Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3033/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej~Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § ` pkt 1 lit c, art. 141 § 4, art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2746/13 w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2746/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi "T." Sp. z o. o. z siedzibą w Szczecinie na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 wyroku); stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu (pkt 2 wyroku); zasądził od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej "T." Sp. z o. o. z siedzibą w Szczecinie kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3 wyroku).

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W sprawie z wniosku spółki T. Sp. z o.o. w Szczecinie, dalej "skarżąca"/"Spółka", która jako następca prawny W. w Szczecinie wystąpiła o stwierdzenie, że na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (j.t.: Dz. U. z 2014 r. poz. 518), dalej "ugn" nabyła na swoją rzecz prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w Świnoujściu, przy ul. S., stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,1064ha, obręb ewidencyjny Świnoujście 2, KW nr [...] – W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił potwierdzenia, że Spółka nabyła z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości. W ocenie organu I instancji objęta wnioskiem nieruchomość nie została "skomunalizowana" decyzją W. z dnia 31 lipca 1991 r. i nadal należała do Skarbu Państwa, a zatem nie mogła być przekazana jako uposażenie zakładu budżetowego Gminy Miasto Szczecin, a co za tym idzie - nie podlegała dalszym przekazaniom na rzecz jednostek, które zastąpiły W. w Szczecinie. Przedstawiając kolejne przekształcenia tego przedsiębiorstwa organ I instancji wskazał, że z uwagi na nieuregulowane sprawy własności gruntów część jego majątku nie mogła stanowić własności przyszłej Spółki (skarżącej), stąd w dniu 31 października 2008 r., została przekazana na stan W. m. Szczecina, a następnie w tym samym dniu, na podstawie zarządzenia Prezydenta Miasta Szczecina, przekazano ją na stan zakładu budżetowego – M. w Szczecinie. Ostatecznie Wojewoda Zachodniopomorski stwierdził, że zgodnie z zasadą, że nikt nie może przekazać więcej praw niż sam posiada, skarżąca Spółka nie nabyła z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości Skarbu Państwa, ani prawa własności posadowionych na tej nieruchomości zabudowań.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, dalej "organ", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej "K.p.a.", uchylił decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak [...] odmawiającą potwierdzenia, że T. Sp. z o.o. w Szczecinie nabyły z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości Skarbu Państwa i umorzył postępowanie prowadzone przed organem I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że decydujące znaczenie dla procesu uwłaszczenia ma stan (faktyczny i prawny) istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Przywołał art. 200 ust. 1 ugn, zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Organ wyjaśnił, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Działka nr [...], objęta księgą wieczystą Kw nr [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, co potwierdza odpis ww. księgi wieczystej.

Organ ustalił ponadto, że zarządzeniem Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 6 grudnia 1950 r. zostało utworzone przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą M. w Szczecinie, które w dniu 6 grudnia 1952r. zmieniło nazwę na M. w Szczecinie. Objętą wnioskiem nieruchomość decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Świnoujściu z dnia 15 października 1968 r., nr [...] przekazano w użytkowanie ww. M. w Szczecinie, które w Kw zostało ujawnione jako jej zarządca i użytkownik. Przedsiębiorstwo to decyzją Wojewody Szczecińskiego nr [...] z dnia [...] września 1975 r. zostało przekształcone z dniem 1 stycznia 1976 r. w W. w Szczecinie i wpisane do księgi rejestrowej przedsiębiorstw państwowych pod nr [...]. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły w zarząd tych jednostek. Według stanu na dzień 30 czerwca 1990 r. sporna nieruchomość (i posadowiony na niej budynek wczasowy Świnoujście) została ujawniona pod pozycją nr [...] na analitycznej kartotece środków trwałych ww. W. w Szczecinie, a zatem, zdaniem organu, w stosunku do W. w Szczecinie były spełnione przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 200 ust. 1 ugn.

Organ ustalił, że W. w Szczecinie z dniem 30 kwietnia 1991 r. zostało podzielone na trzy przedsiębiorstwa: P. w Stargardzie Szczecińskim, P. w Świnoujściu, które przejęło O. w Świnoujściu oraz P. w Szczecinie, które zachowało nazwę W. z siedzibą w Szczecinie i przejęło jednostki organizacyjne pozostałe po wydzieleniu Oddziałów w Stargardzie i Świnoujściu. Przedsiębiorstwa te przejęły środki trwałe, materiały i przedmioty nietrwałe znajdujące się w jednostkach organizacyjnych.

Decyzją z dnia [...] lipca 1991 r. nr [...] Wojewoda Szczeciński, działając na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, przekazał na rzecz Miasta Szczecina z dniem 1 sierpnia 1991 r. nieodpłatnie mienie państwowe należące dotychczas do W. w Szczecinie, służące użyteczności publicznej i niezbędne do wykonywania zadań gminy. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 1991 r. W. zostało przekształcone w zakład budżetowy pod nazwą M. w Szczecinie, który przejął na podstawie bilansu na dzień poprzedzający dzień przekształcenia cały majątek oraz wierzytelności dotychczasowego W. w Szczecinie. Następnie w dniu 22 czerwca 1992 r. Rada Miejska w Szczecinie połączyła M. oraz utworzyła w wyniku ich połączenia M. Z dniem 31 maja 1995 r. zlikwidowano ww. zakład budżetowy i powołano m. in. zakład budżetowy pod nazwą M. w Szczecinie, który na podstawie wniosku z dnia 6 lutego 2008 r. i uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w Szczecinie z dnia 15 maja 1995 r., w miejsce M. został wpisany do księgi wieczystej nr [...] jako zarządca i użytkownik działki nr [...] przy ul. [...] w Świnoujściu.

M. w Szczecinie uchwałą Nr [...] Rady Miasta Szczecin z dnia [...] listopada 2008 r. został zlikwidowany - w celu zawiązania spółki pod nazwą T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Szczecinie. W wyniku zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 31 października 2008r. Urząd Miasta Szczecin przejął majątek M. w Szczecinie, wyszczególniony w zał. nr 1, 2 i 3 do zarządzenia. Jak wynika z załącznika nr 1, przedmiotem przekazania był m.in. przedmiotowy Ośrodek W. w Świnoujściu położony przy ul. [...]. Tego samego dnia, 31 października 2008r., osobnym zarządzeniem majątek Urzędu Miasta Szczecin, w tym m.in. Ośrodek W. w Świnoujściu, położony przy ul. S. został przekazany "na stan" zakładu budżetowego pn. M. w Szczecinie.

Komunalny zakład budżetowy, M. w Szczecinie, aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2008 r. Rep. A nr [...] z dniem 1 stycznia 2009 r. został przekształcony w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością działającą pod firmą T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Szczecinie. Jak wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, "z ww. aktu notarialnego nie wynika, aby spółka ta została wyposażona w prawo użytkowania wieczystego do działki nr 91 o pow. 0,1064 ha lub w inne prawa do ww. nieruchomości".

Powołując się na przepisy art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. Prawo budżetowe (Dz. U. Nr 4, poz. 18 ze zm.) i § 5 ust. 1 w związku z § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 maja 1991 r. w sprawie zakładów budżetowych (Dz.U. z 1991, Nr 42, poz. 183) organ przyjął, że M. w Szczecinie jako zakład budżetowy gminy nie stanowił odrębnego od gminy podmiotu praw rzeczowych, a tym samym nie mógł być następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego (a następnie komunalnej osoby prawnej) w odniesieniu do prawa użytkowania wieczystego ww. działki nr [...]. Z powyższego organ wywiódł, że z chwilą likwidacji W. z siedzibą w Szczecinie (komunalnej osoby prawnej) przysługujące jej uprawnienia do potwierdzenia nabycia tego prawa na drodze administracyjnej przeszły na Gminę Szczecin. Organ uznał przy tym, że ani zakład budżetowy pod nazwą M. w Szczecinie, ani powstałe w wyniku jego przekształceń zakłady budżetowe Gminy Szczecin, a następnie T. Sp. z o.o. w Szczecinie nie są następcami prawnymi przedsiębiorstwa państwowego w odniesieniu do praw wynikających z przekształcenia prawa zarządu do ww. nieruchomości położonej w Ś. przy ul. S. w prawo użytkowania wieczystego. Zaznaczył, że oddanie nieruchomości zakładowi budżetowemu nie oznacza przekazania na jego rzecz praw rzeczowych do nieruchomości, a jedynie upoważnia zakład budżetowy do wykorzystywania nieruchomości dla realizacji nałożonych na niego zadań gminy, która dalej pozostaje podmiotem praw rzeczowych do gruntu.

W konsekwencji organ uznał, że na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 61 § 1 K.p.a. w związku z art. 28 K.p.a. postępowanie należało umorzyć, gdyż ni e było podstaw do prowadzenia przez Wojewodę postępowania uwłaszczeniowego w z wniosku skarżącej Spółki z ego względu, że nie wykazała ona umocowania do działania w sprawie w imieniu Gminy Szczecin.

Skargę na powyższą decyzję złożyła T. Sp. z o.o. w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie: 1) art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, 2) art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej poprzez jego niezastosowanie oraz 3) rażące naruszenie art. 105 K.p.a.

Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, względnie o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że przekształcenie P. w Szczecinie w zakład budżetowy gminy Szczecin dnia 29 lipca 1991 r. skutkowało przejściem praw: użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [...] położoną w Świnoujściu przy ul. S. oraz prawa własności położonych na niej budynków na gminę miasta Szczecin, jednakże nie na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.— Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a więc w ramach tzw. "komunalizacji", lecz na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a więc w drodze tzw. "uwłaszczenia" najpierw państwowych, a następnie komunalnych osób prawnych, czyli W. w Szczecinie, poprzez P. w Szczecinie będące komunalną osobą prawną, aż po skarżącą Spółkę T. Uzasadniając swój interes prawny skarżąca przywołała art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 45, poz. 236) stanowiący, że "składniki mienia samorządowego zakładu budżetowego przekształconego w spółkę stają się majątkiem spółki" i podniosła, że skoro wspomnianą komunalną osobę prawną gmina miasta Szczecin przekształciła w zakład budżetowy, a następnie na powrót przekształciła ten zakład w komunalną osobę prawną, zorganizowaną, zgodnie z wymogami określonymi w art. 2 ww. ustawy o gospodarce komunalnej, jako spółkę prawa handlowego, to podmiotem ww. praw użytkowania wieczystego gruntu położonego w Świnoujściu przy ul. S. oraz znajdujących się na nim budynków jest obecnie skarżąca.

Spółka zanegowała zasadność umorzenia postępowania przez organ i podniosła, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem zarówno nauki, jak i judykatury, postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe wówczas, gdy odpadnie podmiot postępowania, gdy nie będzie przedmiotu postępowania, względnie gdy odpadnie podstawa prawna. Podniosła, że w niniejszej sprawie jest: 1) podmiot zainteresowany ustanowieniem stosunku prawnego, 2) przedmiot tego stosunku (prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Świnoujściu i prawo własności znajdujących się na niej budynków) oraz 3) podstawa prawna. Zdaniem Spółki, pierwotnie stanowił ją art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a obecnie stanowi ją, przepis art. 200 ugn. Zarzuciła, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania stanowi rażące naruszenie art. 105 § 1 K.p.a., co winno skutkować zastosowaniem art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Gmina Szczecin przyłączyła się do skargi i wniosła o jej uwzględnienie.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że jest ona zasadna, w szczególności zasadny jest podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 105 § 1 K.p.a.

Sąd ten podał, że umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i jako rozstrzygnięcie procesowe jest odstępstwem od podstawowego celu postępowania administracyjnego, czyli załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. III SK 20/10 Sąd Najwyższy wskazał, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 K.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Oznacza to, że postępowanie administracyjne, inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r. II OSK 588/2011, LexPolonica nr 3961728, tak m.in. A. Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, str. 620). Z przyczyn przedmiotowych postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe jeżeli sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, lub utraciła charakter sprawy administracyjnej już podczas postępowania administracyjnego.

Podmiotowa bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas gdy podmiot inicjujący postępowanie utracił zdolność do czynności prawnych bądź np. zmarł w toku postępowania a sprawa dotyczyła prawa o charakterze stricte osobistym. Z brzmienia art. 61 § 1 K.p.a. jednoznacznie wynika, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie osoby, która posiada przymiot strony. Jednak nawet w przypadku wszczęcia postępowania przez organ administracji na wniosek podmiotu, który nie posiada przymiotu strony, brak jest podstaw do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i w konsekwencji jego umorzenia. Przymiot strony w jej aspekcie procesowym uzyskuje bowiem każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei ten, kto na skutek swego żądania czynności organu administracyjnego uczestniczy w tym postępowaniu w charakterze strony, nie traci tego procesowego statusu tylko dlatego, że w decyzji organu administracyjnego zostanie ustalone (rozstrzygnięte), że nie przysługuje mu żadna ochrona.

Czym innym jest natomiast bezprzedmiotowość postępowania występująca wówczas, gdy inicjatywę w tym zakresie zgłosił podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania. Chodzi w szczególności o sytuacje, w których do zainicjowania danego postępowania legitymowane są konkretnie wskazane w ustawie podmioty bądź gdy wszczęcie postępowania administracyjnego w danym stanie prawnym może nastąpić jedynie z urzędu. Wówczas organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe wobec wszczęcia go na skutek wniosku podmiotu niebędącego legitymowanym do skutecznego złożenia żądania.

Sąd I instancji podał, że nie znajduje uzasadnienia w przepisach K.p.a. wydanie decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strony są zainteresowane uzyskaniem decyzji merytorycznej, a taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z wnioskiem o "uwłaszczenie" wystąpiła spółka powstała w trybie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst pierwotny: Dz.U. 1997 r. Nr 9 poz. 43; tekst jednolity: Dz. U. 2011 r. Nr 45 poz. 236). Stanowi on, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może, w drodze uchwały, zdecydować o likwidacji samorządowego zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki akcyjnej albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez wniesienie na pokrycie kapitału spółki wkładu w postaci mienia samorządowego zakładu budżetowego pozostałego po jego likwidacji. Czynności związane z likwidacją samorządowego zakładu budżetowego wykonuje organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego. Jak wynika z art. 23 ww. ustawy, składniki mienia samorządowego zakładu budżetowego przekształconego w spółkę stają się majątkiem spółki (art. 22 ust. 1), a prawo zarządu gruntem samorządowego zakładu budżetowego przekształconego w spółkę staje się prawem użytkowania wieczystego spółki (art. 22 ust. 2). Jednocześnie spółka powstała w wyniku przekształcenia wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki związane z działalnością samorządowego zakładu budżetowego (art. 22 ust. 3).

Zdaniem Sądu I instancji, w świetle powołanych w skardze przepisów prawa, jak również w świetle stanowiska organu I instancji wskazującego na kwestie nieuregulowania praw do nieruchomości będących w dyspozycji W. w Szczecinie, skarżąca Spółka ma niewątpliwie interes prawny w uzyskaniu merytorycznej decyzji potwierdzającej bądź negującej nabycie z mocy samego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości będącej w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie jej "poprzednika prawnego". Przedmiot postępowania został określony w żądaniu strony dotyczącym wszczęcia postępowania. Jest też podmiot zainteresowany wydaniem merytorycznej decyzji w sprawie, który powołuje się na konkretny przepis prawa uzasadniający jego interes prawny. Tymczasem organ przyjął, że sprawa jest bezprzedmiotowa z uwagi na brak po stronie skarżącej stosownego umocowania od gminy Szczecin. Jednocześnie organ w ogóle nie odniósł się do przywoływanych w skardze i implikujących po stronie skarżącej interes prawny przepisów ustawy o gospodarce komunalnej, co stanowi okoliczność determinującą twierdzenie o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a.

W ocenie Sądu I instancji skarżąca ma interes prawny warunkujący jej skuteczne zainicjowanie postępowania uwłaszczeniowego w trybie art. 200 ugn. Rozpoznając tak złożony wniosek organ winien ocenić, czy jako podmiot zainteresowany wynikiem sprawy jednocześnie spełnia wymagane ustawą przesłanki, a w szczególności czy w stosunku do spornej nieruchomości weszła ona w prawa i obowiązki poprzedzającego jej byt zakładu budżetowego gminy Szczecin, tj. M. W przypadku ustalenia negatywnego – organ winien rozważyć wydanie merytorycznego (negatywnego) rozstrzygnięcia w sprawie. Określone w art. 23 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej prawa (majątkowe) związane z działalnością zakładu nie przechodzą na rzecz spółki ex lege, lecz są przekazywane spółce dopiero w wyniku osobnej czynności prawnej, a konkretnie są wnoszone jako wkład jednostki samorządu terytorialnego na pokrycie kapitału zakładowego spółki, ewentualnie jako wkład zasilający inne kapitały bądź fundusze spółki. Przekształcenie samorządowego zakładu budżetowego w inną formę organizacyjno-prawną wymaga wcześniejszej likwidacji (por. art. 16 ust. 5). W doktrynie przyjmuje się, że ustawa o gospodarce komunalnej nie wymaga, by cały majątek pozostały po likwidacji samorządowego zakładu budżetowego został wniesiony do tworzonej spółki na pokrycie jej kapitału zakładowego. Istotne jest, by przyznaj mniej część tego (polikwidacyjnego) majątku została przeznaczona, w postaci wkładu jednostki samorządu terytorialnego, na zasilenie kapitału zakładowego spółki.

Sąd I instancji podał, że określane powszechnie jako "uwłaszczenie państwowych osób prawnych" nastąpiło dnia 5 grudnia 1990 r. na mocy ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Przepisy tej ustawy utraciły moc z dniem 1 stycznia 1998 r. (art. 241), a art. 200 ust. 1 ugn nawiązuje wprost do jej przepisów. Jak stanowił art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, z zachowaniem praw osób trzecich. Jednocześnie budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach, będących 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stały się od tego dnia z mocy prawa własnością tych osób (art. 2 ust. 2). Nabycie nastąpiło odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych.

Art. 200 ugn dotyczy także komunalnych osób prawnych. Podstawą prawną uwłaszczenia tych osób był art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r., w brzmieniu nadanym ustawą z 7 października 1992 r. zmieniającą ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 91, poz. 455 - uchylona). Zgodnie z tym przepisem art. 2 ust. 1-3 oraz 7-9 ustawy z 29 września 1990 r. stosowano odpowiednio do komunalnych osób prawnych, przy czym nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów, a także własności budynków, lokali i innych urządzeń następowało z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. Art. 2a stworzył zatem nowe uprawnienia dla komunalnych osób prawnych, które takich uprawnień przed datą wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 7 października 1992 r. nie miały. Oznaczało to, że aby komunalna osoba prawna mogła zostać uwłaszczona, powinna spełniać warunki ustawowe, a ponadto istnieć zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 23 grudnia 1992 r. (uchwała Sądu Najwyższego z 11 stycznia 1995 r., III AZP 10/94, LexPolonica nr 298385, OSNAPiUS 1995, nr 9, poz. 103).

A zatem, art. 2a w brzmieniu ustalonym w ustawie z dnia 7 października 1992 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie ma zastosowania do komunalnych osób prawnych, które istniały w dniu 5 grudnia 1990 r., ale utraciły osobowość prawną przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Podobnie w wyroku z 5 października 1994 r., III ARN 48/94, LexPolonica nr 298298 (OSNAPiUS 1995, nr 2, poz. 15) Sąd Najwyższy przyjął, że "gmina, jako następca prawny nie istniejącej w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 91, poz. 455) komunalnej osoby prawnej, nie może uzyskać nienabytego przez swego poprzednika prawa użytkowania wieczystego gruntów".

Sąd I instancji wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę winien zająć merytoryczne stanowisko w sprawie, uwzględniając w stosunku do wielokrotnych przekształceń pierwotnego M. w Szczecinie ww. poglądy orzecznictwa i doktryny i stanowisko swoje uzasadnić w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 1 K.p.a. Ustalenie, że skarżąca nie przejęła praw do nieruchomości położonej w Świnoujściu przy ul. [...], nie uzasadnia umorzenia postepowania uwłaszczeniowego lecz implikuje ewentualne negatywne stanowisko organu co do tak zgłoszonego wniosku.

Minister Infrastruktury i Rozwoju zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej K.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że ustalenie przez organ, iż wnioskodawczyni nie posiada przymiotu strony, nie uzasadnia umorzenia postępowania, lecz obliguje organ do rozpatrzenia sprawy co do jej istoty;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonym wyroku wszystkich okoliczności sprawy i ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy w zakresie następstwa prawnego T. Sp. z o.o. w Szczecinie w odniesieniu do praw do nieruchomości położonej w Świnoujściu przy ul. S., a w konsekwencji błędne zarzucenie organowi nieuwzględnienia art. 22 i art. 23 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. Nr 9, poz. 43, t.j. z 2011 r., Nr 45, poz. 236) jako podstawy prawnej interesu T. Sp. z o.o. w Szczecinie w postępowaniu uwłaszczeniowym, podczas gdy wyszczególnione w decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. okoliczności sprawy uniemożliwiają stwierdzenie następstwa prawnego Spółki po zlikwidowanym zakładzie budżetowym w zakresie praw i roszczeń do ww. gruntu, a tym samym możliwość uznania jej interesu prawnego w potwierdzeniu uwłaszczenia ww. nieruchomości.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem jest uwłaszczenie przedsiębiorstwa w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przysługuje jedynie Skarbowi Państwa lub gminie jako właścicielowi nieruchomości z jednej strony i państwowej lub komunalnej osobie prawnej z drugiej - jako beneficjentowi uwłaszczenia. Inne podmioty będą legitymowane do udziału w tym postępowaniu o ile wykażą, że legitymują się tytułem prawnorzeczowym do objętej postępowaniem uwłaszczeniowym nieruchomości.

Zdaniem organu, skarżąca nie posiadała interesu prawnego do inicjowania postępowania uwłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w Świnoujściu, oznaczonej jako działka nr [...], co zostało szczegółowo wykazane w uzasadnieniu decyzji i znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Wykazane zostało, iż Spółka nie jest następcą przedsiębiorstwa państwowego w odniesieniu do praw wynikających z przekształcenia prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości w prawo użytkowania wieczystego, nie zostały na jej rzecz przekazane przez Gminę jakiekolwiek prawa do ww. gruntu, ani nie przysługiwały jej jakiekolwiek prawa rzeczowe do powyższego terenu z jakiegokolwiek tytułu prawnego.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 25 września 2013 r. organ naczelny wskazał m.in., iż w wyniku podziału, z dniem 30 kwietnia 1991 r., W. w Szczecinie (któremu przysługiwało prawo zarządu do ww. gruntu) powstały trzy przedsiębiorstwa: [...] W Szczecinie, które przejęło jednostki organizacyjne pozostałe po wydzieleniu Oddziałów w Stargardzie i Świnoujściu. Decyzją z dnia [...] lipca 1991 r., nr [...] Wojewoda Szczeciński, działając na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, przekazał na rzecz Miasta Szczecina, z dniem 1 sierpnia 1991 r., nieodpłatnie mienie państwowe należące do W. w Szczecinie służące użyteczności publicznej i niezbędne do wykonywania zadań gminy, zgodnie z protokołem, jednak bez praw do gruntu położonego w Świnoujściu przy ul. [...]. Następnie, uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 1991 r. w sprawie przekształcenia W. w Szczecinie, Rada Miejska w Szczecinie upoważniła Zarząd Miasta do przejęcia mienia W. w Szczecinie w części wynikającej z Zarządzenia Wojewody Szczecińskiego z dnia [...] kwietnia 1991 r. w sprawie podziału W. na trzy samodzielne przedsiębiorstwa oraz, bezpośrednio po skomunalizowaniu przedsiębiorstwa, przekształciła W. w zakład budżetowy pod nazwą M. w Szczecinie, który przejął na podstawie bilansu na dzień poprzedzający dzień przekształcenia cały majątek oraz wierzytelności dotychczasowego W. w Szczecinie. Na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w Szczecinie z dnia 22 czerwca 1992 r. M. w Szczecinie wszedł w skład zakładu budżetowego pn. M. miejsce w 1995 r. został powołany zakład budżetowy pn. M. z siedzibą w Szczecinie, który został ujawniony w księdze wieczystej nr [...] jako użytkownik i zarządca działki nr 91 położonej w Świnoujściu przy ul. S.

Zdaniem organu istotnym jest, a co zostało pominięte przez Sąd I instancji, że zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 31 października 2008 r. w sprawie przekazania majątku zakładu budżetowego pn. [...] przejął na swój stan majątek Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego w Szczecinie, wyszczególniony w zał. nr 1, 2 i 3 do zarządzenia, w tym m.in. Ośrodek W. w Świnoujściu, zlokalizowany na działce nr 91 o pow. 0,1064 ha, położonej w Świnoujściu przy ul. [...]. Następnie ww. nieruchomość przy ul [...], na podstawie zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 31 października 2008 r., została przekazana na stan zakładu budżetowego pn. M. w Szczecinie. Tym samym, przekształcenie aktem notarialnym z dnia 19 grudnia 2008 r. Rep. A nr [...], komunalnego zakładu budżetowego pn. M. w Szczecinie w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością działającą pod firmą T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (przekształcenie nastąpiło z dniem 1 stycznia 2009r.), nie mogło spowodować przeniesienia na rzecz Spółki jakichkolwiek praw do gruntu położonego w Świnoujściu przy ul. S., ozn. jako dz. nr [...], ani również roszczeń co do ww. gruntu, co znalazło również wyraz w braku wyszczególnienia wśród składników majątkowych przekazanych Spółce nieruchomości położonej w Świnoujściu przy ul. Słowackiego 7.

Organ podkreślił, że z art. 22 ust. 1 ustawy wynika, iż organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może, w drodze uchwały, zdecydować o likwidacji samorządowego zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki akcyjnej albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez wniesienie na pokrycie kapitału spółki wkładu w postaci mienia samorządowego zakładu budżetowego pozostałego po jego likwidacji. W myśl zaś art. 23 ust. 1 i 2 ustawy składniki mienia samorządowego zakładu budżetowego przekształconego w spółkę stają się majątkiem spółki, a prawo zarządu gruntem samorządowego zakładu budżetowego przekształconego w spółkę staje się prawem użytkowania wieczystego spółki. Skoro jednak w okolicznościach przedmiotowej sprawy przed utworzeniem Spółki T. Sp. z o.o. w Szczecinie w wyniku likwidacji zakładu budżetowego pn. M. w Szczecinie, z majątku likwidowanego zakładu budżetowego zostały odjęte prawa do ww. działki nr [...] (w związku z powyższym prawa te nie zostały wyszczególnione w mieniu wnoszonym do Spółki, a przekazane zostały na stan zakładu budżetowego pn. M. w Szczecinie), to powstająca spółka nie mogła przejąć praw do ww. nieruchomości, a tym samym, w oparciu o art. 22 i art. 23 ustawy o gospodarce komunalnej, uzasadniać swojego interesu prawnego w postępowaniu uwłaszczeniowym. Brak po stronie wnioskodawcy interesu prawnego we wszczęciu postępowania winno skutkować odmową jego wszczęcia stosownie do art. 61 a § 1 k.p.a. Skoro jednak w przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wadliwie wszczęte, a sprawa rozpatrzona merytorycznie, to prawidłowo organ uchylił decyzję I instancji i umorzył postępowanie.

Organ podał, że bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. A zatem, Sąd I instancji w związku z tym nieprawidłowo wskazał, że należało sprawę rozstrzygnąć merytorycznie. Niezrozumiałe przy tym jest stanowisko Sądu, który z jednej strony stwierdza, iż skarżąca niewątpliwie posiada interes prawny, a z drugiej strony wskazuje, iż organ winien ocenić, czy w stosunku do spornej nieruchomości skarżąca weszła w prawa i obowiązki zakładu budżetowego gminy Szczecin, tj. M. Niewiadomym jest z czego Sąd wywodzi przekonanie o posiadaniu interesu prawnego skarżącej, skoro zdaniem Sądu do wyjaśnienia pozostaje kwestia następstwa prawnego M. i ewentualnego przejęcia praw do nieruchomości przez skarżącą, a jak już wyżej wskazano, interes prawny skarżącej może jedynie wywodzić się z posiadania praw do nieruchomości, bądź wykazania owego następstwa prawnego w stosunku do tej nieruchomości.

Strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że w jej ocenie zaskarżona do Sądu I instancji decyzja nie narusza przepisów postępowania.

Tramwaje Szczecińskie sp. z o.o. w Szczecinie wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Za nietrafny uznać należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., poprzez przyjęcie, że ustalenie przez organ, iż wnioskodawczyni nie posiada przymiotu strony, nie uzasadnia umorzenia postępowania, lecz obliguje organ do rozpatrzenia sprawy co do jej istoty.

Wskazać należy, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (J. Borkowski (w:) KPA Komentarz, 1996, s. 462). W wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. SA/Łd 2424/94 (ONSA 1996, nr 2, poz. 80) Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Łodzi wskazał, że: "Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy".

Zważyć należy, że przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego, a sprawy z zakresu prawa cywilnego, ubezpieczeń społecznych i prawa pracy tylko wtedy, gdy zostały przekazane na drogę postępowania administracyjnego przepisem ustawy. W związku z tym wszczęcie postępowania w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną w szerokim znaczeniu, jak i utrata w toku postępowania charakteru sprawy administracyjnej przez sprawę rozpatrywaną przez organ administracji publicznej w tym postępowaniu prowadzą do umorzenia postępowania, przy czym w tym drugim wypadku powodem bezprzedmiotowości postępowania jest zmiana przepisów ustawowych stanowiących podstawę żądania strony lub decyzji podejmowanej z urzędu.

Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., gdy (jedyna) strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28, lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony.

Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 1990 r., sygn. II SA 1240/89, ONSA 1990, nr 1, poz. 16, w którym stwierdzono, że: "Jeżeli żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem").

W piśmiennictwie i orzecznictwie akcentuje się konieczność i celowość rozróżnienia bezprzedmiotowości postępowania i bezzasadności żądania strony (J. Borkowski (w:) KPA Komentarz , 1996, s. 463). W uzasadnieniu wyroku SN z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. III ARN 50/95 (OSNAPiUS 1996, nr 11, poz. 150) sformułowano fundamentalną tezę, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1, przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco, na co trafnie zwraca uwagę Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (por. wyrok SN z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. III SK 20/10, LEX nr 794506, w którym stwierdzono, że: "Ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją art. 105 § 1 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Oznacza to, że postępowanie administracyjne, inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się z zbędne"). (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art.105 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX).

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że nie znajduje uzasadnienia w przepisach K.p.a. wydanie decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strony są zainteresowane uzyskaniem decyzji merytorycznej. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, że z wnioskiem o "uwłaszczenie" wystąpiła spółka powstała w trybie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst pierwotny: Dz.U. 1997 r. Nr 9 poz. 43; tekst jednolity: Dz. U. 2011 r. Nr 45 poz. 236). Zgodnie z jego treścią, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może, w drodze uchwały, zdecydować o likwidacji samorządowego zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki akcyjnej albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez wniesienie na pokrycie kapitału spółki wkładu w postaci mienia samorządowego zakładu budżetowego pozostałego po jego likwidacji. (art. 22 ust. 1). Czynności związane z likwidacją samorządowego zakładu budżetowego wykonuje organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego (art. 22 ust. 3). Jak wynika z art. 23 ww. ustawy, składniki mienia samorządowego zakładu budżetowego przekształconego w spółkę stają się majątkiem spółki (art. 23 ust. 1), a prawo zarządu gruntem samorządowego zakładu budżetowego przekształconego w spółkę staje się prawem użytkowania wieczystego spółki (art. 23 ust. 2). Jednocześnie spółka powstała w wyniku przekształcenia wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki związane z działalnością samorządowego zakładu budżetowego (art. 23 ust. 3).

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy skarżąca Spółka ma niewątpliwie interes prawny w uzyskaniu merytorycznej decyzji potwierdzającej bądź negującej nabycie z mocy samego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości będącej w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie jej "poprzednika prawnego". Przedmiot postępowania został określony w żądaniu strony dotyczącym wszczęcia postępowania. Jest też podmiot zainteresowany wydaniem merytorycznej decyzji w sprawie, który powołuje się na konkretny przepis prawa uzasadniający jego interes prawny. Sprawa zatem wymaga rozstrzygnięcia merytorycznego. Skarżąca ma bowiem interes prawny warunkujący jej skuteczne zainicjowanie postępowania uwłaszczeniowego w trybie art. 200 ugn. Rozpoznając tak złożony wniosek organ winien ocenić, czy jako podmiot zainteresowany wynikiem sprawy jednocześnie spełnia wymagane ustawą przesłanki, a w szczególności czy w stosunku do spornej nieruchomości weszła ona w prawa i obowiązki poprzedzającego jej byt zakładu budżetowego gminy Szczecin, tj. M. W przypadku ustalenia negatywnego – organ winien rozważyć wydanie merytorycznego (negatywnego) rozstrzygnięcia w sprawie.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 929/14 (LEX nr 1989283): "Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem.

W tym stanie rzeczy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. uznać należało za niezasadny.

W świetle tego, co powiedziano wyżej, nie mógł także odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. W ramach powyższego zarzutu skarżący kasacyjnie podnosi, że Sąd I instancji nie uwzględnił w zaskarżonym wyroku wszystkich okoliczności sprawy i ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy w zakresie następstwa prawnego T. Sp. z o.o. w Szczecinie w odniesieniu do praw do nieruchomości położonej w Świnoujściu przy ul. S., a w konsekwencji błędnie zarzucił organowi nieuwzględnienie art. 22 i art. 23 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. Nr 9, poz. 43, t.j. z 2011 r., Nr 45, poz. 236) jako podstawy prawnej interesu T. Sp. z o.o. w Szczecinie w postępowaniu uwłaszczeniowym, podczas gdy wyszczególnione w decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. okoliczności sprawy uniemożliwiają stwierdzenie następstwa prawnego Spółki po zlikwidowanym zakładzie budżetowym w zakresie praw i roszczeń do ww. gruntu, a tym samym możliwość uznania jej interesu prawnego w potwierdzeniu uwłaszczenia ww. nieruchomości.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09 - Lex nr 745670), a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09 - Lex nr 745098). Oznacza to, że orzeczenie sądu I instancji nie będzie się poddawało takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy niewskazania lub niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09 - Lex nr 597986).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną uwzględnienia skargi. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił ponadto motywy podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu złamania powołanego przepisu. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Z tych też względów za niezasadny uznać nalegało podniesiony w skardze kasacyjnej podniesiony w ramach omawianego zarzutu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.

Skoro zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne, skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 P.p.s.a.