Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 403/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 629  Sprawy mienia przejętego z naruszeniem prawa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz. 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.
Teza: Przepis art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych /Dz.U. nr 12 poz. 65/ ma zastosowanie w sytuacji, gdy w stosunku określonej nieruchomości nie znalazły zastosowania inne przepisy prawa materialnego przenoszące prawo własności nieruchomości, a przeniesienia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa dokonano w innej formie, niż forma aktu notarialnego, w związku z realizacją międzynarodowego układu o uregulowaniu roszczeń finansowych.

TEZY

Przepis art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych /Dz.U. nr 12 poz. 65/ ma zastosowanie w sytuacji, gdy w stosunku określonej nieruchomości nie znalazły zastosowania inne przepisy prawa materialnego przenoszące prawo własności nieruchomości, a przeniesienia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa dokonano w innej formie, niż forma aktu notarialnego, w związku z realizacją międzynarodowego układu o uregulowaniu roszczeń finansowych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Starosty Powiatowego w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia 18 października 1999 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 września 1999 r. wydaną z upoważnienia Ministra Finansów na podstawie art. 105 par. 1 Kpa, umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zastosowania przepisów ustawy z dnia 9.04.1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych /Dz.U. nr 12. poz. 65/ w stosunku do nieruchomości o łącznej pow. 10 ha 31 a 71 m2 położonych we wsi N.-P. koło G., za którą Janowi C. przyznano odszkodowanie, w łącznej wysokości 4.052 USD plus odsetki, na mocy układu z dnia 16.07.1960 r. zawartego pomiędzy Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącej roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie powyższej sprawy wystąpiło Starostwo Powiatowe w G.

Decyzją z dnia 18 października 1999 r. wydaną z upoważnienia Ministra Finansów na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 par. 3 Kpa utrzymano w mocy decyzję z dnia 10.09.1999 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że decyzją (...) w związku z wnioskiem z dnia 29.09.1960 r. Komisja Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych realizująca postanowienia polsko-amerykańskiego układu indemnizacyjnego z dnia 16.07.1960 r. przyznała John C. odszkodowanie za utratę dwóch nieruchomości o łącznej pow. 10,ha 31 a 71 m2 położoną we wsi N.-P. koło G. W decyzji powyższej stwierdzono, iż roszczenie John C. uznane zostało przez Komisję Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych za zasadne wobec stwierdzenia, iż jak podano w powyższej decyzji, przedmiotowa nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województw: białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego /Dz.U. nr 46 poz. 339/. Fakt przejścia na własność Skarbu Państwa w. w. nieruchomości został potwierdzony w znajdującym się w dokumentacji amerykańskiej Orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 1.12.1954 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w gromadzie N.-P.

Organ administracji wskazał, iż postępowanie niniejsze wszczęte zostało z urzędu w dniu 2.03.1998 r. w sprawie uregulowania stanu prawnego nieruchomości.

W ocenie organu postępowanie w sprawie nieruchomości położonej we wsi N.-P. koło G. nie może być zakończone wydaniem decyzji ostatecznej stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., bowiem przepis ten upoważnia Ministra Finansów do wydania deklaratoryjnej decyzji jedynie w przypadku, gdy w stosunku do nieruchomości nie znalazły zastosowania przepisy polskiego prawa materialnego, przenoszące prawo własności, a przeniesienia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa dokonano w formie innej, niż forma aktu notarialnego, w związku z realizacją międzynarodowego układu o uregulowaniu roszczeń finansowych. Tak więc z uwagi na to, iż w decyzji Komisji Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych przyznającej odszkodowanie, jako podstawę przejęcia przez Państwo Polskie nieruchomości położonej we wsi N.-P. koło G. wskazano przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województw: białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego /Dz.U. nr 46 poz. 339/, to przepisy ustawy z dnia 9.04.1968 r. nie znajdują zastosowania do przedstawionego stanu faktycznego.

Nadto organ stwierdził, iż w celu odnalezienia położenia nieruchomości i ewentualnego usunięcia rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem prawnym, a stanem ujawnionym w księdze wieczystej, konieczne jest podjęcie stosownych czynności przed sądem powszechnym, przy czym organem właściwym do podjęcia takich działań jest starosta powiatu, który w oparciu o art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami reprezentuje interesy Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższej decyzji wniósł Starosta Powiatu G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, iż faktycznie w Orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 1.12.1954 r. pod poz. 188 wpisane jest nazwisko - C. M., ale tylko na tej podstawie tego orzeczenia nie można ustalić, że wymieniona tam osoba jest tożsama z Michałem C., którego syn John C. otrzymał odszkodowanie od Komisji Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych. W ocenie skarżącego Minister Finansów w toku prowadzonego postępowania nie wyjaśnił, czy osoba, która otrzymała odszkodowanie jest następcą prawnym wymienionego w decyzji o przejęciu tej nieruchomości na Skarb Państwa. Tym samym nie ustalono, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości zostały zastosowane przepisy polskiego prawa materialnego o przejściu jej na rzecz Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych /Dz.U. nr 12 poz. 65/ stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów i uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski /art. 1/. Z kolei zgodnie z art. 2 cyt. ustawy, wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, rozporządzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy i uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.

Należy stwierdzić, iż przepis art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych /Dz.U. nr 12 poz. 65/ ma zastosowanie w sytuacji, gdy w stosunku do określonej nieruchomości nie znalazły zastosowania inne przepisy prawa materialnego przenoszące prawo własności nieruchomości, a przeniesienia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa dokonano w innej formie, niż forma aktu notarialnego, w związku z realizacją międzynarodowego układu o uregulowaniu roszczeń finansowych.

Odnosząc przedstawione wyżej uwagi do okoliczności zaistniałych w przedmiotowej sprawie należy podkreślić w szczególności, iż wszczęcie niniejszego postępowania nastąpiło z urzędu w celu zastosowania w stosunku do nieruchomości położonych we wsi N.-P. koło G., przepisów ustawy z dnia 9. 04. 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych /Dz.U. nr 12 poz. 65/.

Zważywszy na przedmiot wszczętego z urzędu postępowania, stwierdzić trzeba, iż zarzuty przedstawione we wniesionej skardze uznać należy za chybione, bowiem kwestie w skardze przedstawione nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.

W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono brak możliwości zastosowania przepisów tej ustawy w odniesieniu do nieruchomości położonej we wsi N.-P. koło G., bowiem ustalono, iż w oparciu o Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 1.12.1954 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa, przy czym podstawę przejęcia stanowił dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województw: białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego /Dz.U. nr 46 poz. 339/. Zasadny jest w tej sytuacji pogląd organu administracji, iż w odniesieniu do tej samej nieruchomości brak jest podstaw do wydania decyzji przez Ministra Finansów na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych /Dz.U. nr 12 poz. 65/.

Zważywszy na przedstawione wyżej okoliczności zasadnym stało się umorzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego. Przesłanką bowiem umorzenia postępowania na podstawie art. 105 par. 1 Kpa jest bezprzedmiotowość postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej.

Mając wskazane wyżej względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.