Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 206/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 216
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2022 r. sprawy ze skarg S. G. i G. G. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego I. P. oraz M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi. B.A.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], znak [...] wydaną na podstawie 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm,) – dalej: k.p.a.; art. 136, art. 137 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.)- dalej: u.g.n.; Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] orzekającą o zwrocie na rzecz M.P. (w wysokości ½) oraz na rzecz S.G. i G.G. (po ¼ dla każdego z nich) nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 209, stanowiącej własność Miasta Ł., oznaczonej jako działki nr 417/68 o pow. 0,0118 ha i nr 417/192 o pow. 0,0165 ha w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy dla Ł. Ś. w Ł. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że na podstawie aktu notarialnego z dnia 8 lipca 1970 r. , Rep. [...] nabyta została na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o łącznej powierzchni 474 m2 położoną w Ł. przy ul. A 209, oznaczoną jako działki nr 2/1 (o powierzchni 363 m2) i 2/2 (o powierzchni 111 m2). Przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność B.G. (z domu Ł.) w 1/2 części oraz J.Ł. w 1/2 części. Nabycie nieruchomości nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (tekst jedn: Dz.U. z 1961 r. Nr 18 poz. 94), za cenę ustaloną pomiędzy stronami na kwotę ówczesnych 123.673,14 zł. i wypłaconą dotychczasowym współwłaścicielom w całości. Z treści wskazanego aktu notarialnego wynika, że celem nabycia przedmiotowej nieruchomości była realizacja inwestycji celu publicznego - budowy ul. A od ul. B do ul. C, zatwierdzonej decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z maja 1966 r. nr 38/Inż. o lokalizacji szczegółowej przedmiotowej inwestycji. Z załączonej do akt sprawy dokumentacji wynika nadto, że granice lokalizacji inwestycji obejmowały jedynie działkę oznaczoną nr 2/1. Ponadto zgodnie z załączonymi do akt sprawy, sporządzonym w 1970 r. oszacowaniem stanu nabywanej nieruchomości wynika, że w dacie wywłaszczenia nieruchomość była ogrodzona, zabudowana budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi (budynek warsztatowy, szopa, komórki). Wszystkie istniejące na nieruchomości naniesienia wraz z nasadzeniami roślinnymi (poza jednym drzewem owocowym) zostały usunięte przed przystąpieniem do realizacji robot budowlanych.

Wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2017 r. M.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, oraz wnioskiem z dnia 13 czerwca 2017 r. S.G. i G.G., reprezentowani przez przedstawiciela ustawowego I.P., spadkobiercy poprzednich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości wystąpili do Prezydenta Miasta Ł. o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki o nr 417/68 i o nr 417/192. Jako organ właściwy do rozpatrzenia przedmiotowych wniosków Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...].

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że objęte żądaniem zwrotu działka o nr 417/192 o powierzchni 165 m2 stanowi część dawnej działki o nr 2/1, natomiast działka nr 417/68 o powierzchni 118 m2 odpowiada dawnej działce nr 2/2. Z dokonanych oględzin nieruchomości wynika, że stanowią one nieogrodzony teren pokryty kostką i płytami chodnikowymi oraz częściowo trawnikiem. Ponadto na terenie działki nr 417/192 znajduje się fragment budynku posadowionego na działce o nr 417/90, natomiast na działce 417/68 usytuowany jest kiosk handlowy.

Z akt sprawy wynika także, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego Starosta [...] dwukrotnie, orzekał o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Wydawane w sprawie decyzje, wskutek rozpatrzenia wniesionych odwołań, zostały uchylone przez Wojewoda [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wydawane w powyższym zakresie decyzje organu odwoławczego nie były przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.

Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...]Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz M.P. (w wysokości ½) oraz na rzecz S.G. i G.G. (po ¼ dla każdego z nich) nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 209 oznaczonej nr 417/192 i 417/68. W ocenie organu I instancji dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, w tym cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jak i aktualny stan jej zagospodarowania wskazuje w sposób jednoznaczny na niezrealizowanie celu wywłaszczenia, a co za tym idzie czyni zgłoszone żądanie zasadnym.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, niezależnie od siebie, odwołania w przepisanym terminie wnieśli uczestnicy postępowania: Prezydent Miasta Ł. oraz P.T.

W odwołaniu, złożonym w dniu 2 października 2020 r., Prezydent Miasta Ł. wskazał, że ogólnie określony cel wywłaszczenia, jakim była budowa ulicy A, został zrealizowany, w postaci budowy nowej, szerokiej ulicy a kwestia odpowiedniego zagospodarowania terenu wokół inwestycji budowlanej, a więc optymalnego wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny jej zbędności z punktu widzenia przepisów. W opinii strony odwołującej się zwrot jest wyłączony bez względu na to, w jaki sposób inwestor gospodaruje terenem. Podniesiono, iż dawna działka nr 2/2 była położona poza lokalizacją inwestycji, a zatem, jak zresztą wskazuje organ, "stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży już w dacie sprzedaży". W tym stanie rzeczy, na dawnej działce nr 2/2 (a obecnej 417/68), od dnia nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa aż do dziś, cel wywłaszczenia nie musiał być zrealizowany, a ewentualny zwrot takiej części nieruchomości mógłby nastąpić jedynie w przypadku, gdy zwracana będzie część nieruchomości od początku niezbędna dla realizacji planowanej inwestycji. Obecny stan zagospodarowania terenu, zdaniem strony, jednoznacznie świadczy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, świadczą o tym także elementy drogi zachowane do dziś, tj. wytyczony i utwardzony ciąg pieszy w postaci chodnika oraz urządzony teren zieleni a także częściowe zlokalizowanie wiaty przystankowej, czy fakt pozostawania ww. działki we władaniu Zarządu Dróg i Mostów oraz w późniejszym okresie Zarządu Dróg i Transportu w Ł., który wydawał zgody na zajęcie pasa drogowego. Prezydent powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne, podniósł że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany to późniejsza zmiana przeznaczenia nieruchomości nie stanowi przesłanki do jej zwrotu.

Natomiast w odwołaniu z dnia 26 października 2020 r., uczestnik postępowania – P.T. zarzucił, iż na terenie działek nr 417/68 i nr 417/192 została pobudowana infrastruktura ulicy A w postaci betonowego chodnika łączącego przystanek autobusowy przy ul. A z krańcówką tramwajową, co potwierdza załączona do odwołania mapa geodezyjna. Zdaniem odwołującego się przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na potrzeby infrastruktury ulicy A w związku z czym brak jest przesłanek do jej zwrotu.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowych nieruchomości. Wskazując na podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia oraz dokonane w sprawie ustalenia fatyczne organ odwoławczy wywiódł, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na pas drogowy ulicy A w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych. Na spornym obszarze istniał teren zielony z nielicznymi drzewami oraz przebiegał chodnik z płyt betonowych, ponadto część działki nr 417/192 była zajęta pod wiatę przystankową. Zadrzewienia, chodniki oraz urządzenia związane z obsługą ruchu drogowego to bezsprzecznie elementy zagospodarowania terenu, mieszczące się w definicji pasa drogowego, zawartej w ustawie o drogach publicznych, obowiązującej w dacie nabycia na własność Skarbu Państwa spornego terenu. W ocenie organu cel wywłaszczenia określony jako budowa ulicy A należy interpretować jako przeznaczenie pod pas drogowy w rozumieniu przepisów ustawy z 1962 r. Zdaniem organu, ocenie realizacji celu, określonego jako budowa ulicy A, nie przeczy przy tym wzniesienie na przedmiotowych działkach obiektów handlowych w 1996 r., pas drogowy na obszarze miast i osiedli mógł być bowiem zajmowany na cele niezwiązane z gospodarką lub komunikacją drogową. W związku z realizacją celu wywłaszczenia nie ma znaczenia to, iż obecnie działki nr 417/192 i 417/68 nie posiadają charakteru drogowego. Nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Organ wskazywał, posiłkując się orzecznictwem NSA, że późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości.

W skardze z dnia 3 marca 2021 r. wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. I.P., reprezentująca małoletnich skarżących S.G. i G.G., zaskarżyła w całości decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] jako niezgodną z prawem, odstępując od jej uzasadnienia. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 206/21.

Natomiast M.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, we wniesionej w dniu 4 marca 2021 r. skardze do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucała dowolne i bezzasadne ustalenie, że na nieruchomości został zrealizowany cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w postaci budowy ulicy A; dowolne i bezzasadne ustalenie, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu; naruszenie art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji odmowę zwrotu przysługującego skarżącej udziału w nieruchomości. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania Uzasadniając podniesione zarzuty strona skarżąca zakwestionowała dokonaną przez organ odwoławczy szeroko przyjętą interpretacje realizacji celu publicznego stanowiącego podstawę wywłaszczania przedmiotowej nieruchomości, odnosząc budowę ulicy do budowy na nieruchomości choćby jednego urządzenia znajdującego się lub też mogącego znajdować się w pasie drogowym tej ulicy. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że objęte żądaniem nieruchomości obecnie, jak i w przeszłości nigdy nie znajdowały się w ciąg ulicy A. Natomiast podnoszone przez organ okoliczności, co do poczynionych przy okazji budowy ul. A innych równoległych inwestycji, zarówno na spornych działkach, jak i na nieruchomościach sąsiednich, takich jak budowa chodnika łączącego ulice, budowa kiosku, budowa budynku, czy wreszcie usunięcie drzew czy zasianie trawnika, powinna pozostawać bez znaczenia dla oceny wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Samo posadowienie takiej zabudowy czy urządzeń na nieruchomości nie stanowi bowiem przeszkody do jej zwrotu. Skarżąca podniosła, że nawet gdyby dokonywać szerokiej interpretacji celu wywłaszczenia, tak jak czyni to organ II instancji, to bezspornym pozostaje, że wywłaszczona działka o nr 2/2 (obecnie nr 417/68) znajdowała się całkowicie poza obszarem objętym realizacją inwestycji celu publicznego, co zdaniem skarżącej winno skutkować zwrotem części nieruchomości. Końcowo strona podkreśliła, iż postępowanie w sprawie wniosku zwrotu przedmiotowej nieruchomości zostało zainicjowane, na skutek wystosowanego do strony zawiadomienia o zamiarze jej zbycia, a co za tym idzie możliwości ubiegania się o jej zwrot poprzednich właścicieli, czy tez ich spadkobierców. Niemniej jednak, w ocenie skarżącej pomimo pierwotnego stanowiska Prezydenta Miasta Ł., co do zaistnienia przesłanek do zwrotu nieruchomości, wynik sporządzonego na potrzeby postępowania operatów szacunkowych, z których wynika konieczność nieodpłatnego zwrotu nieruchomości, skutkował zmianą stanowiska organu, co do zrealizowania celu wywłaszczenia, a tym samym braku podstaw do orzeczenia zwrotu nieruchomości. Skarga M.P. została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 207/21.

W odpowiedzi na skargi organ II instancji wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 206/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 111§ 1 p.p.s.a. postanowił połączyć sprawy o sygn. akt II SA/Łd 206/21 i II SA/Łd 207/21 do wspólnego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga S.G. i G.G. oraz skarga M.P. została rozpoznane przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszych sprawach, organ administracji, jak i pełnomocnik M.P. wnosili o rozpoznanie skarg w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Natomiast pozostałe strony postępowania, w terminie 14 dni od daty zawiadomienia o powyższym wniosku, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skarg.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem wniesionych skarg S.G. i G.G., reprezentowani przez przedstawiciela ustawowego I.P. oraz M.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynili decyzję Wojewody [...] z dnia [...] uchylającą w całości decyzji Starosty [...] z dnia [...] orzekającą o zwrocie na rzecz M.P. (w wysokości ½) oraz na rzecz S.G. i G.G. (po ¼ dla każdego z nich) nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 209, stanowiącej własność Miasta Ł., oznaczonej jako działki nr 417/68 o pow. 0,0118 ha i nr 417/192 o pow. 0,0165 ha w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy dla Ł. Ś. w Ł. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz odmawiającą zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. art. 136, art. 137 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 65) – dalej: u.g.n. oraz przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. : Dz.U. z 2020 r. poz. 256) – dalej: k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Jak wynika z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.

O zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji (art. 142 ust. 1 u.s.g.). W sprawach, o których mowa w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 142 ust. 2 u.g.n.).

Na wstępie niniejszych rozważań zaznaczyć należy, że przedmiotowa nieruchomość, o której zwrot wystąpili skarżący została nabyta przez Skarb Państwa od spadkodawców skarżących – B.G. (z domu Ł.) oraz J.Ł. (współwłaścicieli nieruchomości), na podstawie aktu notarialnego z dnia 8 lipca 1970 r. , Rep. [...], w trybie określonym w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Tym samym stosownie do powołanego wyżej art. 216 ust. 1 u.g.n., w sprawie zastosowanie odpowiednio znajdują przepisy rozdziału 6 działu III ustawy, regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Podkreślenia wymaga również, że zasada zwrotu nieruchomości, która nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cele publiczne tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich przypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. Zasada ta jest z kolei konsekwencją wyjątkowego i szczególnego charakteru instytucji wywłaszczenia, które powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można realizować za pomocą innych środków prawnych. Zasadniczym elementem przy rozstrzyganiu sprawy o zwrot jest zatem ustalenie celu wywłaszczenia. O tym bowiem, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona. Z kolei istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany (por. wyrok NSA z 22 października 1993 r., SA/Kr 477/93; wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r., I OSK 3453/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie, co pozostaje pomiędzy stronami bezsporne, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na cele realizacji inwestycji celu publicznego – budowy ul. A od ul. B do ul. C, zatwierdzonej decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z maja 1966 r. nr 38/Inż. o lokalizacji szczegółowej przedmiotowej inwestycji. Powyższe wynika między innymi z załączonych do akt sprawy: kserokopii powołanego wyżej aktu notarialnego z dnia 8 lipca 1970 r., Rep. [...].

Istotnym dla sprawy pozostają również te ustalenia faktyczne, z których wynika, że w dacie wywłaszczenia łączna powierzchnia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 209 wynosiła 474 m2, na którą składały działki nr 2/1 (o powierzchni 363 m2) oraz nr 2/2 (o powierzchni 111 m2). Aktualnie część wywłaszczonej działki nr 2/1 odpowiada objętej żądaniem skarżących działce nr 417/192 o powierzchni 165 m2, natomiast dawna działka nr 2/2 odpowiada w całości działce nr 417/68 o powierzchni 118 m2. Znajdujące się na nieruchomości w dacie wywłaszczenia naniesienia (budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze) oraz nasadzenia zostały usunięte przed przystąpieniem do robót budowlanych. Ponadto jak wynika z przeprowadzonych ustaleń faktycznych oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego objęte żądaniem zwrotu działki stanowią ogólnie dostępny, nieogrodzony teren pokryty kostką i płytami chodnikowymi oraz częściowo trawnikiem. Na terenie działki nr 417/192 znajduje się fragment budynku posadowionego na działce o nr 417/90, natomiast na działce 417/68 usytuowany jest kiosk handlowy. Z załączonych do akt sprawy informacji przedstawionych przez Zarząd Dróg i Transportu w Ł. wynika, że na dostępnej mapie sytuacyjnej drogi krajowej nr 1 ul. A, sporządzonej w 1988 r., przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w liniach rozgraniczających ul. A, a poza linią rozdzielającą pasy drogowe na skrzyżowaniach. Działki stanowiły teren zielony z zaznaczonymi dwoma drzewami. Z przedłożonego planu wynika także, że na części działki nr 417/192 do roku 1995 znajdowała się wiata przystankowa. Wiata ta została zdemontowana i zastąpiona nową, która jak wynika z przeprowadzonych w 2018 r. oględzin terenu, nadal fragmentarycznie jest zlokalizowana na wskazanej nieruchomości. Dodatkowo z przeprowadzonych oględzin nieruchomości wynika, że na przedmiotowej nieruchomości jest wybudowany przebiegający skośnie chodnik stanowiący miedzy innymi pieszy ciąg komunikacyjny pomiędzy pętlą tramwajową – K., a przystankiem autobusowym zlokalizowanym na ul. A, na wysokości spornej działki. Co prawda z wyjaśnień Zarząd Dróg i Transportu w Ł. wynika, iż nie jest znana data wybudowania chodnika na spornym terenie, niemniej jednak jest on już widoczny (w aktualnym skośnym przebiegu) na dostępnej na stronach [...] Ośrodka Geodezji ortofotomapie z 1994 r., jak również na dołączonej do akt sprawy organu I instancji kopii mapy z 1996 r., stanowiącej załącznik graficzny do decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] 1996 r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto, co istotne, jak wynika z pisma [...] Ośrodka Geodezji z dnia 13 listopada 2020 r. działki o nr 417/68 i 417/192 do 2009 r. stanowiły cześć działki o nr 417/20 oznaczonej w ewidencji gruntów użytkiem o symbolu "dr"(drogi). W wyniku przeprowadzonej w modernizacji ewidencji gruntów i budynków przedmiotowe działki zostały oznaczone użytkiem "Bi" (inne tereny zabudowane).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę powyżej przywołane okoliczności faktyczne oraz zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, pozwalają na stwierdzenie, że cel na jaki została wywłaszczona ( w drodze zawartej umowy notarialnej) przedmiotowa nieruchomość, to jest budowa ul.

A, został zrealizowany. Jak słusznie bowiem wskazuje Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sposób zagospodarowania objętej żądaniem zwrotu nieruchomości odpowiadał obowiązującej w dacie wywłaszczenia definicji pasa drogowego, zawartej w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 1962 r. Nr 20 poz. 90), zgodnie z którym pas drogowy to pas gruntu zajęty pod drogę publiczną wraz z jej częściami składowymi i przynależnościami, jak jezdnia, drogi, mosty, wiadukty i przepusty znajdujące się w ciągu drogi, pobocza, skarpy i urządzenia odwadniające, zadrzewienia, drogi letnie, chodniki dla pieszych i rowerzystów, znaki drogowe i urządzenia ostrzegawczo-zabezpieczające oraz sygnalizacyjne; w pasie drogowym mogą znajdować się budynki i urządzenia związane z utrzymaniem dróg oraz obsługa ruchu drogowego. Tym samym argumentacja, co do zbyt szerokiej interpretacji celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie sądu fakt wykorzystywania działek aktualnie oznaczonych o nr 417/192 i 417/68, po dacie ich wywłaszczania jako cześć składową pasa drogowego ul. A, skutkuje stwierdzeniem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w stosunku do całej wywłaszczonej nieruchomości, pomimo, iż pierwotne granice lokalizacji inwestycji obejmowały jedynie dawną działkę nr 2/1. Natomiast późniejsza, następcza zmiana celu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości, czy też, jak w niniejszej sprawie zmiana klasyfikacji gruntów, na której nieruchomość jest położona, bądź zamiar jej zbycia przez aktualnego właściciela, pozostają bez wpływu dla zwrotu nieruchomości na rzecz jej poprzednich właścicieli bądź też ich spadkobierców. Podkreślić bowiem należy, że przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji, czy też umowie przenoszącej własność, należy rozumieć nie podjęcie prac w ogóle lub też odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. By przyjąć, że cel wywłaszczenia został zrealizowany wystarczającym jest, aby obszar objęty wywłaszczeniem został zagospodarowany w taki sposób, aby można było utożsamić osiągnięty rezultat z ogólnie nawet określonym celem, dla którego dokonano wywłaszczenia.

Wobec powyższego Sąd za nieuzasadnione uznał stawiane skarżonemu rozstrzygnięciu zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz ogólne zakreślone zarzuty, co do dowolnego i bezzasadnego ustalenia, faktu realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu oraz dowolnego bezzasadnego ustalenia, co do braku zbędności przedmiotowej nieruchomości na cele określone w umowie przenoszącej jej własność na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżących Wojewoda [...] działał na podstawie i w granicach prawa, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienie kwestionowanego rozstrzygnięcia odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto wydane rozstrzygnięcie nie narusza art. 139 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi oddalił.

k.ż.