Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1486/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 3, 4
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant: starszy referent sądowy Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi: A S.A. z/s w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie w podatku od nieruchomości za 2009 r.; I uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. na rzecz skarżącej A S.A. z/s w W. kwotę 177 zł (sto siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W. z [...] sierpnia 2012 r. określającą A S.A. z siedzibą w W. podatek od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 490.011 zł.

Jak wynikało z akt sprawy podstawą wydania ww. decyzji było objęcie opodatkowaniem gruntów oznaczonych jako drogi oraz uznane, że to na Skarżącej ciąży obowiązek podatkowy.

Rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.. W uzasadnieniu organ odwoławczy jako opodatkowane uznał grunty o łącznej pow. 35.811 m², ujęte w ewidencji gruntów jako drogi (symbol dr), które zdaniem Strony podlegały zwolnieniu od podatku jako grunty zajęte pod pasy drogowe. Powołując się na dane z map geodezyjnych obrazujące położenie i przebieg tych gruntów, wynik przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin oraz przepis art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010r. Nr 95, poz.613 ze zm.), dalej u.p.o.l., organ II instancji stwierdził, że zwolnieniem objęte są jedynie grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych, tj. dróg opisanych w art. 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz.115 ze zm.- dalej: ustawa o drogach). Dalej powołując przepisy art. 1, art. 2 ust. 1, art. 2a ust. 1 i 2, art. 4, art. 7 i art. 8 ust. tej ustawy organ podatkowy wyjaśnił, że drogi publiczne to drogi krajowe wojewódzkie, powiatowe i gminne. Status poszczególnych dróg zależy od podmiotu, który jest ich właścicielem. Przy czym zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje na podstawie uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu. Ustalenie istniejącego przebiegu dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy. Sporne grunty jakkolwiek ujęte w ewidencji gruntów jako drogi (dr), nie zostały mocą wymaganej uchwały rady gminy, zaliczone do kategorii dróg gminnych, ani do innej kategorii dróg publicznych.

W dalszej kolejności organ podatkowy przywołał szczegółowe ustalenia dotyczące ww. gruntów, wskazując, że stanowią one bądź boczne drogi, łączące się z drogami publicznymi lub leśne, przebiegające równolegle do dróg publicznych lub położone z dala od dróg publicznych, względnie w miejscach tych dróg w ogóle nie ma, gdyż stanowią one jedynie podjazd do użytkowanych przez Spółkę obiektów.

Organ odwoławczy nie podzielił też stanowiska Strony, że zastosowanie w sprawie ma art. 2 ust. 2 ustawy o drogach, stanowiący, że ulice będące w ciągu dróg wymienionych w ust. 1 należą do tej samej kategorii dróg. Wyjaśnił, że ww. przepis dotyczy bowiem przypadków, w których określona ulica, w rozumieniu nadanym temu pojęciu przez art. 4 ust. 3 ustawy o drogach, na terenie zabudowanym lecz jeszcze niewybudowana, stanowi przedłużenie wzniesionego już analogicznego obiektu drogowego. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z przeprowadzonych oględzin, wymienione nieruchomości drogowe Spółki łączą się jedynie z drogami publicznymi, ale nie są położone w ich ciągu. W konsekwencji organ podatkowy uznał, że sporne nieruchomości winny być opodatkowane wg stawek jak dla gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Organ odwoławczy nie podzielił też stanowiska Strony, że podatnikiem w odniesieniu do nieruchomości objętych umową z [...] września 2001 r, nr [...](dalej: umowa [...]), zawartą pomiędzy skarżącą a B S.A. (dalej B) jest B. Powołał się na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] września 2005 r., wyrażającą zgodę na likwidację linii kolejowej nr [...] R. - G., z której wynika, że udostępniona B ww. linia kolejowa (znajdująca się w części na działce nr [...] i na działkach nr [...] i nr [...]) została zlikwidowana nie jest zatem wykorzystywana w transporcie kolejowym. Powołał się też organ odwoławczy na § 1 ww. umowy z którego wynika, że objęte umową składniki (opisane w załącznikach [...]-[...]) zostały oddane B do "odpłatnego korzystania" w zamian za ustalony czynsz pieniężny. Oznacza to, że Skarżąca zachowała własność tych składników majątku. Tym samym posiadanie przez B oddanych jej do korzystania składników majątku nie jest posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 336 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej: K.c.), ale posiadaniem zależnym. Fakt, że zgodnie z umową podatek od nieruchomości obciąża B, w ocenie organu odwoławczego, nie ma znaczenia, gdyż ustalenia umowne nie mogą wpływać za zakres podmiotowy podatku od nieruchomości.

Skarżąca nie godząc się z tym rozstrzygnięciem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z 6 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 72/14 oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że sporne drogi stanowią własność Skarżącej, nie mogą być zatem w świetle przepisów o drogach postrzegane jako drogi publiczne i zwolnione z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Przeprowadzone w toku postępowania podatkowego oględziny nie wykazały też, aby ww. grunty można było uznać za ulice leżące w ciągu dróg publicznych, o jakich mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o drogach. Grunty te łączą się jedynie z drogami publicznymi, ale nie są położone w ich ciągu. Sąd zaaprobował stanowisko organów, że Skarżąca zachowała własność oddanych do używania B gruntów, a na mocy umowy [...] B stała się ich posiadaczem zależnym, a nie posiadaczem samoistnym. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży zatem na Skarżącej.

Wyrokiem z 11 czerwca 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Strony, uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu podzielił zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w zw. z art. 121 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), dalej O.p., w zakresie uznania za przedmiot opodatkowania działki nr [...]. Sąd kasacyjny stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest w tym zakresie wewnętrznie sprzeczne. Pomimo stwierdzenia, że ww. droga jest ogólnodostępna, prowadzi do terenów zabudowanych budynkami mieszkalnymi, stanowi ciąg komunikacyjny dla mieszkańców ul. [...]" (str. [...] uzasadnienia zaskarżonego wyroku), Sąd uznał, że nieruchomość nie korzystała ze zwolnienia podatkowego art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l.

W pozostałym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził prawidłowość kontroli legalności postępowania podatkowego dokonanej przez Sąd I instancji, w zakresie ustaleń faktycznych w odniesieniu do innych nieruchomości Skarżącej. Za bezzasadne uznał także zarzuty naruszenia prawa materialnego, wskazując, że to Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości w odniesieniu do gruntów przekazanych do odpłatnego użytkowania B, które nie zostały wniesione jako wkład niepieniężny. Skarżąca zachowała bowiem "własność oddanych do używania B gruntów, stając się na mocy umowy [...] ich posiadaczem zależnym, a nie posiadaczem samoistnym. W szerokich wywodach odwołujących się do pojęcia posiadania Naczelny Sąd Administracyjny opisał, że B jest posiadaczem zależny, co wskazuje, że to na Skarżącej ciąży obowiązek podatkowy od spornych nieruchomości. Zaznaczył przy tym, że o takim charakterze posiadania spornych nieruchomości przez B przesądza nie tylko zawarta umowa cywilnoprawna, ale także przepisy ustawy o komercjalizacji (w art. 17 ust. 5 i 6). W tym stanie rzeczy za chybione uznał Sąd Kasacyjny zarzut naruszenia art. 3 ust. 3 u.p.o.l. w związku z art. 336 k.c. Podobnie jak pozostałe zarzuty o charakterze materialnoprawnym - odnoszące się do zakwalifikowania nieruchomości drogowych należących do Skarżącej jako przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości uznając je za nieuprawnioną polemikę z oceną sądu administracyjnego pierwszej instancji w zakresie ustaleń faktycznych sprawy.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem prawa Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie, sąd I instancji winien zweryfikować swoją ocenę dotyczącą ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy podatkowe w odniesieniu do działki o nr [...].

W dniu [...] sierpnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo procesowe Skarżącej, w którym zgłosiła dodatkowy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 4 w związku z art. 123 i art. 133 O.p. w związku z art. 183 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji pomimo, że zachodziła przesłanka wznowienia postępowania podatkowego na skutek niezapewnienia przez stronę przeciwną możliwości udziału w postępowaniu podatkowym B, pomimo, że działania organu podatkowego dotyczą jej interesu prawnego. Spółka ta (B) jako posiadacz samoistny nieruchomości uważała się za podatnika i rozliczała się z podatku od nieruchomości od posiadanych gruntów, a dodatkowo mogłaby dostarczyć dowody i przedstawić okoliczności faktyczne umożliwiające analizę stosunków prawnych Skarżącej w sposób pełny, Brak takiej analizy doprowadził do naruszenia art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 O.p., poprzez ustalenie statusu posiadacza na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób cząstkowy, nieuwzględniający stanowiska posiadacza.

W uzasadnieniu Strona wywodziła, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (w części dotyczącej statusu B) został oparty na niezupełnym materiale dowodowym, a ponadto na postanowieniach umowy [...] niedostosowanych do aktualnie obowiązujących przepisów ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego A (nowelizacja dokonana w 2003 r.) oraz bez udziału B i jej stanowiska w zakresie charakteru i sposobu posiadania spornych nieruchomości. Stanowisko to ma zaś istotne znaczenie dla ustalenia "animus", a zatem czy jest ona posiadaczem samoistnym zobowiązanym do zapłaty podatku. W opinii Strony zgłoszenie nowego zarzutu jest możliwe i nie spowoduje kolizji z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle art. 190 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej od orzeczenia sadu I instancji nie podnoszono bowiem tego zarzutu, w konsekwencji nie był on oceniony przez Naczelny Sąd Administracyjny (z uwagi na związanie zarzutami skargi). Naczelny Sąd Administracyjny oceniał status B wyłącznie na podstawie umowy [...] jako skutek naruszenia art. 3 ust. 3 u.p.o.l., nie zaś w kontekście naruszenia przepisów prawa procesowego. Dalej Strona powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzający, że "pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć wąsko jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią dokonaną przez NSA nie obejmuje zatem kwestii będących jej przedmiotem, lecz wykraczających poza przesłanki pozytywnego lub negatywnego ustosunkowania się do podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych wypowiedzianych na marginesie orzeczenia, a także ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy. Sąd pierwszej instancji jest związany dokonaną przez NSA wykładnią prawa odnośnie takiego, a nie innego rozumienia określonych przepisów prawa w zakresie sformułowanych w skardze kasacyjnej jej podstaw, co nie odnosi się jednak do oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego".

W rozpoznawanej sprawie ocena dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny opierała się na materiale szczątkowym i niepełnym, umowie niedostosowanej do obecnie obowiązujących przepisów ustawy o komercjalizacji. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do zupełności tego materiału dowodowego, takiego bowiem zarzutu nie zgłaszano. Tymczasem ustalenie kto jest podatnikiem wymagało uczestnictwa B. Zadaniem organów podatkowych było wezwanie B do udziału w sprawie, a przynajmniej uzyskanie od niej stanowiska. Nie dokonując tych czynności naruszono powołane na wstępie przepisy. Pozbawienie Strony możliwości obrony swych praw stanowi na podstawie art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a. przesłankę nieważności postepowania, którą Naczelny Sąd Administracyjny winien uwzględnić z urzędu.

W dalszych wywodach Strona przedstawiła okoliczności przesądzające jej zdaniem o samoistnym posiadaniu nieruchomości przez B. Wskazała, że stan faktyczny w jakim się znalazła jest skomplikowany, będąc konsekwencją procesów restrukturyzacyjnych. Rozpoczętą ją w 2001 r. poprzez utworzenie przez Stronę spółki zarządzającej liniami kolejowymi i infrastrukturą kolejową. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o komercjalizacji z dniem wpisu do rejestru B wstąpiła w prawa i obowiązki A w zakresie zarządzania liniami kolejowymi. Sukcesji podlegały też stany faktyczne, w tym stan posiadania samoistnego. Skarżąca wyposażyła B w składniki, którymi miała zarządzać, miały być one wniesione aportem, z wyjątkiem nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Do tych nieruchomości ustawodawca przewidział rozwiązania tymczasowe. Na podstawie umowy [...] Skarżąca przekazała B nieruchomości do odpłatnego korzystania. Na tej postawie B wykorzystuje te nieruchomości, jest stroną umów, dokonuje amortyzacji, ponosi nakłady i płaci podatek od nieruchomości. Aktualne brzmienie umowy opiera się na pierwotnym brzmieniu art. 17 ust 5 ustawy o komercjalizacji, który uległ zmianie z dniem 25 maja 2003 r. Przed tą datą przepis przewidywał, że nieruchomości o nieregulowanym stanie prawnym zostaną oddane B do odpłatnego korzystania. Po tej dacie przedmiotem wkładów mogły być tylko nakłady (bez gruntów o nieuregulowanym stanie), nie było wymogu odpłatności umowy.

Tych zmian nie wziął pod uwagę organ podatkowy, co było niezbędne dla oceny czy B są podatkiem jako posiadacz samoistny. Dalej Strona przywołała definicję posiadacza, stwierdzając, że B jest posiadaczem samoistnym, gdyż faktycznie włada nieruchomościami jak właściciel posiadając wolę zatrzymania nieruchomości, co szeroko uzasadniła.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie udzieliło odpowiedzi na przesłane mu pismo Skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie odnotować trzeba, że obecnie rozpoznając sprawę Sąd nie działa w granicach wyznaczonych przepisami art. 134 § i art. 135 p.p.s.a. Niniejsza sprawa jest bowiem rozpoznawana ponownie przez Sąd I instancji, po uprzednim uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrokiem z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. akt II FSK 2123/14) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2014 r. o sygn. akt I SA/Wr 72/14. Uwaga ta jest konieczna wobec zgłoszenia przez Skarżącą nowych zarzutów, odnoszących się de facto do zagadnień, które były już przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w ww. wyroku z 6 marca 2014 r, a których Strona nie podważyła w złożonej od tego wyroku skardze kasacyjnej.

Obowiązujące przepisy powoływanej już ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykluczają takie działanie, sprzeciwiające się istocie postępowania sądowoadministracyjnego, związania granicami skargi kasacyjnej oraz prawomocności orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Utrwalone w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Tak więc wojewódzki sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 bez uwzględnienia brzmienia przepisów art. 168 § 3, art. 183 § 1 oraz art. 190 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II OSK 1117/05, publ. SIP LEX nr 238489).

Działając zaś w tak zakreślonych granicach, stosownie do przepisu art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić trzeba, że nie mogą być przedmiotem rozważań Sądu, w ramach niniejszego postępowania, zarzuty podnoszone przez Stronę w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. W którym wskazuje na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 4 w związku z art. 123 i art. 133 O.p. w związku z art. 183 § 1 i § 2 p.p.s.a., poprzez zaniechanie uchylenia decyzji pomimo, że zachodziła przesłanka wznowienia postępowania podatkowego na skutek niezapewnienia przez stronę przeciwną możliwości udziału w postępowaniu podatkowym B, pomimo, że działania organu podatkowego dotyczą jej interesu prawnego oraz naruszenia art. art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 O.p., poprzez ustalenie statusu posiadacza na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób cząstkowy, nieuwzględniający stanowiska posiadacza.

Ocena statusu podatkowego Skarżącej w odniesieniu do działek przekazanych B była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 6 marca 2014 r. Orzeczenie to Strona zaskarżyła skargą kasacyjną, jednakże nie podniosła zarzutu naruszenia wskazywanych w piśmie z [...] sierpnia 2015 r. przepisów prawa procesowego. W związku z tym ww. zagadnienie to, kontekście opisanych na wstępie granic rozpoznawania obecnej sprawy, nie może być już przedmiotem rozpoznawania przez Sąd I instancji. W tym zakresie ocena prawna wyrażona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2014 r. nie została podważona, Skarżąca nie zakwestionowała bowiem przyjętych tam ustaleń faktycznych. Nieskuteczne zaś okazały się podnoszone w tym zakresie przez Skarżącą zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. niezastosowanie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. w związku z art. 336 k.c. i uznanie Skarżącej za podatnika, podczas gdy podatnikiem winien być posiadacz samoistny czyli B.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając ww. zarzut Skarżącej wskazał, że słusznie uznał Sąd I instancji, że skarżąca Spółka jest podatnikiem podatku od nieruchomości w odniesieniu do gruntów, które zostały przekazane do odpłatnego użytkowania B, a następnie nie zostały wniesione jako wkład niepieniężny do B. Wbrew argumentom skargi kasacyjnej, jako prawidłowe ocenić należało stwierdzenie sądu administracyjnego pierwszej instancji, że Skarżąca zachowała "własność oddanych do używania B gruntów, a B na mocy umowy [...] stała się ich posiadaczem zależnym, a nie posiadaczem samoistnym. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży zatem na Skarżącej, a nie na B. Dla ustalenia strony podmiotowej opodatkowania podatkiem od nieruchomości w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie mają przepisy cywilnoprawne, definiujące pojęcie posiadania. Zgodnie z art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle powyższej definicji nie może budzić wątpliwości, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, B należy zakwalifikować – jak słusznie przyjął sąd administracyjny pierwszej instancji – jako podmiot, któremu przysługuje "inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą". O ile należy zgodzić się ze Spółką, że zakres faktycznego władztwa (corpus) B nad nieruchomościami jest szeroki i odpowiada w zasadzie uprawnieniom właściciela, to jednak w zakresie drugiego z wyróżnianych przez cywilistykę elementu posiadania, określanego jako animus, nie sposób uznać B za posiadacza samoistnego. Sam fakt opłacania czynszu przesądza o tym, że posiadacz nieruchomości postrzega zależność swego prawa posiadania od praw właściciela. Tym samym, wbrew stanowisku Skarżącej, B nie manifestuje woli posiadania nieruchomości jak właściciel. Co więcej, o takim charakterze posiadania spornych nieruchomości przez B przesądza nie tylko zawarta umowa cywilnoprawna, ale także przepisy ustawy o komercjalizacji, w której wprost stwierdzono (w art. 17 ust. 5 i 6), że własność "gruntów wchodzących w skład linii kolejowych niemających uregulowanego stanu prawnego" nie może zostać definitywnie przeniesiona na B (w formie aportu) i że nieruchomości te zostaną oddane B przez Spółkę do nieodpłatnego korzystania na podstawie umowy". Fakt posiadania zależnego eliminuje możliwość przypisania takiemu posiadaczowi statusu podatnika podatku od nieruchomości. Z przyjętej przez ustawodawcę definicji posiadacza samoistnego rzeczy (jest nim ten kto nią faktycznie włada jak właściciel) można wyprowadzić wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II CSK 17/11). W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia art. 3 ust. 3 u.p.o.l. w związku z art. 336 k.c. uznać należało za chybione."

Tym poglądem prawnym, Sąd obecnie rozpoznając sprawę, jest związany, a wobec niezaskarżenia orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2014 r., za wiążące uznać trzeba przyjęte tam ustalenia faktyczne.

Odmienna ocena tych okoliczności, zarówno faktycznych jak i prawnych mogłaby mieć miejsce jedynie w przypadku zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych, co jednak w tej sprawie nie wystąpiło.

W opinii Sądu, rozpoznającego niniejszą sprawę, przedstawione wywody dotyczące zakresu związania poglądem prawnym, wyrażonym w wyroku sądu wyższej instancji, jak i zakresu orzekania przez sąd I instancji po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania nie stoją w sprzeczności z tezą powołanego przez Stronę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2686/12. Lektura uzasadnienia ww. rozstrzygnięcia wskazuje, że zostało ono wydane na gruncie innego stanu faktycznego, niż ten rozpoznawany w niniejszej sprawie.

Zupełnie niezrozumiałe jest natomiast wskazywanie przez Skarżącą na tym etapie postępowania i w tym trybie na przepis art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a., w kontekście zarzutu niezapewnienia B udziału w sprawie, przez co ograniczono prawa Skarżącej.

Przechodząc zatem do ponownej oceny legalności zaskarżonej decyzji, wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2015 r. uchylającym poprzednio wydane orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za uzasadniony uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w zakresie uznania za przedmiot opodatkowania działki nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że sąd pierwszej instancji wyraźnie stwierdził, że "działka nr [...], położona w W., stanowi boczną drogę do przebiegającej drogi powiatowej położonej na działce nr [...] (ul. [...]), z która łączy się tworząc skrzyżowanie dwóch dróg, dalej rozwidla się na dwa odcinki. Lewy odcinek jest zakrzewiony, w górnej części przechodząc w wąską drogę, po której mogą poruszać się wyłącznie piesi i rowerzyści. Z prawego odcinka drogi, który biegnie równolegle do torów kolejowych istnieje zjazd na tereny kolejowe. Droga jest ogólnodostępna, prowadzi do terenów zabudowanych budynkami mieszkalnymi, stanowi ciąg komunikacyjny dla mieszkańców ul. [...]" (str. [...] uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Pomimo tej konstatacji, sąd ten uznał, że wskazana nieruchomość nie korzystała ze zwolnienia podatkowego art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l.

W rezultacie Sąd Kasacyjny uznał, uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest w tym zakresie wewnętrznie sprzeczne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się tych uwag, mając na uwadze regulacje wynikające z art. 190 p.p.s.a., Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdza, że organy podatkowe dokonując ustaleń faktycznych będących podstawą oceny charakteru spornych działek pominęły opisane wyżej nieścisłości. W aktach sprawy, jak i zapisach decyzji organu I instancji znajdują się sformułowania, na których wsparł się także Sąd I instancji, odnoszące się do działki nr [...], stwierdzające, że znajdująca się na tej działce droga jest ogólnodostępna, prowadzi do terenów zabudowanych budynkami mieszkalnymi, stanowi ciąg komunikacyjny dla mieszkańców ul. [...]. Organ odwoławczy, pomijając ww. ustalenia, odnosząc się zbiorczo do [...] działek, stwierdził, że znajdują się na nich bądź boczne drogi, łączące się z drogami publicznymi lub leśnymi, przebiegające równolegle do nich, bądź położone od nich z dala, względnie w miejscach dróg tych w ogóle nie ma, a stanowią one jedynie dojazd do użytkowanych przez Spółkę obiektów. Stwierdzenie to, w odniesieniu do spornej na obecnym etapie działki, jest sprzeczne z materiałem aktowym sprawy, co nakazuje ponowną jego ocenę w omawianym zakresie.

W związku z tym, wobec naruszenia art. 121 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w odniesieniu do oceny charakteru działki nr [...] koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji, celem zbadania opisanych okoliczności i ustalenia charakteru działki nr [...], z uwzględnieniem regulacji art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w związku z art. 2 ust. 2 oraz art. 4 pkt 3 ustawy o drogach.

W odniesieniu do pozostałych spornych w sprawie działek oznaczonych jako drogi, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ustalenia i ocenę Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 6 marca 2014 r., że ww. nieruchomości, nie mogą być w świetle przepisów o drogach postrzegane jako drogi publiczne i zwolnione z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Przeprowadzone w toku postępowania podatkowego oględziny nie wykazały też, aby należące do Skarżącej grunty można było uznać za ulice leżące w ciągu dróg publicznych, o jakich mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o drogach. Sporne w sprawie grunty łączą się jedynie z drogami publicznymi, ale nie są położone w ich ciągu.

W tym zakresie, jak też w zakresie ustaleń dotyczących statusu podatkowego Skarżącej (co szeroko omówiono we wstępnej części rozważań) Sąd przyjmuje i podziela ustalenia i poglądy prawne wyrażone w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 72/14, których słuszność potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 czerwca 2015 r. sygn. akt II FSK 2123/14.

Mając powyższe na uwadze koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji, z uwagi na opisane naruszenie przepisów praw procesowego, co znajduje podstawę prawną przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach wsparto na art. 206 ww. ustawy, zgodnie z jego brzmieniem sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Mając na uwadze, że skarga Strony została uwzględniona w niewielkim zakresie, w istocie dotyczącym jednej z wielu działek będących przedmiotem sporu, Sąd stwierdza, że zaistniały podstawy do zastosowania ww. przepisu. Wysokość zasądzonych kosztów postępowania w niniejszej sprawie została wyliczona przyjmując za podstawę kwotę zobowiązania w podatku od nieruchomości jaki byłby ustalony w przypadku opodatkowania spornej działki tj. kwoty 1.443 zł.