Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 309/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.
article: art. 888 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Aby w sprawie można było przyjąć założenie, że ojciec podatnika pod tytułem darmym dokonał czynności, która skutkowała jego zubożeniem i zarazem wzbogaceniem podatnika, na wstępie rozważań należało udzielić odpowiedzi na pytanie, czy gdyby ojciec podatnika wyzdrowiał i przeżył, to czy przysługiwałaby jemu wierzytelność w stosunku do syna o zwrot przekazanych jemu, a niewykorzystanych zgodnie z jego zaleceniami środków finansowych, a więc, czy ojciec podatnika byłby wierzycielem, a syn dłużnikiem. Pozytywna odpowiedź na tak postawione pytanie wyklucza możliwość przyjęcia powyższego założenia, tj. że skarżący podatnik otrzymał darowiznę.

TEZY

Aby w sprawie można było przyjąć założenie, że ojciec podatnika pod tytułem darmym dokonał czynności, która skutkowała jego zubożeniem i zarazem wzbogaceniem podatnika, na wstępie rozważań należało udzielić odpowiedzi na pytanie, czy gdyby ojciec podatnika wyzdrowiał i przeżył, to czy przysługiwałaby jemu wierzytelność w stosunku do syna o zwrot przekazanych jemu, a niewykorzystanych zgodnie z jego zaleceniami środków finansowych, a więc, czy ojciec podatnika byłby wierzycielem, a syn dłużnikiem. Pozytywna odpowiedź na tak postawione pytanie wyklucza możliwość przyjęcia powyższego założenia, tj. że skarżący podatnik otrzymał darowiznę.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie: Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Protokolant Joanna Marska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] ustalającą Ł. K. podatek od spadków i darowizn w wysokości [...] zł z tytułu nabycia w drodze darowizny od D. K. środków pieniężnych w kwocie [...] zł przekazanych w dniu [...] r.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Ł. K. w dniu [...] r. złożył zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy i praw majątkowych, wskazując, iż dnia [...] r. od ojca – D. K. w drodze darowizny otrzymał środki pieniężne w kwocie [...] zł. Podobne zeznanie podatkowe złożył brat podatnika – M. K., wykazując darowiznę środków pieniężnych od ojca w kwocie [...] zł. Do zeznania dołączono dwa polecenia przelewu z dnia [...] r., potwierdzające przekazanie kwot: [...] zł i [...] zł z rachunku D. K. na rachunek bankowy Ł. K. W toku postępowania podatkowego, zarówno Ł. K., jak i M. K. zeznali, że nie była to darowizna od ojca, gdyż M. K. nie otrzymał żadnych pieniędzy (ani od ojca, ani od brata), a kwota [...] zł została przelana na konto Ł. K. i pozostaje do jego dyspozycji. Ł. K. przeznaczył część środków pieniężnych na zakup dnia [...] r. nieruchomości rolnej na swoją własność ([...] zł), część na prowadzenie działalności gospodarczej oraz na utrzymanie domu, a ponadto zamierza zainwestować w remont i modernizację zakupionej nieruchomości.

Dalej, organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie w sprawie podatku od spadków i darowizn wobec M. K., natomiast Ł. K. decyzją z dnia [...] r. ustalił podatek pod spadków i darowizn w kwocie [...] zł z tytułu nabycia w drodze darowizny od D. K. środków pieniężnych w wysokości [...] zł, przekazanych w dniu [...] r., wobec niedotrzymania terminu do zgłoszenia nabycia na podstawie przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn; nabycie to zostało opodatkowane na zasadach ogólnych określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że Ł. K. złożył odwołanie od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, iż przekazane przez D. K. środki pieniężne stanowiły darowiznę. Podniósł, że przekazane środki pieniężne pochodziły od ojca, który przebywał w szpitalu i jemu powierzył prowadzenie działalności gospodarczej, on zaś realizował dyspozycje ustne ojca, a ojciec zmarł i środki te przekształciły się w spadek. Według podatnika, nie miała miejsca darowizna, gdyż nie wystąpiło z jednej strony zmniejszenie, a z drugiej zwiększenie majątku, bowiem nie mógł nimi dowolnie dysponować. Część środków wydatkował na prowadzenie firmy ojca. Podatnik również prowadzi działalność w takim samym zakresie co ojciec, tylko z innym NIP-em oraz zakupił nieruchomość z przeznaczeniem na halę magazynową do składowania materiałów budowlanych. Wobec tego, według niego, obojętna jest okoliczność, do kogo obecnie ta nieruchomość należy. Takie działanie stanowi zabezpieczenie podstawowych potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Podatnik wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji oraz uznanie, że wszystkie środki pieniężne pochodzące od ojca zostały przeznaczone na realizację poleceń ojca w zakresie prowadzenia jego działalności gospodarczej. Ponadto, stwierdził, że w kwestii momentu powstania obowiązku podatkowego organ podatkowy błędnie przyjął moment przelania na konto pieniędzy, zamiast miesiąc od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku.

Uzasadniając natomiast swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, organ odwoławczy stwierdził, że niesporne w sprawie jest, że dnia [...] r. z rachunku bankowego D. K. przekazano na rachunek bankowy Ł. K. środki pieniężne w kwotach [...] zł i [...] zł oraz, że Ł. K. dnia [...] r. złożył zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy i praw majątkowych, powołując się na darowiznę środków pieniężnych od ojca, dokonaną [...] r., jak też, że zeznał, iż otrzymane środki pieniężne nie stanowiły darowizny, gdyż był zobowiązany do ich zwrotu, lecz była to dyspozycja ojca dotycząca nabycia działki zabudowanej oraz kontynuowania działalności gospodarczej, jak też, że z tych środków nie przekazał żadnej kwoty na rzecz brata M., a on sam prowadzi działalność w takim zakresie jak ojciec, które to okoliczności potwierdził brat podatnika – M. K., wskazując zarazem, że był świadkiem rozmowy ojca z bratem, z której wynikało, że środki pieniężne mają być przeznaczone na zakup działki do działalności i dalsze prowadzenie jego działalności gospodarczej. W toku postępowania podatnik twierdził także, że - wypełniając dyspozycje ojca - część pieniędzy przeznaczył na zakup nieruchomości zabudowanej oraz kontynuację działalności gospodarczej, a część przeznaczy w przyszłości na remont i modernizację tej nieruchomości i, że bez znaczenia pozostaje w sprawie okoliczność, czyją własnością jest ta nieruchomość. Według podatnika, nie nastąpiło żadne wzbogacenie, tylko wypełnianie poleceń ojca zmierzających do prowadzenia firmy.

Oceniając tak poczynione ustalenia w sprawie, organ odwoławczy stwierdził, że Ł. K. z dniem [...] r. rozpoczął działalność gospodarczą na własny rachunek pod nazwą: "U." Ł. K. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej i nadanie nowego numeru identyfikacji podatkowej świadczy o powstaniu nowego podmiotu - przedsiębiorcy, będącego osobą fizyczną, i bez znaczenia pozostają okoliczności posługiwania się podobną jak firma ojca nazwą, prowadzenie działalności w tym samym miejscu, podobny zakres działalności gospodarczej, zatrudnienie pracowników z firmy ojca. Według organu, w sprawie nie miało miejsca przejęcie (kontynuacja) działalności gospodarczej ojca przez podatnika. W dniu [...] r. zmarł D. K. i z tym dniem wygasła działalność gospodarcza podmiotu funkcjonującego pod nazwą: "U." D. K. Okoliczność natomiast zakupu z otrzymanych pieniędzy przez podatnika nieruchomości zabudowanej po śmierci ojca na swoją wyłączną własność świadczy o wykorzystaniu pieniędzy celem zwiększenia majątku podatnika, a planowane inwestycje na tej nieruchomości zmierzać będą do wzrostu wartości tej nieruchomości, a co za tym idzie - majątku podatnika. Argumenty o wydatkowaniu tych środków na potrzeby firmy ojca nie są wiarygodne, bowiem podatnik jako pełnomocnik upoważniony był do dokonywania płatności i pobierania pieniędzy bezpośrednio z konta bankowego ojca, także w okresie od [...] do [...] r.

Odnosząc się do argumentu podatnika, że przekazane środki pieniężne przekształciły się w spadek po zmarłym ojcu, organ odwoławczy stwierdził, że w zgłoszeniu o nabyciu majątku w drodze spadku podatnik nie ujawnił tych pieniędzy. Ponadto, organ ten wskazał, że środki te, przekazane na konto bankowe podatnika za życia ojca, nie były na dzień śmierci spadkodawcy jego własnością, albowiem przedmiotem dziedziczenia mogą być te prawa i obowiązki, których podmiotem był spadkodawca w chwili śmierci. Okoliczności sprawy wskazują, że [...] r. dokonano przesunięcia środków pieniężnych z rachunku bankowego D. K. na rachunek Ł. K., pod tytułem darmym, powodujące wzbogacenie podatnika kosztem majątku ojca (art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego), z nałożonym na podatnika obowiązkiem określonego działania (tzw. polecenie - art. 893 Kodeksu cywilnego). A, zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, podatkowi podlega nabycie własności rzeczy znajdujących się w kraju i praw majątkowych wykonywanych w kraju, w drodze darowizny przez osoby fizyczne. Według organu, wykonywanie poleceń ojca w przedmiocie wykorzystania środków pieniężnych nie zmienia charakteru bezpłatności dokonanego przysporzenia kosztem majątku ojca na rzecz syna. Co do zasady, oświadczenie darczyńcy w przedmiocie przysporzenia korzyści określonej osobie winno być złożone w formie aktu notarialnego, jednakże jeśli umowa darowizny została zawarta w jakiejkolwiek formie (ustnej, czy zwykłej pisemnej, bez zachowania formy szczególnej) staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione (art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego). Jeśli chodzi o oświadczenie obdarowanego, to już samo przyjęcie (odebranie) przedmiotu darowizny traktowane jest jako złożenie oświadczenia o przyjęciu darowizny w sposób dorozumiany. Taka sytuacja implikuje powstanie obowiązku podatkowego stosownie do zaistniałej sytuacji na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia - [...] r. Wbrew twierdzeniu podatnika, momentem powstania obowiązku podatkowego nie będzie miesiąc od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku. Nabycie w tej sprawie darowizny nie może korzystać ze zwolnienia określonego w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r.), zgodnie z którym zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2 (w niniejszej sprawie w przypadku nabycia w drodze darowizny w terminie miesiąca od dnia spełnienia świadczenia). Podatnik złożył zeznanie podatkowe dnia [...] r., co oznacza, iż nie spełniono w terminie warunku poinformowania właściwego organu podatkowego o okolicznościach nabycia określonych składników majątkowych, dlatego nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy przedmiotu darowizny (art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Po uwzględnieniu kwoty wolnej od podatku w wysokości 9.637 zł oraz skali podatkowej dla nabywcy zaliczonego do I grupy podatkowej (art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy), od podstawy opodatkowania w kwocie [...] zł ustalono podatek od spadków i darowizn z tytułu nabycia środków pieniężnych w drodze darowizny w wysokości [...] zł.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Ł. K. wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, że jeszcze za życia ojca poszedł do Urzędu Skarbowego i zapytał urzędnika, jak zakwalifikować pieniądze, które ojciec przekazał na prowadzenie jego firmy i zakup nieruchomości magazynowej, na które to pytanie uzyskał odpowiedź, że każde przekazywanie pieniędzy na rzecz rodziny w tym kraju jest darowizną i musi złożyć oświadczenie o tej darowiźnie. Natomiast, jego tłumaczenie urzędnikowi, że ojciec prowadzi firmę budowlaną i, że są to pieniądze przeznaczone na działalność tej firmy, na wykonanie zakontraktowanych wcześniej prac, które wymagają dużych nakładów finansowych, a on w zastępstwie ciężko chorego ojca musi praktycznie kierować całą firmą i dotrzymywać terminów zawartych wcześniej umów, i nie może pieniędzy przeznaczyć na inne cele niż firmowe - urzędnik niejasno odpowiedział, że jak się nie zgadza z Urzędem Skarbowym, to może wystąpić do Ministerstwa Finansów o odpłatną interpretację prawną. Zaskoczonym takim potraktowaniem, podatnik wskazał, że nie wiedział, co zrobić, a niecały miesiąc później od jego wizyty w tym Urzędzie Skarbowym, ojciec zmarł i podatnik wszczął sądowe postępowanie spadkowe. W dniu [...] r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po D. K. w udziałach po 50 % przez podatnika i jego brata – M. K. Podatnik uznał więc, że całość majątku, jakim dysponował ojciec z chwilą jego śmierci przekształciła się w spadek. Według niego, rozumowanie urzędników skarbowych jest pozbawione logiki, skoro bowiem ojciec był ciężko chory, wiele miesięcy leżał w szpitalu i on, w tym czasie za niego wykonywał przyjęte wcześniej zobowiązania, robił to za jego pieniądze i mając jego pełnomocnictwo, to takie zachowanie jest chyba naturalne, jak i to, że syn w zamian za ojca, gdy ten zachoruje, stara się aby wszystko zostało dobrze zrobione i nie roztrwania majątku oraz nie doprowadza do upadku firmy. Dlatego, argumentacja organów, iż nie przejął działalności ojca, tylko prowadzi taką samą firmę, z taka samą nazwą, tylko z innym imieniem i innym NIP-em, jest dla niego niedorzeczna, gdyż przecież to właśnie Urząd Skarbowy nadaje każdemu człowiekowi odrębny NIP. Według podatnika, rozumowanie urzędników skarbowych jest błędne, dlatego także, że przejęte pieniądze przeznaczył na wykonanie zakontraktowanych przez ojca prac, kupno materiałów, zabezpieczenie frontu robót, opłacenie składek ZUS-owskich, odprowadzenie podatków, tankowanie samochodów, utrzymanie brata, który studiuje i nie ma żadnych dochodów, jak też utrzymanie całego domu.

Ponadto, skarżący podniósł, że nie miał w tamtym czasie własnych dochodów, a jednak zabezpieczył pracowników firmy, lecz urzędników Urzędu Skarbowego nie zainteresowało, skąd wziął na to pieniądze. Z powodu śmierci ojca nie postawił firmy w stan likwidacji i nie zwolnił z tego powodu ani jednego pracownika i wszyscy otrzymywali wypłaty na czas. Nikt nie poszedł z tego tytułu na żaden zasiłek, więc, według skarżącego, zarówno Państwu, jak i pracownikom przyniósł korzyści. Wskazał też, iż - ze względu na niemożność wykonywania obowiązków przez ojca - nie zostały przerwane żadne prace; nie zostały spowodowane przy tym żadne zaległości płatnicze wobec żadnej osoby lub firmy; wszystkie te zobowiązania zrealizowane zostały z pieniędzy ojca, a gdyby nie podjął tych czynności, to firma by upadła, Urząd Skarbowy nie dostałby podatków, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie otrzymałby składek.

Końcowo skarżący wskazał, że z dniem śmierci ojca nie wygasła działalność jego firmy, gdyż końcowy odbiór robót tej firmy odbył się po śmierci ojca.

Według podatnika, obowiązek podatkowy w sprawie powstał z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia, tj. dnia [...] r., a oświadczenie złożył w terminie miesiąca.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne w sprawie przez organy podatkowe zostały niewłaściwie ocenione. Według tych organów do ustalonego w sprawie stanu faktycznego należało zastosować uregulowania dotyczące umowy darowizny, czyli czynności prawnej dokonanej pod tytułem darmym, powodującej wzbogacenie podatnika kosztem majątku ojca (art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego), z nałożonym na podatnika obowiązkiem określonego działania (tzw. polecenie - art. 893 Kodeksu cywilnego).

Tymczasem, według Sądu, aby w sprawie można było przyjąć założenie, że ojciec podatnika pod tytułem darmym dokonał czynności, która skutkowała jego zubożeniem i zarazem wzbogaceniem podatnika, na wstępie rozważań należało udzielić odpowiedzi na pytanie, czy gdyby ojciec podatnika wyzdrowiał i przeżył, to czy przysługiwałaby jemu wierzytelność w stosunku do syna o zwrot przekazanych jemu, a niewykorzystanych zgodnie z jego zaleceniami środków finansowych, a więc, czy ojciec podatnika byłby wierzycielem, a syn dłużnikiem. Pozytywna odpowiedź na tak postawione pytanie wyklucza możliwość przyjęcia powyższego założenia, tj. że skarżący podatnik otrzymał darowiznę.

Istotą umowy darowizny jest, zgodnie z przepisem art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, nieodpłatne przysporzenie korzyści obdarowanemu (wzbogacenie) kosztem majątku darczyńcy. W sytuacji, natomiast, gdy przekazujący świadczenie (nie korzyść) z zaleceniem jego wykorzystania w określony sposób, może mieć roszczenie o zwrot przekazanego, a niewykorzystanego w określony sposób świadczenia, nie występują elementy istotne umowy darowizny, tj. zobowiązanie się darczyńcy do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego.

Prawidłowo zatem oceniając w sprawie czynność polegająca na przekazaniu skarżącemu (w formie przelewu bankowego) przez jego ojca w dniu [...] r. kwoty łącznej w wysokości [...] zł nie można jej było zakwalifikować do umowy nazwanej - darowizny, gdyż z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie otrzymał od ojca pod tytułem darmym, tak jak uznały to organy podatkowe, środków pieniężnych w wysokości [...] zł.

Nieprawidłowe jest także w tym kontekście stwierdzenie organu odwoławczego, że środki te, przekazane na konto bankowe podatnika za życia ojca, nie były na dzień śmierci spadkodawcy jego własnością (ojca), albowiem przedmiotem dziedziczenia mogą być te prawa i obowiązki, których podmiotem był spadkodawca w chwili śmierci, skoro ojciec podatnika za życia był, jak to wyżej wskazano, wierzycielem syna i przysługiwało jemu roszczenie o zwrot przekazanego, a niewykorzystanego w określony sposób świadczenia.

Okolicznościami wskazującymi, że skarżący nie otrzymał od ojca darowizny środków pieniężnych są udzielone jemu zalecenia ojca co do sposobu wykorzystania tych środków, tj. na cele prowadzonej przez niego (ojca) pozarolniczej działalności gospodarczej (usługowo-budowlanej), na nabycie nieruchomości gruntowej zabudowanej na cele magazynowe do tej działalności, na utrzymanie studiującego brata oraz gospodarstwa domowego.

Dowody zgromadzone przez organ podatkowy I instancji w sprawie potwierdzają, że przekazane skarżącemu przez ojca środki pieniężne przed jego śmiercią w części zostały wydatkowane na opłacenie należności związanych z działalnością gospodarczą ojca skarżącego, która była prowadzona przez skarżącego według zaleceń i dyspozycji ojca, na utrzymanie domu należącego do ojca, jak też na utrzymanie studiującego brata, które to wydatki ponosił do czasu śmierci ojciec podatnika. Te okoliczności zostały podniesione przez podatnika niezwłocznie po złożeniu przez niego oraz jego brata zeznań podatkowych o nabyciu rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku oraz w drodze darowizny w dniu [...] r., a nie w dniu [...], jak błędnie podają to organy obu instancji, którą to datę wskazuje datownik urzędu poczty na kopercie adresowanej przez podatnika do Urzędu Skarbowego, co nie jest kwestią nieistotną, jeżeli uwzględni się fakt, iż w dniu [...] r. upływał termin miesięczny od daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu podatnika (w dniu [...] r.), tj. termin na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, na podstawie przepisu art. art. 4 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j.: Dz. U. Nr 142 z 2004 r., poz. 1514 ze zm.).

Okoliczności przywoływane w decyzjach organów podatkowych, które - według tych organów - potwierdzają, iż skarżący otrzymał od ojca darowiznę środków pieniężnych w dniu [...] r. i wzbogacił się w ten sposób, tj., że zarejestrował w dniu [...] r. własną działalność gospodarczą, nabył w dniu [...] r. nieruchomość na swoją wyłączną własność ([...] zł), a planowane inwestycje na tej nieruchomości także zmierzać będą do wzrostu jej wartości, a co za tym idzie - majątku podatnika, nie są - wbrew twierdzeniom tych organów - okolicznościami potwierdzającymi otrzymanie przez podatnika darowizny, gdyż zarejestrowanie takiej działalności przez skarżącego, ze względu na bardzo zły stan zdrowia ojca, było naglącą koniecznością z powodów wskazywanych przez podatnika (bieżące płatności i wykonywanie zobowiązań ojca, jako przedsiębiorcy), natomiast nabycie zabudowanej nieruchomości (po nabyciu spadku) było konsekwencją działań zainicjowanych przez ojca podatnika, a mających na celu usprawnienie prowadzonej działalności gospodarczej, tak samo zresztą, jak planowane na tej nieruchomości inwestycje i zostało dokonane ze środków finansowych, które weszły do masy spadkowej.

Także argument organów podatkowych, że podatnik jako pełnomocnik ojca upoważniony był do dokonywania płatności i pobierania pieniędzy bezpośrednio z jego konta bankowego, również w okresie od [...] do [...] r., więc mógł je pobierać z konta ojca na jego działalność gospodarczą, bez konieczności przelewania ich na swoje konto, nie jest trafny, jeżeli uwzględni się oczywistą okoliczność, że istniało ryzyko wygaśnięcia pełnomocnictwa w każdej chwili wobec złego stanu zdrowia ojca, tj. w dniu śmierci ojca. A konieczność bieżącego regulowania zobowiązań istniała tak przed, jak i po śmierci ojca podatnika, a także w okresie od dnia otwarcia spadku do dnia stwierdzenia przez sąd powszechny nabycia spadku. Co też podatnik czynił, jak wynika z załączonych do zeznań podatkowych dokumentów rachunkowych, zestawienia wydatków i zeznań podatnika oraz jego brata. W szczególności zaś, z załączonych do zeznań podatkowych dokumentów ([...] sztuk) jak i treści uwag naniesionych do tych zeznań przez podatnika wynika, że z kwoty [...] zł podatnik przeznaczył kwotę [...] zł na potrzeby firmy ojca, a kwotę [...] zł na utrzymanie domu. Także w pisemnym oświadczeniu z dnia [...] r. podatnik wyjaśnił okoliczności otrzymania pieniędzy i dyspozycji co do tych pieniędzy od ojca i wskazał, że ojciec umierał i w dniu [...] r. wystawił jemu pełnomocnictwo do wszystkich spraw wymagających ciągłości prowadzenia firmy, w tym i finansowych, jak też polecił, aby intensywniej zajął się kupnem nieruchomości w niedużej odległości od domu z przeznaczeniem na magazyny do składowania materiałów budowlanych. Teren został zakupiony już po śmierci ojca, z jego pieniędzy do prowadzonej dalej przez niego firmy budowlanej za [...] zł i, obecnie, konieczne są w dalsze nakłady w wys. ok. [...] zł. W tym piśmie podatnik wskazał także, że po śmierci ojca urzędnik Urzędu Skarbowego pouczył jego, że to jest darowizna, a, według podatnika, jest to masa spadkowa, którą nabył z bratem.

Powyższe okoliczności potwierdza także treść pełnomocnictwa udzielonego przez D. K. Ł. K. w formie aktu notarialnego załączonego do akt postępowania sądowego, z którego wynika, że pełnomocnictwo to obejmowało szereg czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ojca skarżącego, w tym także upoważnienie do zawierania umów handlowych.

Oceniając zatem złożone przez podatnika oraz jego brata zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, organy podatkowe powinny były ocenić ich treść na podstawie przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowiącego, że, cyt.: "1. Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

2) udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

2. Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

3. W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.", jako rzeczy, które weszły do masy spadkowej po D. K.

Wobec tego, że podatnik i jego brat należą do ww. kręgu osób uprawnionych do skorzystania ze zwolnienia podatkowego, to organy podatkowe powinny ocenić, czy spełnili oni warunki określone w przepisie art. 4 a ust. 1 w związku z ust. 3 tej ustawy podatkowej do skorzystania ze zwolnienia od podatku od spadku po zmarłym ojcu.

Na marginesie tylko, Sąd wskazuje, że w okolicznościach faktycznych tej sprawy, przelew pieniędzy z konta ojca podatnika na jego konto w związku z dyspozycją otrzymaną od ojca co do sposobu ich wydatkowania może nosić cechy umów nazwanych zlecenia (art. 734 i nast. Kc) oraz depozytu nieprawidłowego (art. 845 Kc), ale można by zakwalifikować te czynności także do innego rodzaju czynności prawnych, nienazwanych w Kodeksie cywilnym, aczkolwiek ta kwalifikacja pozostaje bez wpływu na ocenę czynności dokonanych w tej sprawie, skoro uznać należało, że czynności te umową darowizny nie są z powodów wyżej wskazanych.

Mając zatem na uwadze podniesione wyżej okoliczności, wobec tego, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w związku z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, to należało – na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – uchylić zaskarżoną decyzję. Na podstawie natomiast przepisu art. 152 tej ustawy, Sąd stwierdził że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 ustawy.

Na podstawie przepisu art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wskazuje, że konieczne w dalszym postępowaniu prowadzonym przez organy podatkowe w tej sprawie będzie uwzględnienie tej ww. konstatacji, że czynność przekazania podatnikowi przez jego ojca kwoty łącznej [...] zł nie była umową darowizny i że, wobec tego, nie znajdował zastosowania w tej sprawie przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Do pisma procesowego skarżącego z dnia [...] r. Sąd nie odniósł się, gdyż wpłynęło ono do Sądu po zamknięciu rozprawy w tej sprawie, tj. [...] r., a w sprawie nie zachodziła podstawa do otwarcia rozprawy na nowo.