Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 948/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 189a par. 1, art. 189a par. 2, art. 189f par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 83f ust. 1, art. 83f ust. 8, art. 88 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi N. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z [...] r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] r. którą wymierzono N. spółce z o.o. w Ł. administracyjną karę pieniężną, w wysokości 49.660 zł, za wycięcie bez wymaganego zezwolenia 4 sztuk drzew różnych gatunków z terenu działki o nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym [...], przy ul. [...] w P.

Z akt sprawy wynika, że wspomnianą decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji orzekł o wymierzeniu spółce kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 4 sztuk drzew różnych gatunków z terenu działki nr [...].

W uzasadnieniu wskazał, że 22 lutego 2022 r. spółka wniosła o zezwolenie na usunięcie drzew rosnących na ww. nieruchomości, ponieważ kolidują one z planowaną budową budynku wielorodzinnego.

W trakcie oględzin, przeprowadzonych 30 marca 2021 r. ustalono, że 8 sztuk drzew, których dotyczył wniosek zostało usuniętych przed otrzymaniem zezwolenia. Obwody czterech z ośmiu pozostałych po ścięciu pni, mierzone na wysokości 5 cm przekraczały 50 cm, zatem dokonano pomiaru najmniejszych średnic, które wynosiły dla:

- drzewa gatunku sosna pospolita -17 cm;

- drzewa gatunku jałowiec pospolity – 8 cm + 8 cm + 5 cm + 3 cm + 3 cm;

- drzewa gatunku jałowiec pospolity – 4 cm + 3 cm + 7 cm;

- drzewa gatunku jałowiec pospolity – 11 cm + 10 cm + 9 cm + 2 cm.

Ze względu na brak kłód ww. drzew ustalono obwody do wyliczenia kary pieniężnej stosownie do treści art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ustawy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2021 r. poz. 1098 – u.o.p.), dla: sosny 48 cm. a dla jałowców, odpowiednio 48 cm, 30 cm oraz 61 cm. Powyższe ustalenia stały się podstawą do wyliczenia wysokości kary pieniężnej, przy zastosowanie stawek wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330), przy uwzględnieniu treści art. 89 ust. 1 u.o.p.

W odwołaniu spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności faktu, iż w sprawie złożony został wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew tożsamych z określonymi w zaskarżonej decyzji, a postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji wszczęte zostało w wyniku złożenia powyższego wniosku, a w konsekwencji - brak rozważenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania art. 189f k.p.a.;

- naruszenie przepisu art. 189f k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Kolegium, utrzymując w mocy decyzje organu pierwszej instancji podkreśliło, że w sprawie bezsporne jest, że spółka wycięła bez zezwolenia 4 drzewa rosnące na działce nr [...]. Strona nie kwestionuje ani ustalonych gatunków drzew, ani dokonanych pomiarów przez pracowników organu, ani poprawności wyliczenia wysokości kary. Zdaniem spółki organ powinien w sprawie zastosować art. 189f § 2 i 3 k.p.a.

Jednakże w ocenie Kolegium skoro w ustawie o ochronie przyrody przewidziana została możliwość odstąpienia od wymierzania kary lub umorzenia wymierzonej kary, to nie będą miały zastosowania przepisy k.p.a. regulujące tę kwestię - w tym art. 189f, w myśl zasady lex specialis derogat legi generali. Tym samym Kolegium nie znalazło podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f § 2 i 3 k.p.a.

W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności faktu, iż w sprawie złożony został wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew tożsamych z określonymi w zaskarżonej decyzji, a postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji wszczęte zostało w wyniku złożenia powyższego wniosku, a w konsekwencji brak rozważenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania art. 189f k.p.a., bądź art. 189d pkt 1 i 5 k.p.a.;

- art. 189f § 2 k.p.a., w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wobec deklarowanego przez stronę dokonania nasadzeń zamiennych;

- art. 189d pkt 1 i 5 k.p.a., w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wobec złożenia przez stronę wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew istniały przesłanki do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości odpowiadającej opłacie za usunięcie drzew i krzewów przewidzianej w art. 84 i nast. ustawy o ochronie przyrody;

Wobec powyższego wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu spółka wyjaśniła, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało w istocie zainicjowane wnioskiem skarżącej z 22 lutego 2021 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie 8 drzew rosnących na terenie wskazanej powyżej nieruchomości. Skarżąca deklarowała również dokonanie nasadzeń zamiennych. W efekcie złożonego wniosku wszczęto postępowanie administracyjne, w toku którego przeprowadzono oględziny miejsca wskazanego we wniosku. W trakcie oględzin ustalono, że drzewa wymienione we wniosku strony zostały już usunięte w toku prowadzonych robót budowlanych, z czego w przypadku 4 z nich obwody pni na wysokości 5 cm. przekraczały 50 cm. Konsekwencją było ustalenie spornej opłaty. Podstawą decyzji stał się zatem materiał sprawy w postaci dowodu z oględzin oraz dokumentacji fotograficznej, który w istocie zgromadzony został w wyniku złożonego przez skarżącą wniosku. W ocenie skarżącej fakt złożenia wniosku odczytywać należy w ten sposób, że intencją skarżącej nie było popełnienie deliktu administracyjnego, lecz działanie, choć spóźnione, w ramach obowiązującego prawa. Zdaniem spółki należy przypuszczać, iż bez złożonego przez skarżącą wniosku organ administracji nie powziąłby wiedzy o fakcie usunięcia drzew. Organy obu instancji zaniechały jednak zbadania powyższych okoliczności w aspekcie możliwości zastosowania w sprawie art. 189d pkt 1 i 5 k.p.a. oraz art. 189f k.p.a., co mogły i powinny uczynić, dopuszczając się przez to naruszenia przepisów art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Spółka nie zgodziła się z poglądem Kolegium, iż u.o.p., zawierając autonomiczne postawy odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej, bądź jej umorzenia stanowi lex specialis wobec przepisów k.p.a., wyłączając w ten sposób możliwość zastosowania tych ostatnich w zakresie wyznaczonym m.in. przez art. 189f k.p.a. Spółka przypomniała, że kwestia nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości była przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 1 lipca 2014 r. SK 6/12 orzekł, iż art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Trybunał zauważył, iż zaskarżone przepisy przewidują za usunięcie z nieruchomości drzewa lub krzewu bez zezwolenia czysto obiektywną odpowiedzialność, oderwaną od indywidualnych okoliczności dokonania tego deliktu, a wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie, którego w skrajnym przypadku może w ogóle nie być ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego, ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. W niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy złotych kary może doprowadzić sprawcę deliktu do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności. Należy stwierdzić, iż w świetle okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności faktu złożenia przez skarżącą wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, który może być traktowany jako powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa oraz działaniach podjętych przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, tj. okoliczności przewidziane w art. 189d pkt 5 k.p.a. oraz art. 189f § 2 k.p.a., wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w znacznej wysokości stanowić może naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywodzoną zarówno z zasady proporcjonalności i sprawiedliwości, jak i z art. 2 Konstytucji.

Zdaniem spółki w powyższej sytuacji, wbrew zasadzie zaufania obywateli do państwa i prawa, obowiązujące prawo staje się swoistą pułapką zastawioną na obywatela, bowiem działanie, choć spóźnione, w granicach prawa skutkuje wymierzeniem kary o charakterze pieniężnym, o znacznej, a godzi się również stwierdzić, iż nieproporcjonalnej wysokości. Przyjęcie w ślad za organami obu instancji poglądu, iż w sprawach administracyjnych opartych na art. 88 i nast. u.o.p. nie ma możliwości zastosowania art. 189d oraz art. 189f k.p.a. oznacza, iż przy znacznym ciężarze odpowiedzialności o charakterze pieniężnym brak jest możliwości zastosowania okoliczności ekskulpacyjnych czy też egzoneracyjnych, tak charakterystycznych dla innych gałęzi prawa. Jednocześnie, co istotne, wymierzenie znacznej kwotowo administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy jej podstawą w niniejszej sprawie stało się zawiadomienie (wniosek) samej strony postępowania, jawi się jako ograniczenie konstytucyjnego prawa do korzystania z nieruchomości i pobierania z niej pożytków nieproporcjonalne do stopnia naruszenia przez skarżącą prawa oraz uszczerbku w środowisku naturalnym na skutek usunięcia drzewa lub krzewu. Staje się to szczególnie wyraźnie widoczne, gdy wziąć pod uwagę z jednej strony deklarowaną przez skarżącą intencję wykonania nasadzeń zamiennych, z drugiej zaś strony - poważne konsekwencje wymierzonej kary, które w rezultacie, z dużym stopniem prawdopodobieństwa doprowadzą do powstania przyczyn uzasadniających złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 22 kwietnia 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 9 marca 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że strona skarżąca nie potwierdziła możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 22 kwietnia 2022 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2021 r. poz. 1098).

Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wymaga zezwolenia wydawanego przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta albo starostę (art. 83 ust. 1, w zw. z art. 83a ust. 1 oraz art. 90 u.o.p.). Sytuacje, w których ustawodawca nie wymaga uzyskania zezwolenia zostały określone w art. 83f ust. 1 u.o.p. Przepis ten wskazuje m.in. że konieczności uzyskania zezwolenia nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:

a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,

b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,

c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew;(art. 83 f ust. 1 pkt 3 u.o.p.).

Stosownie do treści art. 83f ust. 8 organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.

Zgodnie z przepisem art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. Z kolei ust. 2 tegoż przepisu stanowi, iż kara o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

W świetle przepisu art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Zgodnie z art. 89 ust. 4 u.o.p. Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%.

Wysokość stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów jest regulowana przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, zaś z załącznika nr 1 do rozporządzenia wynika, że stawka w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm dla jałowca w przypadku obwodu pnia drzewa w cm mierzonego na wysokości 130 cm nie przekraczającego 100 cm wynosi - 170 zł a dla sosny 25 zł.

Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że spółka wniosła o zezwolenie na usunięcie drzew rosnących na nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., lecz 8 sztuk drzew, których dotyczył wniosek zostało usuniętych przed otrzymaniem zezwolenia. Obwody pozostałych po ścięciu pni czterech spośród ośmiu zgłoszonych drzew, mierzone na wysokości 5 cm przekraczały 50 cm, co wynika z protokołu oględzin nieruchomości z 30 marca 2021 r. Wobec tego dokonano pomiaru najmniejszych średnic pni, a z powodu braku kłód drzew ustalono potrzebne do wyliczenia kary pieniężnej obwody drzew dla sosny 48 cm., a dla trzech sztuk jałowców 48 cm, 30 cm oraz 61 cm (art. 89 ust. 1 i 4 u.o.p.). Powyższe ustalenia stały się podstawą do wyliczenia wysokości spornej kary pieniężnej, przy zastosowanie stawek wynikających z rozporządzenia z dnia 3 lipca 2017 r.

Zdaniem sądu organy trafnie ustaliły stan faktyczny, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów u.o.p. Wobec powyższego nie można stwierdzić naruszenia przez organy wskazywanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.

W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie, postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie kwestionowane przez spółkę wykazało, że skarżąca dopuściła się wskazanego w decyzji naruszenia przepisów u.o.p., które uzasadniało nałożenie kary pieniężnej. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów u.o.p. W ocenie sądu, w zaskarżonej decyzji z [...] r. Kolegium szczegółowo i prawidłowo wyjaśniło podstawy prawne decyzji wymierzającej skarżącej administracyjną karę pieniężną za usunięcie 4 sztuk drzew, wyszczególnionych w zestawieniu tabelarycznym zawartym w decyzji Prezydenta Miasta P., z terenu nieruchomości położonej, w P., przy ul. [...] bez wymaganego prawem zezwolenia. Prawidłowo ustaliły też wysokość kary na kwotę 49.660 zł.

Wyjaśnić także należy, że obowiązek przestrzegania przepisów u.o.p. polegający na obowiązku uzyskania wymaganego zezwolenia na usunięcie drzew jest pochodną ogólnego obowiązku ochrony środowiska unormowanego w art. 74 i 86 Konstytucji RP, zaś skarżąca, pomimo złożenia wniosku o usunięcie drzew w istocie zlekceważyła obowiązek, uzyskania zezwolenia na ich usunięcie.

Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie nie wystąpiła też najbardziej eksponowana w skardze sytuacja, w której zastosowanie w niniejszej sprawie powinny znaleźć przepisy Działu IVa kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 189a § 1 i § 2 k.p.a., przewidujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności wskazujących na znikomą wagę naruszenia, która jest przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i odstąpienia od nałożenia kary.

Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia usunięcia drzewa lub krzewu bez zezwolenia na właściwym organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie zarówno od motywów jakimi kierował się usuwający drzewo, jak i od tego, czy miał on świadomość, że powinien mieć zezwolenie na jego usuniecie. Odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany, a ustawowy przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia. W niniejszej sprawie nie będą miały w tym zakresie zastosowania przepisy Działu IVA k.p.a. "Administracyjne kary pieniężne", a w szczególności art. 189a § 1 i § 2 k.p.a. przewidujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności wskazujących na znikomą wagę naruszenia, która jest przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i odstąpienie od nałożenia kary, poprzestając na pouczeniu (por. odpowiednio wyrok NSA z 23 września 2020r., II OSK 1111/20 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wyjaśnić należy, że dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania. Takimi karami są np. kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 88 u.o.p. W przypadku administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w u.o.p., jest bowiem mowa o sankcji pieniężnej przewidzianej w ustawie, nakładanej, w drodze decyzji administracyjnej, m.in. za niezgodne z prawem usunięcie drzewa lub krzewu. Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia usunięcia drzewa lub krzewu bez zezwolenia na właściwym organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie zarówno od motywów jakimi kierował się usuwający drzewo, jak i od tego, czy miał on świadomość, że powinien mieć zezwolenie na jego usuniecie. Odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany, a ustawową przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia. Dla powstania odpowiedzialności z tego tytułu niezbędne jest jedynie wykazanie zaistnienia określonych w tym przepisie znamion działania przez sprawcę tego deliktu administracyjnego (...). Skoro w u.o.p. przewidziana została możliwość odstąpienia od wymierzania kary lub umorzenia wymierzonej kary - to nie będą miały zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące tą kwestię - w tym art. 189f, w myśl zasady lex specialis derogat legi generali (zob. wyrok WSA w Warszawie z 30 listopada 2021 r., IV SA/Wa 833/21).

Końcowo należy jeszcze raz podkreślić, że charakter odpowiedzialności przewidzianej w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ma charakter obiektywny, gdzie wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary jest działanie bezprawne, sprzeczne z wymogiem uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew. Usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony. Zarówno przepisy u.o.p., jak i ogólne normy prawa administracyjnego nie pozwalają na wyprowadzenie innych przesłanek nałożenia przedmiotowej kary niż bezprawność. Próba uzależnienia odpowiedzialności od winy albo wprowadzenie innej klauzuli generalnej oznaczałoby poszukiwanie przesłanek pozaustawowych. Jeżeli prawodawca chciałby uzależnić odpowiedzialność od takich przesłanek – wskazałby to wprost w regulacji ustawowej, tymczasem przepisy ustawy o ochronie przyrody nie zawierają takich norm.

W rozpatrywanej sprawie wystarczającą przesłanką nałożenia kary na spółkę było zatem ustalenie, że drzewa zostały przez skarżącą usunięte bez wymaganego prawem zezwolenia. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność wystąpienia przez spółkę o zezwolenie na wycięcie drzew, skoro spółka wycięła drzewa przed jego uzyskaniem. Wobec tego, w ocenie sądu sposób interpretacji i zastosowanie norm prawnych przez orzekające organy był prawidłowy. W ocenie sądu, nie można również stwierdzić naruszeń przepisów k.p.a., na które wskazano w skardze, ani innych przepisów, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wyjaśnić także należy, że w przywołanym w uzasadnieniu skargi wyroku Trybunał Konstytucyjny nie kwestionował zasadności nałożenia kary za usunięcie drzewa bez zezwolenia, lecz ustalenie jej wysokości w sposób sztywny, bez uwzględnienia szczególnych okoliczności towarzyszących temu zdarzeniu. Usunięcie drzewa bez zezwolenia, nawet po utracie waloru konstytucyjności przepisu art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, nadal pozostawało deliktem administracyjnym, jedynie kwestia ustalenia kary i jej wysokości pozostały otwarte. Zastrzeżenia Trybunału uwzględniane zostały poprzez kolejne zmiany przepisu art. 89 u.o.p.

Uwzględniając powyższe sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

dc