Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2016/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 127 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3e ust. 1 i 2, art. 6 ust. 2, art. 1 ust. 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1380
law: Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Alina Balicka, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Starosty T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego Starosty T. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. znak [...] Minister Spraw Wewnętrznych umorzył postępowanie dotyczące ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2015r. Nr [...] zezwalającą spółce [...] S.A. z siedzibą w Z. (spółce przejmującej) na nabycie w drodze łączenia się spółek, poprzez przeniesienie całego majątku spółki [...] S.A. z siedzibą w Z. (spółka przejmowana) na spółkę [...] S.A z siedzibą w Z., prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości opisanych w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do decyzji Nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] stycznia 2015r. Minister Spraw Wewnętrznych decyzją Nr [...] zezwolił spółce [...] S.A. z siedzibą w Z. (spółce przejmującej) na nabycie w drodze łączenia się spółek, poprzez przeniesienie całego majątku spółki [...] S.A. z siedzibą w Z. (spółka przejmowana) na spółkę [...] S.A. z siedzibą w Z., prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w: Z., K., S., Z., M., M. oraz K., szczegółowo opisanych w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do decyzji Nr [...].

W dniu 2 lutego 2015r. do Ministra Spraw Wewnętrznych tj. w terminie otwartym do zaskarżenia wskazanej decyzji, wpłynął wniosek Starosty T. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015r. Starosta podnosił, że w sposób nieprawidłowy nastąpiło ustalenie kręgu podmiotów mających przymiot strony w tej sprawie. Skarżący wskazał, iż stroną w tym postępowaniu powinien być Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę T., gdyż zaskarżona decyzja dotyczy m.in. prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych na terenie powiatu t., których właścicielem jest Skarb Państwa. Ponadto we wniosku podniesiono, iż zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych może spowodować odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa - Starosty T. w związku z roszczeniami byłych właścicieli nieruchomości położonych na terenie powiatu t.

Jako podstawę prawną wniosku o uznanie Starosty T. za stronę tego postępowania i wobec tego skuteczność wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano art. 4, art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm.), dalej u.g.n.

Minister Spraw Wewnętrznych nie podzielił jednak stanowiska Starosty w zakresie wskazanych przepisów prawa. Nie znalazł zatem podstaw prawnych, ani faktycznych aby uznać Starostę T. za stronę postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia spółce [...] S.A. na nabycie w drodze łączenia się spółek, poprzez przeniesienie całego majątku spółki [...] S.A. na spółkę [...] S.A z siedzibą w Z., w tym prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Organ uznał, że decyzja nie narusza uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa, a tym samym, nie dotyczy interesu prawnego Skarbu Państwa. Minister dokładnie omówił istotę prawa użytkowania wieczystego oraz charakteru umowy łączącej właściciela z użytkownikiem wieczystym i doszedł do wniosku, że w świetle przepisów Kodeksu cywilnego stroną niniejszego postępowania administracyjnego może być jedynie użytkownik wieczysty, nie zaś właściciel gruntu, którym jest w tym wypadku Skarb Państwa. Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w przepisach k.p.a., jednakże orzecznictwo sądów administracyjnych i doktryna wskazują, iż powinien on być konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami do zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu wtedy, gdy w wyniku takiego postępowania wydawana jest decyzja, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach danego podmiotu lub rozstrzygając o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa równocześnie na prawa i obowiązki innego podmiotu. W niniejszej sprawie natomiast zaskarżona decyzja nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa przysługujące w stosunku do nieruchomości objętych zbywanym prawem użytkowania wieczystego.

Odnosząc się do argumentu, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych może spowodować negatywne skutki dla Skarbu Państwa - Starosty T. z uwagi na ewentualną odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa w stosunku do byłych właścicieli nieruchomości, to zdaniem organu przedmiotowe zezwolenie rodzi po stronie cudzoziemca - wnioskodawcy jedynie uprawnienie do nabycia nieruchomości. Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych nie wywiera wpływu na stan prawny nieruchomości, a tym samym również na sytuację prawną byłych właścicieli nieruchomości, podnoszących obecnie roszczenia związane z utratą przez nich prawa własności. Przejście nieruchomości (prawa użytkowania wieczystego) w "ręce podmiotu cudzoziemskiego" nie uniemożliwia w żaden sposób możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w stosunku do Skarbu Państwa, tak samo jak brak takiego przejścia nie wyłącza tożsamej odpowiedzialności Skarbu Państwa.

W reasumpcji rozważań organ stwierdził, że skoro Starosta nie wykazał interesu prawnego w niniejszej sprawie, to obligowało to organ do umorzenia postępowania w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Starosta T.

Skarga zarzuca obydwu wydanym w sprawie decyzjom naruszenie prawa procesowego tj. art. 6, 7, 28, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (tj. Dz. U. z 2014r, poz. 1380), zwana dalej także "ustawą", w tym szczególnie art. 3e) ust. 1, art. 3e) ust. 2 i ust. 3 oraz art. 5 i art. 6 ust. 1-3 poprzez brak ich uwzględnienia. Dalej wskazano, że błędne jest ustalenie Ministra, że Starosta nie jest stroną postępowania, co nastąpiło z uchybieniem art. 28 k.p.a. przy równoczesnym pominięciu art. 6 ust. 2 ustawy. Jednocześnie pominięto uprawnienia Starosty wynikające z art. 4 pkt 9 oraz art. 11 ust. 1 i art. 12 u.g.n. oraz art. 22 ust. 1 i art. 24b 1 pkt 5 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne.

Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2015r. umarzającej postępowanie dotyczące ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją tegoż Ministra z dnia [...] kwietnia 2015r. oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2015r. zezwalającej spółce [...] S.A. na nabycie w drodze łączenia się spółek poprzez przeniesienie całego majątku spółki [...] S.A. na spółkę [...] S.A. prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości opisanych w wykazie stanowiącym załącznik do decyzji nr [...]. Skarga ponadto wnosi o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ustalenie organu w zaskarżonej decyzji, że Starosta T. nie jest stroną postępowania zostało wydane w wyniku postępowania dowodowego przeprowadzonego z pominięciem istotnych okoliczności sprawy i części dowodów oraz bez uwzględnienia szeregu przepisów ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Zdaniem skarżącego doprowadziło to do wydania błędnych obydwu decyzji, zarówno pierwszej wyrażającej zgodę na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, jak również umarzającej postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wskazano następnie, że wedle decyzji [...] S.A. uzyskały status cudzoziemca w rozumieniu ustawy i miało to nastąpić w związku z umową sprzedaży akcji zawartą między [...] S.A. i [...] S.A. w dniu [...] maja 2013r. (ostatecznie sfinalizowanej w dniu [...] września 2013r.). Przytoczono brzmienie art. 1 ust. 1 oraz art. 3e ust. 1 ustawy i skarga zarzuca, że nie poczyniono ustaleń czy Minister Spraw Wewnętrznych wydał zezwolenie na sprzedaż na rzecz [...] akcji [...] S.A. dokonaną umową w dniu [...] maja 2013r. choć według decyzji w wyniku tej umowy [...] S.A. zostać miały cudzoziemcem w rozumieniu ustawy. Zbadanie tych okoliczności pominięto.

W dacie zawarcia umowy z dnia [...] maja 2013r. uczestniczące w niej spółki to jest [...], [...] oraz [...] S.A. miały swe siedziby w Polsce, a ich akcje nie należały do dnia [...] maja 2013r. do cudzoziemców. Jednak uprzednio została zawarta umowa inwestycyjna przez spółkę [...] z zagranicznym podmiotem M. w sprawie nabycia akcji [...] i [...], która mogła powodować skutek, o jakim mowa w art. 1 ust. 3 ustawy tj. miałaby powstać spółka kontrolowana. W uzasadnieniu żadnej decyzji nie ustalono kiedy i w wyniku jakich czynności prawnych spółka [...] S.A. stała się cudzoziemcem w rozumieniu ustawy. W wykonaniu umowy inwestycyjnej ze stycznia 2013r. Spółka A. z siedzibą w L. w okresie od 25 lipca 2013r. do 30 września 2013r. objęła ponad 95% pakietów akcji w spółce [...]. Skarżący podkreśla, że choć wedle ustaleń Ministra poczynionych w decyzji z [...] stycznia 2015r. [...] S.A. została cudzoziemcem w rozumieniu ustawy po nabyciu 100% jej akcji przez [...] S.A. umową z dnia [...] maja 2013r. to pominięto, że konieczne było uzyskanie uprzedniej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych zezwalającej na nabycie akcji [...] przez cudzoziemca (jakim miała być wtedy jeszcze spółka [...]), wydanej na podstawie art. 3e ust. 1 lub art. 3e ust. 2 ustawy. Pominięto i nie czyniono żadnych ustaleń w zakresie, że brak jest decyzji Ministra zezwalającej na nabycie akcji [...] przez [...] jako cudzoziemca. Skarżący twierdzi, że uzyskana zgoda Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] marca 2013r. na dokonanie koncentracji polegającej na przejęciu [...] przez [...] jest oparta na zupełnie innej podstawie prawnej i dotyczy innych kwestii – zatem nie mogła ona zastąpić decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych wyrażającej zgodę na nabycie 100% akcji [...] przez cudzoziemca. Skoro zatem nie doszło do zgodnego z art. 3e ust. 1 lub 3e ust. 2 ustawy nabycia 100% akcji [...] przez cudzoziemca to [...] nie mogły być uznawane za cudzoziemca bowiem czynność nabycia ich akcji przez cudzoziemca dokonana bez uzyskania wymaganej zgody Ministra Spraw Wewnętrznych jest nieważna w myśl art. 6 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy. Podobny stan i skutki prawne dotyczą nabywania lub obejmowania akcji spółki [...] przez cudzoziemca, przy czym w przypadku [...] nie poczyniono ustalenia w jakiej dacie spółka ta miała zostać cudzoziemcem w rozumieniu ustawy i jakie w tej dacie występowały wymogi określone w art. 3 e ust. 2 ustawy.

W uzasadnieniu pierwszej decyzji nie ustalono też by została wydana decyzja Ministra o jakiej mowa w art. 3e ust. 2 ustawy zezwalająca na nabycie akcji [...] przez cudzoziemca którym jest spółka A. z L.

Dalej skarga wywodzi, że decyzje wydano bez zbadania istotnych okoliczności sprawy i uprawnień starosty wynikających z art. 6 ust. 2 i 3 ustawy. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy w razie nabycia nieruchomości wbrew przepisom ustawy o nieważności nabycia orzeka sad także na żądanie właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa lub wojewody albo na żądanie ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Uprawnienia wynikające z powyższego przepisu są uzupełnieniem obowiązków i uprawnień starosty wynikających z innych przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt 9 oraz art. 11 ust. 1 i art. 12 u.g.n. oraz art. 22 ust. 1 i art. 24b ust. 1 pkt 5 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Skoro starosta ma ustawowe obowiązki dotyczące gospodarowania nieruchomościami, to w takim wypadku służą mu ustawowe uprawnienia dotyczące zapobiegania nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców bez zgody Ministra, w tym winien być stroną postepowania administracyjnego, w jakim zgłaszane są i rozstrzygane kwestie dotyczące uprawnień cudzoziemców do nabywania lub obejmowania akcji spółek, którym przysługuje prawa własności i użytkowania nieruchomości na terenie Polski położonych w terenie podległym danemu staroście. Powoduje to uprawnienie starosty do udziału także w postępowaniu administracyjnym.

Dalej skarga podnosi, że przyjęcie przez Ministra koncepcji, że staroście nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu spowodowało, że organ odstąpił od ustosunkowania się do innych zarzutów podniesionych w szeregu pismach, a przede wszystkim we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie, natomiast na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz w załączniku do protokołu rozprawy odstąpił od tak jednoznacznego stanowiska i pozostawił Sądowi sprawę do uznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem zaskarżenia była decyzja o charakterze procesowym mająca za przedmiot zbadanie legitymacji Starosty T. i w konsekwencji odmowę uznania tego podmiotu za stronę postępowania w sprawie udzielenia zgody na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca. Z tego względu rozstrzygnięcie dotyczy jedynie zaskarżonej decyzji ze względu na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy co do meritum przez Ministra. Zbadanie bowiem legalności pierwszej decyzji wydanej przez Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie udzielenia zgody podczas obecnie sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny godziłoby w jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasadę dwuinstancyjności, w niniejszym wypadku zmodyfikowaną poprzez rozpatrywanie środka zaskarżenia przez ten sam organ. Niemniej zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Rozwinięcie tej zasady następuje w art. 127 § 1 k.p.a., który stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji i odpowiednio od decyzji wydanej przez ministra nie służy odwołanie, ale strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Jeśli zatem strona domaga się ponownego rozpatrzenia sprawy uzyskuje ona uprawnienie do ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, a nie tylko weryfikacji pierwszej decyzji. Z tego względu w przedmiocie podstaw do udzielenia zgody na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca ponownie musi się wypowiedzieć Minister Spraw Wewnętrznych. Dopiero do wydaniu drugiej decyzji w tym przedmiocie i zaskarżeniu do sądu wojewódzkiego możliwa będzie weryfikacja tego merytorycznego rozstrzygnięcia. Wówczas zostanie wykorzystany administracyjny tok instancji i organ, jak również przede wszystkim druga strona nie zostanie pozbawiona prawa do ponownego rozpatrzenia sprawy.

Z tego powodu zarzuty skargi oraz jej argumentacja dotyczące prawidłowości wcześniejszych czynności dotyczących nabywania akcji w spółce, najpierw [...] przez cudzoziemca, a następnie w spółce [...] S.A. przez spółkę [...] S.A. będącą cudzoziemcem w rozumieniu ustawy pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Jedynie sąd administracyjny nadmienia, że skoro skarżący twierdzi, że nabycie akcji w powyższych transakcjach winno zostać poprzedzone zgodą udzieloną przez Ministra Spraw Wewnętrznych ze względu na brzmienie art. 3e ust. 1 i 2 ustawy, to nie ma przeszkód formalnych aby w oparciu o art. 6 ust. 1 i 2 ustawy wystąpił z powództwem do sądu powszechnego. W razie nabycia nieruchomości wbrew przepisom ustawy m.in. staroście przysługuje legitymacja do żądania stwierdzenia nieważności takiej czynności z zakresu prawa cywilnego, która została zawarta wbrew przepisom ustawy. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy stanowi bowiem wyraźnie, że nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne. Oznacza to, że jeśli starosta twierdzi, że w przytaczanej przez siebie konkretnej sytuacji faktycznej, jego zdaniem, powinna zostać wydana decyzja zezwalająca na nabycie akcji przez cudzoziemca przysługuje mu uprawnienie do wytoczenia powództwa przed sądem powszechnym. Natomiast sąd administracyjny nie posiada w tym zakresie kompetencji do orzekania.

W tym miejscu trzeba nadmienić, że wskazywane przez skarżącego przepisy art. 3e ust. 1 i 2 ustawy dotyczą wymogu uzyskania zezwolenia ministra na nabycie lub objęcie udziałów lub akcji w spółce handlowej. I tak art. 3e ust. 1 ustawy stanowi, że nabycie lub objęcie przez cudzoziemca udziałów lub akcji w spółce handlowej z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także każda inna czynność prawna dotycząca udziałów lub akcji wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli w ich wyniku spółka będąca właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanie się spółką kontrolowaną. Z kolei art. 3e ust. 2 przewiduje, że nabycie lub objęcie przez cudzoziemca udziałów lub akcji w spółce handlowej z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będącej właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli spółka ta jest spółką kontrolowaną, a udziały lub akcje nabywa lub obejmuje cudzoziemiec niebędący udziałowcem lub akcjonariuszem spółki. Czy w niniejszym wypadku – tak jak podnosi skarżący – wystąpiły przesłanki do zastosowania wyżej przytoczonych norm prawa - może zostać zbadane wyłącznie w toku procesu przed sądem powszechnym, gdzie staroście przysługuje legitymacja do jego wytoczenia.

Z tego względu przedmiotem kontroli sądowoadministarcyjnej mogła być jedynie zaskarżona decyzja odmawiająca skarżącemu legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i umarzająca postępowanie dotyczące ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...]. W tym zakresie Sąd nie podziela stanowiska organu, że Starosta T. nie może być stroną postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, przy czym Sąd nie kwestionuje tej argumentacji prawnej, która została zaprezentowana w zaskarżonej decyzji. Jedynie podnosi, że Minister nie przeanalizował legitymacji Starosty w świetle dyspozycji art. 6 ust. 2 ustawy. Na wstępie należy wskazać, że ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zawiera przepisu, który statuowałby strony postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia zezwolenia. Nie budzi wątpliwości, że takimi stronami będzie nabywca i zbywca nieruchomości, co podkreślił Minister w zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu jednak wyjaśnienia wymaga, że w świetle art. 1 ust. 4 ustawy nabyciem nieruchomości w rozumieniu tej ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego na podstawie każdego zdarzenia prawnego. Czy takowym zdarzeniem prawnym jest nabycie w drodze łączenia się spółek poprzez przeniesienie całego majątku jednej spółki na druga spółkę nie budzi w ocenie Sądu wątpliwości. Tezę tę broni także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2014r. (sygn.. akt I CSK 713/13), w którym wyrażono pogląd, że Minister Spraw Wewnętrznych, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców jeżeli uznał, że nabycie prawa użytkowania wieczystego przez spółkę przejmującą, które dokonało się w wyniku połączenia spółek, jest niezgodne z tą ustawą był uprawniony do wystąpienia z powództwem o stwierdzenie niezgodności z ustawą uchwały o połączeniu. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zdarzeniem prawnym nie będzie wyłącznie sama czynność prawna w postaci uchwały o połączeniu spółek, lecz także poprzedzające to zdarzenie i bezwzględnie wymagane zezwolenie Ministra. Oznacza to szerokie ujęcie pojęcia "nabycie nieruchomości", nie tylko ograniczające się do zdarzenia w sferze prawa cywilnego – tutaj z zakresu prawa handlowego, bowiem uchwały o połączeniu spółek czy to z o.o. czy akcyjnych podlegają regulacjom odpowiednio art. 250 i 422 § 2 k.s.h. Obejmuje także zdarzenie z zakresu prawa administracyjnego tj. uzyskanie zezwolenia na takie nabycie.

Analogiczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 7 marca 2013r. (sygn. akt II OSK 201/12) na gruncie zdarzenia prawnego jakim jest zasiedzenie. NSA stwierdził wówczas, że dyspozycją omawianego przepisu objęte jest również nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie, gdyż pojęcie "zdarzenie prawne" jest pojęciem szerszym od pojęcia "czynność prawna" i obejmuje także nabycie nieruchomości z mocy samego prawa (zasiedzenie, dziedziczenie). Pogląd, zgodnie z którym nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenia następuje dopiero przy zaistnieniu dodatkowego warunku jakim jest zezwolenie administracyjne, należy również uznać za dominujący w doktrynie (por. S. Rudnicki (red). Prawo obrotu nieruchomościami, Warszawa 1999, s. 315 i s. 461; tenże Nabycie przez zasiedzenie, Warszawa 2007, s. 14-15 i s. 64; tenże Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2003, s. 150, s. 198 i s. 195; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2005, Tom l, s. 554; F. Hartwich Nabywanie nieruchomości w Polsce przez cudzoziemców, Bydgoszcz 2010, s. 69; tenże Nabycie nieruchomości przez cudzoziemca przez zasiedzenie. "Nieruchomości" C.H. Beck 2010, nr 3, s. 11-15, J. Kawecka-Pysz, Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców, Kraków 2004, s. 55 i nast.; G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2009, s. 227; I. Wereśniak-Masri, Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców w Polsce, Komentarz, Warszawa 2011, s. 31, R. Taradejna, Nabywanie nieruchomości w Polsce przez cudzoziemców, Zielona Góra 2001; J. Skoczylas, Cywilnoprawny obrót nieruchomościami przez cudzoziemców, Warszawa 2010, s. 184 i n.). Został on również zaaprobowany przez Sąd Najwyższy, który w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 26 października 2007 r., III CZP 30/07 (OSNC 2008, Nr 5, poz. 43, pkt 4), potwierdził, że jednym z warunków nabycia własności nieruchomości przez cudzoziemca w drodze zasiedzenia jest uzyskanie przewidzianego w ustawie zezwolenia.

Przedstawiony wyżej pogląd orzecznictwa i doktryny w ocenie Sądu pozwala na szerokie rozumienie pojęcia nabycia nieruchomości przez cudzoziemca, nie ograniczające się jedynie do samej czynności z zakresu prawa cywilnego. Skoro nabyciem w rozumieniu ustawy jest także czynność polegająca na uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości – owa okoliczność umożliwia szeroką wykładnię normy art. 6 ust. 2 ustawy. Skoro przepis ten przyznaje szczególną i wynikająca wprost z ustawy legitymację m. in. staroście do występowania z powództwem przed sądem cywilnym, w ocenie Sądu legitymacja do możliwości kwestionowania nabycia nieruchomości winna dotyczyć także postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości. Postępowanie administracyjne w sprawie zezwolenia jest bowiem koniecznym i wyprzedzającym elementem nabycia nieruchomości. Jeśli ustawa nadaje uprawnienie staroście do występowania przed sądem powszechnym, to nie można odmówić mu także uprawnienia do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie szeroko pojętego nabycia nieruchomości przez cudzoziemca. Uprawnienie to nie przesądza w żaden sposób o wyniku postępowania, daje jedynie staroście prawo wypowiedzenia się w sprawie i zajęcia stanowiska.

Takie rozumienie roli m. in starosty w kontekście rozumienia pojęcia "nabycia nieruchomości" wydaje się spełniać cel ustawy. Należy w tym miejscu podkreślić pewien dualizm kontroli sądowej w sprawach dotyczących nabycia nieruchomości przez cudzoziemców. Z jednej strony ustawa nakazuje uzyskanie zezwolenia właściwego ministra w drodze decyzji, co skutkuje możliwością kontroli legalności takiej decyzji przez sąd administracyjny jedynie w tym zakresie. Z drugiej przewiduje kognicję sądu powszechnego ze skutkiem daleko idącym tj. możliwością stwierdzenia nieważności nabycia podjętego wbrew przepisom ustawy. Jeśli starosta uzyskał uprawnienie do zainicjowania postępowania sądowego zmierzającego do zakwestionowania ważności nabycia, to nie można odbierać mu prawa do możliwości czynnego udziału w postępowaniu z kolei administracyjnym, ale jednakże także dotyczącym szeroko pojętego nabycia nieruchomości, co zostało wcześniej wykazane.

Stąd w tym konkretnym stanie faktycznym Minister będzie miał obowiązek ponownego przeanalizowania przesłanek udzielenia zezwolenia na nabycie owych nieruchomości ze względu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez podmiot, który może być stroną niniejszego postępowania. Jakie natomiast organ ten zajmie stanowisko merytoryczne, pozostaje oczywiście poza zakresem obecnych rozważań Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.