Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 983/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 100 ust. 1, 3
journal: Dz.U. 1996 nr 61 poz 283
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie dodatku służbowego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przez A. Z. była decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, którą to organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie obniżenia dodatku służbowego.

Z przekazanych Sądowi przez organ administracyjnych akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Dyrektor Aresztu Śledczego działając na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 2002r. Nr 14, poz. 137) obniżył A. Z. z dniem "[...]" dotychczas otrzymywany dodatek służbowy w kwocie "[...]" o kwotę "[...]".

W motywach uzasadnienie organ wskazał, iż zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej dodatek służbowy obniża się w razie prawomocnego ukarania karą dyscyplinarną. W dniu "[...]" Dyrektor Aresztu Śledczego wymierzył A. Z. karę dyscyplinarna nagany. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej i stało się prawomocne. Zatem wymierzona kara dyscyplinarna stanowi obligatoryjną przesłankę do obniżenia dodatku.

Od decyzji tej odwołał się A. Z. żądając jej uchylenia w całości, ewentualnie stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że w decyzji podano termin od kiedy zostanie obniżony dodatek służbowy, natomiast w decyzji nie określono i nie wskazano od kiedy to świadczenie będzie wypłacane. Podniósł ponadto, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej w jego przypadku nie może zostać zastosowane ze względu na to, iż tekst jednolity ustawy o Służbie Więziennej został ogłoszony Obwieszczeniem Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 20 listopada 2002r., w skutek czego rozporządzenie zostało wydane i ogłoszone wcześniej niż ujednolicony tekst ustawy o Służbie Więziennej, w związku z czym zgodnie z brzmieniem art. 140 tej ustawy rozporządzenie straciło swoją moc prawną.

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, po rozpatrzeniu odwołania A. Z., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 104 i art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako k.p.a.), art. 31 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej.

W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż z treści przepisów rozporządzenia w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej wynika, że wysokość dodatku służbowego ma charakter uznaniowy, a przepis określa jedynie jego górną granicę. Zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, dodatek służbowy obniża się w razie prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną. Ukaranie funkcjonariusza prawomocną karą dyscyplinarną jest więc obligatoryjną przesłanką obniżenia dodatku służbowego. Z kolei rozporządzenie nie określa, za wyjątkiem terminu początkowego, na jaki okres dodatek służbowy obniża się w razie prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną. Dodał, iż przełożony właściwy w sprawach osobowych może, podwyższyć dodatek służbowy uzależniając to od wyników uzyskiwanych w służbie, posiadanych kwalifikacji zawodowych oraz charakteru i zakresu wykonywanych zadań służbowych, a w szczególności powierzenia nowych lub dodatkowych zadań albo obowiązków służbowych. Organ podniósł ponadto, iż ustawa z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej weszła w życie z dniem 1 września 1996r. Art. 140 ust. 1 tej ustawy stanowi, że traci moc ustawa z dnia 10 grudnia 1959r. o Służbie Więziennej. Natomiast ust. 2 art. 140 ustawy stanowi, że do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w niniejszej ustawie pozostają w mocy przepisy dotychczasowe, o ile nie są z nią sprzeczne, nie dłużej jednak niż 1 rok. W związku z tym, że ustawa o Służbie Więziennej była wielokrotnie nowelizowana i posługiwanie się tekstem ustawy mogło być istotnie utrudnione, Marszałek Sejmu ogłosił tekst jednolity ustawy. Tak więc na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718 ze zm.), Obwieszczeniem Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2002r. (Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761) w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Służbie Więziennej, ogłoszono w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283). Dodatkowo, ust. 2 Obwieszczenia stanowi, że tekst jednolity ustawy nie obejmuje: art. 134 – 137 i art. 140 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej. Wprowadzenie tekstu jednolitego ustawy nie jest stanowieniem nowego prawa, lecz wyłącznie zebraniem w jedną całość poczynionych wcześniej licznych zmian. Zatem bezzasadny jest, jak wskazał organ, zarzut odwołania stanowiący, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 7 lutego 2002r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej nie mogło być w sprawie zastosowane.

Skargę na tę decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. Z. żądając jej uchylenia w całości, jak też uchylenia decyzji organu I instancji, ewentualnie stwierdzenia ich nieważności. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną interpretację przepisu regulującego kwestię trybu i warunków przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego ujętego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 7 lutego 2002r., jak też naruszenie § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634) poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że za jedno przewinienie wymierza się jedną karę (§ 4 rozporządzenia w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej), zatem, wobec faktu ukarania karą dyscyplinarną nagany, karę obniżenia dodatku służbowego należy traktować jako karę dodatkową, co pozostaje w sprzeczności z przepisami wskazanego rozporządzenia. Nadto dodał, powołując się na art. 100 ustawy o Służbie Więziennej, iż wywody organu wskazujące, że dodatek służbowy jest dodatkiem o charakterze uznaniowym są błędne. Wskazał, że kara nagany, którą został ukarany, zgodnie z § 60 rozporządzenia w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej upływa po trzech miesiącach od uprawomocnienia się orzeczenia o jej wymierzeniu i tylko na taki okres można obniżyć dodatek o charakterze stałym, jednakże pod warunkiem, iż jest to ujęte w orzeczeniu o ukaraniu. Wskazał, iż nie obniżono mu stanowiska służbowego, co nie powinno skutkować pozbawieniem go dodatku służbowego, który gwarantowany jest ustawą o Służbie Więziennej. Ponadto A. Z. zarzucił organowi: wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieobowiązujący akt prawny - rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej; naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w zaskarżonej decyzji strony postępowania, jak też pominięcie jego osoby przy podziale kwoty "świątecznej" w miesiącu grudniu 2006r., co w konsekwencji spowodowało, że po raz kolejny został ukarany przez organ za to samo przewinienie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji.

Pismami procesowymi z dnia "[...]" i z dnia "[...]" A. Z. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o uchylenie decyzji organu odwoławczego, jak też decyzji organu I instancji podnosząc, że dodatek służbowy obniża się w razie prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną. Ze względu na fakt, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie oddalający skargę na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej z dnia "[...]". w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, to orzeczenie to nie korzysta z przymiotu prawomocności. Nie było zatem podstaw, jak wskazał, do wymierzenia - w świetle przepisu § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej - kary obniżenia dodatku służbowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie, w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził aby została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.

W sprawie nie jest sporne, że nałożenie na skarżącego kary obniżenia dodatku służbowego było konsekwencją ukarania go karą dyscyplinarną nagany. Skarżący wskazuje jednakże, powołując się na § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej, że za jedno przewinienie wymierza się jedną karę. Zgodnie z treścią wskazanego § 4 rozporządzenia: "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, za jedno przewinienie wymierza się tylko jedną karę dyscyplinarną, a za kilka przewinień rozpatrywanych łącznie - karę dyscyplinarną odpowiednio surowszą". Na podstawie powyższego przepisu skarżący wywodzi, iż nie powinien być ukarany karą obniżenia dodatku służbowego, gdyż jest to kolejna kara za przewinienie, kara dodatkowa. Zarzut ten należy uznać jednak za niezasadny. Zgodnie bowiem z treścią art. 100 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusze otrzymują dodatki o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego, w tym dodatek służbowy (art. 100 ust. 3 ustawy). Kwestię trybu i warunków przyznawania dodatków reguluje z kolei rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej. Zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 2 tegoż rozporządzenia - Dodatek służbowy obniża się w razie: prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną. Bezsprzecznym w sprawie jest, że skarżący został ukarany przez Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej karą dyscyplinarną nagany. Orzeczenie to stało się prawomocne. Dlatego też orzeczona w stosunku do skarżącego kara obniżenia dodatku służbowego nie jest dodatkową karą, jak twierdzi A. Z., lecz karą zastosowaną w konsekwencji ukarania skarżącego prawomocną karą dyscyplinarną. Jednocześnie jest to kara, której zastosowanie ma charakter obligatoryjny (na co wskazuje zwrot "obniża się"), co oznacza, że organ administracji nie ma możliwości odstąpienia od jej wymierzenia.

Odnosząc się do wywodów skargi, że obniżony dodatek jest dodatkiem stałym i nie można pozbawić funkcjonariusza dodatku, gdyż gwarantuje mu go ustawa o Służbie Więziennej, a w konsekwencji nie można funkcjonariuszowi obniżyć dodatku, wskazać należy, iż wspomniany już art. 100 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej gwarantuje funkcjonariuszom dodatek służbowy jako obligatoryjny składnik wynagrodzenia. Jednocześnie § 4 rozporządzenia w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej zakreśla górną stawkę tego dodatku. Skarżący twierdzi, że nie obniżono mu stanowiska, co w konsekwencji nie powinno skutkować obniżeniem dodatku. Zarzut ten jest bezpodstawny, gdyż przede wszystkim skarżącemu nie odebrano dodatku, tylko zmniejszono jego wysokość, a jego obniżenie było konsekwencją zastosowania § 4 ust. 3 pkt 2 tegoż rozporządzenia. Nie ma racji skarżący twierdząc, że wysokość dodatku nie ma charakteru uznaniowego. Przepis wskazuje jedynie górną granicę tego świadczenia, pozostawiając swobodę ustalenia jego wysokości (organ jest tylko związany przepisem dotyczącym górnej granicy) organowi administracji.

Odnośnie zarzutu skarżącego, że orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej nie korzysta z przymiotu prawomocności, w związku z czym organ nie mógł zastosować w sprawie § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 października 2006r. (sygn. I OSK 294/06, publ. Lex nr 281389), wydanego w stanie faktycznym i prawnym zbliżonym do niniejszej sprawy orzekł, iż: "w myśl § 55 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej "prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej" podlega niezwłocznemu wykonaniu, które zarządza przełożony. Zgodnie z ust. 3 § 55 przełożony może, przed upływem terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez strony, wstrzymać z urzędu lub na wniosek ukaranego wykonanie kary dyscyplinarnej do czasu rozpoznania skargi przez sąd. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że przyjmuje ono - w odniesieniu do wykonywania kar dyscyplinarnych - inne rozumienie prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego. Skoro takie prawomocne orzeczenie podlega natychmiastowemu wykonaniu, zarządzanemu przez przełożonego, przed upływem terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, to wynika z tego, że na gruncie przepisów regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy więziennictwa prawomocność orzeczenia dyscyplinarnego rozumiana jest inaczej, w powiązaniu z wykonalnością kary dyscyplinarnej. Skoro przepis § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej stanowi, że dodatek służbowy obniża się w razie prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną, to użyte tu określenie "prawomocne ukaranie funkcjonariusza karą dyscyplinarną " musi być rozumiane tak samo jak "prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej", o jakim mowa w rozporządzeniu w sprawie regulaminu dyscyplinarnego. Tym samym, skoro miano orzeczenia prawomocnego oderwane zostało od wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a powiązane z niezwłoczną wykonalnością orzeczenia jeszcze przed upływem terminu do wniesienia skargi, to zachodziła sytuacja "prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną" uzasadniająca obniżenie dodatku służbowego. Potwierdzają taką wykładnię przepisy dotyczące zacierania kar dyscyplinarnych. Przepis § 60 powołanego rozporządzenia w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej określa terminy, po upływie których następuje zatarcie kary dyscyplinarnej, w przypadku kary upomnienia, nagany czy surowej nagany są to terminy krótkie - 1 miesiąc, 3 miesiące, 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia. Z kolei w myśl § 59 ust. 2 tegoż rozporządzenia zatarcie kary dyscyplinarnej nie usuwa skutków wykonania kary. Zatem tak przyjęte przez skarżącego rozumienie prawomocności decyzji, w odniesieniu do kar "słabszych", mogłoby prowadzić do niemożności obniżania dodatków służbowych (obligatoryjnego w razie prawomocnego ukarania karą dyscyplinarną, niezależnie od tego, o jaką karę chodzi)". Stanowisko zawarte w uzasadnieniu cytowanego wyroku, Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje.

Odnośnie pozostałych zarzutów skargi to wskazać należy, iż zarzut nieuwzględnienia skarżącego przy podziale kwoty "świątecznej" w miesiącu grudniu 2006r., jako nie objęty niniejszym postępowaniem, nie podlega rozpatrzeniu przez Sąd. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. dotyczący pominięcia w zaskarżonej decyzji strony postępowania, bowiem organ wskazał adresata decyzji w jej osnowie. Ponadto, kwestia obniżenia dodatku służbowego stanowi autonomiczne postępowanie, w związku z czym organ administracji nie musiał w orzeczeniu o ukaraniu karą dyscyplinarną odnosić się do tej kwestii.

Ponadto Sąd całkowicie akceptuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji dotyczące kwestii wejścia w życie i obowiązywania przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej wskazując jednocześnie, że rozporządzenie to weszło do obrotu prawnego w dniu 8 marca 2002r. z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2002r., dlatego zarzut skargi, iż jest to akt nieobowiązujący w dacie wydania kwestionowanej decyzji, jest bezzasadny.

Z powyższych względów, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę, jako nieuzasadnioną, oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

-----------------------

8