Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1950/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a,  art. 156,  art. 157 i  art. 158
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. J. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 1974 r., sygn. akt [...] B. P. został skazany na karę [...].

Wobec powyższego, Dowódca Wojsk Obrony Powietrznej Kraju rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 1974 r. nr [...] skreślił skarżącego z ewidencji [...].

W wyniku kasacji od wymienionych wyroków, w części dotyczącej skazania skarżącego za przestępstwo określone w art. [...], Sąd Najwyższy – Izba Wojskowa wyrokiem z dnia [...] września 1999 r., sygn. akt [...] uchylił zaskarżone wyroki oraz uniewinnił zainteresowanego od popełnienia powyższych przestępstw. Stąd też nadal pozostawał prawomocnie skazany za przestępstwo z art. 329.

Wobec powyższego, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...]:

1. uchylił rozkaz personalny Dowódcy Wojsk Obrony Powietrznej Kraju nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r., dotyczący skreślenia skarżącego z ewidencji [...] i stwierdził, że szeregowy niepodlegający obowiązkowi służby wojskowej B. P. odzyskał stopień [...];

2. mianował zainteresowanego na stopień [...];

3. stwierdził, że [...] B. P. pozostaje zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 1974 r. z zachowaniem wszelkich uprawnień przysługujących żołnierzowi zwolnionemu z tej służby z przyczyn, które nie powodują utraty tych uprawnień.

Po złożeniu wniosku z dnia [...] września 2000 r. do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...].

Na skutek skargi B. P., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt II SA 767/02 uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2000 r. i w uzasadnieniu wyroku podkreślił, że decyzje Ministra Obrony Narodowej były przedwczesne, m.in. dlatego, iż nie zbadano należycie treści i konsekwencji wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] września 1999 r. Pominięto także okoliczność, iż NSA wyrokiem z dnia 11 października 2001 r., sygn. akt II SA Gd 1548/01 uchylił orzeczenia komisji lekarskich, wydane w sprawie zdolności skarżącego do służby wojskowej.

W tej sytuacji Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] uchylił swoją poprzednią decyzję z dnia [...] lipca 2000 r. w części dotyczącej pkt [...], a w pozostałej części utrzymał ją w mocy.

W wyniku złożonej skargi, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II SA 4032/02 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podano, że art. 138 K.p.a. wymaga, aby w przypadku zastosowania § 1 pkt 2 tego przepisu (uchylenie zaskarżonej decyzji) orzec co do istoty sprawy bądź też umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji lub postępowanie odwoławcze.

Wykonując wytyczne Sądu, Minister Obrony Narodowej kolejną decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r. w części dotyczącej punktu [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy i uzyskała ona przymiot ostateczności.

W dniu [...] listopada 2005 r. B. P. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2003 r. nr [...].

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2003 r. nr [...]. Od tej decyzji zainteresowany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] (punkt [...]) i umorzenia postępowania pierwszej instancji oraz w pozostałym zakresie utrzymania decyzji w mocy.

Od powyższej decyzji B. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 2 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2327/06 oddalił skargę.

Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie skierował do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi kasacyjnej i wyrok ten stał się prawomocny z dniem 3 kwietnia 2007 r.

Przedmiotowy wyrok doręczono organowi w dniu [...] maja 2007 r., wskutek czego ponownie zaistniała konieczność rozpatrzenia złożonego przez B. P. wniosku z dnia [...] września 2000 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r.

W tej sytuacji Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia z dnia [...] października 2007 r. nr [...]:

1. uchylił punkt 1 decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r. w części dotyczącej uchylenia rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Obrony Powietrznej Kraju nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie;

2. uchylił punkt [...] decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r. w całości i orzekł, że [...] B. P. został zwolniony z dniem [...] lipca 1974 r. z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 16, poz. 134 z późn. zm.) w związku z wyrokiem Sądu [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 1974 r. (sygn. akt [...]) wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności za popełnienie przestępstwa określonego w art. 329 dawnego Kodeksu karnego (samowolne dysponowanie środkiem walki i zabór broni wojskowej);

3. w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [....] lipca 2000 r.

W wyniku skargi, wniesionej przez skarżącego od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2080/07 oddalił ją, zaś wyrokiem z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1101/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną przez skarżącego skargę kasacyjną na powyższy wyrok.

W dniu [...] marca 2012 r. skarżący wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem "o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie uchylenia pkt [...] decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r. w części dotyczącej uchylenia rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk OPK nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r. oraz uchylenia pkt [...] w całości." Skarżący podniósł, że poprzez pozostawienie w obrocie prawnym "rozkazu personalnego – decyzji o zwolnieniu dotyczącej skreślenia z ewidencji [...], mimo wydanego wyroku uniewinniającego" organ dopuścił się "naruszenia przepisu art. 156 § 3 k.p.a., stanowiącego powagą rzeczy osądzonej, naruszając przy tym nabyte prawo materialne."

Wezwany w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do sprecyzowanie żądania, zawartego w wymienionym wniosku, pismem z dnia [...] maja 2012 r. [...] zażądał "zmiany decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2007 r. w zakresie stwierdzenia nieważności uchylenia pkt [...] decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r. w części dotyczącej uchylenia rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r." W uzasadnieniu podniósł, że Minister Obrony Narodowej nie był organem właściwym do uchylenia rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk OPK nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r.

W tej sytuacji Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 61a K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji. W uzasadnieniu – powołując się w części na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że stosownie do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji (obecnie postanowienia) o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej, czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 K.p.a. Wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, stwarza zatem konieczność wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania, łącząca się z faktem sformułowania przez sąd zwrotu stosunkowego o zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie na ogół wymagało zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego wyroku, po to, by stwierdzić, czy składniki oceny prawnej sądu, mającej przymiot powagi rzeczy osądzonej, czynią żądanie niedopuszczalnym (stanowią przeszkodę prawną dla nadania mu dalszego biegu w celu wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 158 § 1 K.p.a.). Mając zatem powyższe na uwadze, stwierdzono, że w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2080/07, oddalającego skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2007 r., Sąd ten stwierdził, że przedmiotowa skarga "nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postępowanie organu nie narusza prawa". Z powyższego niezbicie więc wynika, że decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2007 r. jest zgodna z prawem. Użycie przez Sąd cytowanego sformułowania jest równoznaczne z wykluczeniem możliwości, by decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2007 r. była obciążona którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych, określonych w art. 156 § 1 K.p.a., a w szczególności by została wydana z naruszeniem właściwości organu, lub by dotyczyła ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wobec powyższego, wszczęcie niniejszego postępowania jest niedopuszczalne, bowiem skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] wkracza w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej.

We wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r. do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący powtórzył swoje zarzuty z wniosku o stwierdzenie nieważności, dodając, że ustalenie organu niesie ze sobą "znamiona matactwa, naruszając tym samym art. 8 Kpa". Z tego mianowicie powodu, że zgodnie z art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Natomiast art.135 tejże ustawy stanowi się, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa we wszelkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w cytowanym wyżej wyroku rozpoznał kwestię dotyczącą ustalenia faktycznej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oraz jej podstawę prawną, stwierdzając przy tym (str. 8 wyroku 4 wers od dołu) "Wskazać należy, iż podjęta w tym zakresie decyzja organu nie narusza prawa." Tak więc z uzasadnienia wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd nie rozpatrywał kwestii zawartej w art.156 §1 K.p.a.

Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 1 i 2 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu – powołując się na zawarte w nim argumenty – podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2080/07 stwierdził, że przedmiotowa skarga "nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postępowanie organu nie narusza prawa". Użycie przez sąd cytowanego sformułowania jest równoznaczne z wykluczeniem możliwości, by decyzja Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] października 2007 r. była obciążona którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych, określonych w art. 156 § 1 K.p.a., a w szczególności by została wydana z naruszeniem właściwości organu lub by dotyczyła ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1101/08 oddalił wniesioną przez [...] skargę kasacyjną na powyższy wyrok. W tym kontekście kwalifikowanym naruszeniem prawa byłoby wydanie przez Ministra Obrony Narodowej kolejnego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia i takie działanie organu w sytuacji, gdy sprawa została już ostatecznie rozstrzygnięta, spowodowałoby odrzucenie, służącej pewności prawa i unikaniu wznawiania sporów między tymi samymi stronami o ten sam przedmiot, naczelnej zasady postępowania, tj. powagi rzeczy osądzonej. Innymi słowy mówiąc, oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 czerwca 2009 r. skargi kasacyjnej zainteresowanego (sygn. akt I OSK 1101/08) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA 2080/07 w kwestii uchylenia rozkazu personalnego oznacza, że wyrok ten jest prawomocny i Minister Obrony Narodowej nie jest organem kompetentnym, aby ingerować w to prawomocne rozstrzygnięcie Sądu. Stosownie do treści art. 171 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Powaga rzeczy osądzonej to moc prawna prawomocnego orzeczenia co do istoty sprawy, wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, wykluczająca ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Konsekwencją procesową faktu, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej jest to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu w myśl art. 170 P.p.s.a. wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia. Moc wiążąca orzeczenia oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Ponadto sąd administracyjny z urzędu bada istnienie przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1697/06) oraz sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjęto, że właściwość rzeczowa organu do stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać wg przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. Odnosząc się ponownie do zarzutu braku właściwości organu, dodatkowo podnieść należy, że stosownie do brzmienia art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 1997 r. nr 10, poz. 55, z późn. zm.), z zawodowej służby wojskowej zwalnia żołnierzy zawodowych Minister Obrony Narodowej lub określony przez niego organ wojskowy. Uwzględniając powyższe, ponownie stwierdzono, że podnoszone przez podoficera zarzuty nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zostały już w wystarczający sposób wyjaśnione w dotychczasowym toku postępowania, zatem ponowne odnoszenie się do nich stanowiłoby powielenie treści podjętego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia. Reasumując, Minister Obrony Narodowej po ponownym rozpatrzeniu sprawy podtrzymuje stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu zaskarżonego postanowienia. Decyzja Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] października 2007 r. w kwestii zwolnienia [...] B. P. z zawodowej służby wojskowej była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskutek złożonej przez [...] skargi, a wydany przez Sąd wyrok, w wyniku wniesionej skargi kasacyjnej, podlegał kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna strony podlega oddaleniu. W ocenie organu, rozpatrującego sprawę, przy wydaniu przedmiotowego postanowienia zostały podjęte wszelkie niezbędne czynności, zmierzające do dokładnego jej wyjaśnienia. Uwzględniając powyższe oraz dokonując analizy stanu faktycznego i prawnego w dacie wydania decyzji w pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie, uznano za niedopuszczalne wyeliminowanie rozstrzygnięcia, podjętego w pierwszej instancji, z obrotu prawnego, jako zgodnego z obowiązującym prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący B. P. wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień, uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] oraz decyzji z dnia [...] października 2007 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez uprawniony organ wojskowy, tj. Dowódcę Sił Powietrznych. W uzasadnieniu podał, że Minister, jako osoba nieuprawniona do zwalniania żołnierza zawodowego w stopniu [...], wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r., naruszając tym samym § 122 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997 r., poz. 38), przez co wkroczył w kompetencje Dowódcy Sił Powietrznych i na podstawie art. 19 K.p.a. Minister był zobligowany z urzędu do przestrzegania swojej właściwości rzeczowej, a więc do przekazania sprawy właściwemu organowi. W związku z powyższym, decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r. z mocy prawa jest nieważną, a więc i decyzja nr [...] z dnia [...] października 2007 r. nie może pozostać w obiegu prawnym. Dalej podkreślił, że w sprawie objętej postępowaniem administracyjnym w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] października 2007 r. w kontekście ustalenia podstawy i daty zwolnienia z pełnienia zawodowej służby wojskowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2080/07 oddalił wniesioną skargę, a w wyniku złożonej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1101/08 stwierdził, że "skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na niewłaściwe odniesienie się przez pełnomocnika – adwokata do uchybień norm procesowych poprzez nieprawidłowe sformułowanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych." Tak więc wymienione wyżej sądy obu instancji nie rozpatrywały stwierdzenia wcześniej nieważności decyzji nr [...]w kontekście art. 156 §1 pkt 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Istotą sporu w przedmiotowym postępowaniu jest ocena, czy Minister Obrony Narodowej w sposób prawidłowy ustalił brak występowania przesłanek umożliwiających wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2007 r. nr [...] i na tak postawione pytanie należy udzielić pozytywnej. Stosownie do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Każde orzeczenie sądu ma indywidualną skuteczność, która zależy od tego, w jaki sposób rozstrzyga ono o losach zaskarżonego aktu administracyjnego. Wyrok oddalający skargę na decyzję administracyjną oznacza, że zaskarżona decyzja zostaje mocą tego orzeczenia utrzymana w mocy, jako zgodna z prawem. Sąd oddala skargę, jeżeli decyzja nie naruszała prawa w zakresie określonym art. 145 tejże ustawy. Zatem istotną treścią wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną jest ustalenie, że decyzja nie była prawnie wadliwa z punktu widzenia kryteriów zgodności z prawem, określonych w art. 145 ustawy (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Tadeusza Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 513 i n.). Dodać dalej należy, że decyzja administracyjna na skutek wyroku oddalającego skargę staje się prawomocna i po wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę nie może być już zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, bowiem została już ona mocą orzeczenia sądowego uznana za niewadliwą. Stąd też prawomocność decyzji utrzymanej w mocy przez sąd administracyjny zamyka organom administracji, mającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania wewnątrzadmnistracyjnego, możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji. Pamiętać wszak należy, że sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi i ma obowiązek badania, niezależnie od treści skargi, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. Powyższe stanowisko jest już ugruntowane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 468/07 (LEX 505294) wyjaśnił, że "Podmioty wymienione w art. 170 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Tak więc sformułowany w powołanym przepisie pozytywny skutek prawomocności wyroku sądowego statuujący jego moc erga omnes wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej. Nie mogłaby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja niż wyrok sądu administracyjnego." Niezależnie od powyższego wskazać należy treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, w którym wyrażono stanowisko, że "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wstępnie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowe czyniące jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.". Innymi słowy mówiąc, jeżeli dany akt był już rozstrzygany przez Sąd i oddalono skargę, to – co do zasady – zamyka to drogę ponownego postępowania administracyjnego, ale również w zakresie stwierdzenia nieważności co do przedmiotu tego rozstrzygnięcia sądowego. Z tego mianowicie powodu, że sąd administracyjny, badając rozstrzygnięcie organu w postępowaniu zwykłym, sprawdza z urzędu, czy skarżone orzeczenie nie jest dotknięte wadą nieważności.

Przenosząc rozważania powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że decyzja z dnia [...] października 2007 r. nr [...] została poddana kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem, bowiem – co już wyżej zaznaczono – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2080/07 oddalił wniesioną na nią skargę, zaś wyrokiem z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1101/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną przez skarżącego skargę kasacyjną na powyższy wyrok. Tym samym potwierdzono, że kontrolowania decyzja była niewadliwa również pod kątem wad kwalifikowanych, objętych art. 156 § 1 K.p.a., zaś fakt, że skarżący nie podnosił zarzutów nieważności postępowania nie może przesądzać, iż Sąd nie brał ich pod uwagę z urzędu.

W tym stanie rzeczy organ administracji zasadnie uznał, że nadzwyczajna kontrola decyzji już raz skontrolowanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest niedopuszczalna i nie naruszył prawa, odmawiając na podstawie art. 61a K.p.a. wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Reasumując, organ zasadnie wywiódł, że w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2007 r. nr [...] istnieje już powaga rzeczy osądzonej.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.