Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 608/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: 156 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: 60 ust. 1 art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję z dnia [...] [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek A. N. (dalej: strona, skarżący), w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. – w sprawie ustalenia skarżącemu odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w M. - na podstawie art. 156 § 1 oraz art. 158 § 1, w związku z art 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn.:Dz. U. z 2021 r., poz. 735) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że wymienioną wyżej decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji zmienił swą decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia skarżącemu odpłatności za pobyt ojca w dps. Decyzja ta zmieniała wysokość opłat.

Pismem z dnia 26 lutego 2021 r. skarżący zwrócił się o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji. Argumentował, że podstawą nałożenia obowiązku pokrycia kosztów umieszczenia wstępnego jest art. 61 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten jako jedną z grup podmiotów obowiązanych do poniesienia kosztów pobytu rodzica w dps wskazuje zstępnych. W ramach tej grupy każdy z zstępnych posiada jednakże taki sam obowiązek. W niniejszej sprawie przebywający w dps ojciec skarżącego ma jeszcze drugiego syna. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana tylko w stosunku do skarżącego. Decyzja ta, nakładająca obowiązek samodzielnego pokrycia kosztów pobytu w dps na jednego ze zstępnych jest decyzją nie tylko niekorzystną dla strony, ale wręcz decyzją rażąco naruszającą przepisy i skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności.

Kolegium po przeanalizowaniu sprawy stwierdziło, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, umożliwiającym wyeliminowanie z porządku prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych ciężkimi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Podzielić przy tym należy poglądy orzecznictwa, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu administracji jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przepisem art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym organ nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Działa wyłącznie jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. W ramach tego postępowania organ nie przeprowadza zatem od początku postępowania głównego i nie dokonuje ustaleń stanu faktycznego, lecz wyłącznie ocenia, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych wart. 156 § 1 k.p.a. Gdy zatem taki przypadek organ wyższego stopnia stwierdzi, to ze względu na pewność obrotu prawnego i w celu usunięcia wątpliwości, czy mamy do czynienia z aktem ważnym czy też nieważnym, orzeka o stwierdzeniu nieważności decyzji dotkniętej szczególnie ciężką wadą w całości lub w części. Stwierdzenie nieważności oznacza zatem, iż decyzja, co do której stwierdzenie takie wydano, nie wywołała, w zakresie wskazanym w decyzji stwierdzającej nieważność - skutków prawnych, od chwili jej wydania do czasu stwierdzenia nieważności. Powołany art. 156 § 1 k.p.a. określa zamknięty katalog przyczyn, z powodu których stwierdza się nieważność decyzji. Jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, jest określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka wydania decyzji, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" obejmuje różne stany faktyczne i prawne, przy czym zachodzi ono w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia, "Rażące" oznacza więc oczywiste, wyraźne, bezsporne. "Rażące naruszenie prawa" o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sytuacji gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

Organ w dalszej części wywodów wskazał, że zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w brzmieniu przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm. - dalej w skrócie u.p.s.) pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. W art. 61 ust. 1 u.p.s. określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Istotne w tym rozwiązaniu jest to, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. w stanie prawnym, obowiązującym w dacie wydania decyzji wynikał z decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Takie też stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 16 czerwca 2016 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2304/14 (LEX nr 2082536). NSA stwierdził, że obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy.

W niniejszej sprawie, stwierdzić należy zdaniem organu, że - w kontekście podniesionego w odwołaniu zarzutu - nie doszło ze strony organu I instancji do rażącego naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Decyzją z dnia [...] nr [...], której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, zmieniono decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] w ten sposób, że:

- od 1 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2019 r. w wysokości 1.029,52 zł;

- od 1 lutego 2019 r. do 28 lutego 2019 r. w wysokości 1.253,03 zł;

- od 1 marca 2019 r. do 31 marca 2019 r. w wysokości 992,54 zł;

- od 1 kwietnia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. w wysokości 933,01 zł;

- począwszy od 1 maja 2019 r. w wysokości 945,23 zł.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, jak zauważył dalej organ, że został ustalony krąg osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty, a odrębną decyzją z dnia [...] nr [...] ustalona została odpłatność za pobyt ojca również drugiemu zstępnemu. Organ wskazał w związku z tym, że ustawa o pomocy społecznej nie nakazuje ustalenia obowiązku wszystkich zobowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji, nie formułuje zatem tzw. współuczestnictwa materialnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/G1 937/15). Nie może więc stanowić przesłanki rażącego naruszenia prawa wymienionej w art. 156 § 1 pkt;2 k.p.a. okoliczność podnoszona w odwołaniu, iż drugi zstępny nie został zobowiązany decyzją z [...] nr [...], do wnoszenia odpłatności.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ stwierdził, że nie wystąpiła wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji polegająca na wydaniu tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa materialnego, tj. powołanych w decyzji przepisów art. 106 ust. 5, w związku z art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust 2 pkt 2 u.p.s.

Jak dalej analizował organ, w przedmiotowej sprawie nie zaistniały również pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, wynikające z art. 156 § 1 pkt 1 i 3-7 k.p.a.

Organem właściwym do wydania decyzji ustalającej stronie należności za pobyt ojca w dps był niewątpliwie działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., gdyż stosownie do art. 59 ust. 1 u.p.s. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Nie zaszła więc przesłanka wynikająca z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie nie zaistniała także okoliczność wynikająca z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie tego przepisu możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 347/14). W niniejszej sprawie wydanie decyzji zmieniającej z dnia 31 maja 2019 r. nastąpiło na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., tak więc nie zaistniała okoliczność wynikająca z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Według organu, w kontekście unormowań zawartych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., we wskazanej decyzji prawidłowo została określona strona postępowania, w osobie skarżącego, co świadczy o niewystąpieniu przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odnosząc się z kolei do art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. organ podkreślił, że przez niewykonalność decyzji można rozumieć zarówno niewykonalność faktyczną, jak i prawną. Niewykonalność decyzji ma charakter faktyczny, kiedy już w momencie wydania decyzji istnieje przeszkoda o charakterze faktycznym, obiektywnie wykluczająca określone działanie (m. in. ze względu na poziom wiedzy technicznej, rozwój technologii). Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła ani przeszkoda faktyczna, ani prawna, która uniemożliwiałaby wykonanie decyzji z [...].

Przepis art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. zobowiązuje do stwierdzenia nieważności decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Założenie to w istocie sprawy obejmuje specyficzną postać niewykonalności prawnej decyzji i dotyczy takich sytuacji, gdy karą jest zagrożony nie sam fakt podjęcia rozstrzygnięcia, ale przystąpienie do jego realizacji. W omawianej sprawie taka sytuacja również nie miała miejsca, jak ocenił organ.

W odniesieniu do ostatniej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.) Kolegium podkreśliło, że przepis ten ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy w dacie wydania decyzji obowiązuje przepis prawa materialnego, określany jako klauzula nieważności, który wyraźnie stanowi, że określona w, nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność. W badanej sprawie taki przepis prawa zaś nie istnieje.

W świetle opisanego stanu faktycznego i prawnego sprawy, w ocenie organu brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżący wywiódł skargę od tej decyzji, albowiem jak stwierdził, nie zgadza się z takim rozstrzygnięciem sprawy.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; poniżej przywoływana jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania – w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Mocą tej decyzji odmówiono skarżącemu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wydanej w pierwszej instancji w sprawie ustalenia skarżącemu zmienionej wysokości należności podlegającej zwrotowi z tytułu opłat za pobyt jego ojca w domu pomocy społecznej.

Należy podnieść na wstępie, ze postępowanie w tym trybie ekstraordynaryjnym - prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. - stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a. Ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności musi być zatem niewątpliwe, co uzasadnia ścisłą wykładnię przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Działanie organu administracyjnego wymaga innego podejścia do sprawy niż w zwykłym postępowaniu jurysdykcyjnym, toczącym się w pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym. Organ ocenia kwestie prawne, nie mogąc podejmować przy tym czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty sprawy, tak jak w postępowaniu zwykłym. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie dokonuje się bowiem oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań, a ocenia się wyłącznie legalność wydanej decyzji. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest bowiem merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz jedynie przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji pod kątem jedynie ewentualnego wystąpienia jednej z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. To oznacza, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli mają miejsce, nie mogą być w tym postępowaniu uwzględnione, bo nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.

W świetle art. 156 § 1 k.p.a. stwierdza się nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Trzeba nadto zaakcentować, że badanie w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji (ustalenie czy zaistniały przesłanki do takiego stwierdzenia) przeprowadza się według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania takiej decyzji.

Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo wywiódł na podstawie ustalonego niewadliwie stanu faktycznego i prawnego tej sprawy, że nie zachodzi żadna z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W szczególności w rozpatrywanej sprawie nie sposób dopatrzeć się spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3-7. W ocenie Sądu zresztą, zarzuty strony skarżącej zasadzają się jedynie na gruncie punktu 2 komentowanego przepisu, tzn. wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazać wypada, że zasadniczo przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego (materialnego) nie zawierają w ogóle podstawy do wydania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej i musi to być brak obiektywnie istniejący. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis taki jest, jednak nie spełnia wymagań działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1369/06). Inaczej ujmując - brak podstawy prawnej zachodzi wówczas, gdy decyzja nie ma oparcia w żadnym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania.

Z kolei pojęcie "rażącego naruszenia prawa" zachodzi wówczas, gdy obiektywnie ujmując, treść decyzji pozostaje w wyraźnej, wręcz jaskrawej sprzeczności z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Przy czym nie chodzi tu o błędy w dokonaniu wykładni niejasnych przepisów prawa, budzących wątpliwości interpretacyjne, lecz o ewidentne przekroczenie jasno brzmiącego przepisu prawa, którego treść normatywna jest tak oczywista, że nie trzeba stosować skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych dla ich zrozumienia, gdyż wystarczające są podstawowe reguły wykładni. O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyroki NSA: z dnia 20 października 2011, sygn. akt II GSK 1056/10, z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1566/10). Rażące naruszenie prawa występuje tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Kolegium słusznie oceniło, że w sprawie niniejszej nie zaistniał przypadek z punktu 2 § 1 art. 156 k.p.a.

Przede wszystkim zaakcentowania wymaga, że kwestionowana przez skarżącego decyzja, ustalająca wysokość należności skarżącego za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, posiada stosowną i właściwą podstawę prawną w dacie jej wydania i stanowią ją wskazane prawidłowo w tej decyzji przepisy art. 106 ust. 5 w związku z art. 59 ust. 1, art. 60 ust.1, art. 61 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.; poniżej w skrócie przywoływana jako "u.p.s." lub "ustawa"). Unormowania te, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia decyzji, nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny, zachowują wobec tego moc obowiązującą i korzystają z domniemania ich konstytucyjności. Wymienione przepisy prawa materialnego, łącznie z przywołanymi przez organ w uzasadnieniu decyzji pozostałymi przepisami, między innymi art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.p.s. - znajdowały zastosowanie w sprawie w związku z ustalonym stanem faktycznym. Obowiązki nałożone na skarżącego wynikają z tych uregulowań prawnych.

Stosownie do art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Skarżący jako syn osoby umieszczonej w dps należy do grona osób obowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt ojca w dps. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zasada kolejności przyjęta w tym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej – na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s. Obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym art. 61 ust. 1 u.p.s. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 61 ust. 2 u.p.s.). W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (art. 61 ust. 2e u.p.s,).

Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, przyjął, że obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku, począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty, wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 64 u.p.s.

Uwzględniając prezentowaną wykładnię prawną na tle stanu faktycznego sprawy należało stwierdzić, że organ I instancji skonkretyzował i zindywidualizował obciążający skarżącego ustawowy obowiązek do ponoszenia opłat ostateczną decyzją z dnia [...]. zmienioną następnie decyzją ostateczną z dnia [...] - której stwierdzenia nieważności skarżący się domaga. Z decyzji tej wynika powinność skarżącego jako adresata decyzji do regulowania opłat w ustalonej tamże wysokości.

Skarżący - inicjując ten nadzwyczajny tryb postępowania wobec ostatecznej decyzji z [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt ojca w domu pomocy społecznej podnosił, że podstawą nałożenia obowiązków pokrycia kosztów umieszczenia wstępnego w dps jest art. 61 ustawy o pomocy społecznej, który wskazuje zstępnych jako jedną z grup podmiotów obowiązanych do poniesienia kosztów pobytu rodzica w dps. Jak argumentował skarżący - w ramach tej grupy każdy ze zstępnych posiada jednakże taki sam obowiązek, lecz w sprawie oprócz skarżącego jest drugi zstępny przebywającego w dps ojca, tymczasem zaskarżona decyzja została wydana tylko w stosunku do skarżącego. Skarżący zarzucał, że decyzja nakładająca obowiązek samodzielnego pokrycia kosztów pobytu w dps na jednego ze zstępnych jest decyzją rażąco naruszającą przepisy i skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności.

Zarzut skarżącego jest chybiony z tej racji, że odpłatność za pobyt ojca w dps została ustalona drugiemu niż skarżący zstępnemu (innemu synowi) w odrębnej, ostatecznej, decyzji z dnia [...] nr [...], pozostającej w obrocie prawnym. Zasadnie przy tym organ odwołał się do tezy z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że gdy do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest zobowiązana więcej niż jedna osoba, ustawa o pomocy społecznej w odniesieniu do odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie nakazuje ustalenia obowiązku wszystkich osób zobowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji, nie formułuje bowiem, tzw. współuczestnictwa materialnego. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s., albowiem obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie i może być zróżnicowany zależnie od dochodów i możliwości, a wobec tego za dopuszczalne uznać należy również określenie obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w odrębnej decyzji w stosunku do osób zobowiązanych, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 410/15).

W tym stanie rzeczy należało w pełni zaaprobować stanowisko Kolegium przyjęte w zaskarżonym rozstrzygnięciu oraz konsekwentnie uznać, że zarzuty o braku podstawy prawnej do wydania decyzji, tudzież o rażącym naruszeniu przez nią prawa jawią się jako z gruntu bezpodstawne. Zgodnie z prawem zatem odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji.

Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.