Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 657/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 par 1 pkt 4, par 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba Protokolant: Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi Fabryki [...] S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postepowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100)


UZASADNIENIE

Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K. jako organ egzekucyjny prowadził do majątku zobowiązanej B. S.A. z siedzibą w W. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 stycznia 2019r., nr 118.2019, obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie należności głównej 648 408 zł. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia 16 stycznia 2019r o zajęciu rachunku bankowego . został doręczony spółce w dniu 25 stycznia 2019r. W wyniku realizacji zajęcia rachunku bankowego w dniu 24 stycznia 2019 r. bank przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 691 473,87 zł, a w dniu 5 lutego 2019 r. przelane zostały środki w wysokości 42,76 zł. Dokonanie powyższego zajęcia spowodowało naliczenie kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 39.117,70 zł. Pismem z dnia 6 marca 2019 r. spółka złożyła wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2019 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązaną na kwotę 39 117,70 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał nazwę czynności egzekucyjnej powodującej naliczenie kosztów egzekucyjnych oraz kwotę kosztów egzekucyjnych za wykonane czynności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 10 czerwca 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W wyniku złożonej przez spółkę skargi, WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 958/19, uchylił ww. postanowienia. Sąd wskazał w szczególności, że do momentu gdy ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. Zatem organ ustalając wysokość opłaty egzekucyjnej oraz manipulacyjnej ma obowiązek rozważenia kwestii, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), zwana dalej "u.p.e.a.", przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji. Sąd podał, że w kontrolowanej sprawie organy pominęły kwestię niekonstytucyjności wskazanego przepisu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych. Organy zastosowały art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. i wskazaną tam wysokość kosztów, nie odnosząc się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku postępowania, jak również nie odniosły się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a faktycznymi czynnościami organów egzekucyjnych, uwzględniającymi m. in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie stanowiły sankcji finansowej.

Sąd podał, że w postępowaniu ponownym organ oceni, czy w realiach tej konkretnej sprawy, koszty egzekucyjne w ustalonej kwocie, realizują nie tylko cel fiskalny (finansują aparat egzekucyjny), ale czy również zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi czynnościami organów. W związku z powyższym, w postępowaniu ponownym, w razie braku stosownej interwencji ustawodawcy spełniającej standardy wynikające z wyroku TK w sprawie SK 31/14, organ podda art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 zdanie drugie ustawy egzekucyjnej ww. wykładni prokonstytucyjnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wydał w dniu 12 marca 2020 r. postanowienie, którym określił wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 25 656,80 zł.

W zażaleniu na to postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie:

1. naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 i §6 u.p.e.a., poprzez ustalenie opłaty za zajęcie wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej w niniejszej sprawie w rażąco wygórowanej wysokości, bez wykazania, jakie koszty (wydatki) egzekucyjne zostały faktycznie przez organ poniesione i miały wpływ na wysokość ustalonej opłaty, a także bez uwzględnienia faktycznej relacji jaka zachodziła pomiędzy tą wysokością, a czynnościami podjętymi przez organ w toku postępowania egzekucyjnego,

2. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", poprzez orzeczenie wbrew ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wynikającym z prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 października 2019 r., w którym sąd zobowiązał organ do uwzględnienia przy ponownym orzekaniu prokonstytucyjnej wykładni przepisów art. 64 §1 pkt 4 i art. 64§6 u.p.e.a., wynikającej z wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. oraz dokonania oceny czy w realiach niniejszej sprawy zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi czynnościami organu.

W uzasadnieniu Spółka poniosła, że jej zdaniem wysokość opłat za zajęcie rachunku bankowego i opłaty manipulacyjnej nie powinna przekraczać opłat minimalnych, tj. odpowiednio 4,20 zł oraz 1,40 zł.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 18 maja 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ II instancji podał, że w niniejszej sprawie bez wątpienia powstały koszty egzekucyjne w wyniku wszczęcia egzekucji i skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności (rachunku bankowego) zobowiązanej w banku. Stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Z kolei zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Ponieważ przepisy te nie określają maksymalnej kwoty kosztów, organ odniósł się do art. 64§1 pkt 6 u.p.e.a., w którym ustawodawca zawarł ograniczenie kwotowe w odniesieniu do opłaty za zajęcie nieruchomości, ustalając ją w wysokości 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34 200 zł. Odwołując się do tego przepisu, organ egzekucyjny przyjął, że koszty egzekucyjne należne za zajęcie rachunku bankowego, stanowiące 5% egzekwowanej należności, nie mogą być wyższe od kwoty 21 375 zł, czyli 5/8 z 34 200 zł. Opłata manipulacyjna natomiast, stanowiąca 1% egzekwowanej należności nie może być wyższa od kwoty 4 275 zł, czyli 1/8 z 34 200 zł. Kwota kosztów egzekucyjnych za zajecie rachunku bankowego oraz opłata manipulacyjna nie przekroczyły wysokości maksymalnej. Organ zwrócił uwagę, że wskutek zastosowania miarkowania kosztów egzekucyjnych, opłata za zajęcie rachunku bankowego naliczona pierwotnie w wysokości 32 562,60 zł, uległa zmniejszeniu do 21 375 zł, a opłata manipulacyjna naliczona pierwotnie w wysokości 6 512,50 zł ulegał zmniejszeniu do kwoty 4 275 zł.

DIAS w K. zauważył, że organ egzekucyjny przyjął i zastosował górny limit opłaty za czynność egzekucyjną i górny kwotowy limit opłaty manipulacyjnej. Uczynił to w sposób usystematyzowany. Wskazał jakim systemem do tego doszedł, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ II instancji zauważył, że w toku postępowania egzekucyjnego konieczne było min. zarejestrowanie tytułu wykonawczego w systemie informatycznym, ustalenie rachunków bankowych, aktualnych na dzień sporządzenia zawiadomienia o zajęciu. Doręczając zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego organ egzekucyjny ponosił koszty związane z wysyłką korespondencji za pomocą operatora pocztowego.

W skierowanej do WSA w Krakowie skardze, Spółka zarzuciła naruszenie:

1. art. 153 p.p.s.a., poprzez orzeczenie wbrew ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wynikającym z prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 października 2019 r., w którym sąd zobowiązał organ do uwzględnienia przy ponownym orzekaniu prokonstytucyjnej wykładni przepisów art. 64 §1 pkt 4 i art. 64§6 u.p.e.a., wynikającej z wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. oraz dokonania oceny czy w realiach niniejszej sprawy zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi czynnościami organu, nakładem pracy, poziomem pracochłonności i skomplikowania sprawy;

2. art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 2, art. 64 ust. 1, art. 84 oraz art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP i pkt 1 i 2 wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., poprzez błędną wykładnię, na skutek pominięcia przy jego interpretacji wytycznych wynikających z ww. wyroku TK i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji określającego opłatę za zajęcie rachunku bankowego oraz opłatę manipulacyjną w rażąco wygórowanej wysokości, w szczególności bez uwzględnienia faktycznej relacji jaka zachodziła pomiędzy tą wysokością, a czynnościami podjętymi przez organ w toku postępowania egzekucyjnego;

3. art. 6, art. 7, art. 8§1, art. 9, art. 11, art. 77§1 oraz art. 107§3 w zw. z art. 126 i art. 140 k.p.a., a to wszystko w zw. z art. 18 u.p.e.a. – poprzez zaniechanie zebrania, wszechstronnego rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego, a w szczególności zaś niewyjaśnienie, czy wysokość określonych przez organ I instancji kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z czynnościami egzekucyjnymi dokonanymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 stycznia 2019 r. jest uzasadniona zakresem czynności podjętych przez organ egzekucyjny i wysokością rzeczywiście poniesionych kosztów (wydatków) w toku tego postępowania;

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – poprzez nieuwzględnienie przy wykładni przepisów powołanych w pkt 1 i 2 zarzutów, wynikającego z tego przepisu nakazu rozstrzygania wszelkich wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony.

W związku z powyższymi zarzutami Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia DIAS w K. z dnia 18 maja 2020 r., jak i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 12 marca 2020 r., jak również zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie wymaga zaznaczenia, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jest to przepis o charakterze bezwzględnie obowiązującym, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyrok NSA z 20 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1550/19 oraz powołane tam orzecznictwo; dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznanej sprawie dotyczy to oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 16 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 958/19, którym organ egzekucyjny ponownie rozpoznający sprawę, a następnie Sąd, byli związani. Przypomnieć w związku z tym należy, że w ww. wyroku, WSA w Krakowie stwierdził, uchylając wydane w sprawie postanowienia, że do momentu gdy ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. Zatem organ ustalając wysokość opłaty egzekucyjnej oraz manipulacyjnej ma obowiązek rozważenia kwestii, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji. Sąd podał, że w kontrolowanej sprawie organy pominęły kwestię niekonstytucyjności wskazanego przepisu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych. Organy zastosowały art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. i wskazaną tam wysokość kosztów, nie odnosząc się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku postępowania, jak również nie odniosły się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a faktycznymi czynnościami organów egzekucyjnych, uwzględniającymi m. in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie stanowiły sankcji finansowej. Zastosowanie przez organ górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (należność w kwocie kilkuset tys. zł) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te, nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie bezwzględną sankcją pieniężną. Sąd podkreślił, że ustalając wysokość opłaty należy wykazać jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w ustalonej wysokości. Miarkowanie powinno w zasadzie pojawić się wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono zobowiązanego, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego. Tymczasem w powyższym zakresie nie dokonano żadnego miarkowania, ograniczono się jedynie do treści wskazanych przepisów i efektywności działań organu, skoro dokonano skutecznego zajęcia, nie uzasadniając w pozostałym zakresie kwestionowanym przez stronę skarżąca wyżej wskazanych elementów, które niewątpliwie mogły mieć wpływ na miarkowanie. Organ nie odniósł się przy tym do okoliczności, że czynności faktyczne podejmowane przez organ egzekucyjny sprowadziły się w istocie do wysłania kilku pism, co nie wymagało szczególnych nakładów pracy, ani nie było skomplikowane. Nie zbadał sprawy w sposób indywidualny, lecz ustalił kwotowo górną granicę spornych opłat stwierdzając, że skoro ustawodawca uznał, że określona procentowo opłata obowiązuje, to wypełnieniem wymogu do jej zastosowania jest jej matematyczno-techniczne wyliczenie i przyjęcie maksymalnej stawki. Powyższe nie uwzględnia w żaden sposób realiów konkretnej sprawy tj. ww. warunków odnoszących się do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu. Uwzględnienie zaś realiów tej sprawy wymagało między innymi:

- odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego;

- uwzględnienia okoliczności, że egzekucja dotyczyła jednej należności publicznoprawnej, określonej jedną decyzją organu podatkowego;

- egzekwowana należność objęta była jednym tytułem wykonawczym, co wpływa nie tylko na ilość podejmowanych działań, lecz również na nakład pracy przy dokonywanych obliczeniach, czy wynik skonfrontowania obliczonych opłat na podstawie stawek procentowych z ustalonymi, przyjmowanymi kwotowymi limitami tychże opłat.

Sąd podał, że brak rozważań w tej materii powoduje, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi została obciążona strona skarżąca. Nie dostrzegły, że mechaniczne odnoszenie ustalonych limitów opłat, może prowadzić do praktycznego braku stosowania standardów wynikających z wyroku Trybunału. Zaaprobowanie toku rozumowania, pomijającego ten aspekt sprawy, prowadziłoby do tego, że pomimo braku konkretnego przepisu określającego kwotę maksymalną, co do kosztów zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i opłaty manipulacyjnej, tj. braku tego określenia w art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a., można taką kwotę wyliczyć w sposób czysto proporcjonalny w odniesieniu do innych kwot podanych w podobnych przepisach. Końcowo Sąd podał, że w postępowaniu ponownym organ oceni, czy w realiach tej konkretnej sprawy, koszty egzekucyjne w ustalonej kwocie, realizują nie tylko cel fiskalny (finansują aparat egzekucyjny), ale czy również zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi czynnościami organów. W związku z powyższym, w postępowaniu ponownym, w razie braku stosownej interwencji ustawodawcy, spełniającej standardy wynikające z wyroku Trybunału w sprawie SK 31/14, organ podda art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 zdanie drugie ustawy egzekucyjnej ww. wykładni prokonstytucyjnej.

Z wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 października 2019 r. wyraźnie wynika więc, że Sąd nakazał powiązać wysokość kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Zgodnie z przepisem art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.

Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. TK nie wyeliminował z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. Sąd zauważa więc, że co do zasady istnieje podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Jednakże dopóki ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK.

Sąd zauważa, że w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 958/19, WSA w Krakowie jednoznacznie zinterpretował przepis art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 §6 u.p.e.a. w kontekście wyroku TK oraz wyjaśnił, na czym polegały błędy organu i wskazał, jakie działania mają być podjęte w ponownie prowadzonym postępowaniu. Sąd uznał m.in., że dla prawidłowego zastosowania ww. normy wysokość opłat nie może pozostawać w oderwaniu od efektywności podjętych działań, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu. Z uzasadnienia wyroku z dnia 16 października 2019 r. jasno wynika, jaki sposób określenia kosztów egzekucyjnych Sąd uznał za prawidłowy i zgodny z Konstytucją RP - wysokość opłat nie może być oderwana od rzeczywistych kosztów konkretnego postępowania egzekucyjnego.

Mimo zawartych w ww. wyroku wskazań, z zaskarżonego postanowienia nadal nie wynika, czy ustalone w ponownie prowadzonym postępowaniu koszty egzekucyjne pozostają konsekwencją podjętych przez organ egzekucyjny czynności. Pomimo przedstawienia działań podjętych w postępowaniu egzekucyjnym (s. 6 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), organ nie wskazał w jakim zakresie te konkretne czynności organu egzekucyjnego wpłynęły na powstanie kosztów (wydatków) egzekucyjnych w ustalonej wysokości. Organ II instancji podał, że Naczelnik US w K. stosując się do wyroku WSA w Krakowie, ponownie obliczając koszty egzekucyjne przyjął zasadę miarkowania opłaty za zajęcie rachunku bankowego i opłaty manipulacyjnej. Za punkt odniesienia została przyjęta górna granica kosztów z tytułu zajęcia nieruchomości, która wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak 34.200 zł. Zdaniem Naczelnika, wypełnieniem wymogu miarkowania będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej 5% dla zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Organ przyjął więc, że maksymalna kwota opłaty za zajęcie rachunku bankowego wyniesie 21 375 zł (tj. 5/8 z 34 200 zł), a opłaty manipulacyjnej 4 275 zł (tj. 1/8 z 34 200 zł.). Taki sposób wyliczenia kosztów egzekucyjnych, poprzez analogię do kwoty z tytułu zajęcia nieruchomości, nie może zostać uznany za prawidłowy, gdyż organ nadal nie powiązał wysokości kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego i nie odniósł się do adekwatności wysokości kosztów egzekucyjnych w stosunku do stopnia skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu. Czynności podejmowane przez organ egzekucyjny przedstawione przez DIAS w K. w zaskarżonym postanowieniu były czynnościami rutynowymi i mało skomplikowanymi (np. czynności związane z zarejestrowaniem tytułu wykonawczego w systemie informatycznym). Rzeczywistymi kosztami wydają się jedynie te związane z wysyłką korespondencji, jednak organ nie podał jaka kwota została wydatkowana na ten cel. Organ nie przedstawił wyliczenia, z którego wynikałoby jakie faktycznie zostały poniesione wydatki w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.

Ponownie rozpatrując sprawę, organy, zgodnie z oceną wyrażoną w poprzednio wydanym w sprawie wyrokiem WSA w Krakowie, uwzględnią te argumenty, które zadecydowały o orzeczeniu przez TK o niekonstytucyjności ww. przepisów u.p.e.a. Organ zobowiązany będzie rozważyć czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organu, które spowodowały jej naliczenie. W tym celu dokładnie wyjaśni jakie rzeczywiste koszty egzekucyjne (wydatki) powstały w toku postępowania egzekucyjnego z uwzględnieniem zasady, że wysokość kosztów egzekucyjnych nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r., poz. 265 ze zm.).