Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1041/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 151, art. 58 § 1 pkt 6, art. 200 i art. 205 § 1,art. 154 § 1,art. 135 ,art. 152 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33, art. 35 § 1 ,art. 56§ 1 pkt 1, § 3, art. 57 § 1 i art. 58 ,art. 26 § 1,art. 34 § 2 pkt 1,§ 4 pkt 3,art. 18,art. 59 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. O. i W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...]; 2. uchyla postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o numerach: [...]; 3. w pozostałej części skargę [...] oddala; 4. odrzuca skargę [...]; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] kwotę [...] zł ([...] złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2021 r. B. O. i W. R. wnieśli skargę na wydane wobec W. R. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2021 r. nr [...]/21, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z [...] września 2021 r. znak: [...] oddalające zarzuty egzekucyjne skarżących.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której [...] lipca 2021 r. Prezydent Miasta K. wystawił wobec skarżącego W. R. tytuł wykonawczy na kwotę [...]zł (wraz z kwotą kosztów upomnienia [...] zł), w którym jako podstawę prawnąwskazał orzeczenie z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Zawiadomieniami z [...] sierpnia 2021 r., doręczonymi skarżącemu W. R. wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego w dniu [...] sierpnia 2021 r., organ egzekucyjny zajął: świadczenia skarżącego z zaopatrzenia emerytalnego (nr zawiadomienia [...]); wierzytelność z rachunku bankowego skarżącego w S. S.A. we W. (nr zawiadomienia [...]); wierzytelność z rachunku bankowego skarżącego w I. S.A. w K. (nr zawiadomienia [...]). W każdym z zajęć oprócz należności głównej i kosztów upomnienia organ wskazał kwotę [...]zł kosztów egzekucyjnych.

W dniu doręczenia ww. zawiadomień oboje skarżący wnieśli o zaniechanie egzekucji, odblokowanie kont oraz zwrot pobranych środków pieniężnych z tytułu ustalonej decyzją Prezydenta z [...] sierpnia 2020 r. opłaty planistycznej. Uzasadniając powyższe wnioski skarżący wskazali, że każdemu z nich zajęto kwoty po ponad [...] zł, mimo że ustalona opłata planistyczna wynosiła po [...] zł na każdego ze współwłaścicieli i w chwili pisania tego wniosku żadne zawiadomienie o zajęciu do nich nie dotarło. Zaznaczyli, że WSA w Poznaniu wyrokiem z 7 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 30/21 uchylił decyzję SKO w K. z [...] października 2020 r. w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, a skarga kasacyjna od tego wyroku nie wpłynęła. Zatem decyzja ta nie ma mocy wiążącej, nie istnieje w obrocie prawnym, a zajęcia dokonane z tego tytułu są przedwczesne, bezpodstawne i bezprawne. Dodatkowo podkreślili, że zajęcia są znacznie wyższe niż ich zobowiązania, a naliczone koszty postępowania egzekucyjnego bezzasadne. W dniu [...] sierpnia 2021 r. skarżący W. R. wniósł zarzut w sprawie toczącej się na podstawie ww. tytułu wykonawczego egzekucji administracyjnej, żądając "wycofania" wystawionego tytułu wykonawczego oraz odwołania zajęć wierzytelności, wskazując że pismo z [...] sierpnia 2021 r. zawiera uzasadnienie zarzutu. W dniu [...] sierpnia 2021 r. organ egzekucyjny wydał trzy postanowienia, umarzające na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 i § 4 oraz art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: ":u.p.e.a.") postępowanie egzekucyjne skierowane do: świadczenia skarżącego z zaopatrzenia emerytalnego (nr [...]); wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego w S. S.A. we W. (nr [...]); wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego w I. S.A. w K. (nr [...]). Postanowienia te doręczono skarżącemu [...] sierpnia 2021 r. Następnie pismem złożonym organowi egzekucyjnemu [...] sierpnia 2021 r. skarżący zażądali zwrotu wyegzekwowanych bezpodstawnie środków pieniężnych oraz wycofanie i anulowanie wystawionych tytułów egzekucyjnych.

Postanowieniem z [...] września 2021 r. Prezydent, na podstawie art. 33 § 2 i art. 34 u.p.e.a. oddalił zarzuty skarżących. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny wskazał, że [...] sierpnia 2020 r. została wydana decyzja nr [...] w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości znajdującej się w K. przy ul. [...], od której skarżący złożyli odwołanie do SKO w K.. Kolegium decyzją z [...] października 2020 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy i zobowiązało skarżących do uiszczenia należnej opłaty planistycznej. W lutym 2021 r. skarżący złożyli wniosek o odroczenie terminu zapłaty oraz o rozłożenie należności na raty, ale Prezydent decyzją z [...] kwietnia 2021 r. odmówił zastosowania wnioskowanych ulg, a SKO po rozpatrzeniu odwołania skarżących utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Ponadto Kolegium w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. potwierdziło, że obecnie NSA rozpatruje zażalenie skarżących, a wyrok z 7 lipca 2021 r. jest nieprawomocny, zatem organ egzekucyjny ma prawo prowadzić dalsze czynności egzekucyjne. Ewentualna zmiana może nastąpić dopiero po uprawomocnieniu tego wyroku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, podkreślając naruszenie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., W. R. zarzucił organowi bezprawne prowadzenie egzekucji, kwestionując ten fakt z uwagi na uchylenie przez WSA decyzji Kolegium z [...] października 2020 r., stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.

Utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, iż [...] lipca 2021 r. wpłynęły do organu egzekucyjnego tytuły wykonawcze. Wobec braku realizacji obowiązku przez zobowiązanego zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz świadczeń emerytalno-rentowych. W toku postępowania egzekucyjnego doszło do wyegzekwowania całości należności, zgodnie z decyzją z [...] października 2020 r. Naliczone zostały stosownie do zapisów prawa koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł. Należność egzekwowana zrealizowana została z rachunków skarżących, a wobec zrealizowania zajęcia w całości postępowanie zostało umorzone.

Odnosząc się do zarzutu bezprawnie prowadzonej egzekucji, organ nadzoru zaznaczył, że egzekucja wszczęta została i była prowadzona wobec niewykonania obowiązku uregulowania renty planistycznej. Wierzyciel wystawił upomnienie, które skutecznie doręczono [...] lutego 2021 r. Organ egzekucyjny otrzymał tytuły wykonawcze, które zawierają wszelkie wymagane elementy, spełniając warunki formalne konieczne do podjęcia czynności egzekucyjnych. Nadto, organ egzekucyjny ma obowiązek weryfikacji tytułów jedynie pod względem formalnym, nie bada zasadności ich wystawienia. Natomiast przywołane przez skarżącego wyroki na dzień wydania postanowienia nie były prawomocne, zatem prowadzenie egzekucji miało swe uzasadnione podstawy.

W skardze na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia Prezydenta, decyzji organu pierwszej instancji w sprawie tytułów egzekucyjnych zrealizowanych na niekorzyść skarżących oraz o zasądzenie kosztów postępowania, B. O. i W. R. zarzucili mu naruszenie:

1. art. 152 P.p.s.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a;

2. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na nierozpoznaniu konieczności zawieszenia (z dniem wydania wyroku), a potem (z dniem uprawomocnienia się wyroku) umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżących, gdyż w toku postępowania zażaleniowego nastąpił brak wymagalności obowiązku zapłaty wyegzekwowanej opłaty planistycznej wobec nich z uwagi na uprawomocnienie się wyroków WSA z 7 lipca 2021 r., uchylających decyzję SKO utrzymującą decyzję wymiarową Prezydenta w zakresie opłaty planistycznej, decyzję organu pierwszej instancji, stanowiącą podstawę wystawionych i zrealizowanych tytułów wykonawczych;

3. oddalenie zażaleń skarżących, mimo istnienia podstaw do ich uwzględnienia, z uwagi na naruszenie przez organ przepisu art. 152 P.p.s.a., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i braku należytego rozpoznania skutków prawnych wywołanych uchyleniem decyzji przez sąd administracyjny, co powinno doprowadzić do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o decyzję uchyloną, lecz wręcz do umorzenia postępowania egzekucyjnego , gdyż tytuł egzekucyjny został wystawiony lipca 2021 r., co oznacza, że postępowanie wszczęte zostało po 7 lipca 2021 r., tj. po dniu wydania wyroków;

4. art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnię, polegającą na nie zakwalifikowaniu wyroku WSA, uchylającego decyzje SKO, jako przesłanki skutkującej nie tylko wstrzymaniem wykonania decyzji, ale wręcz jej umorzeniem;

5. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, świadomości i kultury prawnej obywateli, zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania oraz zasady przekonywania, tj. przepisów art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11 oraz art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a.") na skutek pominięcia w uzasadnieniu postanowień, zgłoszonych przez skarżących uwag i wniosków w trakcie postępowania administracyjnego oraz w zażaleniach.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że okoliczność wystawienia tytułów egzekucyjnych po dacie wyroków uchylających ww. decyzję SKO, nawet jeżeli te wyroki były jeszcze na moment wystawienia tych tytułów nieprawomocne stanowi, iż tytuły te nie miały podstaw prawnych by zaistnieć w obrocie prawnym, gdyż decyzja wymiarowa utraciła znamiona decyzji ostatecznej i nie mogła być samoistną podstawą do realizacji postępowania egzekucyjnego względem skarżących. Organ egzekucyjny nie powinien podejmować działań egzekucyjnych przez wystawienie tytułów egzekucyjnych, ale powinien wręcz wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do dnia uprawomocnienia się ww. wyroków; natomiast z dniem ich uprawomocnienia umorzyć wszczęte postępowania egzekucyjne. Skarżący podkreślili, że we wszystkich pismach kierowanych do Prezydenta i później do SKO podkreślali, że istotą przepisu art. 152 § 1 P.p.s.a. jest zapewnienie tzw. ochrony tymczasowej, obowiązującej pomiędzy uwzględnieniem przez sąd skargi, a uprawomocnieniem się orzeczenia, ze względu na oczekiwanie na zaistnienie skutków związanych z prawomocnym orzeczeniem WSA. Przepis ten "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu, a więc wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Decyzja wymiarowa nie wywołuje skutków prawnych od chwili wydania wyroków, mimo braku ich prawomocności w momencie wystawienia tytułów egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W uzupełniającym skargę piśmie z [...] marca 2022 r., skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi odpowiedniej grzywny na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. (dla każdego z nich z osobna), podkreślając że wielokrotnie występowali o zwrot zajętych kwot, ale Prezydent nie chce przyjąć do wiadomości, iż jego decyzją wymiarowa została wycofana z obiegu prawnego i nie ma żadnej mocy prawnej i nie może być podstawą do przetrzymywania ich środków finansowych. Ponadto Prezydent chce postawić skarżących przed tzw. faktami dokonanymi, nie dając im realnych możliwości skorzystania z ustawowych ulg w ewentualnej zapłacie wymierzonej nową decyzją opłaty planistycznej. W przypadku braku takiej decyzji skarżący wnieśli o potraktowanie pisma jako skargi samoistnej, wnoszonej przez skarżących w związku z art. 154 § 1 P.p.s.a. Do pisma dołączyli 6 załączników.

Sąd zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.

Na wstępie poniższych rozważań należy wyjaśnić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w stosunku do W. R. i dotyczy tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzona była wobec skarżącego egzekucja. Skargę w niniejszej sprawie oprócz W. R. złożyła również B. O., wobec której SKO wydało odrębne postanowienie (zaskarżone w sprawie I SA/Po 1042/21). Zatem złożenie przez nią skargi na postanowienie Kolegium wydane wobec W.. R. Sąd uznał za niedopuszczalne, ponieważ B.. O. nie jest stroną postępowania kontrolowanego w niniejszej sprawie, a tym samym nie jest podmiotem uprawnionym do zaskarżenia postanowienia SKO z [...] października 2021 r. nr [...]/21. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odrzucił skargę B. O. (pkt 4 sentencji wyroku).

Przechodząc do rozpoznania skargi W. R., Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie w takiej części, która doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta (pkt 1 sentencji wyroku), a także do uchylenia trzech wydanych w prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym postanowień o umorzeniu tego postępowania (pkt 2 sentencji wyroku).

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego na postanowienie Prezydenta oddalające jego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl § 2 tego artykułu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: nieistnienie obowiązku (pkt 1); określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 2 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (pkt 2); błąd co do zobowiązanego (pkt 3); brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4); wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (pkt 5); brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty należności pieniężnej, (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (pkt 6). Art. 33 u.p.e.a. w § 4 stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie, a w § 5 pkt 1, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Istotny jest również przepis art. 35 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości lub w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio.

Biorąc pod uwagę przytoczone wyżej regulacje należy podkreślić, że skarżącemu doręczono tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniami o dokonanych zajęciach [...] sierpnia 2021 r., a już następnego dnia złożył on zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że zgodnie z przepisem art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez skarżącego zarzutu zawiesiło w całości prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne z dniem [...] sierpnia 2021 r. Ponieważ w kontrolowanej sprawie wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, Prezydent był zobowiązany, zgodnie z art. 56 § 3 u.p.e.a., do którego odpowiedniego stosowania odsyła ww. przepis, wydać postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi nie wynika kiedy zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone do obu banków i do ZUS, ponieważ w aktach brak zwrotnych potwierdzeń ich odbioru. Niemniej jednak Prezydent, naruszając regulację zawartą w art. 35 § 1 u.p.a.e., mimo zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, egzekucję nadal kontynuował, co wynika chociażby uzasadnień postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, uzasadnienia zażalenia czy rozpoznawanej skargi.

Zarzuty skarżący złożył w imieniu własnym, nie będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, zatem nie wskazał przepisu, który – jego zdaniem – stanowi podstawę zgłoszonego zarzutu. Do uzupełnienia tego braku nie został wezwany przez Prezydenta. Jednakże z treści uzasadnienia zgłoszonego zarzutu (zawartego przede wszystkim w piśmie złożonym [...] sierpnia 2021 r., do którego odwołał się skarżący zgłaszając zarzut) wynika, że kwestionuje on możliwość wszczęcia wobec niego egzekucji z uwagi na uchylenie przez tut. Sąd wyrokiem z 7 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 30/21 decyzji SKO z [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W postanowieniu z [...] września 2021 r., oddalającym zgłoszony zarzut, Prezydent powołał się jedynie na pismo SKO z [...] sierpnia 2021 r. (którego w aktach administracyjnych brak), że powyższy wyrok jest nieprawomocny i organ egzekucyjny może prowadzić czynności egzekucyjne, a ewentualna zmiana może nastąpić dopiero po jego uprawomocnieniu się. Postanowienie to nie znajduje oparcia ani w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy, ani w przepisach postępowania. Na temat pisma SKO, do którego w swoim postanowieniu odwołuje się Prezydent, Sąd nie będzie się wypowiadał, ponieważ brak go w aktach dołączonych do skargi. Stwierdzić jedynie należy, że przy rozpatrywaniu zarzutów wierzyciel zobowiązany jest do dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych i zastosowania odpowiednich przepisów prawa, tym bardziej, że – jak już wyżej wspomniano – w niniejszej sprawie wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym.

Należy wyjaśnić, że zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze, a jego podstawą mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w ustawie. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zmierza do wykazania jednej z przesłanek wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a., próbując wykazać np., że nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, iż obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) albo obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a ).

W kontrolowanej sprawie istotne znaczenie ma wydanie przez tut. Sąd w dniu 7 lipca 2021 r. w sprawie IV SA/Po 30/21 wyroku uchylającego ostateczną decyzję dotyczącą opłaty planistycznej, która była egzekwowana w toczącym się wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym. Zatem zastosowanie znalazł wspomniany w skardze art. 152 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Wydając w sprawie IV SA/Po 30/21 wyrok, Sąd inaczej nie postanowił. Istotą powyższego przepisu jest zapewnienie ochrony tymczasowej, obowiązującej w okresie między uwzględnieniem przez sąd skargi, a uprawomocnieniem się tego orzeczenia, zatem regulacja ta "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu, wstrzymując możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego, co przekłada się na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na postawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wykonanie objętego tą decyzją obowiązku podlega wstrzymaniu, ponieważ zaistniał stan tymczasowy, w którym pomimo tego, że decyzja pozostaje w obrocie prawnym (wyrok jest nieprawomocny), to nie wywołuje skutków prawnych. Nie oznacza to jednak ustania wymagalności zobowiązania ustalonego tą decyzją (zob. wyrok NSA z 11 sierpnia 2021 r., III FSK 3951/21 i wskazane tam orzecznictwo - wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem w chwili wydawania tytułu wykonawczego wobec skarżącego, tj. [...] lipca 2021 r., określone w nim zobowiązanie było wymagalne i tytuł mógł być wystawiony, ale zobowiązanie nim objęte nie mogło być wyegzekwowane. Nie można przyjąć, a w każdym razie brak w aktach administracyjnych jakiejkolwiek informacji w tym zakresie, że Prezydent o treści wyroku w sprawie IV SA/Po 30/21 miał wiedzę, zatem mógł wystawić tytuł wykonawczy, co uczynił. Następnie, będąc jednocześnie organem egzekucyjnym wszczął postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie temu tytułowi przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej (art. 26 § 1 u.p.e.a.) i dokonał zajęć wierzytelności.

Jednakże od chwili otrzymania złożonego przez skarżącego zarzutu, do którego zobowiązany dołączył odpis wyroku o sygn. IV SA/Po 30/21, tj. od dnia [...] sierpnia 2021 r. postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. (nawet jeśli Prezydent nie wydał stosownego postanowienia) do chwili ostatecznego rozpatrzenia zgłoszonego zarzutu. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego oznaczało, że żadnych czynności egzekucyjnych Prezydent nie mógł podejmować ani jako wierzyciel, ani jako organ egzekucyjny. Nie mógł zatem odebrać od trzeciodłużników zajętych należności.

Z uzasadnienia postanowienia oddalającego zarzuty wynika, że Prezydent przed jego wydaniem prowadził czynności wyjaśniające w stosunku do przedłożonego przez skarżącego wyroku, ale nie zobowiązał go do przedłożenia odpisu wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności, ani sam nie dokonał takich ustaleń, choćby zasięgając informacji w tut. Sądzie. Tymczasem wyrok z dnia 7 lipca 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 30/21 uprawomocnił się w dniu 24 sierpnia 2021 r., a zatem tego dnia obowiązek objęty tytułem wykonawczym utracił przymiot wymagalności, gdyż decyzja ustalająca egzekwowane zobowiązanie przestała być ostateczna. Innymi słowy, prawomocne uchylenie decyzji organu odwoławczego unicestwiło wymagalność obowiązku wynikającego z decyzji organu pierwszej instancji. Jednakże wierzyciel w dniu [...] września 2021 r., a zatem po utracie przez tytuł wykonawczy wymagalności, wniesione przez skarżącego zarzuty niezasadnie oddalił., naruszając przepis art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Utrzymując w mocy to postanowienie, Kolegium nie dostrzegło żadnych jego wad, ani jakichkolwiek uchybień w prowadzonej przez Prezydenta egzekucji administracyjnej, mimo że SKO jako strona postępowania w sprawie IV SA/Po 30/21 miała świadomość wydania tego wyroku, jak i jego prawomocności. Tym samym Kolegium naruszyło przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że wydając zaskarżone postanowienie Kolegium powołało się na przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), których w postępowaniu egzekucyjnym w administracji się nie stosuje, albowiem z art. 18 u.p.e.a. wynika, że jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Interwencji Sądu wymagała jeszcze jedna kwestia, a mianowicie wydanie przez Prezydenta trzech postanowień w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, mimo że od postanowień tych skarżący nie wniósł zażaleń. Jednakże postanowienia te zostały wydane przed rozpatrzeniem zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, zatem Sąd, stwierdzając ich związek z postępowaniem w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, korzystając z regulacji art. 135 P.p.s.a., uchylił te postanowienia. Skoro bowiem wierzyciel ma rozpatrzyć ponownie zgłoszony przez skarżącego zarzut, to nie może uczynić tego w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest już ostatecznie umorzone. Tym bardziej, że wydając ww. postanowienia Prezydent naruszył wiele przepisów. Przede wszystkim jako ich podstawę prawną wskazał art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Tymczasem z uzasadnień ww. postanowień wynika, że przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego jest uregulowanie zaległości objętej zajęciem świadczenia emerytalnego oraz rachunków bankowych. Należy zatem wskazać, że wyegzekwowanie całego świadczenia nie powoduje konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przesłanki umarzania postępowania egzekucyjnego regulują przepisy art. 59 i art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a. i nie ma w nich zapisu mówiącego o wyegzekwowaniu należności objętej zajęciem. Nadto postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego jest jednym postępowaniem egzekucyjnym, w którym organ egzekucyjny może stosować różne środki egzekucyjne, ale nadal jest to jedno postępowanie egzekucyjne bez względu na liczbę dokonanych w nim zajęć egzekucyjnych. Zatem, gdy zachodzi konieczność jego umorzenia organ egzekucyjny wydaje jedno postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Przepis, na który powołał się Prezydent nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania, choćby tylko z tego powodu, że egzekucja administracyjna należności z tytułu opłaty planistycznej jest dopuszczalna, gdyż jest jedyną możliwością przymusowego ściągnięciem tych należności. Zatem wydane w oparciu o wskazaną w nich postawę prawną, w takim momencie i w takiej ilości postanowienia nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Uzupełniając skargę pismem z [...] marca 2022 r. skarżący wniósł o zasądzenie od organu administracji państwowej grzywny na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z brzmienia tego przepisu wynika, że skargę w tym przedmiocie można wnieść jedynie w sytuacji uprzedniego wydania przez sąd administracyjny wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Natomiast w niniejszej sprawie żądanie to stało się elementem skargi na postanowienie SKO wydane w przedmiocie zarzutów na egzekucję administracyjną, zatem w tej części skargę W.. R. Sąd oddalił, ponieważ powyższy przepis nie daje podstaw do wymierzenia grzywny ani Prezydentowi, ani SKO.

Ponownie rozpatrując zgłoszony przez skarżącego zarzut, Prezydent będzie zobowiązany uwzględnić wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną, biorąc przede wszystkim pod uwagę, że postępowanie egzekucyjne wszczęte wobec skarżącego uległo zawieszeniu z mocy prawa od chwili zgłoszenia zarzutu, tj. z dniem [...] sierpnia 2021 r., a zatem nie było podstaw do przelania zajętych środków pieniężnych na konto wierzyciela. Znalazła w nim również zastosowanie podstawa zawieszenia wskazana w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Nadto, Prezydent będzie zobowiązany wziąć pod uwagę, że z dniem [...] sierpnia 2021 r. tytuł wykonawczy, będący podstawą prowadzonej egzekucji, utracił wymagalność. Wówczas wierzyciel stwierdzi, czy przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały, a jeśli okaże się, że tak - zastosuje przepis art. 34 § 4 pkt 3 lit. b u.p.e.a. Jeżeli natomiast wskutek rozstrzygnięcia zawartego w wyroku w sprawie IV SA/Po 30/21, SKO ponownie rozpatrując odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2020 r., decyzję tę ostatecznie uchyliło, będzie to oznaczało, że objęty tytułem wykonawczym obowiązek skarżącego przestał istnieć, co stanowi podstawę do zastosowania art. 34 § 4 pkt 3 lit. a u.p.e.a.

Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 151 oraz podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1- 4 sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania Sąd orzekła na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. (pkt 5 sentencji wyroku).