Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 732/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7,77 par. 1, 80, 107 par. 3 i  art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 a i c,  art. 135,  art. 200 i  art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skarg T. Z. i G. A. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r, poz. 1257) zwanej dalej "k.p.a"., po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r. nr [...], Minister Inwestycji i Rozwoju orzekł w następujący sposób:

1. Uchylił decyzję organu I instancji w całości;

2. Odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] sierpnia 1961 r.nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości o pow. [...] m2 w której wchodziła część nieruchomości objętej nr hip [...] o pow. [...] m2oraz część nieruchomości objętej nr hip. [...] o pow. [...] m2 wskazanej w załączniku nr [...] do opinii geodezyjnej z [...] marca 2018 r. która odpowiada obecnie działkom o nr ew: [...] i części działki nr [...] położonych w C. w obrębie [...];

3. Stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] sierpnia 1961 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia części nieruchomości objętej rep. Hip [...] o pow. [...] m2 oraz części nieruchomości objętej rep. Hip [...] o pow. [...] m2 wskazanej w załączniku nr [...] do opinii geodezyjnej z [...] marca 2018 r. – która obecnie odpowiada części działki ewidencyjnej nr [...];

4. Odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] sierpnia 1961 r. nr [...] – w części dotyczącej odszkodowania.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] sierpnia 1961 r.nr [...], dalej "orzeczenie wywłaszczeniowe", stwierdzono o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] o pow. [...] m2 zapisanej w rep. Hip [...] i KW nr [...] stanowiącej współwłasność M. L. [1], M. L. [2], I. L. i J. L. (po [...] części) oraz o przyznaniu na ich rzecz odszkodowania w kwocie [...] zł.

Decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nr [...] utrzymano ww. orzeczenie w mocy, dalej "decyzja wywłaszczeniowa organu II instancji".

Decyzją z [...] lipca 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego i decyzji wywłaszczeniowej organu II instancji w części dotyczącej wywłaszczenia obecnej działki nr [...]; wydanie z naruszeniem prawa decyzji wywłaszczeniowej organu II instancji w części przyznanego odszkodowania.

Decyzje te poprzedzała decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] maja 2000 r. nr [...], decyzja Ministra Transportu i Budownictwa z [...] listopada 2005 r. nr [...]. Obie zostały uchylone wyrokiem WSA w Warszawie z 23 stycznia 2008 r., sygn.. akt I SA/WA 409/07.

Sąd wskazał na brak kluczowych dokumentów w sprawie, co powoduje, że nie sposób określić na jaki cel została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość. Cel ten musi wynikać dokumentów i nie można go domniemywać.

Po drugie, nie zostało wykazane stosownymi dokumentami czy spełniona została przesłanka z art. 28 dekretu – wezwanie do dobrowolnego zbycia nieruchomości.

Po trzecie, nie ustalono które działki o jakich konkretnie numerach i powierzchni zostały wywłaszczone i czyją stanowiły własność.

Po czwarte, z akt wynika, że zostały wydane 2 zezwolenia na zajęcie nieruchomości wydane [...] września 1953 r. i [...] marca 1954 r. Sąd nakazał przeprowadzenie dowodów w tym zakresie, przeprowadzenie synchronizacji geodezyjnej pozwalająca na ustalenie które działki i o jakich numerach weszły w skład wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...] m2,, w jakich księgach wieczystych były ujawnione a w efekcie jakie działki weszły w skład działki oznaczonej numerem [...] o pow. [...] m2. Zlecił organowi zapoznanie się ze sprawą toczącą się przed Sądem Rejonowym w C. [...] NS [...] w które sporządzono opinię dotyczącą powierzchni nieruchomości.

Następnie Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] października 2014 r. uchylił ponownie wydaną przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r. i orzekł co do istoty sprawy.

Wyrokiem WSA w Warszawie z 16 października 2015 r. , sygn. akt IV SA/WA 400/15, uchylona została decyzja organu II instancji.

Sąd wskazał na niepoczynienie prawidłowych ustaleń co do spełnienia przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. i nie rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób prawidłowy:

Dotyczy to ustalenia i udowodnienia:

- celu wywłaszczenia,

-spełnienia przesłanki z art. 8 dekretu,

-konieczności przeprowadzenia synchronizacji geodezyjnej która pozwoli na ustalenie które działki weszły w skład działki o późniejszym nr [...] o pow. [...] m2,

-ewentualnego udowodnienia stosownymi dokumentami z postępowania wywłaszczeniowego, że zezwolenie z [...] września 1953 r. było zezwoleniem na nabycie m.in. nieruchomości o pow. [...] m2 która stanowiła część nieruchomości z hip. [...] i [...] (bo tak wskazał organ II instancji),

-na czym Minister oparł twierdzenie co do spełnienia przesłanki wezwania do dobrowolnego zbycia nieruchomości (wszystkich ze współwłaścicieli) skoro z protokołu rozpraw ustaleniowych z [...], [...], [...], [...], [...] października 1953 r. wynikało, że część nieruchomości o pow. [...] m2 oznaczonej nr hip [...] stanowiła własność I., M. [1], M. [2], J. a część nieruchomości o pow. [...] m2 oznaczona nr hip [...] stanowiła własność I., M. [1], M. [2], J., T., Z., B. L.,

- przedmiotu postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do stanu aktualnego.

Sąd uznał za prawidłowe ustalenie przez organ, że w orzeczeniu z 1961r. chodziło o działkę [...] o pow. [...]m2 jako nieruchomość podlegającą wywłaszczeniu. Natomiast dalsze ustalania organu co do tego że były podstawy do wywłaszczenia nieruchomości o pow. [...] m2 oznaczonej nr hip [...] i [...] albowiem tylko taki teren został objęty wnioskiem wywłaszczeniowym z [...] grudnia 1953 r. i załączoną do niego mapą sytuacyjną pozostawił do dalszego wyjaśnienia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji ustalił, co następuje.

1. Wniosek wywłaszczeniowy został złożony przez podmiot legitymowany tj. [...] w S. z [...] grudnia 1953r. i [...] w C. z [...] czerwca 1954 r.

2. Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na rzecz [...] wydał zezwolenie z [...] września 1953 r. nr [...] na nabycie pod budowę osiedla mieszkaniowego – nieruchomości położonych w C. o łącznej pow. [...] ha [...] a [...] m2, w nieruchomości przy [...] o łącznej powierzchni [...] m2 –co wynika z planu sytuacyjnego stanowiącego część zezwolenia tj. zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] (błąd literowy- [...]) z [...] czerwca 1952 r. Wg tego zaświadczenia nieruchomość ta objęta była oznaczona nr hip. [...] i stanowiła własność T. i I. Małż. L.. Wg organu na planie tym błędnie naniesiono granice nieruchomości objętej hip [...] i nie wykazano nieruchomości objętej hip. [...]. Organ ustalił, że faktycznie zezwoleniem objęto obszar o pow. [...] m2 w skład której wchodziła część nieruchomości o pow. [...] m2 z hip [...] (z ogólnej powierzchni [...] m2) oraz część nieruchomości o pow. objętej hip [...] o pow. [...] m2.(z ogólnej powierzchni [...] m2. Tymczasem kontrolowanymi rozstrzygnięciami wywłaszczono część nieruchomości o pow. [...] m. kw hip [...] i część o pow. [...] m2 hip [...]. Łącznie [...] m2(w orzeczeniu wywłaszczeniowym [...] m2 różnica zdaniem geodety, co wynika z opinii z [...] marca 2018 – powstała z niedokładnego wyrysowania granicy i powierzchni). Nie odnaleziono zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z [...] września 1953 r. Zachował się wniosek [...] z [...] września 1953 r nr [...], opinia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wydana na podstawie art. 5 ust. 2 oraz zezwolenie właściwego ministra na zgłoszenie wniosku.

3. Zezwoleniem z [...] września 1953 r. nie została objęta część nieruchomości o pow. [...] m2 objęta hip [...] i część nieruchomości o pow. [...]m2 (opinia geodety).

4. Na wyrysie z mapy katastralnej z [...] lutego 1961 r nr [...] teren pod wywłaszczenie został określony powierzchnią [...] m2 i oznaczony jako działka [...] objęta rep. [...] jednakże błędnie wskazano wyłącznie ten rep. podczas gdy w skład działki [...] wchodziły nieruchomości uwidocznione w dwu księgach wieczystych tj. rep [...] oraz [...]).

5. Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał na rzecz [...] w C. zezwolenie z [...] marca 1954 r. nr [...] na nabycie pod budowę osiedla mieszkaniowego nieruchomości położonych w C. o łącznej pow. [...] ha [...] a i [...] mkw w tym obszaru o pow [...] m.kw stanowiącej nieruchomość hip [...]. Fakt objęcia tej nieruchomości zezwoleniem wynika z planu sytuacyjnego stanowiącego integralną jego część tj załącznika do opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z [...] marca 1954 r. nr [...]. (wg organu na planie tym błędnie naniesiono granice hip [...] i nie wykazano nieruchomości hip [...]).

6. Ostatecznie organ uznał, że oboma zezwoleniami tj. z [...] września 1953r. i [...] marca 1954 r. objęto obszar [...] m. kw w skład którego wchodziły część nieruchomości o pow. hip [...] o pow. [...] m2 oraz część nieruchomości objętej hip [...] o pow. [...]m2 ([...] plus [...]) a zatem nie można stwierdzić aby doszło do rażącego naruszenia art. 5 ust 1 i 2 dekretu w zakresie powierzchni [...] m2.

7. Co do pozostałej części nieruchomości hip [...] o pow. [...] m kw oraz części nieruchomości hip [...] o pow. [...] m. kw czyli łącznie [...] m kw organ uznał, że nie zostały one objęte zezwoleniem PPKPG a zatem decyzje w tym zakresie zostały wydanie z naruszeniem art. 5 ust. 1 dekretu.

8. W zakresie art. 8 dekretu organ ustalił, że współwłaścicielami nieruchomości hip [...] byli I., M. [1], M. [2] i J. L. do których pismem z [...] listopada 1953 r. nr [...] skierował w oparciu o zezwolenie z [...] września 1953 r. wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości o pow [...] m2. Przedmiotowe wezwanie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. w okresie od [...] lutego 1953 r. do [...] lutego 1953 r., co wynika z egzemplarza znajdującego się w aktach sprawy.

9. Oznacza to, że oferta została złożona [...] z [...] wszystkich współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości hip [...]. (Bez Z. i B.). Zdaniem organu ponieważ zezwolono na wezwanie właścicieli w trybie publicznego ogłoszenia a do dobrowolnego zbycia konieczna była zgoda wszystkich z nich – nie doszło do naruszenia art. 8 dekretu. W odniesieniu do powierzchni [...] m2 obowiązek został spełniony.

10. Do współwłaścicieli nieruchomości o pow. [...] m2 został skierowany wniosek o dobrowolne odstąpienie - w drodze publicznego ogłoszenia, co wynika z pisma z [...] czerwca 1954 r. nadesłanego przy piśmie Urzędu Miasta C. z [...] października 2018 r. jednakże dokument ten nie zachował się.

11. Do wniosku o wywłaszczenie dołączono wszystkie wymagane dokumenty.

12. Cel wywłaszczenia wynika z dokumentów dołączonych do wniosku tj. z zezwolenia na budowę osiedla mieszkaniowego i zaświadczenia lokalizacyjnego z [...] czerwca 1652 r. w którym wyrażono zgodę na lokalizację budownictwa mieszkaniowego [...] na terenie objętym wnioskiem wywłaszczeniowym i załączonym do niego planem.

13. Pismem z [...] czerwca 1954 r. [...] w C. wystąpiła z wnioskiem do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. o wywłaszczenie nieruchomości w tym tej o pow. [...] m. kw. Nie odnaleziono wniosku (tylko zezwolenie, szkic i zaświadczenie lokalizacyjne) w związku z czym nie można stwierdzić czy do wniosku przedłożono wszystkie wymaganie dekretem załączniki. Nie doszło zdaniem organu do naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu.

14. Nie zachowało się zawiadomienie o wszczęciu postępowania w stosunku do pow. [...] m2 oraz zawiadomienie o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy. W aktach znajduje się protokół z rozprawy z [...] maja 1955 do [...] marca 1955 r. co oznacza, że rozprawa odbyła się. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 18 ust. 1 i 2 dekretu.

15. Decyzja wywłaszczeniowa zawiera wszystkie wymagane prawem elementy (art. 21) gdyż określono w nim przedmiot wywłaszczenia i podmiot na rzecz którego dochodzi do wywłaszczenia. Poza tym decyzja zawierała załącznik graficzny na którym oznaczono kolorem czerwonym wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka [...] o pow. [...] m2. Przedmiot wywłaszczenia został określony nieprecyzyjnie, błędnie naniesiono granice nieruchomości nr hip [...] i nie naniesiono granic nieruchomości nr hip [...]. Wywłaszczenie objęło część nieruchomości objętej hip [...] o pow. [...] m2 i część nieruchomości hip [...] o pow. [...] m2. (łącznie [...] m2).

16. Od orzeczenia odwołanie złożyli wszyscy właściciele działki hip [...]. Z tego względu nie można uznać aby w powyższym zakresie doszło do rażącego naruszenia prawa.

17. Brak było podstaw do rozszerzenia zakresem wywłaszczenia obszaru [...] m2 gdyż nie był on objęty zezwoleniami PPKPL. Także wniosek o wszczęcie tego postępowania nie dotyczył tej powierzchni. Brak jest jakiegokolwiek dokumentu z którego wynikałaby zgoda na objęcie wywłaszczeniem większej powierzchni. Zatem jedynie do obszaru o pow [...] m2 doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

18. Odszkodowanie przyznano w wysokości [...] zł na rzecz I., M. [1], M. [2] i J. i zobowiązano do jego wypłaty [...] w C.. Nie doszło zatem do naruszenia art. 27 dekretu. Współwłaściciele złożyli wniosek co do obszaru [...] m kw. Nie doszło zatem do naruszenia art. 33 ust. 1, 2 i 6 dekretu.

19. Nieruchomość wywłaszczona nie miała charakteru uprzywilejowanego w myśl art. 30 ust. 1 dekretu gdyż nie stanowiła gospodarstwa ogrodniczego (protokół z rozprawy [...] .10. 1953 r.). Organ ustalił wysokość odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego z [...] czerwca 1961 r. sporządzonego przez W. J. (działka [...] o pow. [...] ha) i zostało ono obliczone w sposób prawidłowy (p. treść decyzji).

20. Nie przyznano odszkodowania za udziały T., Z. i B. L. objęte hip [...] z której wywłaszczono [...] m2. Powyższe nie może zostać w ocenie organu uznane za rażące bowiem odszkodowanie służy naprawieniu szkody jaka powstała na skutek wywłaszczenia Skutkiem uchybienia organu było przyznanie odszkodowania na rzecz I., M. [1], M. [2] i J. w wysokości wyższej niż im należna tj. za grunt o wyższej powierzchni niż faktycznie wywłaszczono oraz uzyskali odszkodowanie za udziały współwłaścicieli hip [...]. Przyznanie odszkodowania w wysokości wyższej niż należny nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Organ uznał, że odszkodowanie za udziały osób pominiętych w ogóle nie zostały przyznane i sprawa w tym zakresie nie została więc rozpoznana i powinna być przedmiotem rozpoznania przez właściwy organ (Prezydenta miasta [...]).

21. Wszyscy współwłaściciele ([...]) odwołali się od tej decyzji jednakże Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia decyzję organu I instancji orzeczeniem z [...] sierpnia 1961 r. utrzymała w mocy.

22. Organ przyznał, że istotnie przedmiot wywłaszczenia nie został w sposób prawidłowy określony jednakże naruszenia tego nie można uznać za rażące gdyż na podstawie decyzji wywłaszczeniowej i szkicu na którym naniesiono granice nieruchomości tj. działkę [...] dało się w sposób bezproblemowy ustalić zakresu wywłaszczenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. Z. i G. A..

T. Z. wskazał na brak możliwości łączenia w toku wywłaszczenie dwóch ksiąg wieczystych którzy posiadają różne udziały i wywłaszczyć ich właścicieli jedną decyzją. Wskazał, że jego matka Z. L. nigdy nie była poinformowania o wywłaszczeniu podobnie jak jej siostra B. L. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie było skierowane do właścicieli hip [...]. Postępowanie dotyczyło wyłącznie nieruchomości sąsiedniej hip [...]. której powierzchnia wynosiła [...] m2. Nie otrzymali także żadnego odszkodowania. Doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 i 18 ust. 1 dekretu. Zdaniem skarżącego nieuprawnione są twierdzenia, że w dacie wywłaszczenia nie istniała działka [...] gdyż na mapie katastralnej z [...] lutego 1961r. działka ta widniała.

G. A. reprezentowany przez W. A. zaskarżył tę decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie.

Wskazał na pominięcie w rokowaniach B. L. i Z. L. – publiczne obwieszenie wskazywało tylko na T., I., M. [1], M. [2] i J. oraz nie wymienienie w nim działki objętej hip [...]. Oznacza to, że osoby te nie zostały wezwane do dobrowolnego zbycia nieruchomości. Nie zostało im przyznane odszkodowania ani nie zostały wymienione w decyzji wywłaszczeniowej. Dotyczy to także T. L.. Doszło zatem do rażącego naruszenia art. 8 dekretu. Obie te osoby brały udział w postępowaniu odwoławczym gdyż sądziły że zostały pominięte jednakże ich pogląd na ten temat nie został uwzględniony przez organ II instancji. Nie otrzymały żadnego orzeczenia o wywłaszczeniu części ich nieruchomości ani żadnego odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skargi są zasadne.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. organ rozpoznający sprawę jest związany wytycznymi zawartymi w orzeczeniu sądu poprzednio rozpoznającego sprawę. Tak jak to miało miejsce w tym przypadku.

Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, co wymaga ustalenia czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub czy wypełnienia inne przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258).

Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja ( m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. Oceniając zaskarżoną decyzję wydaną w postępowaniu nadzorczym, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wypływ na wynik sprawy. Wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to przede wszystkim wady o charakterze materialnoprawnym. Przyczyną stwierdzenia nieważności może być również naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, jednak tylko w sytuacji, gdy naruszenie przepisów procesowych ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2016 r., I OSK 2321/15 oraz 23 października 2015 r., I OSK 127/14 – CBOSA). Naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może doprowadzić do stwierdzenie nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób nie budzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2016 r., I OSK 1336/14 oraz z 13 stycznia 2016 r., II GSK 847/14 – CBOSA). Wymóg ten, tzn. wpływ rażących wad proceduralnych na wynik sprawy, ma silne oparcie w wartościach konstytucyjnych. Chodzi tu nie tylko o zasadę stabilności obrotu prawnego (art. 2 Konstytucji RP; por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, OTK-A 2015/5/62).

Organ ustalił, że przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym była decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nr [...] i utrzymane nią w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].08.1961 r. wydana na podstawie przepisów dekretu dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), dalej "dekret".

Sąd poprzednio rozpoznający sprawę zobowiązał organ do:

-ustalenia celu wywłaszczenia,

-wykazania spełnienia przesłanki z art. 8 dekretu,

-dokonania synchronizacji geodezyjnej, która pozwoli na ustalenie które działki weszły w skład działki o późniejszym nr [...] o pow. [...] m2,

-ewentualnego udowodnienia stosownymi dokumentami z postępowania wywłaszczeniowego, że zezwolenie z [...] września 1953 r. było zezwoleniem na nabycie m.in. nieruchomości o pow. [...] m2, która stanowiła część nieruchomości z hip. [...] i [...] (bo tak wskazał organ II instancji),

-wyjaśnienia na czym Minister oparł twierdzenie co do spełnienia przesłanki wezwania do dobrowolnego zbycia nieruchomości (wszystkich ze współwłaścicieli) skoro z protokołu rozpraw ustaleniowych z [...], [...], [...], [...], [...] października 1953 r. wynikało, że część nieruchomości o pow. [...] m2 oznaczonej nr hip [...] stanowiła własność I., M. [1], M. [2], J. a część nieruchomości o pow. [...] m2 oznaczona nr hip [...] stanowiła własność I., M. [1], M. [2], J., T., Z., B. L.,

-ustalenia przedmiotu postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do stanu aktualnego.

Podzielił przy tym ustalenia organu, że w orzeczeniu z 1961r. chodziło o działkę [...] o pow. [...] m2 jako nieruchomość podlegającą wywłaszczeniu. Natomiast dalsze ustalania organu co do tego, że były podstawy do wywłaszczenia nieruchomości o pow. [...] m2 oznaczonej nr hip [...] i [...] albowiem tylko taki teren został objęty wnioskiem wywłaszczeniowym z [...] grudnia 1953 r. i załączoną do niego mapą sytuacyjną.

Dokonując ponownej oceny wniosku o stwierdzenie nieważności organ na podstawie opinii geodety z 2018 r. ustalił, że grunt o pow. [...] m2 objęty orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] sierpnia 1961 r. faktycznie składał się z nieruchomości dla których urządzone były księgi hipoteczne [...] i [...] oraz [...]. Na dzień wywłaszczenia grunt ten stanowił własność :

-w odniesieniu do ksiąg hip. [...] cd. [...] – M. [1], I., M. [2], J. L.;

-w odniesieniu do księgi hip. [...] – M. [1], I., M. [2], J. L. oraz T., M. i B. L..

Zgodnie z art. 8 dekretu aby można było skutecznie wszcząć postępowanie wywłaszczeniowe organ powinien wezwać ich wszystkich do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości.

Tymczasem organ ustalił, że obwieszenie do wszczęciu postępowania zostało skierowane do współwłaścicieli nieruchomości nr hip. [...] tj. T., I., M. [1] M. L. [2], co oznacza, że nie zostało skierowane do pozostałych właścicieli nieruchomości objętej księgą hip [...]. Było ono zresztą błędne gdyż nieruchomość hip [...] wskazana w obwieszczeniu miała powierzchnię [...] m2 a nie [...] m2. (okoliczność niesporna). Fakt, na który powołuje się organ a mianowicie to, że wezwanie do dobrowolnego zbycia nieruchomości następowało w trybie ogłoszeń publicznych i strony mogły z łatwością dowiedzieć się o wywłaszczeniu nie zasługuje na aprobatę Sądu.

Aby strona mogła mieć świadomość, że wszczęto wobec niej postępowanie wywłaszczeniowe musiałby mieć jakąkolwiek informację, że postępowanie będzie dotyczyło jej nieruchomości. Tymczasem z obwieszczenia nie wynika aby postępowanie wywłaszczeniowe miało dotyczyć działki dla której prowadzona była księga hipoteczna [...]. W związku z tym, w ocenie Sądu organ dokonał częściowo błędnej oceny dowodów, co stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. i wadliwie uznał, że nie doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu.

Także argumenty organu, iż do zawarcia umowy sprzedaży konieczna była zgoda wszystkich współwłaścicieli a zatem brak zgody choćby jednego z nich powodował niemożliwość zawarcia umowy nie są trafne.

Po pierwsze umowa mogła dotyczyć zbycia poszczególnych udziałów określonych w ułamku – co wynikało z art 79 dekretu z 11 października 1946 r. prawo rzeczowe (Dz.U.1946.57.319)), a po drugie obowiązek wezwania do zbycia dotyczył każdego ze współwłaścicieli bez względu na ich stanowisko w tej kwestii i ostateczny rezultat tych negocjacji. Był to warunek od którego uzależnione było wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Nie można przy tym twierdzić, jak to czyni organ II instancji, że w odniesieniu do powierzchni [...] m2 warunek ten został spełniony. Wynika to z tego, że nieruchomość hipoteczna takiej powierzchni po prostu nie miała. To że do terenu o pow. [...] m2 [...] skierowała wezwanie w drodze publicznego obwieszczenia nie może oznaczać, że wezwaniem tym doszło do powiększenia powierzchni tej nieruchomości Jak to zostało wskazane wyżej nieruchomość hipoteczna nr [...] miała [...] m2, co oznacza że tylko taki jej obszar mógł być co do zasady wywłaszczony. Oznacza to, że organ wywłaszczeniowy a przedtem sam ubiegający się o wywłaszczenie w sposób rażąco błędny określił przedmiot wywłaszczenia, co stanowi o rażącym naruszeniu art. 7 pkt 2 ppkt.1 dekretu.

Poza tym w odnalezionych aktach archiwalnych nie ma nawet wezwania do dobrowolnego zbycia [...] m2, co w sytuacji gdy sąd ponownie rozpoznający sprawę wymagał aby okoliczność wezwania była udowodniona dokumentami czyni nieudowodnionymi okoliczności związane z wezwaniem do dobrowolnego zbycia nieruchomości o tej powierzchni.

W ocenie Sądu nie sposób także podzielić wywodów organu, że skoro na wezwaniu z [...] listopada 1953 r. dotyczącym obszaru [...] m2 wskazano prawidłowo wszystkich [...] współwłaścicieli nieruchomości hipotecznej [...] to należy uznać w całości to wezwanie za skuteczne. Jak wynika ze szczątkowych dokumentów zebranych przez organ prawdopodobnie wystosowano w drodze obwieszczenia dwa wezwania do dobrowolnego zbycia nieruchomości tj. co do obszaru o pow. [...] m2 i [...] m2. Świadczy o tym chociażby fakt, że w orzeczeniu wywłaszczeniowym mowa jest o części nieruchomości hipotecznej [...] a nie o całości. Skoro tak to nieuprawnione jest obecnie twierdzenie, że pierwotne wezwanie przez ogłoszenie dotyczyło także powierzchni [...] m2.

Poza tym w szczątkowych aktach archiwalnych nie zachowało się ani zawiadomienie o wszczęciu postępowania co do [...] m2, ani zawiadomienie o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowej, która – co wynika z art. 20 i 21 dekretu. Wyznaczenie rozprawy stanowiło obowiązkowy etap postępowania wywłaszczeniowego. Od jej przeprowadzenia – zgodnie z art. 21 uzależnione było wydanie decyzji w przedmiocie wywłaszczenia.

W aktach sprawy brak jest dowodu na jej przeprowadzenie co także potwierdza, że do obszaru [...] m2, nie został spełniony warunek o jakim mowa w art. 20 dekretu.

Ostatecznie należy stwierdzić, że w toku postępowania wywłaszczeniowego doszło do rażącego naruszenia art. 7 pkt 2 ppkt 1, 8 i 20 dekretu, co stanowi o spełnieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Nieruchomość z księgi hipotecznej [...] nie była objęta zezwoleniem ani nie dokonano wezwania do jej dobrowolnego zbycia. Nie ma również dowodów na to, że doszło do wezwania właścicieli do zbycia części nieruchomości hip. [...] o pow. [...] m2. Nieruchomość ta stanowiła współwłasność w częściach ułamkowych. Brak tych elementów wezwania czynił je za nie skuteczne i nie mogące uruchamiać procedury wywłaszczeniowej.

Oznacza to, że skuteczność wezwania do dobrowolnego zbycia musiała dotyczyć wszystkich współwłaścicieli i obejmować całą nieruchomość albo jej części ułamkowej. Należy pamiętać, że wezwanie miało na celu przyspieszenie procesu wywłaszczeniowego poprzez dobrowolne zbycie nieruchomości bez uruchamiania procedury wywłaszczeniowej. Nie można go zatem traktować jako czynności iluzorycznych. Wezwanie to, bez względu na jego formę tj. czy poprzez ogłoszenie czy w drodze bezpośredniej musiało być precyzyjne, a więc nie budzące wątpliwości co do tożsamości z faktycznie istniejącą nieruchomością. Musi dawać odpowiedź na pytanie o przedmiot wywłaszczenia a nie powodować istotne wątpliwości w tym zakresie. W przypadku gdy właściciel nieruchomości nie jest w stanie odtworzyć toku rozumowania organu i ustalić czy wywłaszczenie dotyczy jego nieruchomości nie może podjąć decyzji o ewentualnym zbyciu.

Zachowane obwieszenie o wszczęciu postępowania dotyczy nieruchomości hipotecznej [...] o pow. [...] m2, (podobnie jak i powoływane jedynie w dokumentach pośrednich wezwanie do dobrowolnego zbycia z 1953 r.), co oznacza że było ono rażąco wadliwe gdyż w sposób niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym wskazywało na żądanie wywłaszczenia nieruchomości innej (o innej powierzchni) niż nieruchomość uwidoczniona w księdze hipotecznej a wskazana w obwieszczeniu czy zezwoleniu lokalizacyjnym.

W ocenie Sądu, czynione obecnie ustalenia, co do tego jaka faktycznie nieruchomość została wywłaszczona i co do jakiej nieruchomości wydano zezwolenie na wywłaszczenie – co wynika ostatecznie z opinii E. R. czy samego organu – nie zmienia faktu, że zarówno podmiot domagający się wywłaszczenia jak i organ wywłaszczeniowy w sposób rażąco sprzeczny z przepisami dekretu wszczął postępowanie wywłaszczeniowe nie informując właścicieli nieruchomości przeznaczonej do wywłaszczenia w sposób prawidłowy o przedmiocie wywłaszczenia. Uprawnione jest więc twierdzenie, że właściciele nieruchomości zostali w ten sposób oczywisty wprowadzeni w błąd co do faktów istotnych w sprawie.

Jeżeli wykonawca narodowych planów gospodarczych nie wezwał pisemnie właściciela nieruchomości do jej odstąpienia za oznaczoną cenę, to nie doszło do uruchomienia 15-dniowego terminu, o którym mowa w art. 8 ust. 4 dekretu. Skutkowało to brakiem możliwości wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Poza tym zgodnie z art. 7 dekretu ubiegający się o nabycie nieruchomości powinien złożyć Przewodniczącemu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wniosek o udzielenie zezwolenia wraz z załącznikami. We wniosku tym należało m.in. wymienić nieruchomość, której dotyczy wniosek, powierzchnię całej nieruchomości lub jej części przeznaczonej do nabycia z powołaniem się na plan lub szkic sytuacyjny, wymienić właściciela nieruchomości. Do wniosku, zgodnie z art. 7 pkt 3 ppkt 4 dekretu należało dołączyć szkic sytuacyjny w odpowiedniej skali z wymieniem powierzchni przeznaczonej do jej nabycia i oznaczeniem jej granic. Wymogi te służyć miały przede wszystkim temu aby właściciel nieruchomości nie miał wątpliwości co do przedmiotu przyszłego wywłaszczenia.

Tymczasem w niniejszej sprawie mamy do czynienia z absolutnie nieczytelnym szkicem z oznaczeniami koloru czerwonego, którego interpretacja jest wysoce utrudniona. Jak wynika z ostatniej opinii z 2018 r. szkic jest sporządzony z błędnie naniesionymi granicami nieruchomości, z wadliwym określeniem nieruchomości wywłaszczanej. Co prawda wniosek [...] z [...]. 09. 1953 r. nie został odnaleziony jednakże biorąc pod uwagę treść pozostałych dokumentów należy domniemywać, że wadliwość w wyżej wskazanym zakresie była w nim powielona. Oznacza, to w ocenie Sądu, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone również z rażącym naruszeniem art. 7 pkt 2 ppkt 2 i pkt 3 ppkt 4 dekretu.

Sąd nie kwestionuje ustaleń organu, że zezwoleniami z [...] września 1953 r. i [...] marca 1954 r. objęto obszar w skład którego wchodziło część nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] tj. część hip [...] o pow. [...] m2 i część nieruchomości hip [...] o pow. [...] m2. Brak wezwania w trybie art. 8 dekretu, w tym w części nie objętej zezwoleniem, co do nieruchomości hip [...] o pow. [...] m2 i części nieruchomości hip [...] o pow. [...] m2 (str. [...] uzasadnienia organu), nie budzi zastrzeżeń Sądu w zakresie tych ustaleń jako zgodnych ze znajdującymi się w sprawie dokumentami i opiniami. Co do ww. powierzchni orzeczenie zostało zatem wydane również z naruszeniem art. 5 ust. 1 dekretu.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że ma rację T. Z., że nieruchomość objęta księgą hipoteczną nr [...] r cd [...] miała w dacie wywłaszczenia powierzchnię [...] m2. Okoliczność ta nie budzi, zdaniem Sądu, wątpliwości gdyż wynika z odpisu księgi wieczystej nr hip [...] cd [...] czy planu parcelacyjnego [...] z 1925 r. (zał nr [...] t. [...] akt sprawy). Potwierdzają to wszystkie opinie jakie zostały zgromadzone w sprawie (Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2018 r, geodety E. R., biegłego sądowego M. P.).

Jak wynika z opinii z [...] marca 2018 r., na którą powołuje się organ, zezwolenie z [...] września 1953 r. nr [...] (którego nie odnaleziono) określało wyłącznie ogólną powierzchnię [...] ha [...] a [...] m2. Położenie terenu objęte zezwoleniem określał załącznik graficzny do zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z [...] czerwca 1952 r. (plan) i potwierdzał wniosek wywłaszczeniowy.

Na planie tym błędnie naniesiono granice nieruchomości hip. [...] i nie wykazano nieruchomości rep. hip. [...], co było prawdopodobnie przyczyną dalszych błędów co do oznaczenia tych nieruchomości. Jak dalej wynika z tej analizy zezwoleniem z [...].09.1953 r. objęto część o pow. [...] m2 z nieruchomości hip [...], co odpowiada obecnej działce [...], obr. [...] oraz część o pow. [...] m2nieruchomości hip. [...], co odpowiada częściom obecnych działek [...] i [...] o łącznej. pow. [...]. Jednocześnie z opinii tej wynika (ad. [...]), że wywłaszczeniem objęto część o pow. [...] m2 z nieruchomości rep. hip [...], co odpowiada części obecnej działki ewidencyjnej [...] oraz część o pow. [...] m2 z nieruchomości hip [...], co odpowiada częściom obecnych działek ewidencyjnych [...] i [...]. Łączna powierzchnia tego terenu wynosi [...] m2. (różnica z pow. wskazaną w decyzji wywłaszczeniowej – [...] m2 wynika prawdopodobnie z dokładności pomiarów). Jednocześnie z opinii tej wynika (ad [...]), że drugim zezwoleniem z [...] marca 1954 r. objęto część o pow. [...] m2 z nieruchomości hip [...].

Oznacza to, że nadto zezwoleniem nie obejmowało całości wywłaszczonej nieruchomości gdyż objęto nim pow. [...] m2 a nie tak jak w orzeczeniu wywłaszczeniowym [...] m2.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji organu II instancji Sąd stwierdza, że organ wykonał wytyczne zawarte w wyrokach sądów poprzednio rozpoznających sprawy. I tak, sporządzona została tzw. synchronizacja geodezyjna na podstawie której ustalono przedmiot wywłaszczenia w tym, jakie nieruchomości były objęte zezwoleniem, ustalono cel wywłaszczenia – budowa osiedla mieszkaniowego, co potwierdza treść zezwolenia z [...] marca 1954 r. oraz zaświadczenie lokalizacyjne z [...] czerwca 1652 r. (str. [...] uzasadnienia), ustalono która część nieruchomości wywłaszczonej nie była w ogóle objęta zezwoleniem (.p. uwagi wyżej), określono dokumenty, które w ocenie organu stanowią dowód na podstawie którego uznano, że nieruchomość wywłaszczona stanowiła część dwu nieruchomości hipotecznych (przede wszystkim opinia z [...] marca 2018 r. sporządzona na zlecenie organu). Nie doszło zatem do naruszenia przez organ art. 153 P.p.s.a.

Skoro organ naruszył rażąco art. 8pkt 1 dekretu, brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego a w konsekwencji nie było podstaw do przyznania odszkodowania Wywody organu iż obecnie możliwe jest konwalidowanie uchybień organu w zakresie nie przyznania odszkodowania właścicielom nieruchomości hipotecznej [...] nie znajduje oparcia w prawie. Jak bowiem wynika z akt wywłaszczeniowych odszkodowanie obejmowało cały wskazany w orzeczeniu wywłaszczeniowym grunt. Wyczerpało przedmiot orzeczenia wywłaszczeniowego. Przyznanie zatem odszkodowania nie ujętym w orzeczeniu współwłaścicielom doprowadziłoby do sytuacji w której odszkodowanie otrzymaliby także nieuprawnieni. Uwagi te mają jednak wyłącznie charakter polemiczny z poglądem organu gdyż co do zasady brak było w ogóle podstaw do prowadzenia postępowania o odszkodowanie.

W konsekwencji sumując rozważania organu należy stwierdzić, że w niniejszym postępowaniu wywłaszczeniowym doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego tj. dekretu, a naruszenia te (w szczególności art. 8 pkt 1 i 4 oraz 7pkt 2 ppkt 2 i pkt 3 ppkt 4 dekretu mają charakter rażący.

Na pierwszy rzut oka stwierdzić się dało, że nie objęto przedmiotem wywłaszczenia nie tylko nieruchomość hipoteczną [...] (inna powierzchnia) i że objęto nim także inną stanowiącą przedmiot współwłasności innych osób. Organ wywłaszczeniowy w sposób oczywiście wadliwy ustalił ten przedmiot jak i podmioty których nieruchomość podlegać miała wywłaszczeniu. Nie zachował także procedury wstępnej o jakiej mowa w art. 8 pkt 1 dekretu.

Poza tym na marginesie wspomnieć należy, że decyzja organu II instancji nie nadaje się do wykonania. Stwierdzając nieważność w odniesieniu do części nieruchomości organ musi tę nieruchomość określić zgodnie z obowiązującymi w ewidencji gruntów tj. do określonej działki ewidencyjnej. Użycie sformułowania "część" obecnej działki ewidencyjnej, nawet gdy do decyzji sporządzono załącznik graficzny nie spełnia tych kryteriów. Zgodnie z art. 2 pkt 1. 7 ustawy z 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (D.U. 2019, poz. 725) na mapie zasadniczej uwzględnia się, m.in. działki ewidencyjne. Pojęcie to reguluje także rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. (D.U. 2019, poz. 393 t.j.). Zgodnie z § 4.1.3 i § 9 jednostką powierzchniową dla celów ewidencyjnych jest działka ewidencyjna jednorodna pod względem prawnym wydzielona z otoczenia za pomocą linii granicznych.

Ponieważ czy to stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej czy wydania jej z naruszeniem prawa określa konkretną powierzchnię danej nieruchomości musi, aby było to zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, odnosić się do kryteriów ewidencyjnych. Tylko w takim wypadku możliwe jest precyzyjne określenie jakiej konkretnie nieruchomości dotyczy decyzja administracyjna. Tymczasem w decyzji organu II instancji mowa jest o całej działce ewidencyjnej [...] mimo, że stwierdzenie nieważności dotyczy jej części.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej powoduje wyeliminowanie decyzji administracyjnej z obrotu prawnego ze skutkiem od daty jej wydania tj. skutkiem wstecznym (ex tunc). Następuje zatem powrót do sytuacji prawnej sprzed jej wydania. Dlatego przy częściowym stwierdzeniu nieważności konieczne jest odniesienie się do obecnie obowiązujących reguł postępowania ewidencyjnego czy wieczystoksięgowego tak aby możliwe było doprowadzenie do zgodności z prawem istniejącego stanu faktycznego. Gdyby decyzja organu II instancji stała się ostateczne nie możnaby było wobec wadliwości tego rozstrzygnięcia z powodu nieokreślenia w sposób prawidłowy przedmiotu stwierdzenia nieważności ujawnić zmian ewidencyjnych ani w ewidencji gruntów ani w księgach wieczystych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ II instancji będąc związany wyżej zaprezentowaną oceną prawną oceni czy w stosunku do kwestionowanej decyzji zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności czy wydania jest z naruszeniem prawa, mając na uwadze treść art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c P.p.s.a Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

-----------------------

14