Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1399/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 130 a ust. 4 i 7
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska del. NSA Janusz Furmanek Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt III SA/Gd 172/08 w sprawie ze skarg M. D. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] , [...] marca 2008 r. nr [...] , [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za parkowanie pojazdu usuniętego z drogi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 172/08, oddalił skargi M. D. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...], z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za parkowanie pojazdu usuniętego z drogi.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. przyznał firmie "[...]" - Eksport - Import, Auto Naprawa, Holowanie, Części Samochodowe, Doradztwo w Zakresie Mechaniki Pojazdowej. Usługi Parkingowe w C., należącej do M. D. wynagrodzenie, w kwocie [...] zł, za parkowanie usuniętego z drogi samochodu [...], który przeszedł na własność Skarbu Państwa.

Kolejnymi postanowieniami z dnia [...] lutego i [...] marca 2008 r. orzeczono o przyznaniu wyżej wymienionemu wynagrodzenia za parkowanie samochodu [...] w kwocie 204 zł oraz motoroweru [...] w kwocie 12 zł.

W podstawie prawnej wszystkich tych postanowień organ powołał art. 123 k.p.a. w związku z art. 17 i 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 130 a ust. 1, ust. 2, ust. 6 i ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) i § 3 pkt 1 lit. c § 6 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449 ze zm.).

W uzasadnieniach Naczelnik Urzędu Skarbowego przytoczył treść powołanych w podstawie prawnej przepisów i zaznaczył, że firma "[...]" została wyznaczona Zarządzeniem Starosty C. z dnia [...] lutego 2005 r. jako parking dla pojazdów usuwanych z drogi, a wynagrodzenie za parkowanie tych pojazdów ustaliła Rada Powiatu C. uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. w kwocie 12 zł brutto za dobę. Organ przedstawił wyliczenia dotyczące każdego z pojazdów.

W zażaleniach od tych postanowień pełnomocnik M. D. zgłosił zastrzeżenia co do sposobu wyliczenia należnego mu wynagrodzenia za parkowanie pojazdów. Jego zdaniem wynagrodzenie w wysokości przewidzianej w/w uchwałą przysługuje stronie za cały okres parkowania, a nie jak przyjął to organ, od dnia upływu 6 miesięcy od usunięcia pojazdu, to znaczy z chwilą przejścia prawa własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W każdym z odwołań podał własne wyliczenia przedmiotowego wynagrodzenia.

Po rozpatrzeniu zażaleń Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku, odpowiednio postanowieniami z dnia [...] marca, [...] marca oraz [...] marca 2008 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 k.p.a., art. 102 § 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 3 pkt 1 lit. c i § 6 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r.

Przedstawiając motywy rozstrzygnięć organ odwoławczy wskazał, że art. 130 a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, przewiduje, iż pojazd usunięty w trybie ust. 1 i 2 tego artykułu i nie odebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Przechodzi on na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. O przejściu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który przed wydaniem takiego orzeczenia powiadamia właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w tym zakresie. Orzeczenie ma charakter deklaratoryjny.

W sprawie ma również zastosowanie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny przyznaje na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Tym samym przyznanie wynagrodzenia odbywa się w ramach postępowania administracyjnego (por. uchwała SN z dnia 19 czerwca 2007 r. III CZP 47/07, Lex Nr 270447).

Żaden z obowiązujących przepisów nie przenosi na Skarb Państwa praw i obowiązków dotychczasowego właściciela pojazdu, tym samym nie nakłada obowiązku pokrycia wydatków za parkowanie, za okres gdy nie był on właścicielem pojazdu. Zgodnie z cytowanym art. 130 a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym Skarb Państwa staje się właścicielem, z upływem 6 miesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu.

Nadto w świetle § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), osobie wskazanej w zezwoleniu na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego lub właścicielowi wskazanemu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, po okazaniu dowodu uiszczenia opłat, może być wydany pojazd przed upływem 6 miesięcznego terminu.

Mając na uwadze te regulacje zdaniem organu należy przyjąć, że wbrew zarzutom odwołania - Skarb Państwa jest zobowiązany do zwrotu niezbędnych wydatków za dozór pojazdu od dnia, kiedy stał się jego właścicielem.

W konsekwencji organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o przyznaniu wynagrodzeń za dozór pojazdów od momentu ich przejścia na rzecz Skarbu Państwa do momentu odbioru pojazdów z parkingu. Prawidłowe były wyliczenia dokonane przez organy w oparciu o uchwałę Rady Powiatu C. z dnia [...] lutego 2002 r.

M. D. zaskarżył rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się ich uchylenia w całości. W uzasadnieniach zauważył, że z treści art. 130 a ustawy - Prawo o ruchu drogowym można wywnioskować, iż:

- pojazd w określonych enumeratywnie sytuacjach jest usuwany z drogi na koszt właściciela,

- regulacja dotyczy dwóch okresów, które wyznacza upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu. W pierwszym pojazd stanowi własność dotychczasowego właściciela, natomiast w drugim okresie staje się własnością Skarbu Państwa,

- bez względu na to w którym z w/w okresów następuje odbiór pojazdu, wydanie jego z wyznaczonego parkingu ma miejsce po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, której wysokość ustala rada powiatu.

Przepis ten wskazując na właściciela pojazdu zobowiązanego do pokrycia kosztów jego przechowania nie różnicuje tego, czy chodzi o właściciela z "pierwszego okresu" czy z "drugiego okresu". Te obowiązki są identyczne w stosunku do poprzedniego właściciela jak i Skarbu Państwa. Podkreśla to uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2007 r. III CZP 47/2007, która w uzasadnieniu zawiera pogląd, że "nowy jego właściciel, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączy dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking".

Zdaniem skarżącego w tego typu sprawach dochodzi do zawiązania dwóch stosunków administracyjnych. Jednego, który łączy organy administracji z właścicielem usuniętego pojazdu, drugiego, który łączy organ administracyjny z osobą usuwającą pojazd i prowadzącą parking. Na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, należy uznać, że stosunek administracyjny łączący organ z osobą prowadzącą parking ma swój początek we władczych działaniach polegających na podjęciu decyzji o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym.

Przyjmując za Sądem Najwyższym, że decyzje organów kreują stosunek administracyjny pomiędzy właścicielem pojazdu a podmiotem prowadzącym parking, a Skarb Państwa występuje w ten stosunek jako nowy właściciel, łączy się to z przejściem praw i obowiązków właściciela na Skarb Państwa. Stosunek zobowiązaniowy nie ulega wówczas zmianie, a zmieniają się jedynie osoby w nim uczestniczące po stronie dłużnika. Obowiązek zapłaty należności z tytułu opłaty parkingowej przechodzi na Skarb Państwa i to od chwili umieszczenia pojazdu na parkingu.

Nie ulega wątpliwości, że do ustalania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 102 ust. 2 wskazanej ustawy stanowi, że organ egzekucyjny na wniosek dozorcy ma obowiązek przyznania mu wynagrodzenia za dozór. Dozór ma swój początek w chwili powierzenia przedmiotu dozorcy, co w niniejszej sprawie należy utożsamiać z umieszczeniem pojazdu na parking. Wynagrodzenie należne jest za cały okres dozoru, a nie za jego część. Nie znajduje podstaw zapatrywanie, że w przypadku dozoru dotyczącego pojazdu usuniętego z drogi na podstawie ustawy - Prawo o ruchu drogowym miałoby być inaczej.

Jako całkowicie niesłuszne skarżący uznał, by podmiot prowadzący parking był wynagradzany tym, co sobie ewentualnie wywalczy w sądzie od byłego właściciela. Wynik takich sporów jest trudny do przewidzenia, odległy w czasie i niepewny w zakresie egzekucji.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008 r. Sąd, w oparciu o art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: III SA/Gd 172/08; III SA/Gd 173/08 i III SA/Gd 233/08 i prowadzić pod sygnaturą III SA/Gd 172/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż skargi są niezasadne i oddalił je na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd wyjaśnił , że w praktyce orzeczniczej utarty został pogląd, iż ustalenie wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 130 a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym następuje w drodze administracyjnej (patrz wyrok NSA z dnia 8 września 2006 r. w sprawach I OSK 1184/05, I OSK 1185/05). Stanowisko to podzielił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie III CZP 47/07.

Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 stwierdził niekonstytucyjność tego przepisu w zakresie w jakim dopuszczono objęcie prawem własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia Sądu, to jednak Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednoznacznie, że przepis ten traci moc po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Urzędowym RP a zatem obowiązuje zarówno w dacie wydania zaskarżonych decyzji jak i w chwili wykonania w niniejszych sprawach.

Zgodnie z treścią art. 130 a ust. 10 Prawo o ruchu drogowym pojazd usunięty z drogi umieszczono na parkingu i nieodebrano przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się.

Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Pojęcie to nie może być kwalifikowane jako przechowywanie ruchomości oparte na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotu w rozumieniu § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia RM z dnia 23 kwietnia 2002 r. (Dz. U. Nr 50 poz. 449), (patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2003 r. w sprawie III CZP 47/07).

Przejście na własność Skarbu Państwa "porzuconego" przedmiotu następuje z mocy prawa i ma charakter nabycia pierwotnego. Oznacza to, że dopiero od daty przejęcia na jego rzecz Skarb Państwa odpowiedzialny jest za koszty parkowania "porzuconych pojazdów". W związku z powyższym decyzje zaskarżone a także poprzedzające je decyzje organów pierwszej instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał za prawidłowe. Umieszczenie przepisowe pojazdów na parkingu nastąpiło na koszt ich właścicieli i od nich skarżący może domagać się stosownego odszkodowania za przechowywanie pojazdów do czasu ich przejęcia na własność Skarbu Państwa. Nowy właściciel, którym stał się Skarb Państwa w istocie wstępuje w taki stosunek administracyjny jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking nie przejmuje jednak zobowiązań dotychczasowego właściciela pojazdu względem podmiotu prowadzącego parking.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. D. i zaskarżając go w całości podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 130a ust. 4 i 7 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie dają one podstawy domagania się od Skarbu Państwa wynagrodzenia za okres dozoru pojazdu usuniętego z drogi poprzedzający jego przejęcie na Skarb Państwa.

Wskazując na powyższą podstawę skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu kasacji skarżący podniósł, iż wnikliwe zapoznanie się z treścią orzeczeń powołanych przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie pozwala na wyprowadzenie wniosku potwierdzającego słuszność tego wyroku kwestionującego prawo "przechowawcy" do otrzymania wynagrodzenia od Skarbu Państwa za okres poprzedzający przejęcie samochodu. Sam wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jak podkreślono poza ogólnikowymi stwierdzeniami oraz nieistotnego odwołania się do pierwotnego sposobu nabycia, kwestii tej nie wyjaśnia i wyrażonego poglądu nie uzasadnia. W ocenie skarżącego jest to istotna wada wyroku.

Na tle obowiązujących uregulowań w ocenie skarżącego nie budzi wątpliwości fakt, że decyzję o usunięciu pojazdu z drogi i umieszczeniu na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym podejmuje policjant albo strażnik gminny (art. 130a ust. 4 i 5c prawa o ruchu drogowym jak też to, że właściciel pojazdu usuniętego z drogi, chcąc go odebrać musi uregulować należność za jego przechowywanie. Rozwiązania ustawowe są wyraźne i jasne w takim zakresie, w jakim dotyczą właściciela znanego, który czyni starania zmierzające do odebrania pojazdu z parkingu. Chcąc odebrać musi wcześniej zapłacić. Komplikacje na tle rozwiązań ustawowych powstają wówczas, gdy właściciel pojazdu usuniętego nie jest znany lub nie jest zainteresowany odbiorem pojazdu z parkingu. Można zasadnie przyjąć, że taka postawa "dotychczasowego" właściciela jest charakterystyczna we wszystkich przypadkach nieodebrania pojazdu w terminie 6 miesięcy od daty jego usunięcia z drogi.

Odmawiając racjom skarżącego do wynagrodzenia od Skarbu Państwa organy skarbowe jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny wydawały orzeczenia tak jakby cytat "wszystko było oczywiste i jasne, tak jakby przepisy problem ten rozwiązywały jednoznacznie i wbrew życzeniom (roszczeniom) skarżącego" - koniec cytatu . Problem jednak w tym, że ustawa Prawo o ruchu drogowym jednoznacznej wskazówki nie daje, stąd prawdopodobnie w kwestionowanych orzeczeniach brak odwołania do konkretnego jej przepisu. W treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku zawarty jest zapis, cyt: "Umieszczenie przepisowe pojazdów na parkingu nastąpiło na koszt ich właścicieli i od nich skarżący może domagać się stosownego odszkodowania za przechowywanie pojazdów do czasu ich przejęcia na własność Skarbu Państwa" jednak w treści ustawy odnajduję jedynie zapis dotyczący usunięcia pojazdu z drogi na koszt bliżej nieokreślonego właściciela.

Zdaniem skarżącego, w toku dotychczasowych postępowań pomijano przepis art. 130a ust. 5c, który przewiduje, że pojazd umieszczany jest na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Zatem uznano , że nie do przyjęcia jest to: by podmiot prowadzący parking był wynagradzany tym, co sobie ewentualnie wywalczy w sądzie, by w celu otrzymania należnego wynagrodzenia był zmuszony do prowadzenia indywidualnych sporów z byłymi właścicielami pojazdów i ponosił z tego tytułu dodatkowe koszty, by wynik tych sporów, trudny do przewidzenia, odległy w czasie i niepewny w zakresie egzekucji, miał o otrzymaniu przez niego wynagrodzenia decydować.

Brak jest także podstaw do przyjęcia, by sytuacje takie stanowić miały ryzyko gospodarcze podmiotu prowadzącego parking, tym bardziej, że podmioty te nie mają najmniejszego wpływu na to, z jakim potencjalnym kontrahentem, w wyniku decyzji organów administracyjnych, będą miały do czynienia. Nie ma także najmniejszych powodów, dla których miałyby ponosić koszty lub odnosić stratę w wyniku realizacji władczych działań Państwa.

Gdyby interpretację przepisów zaproponowaną przez organy skarbowe i zaakceptowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uznać za prawidłową oznaczać by to musiało przerzucenie na osobę prowadzącą parking wyznaczony przez starostę kosztów działania Państwa podejmowanych w celu zapewnienia bezpieczeństwa, a to niedopuszczalne i niezgodne z Konstytucją.

Chociaż Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołał się do cytowanych wyżej wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak nie odniósł się do zawartego w nich wskazania na przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), których stosowanie wynika z odesłania zawartego w § 3 pkt.1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2002 r., Nr 50, poz. 449).

Zdaniem skarżącego w dotychczasowym postępowaniu, w tym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, niezbyt dużą wagę przywiązywano do faktu zlecenia podmiotowi prowadzącemu parking usługi polegającej na przechowaniu pojazdu - jego dozorowania. Tymczasem przepis art. 102 § 2 wyraźnie stanowi, cyt: "Organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba, że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1."

Autor skargi kasacyjnej dodał, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, że koszty dozoru stanowią część kosztów egzekucyjnych, które zaspakaja się z kwoty uzyskanej z egzekucji (art. 115 w zw. z art. 64b pkt. 2). Prowadząc postępowanie egzekucyjne organ korzysta z pomocy nie tylko dozorcy, ale także szeregu innych osób, w tym między innymi: biegłych i rzeczoznawców, przewoźników itp. Skarżący nie znajduje nawet najmniejszego powodu, dla którego przechowawca - dozorca samochodu usuniętego z drogi w trybie przewidzianym ustawą Prawo o ruchu drogowym miałby być inaczej traktowany od podmiotów wymienionych w treści art. 64b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uznanie kosztów dozoru - przechowania samochodu za część kosztów postępowania egzekucyjnego treścią wskazanych przepisów, co do zasady jest przesądzone, jeśli więc Wojewódzki Sąd Administracyjny honoruje praktykę orzeczniczą i podziela pogląd wynikający z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach I OSK 1184/05, 1185/05 a także pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 47/07 to konsekwencją takiego stanowiska winno być uznanie racji skarżącego i zakwalifikowanie jego roszczeń, jako roszczeń wynikających z treści art. 102 §2 w zw. z art.64b pkt.2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Takie stanowisko wbrew pozorom nie pozostaje w sprzeczności z treścią art. 130a 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bowiem art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie określa, że opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym w administracji obciążają zobowiązanego. Podlegają one przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej, a więc zgodnie z wolą ustawodawcy i tak "Pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela".

Nie chodzi, więc o sytuację, o której mowa w pismach Dyrektora Izby Skarbowej, cyt: "Żaden z obowiązujących przepisów nie przenosi na Skarb Państwa praw i obowiązków dotychczasowego właściciela pojazdu, tym samym nie nakłada obowiązku pokrycia wydatków za parkowanie, za okres, gdy nie był on właścicielem pojazdu". Nie ma także powodów, dla których przechowawca -dozorca miałby być odsyłany w celu zaspokojenia na drogę postępowania cywilnego, co sugeruje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. )- zwanej w dalszej części tego uzasadnienia ustawą procesową, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Natomiast skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego a to art. 130a ust. 4 i 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu administracyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu , że nie dają one podstawy domagania się od Skarbu Państwa wynagrodzenia za okres dozoru pojazdu usuniętego z drogi poprzedzających jego przejecie na Skarb Państwa.

Tak sformułowane zarzuty nie zasługują na uwzględnienie albowiem prezentowany w skardze pogląd , iż Skarb Państwa powinien przyznać skarżącemu również wynagrodzenie za okres dozoru pojazdu usuniętego z drogi , poprzedzający jego przejęcie na własność nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim podnieść należy , iż przepis art. 130 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108 z 2005 r. poz. 908 ze zm.) reguluje w sposób kompleksowy problematykę usuwania i blokowania pojazdów . Określono w nim: a) usuwanie pojazdu ( ust. 1 i 3), b) przemieszczenie pojazdu ( ust. 3), c) blokowanie pojazdu ( ust. 8). Są to unormowania, które z jednej strony mają zagwarantować ochronę prawa własności, a z drugiej - służyć zapewnieniu porządku na drogach publicznych i bezpieczeństwa ruchu drogowego. Pojazd jest usuwany z drogi lub może być usunięty z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 . Pojazd usunięty z drogi w tym trybie umieszczany jest na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usuniecie i parkowanie ( ust. 5c). Nieodebranie zaś tego pojazdu przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucenie pojazdu z zamiarem wyzbycia się. W takiej sytuacji pojazd przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy ( ust. 10) .

Tak więc upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje , że nieodebrany w tym terminie pojazd staje się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa . Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów. (Dz. U. Nr 191, poz. 1377 ) jest mowa , że o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa ( art. 130a ust. 10 natomiast stanowi , że pojazd przechodzi na rzecz Skarbu Państwa ) orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego , co mogłoby sugerować , iż decyzja wydana w omawianym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne , ale w świetle postanowień przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości , że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny , bo może potwierdzić tylko to co nastąpiło z mocy ustawy. Tym samym prawidłowe jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku , że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów parkowania jest moment , w którym upłynął 6-miesieczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu. Od tej bowiem chwili Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu i wchodzi w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego , porównaj np. wyrok NSA z dnia 8 września 2006 r. sygn. akt I OSK 1185/05 publikowany zbiór Lex Nr 321159, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 1765/06 publikowany zbiór Lex Nr 344067 , wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 924/07 niepublikowany i inne.

Dodatkowo wskazać trzeba , iż do przechowywania na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym i związanych z tym należnościami powinny, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , a w szczególności art. 102 tej ustawy, określający obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną do zastosowania w tym przypadku przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi wadliwie wskazywany przez skarżącego w motywach kasacji § 3 ust. 1 lit. a w/w rozporządzenia, albowiem przepis ten dotyczy wyłącznie ruchomości, które stały się własnościami Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku, wydanego w wymienionych postępowaniach, która to sytuacja nie zachodzi w tej sprawie. Należy jednak uznać, że taką podstawę prawną stanowi przepis § 3 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia, odnoszący się do ruchomości, które stały się własności Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. W myśl art. 180 Kodeksu cywilnego właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci, a treść tego przepisu wprost nawiązuje do przepisu art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, stanowiącym, iż pojazd usunięty z drogi publicznej i nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się". Stąd też prowadzącemu parking, na którym przechowywany był pojazdy stanowiący własność Skarbu Państwa, jako dozorcy, przysługuje uprawnienie do żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór.

Skoro więc Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, staje się właścicielem pojazdu usuniętego w powyższym trybie z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu to należy uznać, że co najmniej od tego dnia obciążają go wszelkie opłaty związane z przechowywaniem takiego pojazdu. Stosownie zatem do art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na żądanie strony skarżącej jako dozorcy, organ likwidacyjny ma obowiązek przyznać jej zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.

Tym samym konkludując przyjąć , należy iż Skarb Państwa staje się właścicielem nieodebranego pojazdu, z mocy prawa, z chwilą upływu sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu co powoduje , że zobowiązany jest do zwrotu niezbędnych wydatków za dozór pojazdu od dnia kiedy stał się właścicielem pojazdu (z mocy prawa) do dnia odebrania go od dozorcy. Jednocześnie nie można przyznać takiego wynagrodzenia za okres dozoru przed okresem jego przejęcia przez Skarb Państwa na własność. Odrębną kwestią jest to w jaki sposób należy ustalić wysokość tego wynagrodzenia lecz to nie jest kwestionowane w drodze skarg kasacyjnej odpowiednim zarzutem naruszenia prawa, dlatego też zagadnienie to pozostaje poza zakresem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego . W tej sprawie przyznano bowiem skarżącemu wynagrodzenia za okres dozoru od momentu przejęcia spornych pojazdów na własność Skarbu Państwa a kasacja kwestionuje , wyłącznie czasokres przyznania tego wynagrodzenia .

Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w tej sprawie, że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów parkowania jest moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu.

W tych okolicznościach sprawy zarzuty skargi kasacyjnej uznano za nieusprawiedliwione , albowiem nie można przyjąć , że Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosowała przepis art. 130a ust. 4 i 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym określający , kto podejmuje decyzję o przemieszczeniu i usunięciu pojazdu z drogi (policjant, strażnik miejski ,osoba dowodząca akcja ratowniczą ) oraz kiedy następuje wydanie pojazdu( po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty) . Nie można również uznać , że w sprawie wadliwie zastosowano przepis art. 102 § 2 o postępowanie egzekucyjne w administracji , albowiem nie można było przyznać tego wynagrodzenia przed okresem przejęcia na własność Skarbu Państwa przechowywanych ruchomości ( dwa samochody i motorower ).

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny wobec zgłoszenia nieusprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku .