Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2889/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa~Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.M. i I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1625/19 w sprawie ze skargi W. M. i I.K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1625/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.M. i I.K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] kwietnia 1967 r., nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako parcela gruntowa nr [...], o powierzchni 565 m2, z całej nieruchomości o powierzchni 2.200 m², stanowiącej własność A. i F.F..

Decyzją z [...] czerwca 1967 r. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych utrzymała w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Wnioskiem z 29 kwietnia 2013 r. W.M. i I.K., wystąpiły o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 1967 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 1967 r., w części dotyczącej ustalenia i przyznania odszkodowania.

Decyzją z [...] grudnia 2013 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części dotyczącej odszkodowania.

Decyzją z [...] lipca 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2013 r.

Wnioskiem z 25 lipca 2016 r. W.M. i I.K. wystąpiły o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 1967 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 1967 r.

Decyzją z [...] maja 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] czerwca 1967 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1967 r., w części dotyczącej wywłaszczenia oraz umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności obu ww. decyzji, w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ nadzoru podniósł, że obie kwestionowane decyzje podlegały już ocenie nadzorczej w części dotyczącej odszkodowania, na potwierdzenie czego przywołał ostateczną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lipca 2015 r., utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2013 r. o odmowie stwierdzenia nieważności obu kwestionowanych decyzji w części dotyczącej odszkodowania. Wobec powyższego, Minister umorzył, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., obecnie prowadzone postępowanie dotyczące oceny obu tych decyzji w części dotyczącej odszkodowania.

Oceniając kwestionowane decyzje w części dotyczącej wywłaszczenia organ nadzoru wskazał, że podstawą prawną wywłaszczenia była ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, dalej, jako: ustawa z 1958 r.).

Minister podniósł, że wnioskodawcą wywłaszczenia było Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia [...], stanowiące przedsiębiorstwo państwowe w rozumieniu dekretu z 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych, a zatem podmiot uprawniony zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 1958 r.

W ocenie organu, w sprawie spełnione zostały również materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia, tj. cel użyteczności publicznej oraz niezbędność wywłaszczenia. Minister podniósł, że zgodnie z treścią wniosku wywłaszczeniowego z 29 marca 1967 r. oraz decyzji z [...] kwietnia 1967 r. celem wywłaszczenia była budowa budynku biurowego dla Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia [...]. Ponadto, w ocenie organu, z uzasadnienia wniosku o wywłaszczenie oraz decyzji wywłaszczeniowej jednoznacznie wynika, że cel wywłaszczenia powołany został w wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej [...] decyzji o lokalizacji szczegółowej z [...] lutego 1967 r.

Organ wyjaśnił, że decyzje o lokalizacji szczegółowej były wydawane na podstawie art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47). Zgodnie z tym przepisem, organy planowania przestrzennego ustalały lokalizację szczegółową inwestycji budowlanych, określając działkę budowlaną, bądź teren na którym inwestycja może być wykonana (ust. 2 pkt 1). Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 1 tej ustawy, podstawą do podejmowania decyzji o lokalizacji szczegółowej były zatwierdzone plany zagospodarowania przestrzennego.

W ocenie organu nadzoru, z powyższego wynika, że niezbędność i odpowiedniość wywłaszczanej nieruchomości ustalano nie w chwili wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i wydawania decyzji wywłaszczeniowej, ale wcześniej, tj. w chwili uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego ustalającego dla nieruchomości ściśle określone przeznaczenie i uwzględniające jej dotychczasowy charakter.

W konsekwencji, przepisy ustawy z 1958 r. regulowały jedynie końcowy etap realizacji inwestycji i nie pozwalały na podważenie ustaleń, w tym tych dotyczących niezbędności i odpowiedniości, powziętych w planie zagospodarowania przestrzennego.

Zatem, w niniejszej sprawie organ wywłaszczeniowy, dysponując zgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy O. decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] lutego 1967 r., wydaną przez właściwy organ planowania przestrzennego, miał podstawy do uznania niezbędności i odpowiedniości przedmiotowej nieruchomości dla realizacji celu wskazanego we wniosku o wywłaszczenie.

W ocenie Ministra, w sprawie spełnione zostały również wymogi wynikające z art. 6 ustawy z 1958 r. Przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, w dniu 17 marca 1967 r. Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia [...] zwróciło się do właścicieli nieruchomości (A.F. i F.F.) z ofertą dobrowolnego wykupu części nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...] - poprzedni nr ew. [...]) o pow. 565 m². Prowadzone były zatem rokowania z byłymi właścicielami wywłaszczonej nieruchomości. Z wniosku o wywłaszczenie z 29 marca 1967 r. wynika, że postępowanie ofertowe nie przyniosło rezultatu, bowiem właściciele nieruchomości nie zgodzili się na przedstawioną ofertę z powodu zbyt niskiego oszacowania odszkodowania.

Organ uznał również, że wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego zawierał wszystkie elementy wskazane w art. 15 ustawy z 1958 r. W szczególności wskazano w nim nieruchomość mającą podlegać wywłaszczeniu, cel wywłaszczenia i wynik rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Ponadto, do wniosku załączono takie dokumenty jak: kopię decyzji o lokalizacji szczegółowej wraz z planem sytuacyjno-wysokościowym, opis i mapę wraz z podziałem i katastralnym wydzieleniem dz. nr [...], wyciąg z wykazu zmian gruntowych, odpis wyciągu z księgi wieczystej KW nr [...], odpis oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości z dnia [...] marca 1967 r. oraz opinię szacunkową.

Zdaniem organu, zachowany został również wymóg z art. 16 ustawy z 12 marca 1958 r. Jak wynika z akt sprawy, o wszczęciu postępowania i terminie rozprawy właściciel nieruchomości został zawiadomiony.

Minister wskazał również, że 27 kwietnia 1967 r. została przeprowadzona rozprawa, w której udział wzięli A.F. i F.F. Z protokołu rozprawy wynika, że właściciele nieruchomości podtrzymali swoje stanowisko zawarte w piśmie z 24 marca 1967 r., w którym nie zgodzili się na przedstawioną ofertę ze względu na zbyt niską wysokość odszkodowania.

Podsumowując organ nadzoru uznał, że przy wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zdaniem Ministra, działanie organu odwoławczego również nie było obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, czego dowodzi analiza treści decyzji tego organu. Z treści uzasadnienia ww. decyzji wynika, że wnioski odwołujących się dotyczące uchylenia decyzji organu I instancji, dostarczenia nieruchomości zamiennej, objęcia wywłaszczeniem pozostałej części nieruchomości pozostającej poza wywłaszczeniem oraz podwyższenia kwoty odszkodowania za składniki budowlane i roślinne na przedmiotowym gruncie nie zostały uwzględnione, ponieważ nie została zmieniona bądź uchylona decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] lutego 1967 r. Nie zaistniały też przesłanki dotyczące dostarczenia nieruchomości zamiennej, jak również dotyczące objęcia wywłaszczeniem części nieruchomości, pozostającej poza wywłaszczeniem, z powodu niemożności zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. Nie było możliwe także podwyższenie kwoty odszkodowania z powodu braku podstawy prawnej, gdyż zaproponowane odszkodowanie zostało ustalone w sposób prawidłowy w oparciu o opinie szacunkowe biegłych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju złożyły W.M. i I.K.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Podniósł, że podstawę materialnoprawną kwestionowanych decyzji wywłaszczeniowych stanowiły przepisy ustawy z 1958 r. Podniesione w skardze zarzuty koncentrują się w całości na tym, że przy wydaniu ww. decyzji doszło do rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 tej ustawy.

Przytaczając treść ww. przepisu Sąd wskazał, że z wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego z 29 marca 1967 r. oraz decyzji z [...] kwietnia 1967 r. wynika, że celem wywłaszczenia spornej nieruchomości była budowa budynku biurowego dla Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia [...].

Istotne znaczenie w sprawie ma to, że cel wywłaszczenia, na co prawidłowo zwrócił uwagę organ nadzoru, powołany został również w decyzji Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej [...]o lokalizacji szczegółowej z [...] lutego 1967 r., nr [...]. Powyższa decyzja została wydana, jak wynika z jej treści, na podstawie art. 30 i 31 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym. Stosownie do art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu przestrzennym, organy planowania przestrzennego ustalają lokalizację szczegółową inwestycji budowlanych, określając działkę budowlaną bądź teren, na którym inwestycja może być wykonana. Stosownie zaś do art. 31 ust. 1 ustawy o planowaniu przestrzennym, podstawą do podejmowania decyzji o lokalizacji szczegółowej są zatwierdzone plany zagospodarowania przestrzennego.

Decyzja o lokalizacji inwestycji, na którą powołało się Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...], została wydana przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. W tej sytuacji uznać trzeba, że wnioskujące o wywłaszczenie przedsiębiorstwo, powołując się na tę decyzję, wykazało niezbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, a organ orzekający o wywłaszczeniu musiał wziąć pod uwagę, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ustalił dla parceli gruntowej nr [...] ściśle określone przeznaczenie uwzględniające jej dotychczasowy charakter. Wydanie decyzji o lokalizacji szczegółowej miało zasadniczy wpływ na ocenę legalności postępowania wywłaszczeniowego w zakresie niezbędności spornej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Wobec powyższego Sąd I instancji podzielił ocenę organu nadzoru, że okoliczność wydania, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, ww. decyzji o lokalizacji szczegółowej, obejmującej przedmiotową nieruchomość, jest równoznaczna z wykazaniem w toku postępowania wywłaszczeniowego niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Prawidłowo zatem uznał organ, w oparciu o materiał dowodowy poprzedzający wydanie kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej, że materialnoprawna przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia określona w art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. została w niniejszej sprawie spełniona. Tym samym, niezasadny okazał się zarzut rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 ww. ustawy.

Po analizie akt sprawy Sąd I instancji podzielił również w całości ustalenia i ocenę organu nadzoru, że przy wydaniu kwestionowanych decyzji wywłaszczeniowych nie doszło do rażącego naruszenia pozostałych przepisów ustawy z 1958 r.

Wbrew stanowisku skarżących, w sprawie nie można mówić również o rażącym naruszeniu art. 88 § 1 K.p.a. (w brzmieniu z daty wywłaszczenia), poprzez nierzetelne sporządzenie protokołu rozprawy wywłaszczeniowej. Zarzut stawiany w tym zakresie odnosi się do naruszenia przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] uprawnień stron podczas rozprawy administracyjnej. Podkreślono, że postępowanie nieważnościowe, w którym badaniu podlegają ściśle określone przesłanki nieważności, nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym. W postępowaniu nadzwyczajnym nie bada się powtórnie sprawy merytorycznie. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja – której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności - obarczona jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem, w tym postępowaniu, co do zasady, nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty, że kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja została wydana pomimo niewłaściwego przeprowadzenia postępowania, w tym niewłaściwego sporządzenia protokołu z rozprawy administracyjnej. Tego rodzaju naruszenia mogą być bowiem podnoszone na etapie zwykłego postępowania administracyjnego, ewentualnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, obejmującym kontrolę wydanych w postępowaniu zwykłym decyzji administracyjnych. Zatem, prowadzące postępowanie nieważnościowe organy nie są uprawnione do przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, a jedynie oceny badanej decyzji z punktu widzenia zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Posiadając takie właśnie uprawnienia organ nadzoru zobowiązany był wyłącznie do oceny czy postępowanie przeprowadzone przez organy administracji w postępowaniu zwyczajnym dawało podstawę do wydania decyzji takiej treści. W ocenie Sądu I instancji, taka ocena została przez Ministra Inwestycji i Rozwoju przeprowadzona prawidłowo. Trafnie uznał organ odwoławczy, że skoro jego ustalenia są zbieżne z ustaleniami zarówno Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych, jak i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] zawartymi w decyzjach wywłaszczeniowych w zakresie elementów kluczowych dla wyniku sprawy, to nie sposób skutecznie podnosić, że przy wydaniu badanych decyzji doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa, w tym przepisów procedury administracyjnej.

Z rozstrzygnięciem tym skarżące nie zgodziły się i wywiodły skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzuciły:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 156 § 1 pktr 2 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. poprzez uznanie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wywłaszczaniu należącej do spadkodawców skarżących nieruchomości, położonej w G.., przy ul. [...];

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), poprzez niepodanie w uzasadnieniu wyroku, która z [przesłanek wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości uzasadniała wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości.

Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju. Nadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowną argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, którą ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się te warunki odstępstwa od zasady jawności, a rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłaby zbędna.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna złożona w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że w myśl art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem powołanego przepisu mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada jego wymogom, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby Sąd nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji wskazał podstawę prawną wyroku (art. 151 P.p.s.a.) i wyjaśnił w dostateczny i jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Odmienne stanowisko skarżącego kasacyjnie co do meritum sprawy, nie uzasadnia postawienia skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Dalej podkreślić trzeba i powtórzyć za Sądem I instancji, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Postępowanie to nie polega bowiem na ponownym prowadzeniu postępowania dowodowego, badaniu przyczyn i przesłanek podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w postępowaniu zwykłym, lecz ogranicza się jedynie do zbadania, czy kontrolowane rozstrzygnięcie nie jest dotknięte którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 K.p.a. Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję (zob. wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1381/97, Lex nr 47911), a jego celem jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1967 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 1967 r., wnioskujący oparli na podstawie wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i w związku z tym przepisem zostały sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawny prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono przy tym, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w tym przepisie, występuje wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek (por. J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s.237). Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., sygn. akt II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. 37). Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają przy tym w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II GSK 949/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie ocenił, że brak jest podstaw do uznania, aby ww. decyzje (w części dotyczącej wywłaszczenia) wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W szczególności brak jest podstaw do uznania, aby decyzje te wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, który stanowił, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. O rażącym naruszeniu art. 3 ust. 1 powołanej ustawy mogłoby świadczyć zatem wydanie decyzji wywłaszczeniowej na cel inny niż określonym w tym przepisie. Z treści decyzji wywłaszczeniowej oraz wniosku wywłaszczeniowego z dnia 29 marca 1967 r. wynika zaś, że wywłaszczenia dokonano na podstawie zgodnej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy O. decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] lutego 1967 r. Celem wywłaszczenia była budowa budynku biurowego dla Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia [...]. Tym samym wywłaszczenie dokonano zgodnie z celem określonym w powołanym art. 3 ust. 1 ww. ustawy. Dodatkowo należy zauważyć, że regulacja art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości nie zawierała katalogów celów publicznych uzasadniających ewentualne dokonanie wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie strona skarżąca nie przedstawiła dowodów, które przeczyłyby niezbędności celu wywłaszczenia lub które wskazywałyby, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na inny cel niż wskazany w art. 3 ust. 1 ustawy. Analiza infrastruktury T. i wniosek o istnieniu dostępnych innych lokalizacji dla Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia [...] obecnie, nie może świadczyć o braku przesłanki "niezbędności" przy wywłaszczaniu nieruchomości w 1967 r. Należy bowiem pamiętać, że badanie, czy doszło do rażącego naruszenia prawa jest prowadzone na podstawie jednoznacznie brzmiącego przepisu oraz stanu faktycznego, ustalonego na dzień wydania decyzji.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 184 P.p.s.a.