawnych jakie miały miejsce w powyższym zakresie wynika, że w okresie od 21 lipca 2011 r. do 26 grudnia 2012 r. przepisem intertemporalnym był art. 16 ust. 3 i ust. 4.

Skarżący prezentuje stanowisko, zgodnie z którym powyższy stan prawny daje podstawę do przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie winny mieć odpowiednie przepisy Kodeksu wyborczego. Zdaniem skarżącego wobec bezspornej okoliczności, że wyrok Sądu Rejonowego orzekający o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, stał się prawomocny z dniem 10 grudnia 2012 r., a zatem przed dniem wejścia w życie przepisu art. 16 ust. 2a, sprawa powinna być rozpatrywana według przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy. Za takim stanowiskiem przemawia wykładnia gramatyczna obowiązujących w tym względzie przepisów prawa. W szczególności skarżący nie podzielił poglądu organu nadzoru, jakoby podstawę orzekania mógł stanowić przepis art. 16 ust. 3 ustawy wprowadzającej, albowiem w ocenie skarżącego dotyczy on zupełnie innych zdarzeń, czyli nowych, przedterminowych i uzupełniających wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego.

Przyjęcie za podstawę orzekania przepisów Kodeksu wyborczego ma w sprawie zasadnicze znaczenie, albowiem według tej ustawy prawa wybieralności nie ma osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe ( art.11 § 2 pkt 1). Nie powoduje natomiast tego skutku warunkowe umorzenie postępowania karnego.

Stanowiska skarżącego podzielić nie można.

W trakcie trwania kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego nie może dojść do zmiany reżimu prawnego. Osoba obejmująca mandat radnego winna znać zasady sprawowania mandatu oraz mieć zapewnione gwarancje co do ich niezmienności. Kandydowanie w wyborach jest projektem na przyszłość i dlatego m.in. wprowadzanie nowych, odmiennych regulacji w trakcie kadencji już rozpoczętej, narusza wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadę pewności prawa i zmienia sytuację prawną osób, które mogły spodziewać się, że będą do nich miały zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie wyborów. Trzeba mieć również na uwadze, że zagadnienia, określane ogólnym pojęciem "wyborów", mają złożony charakter, nie ograniczają się wyłącznie do zasad i trybu przeprowadzania wyborów

Wbrew twierdzeniom skargi, przytoczony powyżej przepis art. 16 ust. 3 ustawy wprowadzającej dawał podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, według reżimu wynikającego z ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.

Wskazane powyżej przepisy art. 16 ust. 1 i ust. 2 miały charakter ogólny, odnosiły się do wyborów samorządowych, ale także do wyborów do Sejmu, Senatu, Parlamentu Europejskiego, na Prezydenta RP. Kolejny ust. 3 i ust. 4 art. 16 odnoszą się tylko do organów samorządu terytorialnego.

Przypomnieć w tym miejscu wypada treść art. 16 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy, zgodnie z którym - do nowych, przedterminowych i uzupełniających wyborów organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której ustawa wymieniona w art. 1 weszła w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisy dotychczasowe, o których mowa wart. 16 ust. 3 i ust. 4 to Ordynacja wyborcza do rad gmin (...) oraz ustawa o bezpośrednim wyborze wójta (...). Stosowanie przepisów dotychczasowych obejmuje całość spraw związanych z tymi wyborami, a więc obejmuje także te przepisy, które określają warunki stwierdzenia wygaśnięcia mandatu oraz przeprowadzania wyborów, w tym przepisy których zastosowanie powoduje skutek w postaci przeprowadzenia wyborów. Nie jest możliwy do zaakceptowania pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego miałoby nastąpić według przepisów Kodeksu wyborczego, natomiast przeprowadzenie wyborów uzupełniających według Ordynacji wyborczej (...).

Zdaniem Sądu, gdyby zamiarem ustawodawcy było, aby nowy i zmieniony ustawą z 31 sierpnia 2011 r. Kodeks miał zastosowanie także do wcześniej rozpoczętej kadencji, nie wprowadzałby przepisu stanowiącego, że związane z Kodeksem wyborczym nowe przepisy zmieniające ustawy samorządowe, mają zastosowanie dopiero w kolejnej, nowej kadencji. Wprost wynika to z art. 5 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, stanowiącego że "jeżeli w wyniku zmian w podziale terytorialnym państwa zachodzących w trakcie kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego trwającej w dniu wejścia w życie nin. ustawy, rada gminy została z mocy prawa rozwiązana na podstawie art. 197 ust. 5 Ordynacji wyborczej (...), Prezes Rady Ministrów na wniosek wojewody (...) wyznacza osobę, która wykonuje zadania i kompetencje rady gminy do czasu wyboru nowej rady" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 1304/12, LEX 1216332).

Orzecznictwo wypracowane na tle omawianych przepisów, opowiada się za szerokim rozumieniem pojęcia "wyborów", o których mowa w art. 16 ust. 3 i ust. 4 ustawy wprowadzającej i które do końca bieżącej kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego przeprowadza się na podstawie przepisów dotychczasowych. Zanim bowiem dojdzie do przeprowadzenia wyborów przedterminowych lub uzupełniających musi być uwolniony mandat, np. jak w niniejszej sprawie wskutek stwierdzenia wygaśnięcia mandatu (por. przykładowo wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 84/12, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 304/12, ONSAiWSA 2013/3/55, LEX 1169355).

W ocenie Sądu wejście w życie z dniem 27 grudnia 2012 r. przepisu art. 16 ust. 2a ustawy wprowadzającej potwierdza słuszność prezentowanego tu stanowiska. Treść wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i wynika z niego jednoznacznie, że do kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz kadencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w czasie której ustawa wymieniona w art. 1 weszła w życie, stosuje się przepisy Ordynacji wyborczej (...). Skoro ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie wskazanej tu regulacji, to należy uznać że jego intencją było przyjęcie zasady, iż w trakcie całej kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz kadencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) obejmującej lata 2010 – 2014, w tym również - w okresie poprzedzającym wejście w życie omawianego przepisu ustawy, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Wykładnie systemowa oraz celowościowa nie dają podstaw do przyjęcia interpretacji odmiennej. W analizie powyższego zagadnienia nie można pominąć kwestii, że przepis art. 16 ust. 3 ustawy wprowadzającej, z obrotu prawnego nie został wyeliminowany.

W tym stanie sprawy, skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270), podlegała oddaleniu.