Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 194/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 184, art. 189
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art.77 § 1, art. 75, art. 78 § 1, art. 136, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Renata Detka Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 556/16 w sprawie ze skargi S. S.A. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 556/16, oddalił skargę S. S.A. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Pismem z dnia 8 lipca 2012 r. J. Z. poinformował Wójta Gminy G. o zalaniu czterech piwnic w jego domu w wyniku cofnięcia się wody z drenażu odprowadzającego wody opadowe z jego budynku, w wyniku jego uszkodzenia w takcie prac prowadzonych przez [...] S.A. Oddział w S. Zakład "[...]", a pismem z dnia 26 lipca 2012r. wystąpił do Starosty Powiatu W. z wnioskiem o zbadanie zmiany ukształtowania terenu i zmiany stosunków wodnych przez Spółkę. Pismo to Starosta przesłał do organu pierwszej instancji. W piśmie z dnia 15 października 2012 r. J. Z. wskazał, że jego sprawa dotyczy naruszenia art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne. Jego zdaniem, w następstwie bezprawnych prac prowadzonych przez Spółkę zaburzono stosunki wodne w obrębie jego działki. W związku z powyższym wniósł o przywrócenie stanu poprzedniego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, w tym m.in. oględzin w terenie (w dniu 22 marca 2013 r. i 9 maja 2013 r.) i dołączeniu opinii biegłych, Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdził naruszenie stosunków wodnych na gruncie o numerach działek [...] i [...] i nakazał S. z siedzibą w B. przywrócenie stanu poprzedniego na tym gruncie poprzez udrożnienie ceramicznego rurociągu o przekroju Ø 100 mm w sposób umożliwiający swobodny odpływ wody z gruntu.

W wyniku rozpatrzenia wniesionych odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] października 2013 r. orzekło o uchyleniu ww. decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Pismem z dnia 22 listopada 2013 r., Wójt Gminy instancji poinformował, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stosunków wodnych przez [...] S.A. z siedzibą w B. na działkach nr [...] i [...] będących własnością Spółki oraz na działce nr [...] należącej do J. K. oraz P. K.. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania oraz dołączeniu kolejnych dokumentów do akt sprawy w tym m.in. projektu budowlanego zatytułowanego: "Remont istniejącego rowu opaskowego odwadniającego zwałowisko "K." sporządzony w lipcu 2012 r. oraz operatu budowlanego na odbudowę istniejącego rowu opaskowego odwadniającego zwałowisko "K." sporządzonego we wrześniu 2012 r., w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. orzekł o odmowie wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych wobec ww. Spółki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] października 2015 r., przywołując w podstawie prawnej art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 469), odmówił nakazania przywrócenia przez Spółkę stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich, tj. na gruncie J. K. - właścicielki nieruchomości o numerze działki [...], na gruncie J. Z. - właściciela nieruchomości o numerze działki [...] oraz na gruncie Gminy G. - właściciela nieruchomości o numerze działki [...][...] i [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji Wójt stwierdził, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dwóch opinii biegłego A. K. i biegłego J. D., zeznań świadków, nie dała podstaw do stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki do nałożenia na Spółkę nakazów wynikających z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Wnioskujący domagał się odtworzenia ciągu drenarskiego, który jego zdaniem znajdował się na nieruchomości J. K., a w dalszej części na nieruchomości Spółki. Opinia biegłego J. D. przyjęta za miarodajną w sprawie (opinii A. K. organ nie dopuścił) wykazała, że przyczyną zalewania terenów przyległych (m.in. terenu wnioskującego) było całkowite zamulenie rurociągu w jego dolnym biegu a nie sam fakt prac prowadzonych przez Spółkę, czy przerwania tego rurociągu w wyniku prowadzonych prac. Sam wnioskujący nie znał stanu rurociągu, nie znał jego przebiegu, ani nie prowadził prac konserwacyjnych na rurociągu. Nie można w tych okolicznościach stwierdzić, by podmiotem odpowiedzialnym za szkodę na gruncie wnioskującego na skutek zmian stanu wody na wymienionych działkach jest S. Zdaniem organu brak stosowanych ustaleń w zakresie możliwości orzeczenia nakazów wynikających z art. 29 ust. 3 Prawo wodne powoduje, że decyzja powinna odmawiać nałożenia obowiązków na właściciela nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył reprezentowany przez pełnomocnika J. Z..

Rozpatrując odwołanie J. Z. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W pierwszej kolejności organ odwoławczy podniósł, iż pomimo powtórnego prowadzenia postępowania organ I instancji nie zastosował się wskazań zawartych w poprzednich decyzjach Kolegium i ponownie nie ustalił w jakiej sprawie administracyjnej orzekał. Z pisma zawiadamiającego o wszczęciu postępowania wynika, że organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stosunków wodnych przez [...] S.A. z siedzibą w B. na działkach nr [...] i [...] będących własnością Spółki oraz na działce nr [...] należącej do J. K. oraz P. K., natomiast z sentencji zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją tą odmówił nakazania przywrócenia przez Spółkę stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich, tj.: na gruncie J. K. (działki [...]), na gruncie J. Z. (działki [...]) oraz na gruncie Gminy G. (działki [...] i [...]). W ocenie organu odwoławczego takie działanie jest nieprawidłowe i godzi w zasadę praworządności i w zasadę zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a. Kolegium wskazało, że dopiero po jednoznacznym ustaleniu przedmiotu prowadzonego postępowania organ I instancji będzie mógł ustalić prawidłowo stronę podmiotową tego postępowania i przesłanki wynikające z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Następnie Kolegium podniosło, że organ I instancji nie ustalił prawidłowo stron prowadzonego postępowania. Wskazał, że połączenie w jednym postępowaniu administracyjnym spraw dotyczących naruszenia stosunków wodnych na kilku działkach - co wynika z sentencji zaskarżonej decyzji - nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Zdaniem Kolegium w niniejszym przypadku należało prowadzić odrębne postępowanie w stosunku do wywołującego swoim zachowaniem szkodę właściciela (posiadacza samoistnego albo użytkownika wieczystego) oraz wnioskodawcy - tj. właściciela działki nr [...] - J. Z.. Organ odwoławczy zauważył, że w sentencji zaskarżonej decyzji organ I instancji odmówił nakazania przywrócenia przez Spółkę stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom m.in. na gruncie stanowiącym własność Gminy G.. W takim wypadku zbadać jednak należało, czy Gmina G. jest stroną w postępowaniu. W przypadku bowiem gdyby okazało się, że Gmina G. jest stroną postępowania, to wówczas Wójt Gminy G., będący równocześnie organem właściwym do wydania decyzji oraz organem reprezentującym Gminę, winien rozważyć możliwość wystąpienia przesłanek do wyłączenia się od załatwienia tej sprawy w tym zakresie. Organ odwoławczy podniósł także, że chociaż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że Ł. K. oraz P. M. nie są stronami przedmiotowego postępowania, to jednak obu wymienionym osobom doręczona została zaskarżona decyzja. Stanowi to kwalifikowaną wadę procesową i podstawę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji wskazanej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., natomiast w postępowaniu odwoławczym uzasadnia uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kolegium podkreśliło też, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie podołał ciążącemu na nim obowiązkowi przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w taki sposób, aby w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości ustalić stan faktyczny sprawy. Również argumentacja przedstawiona przez organ I instancji nie jest przekonująca. Skoro bowiem w ocenie organu, znajdujące się w aktach sprawy opinie biegłych nie przesądziły istotnych w sprawie kwestii jednoznacznie, to organ powinien rozważyć ich uzupełnienie bądź zlecenie wykonania nowej opinii innemu biegłemu. Niejednoznaczność opinii biegłego bądź zarzut, że nie odpowiada ona na wszystkie pytania organu prowadzącego postępowanie nie stanowi przesłanki do odmówienia jej mocy dowodowej, a może powodować ewentualną konieczność jej wyjaśnienia bądź uzupełnienia, co powinien uczynić organ w ponownie prowadzonym postępowaniu. Kolegium wskazało także, że nie została jednoznacznie wyjaśniona kwestia ewentualnego wpływu nawiezienia znacznego nadkładu mas ziemnych na zmianę stanu wody na gruncie. Z akt sprawy nie wynika, by organ przeprowadził na powyższą okoliczność jakiekolwiek postępowanie dowodowe. W końcu Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji nie przeprowadził wszystkich dowodów wnioskowanych przez J. Z..

W skardze na powyższą decyzję S. Spółka Akcyjna w B. zarzuciła naruszenie: art. 138 § 2 k.p.a. wydanie decyzji kasatoryjnej wobec braku ku temu podstaw, a nadto poprzez zawarcie w zaskarżonej decyzji mało konkretnych i nieczytelnych zaleceń dla organu I instancji; art. 136 k.p.a. poprzez zawężające postrzeganie roli procesowej organu odwoławczego, w aspekcie jego możliwości dowodowych; art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego poprzez wątpliwą koncepcję konfiguracji podmiotowej postępowania; art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez artykułowanie nieuzasadnionych wątpliwości, co jest istotą postępowania, w którym m.in. wydano decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] października 2015 r.; art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wskazanie na konieczność uwzględnienia zasadniczo wszystkich wniosków dowodowych stron postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę jako niezasadną. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji nie ustalił jednoznacznie i prawidłowo zarówno strony przedmiotowej jak i podmiotowej niniejszego postępowania. Wskazał, że zasadne jest także twierdzenie tego organu, że połączenie w jednym postępowaniu administracyjnym spraw dotyczących naruszenia stosunków wodnych na kilku działkach należących do kilku właścicieli nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. W takim przypadku organ I instancji powinien przeprowadzić więcej niż jedno postępowanie administracyjne - odrębnie w każdym przypadku naruszenia stosunków wodnych na jednej działce i wyrządzenia szkody na innej. Wobec wniosku w tej konkretnej sprawie złożonego przez skarżącego J. Z., niniejsze postępowanie powinno dotyczyć badania zmian dokonanych na gruntach sąsiednich w stosunku do działki nr [...]. Zdaniem Sądu wątpliwość budzi również przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe, zwłaszcza w odniesieniu do wniosków dowodowych składanych przez stronę inicjującą niniejsze postępowanie oraz w zakresie oceny dwóch sporządzonych przez biegłych i złożonych w przedmiotowej sprawie opinii. W konsekwencji uniemożliwiło to organowi drugiej instancji pełną i wszechstronną analizę okoliczności faktycznych sprawy i ocenę trafności i zasadności wydanej decyzji. Uchybienia te uprawniały organ odwoławczy do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i skierowania sprawy do organu I instancji celem jej ponownego i wszechstronnego rozpatrzenia. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu wszystkie skierowane do organu I instancji zalecenia są czytelne, w pełni jasne i uzasadnione i nie budzą wątpliwości. Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 136 k.p.a. stwierdzając, że konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego wykraczała poza potrzebę jego uzupełnienia. Także zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego poprzez wątpliwą koncepcję konfiguracji podmiotowej postępowania, nie zasługiwał zdaniem Sądu na uwzględnienie, podobnie jak i zarzut naruszenia art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez artykułowanie nieuzasadnionych wątpliwości, co jest istotą postępowania. Podniesiony zaś w uzasadnieniu skargi zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. dowodzi niekonsekwencji stanowiska skarżącej - zarzut ten pozostaje bowiem w opozycji do kwestionowania decyzji kasacyjnej procesowej, podejmowanej właśnie z uwagi na tego rodzaju wadliwości postępowania.

Skargą kasacyjną Gmina G. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów prawa procesowego:

a) art. 138 § 2 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie przez Sąd I instancji, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. zawierała zalecenia dla organu I instancji sformułowane w sposób czytelny, jasny, w sytuacji, gdy uzasadnienie decyzji organu II instancji zawierało zalecenia lakoniczne i mało precyzyjne;

b) art. 136 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie zostały wyjaśnione kwestie podstawowe, a zatem art. 136 nie powinien znaleźć zastosowania w realiach rozpoznawanej sprawy administracyjnej, w sytuacji gdy w ocenie skarżącej strona przedmiotowa oraz podmiotowa postępowania została ustalona w sposób nie budzący żadnych wątpliwości;

2) przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 Prawa wodnego poprzez uznanie, że krąg podmiotowy tego postępowania wyznacza zasada: właściciel (lub inny podmiot posiadający tytuł prawny) nieruchomości, na której doszło do powstania szkody - właściciel nieruchomości przylegającej, w sytuacji gdy przepisy prawa nie przewidują takiego ograniczenia.

Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że podtrzymana przez Sąd zaskarżona decyzja stoi w sprzeczności z okolicznościami faktycznymi oraz materiałem dowodowym zebranym w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy nie wykazał w sposób szczegółowy, ani też nie dookreślił przepisów procesowych, które zostały naruszone przez Wójta Gminy G.. Zdaniem Gminy stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w całości, o czym świadczy m.in. prowadzone w sprawie postępowanie dowodowe. Sąd nie doprecyzował, jakiego rodzaju dowodów przeprowadzonych w postępowaniu przed organem I instancji jest brak. Powinien też mieć wzgląd na to, iż postępowanie kasatoryjne powinno być wyjątkiem od zasady, przy tak bogatym materiale dowodowym sprawy - nawet konieczność przeprowadzenia kilku dowodów mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania. Sąd dokonał też błędnej wykładni art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 Prawa wodnego poprzez wskazywanie jako nieuzasadnionego przepisami prawa połączenia w jednym postępowaniu administracyjnym spraw dotyczących stosunków wodnych na kilku działkach należących do kilku właścicieli, w sytuacji, gdy przepisy obowiązującego prawa nie przewidują takiego ograniczenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 10 listopada 2018r. uczestnik postępowania J. Z. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podnosząc, że zaskarżony wyrok i decyzja organu odwoławczego są w pełni uzasadnione. J. Z. załączył do pisma kserokopię decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] sierpnia 2018r. oraz kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w G. Wydział II Cywilny Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] maja 2018r., sygn. akt [...], którym zasądzono od S.S.A. z siedzibą w B. na rzecz J. Z. odszkodowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, a to z poniższych względów.

Po pierwsze, chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 138 § 2 i art. 136 k.p.a.

Strona skarżąca - Gmina G. upatruje naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w tym, iż Sąd pierwszej instancji uznał, iż zaskarżona decyzja zawierała czytelne i jasne zalecenia dla organu I instancji, podczas, gdy zdaniem strony uzasadnienie decyzji organu II instancji zawiera zalecenia lakoniczne i mało precyzyjne.

Ze stanowiskiem strony skarżącej nie można się zgodzić. Uzasadnienie zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji organu odwoławczego jest wyczerpujące i zwraca uwagę na uchybienia organu I instancji, w tym dotyczące przedmiotu postępowania, kręgu stron postępowania, przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W szczególności organ odwoławczy zwrócił uwagę na niejednoznaczność opinii i celowość rozważenia uzupełnienia tych opinii bądź zlecenia przez organ I instancji wydania nowej opinii. Organ odwoławczy zasadnie również zakwestionował odmówienie przez organ I instancji mocy dowodowej obu opiniom tylko ze względu na zeznania złożone w postępowaniu cywilnym przez A. Z. i J. Z.. Organ odwoławczy podkreślił m.in., że zeznania te były złożone przed pierwszym zalaniem piwnic domu A. i J. Z., kiedy nie posiadali jeszcze wiedzy dotyczącej uszkodzenia rurociągu. Nadto organ odwoławczy, wskazując na art. 7, art. 77 § 1, art. 75 i art. 78 § 1 k.p.a. zwrócił uwagę na wnioski dowodowe złożone przez J. Z. w toku postępowania, akcentując, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności stwierdzonych już na korzyść strony innymi dowodami.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a K. do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Przesłanka wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania wystąpi w sprawie, gdy przy rozpoznaniu sprawy organ I instancji nie ustalił w sposób należyty okoliczności faktycznych sprawy objętych hipotezą przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Tylko wyczerpująco i prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy pozwala na dokonanie prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego.

W niniejszej sprawie zarówno organ II instancji, którego decyzja stała się przedmiotem skargi, jak i rozpoznający tę skargę Sąd pierwszej instancji, zasadnie uznali, że w niniejszej sprawie wyjaśnienia wymagają kluczowe dla jej prawidłowego zakończenia okoliczności, których ustalenie wykracza poza unormowane w art. 136 k.p.a. uzupełniające postępowanie dowodowe. Należy zgodzić się z powyższym stanowiskiem, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, organ I instancji wydał rozstrzygnięcie bez dokonania ustaleń faktycznych opartych m.in. na opiniach biegłych - a więc na podstawie istotnych w sprawie dowodów. Rację ma Sąd pierwszej instancji akceptując stanowisko organu odwoławczego, iż organ I instancji mając wątpliwości co do wydanych w tej sprawie opinii winien rozważyć ich uzupełnienie lub dopuszczenie dowodu z nowej opinii biegłego posiadającego wiedzę specjalistyczną.

Wydanie decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego. Jedynie poprawne ustalenie stanu faktycznego sprawy i stwierdzenie - w oparciu o należycie zebrany materiał dowodowy - iż doszło do zmiany stanu wód na gruncie szkodliwie wpływającej na sąsiednie grunty umożliwia nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Celem bowiem art. 29 ustawy - Prawo wodne jest zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, zakaz ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli może to szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie. Z brzmienia art. 29 ustawy - Prawo wodne jednoznacznie wynika, że aby przepis art. 29 ust. 3 w związku z ust.1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne mógł znaleźć zastosowanie w danej sprawie zmiana stanu wody na gruncie musi zawsze wiązać się ze szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie. Jeżeli nie ma szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie, to w takim przypadku zmiana stanu wody na gruncie nie rodzi odpowiedzialności przewidzianej w art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne i obowiązku organów do wydania określonych nakazów na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne.

Organ odwoławczy zasadnie też zwrócił uwagę, że – z uwagi na rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczące także Gminy G. jako strony – winna zostać wyjaśniona kwestia dotycząca kręgu stron tego postępowania.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, iż możliwe jest rozpatrywanie w jednym postępowaniu administracyjnym, prowadzonym na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.), kwestii dotyczących stosunków wodnych na kilku działkach należących do kilku właścicieli. Takie działanie jest w szczególności zasadne, gdy właściciel danego gruntu zmienia stan wody na gruncie ze szkodą dla kilku ( lub więcej) gruntów sąsiednich. Taki wniosek wynika z brzmienia zarówno ustępu 1 jak i ustępu 3 art. 29 ustawy - Prawo wodne.

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne jednoznacznie stanowi, iż właściciel gruntu - o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej - nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne). Jeśli zatem właściciel danego gruntu zmienił stan wody na gruncie, która to zmiana szkodliwie wpływa na kilka (lub więcej) gruntów sąsiednich należących do różnych podmiotów, to w takiej sytuacji może, a nawet powinno, toczyć się jedno postępowanie obejmujące wszystkie grunty, na które szkodliwie wpływa ta zmiana (art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne). Stronami w postępowaniu w sprawie prowadzonej na podstawie art. 29 ustawy - Prawo wodne są co do zasady: właściciel gruntu, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz właściciele – posiadacze gruntów sąsiednich, na które te zmiany oddziałują.

Z tych względów błędna jest w powyższym zakresie interpretacja dokonana przez Sąd pierwszej instancji, a także organ II instancji, przepisu art. 29 ustawy - Prawo wodne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.