Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 823/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz G. R. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącej zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy wynikających z reklamacji z dnia [...] za okres marzec, kwiecień i maj 2020 r.

W uzasadnieniu organ powołał się na art. 31zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U poz. 374, ze zm.), dalej "ustawa o COVID-19" i wskazał, że zwolnił Skarżącą z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec 2020 r. w łącznej kwocie [...]zł, za kwiecień 2020 r. w kwocie [...]zł oraz za maj 2020 r. w kwocie [...]zł. Organ podał, że w oparciu o dokumenty zgłoszeniowe na koncie ustalił, że na [...] r. Skarżąca miała zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych 13 osób, co uprawnia do zwolnienia z opłacenia składek na ubezpieczenia w wysokości 50 % zadeklarowanych składek.

Organ wyjaśnił, że na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 22 marca 2018 r.

o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 771), dalej: "u.k.s.", należy wyróżnić następujące przypadki zastępstwa komornika:

zastępstwo wyznaczone na podstawie art. 43 ww. ustawy, w przypadkach niemożności wykonywania obowiązków z powodu wypoczynku, choroby albo innej usprawiedliwionej nieobecności - tzw. zastępstwo krótkotrwałe,

zastępstwo wyznaczone w związku z odwołaniem komornika z zajmowanego stanowiska, wygaśnięciem powołania na stanowisko komornika z mocy prawa albo przeniesieniem komornika (art. 45 ust. 1 tej ustawy); ustanowiony w takich przypadkach zastępca określany jest mianem "kuratora kancelarii"- tzw. zastępstwo długotrwałe prowadzące do likwidacji kancelarii komornika,

zastępca wyznaczony w związku z zawieszeniem komornika (art. 45 ust. 1 ww. ustawy) tzw. zastępstwo długotrwałe.

Organ wskazał, że zasadnicza różnica istnieje pomiędzy zastępcą komornika zawieszonego a kuratorem kancelarii. Zastępca komornika zawieszonego nie przejmuje pracowników kancelarii komornika na podstawie 231 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1320), dalej: "k.p.", a jedynie przysługują mu kompetencje do wykonywania wobec pracowników kancelarii czynności z zakresu prawa pracy jako osobie wyznaczonej do czynności z zakresu prawa pracy za pracodawcę będącego osobą fizyczną, który nie może dokonywać tych czynności osobiście, tj. osobie, o której mowa w art. 31 § 2 w zw. z § 1 k.p. Natomiast w przypadku wyznaczenia kuratora kancelarii nastąpią skutki określone w art. 231 k.p., tj. związane z przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę, który stanie się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Takie same skutki następują również z chwilą objęcia stanowiska przez komornika powołanego na opuszczone stanowisko i przejęcia przez niego kancelarii z rąk jej kuratora.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie organu, kluczowym było ustalenie, który z ww. przypadków ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie organ zaznaczył, że jedynie w następstwie okoliczności opisanych w pkt 2 nastąpią skutki określone w art. 231 k.p., tj. związane z przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę (zastępcę komornika), który stanie się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy.

Organ podał, że jak wynika z dokumentacji, komornik C. K. z dniem [...] r. odwołana została ze stanowiska w związku z przejściem na emeryturę. ZUS uznał zatem, że Skarżąca została powołana do zastępstwa kancelarii C. K. w formie "kuratora kancelarii". Zakład wskazał, że zastępstwo określone mianem "kuratora kancelarii" wyznaczane jest m.in. w związku z odwołaniem komornika z zajmowanego stanowiska, wygaśnięciem powołania na stanowisko komornika z mocy prawa albo przeniesienia komornika. Reasumując organ stwierdził, że w tym przypadku do wyznaczenia kuratora kancelarii, zastosowanie mają przepisy określone w art. 23 k.p., tj. związane z przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę, który stanie się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. W związku z powyższym, w ocenie organu, Skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności w wysokości 100% łącznej kwoty z tytułu składek wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

Nie zgadzając się z tą decyzją Skarżąca złożyła skargę do tut. Sądu, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 poprzez jego błędną wykładnię, dokonaną bez uwzględniania przepisów art. 45 ust. 1-4, art. 47 ust. 1, art. 7 ust. 1, 2, i 4 oraz art. 12 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, polegającą na przyjęciu, że w celu ustalenia, czy Skarżąca spełnia określone w przepisie art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 przesłanki zwolnienia w całości z obowiązku opłacania składek, należy zsumować liczbę osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych zatrudnionych przez Skarżącą w prowadzonej przez nią kancelarii komorniczej oraz liczbę osób zatrudnionych w kancelarii komornika, którego powołanie wygasło z mocy prawa, a którego zastępcą została wyznaczona Skarżąca. Powyższe doprowadziło do uznania, że Skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia wynikającego z art. 31zo ust. 1 ww. ustawy, mimo że z uwagi na tymczasowy charakter wyznaczenia Skarżącej zastępcą innego komornika, zachowanie bytu prawnego kancelarii zastępowanego komornika i ustawowe ograniczenia Skarżącej w zakresie czynności związanych z funkcjonowaniem kancelarii zastępowanego komornika oraz cel przewidzianego w tym przepisie zwolnienia z obowiązku opłacenia składek, ocena wystąpienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 powinna być dokonywana odrębnie dla kancelarii komorniczej prowadzonej przez Skarżącą oraz kancelarii komornika zastępowanego przez Skarżącą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. Skarżąca przedstawiła szczegółowe uzasadnienie podniesionego w skardze zarzutu. Ponadto wniosła

o dopuszczenie dowodu z odpisu zarządzenia Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. nr [...]/Adm. z [...] o wyznaczeniu Skarżącej zastępcą Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K..

W piśmie procesowym z dnia [...] r. Skarżąca wniosła

o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do pisma, tj.:

1) kopii pisma Ministra Sprawiedliwości z [...], [...] - zawiadomienia, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z [...] o powołaniu P. D. na Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. po Komorniku Sądowym C. K. jest ostateczna,

2) wydruku ze strony internetowej Sądu Rejonowego w B. zawierającego informację o objęciu przez Komornika Sądowego P. D. z dniem [...] r. kancelarii komorniczej po Komorniku Sądowym C. K., na okoliczność:

- zachowania przez Kancelarię Komorniczą Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K. samodzielnego bytu prawnego w okresie, gdy Skarżąca pełniła funkcję zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K.,

- odrębności Kancelarii Komorniczej Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K. i kancelarii komorniczej Skarżącej w okresie, w którym pełniła funkcję zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K.,

- tymczasowości pełnienia przez Skarżącą funkcji zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K. (tymczasowego charakteru zastępstwa sprawowanego przez Skarżącą).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Skarżący został poinformowany o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do kwestii wysokości zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Organ w podstawie prawnej decyzji powołał art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19.

Na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem [...] r. i na dzień [...] r.,

2) w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. i na dzień [...] r.,

3) w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. i na dzień [...] r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Z kolei zgodnie z art. 31zo ust. 1a ww. ustawy na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem [...] r. i na dzień [...] r.,

2) w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. i na dzień [...] r.,

3) w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. i na dzień [...] r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

Zdaniem organu, Skarżąca miała zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych 13 osób, co uprawnia do zwolnienia z opłacenia składek na ubezpieczenia w wysokości 50 % zadeklarowanych składek. Z kolei skarżąca prezentuje stanowisko, że zatrudniała poniżej 10 osób, a organ bezpodstawnie doliczył ubezpieczonych z innej kancelarii, w której była wyznaczona na zastępstwo, w związku z tym powinna uzyskać prawo do zwolnienia w wysokości 100 % składek.

W konsekwencji powyższego, organ odmówił skarżącej zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy wynikających z reklamacji z dnia [...] za okres marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Z decyzji oraz z akt sprawy wynika, że skarżąca - Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. została wyznaczona zarządzeniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] r. na zastępcę C. K. - K. Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B., od [...] r. do czasu objęcia kancelarii przez nowo powołanego komornika, a w przypadku utworzenia przez nowo powołanego komornika własnej kancelarii - do czasu przeprowadzenia likwidacji kancelarii zastępowanego komornika. Następnie decyzją z dnia [...]. Minister Sprawiedliwości powołał P. D. na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. po C. K..

W związku z tym organ przyjął, że skarżąca w okresie zastępstwa powinna do liczby osób ubezpieczonych wliczyć nie tylko ubezpieczonych zgłoszonych w ramach własnej kancelarii, lecz także objętych/przejętych w ramach zastępcy C. K..

Zdaniem tut. Sądu, faktycznie spór dotyczy zagadnienia kto jest płatnikiem w stosunku do ubezpieczonych z kancelarii, w zakresie której skarżąca została wyznaczona na zastępcę C. K.. W związku z tym organ – wobec zaistniałego sporu - obowiązany był w pierwszej kolejności rozstrzygnąć w tym przedmiocie, tj. wydać decyzję na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu tego zagadnienia (z prawem zaskarżenia do sądu powszechnego) możliwe będzie rozstrzygnięcie sprawy zwolnienia z opłacenia składek. Przesądzenie kwestii związanej z ustaleniem płatnika osób zatrudnionych w kancelarii, w zakresie której skarżąca została wyznaczona na zastępcę komornika C. K., będzie miało bezpośrednie przełożenie na zwolnienie z opłacenia składek. W ramach przedmiotowej sprawy kwestia podmiotu, któremu należy przypisać status płatnika, nie może być rozstrzygnięta. Do sądu administracyjnego nie należy ocena/ustalenie kto jest płatnikiem osób zatrudnionych w kancelarii zastępowanego komornika C. K.. Wykraczałoby to poza granice przedmiotowej sprawy. Ewentualny spór między skarżącą a organem w sprawie statusu płatnika osób podlegających ubezpieczeniu podlega rozstrzygnięciu przez sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Nie można dopuścić do sytuacji, aby kwestia statusu płatnika była rozstrzygana dwutorowo raz na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1a u.s.u.s. (kognicja sądu powszechnego), a drugi raz w ramach zwolnienia z opłacenia składek (kognicja sądu administracyjnego). Na obecnym zatem etapie przedwczesne byłoby rozstrzyganie o wysokości zwolnienia z opłacenie składek.

Wobec sporu co do tego, kto jest płatnikiem ubezpieczonych pracujących w ramach Kancelarii C. K. – w okresie wyznaczenia skarżącej na zastępcę innego komornika, konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji.

Sąd zwraca uwagę, że ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie może mieć wpływ na wynik sprawy. Obecnie nie można też jednoznacznie stwierdzić, czy organ zastosował właściwy przepis prawa materialnego - ustawy o COVID-19, skoro nie jest rozstrzygnięty spór co do płatnika w stosunku do ubezpieczonych z kancelarii, w zakresie której skarżąca została wyznaczona na zastępcę C. K..

Na koniec należy stwierdzić, że odmowa uwzględnienia wniosków dowodowych złożonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym miała swe źródło w art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych, bowiem sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia wątpliwości. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj.: 1) kopii pisma Ministra Sprawiedliwości z [...], [...] - zawiadomienia, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z [...] o powołaniu P. D. na Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. po Komorniku Sądowym C. K. jest ostateczna, 2) wydruku ze strony internetowej Sądu Rejonowego w B. zawierającego informację o objęciu przez Komornika Sądowego P. D. z dniem [...] r. kancelarii komorniczej po Komorniku Sądowym C. K., na okoliczność:

- zachowania przez Kancelarię Komorniczą Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K. samodzielnego bytu prawnego w okresie, gdy Skarżąca pełniła funkcję zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K.,

- odrębności Kancelarii Komorniczej Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K. i kancelarii komorniczej Skarżącej w okresie, w którym pełniła funkcję zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K.,

- tymczasowości pełnienia przez Skarżącą funkcji zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K. (tymczasowego charakteru zastępstwa sprawowanego przez Skarżącą.

W związku z uwzględnieniem skargi ze względu na konieczność odrębnego rozstrzygnięcia statusu płatnika osób ubezpieczonych z kancelarii, w zakresie której skarżąca pełniła funkcję zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K., przeprowadzenie ww. dowodów nie byłoby zasadne. Swoich racji skarżąca ma prawo dowodzić przed organem, a następnie przed sądem powszechnym w odrębnym postepowaniu. Z tych względów nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia przez Sąd dowodów z dokumentów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł). W sprawie przysługuje zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.