Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 675/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33 par. 2, art. 34 par. 1 i 2, art. 54 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2020 poz 1845
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr OPE.906.2.51.2022.MG1 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

S. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr OPE.906.2.51.2022.MG1

w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za bezzasadne.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 29 czerwca 2021 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej

w Starogardzie Gdańskim (dalej w skrócie: "PPIS w Starogardzie Gdańskim ") wpłynęło zawiadomienie K. sp. z o.o. z siedzibą w S. informujące o niezaszczepieniu dziecka – T. K. przeciwko gruźlicy oraz WZW typu B.

PPIS w związku z uchylaniem się od poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka, przesłał w dniu 22 lipca 2021 r. do S. K. wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku szczepień lub przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień.

W dniu 4 października 2021 r. do PPIS w Starogardzie Gdańskim wpłynęła informacja z C. w G. o dalszym uchylaniu się S. K.

od ustawowego obowiązku szczepienia dziecka, w efekcie czego, w dniu

12 października 2021 r. PPIS w Starogardzie Gdańskim przesłał do strony upomnienie, wzywając do rozpoczęcia wykonywania szczepień u T. K. w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia.

W odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 14 marca 2022 r. C. w G. wskazało, że T. K. nie ma wykonanych żadnych szczepień obowiązkowych.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem ustawowego obowiązku zaszczepienia dziecka przez S. K. w dniu 29 marca 2022 r. PPIS

w Starogardzie Gdańskim wystawił tytuł wykonawczy nr [...] zawierający nakaz zaszczepienia dziecka przeciwko gruźlicy oraz WZW B w terminie

1 miesiąca.

W dniu 8 kwietnia 2022 r. Wojewoda Pomorski nadał tytułowi wykonawczemu klauzulę wykonalności, zaś w dniu 2 maja 2022 r. nałożył na S. K. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku.

Pismem z dnia 26 maja 2022 r. S. K. wniósł do Wojewody Pomorskiego zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczące: określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, braku wymagalności obowiązku oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Wojewoda Pomorski przekazał zarzuty Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Starogardzie Gdańskim celem zajęcia stanowiska.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2022 r. nr SE.906.2.2021.KW.43 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne.

Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał na przepisy art. 34 § 1

i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479), zwanej dalej w skrócie: "u.p.e.a.".

W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę prawną obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym stanowi przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2021 poz. 2069), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy,

w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych

(m.in. dzieci), odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych

do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ww. ustawy

i rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 753), wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 17 ust. 10 ustawy. Uzupełnieniem tych regulacji prawnych jest ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego na podstawie delegacji ustawowej w drodze komunikatu Program Szczepień Ochronnych przeznaczony dla lekarzy i pielęgniarek będących realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych, stanowiący dokument o charakterze technicznym i zawierający informacje oraz wytyczne na temat sposobu realizacji obowiązku zgodne z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem

w granice wiekowe zakreślone przez ustawę, w tym okresie obowiązkowe szczepienie ochronne powinny zostać wykonane. W przypadku stwierdzenia uchylania się rodziców dzieci od wypełnienia tego ustawowego obowiązku szczepień dzieci (np. w wyniku poinformowania o tym fakcie państwowego powiatowego inspektora sanitarnego przez lekarza POZ), konieczne jest podejmowanie działań w celu przymuszenia osób zobowiązanych (rodziców dzieci) do wypełnienia tego obowiązku.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej są zobowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym, w przypadku osób nieposiadających zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku spoczywa na osobach sprawujących pieczę nad osobą małoletnią. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ww. ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zatem obowiązek poddania dziecka szczepieniom obowiązkowym wynika wprost z ustawy i nie wymaga konkretyzacji

w formie decyzji.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności PPIS w Starogardzie Gdańskim wskazał,

że zgodnie z art. 8 pkt 2 władza publiczna nie może ingerować w korzystanie z prawa do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji, z wyjątkiem przypadków, zgodnie z prawem i koniecznych

w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, na ochronę porządku

i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw

i wolności innych osób. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2021 r.

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

(Dz.U z 2021 r. poz. 1285), wykonywanie szczepień ochronnych należy do świadczeń na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego wykrywania chorób.

Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia badania kwalifikacyjnego

do szczepień PPIS w Starogardzie Gdańskim wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W art. 17 ust. 5 ww. ustawy dodano, że w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Organ podkreślił, że wzór zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Ponadto, zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. O realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich poddania decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem. Zatem poddanie się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu, które może być przeprowadzone bezpośrednio przed szczepieniem, jest równoznaczna z odmowa poddania się szczepieniu ochronnemu.

O realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich poddania decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem,

a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych.

Odpowiadając na zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ wskazał, że zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda, który zgodnie z art. 122 § 1 ustawy nakłada grzywnę w celu przymuszenia.

Przepis art. 121 § 2 ustawy stanowi, że każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a zatem nałożenie grzywny w wysokości 1.000 zł, stanowiącej 1/10 maksymalnie dopuszczanej wysokości, nie można uznać za nadmiernie uciążliwy środek egzekucyjny. Grzywna musi być nałożona w wysokości zapewniającej realizację jej celu, to jest skutecznego przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego, jakim jest poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom.

W zażaleniu na postanowienie PPIS w Starogardzie Gdańskim S. K. podniósł zarzuty naruszenia przepisów:

1. art. 33 § 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 34 § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieuznanie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mimo istnienia przesłanki ku temu,

a mianowicie określenie przez wierzyciela w tytule wykonawczym obowiązku niezgodnie z treścią przepisu prawnego, z którego ten obowiązek wynika;

2. art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego - kiedy obowiązek zaszczepienia syna przeciw poszczególnym chorobom stał się, zdaniem wierzyciela, wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził,

iż obowiązek szczepień u małoletniego T. zobowiązanego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji;

3. art. 6 i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

4. art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie

w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;

5. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, że może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli;

6. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny

ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego;

7. art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego,

zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny,

co wskazuje, iż zobowiązany może zaszczepić syna w terminie przewidzianym

w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.;

8. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 i art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr OPE.906.2.51.2022.MG1 Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim z dnia

6 lipca 2022 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. nie jest zasadny. Zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Jednym z elementów realizacji tego zadania są szczepienia ochronne. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. W myśl ust. 2 cyt. artykułu, odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.). Wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia, został określony przez Ministra Zdrowia

w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 195 ze zm.), do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Tak więc obowiązek respektowania zapisów zawartych w Programie Szczepień Ochronnych ma swoje umocowanie w akcie prawnym w randze ustawy. Program ten precyzuje, jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w Programie Szczepień Ochronnych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim jako wierzyciel obowiązku

w wystawionym tytule wykonawczym przywołał właściwą podstawę prawną,

tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w oparciu o którą nałożył obowiązek zaszczepienia małoletniego T. K. przeciwko gruźlicy oraz WZW typu B w terminie 1 miesiąca. Zapisany w tytule wykonawczym okres wykonania nakazu umożliwia zaszczepienie dziecka przeciwko gruźlicy oraz podanie 1 dawki szczepionki przeciwko WZW typu B.

Organ nie podzielił też zasadności zarzutu naruszenia art. 6 i 7 w zw. z art. 77

§ 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieustosunkowanie się do kwestii naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wbrew twierdzeniu strony, PPIS w Starogardzie Gdańskim dysponował przepisami prawnymi o randze przewidzianej w art. 17 ust. 10 i ust. 11 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przepisu art. 4 tej ustawy nie można czytać w oderwaniu od art. 17 ust. 10 i ust. 11 ustawy. Organ przytoczył treść przepisu

art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi po czym wskazał, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wydane zostało na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nie zaś na podstawie art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Określa ono terminy, w których należy rozpocząć i zakończyć szczepienie w celu przyjęcia pełnego cyklu szczepień. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Podstawą ogłoszenia Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2017 r. w sprawie Program Szczepień Ochronnych na rok 2018 jest art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, co wynika wprost z treści Komunikatu, nie zaś, jak twierdzi skarżący, art. 4 ust. 1 o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Mając na uwadze treść wskazanych przepisów organ stwierdził, że bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Organ stwierdził, że na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty wymienione w punktach 2, 5, 6 i 7. Organ wyjaśnił bowiem, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi wskazuje, iż osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. Jednocześnie art. 5 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinny stosować się do nakazu i zakazów Państwowej Inspekcji Sanitarnej służących zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych. W myśl art. 5 ust. 2 ww. ustawy, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień ochronnych w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletniej lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.). W związku z powyższym, w ocenie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, to strona, nie poddając obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego T. K., naruszyła art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b. pkt 3 ustawy, a nie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim, jako wierzyciel obowiązku.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych organ wskazał,

że zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, władze publiczne

są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Jednym z elementów realizacji tego zadania są szczepienia ochronne. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. W myśl ust. 2 cyt. Artykułu, odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.). Wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia, został określony przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Sposób oraz forma realizacji szczepień określone zostały w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych

u ludzi w ten sposób, ze Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19

ust. 10 oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Tak więc obowiązek respektowania zapisów zawartych w Programie Szczepień Ochronnych ma swoje umocowanie w akcie prawnym w randze ustawy. Strona uznaje za nieuzasadnione powoływanie się Państwowego Powiatowego Inspektora w Starogardzie Gdańskim na treść Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego jako konkretyzacji obowiązku wykonania szczepień ochronnych przed ukończeniem 19 roku życia przez dziecko. Organ wyjaśnił, że ramy czasowe, określone w Programie Szczepień Ochronnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (0-19 lat), nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Ściśle wyznaczone terminy szczepień przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym oraz dokładnie określone interwały czasowe pomiędzy poszczególnymi szczepieniami zostały wyznaczone w oparciu o szeroko rozumianą aktualną wiedzę medyczną w tym zakresie, tak więc samodzielne przesuwanie terminów szczepień, czy też ich kumulowanie według własnego uznania nie jest możliwe. Program Szczepień Ochronnych precyzuje jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w Programie Szczepień Ochronnych. Dlatego też, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim, w treści obowiązku tytułu wykonawczego nr [...] zawarł nakaz wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka - T. K. przeciwko gruźlicy oraz WZW

typu B.

Organ wskazał, że pozostałe wniesione przez stronę zarzuty nie wypełniają dyspozycji art. 33 § 1 u.p.e.a., w związku z czym organ nie jest zobligowany do ustosunkowania się do ich treści.

W skardze na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego S. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Nadto skarżący wniósł o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

i chorób zakaźnych u ludzi z Konstytucją - art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1 – 3, art. 68 ust. 1 – 3 i art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy.

Ewentualnie skarżący wniósł o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka

i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia

art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Z uwagi na fakt, że zagadnienia te mają charakter prejudycjalny skarżący wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Skarżący zarzucił postanowieniu naruszenie przepisów:

1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, że może on nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek

w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat

nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli,

2. art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje, z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,

3. art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, że skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.,

4. art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

5. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia,

6. art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez uznanie, iż nałożona na skarżącą grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Program szczepień ochronnych wydawany przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, może mieć zatem wyłącznie charakter prawa wewnętrznego, obowiązującego jedynie jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu. Akt tego rodzaju nie może stanowić podstawy decyzji wobec obywateli. Jest on jedynie aktem stosowania prawa, w ramach którego nie mogą być nakładane

na obywateli obowiązki. Ponadto, powołując się na wyrok NSA z dnia 12 czerwca

2014 r. sygn. akt II OSK 1312/13, skarżąca wskazała, że zawarte w komunikacie informacje to informacje dotyczące kwestii technicznych szczepień i nie można z nich wywodzić dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia. Wobec tego skarżący ma czas na wykonanie określonych w tytule wykonawczym obowiązków,

a postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przedwcześnie. Skarżącego wiążą wyłącznie rozporządzenie oraz ustawa, zatem może on poddać syna szczepieniom ochronnym do chwili ukończenia przez niego 18 roku życia. Małoletni T. K. dopiero ukończył rok. Skarżący ma zatem jeszcze 17 lat na wykonanie ciążącego

na nim obowiązku zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Zdaniem skarżącego, organem wyłącznie uprawnionym do ustalenia programu szczepień ochronnych jest Rada Ministrów, nie zaś Główny Inspektor Sanitarny,

jak to przyjmuje Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Takie stanowisko potwierdza wykładnia systemowa art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która prowadzi do wniosku, że Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, do którego należą Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Rada Ministrów nie wydała programu zwalczania chorób zakaźnych w zakresie szczepień ochronnych, zatem jedynym aktem wiążącym obywateli w tym zakresie jest rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 18 sierpnia 2011 r. Przedmiotowy akt prawny określa, że przedmiotowy obowiązek szczepienia przeciw Haemophilus influenzae typu b obejmuje dzieci od 7 tygodnia życia do ukończenia 6 roku życia, przeciw gruźlicy obejmuje dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15 roku życia, a przeciwko pozostałych chorobom do ukończenia 19 roku życia. Zatem skarżąca ma jeszcze czas na zaszczepienie dziecka przeciwko chorobom wymienionym

w tytułach wykonawczych. Prawidłowość takiego stanowiska potwierdził Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie, który zakwestionował przyjętą praktykę szczepienia dzieci w pierwszej dobie życia i stwierdził, że data obowiązku szczepień

nie może wynikać z komunikatu GIS, a jedynie z ustawy lub też rozporządzenia.

Tym samym sąd przyjął, że jedynie data szczepienia określona w rozporządzeniu

jest wiążąca.

Następnie skarżący podniósł, że w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wierzyciel nie odwołał się do poczynionych ustaleń faktycznych.

W przypadku, gdy organ wyprowadza obowiązek dotyczący szczepień przeciwko poszczególnym chorobom od ukończenia przez dziecko określonego wieku musi wskazać ile małoletni ma lat i w związku z tym, w jakim miesiącu, dniu ten obowiązek się zaktualizował. Zgodnie z art. 17 ust. 9 u.p.e.a., lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną ma obowiązek poinformować osobę obowiązaną do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W toku niniejszego postępowania wierzyciel oraz organ egzekucyjny nie ustalili, czy lekarz wzywał skarżącego do stawienia się

w przychodni celem przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego. Wierzyciel nie wskazał, kiedy - jego zdaniem - w stosunku do małoletniego stał się wymagalny obowiązek szczepienia przeciwko poszczególnym chorobom. Organ nie wskazał również, czy stan zdrowia małoletniego pozwala na dokonanie iniekcji, tylko założył odgórnie bez zagłębiania się w istotę sprawy, że u małoletniego nie występują przeciwwskazania

do podania szczepionki. Prawidłowe zaś przeanalizowanie okoliczności niniejszej sprawy, do czego organy były zobowiązane na mocy art. 7 k.p.a., prowadzi do wniosku, że obowiązek jest niewymagalny.

Uzasadniając kolejny zarzut skarżący wskazał, że obowiązujące w Polsce przepisy dotyczące obowiązku szczepień ochronnych niezaprzeczalnie stanowią ingerencję w prawo do prywatności (prawo do decydowania o życiu osobistym) wyłączając możliwość podjęcia przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom lub ich opiekunów prawnych lub faktycznych decyzji

o odmowie poddania się szczepieniom. Obowiązek ten stanowi zatem z pewnością ingerencję w zasadę autonomii (samostanowienia) jednostki, wiążącą się ściśle

z nakazem poszanowania godności ludzkiej, a konkretnie z prawem decydowania przez nią o świadczeniach zdrowotnych, którym chce się ona poddać.

Ograniczenia tego prawa, zgodnie z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, mogą być wprowadzane jedynie w drodze ustawy i muszą być konieczne w demokratycznym społeczeństwie m.in. z uwagi na ochronę zdrowia i moralności. A zatem ograniczenia można wprowadzać jedynie w drodze ustawy, gdy są one konieczne i proporcjonalne. Ograniczenia te nie mogą natomiast naruszać istoty wolności i praw, których istotą jest godność człowieka. Godność ta jest odbierana zarówno dzieciom poprzez przymusowe poddawanie ich ryzyku utraty zdrowia i życia w wyniku szczepień, bez jednoczesnego stworzenia odpowiedniego sytemu zabezpieczeń tych praw chociażby w postaci wsparcia ze strony Państwa

w przypadku powikłań. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, gdyż szczepienie jest procedurą medyczną, obarczoną jasno określonym ryzykiem. Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia. Oznacza to, że Państwo nie ma prawa podejmować żadnych przymusowych działań medycznych stanowiących zagrożenie dla życia obywatela, w tym dziecka, ponieważ każdy obywatel ma niezbywalne prawo do ochrony życia.

Kolejną przesłanką możliwości wprowadzenia ograniczenia przysługującego prawa do prywatności jest konieczność wprowadzonego ograniczenia. Wprowadzenie obowiązku szczepień nie było niezbędne, gdyż ryzyko wystąpienia epidemii chorób zakaźnych w świetle przedstawionych powyżej danych nie jest realne, a istnieją inne środki nieingerujące w prawo do prywatności, które również pozwalają na zapobieżenie ich występowaniu (np. szczepienia akcyjne). Również art. 68 ust. 4 Konstytucji RP

nie przesądza, czy środki zwalczania chorób epidemicznych powinny być stosowane

na zasadzie dobrowolności, zgodnie z zasadą prawa do samostanowienia

(art. 47 Konstytucji RP), czy przymusu leczniczego. Ustawodawca może wprowadzić obowiązkowe szczepienia ochronne ale powinien kierować się zasadą proporcjonalności. Ustawodawca może wprowadzić także inne niż szczepienia ochronne środki zwalczania chorób epidemicznych.

Ostatnim elementem z badanych klauzul ograniczających jest zważenie,

czy ingerencja w prawo do prywatności jest proporcjonalna. Obowiązkowe szczepienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym ryzykiem, co potwierdzają chociażby ulotki szczepionek wydawane przez producentów, czego ustawodawca polski ma świadomość. Mimo tego wprowadził obowiązek ich stosowania, wyłączając możliwość odmowy przeprowadzenia tych świadczeń medycznych. Równocześnie w polskim systemie prawnym nie ma przepisów, które powoływałyby specjalny fundusz, z którego możliwe byłoby wypłacanie odszkodowań dla osób dotkniętych niepożądanymi odczynami poszczepiennymi, a jedynym sposobem uzyskania odszkodowania

i zadośćuczynienia jest wystąpienie z roszczeniem na drogę postępowania cywilnego

z powództwem o zapłatę. W praktyce możliwość udowodnienia wszystkich przesłanek takich roszczeń jest niemożliwa i długotrwała.

Finalnie skarżący zaznaczył, że przy ustalania wymiaru grzywny organ nie wziął pod uwagę jej sytuacji majątkowej. W stosunku do zobowiązanego została nałożona grzywna w kwocie, która stanowi zbyt duże obciążenie dla budżetu rodziny zobowiązanego i godzi w jego dobro. Z uzasadnienia postanowienia o nałożeniu grzywny nie wynika, dlaczego organ ustalił tę grzywnę na tak wysokim poziomie. Wobec tego należy stwierdzić, że jest ona znacznie zawyżona i nie spełnia jej celu.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Odnosząc się do wniosków skarżącego w przedmiocie zwrócenia się

z zapytaniami prawnymi organ stanął na stanowisku, że zagadnienia będące przedmiotem postępowania nie budzą żadnych wątpliwości, wskazując nadto, że w zakresie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności organem właściwym jest Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wskazane kryterium kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 sierpnia 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr OPE.906.2.46.2022.MG1 w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za bezzasadne.

Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479).

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Podstawą zarzutu jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).

Wskazać należy, że postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 – 35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyj-nej, w której orzeczono o określonym obowiązku, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach sprawy – skarżącej), który może zakwes-tionować m.in. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego

z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku bądź brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, jednakże nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Z kolei dokonywana obecnie ocena sądu administracyjnego może się odnosić wyłącznie do kwestii zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej.

W niniejszej sprawie skarżący wniósł zarzuty związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym – poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

W piśmie z dnia 19 maja 2022 r. skarżący podniósł zarzuty:

- określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a );

- braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a) oraz

- zastosowanie zbyt uciążliwego środka.

Odnośnie ostatniego z podniesionych zarzutów wskazać należy,

że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom - ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 19 sierpnia 2019 r., poz.1553) i ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 19 października 2019 r., poz. 2070). Co do zasady zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Doręczenie wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, którym w niniejszej sprawie jest Wojewoda Pomorski, nastąpiło – jak wynika z akt administracyjnych – w dniu 1 kwietnia 2022 r. Skoro postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w brzmieniu zmienionym od dnia 20 lutego 2021 r., zastosowanie mają przepisy obowiązujące od tej daty.

Wyjaśnienia wymaga zatem, że w cytowanym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest przesłanki wniesienia zarzutu w sytuacji zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, co jest oczywiste, bowiem zarzuty podlegają rozpoznaniu przez wierzyciela, który nie jest upoważniony do stosowania środków egzekucyjnych. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej możliwy był do podniesienia do dnia 29 lipca 2020 r., w poprzednim stanie prawnym zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny

(art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).

W obowiązującym stanie prawnym zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego może natomiast stanowić podstawę skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, o czym stanowi art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skargę tę wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.), a organ ten wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę (art. 54 § 4 u.p.e.a.). Należy także zauważyć, że skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewody Pomorskiego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

W sprawie nie było zatem podstawy do merytorycznego rozpoznania zarzutu dotyczącego zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, na co zasadnie zwrócił uwagę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w zaskarżonym postanowieniu.

W pozostałym zakresie organy orzekające uznały zarzuty, mogące stanowić przedmiot ich oceny, za bezzasadne. Pomimo tego, że w art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. ustawodawca wskazuje na "oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej" uchybienie ze strony organów w zakresie użytych sformułowań nie miało wpływu na wynik sprawy (zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Odnosząc się do kwestii merytorycznych wskazać należy, że przepis art. 5

ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych

u ludzi stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10

pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W przepisie art. 17 ust. 2 ustawy wskazano ponadto,

że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania.

Ponadto należy zauważyć, że w przepisie art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (aktualny publikator: t.j.: Dz.U. z 2018 r.,

poz. 753 ze zm.), w którym wskazał, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W rozporządzeniu tym wskazano również w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie.

Konkludując, ze wskazanych przepisów wynika norma prawna ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Nie ma zatem racji skarżąca, że obowiązek o charakterze niepieniężnym został określony niezgodnie z treścią wynikającą z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wskazać należy, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej,

a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. W komunikacie tym wskazuje się jakim szczepieniom

i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby.

Z akt sprawy wynika, że syn skarżącego nie został zaszczepiony, ani poddany lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Tym samym syn skarżącego nie został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie aprobuje i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2020 r.

(sygn. akt VII SA/Wa 262/20), gdzie wskazano, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z prawa do odmowy wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych z odwołaniem się do

art. 16 ustawy z dnia z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 849 ze zm.). Jak trafnie wskazuje się

w orzecznictwie, art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m.in. ustawa

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie

– statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to,

że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta

i Rzeczniku Praw Pacjenta (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2014 r.; sygn. akt II OSK 338/13 oraz z dnia

4 lutego 2015 r.; sygn. akt II OSK 1509/13).

W związku z powyższym uznać należy, że obowiązek wykonania szczepień ochronnych nie został - wbrew twierdzeniom skarżącego - określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Sąd nie podziela przy tym wątpliwości skarżącej odnośnie ustanowionego terminu wykonania przedmiotowego obowiązku. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z przepisów ustawowych. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania się szczepieniu ochronnemu. To, że zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy, skonkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku prawnego, ponieważ podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa zawarta w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy.

Z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych nie wynika, że osoby które winny poddać się obowiązkowemu szczepieniu, mogą poddać się jemu w dowolnym wybranym przez siebie czasie, w granicach czasowych określonych w rozporządzeniu. Podzielenie

w tym względzie poglądu zobowiązanej zniweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych

na zakażenie. Uzależnienie poddania szczepieniu dziecka skarżącej w czasie wynikającym z jej woli, niweczyłoby wskazane cele, stanowiąc zagrożenie nie tylko dla zdrowia dziecka skarżącej, ale również dla innych osób. Wskazać należy, że określone w rozporządzeniu granice czasowe wskazują od kiedy oraz do kiedy istnieje obowiązek obowiązkowych szczepień. Przed jak i po tych datach, obowiązek przymusowego szczepienia nie istnieje, co nie oznacza, że data szczepienia może być w ramach tego przedziału czasowego dowolnie przez osobę podlegająca obowiązkowemu szczepieniu wybrana. Takiej interpretacji przeczy cytowana wyżej treść art. 17 ust. 11 ustawy.

Organy słusznie uznały za niezasadny zarzut braku wymagalności obowiązku, który skarżący powiązał z podaniem niewłaściwej podstawy prawnej. Obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W art. 17 ust. 11 ww. ustawy ustawodawca zawarł delegację ustawową dla Głównego Inspektora Sanitarnego do ogłoszenia w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, który powinien zawierać szczegółowe wskazania dotyczące stosowania poszczególnych szczepionek. To, że zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie stanowi naruszenia konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących (określonego w art. 87 Konstytucji RP), gdyż podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, co uzasadnia pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r.; sygn. akt II OSK 2547/18). W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Ogłoszenie tego komunikatu nie ma w ocenie Sądu wpływu na istnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym wynikającego z mocy przepisów ustawy.

Należy również wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych

(zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2022 r.; sygn. akt II OSK 3352/19) wyrażano już pogląd, że konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Ustrojodawca w art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.) nałożył na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Tak dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ale zwłaszcza by chronić prawa dziecka, których zabezpieczenie zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). Obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki. Ponadto, brak szczególnej regulacji prawnej systemu odszkodowań, czy też rejestru niepożądanych odczynów poszczepiennych, nie daje podstaw do postawienia zarzutu naruszenia wskazanych wyżej przepisów konstytucyjnych i przepisów Konwencji. Wskazać należy, że strona poszkodowana może występować o zasądzenie należnego jej odszkodowania z powództwem przed sądem powszechnym. Jej uprawnienia w tym zakresie podlegają zatem ochronie prawej.

W ramach postępowania zainicjowanego zarzutem skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie można uznać, że wskazane normy zostały naruszone. W postępowaniu tym nie doszło do obrazy przepisów Konstytucji RP jak i obrazy przepisu art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, bowiem przy jego wykładni uwzględnić należy ust. 2, który stanowiąc o poszanowaniu życia prywatnego i rodzinnego, wyznacza jego granice przyjmując, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy w korzystanie z poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na ochronę zdrowia.

Odnosząc się w tym miejscu do zgłoszonego skardze wniosku

o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym Sąd nie uznał tego wniosku za zasadny, i w konsekwencji nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 3352/19, w analizowanym przypadku zachodzi zderzenie się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Tak jak wyjaśniono, obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Powyższe wyklucza istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, to jest badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2546/18).

Podobnie, z uwagi na powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do zwrócenia się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o dokonanie wykładni treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Wskazać należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłego na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Nadto, wszystkie zaskarżone w niniejszej sprawie szczepienia dotyczyły małych dzieci - Trybunał podkreślił w tej mierze, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Wreszcie, przedmiotem omawianej sprawy były szczepienia przeciwko dziesięciu chorobom, które to szczepienia są powszechnie uznawane przez środowisko medyczne za bezpieczne i skuteczne. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała (zob.: K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).

Na uwzględnienie nie zasługiwał też zarzut skargi dotyczący niewskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary. Analiza zaskarżonego postanowienia wskazuje na zasadność wyrażonego w odpowiedzi na skargę stanowiska, że wskazane elementy znalazły się w treści wydanego postanowienia. Zarzut strony skarżącej sprowadza się w istocie jedynie do zanegowania tej okoliczności i jako taki nie zasługiwał na aprobatę. W aktach sprawy znajduje się pismo M. Spółki z o.o. z siedzibą w W., z którego wynika, że mimo wielu prób skontaktowania się z rodzicami oraz przesłania wezwania na szczepienie, dziecko nie zostało zaszczepione. Z Programu Szczepień Ochronnych na rok 2021 wynikał obowiązek zaszczepienia dziecka w ciągu 24 godzin po urodzeniu – I dawka i w 2 miesiącu życia II dawka. Także po przesłaniu upomnienia rodzice nie poddali dziecka badaniu kwalifikacyjnemu i szczepieniu.. Nadto strona w toku postępowania nigdy nie twierdziła, że nie wzywano jej na szczepienie. Kwestia wzywania na szczepienie i nie poddania dziecka szczepieniu nie budziła zatem wątpliwości.

Zarzut dotyczący zastosowania środka zbyt uciążliwego nie mógł być oceniany, bowiem nie może on stanowić przedmiotu wniesionego zarzutu.

Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Pomimo wniosku strony skarżącej, uznając stan sprawy

za dostatecznie wyjaśniony, Sąd wydał wyrok w sprawie na posiedzeniu niejawnym

w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., bowiem przedmiotem zaskarżenia było postanowienie organu administracji.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administra-cyjnych pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".