Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3910/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 1a pkt 2, art. 72
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Kozik, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia[.;..] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie skarga na czynności egzekucyjne Oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Postępowanie przed organami podatkowymi.

1.1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: Minister/organ odwoławczy) z dnia [...] października 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: DIS/organ I instancji) z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] oddalające skargę W.S. (dalej: Strona/Skarżący) na czynność egzekucyjną.

1.2. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Ministra Finansów w dniu 2 lipca 2013 r., obejmującego należności z tytułu cła, podatku obrotowego od importu oraz podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych za 10/2007 r. W celu wyegzekwowania ww. należności zawiadomieniem z dnia 3 września 2015 r. nr [...] dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę Skarżącego.

1.3. Pismem z dnia 21 września 2015 r. Strona wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę. W powyższej skardze Skarżący zarzucił nieuzasadnione wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo braku prawomocnego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, na podstawie którego wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie. W protokole sporządzonym w Izbie Skarbowej w K. Strona wskazała ponadto na trudną sytuację finansową oraz na zajęcie wynagrodzenia stanowiącego minimalne wynagrodzenie.

1.4. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę na czynność egzekucyjną wskazując, iż zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

1.5. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie DIS, wnosząc o uchylenie wszystkich czynności postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. oraz umorzenie postępowania, zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi oraz do zakończenia postępowania przed NSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II FSK 2438/14. W zażaleniu Strona podniosła brak merytorycznego rozpoznania skargi, a zwłaszcza zarzutu w przedmiocie nieuzasadnionego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku prawomocnego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, na podstawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne.

1.6. Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W ocenie organu odwoławczego, zawiadomienie z dnia 3 września 2015 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę Skarżącego zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 67 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej "u.p.e.a."), zaś zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 72 u.p.e.a.

Jednocześnie Minister zaznaczył, że podniesione przez Stronę w zażaleniu kwestie dotyczące nieuzasadnionego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku prawomocnego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, na podstawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne, nie podlegają ocenie na podstawie art. 54 u.p.e.a. Skarga na czynność egzekucyjną stanowi bowiem środek zaskarżenia na czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny. Powyższa różnica i wzajemny układ wskazanych środków zaskarżenia powoduje, iż skarga na czynność egzekucyjną nie będzie przysługiwała w sytuacji gdy przysługują zobowiązanemu inne środki zaskarżenia. Organ odwoławczy podkreślił, że Strona nie podniosła w skardze żadnych zarzutów przeciwko samej czynności zajęcia wynagrodzenia za pracę. Okoliczność złożenia przez Skarżącego skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu w sprawie o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie stanowi natomiast podstawy uchylenia czynności.

Odnosząc się z kolei do wniosków złożonych w zażaleniu Minister wskazał, że nie jest on organem właściwym do orzekania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych, umorzenia oraz zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Strona może wystąpić do organu egzekucyjnego, na podstawie art. 56 § 1 u.p.e.a., z odrębnym wnioskiem w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego bądź, na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., o wydanie postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Minister nie znalazł również podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 17 § 2 u.p.e.a.

Wobec powyższych ustaleń, zdaniem organu odwoławczego, DIS właściwie ocenił stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie naruszając zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

2.1. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra, wnosząc o uchylenie wszystkich czynności postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. oraz umorzenie postępowania, stwierdzenie nieważności lub uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji oraz organu odwoławczego jako niezasadnego oraz wydanie orzeczenia co do istoty sprawy wraz ze wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie do czasu powiadomienia Strony o rozstrzygnięciu obcego państwa w sprawie złożonych przez Stronę zarzutów zgodnie z art. 66 zf § 4 u.p.e.a., zwrócenie się do Niemiec o wskazanie, na jakim etapie znajduje się rozpoznanie skarg i wniosków Skarżącego, a w szczególności, czy istnieje na dzień dzisiejszy podstawa do podtrzymywania wniosku o wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie, zawieszenie prowadzonego w sprawie postępowania do czasu rozpoznania niniejszej skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji, względnie organowi odwoławczemu, celem uzupełnienia postępowania oraz ponownego rozpoznania sprawy.

2.2. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 66 zf i nast. u.p.e.a., wobec nieuzasadnionego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie pomimo braku prawomocnego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, na podstawie którego wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie oraz pominięcia faktu zaskarżenia postanowienia w oparciu, o które toczy się przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, a także wobec nienadania jakiegokolwiek znaczenia faktowi zaniechania wstrzymania prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo złożenia przez Skarżącego formalnych zastrzeżeń i zarzutów do zagranicznego tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę wszczęcia i bezpodstawnego kontynuowania postępowania przez organ egzekucyjny.

2.3. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3.1. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

3.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.3. Oceniając zaskarżone postanowienie Ministra z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

3.4. Na wstępie odnieść się należy do przepisów wyznaczających ramy postępowania podlegającego ocenie Sądu.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się przed organami administracji na skutek skargi Strony wniesionej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Do rozpatrzenia tej skargi umocowany jest z mocy art. 54 § 1 u.p.e.a. organ nadzoru nad organem egzekucyjnym. Zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie wskazuje się na subsydiarny w stosunku do innych środków zaskarżenia charakter skargi z art. 54 u.p.e.a., co oznacza, że nie może ona zastępować środka zaskarżenia w postaci zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (tak: C. Kulesza, Komentarz do art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, teza 2.2., System informacji prawnej LEX; podobnie w wyrokach NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, czy z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). Stosownie zatem do wskazanego art. 54 § 1 u.p.e.a. w postępowaniu uruchomionym wniesieniem skargi bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość wyłącznie dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych wskazanych w skardze. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny.

Przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, jak rozumieć pojęcie czynności egzekucyjnych. W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, co podnoszono konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia.

Stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast w świetle art. 1a pkt 12 lit a) tiret 2 u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest min. egzekucja z wynagrodzenia za pracę.

Zgodnie natomiast z art. 72 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu.

Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób.

Organ egzekucyjny jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia wzywa pracodawcę, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników oraz składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli.

3.5. Sąd, odnosząc powyższe regulacje prawne do rozpoznawanej sprawy zauważa, iż wymogi formalnoprawne wynikające z przepisu art. 72 u.p.e.a. zostały zachowane. Z akt sprawy wynika, iż zawiadomienie z dnia 3 września 2015 r. nr [...] zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w dniu 8 września 2015 r., natomiast pracodawcy Skarżącego w dniu 7 września 2015 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, znajdujących się w aktach sprawy (karta 43 akt egzekucyjnych).

Znajdujący się w aktach sprawy druk zawiadomienia jest zgodny z wzorem określonym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych i zawiera wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie jest podpisane przez upoważnionego pracownika, umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również tytułu wykonawczego, nie ulega wątpliwości, że przedmiotem zajęcia jest wierzytelność wynikająca z wynagrodzenia za pracę.

Analiza akt sprawy wskazuje ponadto, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 72 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione.

3.6. Konkludując, Sąd podziela stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że czynności podjęte przez organ egzekucyjny odpowiadały prawu, nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Zdaniem Sądu organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę.

3.7. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 66 zf i nast. u.p.e.a. postawione w skardze, ze względu na fakt, że nie mają one zastosowania przy ocenie prawidłowości dokonania czynności zajęcia wynagrodzenia za pracę w toku postępowania wywołanego skargą na czynności egzekucyjne. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że powołane jako naruszone przepisy nie obowiązywały już w dacie dokonywania zajęcia. Ponadto podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zarówno zarzuty skargi, jak i jej uzasadnienie nie odnoszą się do naruszenia przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. stosowanego przez organ nadzoru i organ odwoławczy i dotyczą kwestii nieobjętych zakresem niniejszej sprawy, tj. skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wynagrodzenia za pracę.

3.8. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną oddalił w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.